<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Date : 6-2-2017 12:16:21
Subject : bestuurlijk overleg
Dag 
Mijn gedeputeerde wil graag een bestuurlijk overleg in verband met een (eventuele) zienswijze op het ontwerp-besluit voor het winningsplan Westerveld.
Het zal misschien nog wel even duren voor het ontwerp er ligt, maar in verband met de agenda’s willen we op tijd de uitnodiging voor een afspraak de deur uit doen.
Kun je mij doorgeven wie jullie indertijd allemaal hebben uitgenodigd? Uiteindelijk zal misschien maar een klein deel (kunnen) komen, maar dan hebben ze in elk geval de
gelegenheid tot deelname gehad.
 
Alvast bedankt voor de moeite,
 
16.151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2016 12:23:22
F
T
C
S
ubject : bestuurlijke afstem m ing advies w inningsplan w esterveld 21 decem ber 9-10 uur
A
ttachm ent : Verslag en planvanaanpak 8 juli allen.docx;contactpersonen.docx;
Hoi ,
 
I
k zie dat het gelukt is een bestuurlijk overleg te plannen voor vier overheden.
W
e hadden volgens mij op 1 december besloten alle adviserende overheden uit te nodigen.
H
eb je daar toch van afgezien?
 
V
olgens de afspraak van 8 juli zouden de adviserende overheden samen optrekken.
Zoals het nu lijkt trekken alleen Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze en provincie Drenthe samen op.
B
estuurlijk commitment andere overheden dan dus per mail vragen via de contactpersonen!?!
 
G
roet, 
 
V
an:
 
Verzonden:
 maandag 5 december 2016 15:13
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
RE: bestuurlijke afstemming advies winningsplan
 
H
allo ,  en i ,
 
H
et is gelukt! De afspraak kan plaatsvinden op 
w
oensdag 21 december van 9.00 – 10.00 uur, Provinciehuis Assen, kamer van de gedeputeerde
 (Neem ik aan i  
J
 
)
Z
etten jullie de afspraak in de agenda’s?
D
ank weer voor jullie medewerking.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 l ,
S
ecretaresse bestuurssecretariaat
G
emeente Assen
 
-
 
.
@assen.nl
 
 
 
 
 
V
an
 
V
erzonden:
 
donderdag 1 december 2016 16:14
Aan:
l @tynaarlo.nl
>; 'Aa en Hunze' <
b
estuurssecretariaat@aaenhunze.nl
>
O
n
derwerp:
 
FW: bestuurlijke afstemming advies winningsplan
 
G
oedemiddag  en ,
 
O
nderstaand verzoek heb ik gekregen:
 
D
ag ,
Z
ou je een afspraak willen plannen tussen de gemeentebestuurders van Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo en gedeputeerde Stelpstra van de provincie Drenthe in de week vanaf 21
d
ecember? 
D
oel van het overleg is het bestuurlijk afstemmen van het ambtelijk advies van het winningsplan Westerveld. Dit advies wordt op ambtelijk niveau door partijen gezamenlijk
o
pgesteld. Deze is rond 18 december 
i
n concept klaar. Na bestuurlijke afstemming kan deze per organisatie het besluitvormingstraject in.    
 
I
k heb inmiddels opties opgevraagd bij  voor dhr. Stelpstra en heb de volgende mogelijkheden gekregen:
 
-
 
       
W
oensdag 21 december van 9.00 – 10.30 uur
-
 
       
D
onderdag 22 december van 9.30 – 11.15 uur
E
n mocht het voor de kerstvakantie niet meer lukken:
-
 
       
V
rijdag 13 januari van 14.30 – 16.00 uur
 
I
k hoor graag wat er mogelijk is in de agenda’s van de heren Thijssen en Lambert.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 l ,
S
ecretaresse bestuurssecretariaat
G
emeente Assen
 
 
.
@assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> 
Startbijeenkomst afstemming advisering winningsplan Westerveld – 8 juli 2016  te Assen  
 
Aanwezig:  (prov. Groningen),  (wetterskipfryslan),  
(gemeente Noordenveld),  (gemeente Aa en Hunze)  (WDODelta),  
 (gemeente Assen)  (gemeente Tynaarlo),  (gemeente 
Midden -Drenthe),  (Tauw voor wetterskip),  (prov. Dre nthe).  
Afwezig  met kennisgeving :   
 
 
Allemaal,  
Naar aanleiding van onze bijeenkomst vanochtend het volgende.  
 
De aanwezigen hebben besloten dat we voor het advies winningsplan Westerveld gezamenlijk als 
provincies, gemeenten en waterschappen zullen optrekken . Het voorstel is om dat als volgt vorm te 
geven:  
 
 van de provincies Groningen en Drenthe hebben genoeg 
expertise om het winningsplan technisch te bestuderen en:  
- een oor deel te geven of  het verhaal in grote lijn technisch hout snijdt  
- het winningsplan voor de leek leesbaar te vertalen naar wat het plan voor effecten heeft/kan 
hebben voor de belangen van de decentrale overheden.   
 
De gemeenten zullen elk voor zich een inv entarisatie maken van  hun belangen  en de onderdelen 
waar ze over zouden will en adviseren. Die sturen ze  naar  Die zal eea  (eventueel in 
samenwerkin g met   samenvoegen tot :  
- een gemeenschappelijk deel, dat die advi esonderdelen bevat waar alle partijen zich in 
kunnen vinden,  
- aangevuld met per gemeente de gemeentespecifieke onderdelen.  
 
De waterschappen zullen ook een dergelijke inventarisatie bij  indienen, maar eerst onderling 
afstemmen over eventuele formuleri ng e.d.  
 
Uiteindelijk is de bedoeling dat elke overheid het advies  zelf  indient  Elke overheid heeft ook de 
mogelijkheid eigen belangen/zaken er aan toe te voegen . Elk advies zal dus bestaan uit een 
gemeenschappelijk adviesdeel, aangevuld met gemeente/wate rschapspecifieke adviezen, de couleur 
local.  
 
 
  
  
 
 
 
 
 
 
. 
 
Vervolg en planning:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> zal bij EZ de exacte planning van de adviesprocedure opvragen om de afspraken 
met data in te kunnen vullen.  
- Ca. 8 weken van nu: ‘ casco’ zoals boven omschreven zoveel mogelijk gereed. Aanvullende 
data van NAM komt binnen. Bijeenkomst om casco te bespreken en eventueel aan te vullen 
nav de nieuwe data van NAM.  
- Enkele  weken daarna: SodM heeft advies gereed, EZ stuurt dit naar ons. Kor t daarop 
wederom een sessie om ons advies aan te scherpen en liefst af te ronden met medeneming 
van dit SodM advies.  
- Eventueel nog een laatste ronde om de puntjes op de i te zetten of uitstaande onderdelen af 
te ronden.  
 
Overig  
Advies/verzoek is lopende h et traject zoveel mogelijk bestuurlijke goedkeuring te krijgen, zodat niet 
op het laatste moment een kink in de kabel komt.  
 
Verzoek aan een ieder  
Mochten jullie iemand missen op de mail lijst, stuur dit dan door aan diegene en laat mij weten wie 
mist.  
 
Mvg,  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Contactpersonen advisering winningsplan Westerveld  
Overleg 15 december 2016 om 9.00 uur gemeentehuis Tynaarlo te Vries  
 
organisatie    aanwezig  opmerking  
Waterschap Drents Overijsselse 
Delta     Nee Op de hoogte houden  
Waterschap Hunze en Aa’s    Nee Op de hoogte houden  
Waterschap Noorderzijlvest      
      
Wetterskip Fryslân       
Gemeente Aa en Hunze    Ja  
     communicatie  
Gemeente Assen    Ja  
Gemeente Midden -Drenthe      
Gemeente Noordenveld      
Gemeente Tynaarlo    Ja  
Gemeente Leek     Ja   
Gemeente Ooststellingwerf       
Gemeente Groningen       
Provincie Drenthe    Ja   
    Ja   
Provincie Groningen     Ja  
      
Provincie Fryslân     Nee Te weinig grensoverschrijdend effect  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Date : 29-11-2016 14:53:38
F
rom  :  
T
C
S
ubject : bestuurlijke afstem m ing advies w inningsplan
D
ag 
 
Z
ou je een afspraak willen plannen tussen de gemeentebestuurders van Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo en gedeputeerde  van de provincie Drenthe in de week vanaf 21
d
ecember?
 
D
oel van het overleg is het bestuurlijk afstemmen van het ambtelijk advies van het winningsplan Westerveld. Dit advies wordt op ambtelijk niveau door partijen gezamenlijk
o
pgesteld. Deze is rond 18 december in concept klaar. Na bestuurlijke afstemming kan deze per organisatie het besluitvormingstraject in.    
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
............................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Date : 19-12-2016 11:08:05
F
T
@
drenthe.nl, @drenthe.nl" @drenthe.nl,   @fryslan.frl, 
@
Gem eenteNoordenveld.nl"
G
em eenteNoordenveld.nl, 
@
groningen.nl  
@
hunzeenaas.nl, @leek.nl'  @leek.nl, @noorderzijlvest.n  @noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl"
@
noorderzijlvest.nl, " @ooststellingw erf.nl'  @ooststellingw erf.nl,   @provincieGroningen.nl,
@provincieGroningen.nl  @provincieGroningen.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl, 
@
w dodelta.nl"
@
w dodelta.nl, @w etterskipfryslan.nl'  @w etterskipfryslan.nl
S
ubject : Betr.: concept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
G
oedemorgen   
D
ank voor jullie inspanning in dit lastige dossier. Alle feiten zijn
benoemd en kunnen mijn instemming hebben. Toppie. Ik heb een aantal
k
leine, veelal tekstuele,aanvullingen.
-
          .  
 
   
-
 
 
    
 
 
 
   
 
 
-
 
'
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
b
eleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
T
W
erkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
>
>> "  .  @tynaarlo.nl> 16-12-2016 14:22 >>>
B
este allemaal,
 
en ik hebben n.a.v. jullie opmerkingen  in het overleg van
gisteren het casco-advies aangepast.
W
e verzoeken jullie het stuk goed door te nemen en jullie opmerkingen
v
oor maandag 12:00 uur bij ons aan te leveren. In de middag zullen alle
o
pmerkingen vervolgens door ons worden verwerkt, waarna jullie aan het
eind van de middag het definitieve concept casco-advies van ons
a
angeleverd krijgen.
T
evens vragen wij jullie of de naam van jullie organisatie op de
v
oorkant mag blijven staan.
W
oensdagochtend 9:00 uur vindt er bestuurlijk overleg plaats over het
c
asco-advies in het provinciehuis. Daarna wordt het advies definitief
gemaakt.
I
ndien jullie bestuurder bij dit overleg aanwezig wil zijn, kunnen
j
ullie dit per ommegaande aangeven.
M
et vriendelijke groet,
    
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA V ries | Bzk: Kornoeljeplein 1 V ries
T
     F 010 8080 102
 
w
ww tynaarlo.nl<http://www.tynaarlo.nl/
>  @
k
o
rnoeljeplein1<http://www.twitter.com/kornoeljeplein1>
F
B G emeente Tynaarlo<http://facebook.com/gemeentetynaarlo>
P
 Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
_
_______________________________
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke
i
nformatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft
o
ntvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te
s
turen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de
e
ventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te
s
turen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen
g
econtroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail
v
eilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
g
emeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout
o
f gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
16.154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Date : 17-1-2017 07:39:56
Subject : Betr.: evaluatie adviestraject w inningsplan Westerveld
G oedemorgen 
 V andaag gaat de brief de deur uit.
Met vriendelijke groet,
 
  
beleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
Werkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
>    . @assen.nl> 13-1-2017 13:24 >>>
G eachte leden van de kopgroep,
G isteravond is het advies besproken in de gemeenteraden van Assen en Aa en Hunze.  In beide raden is het advies zeer positief ontvangen.
We willen jullie daarom bedanken voor jullie bijdrage.
Daarom nodigen  en ik jullie uit voor een korte evaluatie van het adviestraject onder het genot van een hapje en een drankje in een leuke horecagelegenheid in Assen.
Dit organiseren we op woensdagmiddag  25 januari vanaf 16:00 uur. Locatie volgt later.
G eef even aan of je  komt.
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
G emeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 -
  . @assen.nl<mailto: @assen.nl>
website: 
www.assen.nl<http://www.assen.nl
>
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Date : 20-12-2016 15:36:59
@drenthe.nl, " @drenthe.nl" @drenthe.nl, "   @fryslan.frl, 
@Gem eenteNoordenveld.nl"
Gem eenteNoordenveld.nl, 
@groningen.nl" 
@hunzeenaas.nl, " @leek.nl'" @leek.nl, @noorderzijlvest.nl" @noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl"
@noorderzijlvest.nl, " @ooststellingw erf.nl'  @ooststellingw erf.nl,   @provincieGroningen.nl,
@provincieGroningen.nl" @provincieGroningen.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, 
@w dodelta.nl"
@w dodelta.nl, " @w etterskipfryslan.nl'  @w etterskipfryslan.nl
Subject : Betr.: RE: concept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
G oedemiddag 
Het college van Midden-Drenthe heeft ingestemd met het gezamenlijk
advies en daardoor niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld
zoals dat is ingediend.
Met vriendelijke groet,
 
  
beleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
Werkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
>>>   . @assen.nl> 19-12-2016 15:56 >>>
Dag allemaal,
Bedankt voor jullie reacties.
We hebben jullie opmerkingen verwerkt. In de bijlage heb ik 2
word-bestanden gestuurd.
*         1 bestand waarin je kunt zien wat er gewijzigd is n.a.v.
jullie opmerkingen en
*         1 bestand dat je direct kunt gebruiken voor advisering van je
bestuur.
Woensdag is er nog een bestuurlijke afstemming.
Mogelijk is er nav dat overleg nog behoefte aan kleine aanpassingen.
Als dat aan de orde is informeren we jullie hierover.
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
G emeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 -
  . @assen.nl<mailto @assen.nl>
website: 
www.assen.nl<http://www.assen.nl
>
: . @tynaarlo.nl
]
V erzonden: vrijdag 16 december 2016 14:22
A
. @assen.nl>; @aaenhunze.nl' @aaenhunze.nl>;
  @drenthe.nl>; '  '
. @provinciegroningen.nl>; ' . @leek.nl'
' @G emeenteNoordenveld.nl'
. @G emeenteNoordenveld.nl>; '  
< @ooststellingwerf.nl>; ' @wetterskipfryslan.nl'
< @wetterskipfryslan.nl>; @hunzeenaas.nl'
. @hunzeenaas.nl>; @aaenhunze.nl'
@aaenhunze.nl>; '
@groningen.nl'
@groningen.nl>
Onderwerp: concept casco-advies winningsplan Westerveld, d.d.
16-12-2016
Beste allemaal,
 en ik hebben n.a.v. jullie opmerkingen  in het overleg van
gisteren het casco-advies aangepast.
We verzoeken jullie het stuk goed door te nemen en jullie opmerkingen
voor maandag 12:00 uur bij ons aan te leveren. In de middag zullen alle
opmerkingen vervolgens door ons worden verwerkt, waarna jullie aan het
eind van de middag het definitieve concept casco-advies van ons
aangeleverd krijgen.
Tevens vragen wij jullie of de naam van jullie organisatie op de
voorkant mag blijven staan.
Woensdagochtend 9:00 uur vindt er bestuurlijk overleg plaats over het
casco-advies in het provinciehuis. Daarna wordt het advies definitief
gemaakt.
Indien jullie bestuurder bij dit overleg aanwezig wil zijn, kunnen
jullie dit per ommegaande aangeven.
16.156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
    
Beleidsadviseur Wonen en Ruimte
Gemeente Tynaarlo
Postbus 5, 9480 AA V ries | Bzk: Kornoeljeplein 1 V ries
        
 @tynaarlo.nl @tynaarlo.nl>  I
www.tynaarlo.nl<http://www.tynaarlo.nl/ >  @
kornoeljeplein1<http://www.twitter.com/kornoeljeplein1>
FB G emeente Tynaarlo<http://facebook.com/gemeentetynaarlo>
P Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
________________________________
Dit bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke
informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft
ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te
sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de
eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te
sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen
gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail
veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout
of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt
geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden,
gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en
ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 12:18:26
F
T
S
ubject : Betr.: RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
G
oedemiddag ,
H
elaas kan ik vrijdag niet aanwezig zijn. Lang weekend weg. G aat het
o
verleg van volgende week donderdag niet door nu? 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
b
eleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
T
W
erkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
>>>   . @assen.nl> 6-12-2016 12:10 >>>
D
ag allemaal,
I
k heb alvast een dummy rapportindeling gemaakt waar we alle teksten in
k
unnen kopiëren. Tevens  per hoofdstuk hier aangegeven wie ervoor aan de
l
at staat.
Handig voor een beetje overzicht!
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
............................................................
G emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
 0592 - 366 
M
 06-
  
e
w
ebsite: 
w
ww.assen.nl<http://www.assen.nl
>
V
a
.
@drenthe.nl
]
V
erzonden: maandag 5 december 2016 15:54
A
an:   @assen.nl>; @aaenhunze.nl'
@
aaenhunze.nl>; .
.
'
@
G emeenteNoordenveld.nl>;  
@
drenthe.nl>; ' .
.
'
.
@tynaarlo.nl>; . .
.
'
@
hunzeenaas.nl>; 
'
@groningen.nl>;  
@
wdodelta.nl>;  
@
noorderzijlvest.nl>; 
@
provinciegroningen.nl>; ' .
.
@middendrenthe.nl>; ' .
.
@emmen.nl>; '
.
'
v
echtstromen.nl>; ' .
.
'
.
@dewoldenhoogeveen.nl>; .
.
@
gemeentewesterveld.nl>; 
.
'
@
noorderzijlvest.nl>; 
'
. @coevorden.nl>; 'advies@noorderzijlvest.nl'
<
advies@noorderzijlvest.nl>; ' .
'
@
middendrenthe.nl>; '
@
provinciegroningen.nl>
O
nderwerp: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan
W
esterveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
H
allo collega's,
N
a overleg met  en  stel ik voor dat er een soort werklunch is
a
anstaande vrijdag om met elkaar te helpen met het opstellen van de
t
ekstgedeelten, voor de donderdag bepaalde onderwerpen die verdeeld zijn
o
ver diverse schrijvers.
Als de schrijvers tevoren met elkaar overleggen en samen werken aan
t
eksten bevorderen we de voortgang en samenhang en wordt het
g
emakkelijker voor    om er eind volgende week een goed
g
eheel van te maken.
V oorstel: vanaf 10.30 uur inloop en dan kunnen we doorgaan tot een
o
ngeveer 13.00 - 13.30 uur. G raag ook komen als je maar een deel van de
t
ijd kunt, bijvoorbeeld alleen lunchen!
Ik regel nog de locatie en de lunch dus graag doorgeven als je komt
a
nders bijt je misschien op een houtje.
G
roet, 
V
erzonden: dinsdag 29 november 2016 15:55
A
.
@G emeenteNoordenveld.nl'   
'
'
C
C: ' . @provinciegroningen.nl';
@
.
@
@
'
Onderwerp: casco advies winningsplan Westerveld: bespreking 1 december
9
.00 uur G emeenhuis Assen projectkamer 3.15
16.157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Dag collega's,
We vergaderen donderdagmorgen in het gemeentehuis van Assen.
Dus niet in het provinciehuis want de vergaderkamers zijn bezet, maar
gelukkig biedt gemeente Assen ons onderdak!
En we vergaderen tot uiterlijk 11 uur en niet tot 12 uur, want er is
een vervolgbespreking op 15 december van 9 tot 12 uur.
In overleg met    stel ik voor dat ik de rol van technisch
voorzitter op mij neem.
Vandaar dat ik deze mail aan jullie stuur, met dank voor de
voorbereiding door , die datum, agenda, stukken en locatie regelde.
Ik stuur dit aan de mij bekende deelnemers op het lijstje dat ik heb
bijgevoegd en CC aan de overige door  genodigden via de
datumprikker.
Het lijkt mij handig dat duidelijk is wie er per organisatie
contactpersoon voor mijnbouwactiviteiten is en daarom maak ik een
overzicht daarvan.
Het voorbeeld van het advies winningsplan G roningen mail ik
afzonderlijk aan de deelnemers i.v.m. de omvang.
Tot donderdag!
Groet,
  
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt
geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden,
gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en
ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 13:20:58
F
T
@
@
drenthe.nl, 
@
Gem eenteNoordenveld.nl"
G
em eenteNoordenveld.nl, gem eentew esterveld.nl" @gem eentew esterveld.nl, 
@
groningen.nl"
@
h
unzeenaas.nl, @noorderzijlvest.nl  @noorderzijlvest.nl,
@
provincieGroningen.nl, " @provincieGroningen.nl  @provincieGroningen.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl,
"
@
w dodelta.nl  
w dodelta.nl
S
ubject : Betr.: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
 
    kan helaas niet aanschuiven. 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
beleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
.
        
W
erkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
D
e locatie is: Zevenhoeksweg 6  9433 PE Zwiggelte tel. 0593-333111 
w
ww.dezevenhof.nl<http://www.dezevenhof.nl
>
G
e
ven jullie nog even door of je komt of niet, als je dat nog niet deed?
16.158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Date : 23-3-2017 15:15:22
Subject : Betr.: ziensw ijze gasw inningsplan Westerveld
G oedemiddag 
Wat de data betreft voor overleg wordt het voor mij op donderdag 20 april niet mogelijk om aanwezig te zijn. Dinsdag 9 mei past mij alleen in de ochtend.   Ik heb nog geen reactie van onze burgemeester over
de bijeenkomst van afgelopen maandag meegekregen. Was jij wel aanwezig? En zaten de portefeuillehouders op een lijn.
Met vriendelijke groet,
 
  
beleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
Werkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
>>>   . @assen.nl> 10-3-2017 11:57 >>>
Dag allemaal,
In januari hebben we als lokale overheden een advies ingediend bij het ministerie van EZ op het winningsplan Westerveld. Bij de opstellen van het advies is samen opgetrokken.
Half april wordt het ontwerp-besluit op het gaswinningsplan Westerveld verwacht en start de periode van zienswijze. Op basis van de ervaring van het winningsplan G roningen verwachten we gebruik te
moeten maken van een zienswijze.
Ik stel voor dat we hierin weer gezamenlijk gaan optrekken. De korte periode van zienswijze (6 weken) maakt een strakke planning vooraf noodzakelijk. In deze periode vallen bovendien ook een aantal
feestdagen en de meivakantie.
In overleg met de gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo hebben ik bijgaande procesplanning opgesteld.
Ik  vraag jullie nu alvast  een aantal momenten in jullie agenda's te reserveren:
1.       Donderdag 20 april  middag: ambtelijk startoverleg, taakverdeling
2.       Dinsdag 9 mei en  Woensdag 10 mei bespreken concept zienswijze overheden. V erwerken opmerkingen tot definitief concept zienswijze.
De vraag is of we beide dagen echt nodig hebben maar het is makkelijker om later een dag of dagdeel weer te schrappen.
De bijeenkomsten vinden plaats in het gemeentehuis van Tynaarlo te V ries. Een definitieve uitnodiging volgt later.
Ik heb de uitnodiging breed uitgezet om eenieder de kans te geven mee te doen. Als je geen bijdrage wilt/kunt leveren hoor ik dat ook graag.
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
G emeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
  -  
 -
  @assen.nl<mailto: @assen.nl>
website: 
www.assen.nl<http://www.assen.nl
>
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Date : 2-11-2016 16:49:23
F
@
m inez.nl
T
C
c :   @assen.nl,     
m
inez.nl
S
ubject : bevestiging van afspraken rond openbaarheid van stukken (w inningsplan Westerveld en advies SodM) 
B
este heer 
 
I
k heb vanochtend met u en uw collega   gesproken over de openbaarheid van stukken, die u zijn toegezonden in het kader van de advisering rond het
w
inningsplan Westerveld.  U gaf aan de stukken (het winningsplan Westerveld en het advies van Sodm) morgen aan de raad te willen voorleggen.  Ik heb tijdens dit besprek
a
angegeven dat ik deze vraag reeds had uitgezet en hier vandaag uitsluitsel op hoopte te krijgen. Ik heb u ook aangegeven dat het deel uit het winningsplan met
b
edrijfsgegevens sowieso (zoals in de vooraankondiging die op 7 oktober per mail is verstuurd is aangegeven en in de brief met het verzoek tot advisering van 14 oktober jl.
m
et kenmerk  DGETM-EO / 16095939) vertrouwelijk zijn (het betreft deel E uit het winningsplan waar vertrouwelijk boven staat).
 
V
anmiddag heb ik u gesproken over de vertrouwelijkheid van het advies van SodM (welke u per mail heeft ontvangen op 19 oktober jl.) Ik heb aangegeven dat ik kort op de
m
ail zet wat het standpunt van het ministerie van Economische Zaken is:
-
 
      
H
et advies wordt met de decentrale overheden gedeeld om u te helpen in uw rol als adviseur;
-
 
      
H
et advies van SodM is gericht aan de minister van Economische Zaken;
-
 
      
H
et is aan de minister om het advies openbaar te maken;
-
 
      
D
it doet de minister op het moment dat de ontwerpbeschikking ter inzage wordt gelegd;
-
 
      
V
oor die tijd, is het advies van Sodm dus 
n
iet
 
openbaar en mag alleen onder embargo gedeeld worden met de raad.
 
M
ocht u hier verdere vragen over hebben, dan verzoek ik u contact op te nemen met 
 
.    (MT-lid directie Energie en Omgeving) op
t
elefoonnummer: 
.
 
I
k hoop u hiermee voldoende te hebben ingelicht,
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
.
 . . .   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
l
 -
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
v
erzenden van berichten.
T
his m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
a
re not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
a
re requested to inform  the sender and delete the m essage.
T
he State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
r
isks inherent in the electronic transm ission of m essages.
16.160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Date : 15-11-2016 08:31:08
F
e
m m en.nl
T
S
ubject : bijeenkom st 1 decem ber
A
ttachm ent : im age001.png;
H
allo 
 
I
k had nog niet gereageerd. Ik heb 1 december helaas al een andere afspraak staan. Ik wens jullie v eel succes. Ik ben ov erigens wel geïnteresseerd in de uitkomsten en een ev entueel 
v
erv olg.
 
M
et v riendelijke groet,
 
 
 
B
eleidsadviseur ondergrond / accounthouderschap R U D
 
G
emeente E mmen -Afdeling OB D
 
R
aadhuisplein 1
P
ostbus 30.001
7
800R A E m m en
 
T
 
14 0591
 
w
ww.emmen.nl
 
O
p
 
v
rijdagen ben ik niet aanwezig
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 9 november 2016 13:23
A
an:
 
.
@drenthe.nl'; . @drenthe.nl'; ' . @tynaarlo.nl'; i. @gemeentewesterveld.nl'; 
'
. . @hunzeenaas.nl'; ' . i @noorderzijlvest.nl';
l
@vechtstromen.nl'; @provinciegroningen.nl'; ' @provinciegroningen.nl'; '   ' @wetterskipfryslan.nl'
C
C:
 
 
O
nderwerp:
 
raadvoorstel gemeente Assen adviesrecht gaswinningsplan Westerveld
 
B
este collegae,
 
G
raag informeren wij jullie dat ons college een raadsvoorstel heeft vastgesteld waarin de raad wordt geïnformeerd over hoe het college wil omgaan met zijn adviesrecht inzake
h
et winningsplan Westerveld en op welke wijze het college het 
w
inningsplan gaat toetsen. Bij dit raadsvoorstel worden het winningsplan (exclusief het geheime deel) en het
a
dvies van de Sodm gevoegd. Het gaat hier om openbare stukken en het college ziet het als zijn plicht om alle relevante stukken naar de gemeenteraad 
t
e sturen. Om jullie
b
esturen in de gelegenheid te stellen om hun  algemeen bestuur/ gemeenteraad/ PS  te informeren, rust er een embargo op de stukken tot dinsdag 15 november. Dat wil zeggen
d
at de stukken dinsdag aan het einde van de middag op het openbare 
d
igitale systeem van de raad komen en hiermee openbaar zijn.
 
H
et raadsvoorstel is vertrouwelijk bijgevoegd. Wij verzoeken jullie het stuk tot dinsdag einde van de middag vertrouwelijk te behandelen. Wij hebben er geen probleem mee als
j
ullie het raadsvoorstel gebruiken als basis voor een eigen advies.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
D
e inform atie in dit e-m ailbericht is uitsluitend bestem d voor de geadresseerde(n). Verstrekking aan en gebruik door anderen is niet toegestaan. Als u niet de bedoelde ontvanger bent,
w
ilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de 
g
em eente Em m en hiervan via e-m ail op de hoogte stellen.
16.161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Date : 8-7-2016 16:00:25
F
T
g
em eentenoordenveld.nl'" 
@
"
@w dodelta.nl'" 
@
@
tauw .nl, "   @aaenhunze.nl)  @aaenhunze.nl
S
ubject : bijeenkom st 8 juli 2016 w inningsplan Westerveld
Attachm ent : Verslag en planvanaanpak 8 juli.docx;
A
llemaal,
H
ierbij een weergave van hetgeen vanochtend is besproken en afgesproken.
A
ls jullie op/aanmerkingen/aanvullingen hebben, graag toevoegen. Dan zal ik daarna het geheel doorsturen aan alle betrokkenen, zodat iedereen op de hoogte is. Ik zal ook
v
ragen of de andere partijen hiermee kunnen instemmen en hun aandeel 
a
anleveren conform de voorgestelde planning, anders zullen we een extra bijeenkomst moeten
organiseren om dit alsnog recht te trekken. Maar ik hoop dat dat niet hoeft.
 
M
16.162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> 
Startbijeenkomst afstemming advisering winningsplan Westerveld – 8 juli 2016  te Assen  
 
Aanwezig:  (prov. Groningen),  (wetterskipfryslan),  
(gemeente Noordenveld),  (gemeente Aa en Hunze),  (WDODelta),  
gemeente Assen)  (gemeente Tynaarlo),  (gemeente 
Midden -Drenthe),  (Tauw voor wetterskip),  (prov. Drenthe).  
Afwezig  met kennisgeving :   
 
 
Allemaal,  
Naar aanleiding van onze bijeenkomst vanochtend het volgende.  
 
De aanwezigen hebben besloten dat we voor het advies winningsplan Westerveld gezamenlijk als 
provincies, gemeenten en waterschapp en zullen optrekken . Het voorstel is om dat als volgt vorm te 
geven:  
 
 van de provincies Groningen en Drenthe hebben genoeg 
expertise om het winningsplan technisch te bestuderen en:  
- een oordeel te geven of  het verhaal in gro te lijn technisch hout snijdt  
- het winningsplan voor de leek leesbaar te vertalen naar wat het plan voor effecten heeft/kan 
hebben voor de belangen van de decentrale overheden.   
 
De gemeenten zullen elk voor zich een inventarisatie maken van  hun belangen  en de onderdelen 
waar ze over zouden will en adviseren. Die sturen ze  naar  Die zal eea  (eventueel in 
samenwerkin g met   samenvoegen tot :  
- een gemeenschappelijk deel, dat die adviesonderdelen bevat waar alle partije n zich in 
kunnen vinden,  
- aangevuld met per gemeente de gemeentespecifieke onderdelen.  
 
De waterschappen zullen ook een dergelijke inventarisatie bij  indienen, maar eerst onderling 
afstemmen over eventuele formulering e.d.  
 
Uiteindelijk is de bedoelin g dat elke overheid een eigen advies indient , maar hierbij wel aangeeft dat 
zij, gezien het grote belang dat zij er aan hechten dit onderling hebben afgestemd . Elk advies zal dus 
bestaan uit een gemeenschappelijk adviesdeel, aangevuld met gemeente/watersch apspecifieke 
adviezen, de couleur local.  
 
 
  
  
 
 
 
 
De samenwerking zal eventueel via   bij de VDG worden geagendeerd en kan mogelijk 
als input dienen voor het procesmatig/bestuurlijk traject wat  wil starten met de 
gemeenten voor wat betreft hun rol bij de advisering over winningsplannen.  
 
Vervolg en planning:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> zal bij EZ de exacte planning van de adviesprocedure opvragen om de afspraken 
met data in te kunnen vullen.  
- Ca. 8 weken van nu: ‘casco’ zoals boven omschreven zoveel mogelijk gereed. Aanvullende 
data van NAM komt binnen. Bijeenkomst om casco te b espreken en eventueel aan te vullen 
nav de nieuwe data van NAM.  
- Enkele  weken daarna: SodM heeft advies gereed, EZ stuurt dit naar ons. Kort daarop 
wederom een sessie om ons advies aan te scherpen en liefst af te ronden met medeneming 
van dit SodM advies.  
- Eventueel nog een laatste ronde om de puntjes op de i te zetten of uitstaande onderdelen af 
te ronden.  
 
Overig  
Advies/verzoek is lopende het traject zoveel mogelijk bestuurlijke goedkeuring te krijgen, zodat niet 
op het laatste moment een kink in de kabel  komt.  
 
Verzoek aan een ieder  
Mochten jullie iemand missen op de mail lijst, stuur dit dan door aan diegene en laat mij weten wie 
mist.  
 
Mvg,  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Date : 2-2-2018 16:30:09
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl,   @tynaarlo.nl)" @tynaarlo.nl
S
ubject : bijlage brief EZ  aan NAM dd 29 juni 2016
A
ttachm ent : 160629 Bijlage brief m inister aan NAM over aanpak w inningsplannen m ijnbo....pdf;REPRO2_PrBGLinks_1755_001.pdf;beantw oording-kam ervragen-
v
an-het-lid-dik-faber-cu-over-de-gasw inning-on....pdf;
Heren,
 
D
e bijlage waarom ik vroeg is boven water slecht leesbaar). Dus niet die n.a.v. de vragen van Dik Faber, maar de originele die de NAM heeft gehad bij de  brief van 29/6/2016 
J
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 i i  
2 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>               ee ee rn a er 2 a eo cor. 5 A ES a zo , Car 7  EE a: i: 3 EN BRR KE RR KH if: @: 5 : :  H oF En ES £3 4 MN EE í x Ss KE : ; .  : : nt E aan B a B B :  eee “~~ on a ee aaa 1 | ce ee ee ee ee” ee ee ee ee ee ee ee ms LS NL and Lens id … ij  ; cm oo = 7 ME me nn mn Li | sept -    ie | IE Mer    ee  Weitere te forentietnestand Gronngen | NAM ew ee [a | as LULL ee    pote td nce teu Hotand Tae ew ap | as a TC NN    Se ee EE — a  sl vndsess |t | ner Toventhe/tronngen sat ee ne ee Td Ld  OE ee ———eEeEEE SSS  kel te eend aa ew oe Tas | ae KE even nl Ld  Sg ee eee   eat? a    ee oS ie:    Ee ET                                                                                                                                                dT)  dd  TOL    i  :                                                                                                                  Ano es ree _Joventhe/aronngen naar [nD geep |} an Le  Ee ee E——ee    le Sd Odd  mm SE — Se -—"-"—-—-..""""T""".— — ee eee  > —  Se ee  oooooeeeeeeeeoeeeeEeEeEeEeEe——eee—eeEeEeEee——————————  an ree irennges dT CM | | ewe || on ee [EE = J]  a erring re  Pe    Ruan ce eend | am ee ere NN en Ee preven  El            a EZ s advies Tchb = Advies Mijnraad  EJ) * NAM aanleveren actes Overheden = ter inzage  [|= advies SodM (RTNO} © infusossie overheden ® infurmatieavond bewoners</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EX Den Haag    Directornet-ganereai  Energia, Telecom &  Mededinging   Olractia Energie an Ormgeving  Bezoekadres  Bezuldenhoutseweg 73  2594 AC Oen Hrag    Postadres  Postbuu 20401  2500 EK Den Haag    Factuuredree  Postbus 16160  2500 BD Den Haag    Overhelidsidantificatienr  9000000 1003214369000    Datum @™ 2 9 JUNI 208 = T 070 379 8911 (slgameen)  Betreft Aanpak winningsplannen mijnbouw op land “wer rijksoverheld.nVez  Behandeld dear    Geachte '    Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad voor  Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten om alie  aanbevelingen van de OVV over te nemen. Een van de belangrijkste  aanbevelingen uit het OVV-rapport richt zich op de velligheld van de burgers en  de Infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voo  het burgerperspectief. Deze en andere aanbevelingen habben tot gevolg dat de  Mijnbouwwet op verschillende onderdelen zel worden gewijzigd. Naar aanlelding  hiervan Is besloten om ingediende (wijzigingen van) on-shore winnings- en  opslagplannen aan te houden.                               Nu helder Is hoe de aanbevelingen ult het OVV-rapport in de ontwerp-  Mijnbouwwet worden vormgegeven, wordt, zoals aan de Tweede Kamer Is  toegezegd, zoveel als mogelijk In de geest van de nieuwe Mijnbouwwet  gehandeld.    Nieuwe Mijnbouwwet  Het besluit om zoveel mogelijk In da geest van het wetsvoorstel te handelen heeft  tot gevolg dat de velligheld voor omwonenden, gebouwen en infrastructurele  werken getoetst moet worden. Dit betekent dat de reeds Ingediende (wijzigingen  van) winnings- en opslagptannen op korte termijn aangevuld moeten worden met  een seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SadM) heeft als  handreiking voor het opstellen van deze analyse een tijdelijke leidraad ontwikkeld.  Deze leidraad Is reeds met u gedeeld.    Daarnaast wordt de uniforme openbare voorbereidingsprocedure In beginsel  toegepast bij zowel instemming met nieuwe winnings- en opslegplannen als bij de  instemming met wijziging van deze plannen. Dit houdt In dat ontwerpbesluiten ter  Inzage worden gelegd met de mogelijkheid tot het Indienen van zienswijzen. Om  verder Invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huldige  wettelijke adviseurs (SodM en Tcbb), ook de provinde, gemeenten,  waterschappen en de Mijnrsad adviesrecht. Verder zullen er Informatieavonden  voor omwonenden georganiseerd worden over de voorliggende winningsplannen.    Uitzondering op het toepassen van de uniforme openbare voorbereldingsprocedure  is een wijziging van een plan, waarbij de wijziging van ondergeschikte aard is en    Pagina 1 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    Directoraat-gensraal  Energie, Telecom h  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kanmark  DGETM-E0 / 16960062  kennelijk niet kan lefden tot een andere beoordeling van de effecten van '    bodembeweging en van risico voor omwonenden. In deze gevallen kan een korte  procedure worden gevolgd zonder uitgebreide advisering.    Aanpak Winningsplannen   Op dit moment Nggen er In totaal 28 (wijzigingen van) winningsplannen voor,  Waarover een besluit moet worden genomen. Vanwege het aantal  Winningsplannen en de zorgvuldigheid die Ik beoog bij het betrekken van de  overheden en omwonenden, wordt voorzien dat de doorlooptijd van de  instemming met het overgrote deel van de winningsplannen langer zal Worden  dan nu het geval Is (circa 11 maanden). Verwacht wordt dat het zeker tot het  najaar van 2017 zal duren om alle voorliggende (gewijzigde) Winningspiannen  procedureel af te kunnen ronden (uitgezonderd eventuele beroepen), waarbij  opgemerkt wordt dat pas gestart kan worden met de procedure, wanneer de  aanvulting (SRA) door mijn ministerie Is ontvangen,    elneveldenonderzoek) bekeken of de veiligheid In het geding ís. Belde analyses  geven voor uw winningsplannen geen directe aanleiding tot zorg. Dit betekent dat,  In afwachting van de behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van  het vigerende winningsplan, de productie doorgang kan vinden. Indien SodM  echter tijdens de procedure op basis van nieuwe Informatie constateert dat de  bodembeweging nlet verloopt conform het vigerende winningsptan, of op basis  van de Ingediende SRA constateert dat er mogelijk toch consequenties zijn voor  de veiligheid, dan kan de Winning alsnog worden stilgelegd.    Bijgesloten treft u een lijst san van de door u Ingediende (wijzigingen van)  Winningsplannen. Per Winningsplan Is aangegeven of er nog een SRA moet worden         dat de korte procedure wordt gevolgd. Aan de hand van de (nog) In te dienen  SRA kan pas definitief vastgesteld worden welke procedure feitelijk doorlopen  wordt.    Hooga            J. Kamp  Minister van Economische Zaken    Pagina 2 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    Bijlage bij beantwoording Kamervragen lid GEN ingezonden 2 maart 2017, kenmerk  2017203440 - Overzicht van in behandeling zijn winningsplannen d.d. 22 maart 2017    naam winningsplan operator  1 Diever Vermilion    olan    31 Pieterzijl-Oost NAM    </pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 09:42:02
To :   @aaenhunze.nl, "' @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl,   @assen.nl
Subject : Brief aan de NAM
Attachm ent : im age001.png;im age004.jpg;
Heren,
Ik ga op verzoek van Marco Out een brief dichten aan de NAM als reactie op de mail. Het idee is dat er een gezamenlijke brief komt. Ik zal deze met jullie  afstemmen. Ik kom straks
met een eerste voorzet. Kunnen jullie hiermee instemmen?
Groet,
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: 
 
Verzonden: 
​2-​12-​2016 16:09
Aan: 
 i
 
@tynaarlo.nl'
; 
 
O
nderwerp: 
FW: Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
H
eren,
 
Naar aanleiding van het bericht van NAM waarin ik even samenvat met een 
paar vragen
 
1.
       
De productie van deze betreffende put (Vries-10) wordt nog niet opgestart.
 (tot einde adviestermijn?)
2
.
       
Onze portefeuillehouders zijn met ons geïnformeerd en maandag worden zij persoonlijk gebeld.
 
 
       
3.
       
Er volgt een nadere mail met relevante achtergrondinformatie.
 
A
andacht voor communicatie dus! Hoe gaan we hiermee om?
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i :    
 
V
an:
l @shell.com i i
l @shell.com] 
Verzonden:
 vrijdag 2 december 2016 14:58
Aan:
CC:
Onderwerp:
 Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
 
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put Vries-10 en het Westerveld-
winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie gepubliceerd:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10
. Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien
ruimte ziet in het bestaande winningsplan Westerveld om winning uit NAM’s nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar
voor gebruik is gemaakt, op te starten. Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per mail geïnformeerd over ons voornemen
om de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse
verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit moment buigt over de gaswinning in uw
gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar luisterend, 
willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig
en juist te informeren over
·
         
uw standpunt,
·
         
de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
·
         
het proces rondom het nieuwe winningsplan,
·
         
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw gemeente krijgt, dat wij u graag de
mogelijkheid geven om het toekomstige winningsplan 
met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet
opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we samen verder kunnen, voldoen aan ieders
contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden rondom gaswinning in Noord-
Drenthe, 
geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie 
over dit onderwerp mee.
 
I
k hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
16.164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 .- l @shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Date : 20-7-2017 13:36:58
Subject : brief aan EZ  over onafhankelijke schade-afhandeling m ijnbouw activiteiten
Attachm ent : 29-3.12-2017002095 m ijnbouw activiteiten.pdf;29-3.12-2017002095 m ijnbouw activiteiten-bijlage.pdf;instem m ing brief EZ .docx;im age001.png;
Collega,
 
In Noord-Drents bestuurlijk overleg eind mei over winningsplan Westerveld en overleg met de NAM, is besloten dat Assen en provincie nadenken over een schadeprotocol.
Overleg met   resulteerde in een memo van 5 juli 2017 met een voorstel van Gemeente Assen en Provincie Drenthe over schadeprotocol mijnbouwactiviteiten.
In de vergadering van 6 mei van het kennisnetwerk besloten we onze portefeuillehouder te vragen er mee in te stemmen een gezamenlijke brief aan EZ te sturen.
We spraken toen ook af dat ik tegelijkertijd het concept van die brief zou maken en aan jullie mailen met  het oog op het procesvoorstel in de betreffende memo.
     l     li                         li  
Het proces kwam daardoor in een versnelling zodat direct de brief opgesteld moest worden en tien dagen en een kleine honderd mails verder is die gezamenlijke brief er.
 
Op zo korte termijn en door afwezigheid van collega’s is het niet mogelijk gebleken van iedere portefeuillehouder of dagelijks bestuur akkoord te krijgen maar we kwamen een
eind.
   li            l       l   i       li
l  .
            i       
       
l
Het is gelukt met bijna iedereen contact te krijgen, alleen van Meppel en Westerveld heb ik geen reactie, en ook genabuurde provincies hebben nog naar de tekst gekeken.
Het resultaat van alle verbeteringen die jullie aandroegen mag er naar mijn idee zijn en het college besloot dinsdag positief met wat kleine redactionele verduidelijkingen.
Bijgaand treffen jullie de brief aan die verzonden wordt met het overzicht van de ondersteuning door de Drentse overheden.
 
       i   l     i     l   i l            
.
 l            i        i         
 
Hartelijk dank voor de snelle samenwerking!
 
Groet, 
 
 
Van:
    
Verzonden:
 donderdag 13 juli 2017 16:21
Aan:
   
Onderwerp:
 brief aan EZ
 
Dag collega’s,
 
De motie is gisteren unaniem aanvaard in de staten en gedeputeerde l  sprak nog met EZ.
Op bestuurlijk verzoek heb ik de brief wat aangepast voor een gezamenlijk krachtig signaal.
De inhoudelijke boodschap is gelijk gebleven, de inhoudelijke volgorde gewijzigd.
Vooraan staat de landelijke rechtsgelijkheid zodat noemen schaalniveaus niet nodig is.
Deze versie lever ik aan voor vaststelling in het college  van dinsdag.
Daarom stel ik jullie bij deze nog op de hoogte van de laatste redactionele aanpassingen.
Allemaal hartelijk dank voor het samenwerken!
 
Hartelijke groet,
 
 
Van:
    
Verzonden:
 dinsdag 11 juli 2017 16:53
Onderwerp:
 tweede concept brief aan EZ
 
Collega,
 
Hartelijk dank voor alle reacties! Het gaat vooral om nuances, accenten en tekstuele verbeteringen.
Ze zijn heel waardevol en ik heb ze verwerkt in een nieuw concept dat ik bij deze toezendt.
Voor de duidelijkheid heb ik alle wijzigingen bijgehouden zodat je kunt vergelijken met de oude versie.
Conform bestuurlijke afspraak stelt Assen voor dat de brief van Assen en Drenthe samen is namens allen.
Reacties kan ik morgen nog verwerken.
Hartelijk dank nogmaals.
 
Groet, 
 
 
Van:
    
Verzonden:
 maandag 10 juli 2017 16:20
Aan:
@noorderzijlvest.nl
; 
@aaenhunze.nl
; 
. l @coevorden.nl
; 
@dewoldenhoogeveen.nl
; 
i @dewoldenhoogeveen.nl
;
. @hunzeenaas.nl
; 
hunzeenaas.nl
; 
vechtstromen.nl
; 
wdodelta.nl
; 
@wdodelta.nl
@wdodelta.nl
@emmen.nl
); ' i @borger-odoorn.nl'; 
@meppel.nl
; . @middendrenthe.nl';  i
(
@
gemeentenoordenveld.nl
); 
. @tynaarlo.nl
 
@assen.nl
; 
@gemeentewesterveld.nl
Onderwerp:
 
concept brief aan EZ
Urgentie:
 Hoog
 
Outlook lag er uit dus het duurde wat langer. Graag jullie reactie vandaag of morgen.
NB: dit is concept zet ik intern en extern tegelijk uitzet omdat ik anders te weinig tijd heb.
 
Bij voorbaat dank!
 
 
Van:
    
Verzonden:
 maandag 10 juli 2017 14:06
Aan:
l l
 
 
. l
l
 
. l
 
i
l
.
.
l
 
. l
 
. .
 
 
l l
 
 
. l
 
l l
 .
 
.
 
. l
 
l
 
l
.
l
16.165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    Onderwerp: RE: Afspraken-/actiepuntenlijstje overleg extern kennisnetwerk mijnbouwwet  Collega's,    De conceptbrief moet ik daarom donderdar aanleveren zodat hij volgerde week dinsdaf mn het college kan  Her zou moo zijn als uk dan weet of ik mag schrijven dat het mede namens uilie 15,  tk probeer jullie straks het concept te sturen    Groe MA    Van:  Verzonden: vrijdag 7 juli 2017 13:19    Aan: eee ee ee ee ee eee  |  nd  Ln  Onderwerp: Afspraken-/actiepuntenlijstje overleg extern kennisnetwerk mijnbouwwet    Dag allemaal,   Bijgaand het afspraken-/actiepuntenlijstje van gisteren. Voor degenen die er niet bij waren: afgesproken is dat iedereen de naam van zijn/haar vervanger doorgeeft met mailadres  en het telefoonnummer van hem/haarzelf en vervanger. Dit wordt in een contactpersonenlijst gezet door mij. Verder is afgesproken dat het concept schadeprotocol wat  bijgevoegd was bij de agenda door iedereen besproken wordt met zijn/haar bestuurder en binnen 14 dagen de uitkomst terugkoppelt. Er volgt een datumprikker voor het volgend  overleg.    Met vrrerndelijke groet,    Team Milieu, Bodem en Fergie  Feipfoon 0592 365875   www provincie, drenthe.nl  provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    provinciehuis Westerbrink 1, Assen  postadres Postbus 122, 9400 ac Assen    provincie renthe    www.drenthe.nl  (0592) 36 55 55    Aan:   het Ministerie van Economische Zaken  tav. de heer H.G.J. Kamp   Postbus 20401   2500 EK 's-GRAVENHAGE    Assen, 19 juli 2017  Ons kenmerk 29/3.12/2017002095  Behandeld door de heer    Onderwerp: Protocol onafhankelijke schadeafhandeling mijnbouwactiviteiten    Geachte minister,    In onze eerdere brief van 3 mei 2017 hebben wij u verzocht te zorgen voor gelijke  behandeling en onafhankelijke afhandeling van (aardbeving)schade als gevolg van  gaswinning. Wij ontvingen hierop nog geen reactie van u. Inmiddels hebben wij be-  sloten u een meer concreet voorstel voor te leggen. Wij gaan in vervolg op genoemde  brief hierna in op rechtsgelijkheid bij onafhankelijke schadeafhandeling van mijnbouw-  activiteiten.    Voor alle Nederlanders geldt bij wet hetzelfde recht dat door mijnbouw veroorzaakte  schade wordt vergoed door de veroorzaker. Wij vinden dat hierbij moet geïden dat bij  alle mijnbouwactiviteiten in Nederland dezelfde procedurestappen worden doorlopen  voor het bepalen en afhandelen van die schade. Dit moet naar onze mening worden  vastgelegd in een protocol dat wordt gebaseerd op het uitgangspunt dat de veroorza-  ker betaalt en met financiële garantstelling van de Staat om tot een ruimhartige recht-  vaardige schadevergoeding te komen. De inwoner mag niet het slachtoffer zijn van  onenigheid tussen partijen of een ongelijke positie ten opzichte van de veroorzaker.  Wij vinden dat afhandeling via een eenvoudig proces moet plaatsvinden, waarbij in  ieder geval de volgende procedurestappen landelijk van toepassing zijn.    . Geconstateerde schade wordt gemeld bij een in te stellen onafhankelijke com-  missie.   . De schade-inspecteur komt in opdracht van de commissie en maakt een in-  spectieverslag.   ® De commissie beslist dat schade wordt toegekend of dat aanvullend technisch  onderzoek wordt uitgevoerd.   . Er is een zienswijzeprocedure voor de schademelder en beoordeling van de    zienswijze door de commissie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    . De commissie beslist dat schade wel of niet wordt hersteld of dat het herstel  van deze schade wel of niet wordt vergoed.  . Indien de hiervoor genoemde schade niet wordt hersteld of vergoed, kan de    schademelder de zaak eventuee! voorleggen aan een arbiter of rechter.    De gevolgen van de gaswinning in het Groningenveld hebben een specifieke dy-  namiek. Wij erkennen dat, maar dat rechtvaardigt niet dat er ongelijkheid is bij de af-  handeling van schademeldingen. Voor het specifieke geva! van de schade door het  winnen van aardgas uit het Groningenveld kunnen wij ons voorstellen dat door aard  en omvang een aparte organisatie gewenst is, met een schadefonds. Wij wijzen u  erop dat het effectgebied van die gaswinning zich uitstrekt tot buiten de provinciegrens  van Groningen en daarom niet afgebakend kan worden met die provinciegrens.    Wij vinden dat naast het protocol voor het Groningenveld afzonderlijk daarvan gelijke  afspraken en rechten moeten gelden voor alle schade als gevolg van alle andere  mijnbouwactiviteiten overal in Nederland.   Voor schade als gevolg van het winnen van aardgas uit het Groningenveld stelt de  Nationaal Coördinator Groningen (NCG) een nieuw schadeprotocol vast. Op 20 juni  2017 presenteerde hij een voorstel. Daarbij zijn zorgen geuit over het ontstaan van  vormen van rechtsongelijkheid. Vervolgens is in de vergadering van Provinciale  Staten van Drenthe van 12 juli 2017 unaniem een motie aangenomen om bij u en de  Tweede Kamer aan te dringen op gelijke rechtsbescherming en toegankelijkheid tot  die rechtsbescherming voor gedupeerden. In meerdere colleges van Burgemeester  en Wethouders is het belang onderstreept van een goede onafhankelijke schade-  afhandeling.    Overigens zijn wij van mening dat het voor een goede schadeafhandeling van belang  is dat er een goed systeem is van onafhankelijke geodetische meting, seismische  monitoring en bouwkundige opnames. Dat betreft het gebied waar schade zou kunnen  ontstaan als gevolg van de mijnbouwactiviteit. Het dient zo ingericht te zijn dat een  relatie gelegd kan worden tussen een bodembeweging en eventueel voorkomende  schade.    Deze brief is samen met Drentse gemeenten en waterschappen opgesteld en de in-  houd wordt breed gedragen en ondersteund door deze overheden.    Wij zijn graag bereid u het bovenstaande nader toe te lichten.    Hoogachtend,    Gedeputeerde Staten van Drenthe, -- -         Bijlage: Motie M2017-18 van 12 juli 2017  wa/coll.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    Afschrift aan:   - de Tweede Kamer der Staten-Generaal   - de voorzitter en leden van Provinciale Staten van Drenthe   - de colleges van Burgemeester en Wethouders van de Drentse gemeenten   - de colleges van Gedeputeerde Staten van de overige provincies   - de Dagelijkse Besturen van de waterschappen Hunze en Aa's, Noorderzijlvest,  Vechtstromen en Drents Overijsselse Delta   - het bestuur van de Unie van Waterschappen   - het bestuur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten   - het bestuur van het Interprovinciaal Overleg</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>    AANGENOMEN    > M 2017-18  © tv Y= VOOR DE VRIJHEID  PvoA CDA    ChristenUnie GROEN: 50    ry IN  Lion ©!         Motie: Gelijke rechtspositie effecten gedupeerden gaswinning / gasopslag  in Drenthe.    Provinciale Staten van Drenthe, in vergadering bijeen op 12 juli 2017    Constaterende dat:    - ook in Drenthe een groeiend aantal inwoners is met schade aan onroerend goed die  gerelateerd wordt aan gaswinning/ gasopslag;   - het claimen van deze schade bij de gaswinners leidt tot lange juridische trajecten met een  onzekere afloop;  hierdoor de wettelijke basis dat de veroorzaker de schade dient te vergoeden wordt  ondermijnd;  in Groningen de inwoners met schade door gaswinning / gasopslag een andere rechtspositie  kennen dan de inwoners van Drenthe of andere gebieden waar gas wordt gewonnen;  gaswinning en gasopslag nooit zonder risico’s plaats kunnen vinden en er daardoor altijd  schade kan ontstaan;   - de gasopstiag in Langelo volgens Minister Kamp ook onder de Groninger regeling komt te  vallen;    Van mening zijnde dat:    - het claimen van schade door gaswinning en gasopslag gepaard moet gaan met transparante  en kortdurende procedures;   - afhandeling van schade niet per provincie en per exploitant mag verschillen;   - gedupeerden recht hebben op een vlotte en adequate afhandeling zonder teveel juridisch  getouwtrek;</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>    Vraagt het College:    - er bij de Regering en de Tweede Kamer op aan te dringen dat er voor inwoners van Drenthe  geen andere rechtsbescherming en toegankelijkheid tot die rechtsbescherming is en ook niet  gaat ontstaan met de invoering van een nieuw schadeprotocol voor Groningen.    En gaat over tot de orde van de dag.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    AANGENOMEN    M 2017-18  © ie i VOOR DE VRIJHEID  PvoAÂ CDA    ChristenUnie GROENLINKS 50    FON srenx Se    kh Árokaar         Motie: Gelijke rechtspositie effecten gedupeerden gaswinning / gasopslag  in Drenthe.    Provinciale Staten van Drenthe, in vergadering bijeen op 12 juli 2017    Constaterende dat:    - ook in Drenthe een groeiend aantal inwoners is met schade aan onroerend goed die  gerelateerd wordt aan gaswinning/ gasopslag;   - het claimen van deze schade bij de gaswinners leidt tot lange juridische trajecten met een  onzekere afloop;   - hierdoor de wettelijke basis dat de veroorzaker de schade dient te vergoeden wordt  ondermijnd;   - in Groningen de inwoners met schade door gaswinning / gasopslag een andere rechtspositie  kennen dan de inwoners van Drenthe of andere gebieden waar gas wordt gewonnen;   - gaswinning en gasopslag nooit zonder risico’s plaats kunnen vinden en er daardoor altijd  schade kan ontstaan;   - de gasopslag in Langelo volgens Minister Kamp ook onder de Groninger regeling komt te  vallen;    Van mening zijnde dat:    - het claimen van schade door gaswinning en gasopslag gepaard moet gaan met transparante  en kortdurende procedures;   - afhandeling van schade niet per provincie en per exploitant mag verschillen;   - gedupeerden recht hebben op een viotte en adequate afhandeling zonder teveel juridisch  getouwtrek;</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>    Vraagt het College:    - er bij de Regering en de Tweede Kamer op aan te dringen dat er voor inwoners van Drenthe  geen andere rechtsbescherming en toegankelijkheid tot die rechtsbescherming is en ook niet  gaat ontstaan met de invoering van een nieuw schadeprotocol voor Groningen.    En gaat over tot de orde van de dag.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Akkoord brief aan EZ over rechtsgelijkheid onafhankelijke schade -afhandeling mijnbouwactiviteiten Versie 19 jul i 2017  
 
 
Waterschap  / gemeente  contactpersoon  Principe afspraak 6 juli 2017  Akkoord inhoud brief  (mail van:) Toelichting  
Drents Overijsselse Delta    18 juli 2017   
Hunze en Aa’s    11 juli 2017    
Noorderzijlvest    11 juli 2017   
Vechtstromen    10 juli 2017   
Aa en Hunze    18 juli 2017  r 
Assen    12 juli 2017    
Borger -Odoorn    18 juli 2017    
Coevorden    17 juli 2017    
Emmen    11 juli 2017    
Hoogeveen    12 juli 2017    
Meppel    -  
Midden -Drenthe    12 juli 2017    
Noordenveld    12 juli 2017    
Tynaarlo    17 juli 2017    
Westerveld    -  
De Wolden    12 juli 2017   
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>    provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Date : 17-1-2017 15:12:39
F
rom  : "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : brief aan Ministerie
A
ttachm ent : 04865.pdf;Advies Winningsplan Westerveld.pdf;
H
 
B
ijgevoegd de bestanden zoals ze verzonden zijn via de post. Deze bestanden kunnen jullie gebruiken om te mailen.
 
G
roet i
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    e  Contacipeoon  Telef 4  AANTEKENEN elefoon 140592  a Bezoekadres Noordersingel 33  Ministerie van Economische Zaken Uw brief van  De heer H. Kamp Uw kenmerk  Postbus 20401 Ons kenmerk 2016-04865  2500 EK DEN HAAG Bijlagen |  Datum 17 januari 2017  Verzenddatum + |  Onderwerp Advies Winningsplan Westerveld    Asn. 526    Excellentie,    U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door de NAM ingediende  Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere  aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij  waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die door hun  vertegenwoordigd worden, meer positie te geven. Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt  met de buurgemeenten, waterschappen en provincies.    Zorgen en onrust    Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen  wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot  schade. In het Tcbb advies valt zelfs te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens  van magnitude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden.    Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en  het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en  vrijwel iedereen heeft vrienden of familie in het gebied waar aardbevingen aan de orde zijn. De  vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de  NAM en de beperkte communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het  wegnemen van zorgen en onrust.    Proces    Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de  maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Met  de gemeenteraad is besproken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De  gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde spreken over het definitieve advies.    Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging  Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners.  Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het  betreft.    Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die een  adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.    Pastadres Telefaon F-mad Bank Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9400 RA Assen 14 0592 info@assen.nl BNG 285040227 deze brief het cliëntnummer  Stadhuis Fax Internet tnv. Gemeente Assen en de datum vermelden?    Noordersingel 33, 9401 JW Assen (0592) 366 595 www.assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>          1    Gaga? va    Nut en noodzaak    Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneid  terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze  samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij  begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken  echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen  niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.    Mocht u desondanks het winningsplan accorderen, dan moet er gezorgd worden voor een goede,  vlotte en soepele schaderegeling. Onderdeel hiervan is dat de omgekeerde bewijslast zoals die van  toepassing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het  gebied Westerveld moet gelden. Het valt aan inwoners immers niet uit te leggen waarom  gedupeerden in de provincie Groningen van een speciale wettelijke uitzondering ter verlichting van  de op hen rustende bewijslast zouden kunnen profiteren, terwijl dit aan inwoners elders in Nederland  onthouden wordt. Wij stellen hierbij de vraag of er geen sprake is van strijdigheid met het  gelijkheidsbeginsel.    Kijken wij naar de situatie zoals die bestond in Groningen waarbij inwoners hun gelijk soms via de  rechter moesten halen, dan hebben wij vooralsnog weinig vertrouwen in de door de NAM geschetste  afhandeling van schade gevallen via het burgerlijk recht.    Hoewel het formeel geen onderdeel is van ons adviesrecht, maken wij u ook graag attent op onze  brief met zienswijzen op de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond (STRONG) aan de minister van [&  M. Hierin spreken wij ons uit tegen de opslag van CO2 of aardgas in lege gasvelden in Assen.    Advies    Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’ te zeggen  tegen het Winntngsplan Westerveld.    Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vindt u bijgevoegd ons advies met het zeer  uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.    Met vriendelijke groot”    bur S                        gemeentesecretaris    A M.L.J. Out &T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>    21 December 2016  definitief    Advies Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 COMMUNICATIE   6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   6.1 Doelmatigheid   6.2 Kaders schade   6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  7 PRODUCTIE   7.1 Productie put Vries-10   7.2 _Productiesnetheid   7.3 Productieniveau high case   8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   81 Onzekerheden   82 Ontbrekende/onjuiste gegevens   9 BODEMBEWEGING   9.1 Bodemdaling   92 Bodemtrilling   9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken   10 SCHADE   10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  10.2 Afhandeling van schade   10.3 Lusten en lasten   11 _RISICOBEHEERSYSTEEM    Advies winningsplan Westerveld    BLAD    11  11  11  11  12    14  14  14  15    16  16  16    17  17  17  19    20  20  20  22    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit  aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van  deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de  verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan  Westerveld.    Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies  vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit  adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de  gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen  periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie  tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van  de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te  steken.    Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren, Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de  berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen {SodM, Technische commissie  bodembeweging (Tcbb).    Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de  Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze  betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.    Leeswijzer   Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste  hoofdstuk, In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het  winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OwV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners, “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wardt beperkt, risico's worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?” U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet ís.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdating   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige} maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  it aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>    Advies winningsptan Westerveld    Fracken en 2uurstimufatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid noott in het geding mag zijn. Verder zijn wij van  mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen  aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding  van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten:    Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt;    Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende  onderdelen slechts in te stermmen met het winningsplan door het hanteren van  het voorzorgprincipe “Better safe than sorry” en:    1.    w    NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten  aanvullen;   te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   een termijn te stellen aan het winningsplan;   hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een  risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige    adviezen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    4 ALGEMEEN    Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet  is vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke  acceptatie van gaswinning.    In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de  Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de  infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het  burgerperspectief”.    In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel  de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is  voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM  dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsptan  niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke  verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.    Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg  van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende  veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse  decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik  van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor  dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.    Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en  beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen.    De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:   - __ Veiligheid   - Communicatie   - Voorkomen en beperken van schade   - Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling   ~  Meet- en regelprotocol   -  Fracken en zuurstimulatie    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen  optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanteiding om ten aanzien van de  gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar  horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit  risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    5 COMMUNICATIE    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokate overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee  dit wordt geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van)  gaswinning niet uitsluitend aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel  NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot  nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners  gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van} gaswinning,  Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt  {zie ook hfst 7.1).    Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord  in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  1. Samenbinden van belanghebbenden  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Transparantie en vertrouwen  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Maatwerk    ew    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van  informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.   Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het  omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.   Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de ‘belevingswereld’ van onze  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsptan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel  kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stelien.    In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader  te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld  bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb  ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan  de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de  bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de  aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het  winningsplan ís getoetst.    6.1 Doelmatigheid    Advies  Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect  doelmatigheid.    Toelichting   In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid.  Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst, We willen graag inzicht in de afwegingskaders  waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een  afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade-  effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer in die afweging  onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen  economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico's die met  gaswinning gepaard gaan.    6.2 Kaders schade    Advies  De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat  wat onder ‘schade’ verstaan wordt.    Toelichting   De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het  eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of  infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende  organen Tchb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip  schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.   Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het  winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee  ‘schade’ is gemeld.    6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-77) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden  gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zullen worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimutatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    Advies:  Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een  grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van  de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een  winningsplan op te stellen.    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan tach  opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een transparante afweging te kunnen maken.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    7 PRODUCTIE    7.1 Productie put Vries-10    Advies:   Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen  winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor  de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten.    Toelichting:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door  NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er  bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten  en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van  aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU}, waarin is aangegeven dat “in atle  gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of  gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de  Handelingen, 57}.”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer  toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan  Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high  case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat  NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het  oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid  zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan  ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening  is gehouden met zo een belangrijk aspect.    7.2 Productiesnelheid    Advies:   Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de  verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de  laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de  productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snetheid drukdaling-  bodemtritling.    Toelichting    De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling,  Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    drukdaling geleidelijk verloopt. Kan NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld  kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt?   Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario'’s in het winningsplan zijn gebaseerd  op een technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid  niet aangegeven.    7.3 Productieniveau high case    Advies:  In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case” scenario overschrijdt zij een nieuw  winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden.    Toelichting:   In het advies van Sadm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case” scenario  overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te  actualiseren. Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat  winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.   Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw  winningsplan dient te worden opgesteld.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    8.1 Onzekerheden    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Advies:   Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te  houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende  gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond  het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2}? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2}. Een herberekening zal leiden tot een  andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover  opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    9 BODEMBEWEGING    §.1 Bodemdaling    Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  -__NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg is van de  gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het  normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;  2} welke (waterhuishoudkundige} maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;  3} NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van  eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als  voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  - NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de  bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totaie bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat  er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap{pen), gemeenten en provincie voor  zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de  vergoeding van dergelijke onkosten.    Het beëindigen en leeg produceren van de gasopstag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot  een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen  hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze  toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op  voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu  verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    9.2 Bodemtrilling  Advies    Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een  geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u:    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te  dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de  Easvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen;   - het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk  9);   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   -__ te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Toelichting   Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de  berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb}.    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij  met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn  wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe magen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen  (categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-  leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie 1), SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij  daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s  bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.   Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de  kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste  geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige  schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden  Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni  2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).    Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen,  mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol.  Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het  risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Advies  Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen:   - geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het  winningsplan is omschreven;   - tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de  toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM  op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale  overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe;   = mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het  goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond-  en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbeschermingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans  op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op  de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning.  Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de  Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met  bijbehorende beroepsmogelijkheid.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    10 SCHADE    10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is în het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade.  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    10.2 Afhandeling van schade    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   -__ evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van atle  mijnbouwactiviteiten.   -__in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeidingen voor “lichte, niet  constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen {waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet orn daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld,    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alte  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    10.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Taelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>    Advies winningsplan Westerveld    11 RISICOBEHEERSYSTEEM    Advies:  Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd,    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie Il vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  It valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  {re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2016 15:29:24
F
rom  :  
T
S
ubject : brief aan nam
A
ttachm ent : brief naar NAM tbv put-10.pdf;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    Contactpersoon  Telefoon [4 0592  Bezoekadres Noordersingel 33  Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk 2016-04538    Datum 14 december 2016  Verzenddatum 4 4 //2    Nederlandse Aardolie Maatschappij    Postbus 28000  9400 HH ASSEN    Onderwerp Stoppen opstarten gaswinning put Vries-10    Geachte mevrouw NN    Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de  put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg van 30 november.    Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om op dit moment de productie te  starten uit put Vries-10. Uw besluit doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet  produceren uit de put Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u  eerder gemaild). Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van  advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.    Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.    In de brief van minister Kamp aan de 2° Kamer lezen wij het volgende:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM  in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning  uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke  vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van  boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend  moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57)”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door u besloten is om  gas te gaan winnen. U heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is  voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). Hiermee  onderkent u dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm  heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al  vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude  Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn  geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers en  infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden  teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    In uw mail lezen wij het volgende:  “De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het  gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende    Pastades Te else 4 Bars Wilt u bij een reactie op  Pastbus 30018, 9400 RA Assen 14 0592 info@assen nl NL2SBNGH0285000497 deze brief het kenmerk en de  Stackurs ran Inter tav Gerneente Assen datum vermelden?    Ft  Noordersingel 33, 9401 JW Assen (0592) 366 595 www.assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen  Ons kermerk 20°83 04628  Pagina 2 van 2    wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen.  In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse  geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te  starten.”    Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een  kans bestaat op bevingen en schades als gevolg van, onder andere, de winning uit put Vries-10.  Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt  toegepast in deze situaties.    Wij vinden nogmaals dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze  en eventueel beroep moet worden doorlopen.    Naar aanfeiding van de mails heeft er ook telefonisch contact plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat u  ondanks toezeggingen en andere genoemde argumenten het genoemde proces niet wilt afwachten.  Wij betreuren dit in hoge mate.    Op 21 december staat een bestuurlijk overleg gepland waarin wij dit onderwerp verder met u zullen  bespreken.    Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Aa en Hunze en  Tynaarlo,    Met vriendelijke groet,  burgemeester en wethouers                 gemeentesecretaris    M.L.J. Out T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2016 15:15:32
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : brief aanbieding advies aan m inister EZ  21-12
A
ttachm ent : brief aanbieding advies aan m inister EZ  21-12.docx;
,
 
P
aar verbeteringen en suggesties. Verder prima en helder
 
G
roet
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.168
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
T.a.v. de heer H. Kamp  
Postbus 20401 
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   21 december 2016 16 
december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordig dt worden, meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons  aanleiding tot  zorg. In het plan en de bijbehorende ad viezen van Sodm en 
Tcbb lezen wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen 
leiden tot schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige 
kleinere velden de grens van magnitude 3 ,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie in het  gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners  helpen niet bij het 
wegnemen van zorgen en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit 
door met de gemeenteraad te bespreken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat hij ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken  met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodi g blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter ook nadrukkelijk naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zouden wij in een 
afweging van belangen niet kiezen voor een winning ond er stedelijk gebied met een risico op 
bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen , dan moet er gezorgd worden voor een  goede, 
vlotte en soepele  schaderegeling. Constaterend dat  in Groningen  inwoners hun gelijk soms via de 
rechter moeten halen, zien wij dat vooralsnog niet  met vertrouwen tegemoet. 
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de win ning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2017 14:34:50
F
rom  : "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : brief advies Winningsplan Westerveld
 
K
an de brief aan het Ministerie van Economische Zaken, zoals het er nu ligt ter ondertekening. Of krijgen we een seintjes van jullie.
We horen het wel.
 
G
roet i
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Date : 10-2-2017 10:55:41
From  :  
To : "SMO-Secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl
Cc :   @assen.nl, "SMO-Beleid" sm o-beleid@assen.nl,   @assen.nl
Subject : Brief Dorpsbelangen Loon 
Attachm ent : Brief aan Dorpsbelangen Loon.docx;
Hallo,
 
Hier een brief naar Vereniging Dorpsbelangen Loon.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 -
  . @assen.nlwebsite: www.assen.nl
 16.170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre> 
 
Vereniging Dorpsbelangen Loo n 
t.a.v het bestuur  
Lonerbroekweg 17  
9409 TR  LOON  
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen    
   
Datum   10 februari 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Advies Winningsplan Westerveld   
 
 
 
Geacht bestuur , 
 
 Wij danken u voor uw reactie op ons concept advies van het winningsplan Westerveld . Zoals u 
gezien heeft ligt ons advies in de lijn van uw suggesties.  
Wij zijn nu in afwachting van de reactie van de minister. Deze wordt half maart verwacht inclusief 
een ontwerp besluit. Daarna gaan we g raag weer met u in gesprek  in de periode waarin een 
zienswijze kan worden ingediend op het ontwerp besluit . 
 
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeeste r en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
  
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Brief  Dorpsbelangen Loon  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
10 februari 2017  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1. 
2. 
3.  
  
   
Meezenden:    
 
  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Date : 3-1-2019 11:43:14
F
T
o : "Marco Out" @assen.nl, "   @assen.nl
C
c :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : Brief EZ K over m ulm etingen
A
ttachm ent : brief EZ K nulm etingen 21-12-2018.pdf;
 
T
er kennisname is bijgevoegd een brief van EZK over nut en noodzaak van nulmetingen en het plaatsen van meer versnellingsmeters. De brief is gebaseerd op een advies van de
T
cbb dat ook is bijgevoegd. De strekking van de brief is dat het 
v
oordeel van nulmetingen beperkt is. Het bijplaatsen van meer versnellingsmeters is een beter alternatief voor
n
ulmetingen. In het Tcbb advies staat nog meer: De huidige versie van de SRA (risicoanalyse) is minder geschikt voor het indelen in monitoringsklassen 
e
n er worden concrete
a
dviezen gegeven voor het uitvoeren van een bouwkundige opname.
 
H
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
 
e
-mail: . @assen.nl   site: www.assen.nl
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>             Gemeente Assen                  tekomen d.d.    27 DEC. 2018    Calea  eelvorendelg,    7 tyvbaant  Pres           018/2989 7  AS             en Klimaat           > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    College van Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Assen  Postbus 30018  9400 RA Assen    Datum  Betreft    ea  aartofert AEE. A018 Nulmeting aan gebouwen    Geacht College,    Voor gaswinning uit kleine velden op tand is, net zoals voor de gaswinning in  Groningen, een adequate schadeafhandeling van groot belang. Dit houdt in dat in  geval van schade onafhankelijk wordt beoordeeld of deze is veroorzaakt door een  mijnbouwactiviteit en, als dit zo is, dat vergoeding dan ook snel plaatsvindt.    Gedupeerden moeten voor de beoordeling van hun schade niet afhankelijk zijn  van de betreffende mijnbouwonderneming. Eenieder moet schade als gevolg van  een mijnbouwactiviteit op eenvoudige en laagdrempelige wijze kunnen verhalen.  Vanuit het hele tand wordt hierbij vaak een parallel met Groningen getrokken.  Belangrijk is echter dat de schaal, de omvang en de risico's van mijnbouwschade  door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde zijn dan in de rest  van Nedertand. Daarom roep ik voor de rest van Nederland een passende,  separate schaderegeling in het leven. Waar in Groningen de schadeafhandeling  volledig plaatsvindt in het publieke domein, wordt de schadeafhandeling in de rest  van Nederland onder publieke regie gerealiseerd. Dit krijgt vorm door een  overzichtelijke procedure en een transparante behandeling en beoordeling van  schadeclaims door een onafhankelijke en deskundige commissie, de Commissie  mijnbouwschade.    Voor het goed functioneren van de Commissie mijnbouwschade is een objectief en  transparant landelijk schadeprotocol essentieel. Dit zal de commissie een leidraad  geven voor het vormen van een oordeel over een ingediende schadeclaim, over de  aanspraak op vergoeding en over de omvang van de door de mijnbouwonder-  neming uit te keren schadevergoeding. Daarbij zet ik mij ervoor in dat schade-  claims van relatief beperkte omvang, ruimhartig en snel zullen worden beoordeeld  en afgehandeld. Hoe dit precies gaat uitwerken is mede afhankelijk van het  landelijk schadeprotocol waarvan de vormgeving ook wordt afgestemd met  vertegenwoordigers van gemeenten.    Het vaststellen of een gebouwschade is toe te rekenen aan de mijnbouwactiviteit,  is bij de schadeafhandeling essentieel, maar vaak lastig. Om hiertoe beter in staat  te zijn, ontstond in 2016 brede steun bij gemeenten en bewoners voor een  nulmeting aan gebouwen, die ook is doorgevoerd in recente instemmingsbesluiten  op winningsplannen. Op dit moment is de evaluatie hiervan aan de orde. Vanwege  diverse vragen over de uitvoeringspraktijk hiervan, heb ik begin dit jaar de    Ministerie van Economische Zaken    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving  Bezoekadres    Bezuidenhoulsewog 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Overheidsidentificatienr  0000000100321 4369000    1 070 379 8911 (algemeen)  F_ 070 378 6100 (algemeen)  www rijksoverheid.nt/ezk    Ons kenmerk  DGETM-EO / 18269802    Bijlage  1 Tchb-advies 6 sept. 2018    Pagina 1 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Technische commissie bodembeweging (Tcbb) gevraagd om advies. Dit heeft Ons kenmerk  geleid tot het advles van 6 september 2018 (zie bijlage). OGETM-EO / 18269802    Terwijl ook afstemming met gemeenten plaatsvindt over het landelijk schade-  protocol, richt deze brief zich met name op het vereenvoudigen van de vast-  stelling of gebouwschade is toe te rekenen aan een mijnbouwactiviteit,    Ik ga in deze brief achtereenvolgens in op het Tcbb-advies, de uitkomst van de  evaluatie, mijn conclusie en de verbeteringen in de aanpak.    Advies Technische commissie bodembeweging   De vraag aan de Tcbb betrof de bruikbaarheid van een goed uitgevoerde  representatieve nulmeting aan gebouwen bij de latere beoordeling van mogelijke  mijnbouwschade, en de eventuele bereidheid van de Tcbb om een rol te speten bij  de beoordeling van een door de mijnbouwonderneming opgesteld plan van aanpak  voor een representatieve nulmeting aan gebouwen.    De Tcbb wijst er In haar advies van 6 september 2018 op dat het begrip  ‘nulmeting aan gebouwen’ niet eenduidig is gedefinieerd, hetgeen in de toepassing  at snel kan leiden tot verwarring. Wel gedefinieerd is het begrip ‘bouwkundige  opname’, waarvoor de Beoordelingsrichtlijn BRL 5024 geldt. Dit betreft de opname  van de staat van objecten door vastlegging op enig moment van de aanwezigheid  van visueel waarneembare gebreken aan de hand van een gestandaardiseerde  gebrekenlijst    Vooraf, tussentijds en achteraf uitgevoerde bouwkundige opnamen van een deel  van de gebouwen kunnen een algemeen beeld geven van het optreden van  schade in een effectgebied. De vraag of de mijnbouwactiviteit de oorzaak is van  de geconstateerde schade blijft daarbij onbeantwoord. Voor de beoordeling van  schade aan een specifiek gebouw zijn de resultaten van bouwkundige opnamen  van andere gebouwen van weinig tot geen betekenis. De Tcbb vindt een bouw-  kundige opname van de gebouwen in een effectgebied dan ook maar van beperkte  waarde en in het algemeen niet aan te bevelen.    Wel acht de Tcbb het zinvol de effecten van mijnbouw die eventueel kunnen leiden  tot schade in een gebied, uitgebreider dan nu geschiedt, te monitoren. De Tcbb  stelt voor om de wijze van monitoren te laten afhangen van de prognose van de  mogelijke schade. Gaswinningsprojecten onderscheiden zich op een aantal  aspecten, te weten: de grootte van de kans op aardbevingen, de mate van (soms  cumutatieve) bodemdaling en of sprake is van een nieuw gasveld of dat het een  uitbreiding betreft van een reeds producerend gasveld (waarvan al monitorings-  gegevens beschikbaar zijn). De Tcbb adviseert de wijze van monitoring op basis  van deze aspecten vast te stellen.    Om het oorzakelijk verband tussen een gebouwschade en de mijnbouwactiviteit  eenvoudiger te kunnen vaststellen, is de Tcbb in het algemeen voorstander van  een uitgebreidere monitoring van bodemtrillingen. Voor een mijnbouwactiviteit  met een kans op een aardbeving is het aantal versnellingsmeters in de omgeving  nu vaak beperkt. Hierdoor komen er bij een aardbeving vaak te weinig gegevens    Pagina 2 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>         Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Dwrectie Energie en Omgeving    beschikbaar voor een nauwkeurige geografische duiding van de bodemversnel- Ons kenmerk  lingscontouren in het gebied. Dit terwijl de bodemversnelling ter plekke, in OGETM-EO / 18269802  combinatie met de stevigheid van een gebouw, essentieel zijn voor de   vaststelling van het oorzakelijk verband tussen de gebouwschade en een   aardbeving. De Tcbb acht het in dit soort gevallen dan ook zinvol om   versnellingsmeters (bij) te plaatsen.    De Tcbb doet het voorstel om de wijze van monitoring te laten afhangen van de  complexiteit van het gasveld en noemt daarbij twee monitoringsklassen, waarbij  in het ene geval geen additionele monitoring is vereist en in het andere geval wel.  Monitoringsklasse 1 betreft gasvelden waar de kans op een aardbeving als  verwaarloosbaar is beoordeeld, waar de door de gaswinning veroorzaakte bodem-  daling kleiner is dan de autonome bodemdaling en ook niet noopt tot waterpeil  aanpassingen. Een verwaarloosbare kans op beven wordt hierbij alleen toegekend  aan een gasveld dat — op de kenmerken die essentieel zijn voor het ontstaan van  een aardbeving - geen gelijkenis vertoont met gasvelden die al gebeefd hebben.  Monitoringsklasse 2 betreft gasvelden waar wel een kans is op een aardbeving,  waar de veroorzaakte bodemdaling groter is dan de autonome bodemdaling of  waar wel waterpeilaanpassingen nodig zijn. De Tcbb merkt hierbij op dat deze  indeling nog verder moet worden uitgewerkt en afgestemd met betrokken  partijen, waaronder gemeenten. De uiteindelijke monitoring moet technisch zinvol  zijn, voor burgers uitlegbaar zijn en niet tot onnodige onrust leiden.    De Tcbb geeft verder aan bereid te zijn een rol te spelen in de beoordeling van  een plan van aanpak voor een nulmeting aan gebouwen of een andere vorm van    monitoring.    Uitkomst evaluatie nulmeting aan gebouwen   Naast het Tcbb-advies zijn, ter evaluatie van de nulmeting aan gebouwen, ook  meningen van een aantal burgers geïnventariseerd evenals de bevindingen van  mijnbouwondernemingen. Kernvragen hierbij waren: draagt de representatieve  nulmeting aan gebouwen bij aan een eenvoudiger toerekening van gebouwschade  aan de mijnbouwactiviteit? En welke praktische richtlijnen zijn er voor elk van de  betrokken partijen - waaronder de burger, de gemeente en de mijnbouwonder-  neming - voor de concrete vormgeving en uitvoering hiervan?    Sinds 2017 is een plan van aanpak voor een ‘representatieve nulmeting aan  gebouwen’ als voorschrift opgenomen in het merendeel van nieuwe of gewijzigde  instemmingsbesluiten. Tot op dit moment in circa 15 instemmingsbesluiten,  waarvan circa 5 zich in de uitvoeringsfase bevinden.    Bevindingen omwonenden   Tijdens een aantal informatiebijeenkomsten voor gaswinningsprojecten waarbij de  nulmeting aan gebouwen actueel was, is omwonenden gevraagd naar hun mening  en eventuele ervaringen. De hoofdlijn van de reacties is dat burgers die wonen  boven een gasveld willen dat bij een vermoede mijnbouwschade aan hun woning  deze onafhankelijk en deskundig wordt beoordeeld en vervolgens snel wordt  vergoed. Aangezien de nulmeting aan gebouwen wordt gezien als een hulpmiddel  hierbij, wordt deze door omwonenden vaak gezien als waardevol.    Pagina 3 van S</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Orngeving    Ons kenmerk  Bevindingen mijnbouwondernemingen DGETM-EO / 18269802    Mijnbouwondernemingen zijn zoekende naar maatregelen die de maatschappe-  lijke acceptatie van hun activiteit vergroten. Orndat de indruk bestond dat de  ‘representatieve nulmeting aan gebouwen’ hieraan een bijdrage kon leveren, werd  de introductie hiervan gezien als positief.    Ondertussen is een aanta! mijnbouwondernemingen. samen met een bouwkundig  adviesbureau en in samenspraak met de betrokken gemeenten, bezig met de  praktische uitvoering. Hierbij zijn essentieel: de vaststelling van de gebieds-  begrenzing waarbinnen de nulmeting gaat plaatsvinden, de vaststelling van de  geselecteerde gebouwen om te voldoen aan het criterium van ‘representativiteit’,  de gekozen meetmethodiek voor de gebouwen, en het liefst onafhankelijk  verlenen van goedkeuring aan het door de mijnbouwonderneming opgestelde plan  hiervoor.    De ervaringen van mijnbouwondernemingen die de ‘representatieve nulmeting  aan gebouwen’! hebben toegepast. zijn divers. De praktische uitvoering en het  tempo daarvan wordt namelijk sterk bepaald door de mate waarin het de  mijnbouwonderneming en het bouwkundig adviesbureau lukt om met de  gemeente en andere lokaal actieve partijen overeenstemming te bereiken over de  hierbij gehanteerde uitgangspunten en de gebruikte objectinformatie.    Conclusie   De nulmeting aan gebouwen is geïntroduceerd om de vaststelling of een gebouw-  schade is toe te rekenen aan een mijnbouwactiviteit, te vereenvoudigen, Dit doel  is nog steeds actueel.    Burgers die hieraan meewerken en soms zelfs bereid zijn om zelf hiervoor kosten  te maken, verwachten natuurlijk dat dit hen voordeel oplevert bij een eventuele  latere schadeafhandeling. Aangezien in genoemd Tcbb-advies wordt aangegeven  dat dit voordeel beperkt zal zijn, dient gewaakt te worden voor valse  verwachtingen bij deze burgers. Daarnaast kan de uitvoering van een nulmeting  aan gebouwen (en het periodiek herhalen hiervan), naast de inbreuk hiervan op  de persoonlijke levenssfeer, ook juist leiden tot onrust onder omwonenden. Met  name in situaties waar het mogelijke effect van de mijnbouwactiviteit erg beperkt  is, kan het middel erger zijn dan de kwaal.    In haar advies noemt de Tcbb een beter alternatief voor de nulmeting aan gebou-  wen, te weten het (bij)plaatsen van versnellingsmeters. Met name wanneer de  mogelijke effecten van de betreffende mijnbouwactiviteit daar aanleiding toe  geven en er te weinig versneltingsmeters in de regio aanwezig zijn. Met deze  versnellingsmeters wordt de grondversnelling gemeten die optreedt als gevolg van  een door de gaswinning veroorzaakte aardbeving, waarbij ook het dempende of  opslingerende effect van ondiepe aardlagen wordt meegenomen, Deze meet-  gegevens zijn van groot belang om, nadat een aardbeving heeft plaatsgevonden,  te kunnen beoordelen of een gemelde gebouwschade is toe te rekenen aan de  mijnbouwactiviteit.    Pagina 4 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>         Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Drectie Energie en Omgeving    Het vergaren van de voor deze beoordeling benodigde additionele informatie over ons kenmerk   de gebouwen waarvoor schade is gemeld, kan het best plaatsvinden na ontvangst DGLIM-tU / 18259802  van de melding. Dan is deze informatie namelijk altijd actueel, bovendien is deze   wijze van handelen minder belastend voor inwoners dan het op voorhand   vergaren van deze informatie over een aantal of alle gebouwen in het gebied.    Alhoewel bekend is dat gebouwschade als gevolg van bodemdaling door gas-  winning. vanwege de zeer kleine hellingshoek van de bodemdalingskom, uiterst  onwaarschijnlijk is, zullen ook dit soort schadeclaims zorgvuldig worden  beoordeeld. Ondanks genoemde nadelen kan ik In specifieke gevallen nog steeds  kiezen voor toepassing van een nulmeting aan gebouwen of een andere manier  om gebouwschade door bodembeweging te kunnen vaststellen.    Verbeteringen in de aanpak   Ik ben voornemens om vanaf nu ter verbetering van de monitoringspraktijk vooral  het (bij)plaatsen van versnellingsmeters voor te schrijven. Met name wanneer de  mogelijke effecten van de betreffende mijnbouwactiviteit daar aanleiding toe  geven en er te weinig versnellngsmeters in de regio aanwezig zijn. Daarnaast  behoud ik overigens de mogelijkheid om in specifieke gevallen nog steeds een  nuimeting aan gebouwen voor te schrijven.    Ik ben niet direct voornemens om al verleende instemmingsbesluitten waarin het  voorschrift voor een representatieve nulmeting aan gebouwen is opgenomen, te  herzien. tk zal voor de desbetreffende regio's wel bezien of (bij)plaatsing van  versnellingsmeters wenselijk is.    Verder wil ik nadrukkelijk inzetten op een betere communicatie met u en met  inwoners over deze aangepaste monitoringspraktijk en de praktische betekenis  hiervan Dit ook in het kader van het landelijk schadeprotocol waaraan op dit  moment, in afstemming met gemeenten, hard wordt gewerkt. Ik verwacht dat dit  schadeprotocol begin volgend jaar beschikbaar zal zijn.    Door het voorschrijven van een technisch zinvolle monitoring, die voor omwonen-  den uitlegbaar is en is afgestemd op het landelijk schadeprotocol, meen ik een  belangrijke verbetering te realiseren in de schadeafhandeling.    De Minister van Economische Zaken en Klimaat,  namens deze:           drs. J.M.C.\Smallenbroek  directeur Energie en Omgeving    Pagina 5 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>    Technische commissie bodembeweging    > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Technische commissie    Aan de minister van Economische Zaken en Klimaat bodembeweging  Directie Energie en Omgeving abe  T.a.v. 2500 EK Den Haag  Postbus 20401 T 088 042 5718  2500 EK DEN HAAG www.tcbb.nl    secretariaat@tcbb.ni    Ons kenmerk  Tebb 18236399    Uw kenmerk    Datum 06 SEP 2018 Difiage(n)    Betreft representatieve nulmeting aan gebouwen    Geachte minister,    Bij de brief van 11 januari 2018 heeft u de Technische commissie bodembeweging  (Tcbb) advies gevraagd over de gewenste nadere Invulling van de  uitvoeringspraktijk rond de nulmeting aan gebouwen. Een dergelijke nulmeting  wordt sinds medio 2017 door u voorgeschreven in vrijwel alle  instemmingsbestuiten voor gaswinning uit kleine velden,    Inteiding   In het kader van deze adviesaanvraag heeft u een aantal specifieke vragen aan de  Tcbb voorgelegd. U heeft de Tcbb o.a. verzocht haar mening te geven omtrent de  bruikbaarheid van een goed uitgevoerde representatieve nulmeting aan gebouwen  bij de latere beoordeling van de oorzaak van de schade bij een claim op  mijnbouwschade. Ook heeft u gevraagd of een nulmeting in aile gevallen is aan te  bevelen. De Tcbb heeft uw specifleke vragen in de bijlage bij deze brief  beantwoord. De hoofdpunten van het advies van de Tcbb zijn hierna  weergegeven.    Waarde van bouwkundige{voor)opname   De Tcbb is van mening dat het uitvoeren (c.q. voorschrijven) van een  bouwkundige opname bij een klein deel van de gebouwen in het effectgebied  slechts een zeer beperkte waarde heeft. Vooraf, tussentijds en achteraf  uitgevoerde bouwkundige opnamen van een deel van de gebouwen kunnen wel  een algemeen beeld geven van het optreden van schade in een effectgebied. Maar  voor de beoordeling van schade aan een speciflek gebouw zijn de resultaten van  bouwkundige opnamen van andere gebouwen niet bruikbaar om het causaal  verband tussen die schade en de mijnbouwactiviteit vast te stellen. De Tcbb vindt  daarom het uitvoeren (c.q. voorschrijven) van een representatieve bouwkundige  opname voor kleine velden in het algemeen niet aan te bevelen.    De Tcbb acht bouwkundige opnamen van alle bouwwerken In een effectgebied  disproportioneel. Als er schade wordt geclaimd, dan is er altijd een nadere  beoordeling nodig, omdat alleen een bouwkundige opname niet volstaat. Verder  zijn bij relatief lange winningsperioden (relatief lange perioden met kans op  schade) periodieke herhalingen van bouwkundige opnamen nodig.    In het kader van de schadeafhandeling vindt de Tcbb een bouwkundige    vooropname met herhalingsopnamen daarom niet zinvol, Dit geldt zowel voor een  representatieve selectie van gebouwen als voor alle gebouwen in het effectgebied.    Pagina 1 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    Monitoren van ontstaan van schade   De Tcbb acht het daarentegen wel zinvol het ontstaan van eventuele schade in  een gebied uitgebreider dan thans geschied te monitoren. De Tcbb stelt daarbij  voor om de wijze van monitoren te laten afhangen van de prognose van de te  verwachten schade. Gebieden onderscheiden zich doordat al dan niet  aardbevingen worden verwacht, de bodemdaling varieert van verwaarloosbaar tot  (bijvoorbeeld) een tiental centimeters gedurende de gaswinning, sprake is van  nieuwe gasvelden of dat het een uitbreiding van een gasveld of een laatste fase  van een gaswinning betreft. In een aantal gevallen is sprake van een langdurige  productiehistorie, waardoor al veel monitoringgegevens beschikbaar zijn. Ook dat  kan voor de verdere productie de wijze van monitoring in sterke mate bepalen.    De huidige versie 1.2 van de tijdelijke leidraad Seismische risicoanalyse (SRA)  kent voor het classificeren van de invloed factoren voor de ondergrond momenteel  zes (DHAIS) categorieën (0-5), waarbij de ervaring leert dat veel winningsplannen  voor de kleine gasvelden uitmonden in categorie 1. Voor het vaststellen van de  vereiste monitoring is dat naar de mening van de Tcbb te weinig onderscheidend.    Bij kleine gasvelden waar bodemtrillingen kunnen optreden is het aantal  versnellingsmeters thans in het algemeen zodanig beperkt dat er bij eventuele  aardbevingen te weinig gegevens beschikbaar komen over de opgetreden  trillingssnelheden, terwijl juist de grootte van de bodemtrillingen de omvang van  de eventuele schade bepaalt.    Monitoringklassen   De Tcbb stelt voor de wijze van monitoring af te laten hangen van de complexiteit  van het gasveld en daarbij onderscheid te maken in een aantal monitoringktassen,  waaronder:   0: geen extra monitoringvoorschriften;   1: seismisch netwerk aanbrengen of verdichten (versnellingsmeters  (bij)plaatsen);    Uiteraard kunnen deze monitoringklassen worden uitgebreid of aangepast als dat  doelmatig blijkt. Om een gasveld in een monitoringklasse te plaatsen is o.a. een  goede prognose voor de eventueel te verwachten schade nodig. De Tcbb acht de  huidige versie van de SRA voor het indelen in een monitoringsklasse minder  geschikt.    De door de Tcbb voorgestelde monitoringklasse O is bedoeld voor gasvelden waar  geen tot verwaarloosbare seismische activiteit wordt verwacht en waar de  bodemdaling verwaarloosbaar is ten opzichte van de autonome bodemdaling. Er is  sprake van verwaarloosbare bodemdaling als deze kleiner is dan de autonome  bodemdaling en als er geen waterpeilaanpassingen in verband met de  geïnduceerde bodemdaling in het effectgebied zijn voorzien.    Uit de productiehistorie volgt dat bezuiden de lijn Amsterdam-Arnhem gasvelden  tot nu toe geen seismische activiteit hebben ontwikkeld, zie ook tabel 1 van  bijlage 3 bij de SRA, Dit kan een goed argument zijn om dergelijke gasvelden in  monitoringklasse 0 te plaatsen.   Ook bij uitbreidingen van bestaande gasvelden kan op basis van de  productiehistorie worden besloten om te kiezen voor monitoringklasse 0.    Pagina 2 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    Hetzelfde geldt voor uitbreidingen van een gasveld met een looptijd van enkele  jaren. Op basis van de productiehistorie kan in dat geval worden besloten te  kiezen voor monitoringklasse 0.    Monitoringklasse 1 is van toepassing voor gasvelden waar een kleine kans is op  bodemtrillingen als gevolg van geïnduceerde aardbevingen. Dergelijke gasvelden  komen bijvoorbeeld in Friesland voor. De Tcbb acht hier het (bij)plaatsen van  versnellingsmeters zinvol.    De indeling van de monitoringktassen met de bijbehorende wijze van monitoring  zal nog verder moeten worden uitgewerkt. De Tcbb stelt voor om hierover overleg  te voeren met een aantal betrokken instanties. Monitoring vormt een belangrijk  instrument om risico’s te beheersen, maar wekt ook verwachtingen. Monitoring  moet voor technici zinvol zijn (wordt er informatie verzameld die tot meer  technisch inzicht leidt?) en moet voor burgers uitlegbaar zijn (waar teiden de  resultaten van monitoring toe?) en niet tot onnodige onrust leiden,    De Tcbb hoopt uw vragen over het nut c.q. de uitvoering van bouwkundige  vooropnamen bij gaswinning uit kleine velden afdoende te hebben beantwoord.  De Tcbb is uiteraard te allen tijde bereid om over dit onderwerp nader overleg te  plegen.    Met vriendelijke groet,  namens de Technische commissie bodembeweging,         voorzitter    Bijlagen: beantwoording specifieke vragen    Pagina 3 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    Bijlage: Beantwoording specifieke vragen    Alvorens de vragen te beantwoorden gaat de Tcbb hierna eerst in op een aantal  relevante begrippen.    1. Begrippen    In uw adviesaanvraag worden de begrippen ‘nulmeting aan gebouwen’, ‘nulmeting  bouwkundige staat' en ‘opname bouwkundige staat’ gehanteerd. Voor deze  begrippen bestaan geen eenduidige definities. In sommige definities wordt een  nulmeting gelijk gesteld aan een bouwkundige vooropname. Over de definitie van  een ‘bouwkundige vooropname!' bestaat wel consensus, maar voor het begrip  ‘nulmeting’ zijn diverse definities in omloop. Om eventuele verwarring te  voorkomen, geeft de Tcbb hieronder eerst aan wat zij in het vervolg onder deze  begrippen verstaat. Tevens worden de begrippen ‘bodembeweging’ en  'effectgebied' nader toegelicht.    Bouwkundige vooropname   Een bouwkundige vooropname is de opname en de vastlegging van de staat van  een object en van de aanwezigheid van visueel waarneembare gebreken op enig  moment aan de hand van een gestandaardiseerde gebrekenlijst (ontleend aan  Beoordelingsrichtlijn BRL 5024 voor het uitvoeren van bouwkundige  vooropnamen). De actuele versie van de gebrekenlijst is te vinden op www.skg-  ikob.nl.    Het doel van de opname en vastlegging van de staat van het object is om later -  na het optreden van een bepaalde gebeurtenis - te kunnen vaststellen of  veranderingen met betrekking tot de visueel waarneembare gebreken zijn  opgetreden. De veranderingen kunnen inhouden dat nieuwe gebreken zijn  vastgesteld of dat eerder vastgestelde gebreken zijn verergerd.    Bouwkundige vooropnamen kunnen volgens BRL 5024 zowel voor, tijdens als na  het uitvoeren van omgeving beïnvloedende werkzaamheden plaatsvinden. Er  wordt bij een bouwkundige vooropname geen onderzoek gedaan naar de aard en  oorzaak van de gebreken. Ook het onderzoeken van de staat van de fundering  past niet binnen de scope van deze BRL.    Nulmeting   Een nulmeting is de vastlegging van een huidige situatie of toestand op enig  moment waarbij de resultaten worden meegenomen als uitgangspunt voor verder  onderzoek.    Een belangrijk verschil tussen een nulmeting en een bouwkundige vooropname is  dat een bouwkundige vooropname ziet op een object (bijv. een gebouw) en een  nulmeting op een situatie of toestand op een bepaald moment (bijv. bepaalde  gebiedskenmerken). De term nulmeting wordt onder meer gebruikt voor het  vastleggen van de hoogteligging van een gebied waarin bodemdaling als gevolg  van mijnbouwactiviteiten wordt verwacht. Door het uitvoeren van  herhalingsmetingen kan dan worden bepaald welke bodemdaling in een bepaalde  periode is opgetreden en hoe deze zich dan verhoudt tot de voorspelde  bodemdaling.    Pagina 4 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>    Techaische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    Bodembeweging   Bij bodembeweging wordt onderscheid gemaakt tussen bodemdaling (of -stijging)  en bodemtrilling. Bij gaswinning uit kleine velden is in het algemeen slechts  sprake van een beperkte bodemdaling. In de omgeving van een dergelijk klein  veld zal dan ook in het algemeen geen schade door bodemdaling optreden. Indien  echter in een gebied als gevolg van bodemdaling waterpeilen moeten worden  aangepast zou de winning, in combinatie met de veranderingen van de  grondwaterstand, wel tot enige schade aan gebouwen kunnen leiden.    Bodemtrilling kan bij kleine velden optreden indien door de winning aardbevingen  worden geïnduceerd. Hoe groter de veroorzaakte trillingen zijn, des te groter is  ook de kans op schade. In de huidige praktijk wordt ervan uitgegaan dat er bij  trillingssnelheden die groter zijn dan 2 à 5 mm/s een reële kans op schade is. Bij  trillingssnelheden kleiner dan 2 mm/s kan in vrijwel alle gevallen de bijdrage van  trillingen aan het ontstaan van schade verwaarloosbaar worden geacht. Trillingen  van dit niveau behoren tot de ‘normale’ achtergrondruis die men vrijwel overal  kan aantreffen, ook los van mijnbouwactiviteiten.    Effectgebied  Een effectgebied is het gebied waarbinnen bodembeweging als gevolg van een  (voorgenomen) mijnbouwactiviteit wordt verwacht.    2. Vragen en antwoorden  Met inachtneming van bovenstaande beantwoordt de Tcbb uw vragen als volgt:    1. Wat is uw inschatting van de bruikbaarheid van een goed uitgevoerde  representatieve nulmeting aan gebouwen bij de latere beoordeling van de oorzaak  van de schade bij een claim op mijnbouwschade?    Indien voorafgaand aan een mijnbouwactiviteit een bouwkundige vooropname van  een gebouw wordt uitgevoerd kan later bij een zelfde opname objectief worden  vastgesteld of er in de tussenliggende periode schade aan het betreffende gebouw  is ontstaan (of is verergerd). Als er in die tussenliggende periode inderdaad  schade is ontstaan wil dat overigens nog niet zeggen dat die schade het gevolg is  van de mijnbouwactiviteit. Dat zal dan nader moeten worden onderzocht. Er  kunnen immers ook andere oorzaken voor die schade zijn geweest.    Indien onder een ‘representatieve nulmeting’ moet worden verstaan dat alleen bij   een klein deel van de gebouwen in het effectgebied van een mijnbouwactiviteit   een bouwkundige vooropname wordt uitgevoerd, moet daarbij in aanmerking   worden genomen:   a. dat alleen voor de betreffende gebouwen bij een latere soortgelijke opname  kan worden vastgesteld of er in de tussenliggende periode schade is ontstaan;   b. dat voor gebouwen waarbij geen bouwkundige vooropname is uitgevoerd en  waar later wel schade is geconstateerd of geclaimd, een bouwkundige  vooropname van een gebouw in de buurt weinig tot geen betekenis heeft.    Vooraf, tussentijds en achteraf uitgevoerde bouwkundige opnamen van een deel  van de gebouwen kunnen wel een algemeen beeld geven van het optreden van  schade in een effectgebied. Maar voor de beoordeling van een schade aan een  specifiek gebouw zijn de resultaten van bouwkundige (voor)opnamen van andere    Pagina 5 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    gebouwen niet bruikbaar om het causaal verband tussen die schade en de  mijnbouwactiviteit vast te stellen.    Samenvattend heeft het uitvoeren (c.q. voorschrijven) van een bouwkundige  vooropname bij een klein deel van de gebouwen in een bepaald effectgebied  slechts een zeer beperkte waarde.    2. Vindt u een nulmeting in alle gevallen aan te bevelen? Ik verzoek u om in uw  antwoord in ieder geval de verschillende categorieën seismisch risico en de fase  van de winning te betrekken.    Zoals bij het antwoord op vraag 1 al is aangegeven, heeft een representatieve  bouwkundige vooropname bij kleine velden naar de mening van de Tcbb slechts  een zeer beperkte waarde. De Tcbb vindt daarom het uitvoeren (c.q.  voorschrijven) van een representatieve bouwkundige vooropname voor kleine  velden in het algemeen niet aan te bevelen.    Over de verschillende categorieën seismisch risico merkt de Tcbb het volgende op.  In 2016 heeft het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) een tijdelijke teidraad met  een methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  (versie 1.2) gepubliceerd. Hierin worden drie risicoklassen onderscheiden. In het  rapport is vermeld dat de duiding van de risico’s (wat betekent de uitkomst van de  in deze leidraad opgenomen methodologie bijv. in termen van o.a. te verwachten  schade?) geen onderdeel is van deze leidraad en dat deze duiding door de  mijnbouwmaatschappij in het winningsplan dient te worden opgenomen.    De Tcbb is van mening dat de drie risicoklassen onvoldoende richting geven om  als criteria te dienen voor het al dan niet uitvoeren/voorschrijven van  bouwkundige vooropnamen. Het ligt meer voor de hand om beslissingen over het  al dan niet uitvoeren van bouwkundige vooropnamen te koppelen aan de  verwachte trillingssnelheden in het effectgebied en eventueel de mate van  kwetsbaarheid van de gebouwen in het effectgebied.    3. Hoe beziet u het initiatief van burgers om voor eigen kosten een nulmeting aan  hun huis te laten uitvoeren? Welke richtlijnen zou u hen willen meegeven om een  eventueel later gebruik van de meetgegevens mogelijk te maken?    De Tcbb gaat ervan uit dat hier wordt gedoeld op een namens een burger door  deskundigen uit te voeren bouwkundige vooropname van een woning. De Tcbb  acht een dergelijke opname nuttig voor het geval nadien in de betreffende woning  schade ontstaat tijdens of na de uitvoering van mijnbouwactiviteit. In dat geval  zal de burger eenvoudiger een mogelijk causaal verband met de  mijnbouwactiviteit kunnen aantonen.   Daarbij dient wel bedacht te worden:   -_dat het voor een burger soms aantrekkelijker is om juist geen bouwkundige  vooropname uit te laten voeren: de bij een latere opname geconstateerde  gebreken kunnen dan gemakkelijker aan de delfstofwinning worden  toegeschreven;   - dat een burger bij een schadeonderzoek niet kan worden verplicht om de  resultaten van een eerder in zijn opdracht uitgevoerde bouwkundige  vooropname in te brengen;    Pagina 6 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    - dat ook indien een bouwkundige vooropname is uitgevoerd onderzoek naar  het causaal verband tussen een later ontstane schade en de mijnbouwactiviteit  nodig blijft, omdat de schade ook kan zijn ontstaan door andere oorzaken.    Er zijn voldoende onafhankelijke professionele bureaus op de markt die  bouwkundige vooropnamen kunnen uitvoeren. Indien een burger zelf opdracht wil  geven voor een bouwkundige vooropname is van belang dat het betreffende  bureau voor het uitvoeren van deze opnames gecertificeerd is en de opname  uitvoert overeenkomstig de BRL 5024. In dat geval kunnen ook anderen in de  toekomst zo nodig van de gegevens uit dit bouwkundig vooropnamerapport  gebruik maken.    4. Bent u bereid een rol te spelen In de beoordeling van een door een  mijnbouwonderneming opgesteld plan van aanpak, of er daadwerkelijk sprake is  van een “representatieve nulmeting”?    Bij uw adviesaanvraag heeft u als voorbeeld een PowerPoint-presentatie van een  plan van aanpak voor een ‘opname bouwkundige staat' bijgevoegd dat is  opgesteld door een operator. In het betreffende plan (met de titel ‘Bepalen  referentiestelsel voor bouwkundige vooropnamen en afhandeling schademeldingen  als gevolg van bodembeweging’) wordt de volgende werkwijze voorgesteld:   1. In kaart brengen van de bebouwing op basis van beschikbare informatie, zoals  gemeentelijke basisgegevens gebouwen en adressen (BAG) en waardering  onroerende zaken (WOZ).   2. Definiëren van deelgebieden met homogene groepen van bebouwing.   3. Met behulp van objectieve analysetechnieken selecteren van te inspecteren  gebouwen. Eén of meer referentiepanden voor ieder gebouw binnen het  werkgebied.   4. Extra aandacht voor kwetsbare bebouwing en locaties met slappe ondergrond.   5, Uitvoeren nulmeting: vastleggen huidige bouwkundige staat van te inspecteren  referentiegebouwen.    Het plan van aanpak omvat derhalve het verzamelen van bepaalde algemene  gegevens en het vastleggen van de bouwkundige staat van een aantal  referentiegebouwen in het effectgebied. In dit plan is er dus voor gekozen om niet  bij alle in het winningsgebied aanwezige gebouwen een bouwkundige vooropname  uit te voeren.    De Tcbb gaat er daarmee vanuit dat met de voorgestelde aanpak bedoeld wordt  om in het effectgebied een nulmeting uit te voeren die bestaat uit een  inventarisatie van de situatie in dat gebied voordat de mijnbouwactiviteit  plaatsvindt, waarbij de resuitaten worden meegenomen als uitgangspunt voor  verder onderzoek. Zoals hiervoor bij vraag 1 al is toegelicht zullen de resultaten  van deze nulmeting maar heel beperkt bruikbaar zijn bij de beoordeling van later  opgetreden schades (namelijk alleen bij de beoordeling van schades aan de  gebouwen waarbij een bouwkundige vooropname is uitgevoerd). De resultaten  van vorenbedoelde inventarisatie kunnen wel bij de besluitvorming over het al dan  niet instemmen met een winningsplan bijdragen aan een evenwichtige afweging  van het algemeen belang van delfstofwinning tegen het risico op schade voor  individuele burgers.    Pagina 7 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    In het plan van aanpak ligt de nadruk op de inventarisatie van bouwkundige  gegevens. De Tcbb adviseert om bij de nulmeting tevens aandacht te besteden  aan de geologische en hydrologische kenmerken/ontwikkeling van het  (effect)gebied, en daarmee aan vragen als:   - Wat is het ruimtelijk beeld van de bodemdaling en -rijzing in het verleden?  Sateltietmetingen kunnen daarbij veel inzicht verschaffen;   - Hoe ís de ondiepe ondergrond in het verleden gevormd c.q. wat is de  geologische ontstaansgeschiedenis en welke menselijke ingrepen hebben er de  laatste 50 jaar plaatsgevonden? Welke informatie van sonderingen en boringen  is beschikbaar?   - Hoe zijn de gebouwen in het gebied gefundeerd: ondiep op een samendrukbare  ondergrond en/of diep met funderingspalen in een vaste zandlaag? Betreft het  In het laatste geval funderingspalen van hout?   - Hoe zijn de opperviaktewaterpeilen in de loop der tijd veranderd?    De Tcbb is bereid een rol te spelen in de beoordeling van een landelijk plan van  aanpak voor het uitvoeren van nulmetingen. Een dergelijke beoordeling is in lijn  met de andere (kern)activiteiten van de Tcbb. De Tcbb adviseert om in de aantoop  daartoe een breed draagvlak te creëren voor de criteria waaraan zo'n plan van  aanpak zou moeten voldoen.    5. Kunt u het gebruik van het vla NOGEPA afgestemde format onderschrijven, of  heeft u suggesties ter verbetering hiervan?    Bij uw adviesaanvraag heeft u aangegeven dat het bijgevoegde plan van aanpak  is gebaseerd op een via Nogepa afgestemd format, dat inmiddels door alle op land  actief zijnde mijnbouwondernemingen wordt gebruikt.    De Tcbb gaat ervan uit dat u doelt op de in 2017 ontwikkelde Gedragscode  gaswinning kleine velden en in het bijzonder de in hoofdstuk 6 beschreven  omgevingseffecten. In dit hoofdstuk worden de principes beschreven die worden  gehanteerd bij het adresseren van zorgen over effecten op de leefomgeving. De  gedragscode vermeldt dat actieve deelname van de omgeving wordt gevraagd om  de specifieke invulling van het project af te stemmen op de wensen van de  omgeving.    Punt 6.1 van de Gedragscode vermeldt ‘Als onderdeel van het project-  afstemmingsprogramma wordt de bestaande situatie voor de gebouwde omgeving  in kaart gebracht.’    De Tcbb is van mening dat als daarbij wordt uitgegaan van een representatieve  selectie van de gebouwen, er gekozen zou moeten worden voor een  representatieve selectie van de gehele voorraad gebouwen in het effectgebied en  dus niet alleen voor een selectie van de kwetsbare gebouwen in het effectgebied.    Tevens zou, zoals de Tcbb al bij de beantwoording van de vorige vraag aangaf,  meer inspanning moeten worden gestopt in het verzamelen van algemene  gegevens van het effectgebied.    Voor de mening van de Tcbb over het nut/de waarde van het vooraf uitvoeren    slechts een beperkt aantal bouwkundige vooropnamen verwijst de Tcbb naar het  antwoord op de vragen 1 en 2.    Pagina 8 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>    6. Welke gegevens heeft u naast, of in plaats van, een representatieve nulmeting    bouwkundige staat nodig voor het in de toekomst objectief kunnen vaststellen van    eventuele mijnbouwschade (zoals bodemopbouw, waterpeilwijzigingen,  droogleggingen voor bouwwerkzaamheden, verkeersklasse op nabij gelegen  wegen) en spelen ook die gegevens een rol in het schadeprotocol?    Voor een compleet onderzoek naar het al dan niet aanwezig zijn van een causaal  verband tussen bodembewegingen als gevolg van mijnbouw en opgetreden  schade is een veelheid aan gegevens nodig:   - gegevens van de bouw van het gebouw, van de samenstelling van de  ondergrond, van de magnitudes en epicentra van de aardbevingen;   - in sommige gevallen zijn aanvullende gegevens nodig die door middel van  grondonderzoek, metingen van de bestaande verschilzakkingen van een  gebouw (zogenaamde lintvoegmetingen) moeten worden verzameld;   - de resultaten van een visuele inspectie van het gebouw, inclusief de  vastlegging van de schades;   -__de opgetreden trillingssnelheden ter plaatse van het gebouw en de  toetsing van de uitkomsten daarvan aan criteria zoals die zijn vastgelegd  in de SBR-trillingsrichtlijn A;   - een eventueel beschikbare bouwkundige vooropname van het betreffende  object met de opgenomen schade kan behulpzaam zijn, maar ook niet  meer dan dat.    Omdat de kans op bouwkundige schade (zowel als gevolg van bodemtrilling als  van bodemdaling) bij kleine velden betrekkelijk klein is en beperkt zal blijven tot  een relatief klein aantal objecten, leidt het vooraf verzamelen van deze informatie  naar de mening van de Tcbb tot een onevenredig grote inspanning. Het is  doelmatiger om de informatie gericht te verzamelen tijdens het schadeonderzoek  nadat schade bij specifieke objecten ís ontstaan.    Onderdeel van een schadeprotocol is de beschrijving van de bij de  schadebeoordeling toe te passen methode voor het uitvoeren van een onderzoek  naar het al dan niet aanwezig zijn van een causaal verband tussen de  mijnbouwactiviteit en een schade. Bij dat onderzoek worden de hiervoor  genoemde gegevens verzameld en in zoverre spelen die gegevens dus een rol in  'het' schadeprotocol.    7. Zijn er nog andere (belangrijke) aspecten waar rekening mee gehouden dient  te worden?    De Tcbb heeft op uw verzoek begin 2018 een ‘Verkenning naar een uniforme en   onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland’ uitgevoerd. De   Tcbb pleit hierin voor een integrale aanpak van schaderisico's bij   mijnbouwactiviteiten. Deze integrale aanpak zou moeten bestaan uit:   - een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan  de mijnbouwactiviteiten;   - een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de  mijnbouwactiviteiten;   - een heldere communicatie over mogelijke schaderisico's bij  mijnbouwactiviteiten;    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    Pagina 9 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 18236399    - een adequate, efficiénte afhandeling van eventuele schades die tijdens of na  beéindiging van de mijnbouwactiviteiten optreden.    Deze onderdelen zouden naar de mening van de Tcbb per mijnbouwactiviteit  vooraf in een gebiedsarrangement moeten worden vastgelegd tussen mijnbouwer  en bestuur van het betrokken gebied.    Voor de afhandeling van mijnbouwschades adviseert de Tcbb om te komen tot een  uniforme landelijke aanpak voor een publiekrechtelijke en onafhankelijke  afhandeling van mijnbouwschades. Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een  gebiedsarrangement voorzien moeten worden in een basisvoorziening voor een  snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.    Vooruitlopend op deze uniforme landelijke aanpak zou ervaring opgedaan kunnen    worden met een breed gedragen uniform plan van aanpak (inclusief  schadeprotocol) bij gaswinning In kleine velden.    Pagina 10 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Date : 21-2-2017 15:54:22
F
T
S
ubject : brief gem eenteraad vervolgprocedure
A
ttachm ent : brief gem eenteraad vervolgprocedure.docx;
H
 
P
rima zo, de brief heeft ook de instemming van Marco
 
 
M
et vriendelijke groet
i
  
B
estuurscommunicatie, woordvoerder
t
el -
.
@assen.nl
Bezoekadres: Noordersingel 33, 9401 JW Assen
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>         Contactpersoon EN  Telefoon    Bezoekadres Noordersingel 33    Leden van de raad    Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk    Datum 21 februari 2017  Verzenddatum    Onderwerp Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld    Geachte dames en heren,    Onlangs hebben wijek-u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies 1s  verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in de  procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van de  procedure ziet er als volgt uit:  - De minster legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde adviezen,  kont de Mijnraad met een advies aan de minister.  - Op basis van oa. dit advies neent de nunister een ontwerp-besluit over het wmningsplan.  -__ Het winningsplan wordt vervolgens gedurende 6 weken ter inzage gelegd. De betrokken  decentrale overheden, maar ook de mwoners van het gebied, kunnen zienswijzen inbrengen.  Het ministerie van EZ zalrwet in de periode van 6 weken een inforrratie! inspraak  bijeenkonst organiseren.  - De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen  meeneent.  - Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht. beroep bij de Raad  van State worden ingesteld.    Omdat u eerder gevraagd heeft om een actieve betrokkenheid én de korte tennijn van de zienswijzen,  informeren wij u re-urteis deze brief over onze voorgenomen aanpak van cen zienswijze er    eventueel-bersep-op het ontwerp-besluit.    Volgens de planning van het nenisterie van EZ. wordt het ontwerp-besluit rond 16 maart ter inzage  gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken “reactietijd” is, gebruiken we-deze    perede-em-ensveerte-bereiden wij ons nu al voor op een vervolgtraject.    Wij houden er emstig rekening nee datAsnbtelijk4s-de-vervachting—dat de minister van FZ de  gevraagde winningen zal toestaan.  Cis   Gelet_hierop   Deerontvulenvegaun wi -in samenwerking met de andere decentrale overheden werken_aanens   gad voerbereiden—op con Ziens wijze—endeameatmeeelitheent bervepsprocedire_opieteniver  berkutrande-miniter. We streven daarbij, net als voor het advies, daarbij naar het opstellen van een  gezamenlijke zienswijze.    Bewekken van de raad van de raad Be en te, Met opmaak: Lettertype: Vet )    In de adviestase heell de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Wij kunnen ons voorstellen  dat u ouk betrokken wilt worden bi de zienswijze. Wij kunnen dit doen door, net als in de advies         </pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>    Cate Prenten A sen  "Ii er iik    Vapi Zowat 4    fase, ans besluit over de zienswijze ter kennisname aan u voor te leggen. Als het presidium aan geeft  hier belangstelling voor te hebben, kunnen wij in overleg met het presidium een moment hiervoor in  plannen.    Communicatie met de inwoners   Het onderwerp keeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. Daarom gaan we weer in overleg  met Dorpsbelangen Loon, Wijkvereniging Marsdijk en de Werkgroep Stop Gaswinning   Marsdijk. Ook worden de inwoners m ieder geval via   de Berichten van de Brink en de website actief geïnformeerd over de procedure en willen we ze  faciliteren door onze zienswijze (downloadbaar) op de website te   plaatsen.         Wij verwacht u hiemee voldoende te hebben geïnformeerd.    Met vriendelijke groet,  burgemeester en wethouders,    burgemeester secretaris</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>    BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF    LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat         NAAM VAN HET DOCUMENT: vervolgprocedure gaswinningsplan Assen-Noord    Concept via .  Paraaf voor gezien :  Briefpapier :    Concept d.d. « 20 februari 2017  Eenheid/Programma : Beleid    Steller  mn    Toestel :  Paraaf eenheids- :  {programmamanager  Origineel : 1 Brief nr.(docbase) :  Archiefexemplaren : 1 Procesnummer :  (Docbase)  Afschriften : 2 Zaaknummer :  (Docbase)  Totaal 4  Afschriften:  1.  Meezenden:  NVT.  Opmerkingen:    Na ondertekening Zs.m naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.    Wijze afhandeling na verzending van de brief:  - Proces afhandelen en archiveren door secretanaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Date : 28-11-2016 09:25:47
F
T
S
ubject : brief Kam p
A
ttachm ent : Docum ent1.docx;
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Concept brief aan Kamp:  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
-  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre> 
 
-  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Date : 9-3-2017 11:55:35
F
T
S
ubject : brief over vervolgprocedure w esterveld
A
ttachm ent : Brief_vervolgprocedure_gasw inning_w inningspaln_Westerveld_163447.pdf;
H
oi 
Z
oals afgesproken. (niet verspreiden s.v.p.)
Met vriendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleidsmedewerker RO
G
emeente Aa en Hunze
P
ostbus 93 * 9460 AB G ieten
S
piekersteeg 1 * 9461 BH G ieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
 
 
   
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
o
njuistheden en/of gedateerde informatie.
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                Postadres    we ge meen te Postbus 93    9460 AB Gieten    Aa*en Hunze En    Spiekersteeg 1. Gieten  Tel: 14 0592  www.aaenhunze.nl  gemeente@aaenhunze.nl    Volg ons op  WY twitter.com/aaenhunze    oe: @ facebook com/aaenhunze  Het presidium van de raad    VERZONDEN 07 MRT 2017    Onderwerp : Vervolgprocedure gaswinning winningsplan Westerveld. Gieten, 1 maart 2017  No. : _163447u Behandeld door : Uw briefvan : -  Bijlagen Doe Doorkiesnummer : Uw kenmerk : -    Geachte fractievoorzitters,    In deze brief informeren wij u over de aanstaande vervolgprocedure voor het gewijzigde  gaswinningsplan Westerveld en de wijze waarop wij uw raad daarin kunnen betrekken.    Advies   Zoals u bekend is, heeft ons college in afstemming met uw raad in januari advies uitgebracht aan de  minister van Economische Zaken (EZ) over het genoemde winningsplan. Binnen de adviestermijn  van twaalf weken hebben wij volgens een strakke planning een gezamenlijk advies opgesteld met de  gemeenten Assen, Tynaarlo en andere overheden in de regio. Ook hebben wij ìn die periode  afstemming met uw raad gehad in een tweetal bijeenkomsten.    Zienswijze   Op korte termijn zal de minister van EZ een ontwerpbesluit bekend maken. Naar verwachting zal de  minister (onder voorwaarden) instemmen met het ingediende winningsplan. Op het moment van  bekendmaking start een termijn van zes weken waarin een ieder zienswijzen kan indienen. De  minister zal binnen die termijn een of enkele informatiebijeenkomsten houden.    Ons college heeft op voorhand besloten om bij het opstellen van een (eventuele) zienswijze weer  samen op te trekken met de eerder betrokken overheden. In gezamenlijkheid willen wij daarbij ook  toezien dat het ministerie van EZ de inwoners goed informeert.    Het betrekken van uw raad   Ons eerder uitgebrachte advies, dat ook door uw raad breed werd onderschreven, zal inhoudelijk als  basis dienen voor de op te stellen zienswijze. Binnen de zienswijzetermijn van zes weken zullen wij  met de andere overheden zoveel mogelijk samen optrekken. Uiteraard zullen wij uw raad daarover  nader informeren en de op te stellen zienswijze zal ter kennisname aan uw raad worden voorgelegd.  Graag stemmen wij met uw presidium af of deze aanpak uw instemming heeft.    Met vriendelijke groet,    nte Aa en Hunze,          secretaris    EL A DORPEN VAN 2  IBAN rekeningnummer: NL71 BNGH 028.50.79 069 PSA TOT HUNGE    </pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Date : 21-2-2017 12:25:14
F
T
S
ubject : brief raad
A
ttachm ent : brief gem eenteraad vervolgprocedure 1.docx;
H
oi 
 
I
k heb de brief nog aangevuld. Even overleg? Is ook op de I-schijf opgeslagen.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>         Contactpersoon  Telefoor 14 054?    Bezoetadres Noordersingel 33    Leden van de raad    Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk    Datum  Verzenddatum    Onderwerp Vervolg procedure gaswmningsplan Westerveld    Geachte dames en heren.    Met opmaak: Lettertype Vet</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>         Met vriendelijke pret,  burgemeester en wethouders,    burgenwester secretaris</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>    BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  NAAM VAN HET DOCUMENT: vervolgprocedure gaswinningsplan Assen-Noord    Concept via |    Paraaf voor gezien :  Briefpapier :    Concept d.d. « 20 februari 2017  Eenheid/Programma : Beleid    Steller |  Toestel : 6769  Paraaf eenheids- :  {programmamanager  Origineel : 1 Brief nr.(docbase) :  Archiefexemplaren : | Procesnummer :  (Docbase)  Afschriften : 2 Zaaknummer :  (Docbase)  Totaal 4  Afschriften:  L  2.  Meezenden:  NVT.  Opmerkingen:    Na ondertekening Zs.m naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.    Wijze afhandeling na verzending van de brief:  - Proces afhandelen en archiveren door secretanaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 10:08:13
F
T
o : "   @provinciegroningen.nl)'" @provinciegroningen.nl, "   @drenthe.nl, "  
@
assen.nl, "' @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl
S
ubject : brief Raadsvragen D66 zorgen om  bevingen rond gasw inning Assen
A
ttachm ent : Brief - vragen over zorgen om  bevindingen.pdf;
Dag Allen,
 
T
er info
 
M
et dank aan eerdere reacties op concept.
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre> 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>    2. Wat waren uw overwegingen om wel trillingenmeters te plaatsen?    Zoals u bekend is, was een door u ingediende motie in de raadsvergadering van 12 november 2015  aanleiding voor het plaatsen van gebouwsensoren/trillingenmeters in onze gemeente. De NAM/TNO  leggen daarvoor in de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze daarvoor een netwerk aan.    3. Zijn de door de gemeente Assen gevraagde versnellingsmeters dezelfde als de  trillingenmeters die door u in het gebied zijn geplaatst. Zo ja hebt u de gemeente Assen dit  medegedeeld. Zo neen, waarom niet.    Nee, want er bestaan verschillende trillings-sensoren en — meters om aardbevingen te registreren.  h gh         Bij vraag 2. gaat het om het netwerk van gebouwsensoren in publieke gebouwen. Het KNMI-netwerk  telt ook een aantal versnellingsmeters. Deze versnellingsmeters meten aan de oppervlakte hoe snel  de grond beweegt bij een aardbeving. SodM adviseert in dit verband versneliingsmeters te plaatsen.  In tegenstelling tot de suggestie in het krantenbericht heeft de gemeente Assen hier niet om  verzocht.    4. Wat houdt de verhoogde productie in Eleveld in, loopt het gebied hierdoor verhoogd risico op  aardschokken?    Op basis van de productiecijfers uit het winningsptan (mid-case) is sprake van een verhoogde  productie in 2017 en een daling in de daarop volgende jaren. De productie in de Eleveld is wel de  grootste winning binnen het winningsplan Westerveld. In een voorlopige analyse wordt  geconcludeerd dat de (tijdelijke) productieverhoging in Eleveld geen invloed heeft op de seismische  risico analyse (SRA).    5. Vallen de velden in Amen en Grolloo (niet dezelfde winningsmaatschappij naar onze  informatie) ook onder de verhoogde productievoornemens en kunnen we hier dan ook een  verhoogd risico op aardschokken verwachten?    De door u genoemde gasvelden maken geen onderdeel uit van het winningsplan Westerveld.  Relevante informatie uit bestaande winningsplannen in de omgeving dienen wel in de beoordeling  van het winningsplan te worden betrokken. Bij een eventuele toekomstige wijziging van een  winningsplan voor een van die velden, zal een nieuwe risicobeoordeling moeten worden uitgevoerd.    6. Bent u over dit metier wel eens in contact geweest met de gemeente Assen? Zo ja hoe komt  het dan dat er kennelijk verschillend wordt gedacht over de risico's en hoe komt het dat er  niet gezamenlijk wordt opgetreden? Zo neen waarom niet?    Als lokale overheden trekken wij al geruime tijd samen op in het gasdossier. Zo werken wij onder  andere samen met de gemeente Assen bij het opstellen van het advies over het winningsplan  Westerveld. Ook op bestuurlijk niveau hebben wij waar nodig afstemming. Dit neemt niet weg dat de  verschillende besturen een zelfstandige afweging kan maken, die wellicht ook kan leiden tot nuances  in de advisering. Bij de eerdere advisering over het winningsplan Groningenveld is dat ook gebeurd.  Met betrekking tot de advisering over het winningsplan Westerveld wil ons college geen onnodige  onrustgevoelens opwekken. Uiteraard zullen ook wij onze eventuele zorgen in het definitieve advies  opnemen en onderbouwen.    7. Wordt u door de NAM of Het Staatstoezicht op de Mijnen wel voldoende geïnformeerd over  de ontwikkelingen in de gemeentelijke en aanpalende gasvelden dus ook de overige op ons  grondgebied? Zo ja, hebt u deze informatie dan wel ooit door een onafhankelijk bureau laten  toetsen op deugdelijkheid? Zo neen, waarom hebt u daar geen actie in ondernomen?    De Rijksoverheid heeft als bevoegd gezag de primaire verantwoordelijkheid en beoordeling van de  informatieverstrekking door NAM over gaswinningen in en nabij het grondgebied van Aa en Hunze.  De Minister heeft dezelfde verantwoordelijkheid bij de beoordeling van het advies van SodM. In de  nieuwe Mijnbouwwet wordt een en ander geborgd. Ook de wijze waarop provincies, waterschappen  en gemeenten daarin worden betrokken wordt verantwoord in Rijksbeleid —regelgeving.</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre> 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>              Al drie jaar volgen wij de ontwikkelingen op het gebied van gaswinning en aardschokken  nauwlettend. Een meerderheid van de raad steunt daarbij de inzet van ons college om geen  onnodige zorgen of onrust te veroorzaken. Aa en Hunze is geen aardbevingsgemeente. Wij menen  met deze zorgvuldige benadering de belangen van onze inwoners en gemeenten goed te dienen.    14, In de optiek van de D66 fractie wordt onze gemeente door het Rijk gezien als een wingebied  of wel de backyard van de Randstad (windturbines) waar in tegenstelling tot gebieden in de  provincie Groningen geen compensatiegelden aardgaswinning worden uitgekeerd. U heeft  aangegeven om redenen van imagoschade hier geen actie op te ondernemen. Hiermee  onthoudt u de gemeentekas bewust mogelijk vele miljoenen. Denkt u hier nog ongewijzigd  over of heeft de zorg in de gemeente Assen u aan het twijfelen gebracht. Zo ja, waarom dan  nu wel en zo neen waarom niet?    Hiervoor hebben wij al uiteengezet waarom wij kiezen voor een zorgvuldige opstelling ten aanzien  van de gaswinningsproblematiek. Vaker hebben wij met u en de raad gesproken over de opstelling  van ons gemeentebestuur in het gas- en het winddossier. De discussie over de inzet windenergie en  aardgas zal in het kader van de Energieagenda en de energietransitie de komende tijd zowel op  landelijk als regionaal niveau terugkomen.    Wij menen uw vragen hiermee te hebben beantwoord.    Het college van de gemeente Aa en Hunze,                </pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Date : 9-1-2017 15:31:32
F
T
S
ubject : brief uit Loon
A
ttachm ent : Reactie van Dorpsbelangen op het advies van College m bt Gasw inning..docx;
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 9 januari 2017 15:30
Aan:
O
nderwerp:
 
FW: inboeken
 
H
oi 
t
er info, je stond wel in de verzendlijst van . , maar kennelijk met een niet werkend adres.
 
G
roet,
 
 
V
an:
 
Verzonden:
 maandag 9 januari 2017 10:39
A
an:
 
 
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
inboeken
 
 
 
V
an:
 
@
home.nl
] 
Verzonden:
 zondag 8 januari 2017 20:36
A
an:
 
@
assen.nl
C
C
:
 
   
@
rocketmail.com
O
nderwerp:
 
Reactie van Dorpsbelangen Loon op het advies van College mbt Gaswinning
 
G
eachte Dame en Heren,
 
B
ijgaand treft u een reactie van Dorpsbelangen Loon op het advies(concept) van het College op de gaswinningsplannen nabij Assen.
W
ij vonden het zinvol om middels deze brief aan U en de Raad te laten weten hoe Loon tegen de plannen mbt Gaswinning “aankijkt”.
 
M
vg,
 
 
V
z. Dorpsbelangen Loon.
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Geacht College, en Gemeenteraad van Assen,  
 
Dorpsbelangen Loon heeft, middels een mail van  op zondag 08 januari 2016, 
kennisgenomen van het concept advies met betrekking tot het Winningsplan Westerveld.  
Dorpsbelangen Loon neemt de vrijheid om hierop te reageren en haar standpunt (dat van de 
bewoners van Loon) aan u kenbaar te maken.  
Wij stellen het erg op prijs dat het college, Dorpsbelangen Loon nauw betrekt in haar 
meningsvorming en advies.  
Risico’s  
Wij delen de zorg, zoals die is  verwoord in uw advies, met betrekking tot de risico’s op schade als 
gevolg van de gaswinning van het gasveld gedeeltelijk onder de wijk Marsdijk en volledig onder het 
dorp Loon.  De adviezen en berekeningen in het winningsplan en de bijgevoegde ris ico-
inventarisaties  laten nog veel onduidelijkheden zien rond de gevolgen van de gaswinning op de 
bebouwing en de ondergrond.  
Communicatie:  
Wij delen de mening, verwoord in uw advies, dat de communicatie van zowel de NAM als vanuit het 
ministerie van economische zaken zeer te wensen over laat.  Dorpsbelangen Loon heeft enkele malen 
met een delegatie van de NAM gesproken maar dit was telkenmale wel vanuit Dorpsbelangen 
geïnitieerd.  
Nulmeting:  
Zoals eerder aangegeven in een gesprek met de burgemeester op 5 december j l. hechten de 
inwoners van Loon zeer aan een zogenaamde nulmeting.  
Hierbij wordt de huidige status van de gebouwen en eigendommen vastgelegd  op beeldmateriaal . 
Bij eventueel bevingen in ons gebied, en de daarbij optredende schade s, is er geen discussie tus sen 
de eigenaren en de NAM met betrekking tot de ze schades.  
De NAM heeft dit voorstel telkenmale afgewezen op , ons inziens , zeer zwakke grond( het zou te duur 
zijn!)  
Uit gesprekken met gedupeerden in Noord Groningen en uit de media hebben wij opgemaakt da t 
hierover (de discussies tussen NAM en eigenaren ) vwb de bewijslast  zeer veel ergernis en onbegrip is 
ontstaan.  
Fracking:  
Dorpsbelangen maakt zich ernstig zorgen over het voorgenomen zgn. Fraccen of Fracking.  
Hoewel er nog relatief weinig bekend is over d e gevolgen van deze methode op lange termijn lijkt het 
ons geen zaak om die hier toe te passen.  
U geeft in uw advies diverse redenen aan waarom u vindt dat er van af gezien moet worden en dat 
ondersteunen wij van harte.  
 
Namens Dorpsbelangen Loon,  
 
Voorzitter   
 
Secretaris  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre> </pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 11:26:00
F
T
S
ubject : brief
A
ttachm ent : brief aan de NAM w inning put Vries-10.docx;
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
Beleidsregisseur
 
 
 
 
 
.
i @assen.nl
 
 
G
e
meente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre> 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij  
Aan ??????  
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   5 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Stoppen opstarten gaswinning put Vries -10 
 
 
 
Geachte heer ,  
 
 
-  
 
 
-  
  
  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
- 
 
 
 
 
 
  
 
 
-  
 
 
 
-   
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
   
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
-  
 
 
 
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                        secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Winning aardgas uit put Vries -10 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
5 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Date : 9-11-2018 10:17:08
F
T
o : "Marco Out" @assen.nl, "   @assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : briefje naar raad over besluit EZ K?
A
ttachm ent : Mem o proces besluit EZ K 4-7-18.docx;
Beste Marco  
 
W
at denken jullie ervan als we een briefje naar de raad sturen om aan te kondigen dat EZK het besluit over Westerveld gaat publiceren? Dan hoeven ze het niet in de krant te
l
ezen.
 
Z
o ja, wat denken jullie dan van de volgende brief?
 
 
                         
l
   
 
 
       
        
 
 
            
 
  
                 
 
l
       
 
 
 
                         
l
   
 
 
 
 
           .
 
B
ijgevoegd is het procesmemo dat voor de zomervakantie al in het college is geweest. Het gaat allemaal erg krap worden omdat de procedure overlapt met de Kerstvakantie.
O
verigens is er 20 december nog een raadsvergadering, maar die zit 
a
l aardig vol.
 
G
roet,
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o  
Naam team  : beleid 
Steller  :  
Aan : College van B&W  
Datum  : woensdag 4 juli 2018  
Onderwerp  : Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld  
 
In dit memo is een lijn geschetst voor het proces van het instemmingsbesluit van de minister 
van EZK op het Winningsplan Westerveld. (Er is uitgegaan van de door EZ K verwachte  
publicatiedatum . Bij een latere publicatie schuift de planning door ). 
- Deze plann ing is nog niet afgestemd met andere betrokken decentrale overheden.   
- De planning is krap  
Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak?  
 
Week  Activiteit  
29 (16/7)  De griffie stuurt een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd rond het 
Winningsplan naar de raad. Het overzicht wordt samen met beleid gemaakt. 
(Aangezien het via de griffie gaat, hoeft het niet meer in het college)  
36 (3/9)  Verwachtte publicatie van instemmingsbesluit  (waarschijnlijk donderdag 6 
september)  
36    Juridische  analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo PlasBossinade  
(gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor van de Groningse 
overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen.  
36   Technische en maatschappelijke analyse  door ambtenaren van o.a. As sen, 
Tynaarlo, provincie en Aa en Hunze .  
37 (10 -9) Analyse gereed.  
37 Analyse met memo naar het college  
37 13 september raadsinformatieavond georganiseerd door griffie. Hierbij sturing 
dat het ni et gaat over het nieuwe besluit.  Er kan nog bezien worden of er 
collegeleden aanwezig zijn bij deze avond.  
38 (17/9)  Bespreking analyse en memo in college  
38 Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied Winningsplan  
Westerveld  
38 Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  
38 Opstellen beroepsschrift door Advocatenkantoor (afhankelijk van bespreking 
in college en overleg bestuurders)  
38 Opstellen college - en raadsvoorstel (dictum van het raadsvoorstel kan zijn: 
Kennisnemen van het voornemen/besluit van h et college om wel/niet in 
beroep te gaan)  
39 (24/9)  College - en raadsvoorstel naar B&W  
40 (10/1)  Bespreking in college  
40  Verzending raadsvoorstel  (Dit betekent een nazending die met griffie en 
presidium moet worden afgestemd)  
41 (8/10)  Bespreking in raad bijv. 11 oktober (Dit moet met griffie en presidium moet 
worden afgestemd)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>42 (15/10)  Eventueel nog bespreken in college 16 oktober  
42 Uiterlij ke verzending van een eventueel (pro forma) beroepsschrift 17 oktober 
(uitgaande van publicatie op 6 september)  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Date : 7-2-2017 11:07:39
F
T
o : "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl
C
S
ubject : Brieven Motie van treurnis 
A
ttachm ent : Motie van treurnis com m unicatie en handelsw ijze NAM (1).pdf;Brief aan EZ  m otie van afkeuring.docx;Brief aan NAM m otie van afkeuring.docx;
Hallo,
 
B
ijgevoegd de aanbiedingsbrieven aan EZ en NAM Motie van afkeuring gemeenteraad.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>    A CMAC IN    Za VAA 2 tegen    @PvoA WS Sp,         Motie    Onderwerp: Motie van treurnis communicatie en handelswijze NAM    De gemeenteraad van Assen, in vergadering bijeen op 2 februari 2017,    Constaterende dat:    de NAM zowel per mail als tijdens een bewonersbijeenkomst eerder in 2016 heeft  aangegeven dat er geen gas zal worden gewonnen uit put Vries-10 zolang er geen besluit  door EZ is genomen op het nieuwe winningsplan Westerveld;   de NAM in een mail heeft bevestigd dat put Vries-10 tussen Kerst en Oud& Nieuw  gebruiksklaar is gemaakt en dat sinds 2 weken de put dus definitief aan staat;   dat de NAM hiermee in strijd met haar eigen toezegging voortijdig begonnen is met het  winnen van gas;   de NAM tijdens de informatie bijeenkomst op 17 januari jl. in Marsdijk (en in Loon) de onrust  niet heeft kunnen wegnemen over de gaswinning en de mogelijke gevolgen voor de  inwoners van Marsdijk en de inwoners niet heeft kunnen geruststellen;   de inwoners van Marsdijk als gevolg een handtekeningenactie zijn gestart “Stop Gaswinning  Marsdijk Nu”;   het college van B&W van Assen in zijn advies aan EZ over het winningsplan Westerveld heeft  benadrukt: “voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het  adviesverzoek aangeeft, is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute  voorwaarde”.    Spreekt uit :    de handelwijze van de NAM om niet te wachten op het besluit van EZ en te beginnen met  gaswinning uit put Vries-10, en de slechte c.q. het gebrek aan communicatie door de NAM  ernstig te betreuren,   En verzoekt het college deze motie onder de aandacht te brengen van de NAM en van EZ.    En gaat over tot de orde van de dag.</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>                                    Christen-  Unie         or    y  Stadspartij |  partij wan           Deze motie is  } Aangenomen «         Verworpen  Ingetrokken         | Raadsgriffier</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK     DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   7 februari 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Motie gemeenteraad Assen over gaswinning   
 
 
 
Exellentie , 
 
Graag brengen wij bijgevoegde motie van afkeuring van de gemeenteraad van Assen onder uw 
aandacht. De motie, waarin de gemeenteraad zich uitspreekt over de communicatie en handelswijze 
van de NAM rond winning van gas uit Put Vries -10, is 2 februari jl. vastgesteld.  
 
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Motie gemeenteraad Assen over gaswinning  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
7 februari 2017  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Motie van afkeuring  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre> 
 
NAM 
 
Postbus 28000  
9400 HH  ASSEN  
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   7 februari 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Motie gemeenteraad Assen over gaswinning   
 
 
 
Geachte mevrouw  
 
Graag brengen wij bijgevoegde motie van afkeuring van de gemeenteraad van Assen onder uw 
aandacht. De motie, waarin de gemeenteraad zich uitspreekt over de communicatie en handelswijze 
van de NAM rond winning van gas uit Put Vries -10, is 2 februari jl. vastgesteld.  
 
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Motie gemeenteraad Assen over gaswinning  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
7 februari 2017  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1. 
2. 
3. 
  
   
Meezenden:    
 
 Motie van afkeuring  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Date : 12-12-2018 16:50:07
F
T
o : "Marco Out" @assen.nl,   @assen.nl
C
a
ssen.nl,   @assen.nl, "   @assen.nl, "  
@
assen.nl, "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl
S
ubject : brieven n.a.v. instem m ingsbesluit w inningsplan
A
ttachm ent : B&W voorstel bij brieven.docx;brief aan SGMN.docx;brief dhr docx;brief van de heer docx;brief van SGMN.docx;
B
este  en Marco,
 
K
unnen jullie instemmen met bijgevoegd collegebesluit en de beantwoording van de brief van Stop Gaswinning Marsdijk Nu en van een inwoner? Ik begrijp dat de brief van SGMN
o
ok naar de raad is gegaan, maar is gericht aan het college.
 
@
l  en secretariaat: kunnen jullie zorgen dat het op de agenda van het college komt incl. paraaf ? Ik ben morgen de hele dag naar Amersfoort en vrijdag wil ik vrij nemen.
A
lvast bedankt.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre> 
 
. 
 
  
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 12-12-2018 
Team: SA 
Opsteller:   
Telefoon:   
Portef. Houder:  Wethouder Smith -Bults 
Registr.nr.:   
Zaaknummer:   
 
Ambtelijk opdrachtgever voor akkoord:  
 Naam Datum 
W.   
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
Raadsvoorstel:  Ja 
 Nee 
 
 
Afhandeling:  
Concept brieven:   Ja   Nee 
Overeenkomst/con tract:   Ja   Nee 
 
 
Kopie besluit  :  
Opmerkingen voor 
afhandeling  : Graag na accoord brieven z.s.m. 
versturen 
   
  
 
Onderwerp:  
Brieven naar aanleiding van Winningsplan 
Westerveld  
 
 
Voorstel:  
 In te stemmen met bijgevoegde brieven  
 
 
 
Achtergrond:  
Naar aanleiding van het instemmingsbesluit zijn er 
brieven binnen gekomen. Er is ook al gesproken met 
de brievenschrijvers  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WV  
   
WS  
   
WB  
   
WL  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
  
Datum: 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre> 
 
. 
Onderwerp:  
Brieven naar aanleiding van Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
In te stemmen met bijgevoegde brieven  
 
 
 
Achtergrond en aanleiding:  
Naar aanleiding van het instemmingsbesluit zijn er brieven binnen gekomen. Er is ook al gesproken met de 
brievenschrijvers  
 
Argumenten:  
n.v.t. 
 
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie en participatie:  
n.v.t. 
 
 
Advies ingewonnen bij  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Bijlage(n):  
2 inkomende brieven en 2 concept reactie brieven  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre> 
 
  
  9403 XC Assen  
   
  
 Contactpersoon     
Toestel    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
  Assen 
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
Bijlagen    
   
Datum   12 oktober 2018  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   
Instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
 
Geachte heer , 
 
 
Namens de werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu  heeft u ons een brief gestuurd naar aanleiding 
van het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld. Inmiddels hebben wij met u gesproken 
over de inhoud van de brief. Voor de vo lledigheid reageren wij ook schriftelijk.  
 
Zoals u bekend is gaan wij in b eroep tegen het besluit van de minister en hebben wij ingestemd met 
een beroepschrift. Dit beroepschrift is inmiddels beschikbaar via de site van de gemeenteraad. 
Anders dan bij de zienswijze gaan wij niet actief het beroepschrift beschikbaar stellen. Uw s uggestie 
dat inwone rs adhesie kunnen betuigen aan de werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk  lijkt ons een 
prima alternatief, waarbij inwoners geen eigen beroep hoeven in te stellen met bij behorende 
griffierechten.  
 
U vraagt ons of wij griffierechten van de we rkgroep en inwoners willen  betalen. Gelet op de 
precedent werking die hier vanuit gaat, willen wij dat niet doen.  
 
Mocht u naar aanleiding van deze brief nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met de heer 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre> 
De heer 
 
 
 
  
9405 VC Assen
 
  
 
 
 
 
Contactpersoon
 
 
 
 
Toestel
 
 
 
Bezoekadres
 
 
Noordersingel 33
 
 
 
Assen
 
Uw brief van
 
 
 
Uw kenmerk
 
 
 
Ons kenmerk
 
 
 
Bijlagen
 
 
 
 
 
 
Datum
 
 
12 oktober 2018
 
Verzenddatum
 
 
 
 
Onderwerp 
 
Winningsplan Westerveld
 
 
 
Geachte
 
 
 
U heeft ons een mail gestuurd naar aanleiding van het instemmingsbesluit op het Winningsplan 
Westerveld. Naar aanlei
ding van deze mail heeft u gesproken met de heer 
 
en heeft u een 
antwoord gekregen op de vragen in uw brief. U heeft aangeven ook graag een 
schriftelijke reactie te 
ontvangen
. 
 
 
Allereerst begrijpen wij uw zorgen. In het telefoongesprek is dit uitvoerig aan de orde geweest. 
 
 
Graag reageren wij puntsgewi
js op de vragen in uw brief:
 
-
 
Wij gaan als gemeente  in beroep tegen het instemmingsbesluit. 
 
-
 
Er is ons bekend dat de werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu in beroep gaat. Het is 
mogelijk om adhe
siebetuiging achter te laten op de site van de werkgroep
.
 
-
 
Wij 
kunnen geen inschatting maken van het risico van schades aan woningen in 
Kloosterveen. Hiervoor verwijzen wij u naar het winningsplan en de adviezen van de Sodm 
en de Tcbb. Deze stu
kken zijn te vinden op NLOG.nl. 
 
-
 
De minister heeft besloten dat alleen bij 
een selectie van voor bodembewegi
ng gevoelige 
bouwwerken een nul
meting gaat plaatsvinden. Wij gaan er vanuit dat uw woning 
hier niet 
onder valt. Wij kunnen u niet zeggen hoe de selectie daadwerkelijk gaat plaatsvinden en 
moeten u hiervoor verwijzen naar he
t ministerie en NAM.
 
 
Mocht u naar aanleiding van deze brief nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met de heer 
 
.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Aan h et College van B en W van de ge meente Assen  
 
 
 
Geachte College , 
 
Op 12 november ontvingen wij de “Aankondiging  instemmingsbesluit winningsplan 
Westerveld”  
 
Onze werkgroep heeft begin 2017 handtekeningen verzameld tegen het voornemen tot 
gaswinning onder de wijk Marsdijk. Uit het instemmingsbesluit maken wij op, dat onze 
verzoeken: Stopzetting gaswinning, nulmeting, en  omgekeerde bewijslast bij schade, 
niet z ijn gehonoreerd.  
 
Voor de werkgroep is dat reden om in beroep te gaan. Dat maken wij kenbaar met het 
persbericht dat wij voor uw informatie bijvoegen.  
 
Wij verzoeken u  eveneens in beroep te gaan en daarbij ook die inwoners te 
ondersteunen die dezelfde st ap willen zetten. Dat kan via een voorbeel dberoepschrift. 
Daarmee wordt  dezelfde aanpak gevolgd als bij de acties van vorig jaar.   Wij geven de 
inwoners de gelegenheid adhesie te betuigen aan onze actie door het plaatsen van hun 
handtekening.  
 
Om in bero ep te kunnen  gaan dienen griffierechten te worden betaald. Dat kan voor 
inwoners een te hoge drempel  zijn op deze stap te zetten. Dat zou dan een vertekend 
beeld geven van de mate van onrust.  
 
Wij verzoeken u na te gaan of enige vorm van ondersteuning mo gelijk is. In feite geld t 
hetzelfde voor onze werkgroep. Haar onafhankelijkheid brengt met zich, dat ook geen 
financieringsmiddelen aanwezig zijn.  
 
 
 
Met vriendelijke groet,  
 
 
Namens de werkgroep SGMN  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Aan h et College van B en W van de ge meente Assen  
 
 
 
Geachte College , 
 
Op 12 november ontvingen wij de “Aankondiging  instemmingsbesluit winningsplan 
Westerveld”  
 
Onze werkgroep heeft begin 2017 handtekeningen verzameld tegen het voornemen tot 
gaswinning onder de wijk Marsdijk. Uit het instemmingsbesluit maken wij op, dat onze 
verzoeken: Stopzetting gaswinning, nulmeting, en  omgekeerde bewijslast bij schade, 
niet z ijn gehonoreerd.  
 
Voor de werkgroep is dat reden om in beroep te gaan. Dat maken wij kenbaar met het 
persbericht dat wij voor uw informatie bijvoegen.  
 
Wij verzoeken u  eveneens in beroep te gaan en daarbij ook die inwoners te 
ondersteunen die dezelfde st ap willen zetten. Dat kan via een voorbeel dberoepschrift. 
Daarmee wordt  dezelfde aanpak gevolgd als bij de acties van vorig jaar.   Wij geven de 
inwoners de gelegenheid adhesie te betuigen aan onze actie door het plaatsen van hun 
handtekening.  
 
Om in bero ep te kunnen  gaan dienen griffierechten te worden betaald. Dat kan voor 
inwoners een te hoge drempel  zijn op deze stap te zetten. Dat zou dan een vertekend 
beeld geven van de mate van onrust.  
 
Wij verzoeken u na te gaan of enige vorm van ondersteuning mo gelijk is. In feite geld t 
hetzelfde voor onze werkgroep. Haar onafhankelijkheid brengt met zich, dat ook geen 
financieringsmiddelen aanwezig zijn.  
 
 
 
Met vriendelijke groet,  
 
 
Namens de werkgroep SGMN  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Date : 7-11-2016 13:22:09
To :   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : bw  advies - adviesrol w innningsplan Westerveld - betrekken raad
 
Dank. Ik geef het 
onderstaande
 mee aan  en Co ter info voor college morgen.
Zoals gezegd komt mijn advies over onze adviesrol winningsplan Westerveld op 15/11 in college.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
     
 
 
 
-----Oorspronkelijk bericht-----
Verzonden: maandag 7 november 2016 12:15
Onderwerp: RE: bw advies - afweging beroep instemmingsbesluit Groningenveld.pdf
 
Dag 
 
Morgen neemt ons college een besluit over welke lijn in het raadsvoorstel wordt opgenomen.
 
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
  . @assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
-----Oorspronkelijk bericht-----
]
Verzonden: maandag 7 november 2016 11:37
A
@assen.nl
>
Onderwerp: FW: bw advies - afweging beroep instemmingsbesluit Groningenveld.pdf
U
rgentie: Hoog
 
 
Ik lees net onderstaande
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO Gemeente Aa en Hunze Postbus 93 * 9460 AB Gieten Spiekersteeg 1 * 9461 BH Gieten www.aaenhunze.nl
 Telefoon algemeen:  
     
 
 
 
-----Oorspronkelijk bericht-----
Verzonden: zondag 6 november 2016 21:04
Aan: College;  
Onderwerp: bw advies - afweging beroep instemmingsbesluit Groningenveld.pdf
 
 
 
16.182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre> 
 
 
             
 
 
 
 
 
D
ank, 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
s
chade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie.
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor 
s
chade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
v
erzending en ontvangst van informatie.
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Date : 29-11-2016 15:55:18
F
T
 
@aaenhunze.nl, "
G
 
@tynaarlo.nl,
"
'
 
@hunzeenaas.nl, 
 
@groningen.nl, "'  
@
C
c : "'
 
@provinciegroningen.nl, 
 @provinciegroningen.nl,
"
 m iddendrenthe.nl, "'
 
@
vechtstrom en.nl, "
 
@dew oldenhoogeveen.nl, "'i.
@
gem eentew esterveld.nl, 
 
@noorderzijlvest.nl, "
 @coevorden.nl,
"
'advies@noorderzijlvest.nl'" advies@noorderzijlvest.nl, "'
 
@m iddendrenthe.nl
S
ubject : casco advies w inningsplan Westerveld: bespreking 1 decem ber 9.00 uur Gem eenhuis Assen projectkam er 3.15
A
ttachm ent : Agenda bijeenkom st advies w inningsplan Westerveld.docx;Analyse w inningsplan WesterveldUpdate versie provincie Drenthe 1 nov
2
016.docx;Deelnem ers bespreking raam w erk advisering Winningsplan Westerveld.docx;
D
ag collega’s,
 
W
e vergaderen donderdagmorgen in het gemeentehuis van Assen.
D
us niet in het provinciehuis want de vergaderkamers zijn bezet, maar gelukkig biedt gemeente Assen ons onderdak!
E
n we vergaderen tot uiterlijk 11 uur en niet tot 12 uur, want er is een vervolgbespreking op 15 december van 9 tot 12 uur.
In overleg met i  en i  stel ik voor dat ik de rol van technisch voorzitter op mij neem.
V
andaar dat ik deze mail aan jullie stuur, met dank voor de voorbereiding door i , die datum, agenda, stukken en locatie regelde.
I
k stuur dit aan de mij bekende deelnemers op het lijstje dat ik heb bijgevoegd en CC aan de overige door  genodigden via de datumprikker.
H
et lijkt mij handig dat duidelijk is wie er per organisatie contactpersoon voor mijnbouwactiviteiten is en daarom maak ik een overzicht daarvan.
H
et voorbeeld van het advies winningsplan Groningen mail ik afzonderlijk aan de deelnemers i.v.m. de omvang.
T
ot donderdag!
 
G
roet,
 
 
16.183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Agenda bijeenkomst advies winningsplan Westerveld  
1 december 2016  
Gemeenhuis Assen projectkamer 3.15  
 
Agenda  
1. Welkom, mededelingen, kennismaking (indien nodig)  
2. Afspraken overleg 8 juli 2016  
3. Format advies  (voorbeeld Groningen bijgevoegd)  
4. Welke thema’s, welke informatie is nog nodig  
5. Inhoudelijke beoordeling (stuk bijgevoegd)  
6. Samenvatting (publieksversie)  
7. Gezamenlijk persbericht  
8. Taakverdeling   
9. Tijdsplanning  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>    Analyse winningsplan Westerveld    Status   Deze analyse is gebaseerd op het winningsplan van 09-09-2016. Dit ter vervanging van het  plan van 23-2-2016 waar de nodige aanvullingen op gevraagd waren door SodM. Deze  analyse vervangt de vorige. Voor zover relevant zijn opmerkingen op die analyse in dit stuk  meegenomen.    Het plan Westerveld omvat de volgende gasvoorkomens':    Voorkomen Waterschap Status volgens dit    winningsplan    [een NE | procera  Midden-Drenthe?  Witterdiep Drenthe Midden-Drenthe/Assen  Assen Drenthe Assen HenA    producerend         producerend  producerend              producerend    Vries-Noord Drenthe Tynaarlo producerend  Zevenhuizen-W | Groningen MarumLeek NZV geen winbaar gas  Witten Drenthe Assen HenA geen winbaar gas  Appelscha Drenthe/Fryslan Ooststellingw erf uitgeproduceerd  Rode: Drenthe/Groningen | Noorderveld NZV    uitgeproduceerd  Norg-Zuid Drenthe Noorderveld NZV uitgeproduceerd                                            Reden voor wijziging van het winningsplan  - _ Actualisatie van de prognoses voor productie en bodemdaling  - Stopzetten van de productie uit Appelscha, Roden en Norg-Zuid  -_ Opstellen van een seismische risico-analyse, op basis van nieuwe Mbw  - Voorziene activiteiten om de productie in stand te houden (b.v. compressie,  stimulatie )    Naar huidige inzichten zal de productie tot 2023 lopen, waarbij de voornaamste bijdrage zal  komen van de velden Vries- Zuiden Eleveid. Nieuwe productie komt van de blokken Vries  Z.Z. en Eleveld-N, waarvoor in 2015 de boringen Vries- 10 en Witten-5izijn geplaatst.  Volgens het hoge productiescenario, in welk geval ook gas uit de velden Assen-Zuid,  Zevenhuizen-Wen Witten zal worden gewonnen, kan de productie uitlopen tot 2028.    Volgens de adviezen van SodM en TNO getuigt het winningsplan van doelmatige winning en  planmatig beheer. D.w.z. datNAM de (momenteel) technisch/economisch winbaar geachte  hoeveelheden gas ook daadwerkelijk voornemens is te winnen. Omdat ook de veiligheid niet  in het geding is (SRA), is er in principe geen grond om instemming met het winningsplan te    ‘ Betrokken gemeenten/waterschappen indicatief         Met opmerkingen [e1]: Daarover zijn we niet geinformeerd. |</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>    weigeren. Schade zou wel een reden kunnen zijn, dit kon ook al bij de vorige Mbw. Maar er    is niet uitgewerktwat dat precies betekent; er zijn geen criteria voor. Wat is ernstige schade,    wat is acceptabele schade, enz. In de praktijk wordt instemming niet geweigerd vanwege    mogelijke schade, ook omdatin de wet is verankerd dat schade moetworden vergoed. In dit    plan wordt een kleine kans op trillingen niet uitgesloten waaruit ‘niet constructieve’ en in  mindere mate ‘matige schade’ zou kunnen voortkomen.    C.2 Bodemdaling  TNO onderschrijftde bodemdalingsprognose van de NAM. NAM heeft het 'mid-case’    scenario uitgerekend; TNO heeft een ‘worst case’ scenario berekent door uitte gaan van het    ‘high case’ productiescenario in combinatie metde onzekerheid in de compactiecoéfficiént.  Het ‘worst case’ scenario leidttot max. 3cm bodemdaling als gevolg van de nog resterende  winning. Op basis van de verificatie van TNO onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses  in het winningsplan.    Analyse  Een vergelijk van de verschillende prognoses (2013, 2025, 2080) geeftaan dathet    merendeel van de daling sinds 1975 al heeft plaatsqgevonden. De geplande resterende  gaswinning van de velden uithet winningsplan draagt nog wel wat bij aan de uiteindelijke  cumulatieve daling, maar dat ligt in de orde van 1-2 cm. (Fig. C3).    Voor Drenthe ligt de totale geprognosticeerde daling in 2080 ten zuiden van de lijn Nieuw-  Roden, Langelo. Tynaarlo, Oud-Annerveen rondde 5-6 cm. Ten noorden daarvanlooptde  daling op tot maximaal 16 cm ten NO van het Norg veld (Roden-Peize). Meteen  onzekerheid van ca. 25% kan dit oplopentot 17-18 cm. Op die locatie begint ongeveer het  effect van de bodemdaling ten gevolge van het Groningengasveld in NO-richting.   Voor Fryslan ligtde daling ten gevolge van het Appelschaveld in de orde van 2 cm.    De bodemdaling ten gevolge van het Groningengasveld lijkt zich nietuit te strekken tot het  bodemdalingsgebied van de velden van het wnningsplan Westerveld.    Opmerkingen  1.    Advies               Met opmerkingen [e2]: Sodm duit constructieve schade  niet uit!    Met opmerkingen [e3]: Tot nu toe maar de pubieke opinie  tsaan het veranderen. Zorgplicht voorkomen van schadel!    Met opmerkingen [e4]: Ik wil weten welke invloed deze  onzekerheid heeft op berekeningsesultaten</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>    Algemene vraag   Heeft de uitbreiding van de gasopslag Langelo in het gasveld Norg en het werken met   hogere drukken dan tot nu toe hetgevalwas invloed op het veld/velden waar Norg mee in  + staat?    C.3 Omvang en aard van de schade   De opmerkingen ‘geen directe schade aan infrastructuur en bebouwing ten gevolge van  bodemdaling (m.u.v. gevolgen voor de waterkeringen en waterlopen) liken vanwege de  (grootte/vorm van) de schotel lijken gerechtvaardigd. In het algemeen lijken  mitigerende/voorkomende maatregelenlastig en wordt gekozen voor schadevergoeding.         Opmerkingen:    D.2 Seismische risico analyse   De door NAM uitgevoerde seismische risicoanalyse (SRA) lijkt correctte zijn uitgevoerd.  Hoewel TNO/SodM op een aantalonderdelen een enigszins afwijkende input heeft gebruikt  (op basis van het gebruik van verschillende modetlen/inzichten) komt ook TNO tot dezelfde    Met opmerkingen [e5]: Hier wordt erg gemakkelijk voorbij  gegaan aan zorgplicht voorkomen van schade</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre> 
 conclusie als de NAM, nl. dat alle gasvelden van het winningsplan Westerveld in categorie I 
van de SRA leidraad  van SodM vallen  (Methodiek voor ri sicoanalyse omtrent geinduceerde 
bevingen door gaswinning. Tijdelijk leidraad voor adressering MBB. 24.1.P. versie 1.2)   
 
Onderstaande tabel is een vergelijk van de tabel uit het winningsplan (blz. 43) waarbij rechts 
de scores van het TNO -rapport ‘Seismici teit onshore gasvelden Nederland ’ bijlagen A, B en 
D ter vergelijking zijn opgenomen. Volgens de TNO studie hebben Assen en Zevenhuizen 
een verwaarloosbaar risico (DHAIS -methode) en was Een was op dat moment verlaten.  
Daarom zijn er voor deze velden geen T NO-scores. Het veld Eleveld werd op dat moment 
nog als twee velden beschouwd, omdat Eleveld -N nog niet in productie was. Uit de tabel 
blijkt dat in alle gevallen de NAM tot een hogere score komt dan TNO.   
 
TNO heeft echter bij haar analyse voor alle velden weer een nieuwe analyse gemaakt, 
omdat sommige parameters in de tussentijd veranderd kunn en zijn. Volgens de nieuwe 
analyse kan TNO instemmen met de toedeling van de velden in risicocategorie I.  
 
  score  og    score  bg    
Voorkomen  Beven  Magn  Lig Opsl  Nr.Score  Dichth
. industr  Gebw Dijken  Nr.Score  Cat. 
Assen  2 1 2 0 0.36  3 4 3 3 0.81  I  
Een 2 1 2  0 0.36  2 3 2 0 0.44  I  
Eleveld  3 - 3 2 – 2 2 – 2 0 - 0 0.50 – 0.50  1 -1  4 – 3 3 – 3 2 – 2 0.63 – 0.56  I – I 
Eleveld -NN      3       1       2      0            0.43  1 – 1       3       3       2            0.56       I 
Vries -C 2 - 3 2 – 1 2 – 2 0 - 0 0.43 – 0.43  1 – 1 4 – 2 3 – 3 2 – 2 0.63 – 0.50  I – I 
Vries -N 3 - 3 2 - 1 2 – 2 0 - 0 0.50 – 0.43  1 – 1 3 – 2 2 – 3 2 – 2 0.50 – 0.50  I – I 
Vries -Z 3 - 3 2 - 1 2 – 2 0 - 0 0.50 – 0.43  3 – 1 3 – 2 2 – 3 2 – 2 0.63 – 0.50  I – I 
Witterdiep  3 - 3 1 - 1 2 - 2 0 - 0 0.43 – 0.43  3 – 2 3 – 2 2 – 1 2 – 2 0.63 – 0.44  I – I 
Zevenhuizen  1 1 2 0 0.29  2 3 2 2 0.56  I  
 
Voor velden die in  categorie I vallen geldt volgens de leidraad van SodM de maatregel 
‘Monitoring met het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI’.   
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre> 
  
Advies/vraag  
-    
  
 
 
  
-  
 
-  
 
 
Vragen  seismische risico analyse  
- Graag een toelichting (zowel NAM als TNO) op de score voor de bevolkingsdichtheid voor 
Eleveld.  (het veld bestaat uit drie blokken die twee verschillende dichtheidszones beslaan).  
- wat is het effect op de SRA als in de High Case het veld Assen -Zuid ook in productie 
genomen wordt? Dit veld lijkt langs de zelfde randbreuk te liggen als Eleveld.  
 
D.3 Aard en omvang van s chade  
 
 –   
 
 
n? 
 
D.3.2 De resultate n van de seismische hazard studie van TNO -NITG bevestigen dat er een 
kleine kans bestaat op schade door ge ïnduceerde bevingen. Deze bevingen zouden in het 
ernstigste geval leiden tot lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en 
matige schade aan enkele gebouwen. Uiteraard hangt de uiteindelijke omvang van schade 
en gebied af van de grootte, diepte en duur van een beving. NAM dient dergelijke schade 
uiteraard te vergoeden, maar het risico op dergelijke bevingen/schade is geen grond niet met 
het winningsplan in te stemmen.  
 
 
 
Advies  
. 
 
Algemene vraag  
In het algemeen wordt gesteld dat ‘de kans op schade af z al nemen omdat het merendeel 
van de voorkomens bijna leeg geproduceerd zijn, waardoor productiesnelheden en 
hoeveelheden afnemen per jaar’ ook voor de nieuw aangeboorde compartimenten (Vries ZZ 
en Eleveld N.)? Zeker gezien het feit dat uit deze velden de grootste productie zal komen de 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre> 
 komende jaren  en het feit dat Eleveld de grootste en meeste bevingen  van alle velden uit het 
cluster Westerveld heeft geproduceerd!  
 
Bijlage 2 . Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoir stimulatie  
Reservoirstimulatie gebeurt of wel mechanisch (maken van scheurtjes) of wel met zuur.  
Tot nu toe hebben zich bij alle 252 uitgevoerde frack s aan conventionele gasboringen (voor 
zover bekend) geen nadelige gevolgen voor mens en milieu voorgedaan. (Bron: de bijlage bij 
de Kamerbrief van de ministe r van EZ van 1 maart 2016 van SodM met een analyse van 
frackmethoden en de mogelijk daarmee gepaard gaande risico’s ). Om dit te blijven 
waarborgen is het zinvol voor uit te voeren fracks een risicoanalyse uit te voeren. NAM heeft 
het eerdere advies van SodM om een locatie specifieke risicoanalyse uit te voeren voor de 
uitvoering van een zuur - of fracksti mulatie overgenomen.  
 
Advies  
- verzoeken de omwonenden tijdig te informeren wanneer een dergelijke s timulatie 
plaats gaat vinden.  
 
Opmerking  
Omdat de kans op seismiciteit klein is, kan de kans dat s chade optreedt ten gevolge van 
reservoirstimulatie  ook minim aal geacht worden.  
 
Algemeen  overig  
- 
 e 
 
 
-  
 
 
- 
 
-  ? 
 
- 
 
-  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Deelnemers bespreking raamwerk advisering Winningsplan Westerveld, 1 december 2016 9 -11 uur. 
 
1.  Gemeente Aa en Hunze  
2.   Provincie Drenthe  
3.  Gemeente Noordenveld  
4.  Gemeente Tynaarlo  
5.  Waterschap Hunze en Aa’s  
6.   Gemeente Coevorden  
7.   Gemeente Assen  
8.  Gemeente Groningen  
9.   Waterschap Noorderzijlvest  
10.  Provincie Drenthe  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Date : 15-11-2016 19:38:52
F
rom  :  
T
"
Gem eenteNoordenveld.nl'" @Gem eenteNoordenveld.nl, @drenthe.nl'" @drenthe.nl,
"
@drenthe.nl'" @drenthe.nl, " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, " @hunzeenaas.nl'" 
h
unzeenaas.nl,
"
@groningen.nl'" 
@
groningen.nl, "' @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl,
@
provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, "  
 
w
dodelta.nl, "  
@noorderzijlvest.nl
S
ubject : casco advies w inningsplan Westerveld
D
ag allemaal,
 
D
e eerste bijeenkomst is gepland 
o
p 1 december om 9:00 uur
 
in het provinciehuis in Assen. Helaas was er geen datum te prikken waarbij iedereen aanwezig kon zijn.
 
O
p 1 december gaan we het hebben over de inhoud én totstandkoming van het casco-advies (wie doet wat).
 
W
e willen graag gebruik maken van de kennis van de kopgroep Groningen en het advies van het winningsplan als voorbeeld nemen. Niet alle onderdelen daarin zijn van
t
oepassing voor ons. Maar dat plan kunnen we wel goed als basis gebruiken.    
 
 
  hebben een inhoudelijke analyse van het winningsplan gemaakt. Die analyse moet nog in de structuur van het cascoadvies worden gegoten. We hebben ook
v
erduidelijkende vragen kunnen stellen in de sessie van EZ van vorige week.  EZ heeft ons beloofd het verslag toe te sturen. Mocht die niet voor 1 december beschikbaar zijn
m
aken we eerst gebruik van onze eigen aantekeningen.
 
V
anwege de krappe tijdsperiode die we hebben voor het advies stel ik voor alvast nog een bijeenkomst te plannen om het definitief advies samen te gaan stellen.
D
aar hoeft niet iedereen bij aanwezig te zijn; de aanwezigheid van de provincie Drenthe, het waterschap  en de gemeenten die binnen de invloed van de gaswinningslokaties
 
Vries Zuid en Eleveld liggen is wél gewenst.
Omdat we onze college’s en eventueel raden tijdig moeten informeren over de inhoud van het advies plan ik deze ongeveer 2 weken na de bijeenkomst van 1 december. Ik stuur
j
ullie opnieuw een datumprikker. Mochten we 1 december tot de conclusie komen dat de 2
e
 
bijeenkomst niet nodig is kunnen we die altijd nog schrappen.
 
V
oor de bijeenkomst van 1 december stuur ik nog een agenda.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
Gemeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Date : 29-11-2016 13:20:32
F
T
S
ubject : Casco advisering w iningsplan Westerveld
 
G
raag zou ik ook aanhaken namens gemeente Leek bij het vervolg van de geplande bijeenkomst op 1 december as. over het opstellen van een casco advies voor het winningsplan
Westerveld.
T
ot nu toe werden wij gemeente Leek (collega’s      ) op de hoogte gehouden door Gemeente Noordenveld (collega Erik n) over de
v
oortgang mbt het gezamenlijk opstellen van een casco advies.
 
I
nmiddels heb ik van mijn collega’s alle stukken ontvangen en ik heb begrepen dat aanstaande donderdag 1 december, er een bijeenkomst is gepland. Helaas kan ik daar niet bij
a
anwezig zijn. Ik heb inmiddels ook gehoord dat donderdag 15 december 
(
9.00-12.00 uur) een vervolg bijeenkomst is gepland?
I
k moet mij nog verdiepen in het winningsplan Westerveld en de betekenis daarvan en/of gevolgen m.b.t. ons gemeentelijk grondgebied. In principe staan we er hetzelfde in als
onze buurgemeente Noordenveld, maar er zijn uiteraard zaken die voor onze gemeente anders zijn en dus ook anders geregeld zouden moeten worden.
 
I
k hoor graag van je of het zinvol is om als gemeente nog aan te sluiten bij de bijeenkomsten voor het opstellen van een casco advies.
 
M
et vriendelijke groet,
 
i
B
eleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening
Gemeente Leek
P
ostbus 100
9
350 AC LEEK
T
    
 
   
www.leek.nl
 
 
16.185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2018 10:29:28
To : "   @assen.nl, "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl, "Marco Out" @assen.nl, "   assen.nl
assen.nl, "   @assen.nl, "   @assen.nl,  
Subject : College voorstel beroep instem m ingsbesluit
Attachm ent : College voorstel beroep instem m ingsbesluit.docx;raadsvoorstel instem m ingsbesluit Westerveld1.docx;
Goedemorgen,
 
Bijgevoegd een college- + raadsvoorstel over beroep tegen instemmingsbesluit Westerveld.
Het raadsvoorstel is accoord bij Marco  
Het beroepschrift wordt een nagekomen stuk. 
 
Als er nog opmerkingen of aanvullingen zijn, dan hoor ik dat graag.
 
Groet,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre> 
 
. 
 
  
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 06-12- 18 
Team: SA 
Opsteller:   
Telefoon:   
Portef. Houder:  Wethouder  
Registr.nr.:   
Zaaknummer:   
 
Ambtelijk opdrachtgever voor akkoord:  
 Naam Datum 
   
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
Raadsvoorstel:   Ja 20 december 2018  
 Nee 
 
 
Afhandeling:  
Concept brieven:   Ja   Nee 
Overeenkomst/con tract:   Ja   Nee 
 
 
Kopie besluit  :  
Opmerkingen voor 
afhandeling  : Beroepsschrift pas na de 
raadsvergadering van 20 
december en na overleg 
verzenden. verzending voor 25 
december. AANTEKENEN  
   
  
 
Onderwerp:  
Beroep tegen instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In beroep te gaan tegen het instemmingsbesluit van 
de minister van EZK op het Winningsplan 
Westerveld  
2. In te stemmen met bijgevoegd beroepsschrift  
3. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel  
4. In gesprek te gaan met NAM en ministerie van 
EZK 
 
 
Achtergrond:  
De mininster van EZK  heeft besloten om in te 
stemmen met het Winningsplan Westerveld  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WV  
   
WS  
   
WB  
   
WL  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
  
Datum: 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre> 
 
. 
Onderwerp:  
Beroep tegen instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In beroep te gaan tegen het instemmingsbesluit van de minister van EZK op het Winningsplan Westerveld  
2. In te stemmen met bijgevoegd beroepsschrift  
3. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel  
4. In gesprek te gaan met NAM en ministerie van EZK  
 
 
Achtergrond en aanleiding:  
De mininster van EZK  heeft besloten om in te stemmen met het Winningsplan Westerveld  
 
 
Argumenten:  
- Er is in het definitieve besluit weinig gedaan met met het advies en de zienswijze van uw college. Het 
huidige besluit biedt onvoldoende voorschriften die de belangen van Assen en haar inwoners 
beschermen.  
- Zouden wij niet in beroep gaan, dan kunnen de inwoners van Assen niet “mee profiteren” van mogelijk 
gunstige ontwikkelinge n in de jurisprudentie.  
- Doel van het gesprek is om in gezamelijkheid te kijken wat er mogelijk is aan acties die in het belang 
zijn van de inwoners van Assen  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
Communicatie en participatie:  
In het voor traject is overlegd met andere decentrale overheden, Stop Gaswinning Marsdijk NU en 
Dorpsbelangen Loon  
 
 
Advies ingewonnen bij  
Advocatenkantoor Plas Bossinade  
 
Uitvoering en planning:  
Behandeling in raad 20 december. Sluiting beroepstermijn 27 -12-18 
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Bijlage(n):  
-Raadsvoorstel  
-Beroepsschrift wordt nagezonden  </pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre> 
 
. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen         > Raadsvoorstel    Opiniërende  bespreking:    Besluitvormende raad: 04 december 2018                    04 december 2018 Onderwerp:    Instemmingsbestuit Winningsplan Westerveld            Datum verzending: 11 december 2018    Voorstel:  Kennisnemen van het besluit van burgemeester en wethouders van Assen om in beroep te gaan tegen het  instemmingbesluit van de minister van Economische Zaken en Klimaat op het Winningsplan Westerveld.    Inleiding   Op 15 november jl. heeft de minister van Economische Zaken en Klimaat het instemmingsbesluit op het Winningsplan  Westerveld ter inzage gelegd. Tegen dit besluit kan t/m 27 december beroep worden ingesteld door degenen die een  zienswijze hebben ingediend tegen het ontwerp instemmingsbesluit.    De strekking van het besluit is dat de minister voornemens is om onder voorwaarden toestemming te geven voor  aardgaswinningen in onze gemeente en in omringende gemeenten.    Ons college heeft een zienswijze ingediend op het ontwerp instemmingsbesluit van de minister. Uw raad heeft 1 juni 2017  kennis genomen van de zienswijze. Eerder in het proces heeft ons college een advies uitgebracht aan de minister over het  instemmingsbesluit. Uw raad heeft op 12 januari 2017 kennis genomenvan dit advies.    Bij het voorbereiden van een oordeel over het instemmingsbesluit hebben wij opnieuw nauw samengewerkt met de andere  decentrale overheden die een zienswijze hebben ingediend en hebben wij gesproken met Dorpsbelangen Loon en de  werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU.    Inhoud   De voorwaarden in het instemmingsbesluit verschillen weinig ten opzichte van het ontwerp-besluit. De verschilpunten zijn  de volgende:   - Toepassen van fracking is niet mogelijk binnen dit winningsplan.   - Duur van de winning en productievolumes zijn per gasveld bepaald.   - De NAM krijgt nu 12 weken i.p.v. 6 maanden om een seismisch risicobeheerplan bij de minister aan te leveren. Niet  duidelijk is of en zo ja waaraan dit plan dan wordt getoetst.   - De NAM krijgt nu meer tijd, (1 jaar i.p.v. 6 maanden) voor het uitvoeren van een O-meting aan een representatieve selectie  van voor bodembeweging gevoelige bouwwerken in het gebied van Eleveld en Vries -Zuid. Binnen 9 maanden moet de  NAM een plan van aanpak hiervoor aan de minister overleggen. Waarbij verder de zinssnede “voor bodembeweging  gevoelige” niet in het ontwerpbesluit stond. En toegevoegd is de zinsnede “na overleg met de gemeente(n)”.    In de motivatie en het nota van antwoord geeft de minister aan wat de overwegingen zijn om tot het besluit te komen en  wat er met de zienswijzen is gedaan.    Conclusie   Gelet op het feit dat de minister feitelijk weinig tot niets heeft gedaan met de zienswijzen, kunnen wij niet anders dan in  beroep gaan tegen het besluit. Zo zijn er in het besluit nog geen voorschriften opgenomen voor een goede schaderegeling  zoals die er wel is in Groningen en voor een goed onderbouwd risicobeheersysteem. Verder is er naar onze mening bij de  Seismische RisicoAnalyse uitgegaan van onjuiste gegevens en mag er naar onze mening niet gewonnen worden uit put Vries-  10.    Wij hebben daarom besloten om in beroep te gaan tegen het besluit; net als een aantal decentrale overheden binnen het  gebied van het Winningsplan Westerveld. Dit beroep is alleen al nodig omdat de jurisprudentie rond winningen uit kleine  gasvelden zich snel ontwikkelt. Zouden wij niet in beroep gaan, dan kunnen de inwoners van Assen niet “mee profiteren”  van mogelijk gunstige ontwikkelingen in de jurisprudentie.    Pagma 1 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen         > Raadsvoorstel    Aangezien het nog wel even kan duren voor de Raad van State een uitspraak doet in de beroepszaak gaan wij intussen in  gesprek met de NAM en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat om te kijken waar mogelijkheden zijn om de  positie van onze inwoners te verbeteren.    Het college van burgemeester en wethouders van Assen,    de burgemeester,  dhr. M.L.J. Out    de secretaris,  dhr. T. Dijkstra    Besluitvorming raad:  De raad van de gemeente Assen;  gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 11 december 2018;    besluit:  Kennisnemen van het besluit van burgemeester en wethouders van Assen om in beroep te gaan tegen het  instemmingbesluit van de minister van Economische Zaken en Klimaat op het Winningsplan Westerveld.    Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 december 2018    De raad voornoemd,  ‚ voorzitter    ‚ griffier    Pagma 2 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>Date : 16-12-2016 08:22:02
F
T
o : "   @assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : collegevoorstel 
A
ttachm ent : collegevoorstel Winningsplan.docx;
H
eren,
 
I
k was nog vergeten om jullie het collegevoorstel te sturen,      . 
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
Beleid   
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 15-12-2016 
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:   
Opsteller:   
Telefoon:  6248 
Portef. Houder:  Out 
Registr.nr.:   
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum 
  
 
Paraaf  
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:   
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief 
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de raad:  
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit  :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In te stemmen met het Advies Winningsplan 
Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
2. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel.  
 
 
Achtergrond:  
Het college van burgemeester en wethouders heeft 
adviesrecht gekregen op het Winningsplan 
Westerveld.  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WS  
   
WH  
   
WV  
   
WW  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
  Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In te stemmen met het Advies Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
2. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel.  
 
Achtergrond:  
Het college van burgemeester en wethouders heeft adviesrecht gekregen op het Winningsplan Westerveld.  
 
 
Argumenten:  
Met dit advies geeft het college invulling aan het adviesrecht. Hierbij is sterk gekeken naar de belangen van de 
inwoners van Assen. 
Het adviesrecht ligt bij het college, de gemeenteraad heeft echter besloten tot een extra vergadering over het 
stuk. Om die reden is er een raadsvoorstel gemaakt.  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
De communicatie over het Winninsplan ligt bij de NAM en de minister van Economische Zaken.  
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 19:46:08
Cc : "   @assen.nl,    @assen.nl,   @assen.nl, "SMO-secretariaat" sm o-
secretariaat@assen.nl
Subject : collegevoorstel Brief aan de NAM
Attachm ent : brief aan de NAM w inning put Vries-10 def concept.docx;collegevoorstel bij brief aan NAM opstarten w inning put Vries-10.docx;
Beste lezer,
 
Bijgevoegd is een concept brief aan de NAM met een collegevoorstel. De brief is afgestemd met Marco  . Hij is bedoeld voor behandeling in de collegevergadering van
morgen. Het is een reactie op mails van de NAM (van vrijdagmiddag/avond) die hieronder zijn geplakt.
 
Deze brief wordt morgen ook besproken in de collegevergadering in Tynaarlo. Van de gemeente Aa en Hunze heb ik nog geen reactie ontvangen of hij daar ook behandeld gaat
worden door het college.    i    l   
 
     .
 
Groet,
 
 
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put Vries-10 en het Westerveld-winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie gepubliceerd:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10. Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien
ruimte ziet in het bestaande winningsplan Westerveld om winning uit NAM’s nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar
voor gebruik is gemaakt, op te starten. Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per mail geïnformeerd over ons voornemen om
de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse
verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit moment buigt over de gaswinning in uw
gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar luisterend, willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig en
juist te informeren over
•             uw standpunt,
•             de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
•             het proces rondom het nieuwe winningsplan,
•             NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw gemeente krijgt, dat wij u graag de mogelijkheid
geven om het toekomstige winningsplan met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we samen verder kunnen, voldoen aan ieders
wensen.   neemt daarvoor contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden rondom gaswinning in Noord-Drenthe,
geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie over dit onderwerp mee.
 
Ik hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
________________________________________
 
 
Met vriendelijke groet,
 
.  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
 
Geachte heren,
Zoals in de voorgaande mail is beloofd, hierbij extra achtergrondinformatie over de gaswinning in Assen-Noord, over winningsplannen en over de communicatie hierover aan uw
bewoners.
 
Het proces rondom het nieuwe winningsplan
Elk bedrijf in Nederland dat gas uit de grond wil halen moet een winningsplan maken. Hierin staat onder meer hoe het bedrijf gas wil winnen. En wat de invloed daarvan op de
omgeving is.  In het winningsplan zit ook technische en financiële informatie over de winning, zoals:
•             informatie over de duur van de winning;
•             de te winnen volumes;
•             de verwachte bodembeweging ten gevolge van de winning.
 
Na enkele jaren gebruik te hebben gemaakt van de rechten en plichten in een winningsplan, levert NAM doorgaans een wijziging op dat bestaande winningsplan in. Dit wordt soms
een ‘nieuw’ winningsplan genoemd, en soms een ‘update’. NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het gewijzigde winningsplan heeft
NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen. In dit
winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet
op te starten.
Het nieuwe proces rondom alle winningsplannen behelst ondermeer dat omwonenden en gemeenten, provincies en waterschappen de gelegenheid krijgen om op het winningsplan te
reageren. Dat proces repecteren wij uiteraard en wij werken daar ten volle aan mee door onder andere aan de voorkant daarvan al in gesprek te gaan, omwonenden en opwonenden
te informeren door middel van inloopbijeenkomsten en diverse andere communicatiekanalen. U bent onderdeel van dat proces, en dat is ook precies waar wij afgelopen woensdag
over gesproken hebben. Uiteindelijk beoordeelt de Minister van EZ de winningsplannen, en dus ook het winningsplan in deze (met de naam ‘Westerveld’).
16.188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre> 
Juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan
Door uitspraken in een debat in de Kamer en een bijbehorende brief met antwoorden op Kamervragen, bestond de gedachte dat winning uit deze put nieuw was. NAM heeft
toentertijd al aangegeven dat dit slechts een nieuwe put was, richting een blok dat al eerder productie heeft opgeleverd. Dat blok is onderdeel van het gasveld met de naam Vries. Het
gasveld wordt beschreven in het winningsplan Westerveld. NAM heeft daarop aangegeven dat de put niet in gebruik zou worden genomen zonder toestemming van het Ministerie
van EZ.
De verwachting was dat een update van het winningsplan binnen afzienbare tijd afgerond zou kunnen worden. Nu dit echter niet het geval bleek te zijn, heeft NAM aan de
toezichthouder, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan onder het huidige winningsplan. Het betreft immers geen
nieuwe winning, maar een bestaand gasveld. SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries-10 de komende twee
jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het bestaande winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee
dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.
 
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente
Het gasveld Vries is een van de 220 kleine gasvelden in Nederland.  Het gasveld Vries is al sinds 1968 in gebruik. De nieuwe put is aangesloten op een onderdeel van dat gasveld, wat
wij geologisch een blok noemen. Dit blok hebben wij de naam Vries-Zuid-Zuid gegeven, maar heeft dus geen enkele geografische relatie met het dorp Vries. Sterker nog: het ligt onder
Assen-Noord, voornamelijk onder het dorp Loon.
In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te starten.
Met andere woorden: het is onwaarschijnlijk dat er seismische activiteit ontstaat door de winning uit het Vries-gasveld. Ook de verwachte bodemdaling (< 2 cm) blijft met de
productie uit de put Vries-10 binnen het nu geldende winningsplan. Mochten inwoners van uw gemeente denken dat zij schade lijden door NAM, dan kunnen zij een melding van die
schade doen. Deze melding wordt daarop door een deskundige onderzocht. Indien uit dat onderzoek blijkt dat de schade door NAM’s activiteiten komt, dan vergoedt NAM die schade
zondermeer. We maken daarvoor gebruik van een schadeprotocol.
 
Communicatie
De andere kant is dat de gaswinning in uw gemeenten niet nieuw is. Ook dit blok, waarin naar verwachting 400 miljoen m3 gas zit, is niet nieuw. In de gemeente Assen wordt -ter
vergelijking- in een jaar tijd door de huishoudens ongeveer 50 miljoen m3 gas per jaar gebruikt.
De afgelopen jaren is er intensief gecommuniceerd over gaswinning in Noord-Drenthe. Er zijn vele inloopavonden, open dagen, locatiebezoeken en boortorenrondleidingen
georganiseerd. Het social media-gebruik door NAM is toegenomen met als doel geïnteresseerden en omwonenden te informeren over actuele activiteiten. Er zijn flyers, brieven en
uitnodigingen op adres gestuurd. Er zijn vele overleggen geweest met lokale vertegenwoordigers van dorpen en wijken, zoals dorpsbelangen en wijkraden. Ook via media wordt
gecommuniceerd. Wij merken zelf dat het aantal vragen minder wordt. Wij nemen regelmatig poolshoogte door middel van diverse soorten gesprekken. Vragen en onduidelijkheden
blijven er altijd, maar de frequentie neemt duidelijk af. Wij begrijpen heel goed dat ons werk niet in één zin of brief uit te leggen is. We gaan daarom door. De eerstvolgende acties zijn
het sturen van flyers (Loon, Tarlo en Balloo) en het organiseren van informatiemiddagen en -avonden in Loon (Balloo en Taarlo), Marsdijk en Vries. De sessie in Loon vindt plaats op 24
januari 2017.
Alle informatie is terug te vinden op www.nam.nl of op Facebook: NAM in Assen.
 
Ik hoop u hiermee voldoende informatie te hebben gegeven voor het moment. Mocht u nog extra vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
.  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre> 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij  
 
Postbus  28000  
9400 HH ASSEN  
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   5 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Stoppen opstarten gaswinning put Vries -10 
 
 
 
Geachte m  
 
 
-   
 
 
-   
  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
-  
 
  
  
-   
  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
Wij verwachten  u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Winning aardgas uit put Vries -10 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
5 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
Beleid   
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum:  
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:   
Opsteller:   
Telefoon:  6248 
Portef. Houder:  Out 
Registr.nr.:   
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum 
  
 
Paraaf Johan Dijkstra:  
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:   
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief 
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de raad:  
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit  :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Brief aan NAM over uitstel opstarten gaswinning put 
Vries-10 
 
 
Voorstel:  
In te stemmen met bijgevoegde brief aan de NAM  
 
 
Achtergrond:  
De NAM geeft aan het opstarten van de winning uit 
de gas put Vries -10 te willen uitstellen.  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WS  
   
WH  
   
WV  
   
WW  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
  Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Brief aan NAM over stoppen opstarten gaswinning put Vries -10 
 
 
Voorstel:  
In te stemmen met bijgevoegde brief aan de NAM  
 
 
Achtergrond:  
De NAM geeft aan het opstarten van de winning uit de gas put Vries -10 te willen uitstellen.  
 
Argumenten:  
Er wordt door de NAM niet aangegeven tot wanneer ze willen uitstellen. Er zijn twijfels of er mag worden 
gewonnen.  
 
 
Kanttekeningen / risico’s: 
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
n.v.t. 
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
Er wordt afgestemd met de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze  
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Date : 30-6-2016 11:46:58
From  :  
To : "SMO-secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl,   @assen.nl
Subject : collegevoorstel gasw inning
Attachm ent : brief gem eenteraad adviesrol juli 2016.docx;nota voorstel adviesrol lokale overheden gasw inning.doc;
Graag ter besluitvorming in college van 5 juli zoals besproken met 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
 
  
l @assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
16.189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre> 
 
Leden van de raad  
 
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   30 juni 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Adviesrol lokale overheden  gaswinning  
 
 
 
Geachte dames en heren , 
 
Op … juli hebben wij het winningsplan Westerveld ontvangen van het ministerie van Economische 
Zaken. Ons is gevraagd hierover een advies uit te brengen. Wij gaan dit samen oppakken met onze 
buurgemeenten, waterschap en provincie.      
 
Wij verwachte n u hiermee voldoende te heb ben geïnformeerd. Zodra wij meer informatie hebben 
zullen wij u nader berichten. 
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : informatie adviesrol  gaswinning Assen -Noord 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
30 juni 2016 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
Na ondertekening z.s.m. naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre> 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Adviesrol lokale overheden gaswinning  
 
Voorstel:  
1.  De raad informeren middels bijgevoegde brief.  
Achtergrond:  
 
Op 22 juni ontvingen wij van het ministerie van Economische zaken (EZ) via de mail een  vooraankondiging 
over het winningsplan Westerveld. Hierin is aangekondigd dat we uiterlijk 1 juli het winningsplan van EZ 
ontvangen met als doel advies te vragen van de lokale overheden. Op 8 juli organiseert EZ hierover een 
ambtelijke informatiebijeenkom st in het provinciehuis.    
 
Argumenten:  
De raad op de hoogte brengen van de start van de procedure voor advies.  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
 
Financiële toelichting:  
N.v.t. 
 
 
Communicatie:  
De raad wordt geinformeerd mid dels bijgevoegde  brief.  
 
Personeel en Organisatie:  
 
Uitvoering en planning:  
N.v.t. 
 
Evaluatie:  
N.v.t. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre> 
  
Beleid  Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 30-06-2016 
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:   
Opsteller:   
Telefoon:  
Portef. Houder:  Marco Out  
Registr.nr.:  
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum 
 
  
 
Paraaf  
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:  
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief 
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de r aad: 
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit  :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Adviesrol lokale overheden gaswinning  
 
 
Voorstel:  
1. De raad informeren middels bijgvoegde brief.  
 
 
Achtergrond:  
Op 22 juni ontvingen wij van het ministerie van 
Economische zaken (EZ) via de mail een 
vooraankondiging over het winningsplan Westerveld. 
Hierin is aangekondigd dat we uiterlijk 1 juli het 
winningsplan van EZ ontvangen me t als doel advies 
te vragen van de lokale overheden. Op 8 juli 
organiseert EZ hierover een ambtelijke 
informatiebijeenkomst in het provinciehuis.    
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WK  
   
WS  
   
WM  
   
WL  
   
WH  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 07:51:08
F
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : Collegevoorstel ziensw ijzen
A
ttachm ent : Collegevoorstel ziensw ijzen.docx;
G
 
P
aar kleine puntjes, ik begin nu aan de zienswijze
 
G
roet
D
isclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.190
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    e  Beleid  Datum:  Eenheidsmanager/ E77  Progr. Manager:  Opsteller: FS  Telefoon: mn  Pertcf. Houder: Out  Registr.nr.:    Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  E .    Paraal    Openbare besluitenlijst: Ja CJ Nee  Bekendmakingsplicht: © Ja Nee  O.R.: Ja Nee    Bij besluit in mandaat:  Mandaatnummer:    „Informeren vande raad:    O Alleen via openbare besluitenlijst  1 Via lijst ter inzage liggende stukken   O Via briefen stuk(ken) ter inzage   O Vía versturen informatie met aanbiedingsbrief  m Via brief   Vervolgprocedure:   Behandeling in de raad:   0 Informatief   O Opiniérend   Besluitvormend   Afhandelen door   Kopie besluit   Deponeren Paraaf             Voorstel aan B&W    Onderwerp:  Zienswijzen ontwerp-instemmingsbes luit  Winningsplan Westerveld    Voorstel:  Bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  vaststellen    Achtergrond:   Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische  Zaken het ontwerp-instemmingsbesluit Winningsplan  Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het  winningsplan een advies uitgebracht.   De strekking van het ontwerp is dat de minister  voornemens is om toestemming te geven voor  aardgaswinningen in onze gemeenten en in  omringende gemeenten. Op een aantal punten is de  minister meegegaan in ons advies. De inhoud van het  ontwerp geeft echter aanleiding om een zienswijzen  in te dienen.    Bij het voorbereiden van de zienswijzen is nauw  samengewerkt met de andere decentrale overheden en  is gesproken met Dorpsbelangen Loon en de  werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De  Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen  bchoeftcbelanesteHine te hebben aan cenveereen  gesprek.         De zienswijzen zoals die voorliggen zullen naar  verwachting ook door een aantal andere  gemeentebesturen worden vastgesteld.    Akkoord Bespreken Signaal    WS    WH    Www    Besluit B&W</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
 
  Datum:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
Beleid
 
> 
Toelichting voorstel aan B&W
 
 
Onderwerp:
 
Zienswijzen ontwerp
-
instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld
 
 
 
Voorstel:
 
Instemmen met bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief
 
 
 
Achtergrond:
 
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp
-
instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het winningsplan een advies uitgebracht. 
 
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om 
toestemming te geven voor 
aardgaswinningen in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister 
meegegaan in ons advies. De i
nhoud van het ontwerp geeft
 
echter aanleiding om 
 
zienswijzen in te dienen.
 
 
Bij het 
voorbereid
en van de zienswijzen is
 
nauw samengewerkt met de andere dec
entrale overheden en is 
gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De Wijkvereniging 
Marsdijk heeft aangegeven geen 
behoefte 
 
te 
hebben 
h
ebben
 
aan een
 
gesprek.
 
 
De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.
 
 
Argumenten:
 
In het belang van inwoners en bedrijven in Assen is het 
 
nodig om zienwijzen in te die
nen. 
 
 
Kanttekeningen / risico’s:
 
n.v.t.
 
 
 
Financiële toelichting:
 
n.v.t.
 
 
 
Communicatie:
 
 
Na behandeling in de gemeenteraad worden 
de zienswijzen ‘down
loadbaar’ op www.assen.nl gezet
 
zodat 
inwoners deze kunnen gebruiken om eigen zienswijzen  
in te dienen.
 
Het gaat hierbij om een zienswijze die 
geschikt is gemaakt voor gebruik door inwoners.
 
 
Personeel en Organisatie:
 
n.v.t.
 
 
 
Uitvoering en planning:
 
n.v.t.
 
 
Evaluatie:
 
n.v.t.
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 10:37:32
F
T
o :   @assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : concept aanbiedingsbrief advies
A
ttachm ent : brief aanbieding advies aan m inister EZ .docx;
H
eren,
 
Z
ie bijgevoegd concept.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.191
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
Minister de heer H. Kamp  
Postbus 20401 
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   12 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Zijne Excellentie de heer  Kamp, 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehore nde adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige kleinere 
velden de grens van magni tude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en  
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie in het aardbevingsgebied. De vertaalslag van de situatie 
naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de NAM en het ontbreken van 
communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpt niet bij het wegnemen van zorgen en 
onrust. 
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit door met de gemeenteraad te 
bespreken op welke wij ze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De gemeenteraad heeft zelf 
besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelange n Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere ove rheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
Nut en noodzaak  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor o nze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zoude n wij het in een afweging van 
belangen zeer onverstandig vinden om te kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een 
risico op bevingen.  
 
Een ministerie dat op afstand besluiten neemt over winningen onder de woningen van onze inwoners 
- inwoners d ie wel de lasten moeten ervaren en moeten gedogen dat er het risico is op schades – 
draagt niet bij aan draagvlak voor de rijksoverheid. De inwoners willen gehoord worden.  
 
Het leed van een winning zou kunnen worden verzacht door de inwoners te compenseren en te 
zorgen voor een goede schaderegeling. Kijken wij echter naar de situatie in Groningen waar 
inwoners hun gelijk via de rechter moeten halen, dan geeft ons dat geen enkel vertrouwen voor onze 
gemeente.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
12 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 17:45:14
F
T
o : "Marco Out" @assen.nl
C
c : "    @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : concept aanbiedingsbrief
A
ttachm ent : brief aanbieding advies aan m inister EZ .docx;
Beste Marco,
 
H
ier is zoals beloofd een voorzet voor een aanbiedingsbrief voor het advies op het winningsplan. Kun jij je vinden in de toon?
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
Beleidsregisseur
 
 
 
 
 
.
i @assen.nl
 
 
G
e
meente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.192
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
Zijne Excellentie  de heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   12 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Hooggeachte heer  Kamp, 
 
 U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehore nde adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige kleinere 
velden de grens van magni tude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en  
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie in het aardbevingsgebied. De vertaalslag van de situatie 
naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de NAM en het ontbreken van 
communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpt niet bij het wegnemen van zorgen en 
onrust. 
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit door met de gemeenteraad te 
bespreken op welke wij ze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De gemeenteraad heeft zelf 
besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelange n Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere ove rheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
Nut en noodzaak  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 2 van 3 
  
 Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor o nze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zoude n wij het in een afweging van 
belangen zeer onverstandig vinden om te kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een 
risico op bevingen.  
 
Een ministerie dat op afstand besluiten neemt over winningen onder de woningen van onze inwoners 
- inwoners d ie wel de lasten moeten ervaren en moeten gedogen dat er het risico is op schades – 
draagt niet bij aan draagvlak voor de rijksoverheid. De inwoners willen gehoord worden.  
 
Het leed van een winning zou kunnen worden verzacht door de inwoners te compenseren en te 
zorgen voor een goede schaderegeling. Kijken wij echter naar de situatie in Groningen waar 
inwoners hun gelijk via de rechter moeten halen, dan geeft ons dat geen enkel vertrouwen voor onze 
gemeente.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
12 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 3 van 3 
  
  
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord  . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2018 12:21:48
F
T
@
S
ubject : Concept beroep w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : Beroepschrift.doc;im age001.png;im age002.png;
G
eachte heren,
 
B
ijgaand zend ik jullie het concept beroepschrift in de zaak over het winningsplan Westerveld. Daarin heb ik de bezwaren 
e
n argumenten verwoord, zoals wij die eerder
b
espraken en die ook in de advisering en zienswijzenfase naar voren zijn gebracht.
 
V
oor wat betreft waterhuishouding en Natura 2000 heb ik (nog) geen beroepsgronden opgenomen omdat ik nog in afwachting 
b
en van het antwoord op de vraag of
w
aterschap en/of provincie beroep instellen. Indien laatstgenoemden dat niet doen, zou het wellicht wat merkwaardig zijn indien gemeenten wel een punt maken van
w
aterhuishouding en Natura 2000, omdat voor wat betreft die 
o
nderwerpen waterschappen en provincie bevoegd gezag zijn.
 
I
k heb het beroepschrift “in de breedte” opgesteld. Dat wil zeggen dat ik alle onderwerpen en beroepsgronden heb genoemd 
o
p zodanige wijze, dat wij in de gelegenheid
z
ijn om bepaalde beroepsgronden of onderwerpen verderop in de procedure nader uit te diepen (bijvoorbeeld in een aanvullende schriftelijke reactie, al dan niet naar
a
anleiding van het door de minister in te dienen 
v
erweerschrift). Wij zijn tot 11 dagen voor de zitting (die ik na de zomer van 2019 verwacht) in de gelegenheid om nadere
s
tukken in te dienen.
 
G
raag verneem ik uw reactie, waarna ik met inachtneming daarvan de definitieve versie van het beroepschrift zal opstellen.
 
H
oogachtend en met vriendelijke groet,
 
 
  l
 
 
 
    
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
:
      
 
   
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 3 december 2018 16:15
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
D
ag ,
 
I
k zou jou nog informeren over de stand van zaken/ status met betrekking tot de bestemmingsplannen  Park Diepstroeten en Werklandschap Assen- Zuid.
W
e hebben geconstateerd dat voor de SRA voor  Assen is uitgegaan van 500-1000 inw/km2 (blz 38 winningsplan fig 3.4)
W
ij vinden dit laag voor bebouwd stedelijk gebied. Wij hebben de indruk dat de nieuwe uitleggebieden niet zijn meegenomen in dit cijfer en de tactiek hanteert van een (te grof)
g
emiddelde door het gemiddelde 
v
an de hele gemeente te nemen ipv onder het gasveld. Onder Marsdijk ligt de dichtheid vele malen hoger (7.500 inw/km).
H
et nieuwe bestemmingsplan Park Diepstroeten in sept 2014 onherroepelijk vastgesteld en vanaf 2016 bebouwd.
 
B
estemmingsplan Werklandschap Assen Zuid  is in 2008 al vastgesteld. Toen kwam de crisis dus het plan is feitelijk nog niet gerealiseerd. Begin 2019 wordt dit bestemmingsplan
g
eactualiseerd. 
H
et is de bedoeling dat de eerste kavels in 2019 worden uitgegeven. Tot 2020 ongeveer 30 ha. Het zijn kavels bedoeld voor grotere bedrijven tot maximaal
milieucategorie 4. Deze kunnen nog niet zijn opgenomen in fig 3.5 op blz 39. Om dat dit bedrijventerrein wel wordt bebouwd in de komende jaren dat er ook nog gas gewonnen
w
ordt zijn wij van mening dat die wel moeten worden meegenomen in de risicoanalyse.
 
K
un je hiermee uit de voeten?  Als je nog vragen hoor ik het graag.   
 
 
 
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
T
 
 -
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
V
a
n:
 
@
plasbossinade.nl
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 30 november 2018 10:35
A
an:
 
i
@aaenhunze.nl
.
i
@assen.nl
>; 
 
. .  
.
@tynaarlo.nl
. @
assen.nl
>; 
'
l
 E: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
OK, helder. Dan zorg ik dat er vrijdag de 7
e
 een bijna definitief stuk ligt.
 
Vriendelijke groet,
 
 
   l
 
 
     
Advocaat
 
16.193
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>PlasBossinade Advocaten N.V.
P
ostbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
 
:
     
 
    
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
 
V
a
n:
 
  
:
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 30 november 2018 09:37
A
an:
 
@
assen.nl
@
t
ynaarlo.nl
>; 
 
  
l
@plasbossinade.nl
@
assen.nl
>;
 
 
i
@gemeentenoordenveld.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
H
oi , Allen,
 
D
at geldt ook voor mij. Het moet hier ook uiterlijk 7 december binnen zijn omdat het ook 11 december in het college besproken moet.
V
olgens mij bedoelde  ook dat het beroepsschrift dan staat als een “versterkt huis” dat alleen nog 
n
adere uitwerking of onderbouwing kan krijgen.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
 i i  
 
V
an:
 
i
. @assen.nl
] 
V
erzonden:
 
vrijdag 30 november 2018 9:33
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
H
a allen,
 
W
ij hebben het beroepsschrift echt vrijdag nodig. Met eventueel de optie dat er maandagochtend wat laatste aanvullingen worden gedaan (dit betekent dat er pas maandag een
b
estuurlijk overleg kan plaatsvinden). 
D
insdag besluit het college over het stuk en dat moet dan direct worden verstuurd naar de gemeenteraad. Wij kunnen niet naar de raad met
e
en stuk dat in bewerking is.
 
G
roet,
 
V
an:
 
 . 
:
@tynaarlo.nl
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 30 november 2018 9:13
A
an:
 
l
@plasbossinade.nl
.
@
assen.nl
>; 
i
@aaenhunze.nl
.
@
gemeentenoordenveld.nl
>; 
i
  
.
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
W
at mij betreft prima.
S
owieso handig om de burgemeester te laten machtigen door het college om het beroepschrift verder in detail uit te werken en te verzenden.
 
G
roet, 
 
V
an:
 
@
plasbossinade.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 29 november 2018 18:21
A
an:
 
@
assen.nl
l
@plasbossinade.nl
>  
 
. 
.
@tynaarlo.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
B
este i ,
 
H
et gaat lukken om jullie voor vrijdag 7 december 12.00 uur een aanzet voor het beroepschrift aan te leveren. Maar met het oog op de fine tuning daarvan en de 
i
nput van
a
nderen vind ik het wel belangrijk af te spreken dat dat niet het definitieve stuk zal zijn, maar dat op onderdelen nog een nadere uitwerking of onderbouwing kan volgen. De
e
ffectieve beroepstermijn wordt anders wel heel kort.
 
I
s dat wat jullie betreft akkoord?
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
  l
 
 
    
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
:
      
 
   
w
ww.p as ossina e.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre> 
 
V
an:
. @assen.nl
] 
Verzonden:
 donderdag 29 november 2018 10:19
Aan:
@plasbossinade.nl
@tynaarlo.nl
>
Onderwerp:
 RE: Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
Dag ,
 
Dank voor het toezenden!
 
Ik heb nog even gesproken met collega   die er gister niet bij kon zijn.
We kwamen tot de conclusie dat we het beroepschrift graag vrijdag 7 december voor 12:00 uur willen ontvangen.
De stukken incl je beroepschrift worden 11 december in het college besproken.
 
Met vriendelijk groet,
 
 
Beleidsadviseur gemeente Assen
Team Strategie en Advies
T -
 
Website: 
www@assen.nl
 
Va
n:
@plasbossinade.nl
] 
Verzonden:
 donderdag 29 november 2018 9:10
Aan:
@assen.nl
@tynaarlo.nl
>
On
derwerp:
 Uitpsraak vermilion Sonnega Weststellingwerf
 
Heren,
 
Gisteren heeft de Rvst uitspraak gedaan in het beroep van Vermilion over de bouwkundige opname in het instemmingsbesluit Sonnega Weststellingwerf. Goed nieuws.
Die bouwkundige opnamen zin in beginsel toegestaan.
 
http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RVS:2018:3853
 
Vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
    
Advocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
Postbus 1100 
9701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:      
:
     
     
www.plasbossinade.nl
 
 
Di
t is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514.
Dit e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
bestanden, is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van het e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met
PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514.
This e-mail message is intended for the addressee only and its contents
are confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court
North-Netherlands, location Groningen, shall apply.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
Dit is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514.
Dit e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
bestanden, is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van het e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met
PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514.
This e-mail message is intended for the addressee only and its contents
are confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court
North-Netherlands, location Groningen, shall apply.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>Dit is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514. Dit e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
bestanden, is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van het e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met
PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514. This e-mail message is intended for the addressee only and its contents
are confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court
North-Netherlands, location Groningen, shall apply.
Dit is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514. Dit e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
bestanden, is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van het e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met
PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514. This e-mail message is intended for the addressee only and its contents
are confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court
North-Netherlands, location Groningen, shall apply.</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>    AANTEKENEN   Afdeling bestuursrechtspraak van de  Raad van State   Postbus 20019   2500EA DEN HAAG    Groningen, CONCEPT 12 juli 2019    Inzake : Gemeenten/advies winningsplan Westerveld  Onzeref. : 20170405-14/wrv/ah/18-01169975  Uw ref.  BEROEPSCHRIFT    Hoogedelgestrenge Raad,    Zonder bijlagen per fax  vooruit: as    mr  Advocaat    Tel. direct :  Fax direct :  E-mail : @plasbossinade.nl    In bovengenoemde zaak treedt op als advocaat gemachtigde van:    - Het College van B&W van de gemeente Assen,  — Het College van B&W van de gemeente Tynaarlo,    - Het College van B&W van de gemeente Midden-Drenthe,    verder te noemen: appellanten.    Appellanten hebben kennis genomen van het besluit van 14 november 2018 van de minister  van EZK, houdende de instemming ex artikel 34 lid 3 Mijnbouwwet (Mw) met het  winningsplan Westerveld (ingediend door NAM op 11 september 2016).    Cliënten kunnen zich met dit besluit, hiema te noemen: het Instemmingsbesluit, niet  verenigen en stellen daartegen hierdoor bij uw Afdeling beroep in. Een kopie van het    Instemmingsbesluit is als bijlage 1 bijgevoegd.    Adviezen en zienswijzen    Voor de motivering van dit beroep verwijzen appellanten in de eerste plaats naar de  adviezen (bijlage 2) en zienswijzen (bijlage 3) die zij indienden naar aanleiding van het</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre> 
 
 2 winningsplan en het ontwerp –instemmingsbesluit. De inhoud van die stukken geldt als hier 
herhaald en ingelast. In aanvullin g daarop wijzen appellanten op het volgende.  
 
Onzorgvuldige kennisgeving  
 
2. In de kennisgeving van het Instemmingsbesluit is ten onrechte niet vermeld dat het 
vastgestelde Instemmingsbesluit afwijkt van het ontwerp –Instemmingsbesluit, dat eerder ter 
inzage l ag. De artikelen 2, 4 en 6 zijn gewijzigd vastgesteld. Appellanten achten het uit 
oogpunt van zorgvuldigheid en juiste voorlichting van het publiek belangrijk dat – 
bijvoorbeeld net als bij bestemmingsplannen – bij publicatie daarvan duidelijk wordt 
aangeg even dat het desbetreffende besluit is gewijzigd ten opzichte van het ontwerp -besluit.  
 
Ondeugdelijk onderzoek   
 
3. Het winningsplan Westerveld – en dus ook het Instemmingsbesluit – zijn gebaseerd op een 
ondeugdelijk  SRA. Appellanten betwisten dat alle gasvel den binnen het winningsplan in de 
laagste seismische risicogroep (categorie: I) zouden vallen.   
 
Redelijkerwijs te verwachten ruimtelijke ontwikkelingen meenemen in SRA  
 
4. In de uitgevoerde S RA-berekening is namelijk ten onrechte geen rekening gehouden met e en 
aantal ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor is gerekend met een onjuiste 
bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied. Appellanten hebben dit ook in de 
zienswijzenfase naar voren gebracht. In het Instemmingsbesluit wordt ( op blz. 18)  erken d 
dat een aant al ruimtelijke ontwikkelingen niet zijn meegenomen in de SRA. De minister stelt 
dat dat b ewust is gebeurd omdat de SRA -leidraad (kennelijk) voorschrijft geen rekening te 
houden met toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Die zouden aan v erandering onderhev ig 
en dus on zeker zijn.   
 
5. Het is appellanten in de eerste plaats niet duidelijk aan welke passage in de  SRA-leidraad de 
minister  ontleent  dat toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de risicoanalyse buiten 
beschouwing kunnen blijven.  
 
6. Daarnaast achten ap pellanten het onaanvaardbaar dat redelijkerwijs te verwachten 
ontwikkelingen (zie naar analogie artikel 2.14 lid 1 sub a onder 3 Wabo), waarvan 
aannemelijk is dat zij zich binnen de periode die het winningsplan bes laat zullen voor doen, 
bij de berekening va n seismische risico’s  buiten beschouwing blijven.  
 
7. Zo is bij het opstellen van de SRA kennelijk uitgegaan van de gegevens (voor wat betreft 
industriële inrichtingen en bijzondere gebouwen) op www.risicokaart.nl .  Dat betekent dat 
alleen bestaande industrieën en bijzondere gebouwen worden meegenomen. In de 
risicoanalyse wordt voorbij gegaan aan nog niet gerealiseerde industrieën en bijzondere 
gebouwen die binnen de werkingsduur van het Instemmingsbesluit (tot 2028) wél worden 
gerealiseerd. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat industriële installaties die gerealiseerd 
zullen worden (maar dat nog niet zijn) binnen het plangebied van het bestemmingsplan 
Werklandschap Assen -Zuid niet zijn meegenomen in de risicoanalyse . Dat Bestemmingplan 
Werklandschap Assen -Zuid is in 2008 al vastgesteld, maar vanwege de crisisperiode feitelijk </pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre> 
 
 3 nog niet gerealiseerd. Dat gaat de komende jaren zeker wel gebeuren. Het plangebied is 
bedoeld voor grotere bedrijven tot maximaal milieucatego rie 4. Appellanten menen dat 
dergelijke industrieën, installaties en bijzondere gebouwen – die binnen redelijke termijn 
redelijkerwijs te verwachten zijn – ook in de risicoanalyse betrokken moeten worden.  
 
Gemiddelde bevolkingsdichtheid per gemeente  
 
8. Indien en voor zover de SRA is opgesteld overeenkomstig de Leidraad SRA maken clienten 
bezwaar tegen de daarin opgenomen berekeningswijze van de bevolkingsdichtheid boven 
en/of binnen de invloedssfeer van de gasvelden. Blijkens die Leidraad wordt uitgegaan van 
de gemiddelde bevolkingsdichtheid van een gemeente. Dat leidt ertoe dat in de SRA -
berekeningen voor Eleveld en Vries -Zuid wordt gerekend met een bevolkingsdichtheid van 
500-1000 per vierkante kilometer  boven die velden. Dat komt niet overeen met de 
werkeli jke situatie . Binnen de (5 km) invloedssfeer van die velden liggen dichtbevolkte 
woonwijken met de bevolkingsdichtheid van duizenden inwoners per vierkante kilometer.  
 
9. De SRA gaat dus uit van een te grof gemiddelde door het gemiddelde aantal inwoners per 
vierkante kilometer van de hele gemeente te nemen in plaats van de bevolkingsdichtheid 
boven het specifieke gasveld.  De SRA geeft daardoor een vertekend beeld van de werkelijke 
risico’s.  
 
Productiesnelheid  
 
10. Appellanten be twisten dat de productiesnelheid – en daarmee de drukd alingssnelheid – 
irrelevant is voor de berekening van seismische risico's. Ook de minister geeft impliciet aan 
dat de drukdalingssnelheid wèl  zijn van belang is; de minister merkt namelijk op dat, 
gegeven de eindfase van de gasproductie u it het Westerveld systeem, sprake zal zijn van een 
relatief lage drukd alingssnelheid. Het is overigens niet duidelijk waarop de minister die 
“relatief lage drukdalingssnelheid” b aseert.  
 
Winningsplan is onvoldoende con creet, strijd met artikel 24 Mijnbouwb esluit (Mb)  
 
Ligging, lengte en diameter van de verbuizing  
 
11. Op grond van artikel 24 lid 1 sub g Mb  bevat een winningsplan een opgave van de ligging, 
lengte en diameter van de verbuizing van de boorgaten. Dat betekent dat het winningsplan 
per boorgat concre te informatie moet bevatten over ligging, lengte en diameter daarvan. Die 
informatie bevatten  het winningsplan niet. Op bladzijde 14 wordt enkel volstaan met een 
“schematische  voorstelling  putverbuizing(en) ”, zonder dat per b oorgat concrete en  
krachtens het Mb verplichte informatie wordt vermeld. Artikel 24 lid één sub g Mb staat niet 
toe dat een winningsplan voor elf gasvelden en 15 putten volstaat met één enkele 
“schematische voorstelling ”.  
 
Plaats en wijze waarop de koolwaterstoffen in de verbuizing tr eden 
 
12. Het winningsplan bevat 15 producerende pu tten. Dat betekent dat van (tenminste) 15 pu tten 
moet zijn aangegeven waar en hoe het gas exact in de verbuizing treedt. (Artikel 24 lid 1 </pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre> 
 
 4 sub h Mb). Die informatie bevat het winningsplan niet. Op bladzijde 15  wordt onder B  4.1 
slechts  algeme ne – en daarom nietszeggende – informatie gegeven.  
 
Nieuwe putten  
 
Put Vries 10  
 
13. Put Vries 10 (VRS -10) betreft een betreft nieuwe productieput, waaruit voorheen geen gas 
werd gewonnen. Het in gebruik nemen van nieuwe putte n is in strijd is met het 
kabinetsvoornemen van gestage afbouw van de gasproductie, zoals aangekondigd in de brief 
van de minister van EZ aan de Tweede Kamer van 30 mei 2018 (kamerstukken II, 2017/18, 
33 529, nr. 469).  
 
 
Mogelijk toekomstige putten  
 
14. Datzel fde geldt voor andere, eventueel nog te boren putten. Het winningsplan  vermeld t op 
blz. 1 4 (B4) dat mogelijk in de toekomst nog één of meerdere put ten in in dit winningsplan 
genoemde voorkomens geboord gaan worden.  
 
15. Onverminderd de strijdigheid daarvan met  het kabinetsbeleid inzake gestage afbouw, kan de 
minister m et een dergelijke carte blanche  niet instemmen. Kr achtens artikel 24 lid 1 sub 
(onder meer) e , f, g en h Mb, zowel afzonderlijk maar zeker  in samenhang bezien, dient een  
winningsplan heel concreet  aan te geven waar en hoe de putten liggen en hoe en waar 
boorgaten en verbuizingen lopen. Het is daarom niet mogelijk om in een winningsplan op te 
nemen dat in de toekomst miss chien nog wel enkele (hoeveel? w aar?) nieuwe pu tten 
geboord gaan worden.  
 
16. Hetze lfde geldt voor de passage op bladzijde 16 (onder B  5.2): ” verder wordt er gestudeerd 
op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten weste n en ten oosten van het 
Vries-Zuid veld.”  
 
17. Indien en voor  zover NAM en/of minister zouden betogen dat deze passages betekenen  dat 
die mogelijke en toekomstige putten zijn inbegrepen in het winningsplan Westerveld, dan is 
die opvatting  in strijd met tekst en strekking van artikel 24 M b.  
 
Voorschriften  
  
Artikel 3: versnellingsmeters  
 
18. Appellanten kunnen uiteraar d instemmen met het plaatsen van vers nellingsmeters . Het 
daartoe strekkende artikel 3 is echter onduidelijk, rechts onzeker en niet handhaafbaar 
geformuleerd.  
 
19. Het artikel geeft niet aan hoeveel  versnellingsmeters  (minimaal) geplaatst moeten worden  
en waar dat moet gebeuren.  Het artikel beperkt zicht tot versnellingsmeters  boven  de </pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre> 
 
 5 gasvelden en Eleveld en Vries -Zuid. Vers nellingsmeters moeten echter niet alleen worden 
geplaatst boven  die gasvelden, maar binnen de gehele invloedssfeer daarvan.  
 
20. Voorts is weli swaar opgenomen dat de versnelling smeter s moeten worden geplaatst in 
overleg  met het K NMI, maar het artikel bevat geen bepaling en over het beheer (door wie?) 
van de vers nellingsmeters  en evenmin wat er met de verkregen gegevens moet gebeuren.  
 
21. Appellanten menen dat artikel 3 dienovereen komstig moet worden  aangevuld en 
geconcretiseerd.  
 
Artikel 4: risicobeheerssysteem  
 
22. SodM heeft de minister geadviseerd om “ten genoegen van de Inspecteur –generaal der 
Mijnen” voor de velden Vries -Zuid en Eleveld een risicobeh eersystemen te ontwikkelen en 
operationeel te hebben.  Tcbb, decentrale overheden en Mijnraad hebben zich bij dat advies 
aangesloten.  
 
23. Artikel 4 van het Instemmingsbesluit voldoet niet aan dat advies. In artikel 4 wordt 
gesproken over een “seismisch risico beheersplan” waarin NAM moet aangeven wat de 
procedure is die geldt als zich een of meer bevingen in het gebied hebben voorgedaan.  
 
24. Indien en voor zover dat het risicobeheersysteem is, waarop SodM doelt, dan is ten onrechte 
niet opgenomen dat dat seismisch  risicobeheersplan door de Inspecteur –generaal der Mijnen 
moet worden goedgekeurd. Daartegen maken appellanten ernstig bezwaar. De consequentie 
daarvan is immers dat ieder document met de titel “seismisch risicobeheersplan” en daarin 
ook maar iets van een procedure bij aardbevingen voldoende is om te voldoen aan artikel 4.  
 
25. In het Instemmingsbesluit wordt ook geenszins gemotiveerd waarom artikel 4 ten opzichte 
van het ontwerp -Instemmingbesluit is gewijzigd. In het ontwerp -Instemmingsbesluit werd in 
artikel 4 namelijk nog wel gesproken over een risicobeheerssysteem ten genoegen van  de 
Inspecteur –generaal der Mijnen.  Dat klemt temeer omdat blijkens het ontwerp -
Instemmingsbesluit (blz. 24) het vereiste van “ten genoegen van de Inspecteur -generaal der 
Mijnen” nu  juist was opgenomen omdat de decentrale overheden hadden opgemerkt dat de 
parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het risicobeheerssysteem goed dienen 
te zijn onderbouwd, alvorens het systeem wordt goedgekeurd.  
 
26. Het is dan ook onbegrijpelijk en onterecht dat in het definitieve Instemmingsbesluit het 
vereiste van goedkeuring door de Inspecteur –generaal der Mijnen is komen te vervallen en 
het risicobeheerssysteem wordt teruggebracht tot een plan waarin enkel hoeft te staan wat 
de procedure is bij e en of meer bevingen.  
 
Artikel 5: Schaderegeling  
 
27. Appellanten willen voorkomen dat hun inwoners geconfronteerd worden met ondoorzichtige 
en langdurige procedures inzake schadeafhandeling. Appellanten achten het van groot 
belang dat wat die schadeafhandeling  betreft voor hun inwoners geen andere regels gelden 
dan voor de afhandeling van schades vanwege gaswinning uit het Groningenveld.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre> 
 
 6  
28. Ook in de “Gedragscode gaswinning kleine velden” d.d. 7 september 2017 van 
koepelorganisatie Nogepa (verder: de Gedragscode ) is door mijnbouwexploitanten toegezegd 
dat bij gaswinning sprake moet zijn volgens een vooraf afgesproken  schadeprotocol (artikel 
6.10 gedragscode).  
 
29. Een schaderegeling of schadeprotocol is er niet voor gaswinning uit de 11 gasvelden van het 
Westerveld. Het Instemmingsbesluit bevestigt dat. Op blz. 24 verwijst de minister 
bijvoorbeeld naar de verwachte landelijke richting voor mijnbouwschade, maar die regeling is 
er nog niet en onduidelijk is wanneer die regeling komt. In artikel 5 is voorgeschreven dat  
de NAM moet zorgen voor een transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek 
naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een redelijke termijn.  
 
30. Appellanten moeten helaas constateren dat de schadeafhandeling door NAM in Groningen 
niet adequaat i s opgepakt en tot grote (ook psychosociale) problemen leid t. Appellanten 
nemen daarom onder geen beding genoegen met een onzeker voorschrift als artikel 5, 
waarin voor schadeafhandeling naar NAM wordt verwezen. Het Instemmingbesluit had 
zonder adequate (landelijke ) regeling van schademelding en schadeafhandeling, gelijk aan 
de wijze waarop dat in Groningen plaatsvindt, niet mogen worden vastgesteld.  
 
Artikel 6: bouwkundige opname  
 
31. Appellanten hebben en willen geen rol bij het vaststellen van de repre sentati viteit van de 
gebouwen/ bouw werken, waar een bouwkundige nulmeting gaat plaatsvinden. Die selectie 
moet worden gemaakt  door NAM, waarna de selectie ter goedkeuring aan de Inspecteur -
Generaal d er Mijnen zou moeten worden voorgelegd.  
 
Conclusie   
 
Appellanten  verzoeken uw Afdeling:  
 
− hun beroep gegrond te verklaren;  
 
− het bestreden Instemmingsbesluit te vernietigen ; 
 
− de minister te veroordelen i n de kosten van deze procedure  
 
Hoogachtend,  
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>Date : 28-11-2016 13:40:02
F
rom  : "  
T
o : "Marco Out" @assen.nl
C
S
ubject : concept brief 2e kam er 
A
ttachm ent : concept brief aan m inister Kam p.docx;Start_gasw inning_uit_put_Vries-10 brief aan Tw eede Kam er.docx;
Dag Marco,
 
H
ier ter informatie de concept brief aan de minister waarvan je de inhoud kunt gebruiken voor het telefoongesprek met de minister.
Tevens bijgevoegd de brief van de minister aan de 2
e
 
kamer over de winning Vries Zuid.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
 
   
 
-
  
. @assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.194
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>Concept brief aan Kamp:  
 
Wij hebben kennis genomen van uw brief aan de Tweede Kamer over de gaswinning uit de put Vries -
10 in de gemeente Assen. In deze brief staat: “Het SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het 
vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar 
verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan 
gestart kan worden met de productie uit deze put. De NAM voldoet hiermee dus aan de vereisten en 
mag op basis daarvan een aanvang mak en met de productie.”  
Bovenstaande betreft een technisch advies van een adviserend orgaan. Wij lezen in de brief niet 
expliciet wat uw  besluit in deze is. Vandaar ook onze vraag of u van mening bent dat er 
vooruitlopend op het besluit over het Winningspla n Westerveld geen gas mag worden gewonnen uit 
de put Vries -10? 
Ten aanzien hiervan geven wij u het volgende mee.  
In uw brief lezen wij het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. T ijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies 
hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aa nvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op 
basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan 
ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aa nhangsel van de Handelingen, 57).”  
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door de NAM besloten is 
om gas te gaan winnen. De NAM heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 s prake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). 
Hiermee onderkent de NAM dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan 
nodig is. Het Sodm heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde 
hoeveelheid deels al vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.  
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude 
Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderderzoeksraad v oor de veiligheid zijn 
geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische 
risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een 
winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
In de communicatie richting onze inwoners en ons, is er door de NAM gecommuniceerd dat er pas 
gas zou worden geproduceerd uit de put Vries -10 nadat er een goedgekeurd Winningsplan zou zijn. 
Onder andere is dit 29 juli jl. gebe urd. Hoewel het hier de communicatie van de NAM betreft, zou het 
een rol kunnen spelen bij uw besluit.  
Nu winnen uit het veld zou in onze ogen niet goed zijn voor het vertrouwen van onze inwoners in de 
rijksoverheid en draagt niet bij aan het vertrouwen in  de gaswinning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre> 
Gelet op bovenstaande verzoeken wij u om, zolang er geen onherroepelijke besluit is op het 
Winningsplan Westerveld, niet toe te staan dat er gas wordt gewonnen uit de put Vries -10.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden , gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waar bij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken  
2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57) . Ofschoon dit  in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat  er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 
in Drenthe . 
 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries -10 opstarten  en heeft Staatstoezicht op de Mijnen ( SodM ) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan  met het  in gebruik 
nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en  mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.  
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde  winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries -10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde  winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet  en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd , zal ik (wijzigingen v an) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer  dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde  
winningsplan te reageren. In dit winningsp lan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenom en. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te starten . Ook de verwachte 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries -10 binnen het nu 
geldende winningsplan.   
 
SodM zal er op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven . 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp  
Minister van Economische Zaken  </pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>Date : 21-2-2017 09:52:41
F
rom  : "  
T
S
ubject : concept brief raad
A
ttachm ent : brief gem eenteraad vervolgprocedure.docx;
,
 
W
at dacht je hiervan?
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
 
   
 
 
 
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.195
</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre> 
 
Leden van de raad  
 
 
    
 Contactpersoon   Dhr.  
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   20 februari 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte dames en heren , 
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is verzonden naar 
de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in de procedure om te 
komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van de procedure ziet er als 
volgt uit: 
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde adviezen, 
komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de mi nister een ontwerp -besluit over het winningsplan.  
- Het winningsplan wordt vervolgens gedurende 6 weken ter inzage gelegd. De betrokken 
decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen zienswijzen inbrengen. 
Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een informatie/inspraak bijeenkomst 
organiseren.  
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij de Raad  
van State worden ingesteld.  
 
Omdat u eerder gevraagd heeft om een actieve betrokkenheid én de korte termijn van de zienswijze 
informeren wij u nu via deze brief over onze voorgenomen aanpak van zienswijze en eventueel 
beroep op het ontwerp -besluit. 
 
Volgens de planning van het ministerie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter inzage 
gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, gebruiken we deze 
periode om ons voor te bereiden op een vervolgtraject.  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. Deze is 
gebaseerd op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het Groningerveld.   
 
Daarom zullen we in samenwerking met de andere decentrale overheden on s gaan voorbereiden op 
een zienswijze en daarna mogelijk een beroepsprocedure op het ontwerp -besluit van de minister. We 
streven daarbij, net als voor het advies, daarbij naar het opstellen van een gezamenlijke zienswijze.  
 
Communicatie met de inwoners  
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. Daarom gaan we weer in overleg 
met Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk (in combinatie met de actiegroep in 
Marsdijk).  Ook worden de inwoners via de Berichten van de Brink en de web site actief geïnformeerd 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
over de procedure en willen we ze faciliteren door een downloadbare concept ziens wijze op de 
website te plaatsen.  
 
Wij verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd . 
 
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : vervolgprocedure gaswinning splan Assen-Noord 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
20 februari 2017 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
Na ondertekening z.s.m. naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>Date : 16-12-2016 14:22:13
F
T
o : "'    @drenthe.nl, "   @assen.nl, "
 
@aaenhunze.nl, "  
@
drenthe.nl, "'  
 
w
dodelta.nl, "
 @provinciegroningen.nl,
"
'
 
G
em eenteNoordenveld.nl, "'   @noorderzijlvest.nl, "'advies@noorderzijlvest.nl'" advies@noorderzijlvest.nl,
"
'
 
m iddendrenthe.nl, "'
 @provinciegroningen.nl,
"'
 
@ooststellingw erf.nl, "'
 @w etterskipfryslan.nl, "'a
@
hunzeenaas.nl, "
 
aaenhunze.nl, "'
 
@groningen.nl
S
ubject : concept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
A
ttachm ent : dum m y rapportage versie2 16dec.docx;
B
este allemaal,
 
 
en ik hebben n.a.v. jullie opmerkingen  in het overleg van gisteren het casco-advies aangepast.
We verzoeken jullie het stuk goed door te nemen en jullie opmerkingen voor maandag 12:00 uur bij ons aan te leveren. In de middag zullen alle opmerkingen vervolgens door ons
w
orden verwerkt, waarna jullie aan 
h
et eind van de middag het definitieve concept casco-advies van ons aangeleverd krijgen.
 
T
evens vragen wij jullie of de naam van jullie organisatie op de voorkant mag blijven staan.
W
oensdagochtend 9:00 uur vindt er bestuurlijk overleg plaats over het casco-advies in het provinciehuis. Daarna wordt het advies definitief gemaakt.
I
ndien jullie bestuurder bij dit overleg aanwezig wil zijn, kunnen jullie dit per ommegaande aangeven.
 
M
et vriendelijke groet,
 
   
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
 
 
   
 
 
 
 
@
tynaarlo.nl
  
I
 
w
ww.tynaarlo.nl
  
@
 
k
ornoeljeplein1
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
P
 
P
 
T
ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W
anneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit
d
an aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door 
t
e sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
g
emeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
16.196
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  R a p p o r t    
December  2016   
 concept   
        
  Casco Advies Winningsplan 
Westerveld    
  
 
 
 
 
 
 Provincie Drenthe , Gemeente Aa en Hunze  
Gemeente Assen , Gemeente Tynaarlo , Gemeente 
Noordenveld , Gemeente Midden Drenthe  
Gemeente Leek , Waterschap Noorderzijlvest  
Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Drents 
Overijsselse Delta, Provincie Groningen  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  8 
4 ALGEMEEN  9 
5 COMMUNICATIE  10 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  12 
6.1 Doelmatigheid  12 
6.2 Kaders schade  12 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  12 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  13 
7 PRODUCTIE  15 
7.1 Productie  put Vries -10 15 
7.2 Productiesnelheid  15 
7.3 Productieniveau  high case  16 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  17 
8.1 Onzekerheden  17 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
9 BODEMBEWEGING  18 
9.1 Bodemdaling  18 
9.2 Bodemtri lling  18 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  20 
10 SCHADE  21 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  21 
10.2  Afhandeling van schade  21 
10.3  Lusten en lasten  23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengew erkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit adviesrecht 
vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op 
het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen periode meer 
aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en  welzijn van burgers in relatie tot 
gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van de 
inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bij behorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies transparant mee weegt in uw 
besluit.  
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade gaat vóór 
alles. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder economische 
aspecten en leveringszekerheid.  
 
De OvV geeft over het erkennen van onzekerheden en communiceren de volgende toelichting: 
Onzekerheid en het reducere n ervan dienen uitgangspunten te zijn van het handelen van 
betrokken partijen, ook in de communicatie naar burgers. Onderzoek over onzekerheden en 
het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij van cruciaal belang volgens de Raad. 
Onderzoek mag geen excu us zijn om geen maatregelen te treffen of besluiten uit te stellen. Zij 
pleit derhalve ook voor het hanteren van het voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than 
sorry” . Dat betekent in de communicatie over onzekerheden in samenspraak met 
deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van beheersing van het risico. 
Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid,  respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U h eeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke b esluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schade s en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en 
haar inwoners.  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bo uwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u uiterst terughoudend </pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
5 
 om te gaan met de resultaten van berekeningen van de maximaal te verwachten seismische 
activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hie r verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners g edegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie da arbij aan de orde is. Er wordt geen 
aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan 
wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswin ning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en 
onderhoud van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen 
in da t verband genomen moeten wor den.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde 
bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdo ening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan dient te worden inges teld voor de afwikkeling van schade als 
gevolg van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan 
dienen op voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht t egen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier o m het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
6 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
7 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie/ fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De 
kans op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade 
aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale 
impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden 
meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe 
een stem in deze afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogel ijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
8 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening  dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht  voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen me t het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:  vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende onderdelen slechts in te 
stemmen met het winningsplan door het hanteren van het voorzorgprincipe 
"Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen . 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan . 
4. Hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
9 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen 
Mijnbouwwet is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de 
maatschappelijke acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningspl an Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echt er ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) g aswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee  samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeli ng.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicatie  
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en 
haar inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zi en wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
10 
  
5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gas winning. In uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee dit wordt 
geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informa tievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overhe den hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries -10, die onder he t winningsplan Westerveld valt.  
 
Communicatie is essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord in 
uw visie in  de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarb ij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagemen t, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
11 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries  Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het geb ied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
12 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het 
aspect doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en 
schade -effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die 
afweging onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans u itvalt 
tussen economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die 
met gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de function aliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te wor den, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- Het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- In uw goedkeuringsbesluit op te  nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentsche Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
13 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gaswinning Westerveld voor de beschermde s tatus van 
het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans onvoldoende in beeld zijn 
gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden gesteld dat de 
natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drentse  Aa door de expl oitatie van het 
gasveld Westerveld niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar ge ohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het gasveld 
Westerveld  voor het Drentse Aa -gebied zou h et overigens niet juist zijn om de getroffen en te 
treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het beschouwen van 
mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de instandhoudingsdoelstellingen van het 
natuurgebied te betrekken. Compen serende maatregelen maken immers in juridische zin geen 
onderdeel uit van de beoordeling  in het kader van de significantie -toets. Bovendien zijn de 
watergerelateerde maatregelen in zekere zin met de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat 
de waterhuishoudin g noodzakelijkerwijs wel moet worden aangepast als gevolg van de 
opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsi ngsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 20000 gebieden d ie door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat be treft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader 
van de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 
Toelichting:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
14 
 Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winning splan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan 
toch opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningsplan  op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
15 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat om wonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording 
van aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in 
alle gevallen waarbij op basis van boringen beslote n wordt om gas te gaan winnen, een nieuw 
of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van 
de Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winn ingsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas g ewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers 
(seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen 
op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in 
de laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de bepaling va n de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eer der tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
16 
 drukdaling geleidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar  per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de pr oductiescenario’s in het winningsplan alleen zijn 
gebaseerd op wat uit technisch de bodem te halen is. In het plan is de  winningssnelheid niet 
aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw besluit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” 
scenario overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren 
dat winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
17 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u uiterst terughoudend 
om te gaan met de resultaten van berekeningen van de maximaal te verwachten seism ische 
activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen  meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke  gebied  rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, 
Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk blokken va n Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich h ierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
18 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen ; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uit eraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie 
voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding va n dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gas opslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol 
op voorhand te weten welke additionele da ling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan 
nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.  
 
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
19 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMInetwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM ov er te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbo uwen alvorens dit systeem goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende ad denda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinni ng. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laags te seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, me t de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling ge en veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten.  In het 
ernstigste geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen 
en matige schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van 
de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te late n opstellen en 
implementeren voor 1 juni 2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten 
monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze  van signaalparameters en het daarbij behorende 
actieprotocol. Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van 
belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij 
van belang.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
20 
  
9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet u w keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken  kunnen bovengronds optre den door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De 
kans op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade 
aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is 
gebaseerd op de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de 
gaswinning. Vanwege de mogelijke lokale  impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
21 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade  op te nemen 
in het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan do or de exploitant / operator 
worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de 
zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte 
en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan ge bouwen. Nergens is in het winningsplan 
echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten 
aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen 
van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen 
beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de 
mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het 
winningsplan blijkt dat het niet goed mo gelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te 
beschrijven. NAM  lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en 
aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet 
stelt aan een  plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw 
minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
22 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken 
van alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbev ing niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve 
schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen .  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaa s biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aange tast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinde r) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers  en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om d aarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij  dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk or gaan ervoor dat ook 
ingeval van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) 
gedupeerde partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden   
 
Hoewel door uw minister in de tweede kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aa ngaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens  in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
23 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij er ook baten terugvloeien naar h et gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor 
gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat z íj de lasten dragen voor het belang 
van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade wordt in principe vergoed, maar inwoners ervaren extra 
ongemak waar ze niet om hebben gev raagd en waar niets tegenover staat. Het belang van 
mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van de 
ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
24 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid.  
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben  
• bij dit  winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning  goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de mar kering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsn etwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan advisee rt SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdi g te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat  wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre> Casco -Advies winningsplan Westerveld  
25 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>Date : 19-12-2016 10:33:01
F
T
o : "'   @tynaarlo.nl, "'    @drenthe.nl,   @assen.nl, " @aaenhunze.nl'"
@
 
w
dodelta.nl,
"
"
'
G
em eenteNoordenveld.nl'" @Gem eenteNoordenveld.nl, "  @noorderzijlvest.nl, " @m iddendrenthe.nl'"
m
@ooststellingw erf.nl, " @w etterskipfryslan.nl'" @w etterskipfryslan.nl, " s@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl,
"
@
groningen.nl'" 
@groningen.nl
S
ubject : concept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
B
 
I
k heb het casco-advies in grote lijnen doorgenom en.
 
 
          
 
 
                .
 
H
elaas lukt het ons niet om  een bestuurlijke vertegenwoordiger bij het overleg van woensdagm orgen 9:00 uur aanwezig te laten zijn.
 
E
en exem plaar van het definitieve advies zie ik t.z.t. m et belangstelling tegem oet.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
 
 
 
 
B
eleidsadviseur Bestuurlijk-Juridische Zaken
W
aterschap Noorderzijlvest
 
 
 .
.
-
   
 
 
16.197
</pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>Date : 31-12-2016 17:09:19
F
T
o : "Marco Out" @assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : concept kam ervragen w inning put Vries-10
A
ttachm ent : kam ervragen w inning put Vries-10 31-12.docx;Start_gasw inning_uit_put_Vries-10 brief aan Tw eede Kam er - kopie.docx;Aanbiedingsbrief EZ  23-12-
2
016.docx;dum m y rapportage versie4 21dec.docx;brief aan de NAM w inning put Vries-10.docx.pdf;
B
este Marco,
 
O
p de valreep van 2016 zijn hier (mede namens i ) de beloofde kamervragen met een toelichting en een aantal achtergrond documenten.
 
W
il jij het pakket, als je accoord bent doorsturen naar Harmke (ik begreep dat het de bedoeling is dat de vragen naar Kamerlid Dik-Faber gaan)? Als ik nog zaken moet aanpassen
h
oor ik dat graag. Ik bekijk mijn mail. Mocht je nog telefonisch 
w
illen overleggen, dan ben ik bereikbaar op mijn privé nummer  .
 
I
k wens je een goede en vooral rustige jaarwisseling.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.198
</pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>Concept Kamervragen over winning van aardgas uit put Vries -10 
Achtergrond informatie voor kamerlid …..  
Inleiding en achtergrond  
De minister van EZ heeft  in oktober 2016 aan de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze 
gevraagd  advies te geven over het door de NAM ingediende Winningsplan Westerveld ; dit conform 
de aanbevelingen van de Onderzoeks raad Voor de V eiligheid  (OvV) . Dit winningsplan gaat over 
meerdere kleine gasvelden waaronder het veld Vries -Zuid dat deels onder bebouwd gebied in Assen 
ligt. In de aanbevelingen van de OvV staat dat alle bestaande winningsplannen getoetst moeten 
worden op de veiligheid van omwonenden, gebouwen en infrastructuur  en dat lokale overheden e en 
adviesrol krijgen en burgers zienswijzen mogen indienen .  
De actualisatie  van het winningsplan Westerveld heeft geleid tot onrust onder inwoners in het 
gebied boven het gasveld Vries -zuid. In het openbare advies van de adviseurs  Sodm en de Tcbb die 
de minister inhoudelijk adviseren , valt namelijk te lezen dat er een  kans is op bevingen met lichte tot 
matige schades aan gebouwen als gevolg van de gaswinning  in o.a. het gasveld Vries -Zuid.  
Terwijl de adviestermijn voor het nieuwe , geactualiseerde  winnin gsplan nog loopt , heeft de NAM 
aangegeven te willen gaan winnen uit een nieuw geboorde put  Vries -10, op basis van het oude 
winningsplan uit 2011. Dit hebben de gemeentebesturen  helaas  via de media moeten vernemen . 
Deze put is in 2015 geboord. De NAM wil hier weer gaan winnen na hernieuwde toestemming van 
Sodm ,  die in 2016 een nieuwe seismische risico analyse heeft gemaakt van het oude winningsplan.  
De Tweede Kamer is door de minister van EZ op 22 november 2016 h ierover per brief geïnformeerd. 
De redenatie is samenvattend: “Het gaat om een winning uit een bestaand veld waarvoor in 2011 
een winningsplan is goedgekeurd. Er is alleen maar een nieuwe put geboord om dit veld te 
bereiken’’.  
Voor de volledigheid melden w ij dat het gaat om een relatief kleine hoeveelheid die nog mag worden 
gewonnen  op basis van het oude winningsplan; iets meer dan 0,1 miljard m3. In het nieuwe 
Winningsplan Westerveld, wordt toestemming gevraagd om hierboven op, nog maximaal ca. 0,5 
miljard  m3 te winnen.  
In de mondelinge communicatie naar bewoners tijdens een informatie bijeenkomst en in een mail 
aan de gemeente  eerder dit jaar , heeft de NAM aangegeven geen gas te gaan winnen uit de put 
Vries -10 zolang het nieuwe Winningsplan Westerveld niet is goedgekeurd . 
Probleemstelling  
 
 
 
  
 
 
  
 
    
 
n. 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>Gelet  op het bovenstaande,  zouden wij u willen vragen om kamervragen te stellen.  
Mocht u beho efte hebben aan meer informatie over de situatie in Assen, dan vindt u  bijgevoegd de 
volgende stukken : 
- Het door B&W van Assen vastgestelde advies op het Winningsplan Westerveld. (Na 
behandeling in een ingelaste raadvergadering op 12 januari  wordt het advies naar de 
minister van EZ gestuurd) . 
- De aanbiedingsbrief aan de minister van EZ.  
- De brief aan de NAM met het verzoek om de winning uit de put Vries -10 uit te stellen.  
- De brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer over de put Vries -10. 
 
Vragen van lid …… aan de minister van Economische Zaken.  
Vraag 1  
Is u bekend dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een nieuw 
geboorde  put Vries -10 in Assen op te starten?  
Vraag 2  
Is u bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan 
Westerveld - bij een deel van de inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de 
voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat 
voor bevingen die kunne n leiden tot schades aan woningen?  
Vraag 3  
In uw brief van 22 nov ember aan de Tweede Kamer schrijft u het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoordin g is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies 
hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen va n het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op 
basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan 
ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanh angsel van de Handelingen, 57).  Ofschoon 
dit in algemene zin juist is, kan zich de situatie voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 in Drenthe”  
In het geval van de put Vries -10 is er een nieuwe put geboord om te beoordelen of er gewonnen kon 
worden. Op basis van de resultaten van de boring heeft de NAM besloten dat er  gewonnen kan 
worden.  
Bent u het met mij eens dat de formulering  “alle  gevallen ”, uitsluit dat er gewonnen mag worden 
zonder een goedgekeurd  winningsplan dat tot stand is gekomen met toepassing van de nieuwe 
procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger 
perspectief?  
Vraag 4  </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>Is u bekend dat Sodm in haar advies op  het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er   kans bestaat 
op bevingen en lichte tot matige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit  de nieuwe put 
Vries -10? 
Vraag 5  
Is u bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewoners bijeenkomst eerde r in 2016 heef t 
aangegeven dat er geen gas zal  worden gewonnen uit de put Vries -10 zolang er geen besluit door u is 
genomen op het nieuwe Winningsplan Westerveld?  
Vraag 6  
Bent u het met mij eens dat voor het winnen van aardgas als transitie brandstof naar een volledig 
duurzame energieopwekking , maatschappelijk draagvlak belangrijk is?  
Vraag 7  
Vindt u het - los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis 
van een winningsplan uit 2011 waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen  onder stedelijk 
gebied dat intensief bebouwd is , een relatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan winnen uit put 
Vries -10? 
Vraag 8  
Is u bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en H unze de 
NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries -10 zolang er geen goedgekeurd 
winningsplan ligt?  
Vraag 9   
Bent u bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan 
Westerveld is goedgekeurd ?   </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 0  (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden , gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waar bij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken  
2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57) . Ofschoon dit  in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat  er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 
in Drenthe . 
 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries -10 opstarten  en heeft Staatstoezicht op de Mijnen ( SodM ) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan  met het  in gebruik 
nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en  mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.  
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde  winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries -10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde  winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet  en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd , zal ik (wijzigingen v an) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer  dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde  
winningsplan te reageren. In dit winningsp lan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenom en. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te starten . Ook de verwachte 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries -10 binnen het nu 
geldende winningsplan.   
 
SodM zal er op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven . 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp  
Minister van Economische Zaken  </pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401 
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon   Dhr
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk   2016-04865 
 
Bijlagen   1 
   
Datum   23 december 2016 23 
december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordig d worden, meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf s te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens 
van magnitude 3,9 op de schaal van Richter word t overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie i n het gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorge n en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Met 
de gemeenteraad is besproken op welke wijze invu lling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 2 van 4 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen, dan moet er gezorgd worden voor een goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Onderdeel hiervan is dat de omgekeerde bewijslast zoals die van 
toepassing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het 
gebied Westerveld moet gelden. Het valt aan inwoners immers niet uit te leggen waarom 
gedupeerden in de prov incie Groningen van een speciale wettelijke uitzondering ter verlichting van 
de op hen rustende bewijslast zouden kunnen profiteren, terwijl dit aan inwoners elders in Nederland 
onthouden wordt. Wij stellen hierbij de vraag of er geen sprake is van strijdi gheid met het 
gelijkheidsbeginsel.  
 
Kijken wij naar de situatie zoals die bestond in Groningen waarbij inwoners hun gelijk soms via de 
rechter moesten halen, dan hebben wij vooralsnog weinig vertrouwen in de door de NAM geschetste 
afhandeling van schade ge vallen via het burgerlijk recht.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 3 van 4 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
</pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 4 van 4 
  
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 19 December  2016   
 concept   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtri lling  17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winnin gsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe e n indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende ad denda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tcbb ).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursre cht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofd stuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd . Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het r educeren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag ge en excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met desku ndigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden behe erst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt ” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteinde lijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaar d gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende ad viezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog al tijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen h ier verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schad e door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resulta at van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkome nde negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiv iteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssys teem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de dr inkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afwe ging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de  toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoed ing 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:   mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen ; 
2. te voorzien in onafhankelijke va lidatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acce ptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt  betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het  winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk  naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswi nning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame ene rgie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicatie  
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er g evaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeer d over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden o vergelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant wor den geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vrie s-10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans u itvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de function aliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te wor den, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te  nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld vo or de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drent se Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewate r van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling  van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunne n ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken v oor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen econom ische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningsplan  op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij win ning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven  dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake  van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er  wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsp lan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de  bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het geste ente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw bes luit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbes luit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken,  de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een m agnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden  op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het  stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling  die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen ; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor d e bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem  goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categori e I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velde n Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de geb ieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbi j behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale im pact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnd uceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen  alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een g oede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervi nden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere m ate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is e vident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
24 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. H et is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor d eze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevend e velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dien t dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    Contactpersoon  Telefoon EN    Nederlandse Aardolie Maatschappij Bezoekadres Noordersingel 33    Mevr.  Postbus 28000  9400 HH ASSEN    Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk 2016-04538    Datum 14 december 2016  Verzenddatum 4 4 //2    Onderwerp _ Stoppen opstarten gaswinning put Vries-10    Geachte mevrouw    Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de  put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg van 30 november.    Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om op dit moment de productie te  starten uit put Vries-10. Uw besluit doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet  produceren uit de put Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u  eerder gemaild). Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van  advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.    Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.    In de brief van minister Kamp aan de 2° Kamer lezen wij het volgende:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM  in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning  uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke  vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van  boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend  moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57)”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door u besloten is om  gas te gaan winnen. U heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is  voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). Hiermee  onderkent u dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm  heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al  vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude  Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn  geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers en  infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden  teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    In uw mail lezen wij het volgende:  ‘De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het  gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende    : Wilt u by een reactie ap  info@asser al deze brief het kenmerk en de  , Dt Sen datum vermelden?    PArtaner  Postbus 30018, Gado RA Assen  Stacthars    Noordersingel 33, 3401 FW Assen www.assen.nl    </pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen  Ons kermerk 2075 04628  Pacina 2 van 2    wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen.  In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse  geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te  starten.”    Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een  kans bestaat op bevingen en schades als gevolg van, onder andere, de winning uit put Vries-10.  Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt  toegepast in deze situaties.    Wij vinden nogmaals dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze  en eventueel beroep moet worden doorlopen.    Naar aanfeiding van de mails heeft er ook telefonisch contact plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat u  ondanks toezeggingen en andere genoemde argumenten het genoemde proces niet wilt afwachten.  Wij betreuren dit in hoge mate.    Op 21 december staat een bestuurlijk overleg gepland waarin wij dit onderwerp verder met u zullen  bespreken.    Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Aa en Hunze en  Tynaarlo,    Met vriendelijke groet,           gemeentesecretaris    T. Dijkstra    </pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>Date : 18-11-2016 15:11:49
F
rom  : "  
T
o : "Marco Out" @assen.nl
C
S
ubject : concept presenataie gasw inning raad 24 nov 
A
ttachm ent : 24 11 2016 Presentatie raad gem  Assen advies gasw inningplan.pptx;
Dag Marco,
 
D
onderdag as staat het onderwerp gaswinningsplan Westerveld op de raadsagenda.
V
oor het informerende deel heb ik een presentatie opgesteld.
D
eze zend ik je alvast toe. Maandag spreken we hier verder over.
 
P
rettig weekeinde!
Met vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.199
</pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>    LEELEELELEEELELLELLEPILEESEEELEPS SAE    Gaswinningsplan Westerveld    Adviesrecht lokale overheden gaswinning    </pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>    } Gemeente Assen  Wh.    CLL         - Toelichting Adviesrecht   - Procesplanning Ministerie van EZ   - Inhoud Winningsplan   - Advies Staatstoezicht der Mijnen (Sodm)  - Voorstel college invulling adviesrol   - Vervolg</pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>    /) Gemeente Assen  AAA    CELL,         ¢ Wijzigingsvoorstel Mijnbouwwet    > Rapport Onderzoeksraad voor de Veiligheid  (OVV): Veiligheid een expliciete plaats in de  afweging    ¢ Wijzigingsvoorstel geeft t.a.v. winningsplannen aan  dat:  > Aantal adviseurs is uitgebreid: naast Sodm, TNO  en Technische commissie bodembeweging (Tcbb),  nu ook advies van provincie(s), gemeente(n),  „waterschap(pen) en Mijnraad.    > Veiligheid expliciet onderdeel beoordeling nose         ¢ Vooruitlopend op wijziging Mijnbouwwet, wordt zoveel  mogelijk gehandeld conform wijzigingsvoorstel</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>    ) Gemeente Assen  4 ti eC)    AMMA         Adviestraject:  14 weken voor opstellen advies lokale overheden,  collegebesluit 17 januari 2017    Vervolgtraject:    8 weken voor advies Mijnraad en het opstellen ontwerp-  besluit door Minister    6 weken voor indienen zienswijzen burgers en overheden    Daarna mogelijkheid tot beroep burgers en overheden</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>    4p Gemeente Assen  V/A    CELL,         In een winningsplan staat hoe de delfstof (lees :gas) uit een bepaald    veld gewonnen wordt en wat de invloed hiervan op de omgeving is (art  35 Mbw)    1. Technische en financiéle gegevens winning  (duur van de winning, hoeveel jaarlijks wordt gewonnen)    2. Verwachting bodemdaling ten gevolge van winning en welke maatregelen  worden genomen om schade door bodembeweging te voorkomen.    3. Nieuw:  Ook beschrijving “met winning verband houdende activiteiten”: o.a.    " fracken of zuren reservoir.    4. Nieuw:  Beoordeling risico’s agv seismiciteit voor omwonenden, gebouwen,  infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>                  IUI ~. :    . nons  i! A    ZEVENHUIZEN WEST                                            anjet. ef  Laar”:         rsr    S | .. NORG ZU0 DEL  > Overzicht Shad  gasvelden Winnin ngsplan Westerval    (>048sbe Glan         Play er «71 8 ep der</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>    4 Gemeente Assen  (LAE)    LLL,         Producerende gasvelden:  Assen, Eleveld, Vries Zuid,Witterdiep.  Worden beëindigd: Witten, Assen Zuid.    Omvangrijkste winningen: Eleveld (2,0  miljard m3 en Vries Zuid 0,4/0,6 miljard m3  maximaal (high case).</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>    /) Gemeente Assen  (£4 £)    CLL,         ¢ Resterende bodemdaling gering    ¢ Eleveld/ Vries Zuid: mogelijk lichte schade  aan meerdere gebouwen en matige  schade aan enkele gebouwen door  bodembeweging    4 NAM moet registeren en risicobeheer-  systeem in werking stellen voor Eleveld en  Vries Zuid</pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>    y} Gemeente Assen  4, WA °    CLL         Samen optrekken met lokale overheden  >_> Casco-advies    Conclusies Sodm zorgelijk    Thema’s in advies:   > Veiligheid, Schade(afhandeling),  Communicatie, Fracken, Meet/  monitoringsprotocol</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>    / Gemeente Assen  Vebe.    CLL,         ¢ Veiligheid: Wat zijn de veiligheidsrisico’s, welke  toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel  gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de  onzekerheden?    , Schade(afhandeling): Voorkomen schade: Wat wordt  gedaan om schade te voorkomen? Hoe groot is de  kans op schade? Schade aan eigendommen van  burgers a.g.v. trillingen of verzakkingen wordt   ‚fatsoenlijk afgehandeld. De bestaande aanpak voldoet  daar niet aan. De schadeafhandeling in Drenthe moet  worden zoals de vernieuwde aanpak in Groningen  (CVW).</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>    y} Gemeente Assen  /, z/n (a    CLL,         ¢ Fracken: Wat zijn de risico's, wat zijn de  onzekerheden?    * Communicatie: De communicatie van NAM en EZ  naar burgers moet beter. NAM is initiatiefnemer, EZ is  bevoegd gezag. Er ligt hier géén primaire rol voor de  gemeente of provincie.    , Meet/regelprotocol: vaststelling schade, O-meting,  monitoren/bijstelling productieniveau.</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>    /) Gemeente Assen  4, 7 te e    AMMA UU LLU LLL LLVLLLLL LLL VUL         24 november: informerend/opiniërend gemeenteraad  8 december: besluit gemeenteraad   Nov/ Dec: uitwerken casco-advies   17 januari: definitief advies college   18 januari: toezending advies naar Min van EZ en    ter kennisname naar raad  Voor 19 jan: deadline indiening advies EZ</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>Date : 7-11-2016 12:34:46
Subject : concept stukken besluitvorm ing gasw inning
Attachm ent : nota voorstel adviestraject Winningsplan Westerveld.docx;Winningsplan Westerveld excl vertrouw elijk deel.pdf;advies Sodm .pdf;m em o bij
raadsvoorstel w inningsplan (versie 7-11) 11.35 uur.docx;raadvoorstel adviesrecht gasw inningsplan Westerveld (004).docx;
Dag 
 
Hierbij de stukken zoals die bij Marco liggen (Ik wacht nog op zijn reactie). Je krijgt ze zo ook in papierenvorm.
Kun jij ze zo op route brengen (als Marco accoord is)?  s met zijn vrouw naar het ziekenhuis en ik moet om 13.00 uur bij een workshop zijn.
 
Groet,
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
.3
 
 
Beleid
 
 
Voorstel aan B&W
 
 
 
Datum:
 
03
-
11
-
2016
 
Eenheidsmanager/
 
Progr. Manager:
 
 
Opsteller:
 
 
 
Telefoon:
 
 
Portef. Houder:
 
Out
 
Registr.nr.:
 
 
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:
 
Eenheid/ Programma/ Naam
 
Datum
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:
 

 
Ja 
 

 
Nee
 
Bekendmakingsplicht:
 

 
Ja 
 

 
Nee
 
O.R.:
 

 
Ja 
 

 
Nee
 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:
 
 
Mandaatnummer:
 
 
 
 
 
Informeren van de raad:
 

 
Alleen via openbare besluitenlijst
 

 
Via lijst ter inzage liggende stukken
 

 
Via brief en stuk(ken) ter inzage
 

 
Via versturen informatie met aanbiedingsbrief
 

 
Via brief
 
 
 
Vervolgprocedure:
 
Behandeling in de raad:
 

 
Informatief
 

 
Opiniërend
 

 
Besluitvormend
 
 
 
Afhandelen door
 
:
 
 
 
 
 
Kopie besluit
 
:
 
 
 
 
 
Deponeren Paraaf
 
:
 
 
 
 
 
 
 
 
Onderwerp:
 
Adviesrol gaswinningsplan 
 
 
Voorstel:
 
1.
 
in te stemmen met 
bijgevoegd raadvoorstel
.
 
 
Achtergrond:
 
Op 13 oktober 2016 is een aanvraag binnengekomen 
van 
de
 
minister van Economische Zaken omtrent een 
adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld. 
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er 
gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het 
plan betreft de veiligheid van omwonenden en het 
voorkomen van schade aan gebouwen en 
infrastructurele werken. 
De 2e kamer wil dat het 
burgerperspectief in de besluitvorming wordt 
meegenomen. 
Daarom krijgen lokale overheden naast 
de bestaande partijen (Staatstoezicht op de mijnen 
(Sodm), Technische commissie bodembeweging 
(Tcbb)) nu adviesrecht.
Op 19
 
januari 2017 m
oet het 
advies bij 
de
 
minister zijn.
 
 
 
 
Akkoord
 
 
Bespreken
 
Signaal
 
B
 
 
 
 
 
WS
 
 
 
 
 
W
H
 
 
 
 
 
W
V
 
 
 
 
 
W
W
 
 
 
 
 
S
 
 
 
 
 
 
Besluit B&W
 
 
 
 
Datum:
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Adviesrol gaswinningsplan  
 
 
Voorstel:  
1. in te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel . 
 
Achtergrond:  
Op 13 oktober 2016 is een aanvraag binnengekomen van de minister van Economische Zaken omtrent een 
adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte 
seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale o verheden naast de bestaande partijen (Staatstoezicht 
op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb)) nu adviesrecht.Op 19 januari 2017 moet 
het advies bij de minister zijn.  
Argumenten:  
 
Zie raadsvoorstel  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
Zie raadsvoorstel  
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
n.v.t. 
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    afs         wi    NAM    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aanvraag Instemming Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    |    Bijlage: Overzicht van veranderingen aan het Winningsplan Westerveld — september 2016    Naar aanleiding van de constructieve gesprekken tussen SodM/EZ en NAM in augustus 2016, zijn  veranderingen aan het Winningsplan Westerveld doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen zijn:    1. Informatie per voorkomen, in plaats van gecombineerd Westerveld;  a. Productieprofielen per voorkomen (low-mid-high)  b. Bodemdaling voor een peilmerk in elk voorkomen (figuur C2)    2. Bodemdalingsfiguren  Verduidelijking over bodemdaling veroorzaakt door productie uit voorkomens in dit  winningsplan en andere voorkomens    3. Volledige informatie voor de 3 voorkomens zonder verwachte productie (Zevenhuizen-West,  Assen-Zuid, Witten): behandel de velden bij productieprofielen, bodemdaling, SRA    4. Belangrijkste kteine veranderingen  a. “Hydraulische stimulatie”  b. Statische GIP toegevoegd in winningstabel  ¢. Voorwaarde voor productie toegevoegd in sectie B1  d. Verwijderen van subjectieve kwalificaties of stellingen zonder referentie</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>    Inleiding    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) is houder van de winningsvergunning Drenthe il en Groningen.  Conform de Mijnbouwwet (Mw) dient de winning van kociwaterstoffen te gebeuren overeenkomstig een Winningsplan.  In het Mijnbouwbesluit (Mb) is in artikef 24 aangegeven welke informatie het Winningsplan moet bevatten.    De gasvelden die (via verschillend locaties} produceren naar de locatie Westerveld zijn samengevoegd in het  “Winningsplan Westerveld”. Dit Winningsplan bestaat uit vier onderdelen:  A. Algemene gegevens  B. De bedrijfs- en productiegegevens. Dit onderde2l beschrijft de winningsstrategie, de ondergrondse geologie  van de laag waaruit gewonnen wordt, de aanwezige infrastructuur, de stoffen die worden geproduceerd en  een beschrijving van de toekomstige plannen orr de winning te optimaliseren.  C. Informatie over bodemdaling ten gevolge van de winning.  D. Informatie over bodemtrilling ten gevolge van de winning inclusief mogelijke aardbevingen en maatregelen.    Bijlage 1,2 & 3 geven meer informatie ten ondersteuning van onderdeel C en D.  Bijlage 4 bevat de geologische kaarten.    Onderdeel B1 probeert een algemeen overzicht van de plannen te geven. Technische details worden in verdere  onderdelen beschreven.    Een klein onderdeel van het Winningsplan (onderdeel E) wordt apart toegezonden aan het Ministerie van  Economische Zaken. Dit vertrouwelijke deel bevat bedrijfsgevoelige informatie en kan NAM's concurrentiepositie in  gevaar brengen en is daarom niet openbaar. Het onderdeel E bevat met name informatie over de verwachte  productiekosten en investeringskosten.</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag Instemming winningspt x artikel 34 lid 1 Mijnbouwwet (Mw,    juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)  Indienen in 6-voud bij:   Mintsterie van Economische Zoeken   Directie Energieproductie   Pastbus 20101    2500 EC DEN MAAG    Verzoek om instemming voor een |_| een winningsplan voor voorkomens in het  wijziging/actualisatie van het continentaal plat vanaf de 3 zeemijiszone  winningspian                                                                         [3 een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  territoir tot 3 zeemijl   De wijziging/actualisatie bestaat voornameiijk uit een  vernieuwing van de seismische risico analyse en  actualisatie van productie- en bodermdalings-  voorspellingen.    A) Algemene gegevens Co  At1.1) Naam indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.            Westerveld                                                             At.3} Contactpersoon              RR |  Ane) Pex MN    A1.6) Indiener IX] is houder van de vergunning  Lis uitvoerder cf artikel 22 Mw    A2) Winningsvergunningsgebled(en) | winningsvergunningten)  - Drenthe Il (K.8. 4/14/1968, taatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-  EM-7075840)   Groningen (K.B. 30/5/1963)         A1.2) Adres Postbus 28000  9400 HH Assen                                                                                           Mw si i 1 A2.1) Voorkomens koolwaterstoffen e Assen . Witten  id 18 e  Assen-Zuid * Witterdiep  « Een e Zevenhuizen  « Eleveld ® Zevenhuizen-West  e Vries-Noord  » Vries-Centraal  e _Vries-Zuid                                    olie  hoog calorisch gas  Groningen kwaliteit gas    A2.2) Soort koolwaterstof die wordt  DO  L] laag calorisch gas  0  Pd    gewonnen    zwavelhoudend gas  aardgascondensaat    Uit alle voarkomens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.    Mb 24 lid ta    Me 1.2.1 lid 3          A3) Bestaande of nieuwe winning    MB A4) Samenloop vergunningen Wet  milieubeheer    DJ winningsplan voor reeds bestaande winning  inclusief voorziene uitbreiding)  winningsplan voor nieuwe winning    LX] nee  |_| ja: te weten:          </pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>              En B) Bedrijfs- en productiegegevens    Bi) Beknopte beschrijving van het winningspian            De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:            een vernieuwde seismische risico analyse  de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid  een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en   voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.                   „eN           Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden (voorkomens):                        EEEN A Lou ats    Assen-Zuid WIT   [Een _NOR3 sd  Elevold ELV en WIT  Vries-Noord VRS-4  Vries-Centraal VRS-2   Witten WT  Zevenhuizen ZVH  Zevenhuizen-West ZVH    Sectie B3 geeft een overzicht van de ligging van de locaties. Alle productie wordt per pijpleiding  getransporteerd naar de behandelingslocatie VRS-4 Het geproduceerde gas wordt na behandeling  (ontwaterd en op hogere druk gebracht) op de VRS-4 locatie per pijpleiding getransporteerd naar de  locatie Westerveld (WTV) en daar afgeleverd aan GasTerra B.V.                                                                                        De voorkomens Appelscha, Roden en Norg-Zuid maakten in het verleden ook deel vit van het  winningsplan Westerveld. De productie in deze velden is echter inmiddels gestopt en de putten en  productielocaties zijn veiliggesteld (“gesuspendeerd”). Ook zijn er op dit moment geen actieve  herontwikkelingsplannen. De productie vanuit deze voorkomens wordt derhalve niet meer genoemd in dit  winningsplan. De faciliteiten zijn nog wel onderdeel van het productiesysteem en worden als zodanig wel  vermeld in dit winningsplan. Ook zijn de contouren van deze drie voorkomens aangegeven op de  overzichtskaart. De historische bodemdaling veroorzaakt door deze velden is vanzelfsprekend  meegenomen in sectie C. Bodemdaling.                                       De nieuwe bodemdalingsprognose geeft minder bodemdaling aan dan de prognose in het vorige  winningsplan: de verwachte bodemdaling door toekomstige productie uit de velden beschreven in dit  winningsplan is minder dan 2 cm. Ce seismische risicoanalyse laat zien dat de voorkomens in dit  winningsplan in de laagste seismische risicocategorie vallen.                     Het winningsplan zal aangepast worden als de bodemdaling of seismische risicoanalyse afwijkt van de  prognose zoals in dit winningsplan beschreven. Als voorzien wordt dat de curnulatieve productie uit een  voorkomen gaat uitkomen boven de prognose van de uiteindelijke cumulatieve productie zoais in dit  winningsplan beschreven, zal dit besproken worden met de regulerende overheden. Eventuele  toekomstige activiteiten op de locaties (b.v. compressie) of in het reservoir (b.v. extra putten) zullen de  gangbare vergunningsprocedures volgen en behoeven geen aanpassing van het winningsplan.                                 B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)                        Mb 24 lid    dod De onbehandelde productie van de verschillende satellietlocaties komt samen op de behandelingslocatie  VRS-4, zoals in de figuur hieronder is aangegeven. Productie van locatie ELV wordt onder tage druk    gewonnen en op de lacatie WTV gecomprimeerd om de VRS-4 locatie te kunnen bereiken.                             Op de behandelingslocatie VRS-4 werden de met het gas meegeproduceerde vloeistoften (water en  aardgascondensaat) van het gas gescheiden. Deze vloeistoffen worden vanaf deze locatie afgevoerd.  Het aardgascondensaat wordt uiteindelijk in Delfzijl van het water gescheiden waarna het  aardgascondensaat aan raffinaderijes wordt geleverd en het water bij Borgsweer in de diepe ondergrond  wordt geïnjecteerd.              </pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>    De resulterende gasstroom wordt op VRS-4 via druk- en temperatuurbehandeling op specificatie gebracht  en naar WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra B.V.    Schematische voorstelling van de gesstromen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>    B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)    Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten  door een dikke zoutftaag van de Zechstein for natie.         B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Bijlage 4 bevat voor elk voorkomen een doorsnede en kaart van de Top Rotliegend. De figuren zijn  naar een bijlage verplaatst om de leesbaarhe d van het document te verbeteren.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>    83) Overzicht ligging voorkomens, gasputten    Witterdiep  Eleveld  Witten  Assen-2uid         “Deze 2 observatieputten zijn geboord in het Norg veld (maakt geen deel uit van dit winningsplan)}    </pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>         Pee id | 831) Situering mijnbouwwerken situatietekening /eventuael foto    Overzicht mijnbouwtocaties, gesorteerd per gemeente    Gemeente  Noorderveld  Noorderveld    Noorderveld    Tynaarlo  Tynaarlo Drenthe    Assen ______| Drenthe ___ |  Groningen         Foto's van mijnbauwlocaties, alfabetisch gesorteerd    Appelscha Satelilet (APS                   Assen Sateliiet (ASN    </pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>    Eleveld Satelliet (EL              </pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>    Roden-1 satelliot iROD-1    Roden-2 satelliet (ROD-2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>    Vries-1 satelliet    v4 1€ 2003    Vries-2 satelilet    Vries-4 Proc uctle Faciliteit (VRS-4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>    Viestervaeld Productie Faciliteit (WTV)         Witten satelliet (WIT                Zevenhuizen satelliet (ZVM    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>    Mb  24 tid  lef    B4} Overzicht boringen In voorkomen(s)    Het is mogelijk dat er in de toekomst nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde  voorkomens geboord gaan worden. Mogelijke activiteiten worden in sectie B5.2 genoemd.  Eventuele toekomstige activiteiten zullen de gangbare vergunningsprocedures volgen.    B4,1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>    Bá4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing treden                De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  ‚| formatie op een diepte tussen 2600 en 3250 meter beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil) Zie ook B.2.1.                85) Productieontwikkeling strategie    In navolgend overzicht wordt de verwachte totale gaswinning per voorkomen gegeven. De “statische GIP”  geeft de hoeveelheid gas die oorspronkelijk in het reservoir aanwezig was. De "Mid Case” en “High Case”  verwijzen naar de voorspellingen zoals beschreven in sectie B5.3.                                                               en    | ors | ozo | ozs |  0,000  oss | oor | opo                                      Assen-Zuid                         11.975  Vries-Noord sa | zes | zon |  Vries Contra am | 224 | 2m |    | asm |   Vries-Zuid | nove | ze  | 028 | ooo   eso | oa | os | oss  zevenhuizen om | om | os | or |  eso | om | oom | or    Voor de Assen, Een en Vries-Zuid voorkomens geldt dat het winningspercentage relatief laag uitvalt door  waterpraductie en een matige kwaliteit van het reservoir. Voor de voorkomens Zevenhuizen-West, Assen-  Zuid en Witten geven evaluatieresultaten van de boringen aan dat de winbare hoeveelheden gas  waarschijnlijk zeer gering zulten zijn. Er zijn daarom momenteel geen winbare volumes aan deze velden  toegekend in de Mid Case. Ook voor het voorkomen Witterdiep wordt geen verdere productie verwacht in de  Mid Case.                                        Zevenhvizen-West                                   85.1) Productie filosofie                 De voorkomens genoemd in dit winningsplan worden dusdanig geproduceerd dat er optimaal gebruik wordt  gemaakt van de productiefaciliteiten, De locaties ASN, ELV, NOR-3, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en  WTV worden voor een belangrijk deel op afstand bestuurd. De installaties kunnen aftijd van afstand veilig  uitgeschakeld worden. Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regeimatig bezoeken  plaats door operators voor controle en eventuele reparaties.                                   De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan gebeurt met behulp van compressie op VRS-4  (en tevens op WTV voor het deel van het Eleveld veld dat vanaf de locatie ELV wordt gewonnen). Eventuete  verdere installatie van compressiecapaciteit zal ce gangbare vergunningsprocedures volgen.               85.2) Reservoir management               Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt dat er via regelmatige drukmetingen in de  productieputten informatie wordt verkregen over de ontwikkeling van drukken in de gasvoorkomens.           De waterproductie wordt continu gecontroleerd op systeem niveau. Verschillende maatregelen worden  getroffen om waterproductie te minimaliseren.                     Vries voorkomens (Noord/Centraal/Zuid)  Het reservoir gesteente van de voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaat grotendeels uit  conglomeraten waarvan de productiviteit slecht is in vergelijking met de zandsteen reservoirs. Vries-Noord  heeft meer zandsteen in de gaszone en daardoor een betere productiviteit. De huidige Vries putten  produceren naast gas ook formatiewater. De gasproductie wordt geoptimaliseerd door toepassing van  “continuous foam” installaties (waarbij schuimende zeep onderin de put wordt ingebracht) door                            </pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>                                                                                                        gecontroleerde onderbroken productie om de druk onderin de productieputten te doen toenemen en door  waterpreventiemaatregelen. In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter  vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder wordt  er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van het Vries-  Zuid veld.            Een  Door de lage permeabiliteit zal de productie van de huidige put doer middel van productiecycli gebeuren, Dit  betekent dat de putproductie zal worden onderbroken door steeds langer wordende tijdsintervallen.            Eleveld  Dit veld wordt geproduceerd vanaf 2 locaties, ELV (met putten ELV-101 en ELV-102) en WIT (put WIT-5). De  ELV locatie wordt geproduceerd met behulp van bovengrondse compressie van het geproduceerde gas; put  ELV-101 produceert momenteel terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. Put WIT-S is begin 2015 in  productie genomen. Deze put is geboord naar het noordelijk deel van het Eleveld voorkomen.            Assen  Het voorkomen Assen laat een snelle afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting in de put. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het  niveau van de productie uit dit voorkornen te herstellen.            Witterdiep  De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen suggereren dat er een  langzame toestroom van gas naar de put plaatsvindt door slechte communicatie tussen de verschillende  ondergrondse compartimenten van het voorkomen. Mochten verdere drukmetingen uitwijzen dat niet alle  ondergrondse compartimenten van het voorkamen geproduceerd worden dan is het mogelijk dat er in de  toekomst nog een extra put wordt geboord.                                       Zevenhuizen  Als gevolg van de lage reservoirdruk in de put vindt productie plaats door middel van onderbroken  productiecycli. De reservoirdruk wordt regelmatig gecontroleerd. Het is mogelijk dat er in de toekomst een  nieuwe put naar het westelijk deel van het Zevenhuizen veld zal worden geboord.    Naast metingen aan de productie van de gasvelden, worden ook metingen gedaan aan de integriteit van de  putten, Beide bronnen van inforrnatie kunnen leiden tot activiteiten waarvoor magelijk een boorinstallatie  nodig is. Ook het (mechanisch of chemisch} stimuleren van de productie in een klein gedeelte van de putten  behoort tot de mogelijkheden.    B5.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    De aanvraag om een winningsplan gaat uit van drie productiescenario’s (Low, Mid en High Case). Reden  hiervoor is dat de productie niet precies op voorhand kan worden ingeschat.    Het lage productiescenario (“Low Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een conservatieve inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hiertoe is met behulp  van een “decline curve analysis” (DCA) gekeken naar een trend in de afname van het productieniveau ten  opzichte van de cumulatieve productie, waarbij wordt aangenomen dat de productie ophoudt wanneer de  minimum stroomsnelheid van een put bereikt wordt,    Het midden productiescenario (“Mid Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een gemiddelde inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de    verwachte productieprofielen van de onlangs geboorde WIT-5 put en de eind 2015 geboorde put in het  Vries-Zuid veld (VRS-10) meegenomen. Ook is hierin de verwachte bijdrage van verdere “continuous  foam” injecties, productie optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries voorkomen  meegenomen.    Het hoge productiescenario (“High Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een optimistische inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  “high case” productieprofielen van de WIT-5 put en de VRS-10 put meegenomen, aisook een verlengd  gasproductie profiel ten gevolge van optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries  voorkomen.    In geen van deze scenario's zijn bijzondere omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>    in onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2015 ook de verwachte productie  weergegeven (Low-Mid-High scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de voorkomens zoals  omschreven in dit winningspian.    oe ewe Gap ele  oto ne  sane    enn    PPO EHEI ER EEE EEE rw CK KF KP KC KF KE    -—    Onderstaande tabel geeft de historische jaarlijkse productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsptan.    Bommer de Lestat itame aj a!    De volgende tabel geeft de verwachte totale productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan. De drie eerder genoemde scenario's (Low-Mid-High) geven de onzekerheid aan met  betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden geproduceerd gas.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>                Jaactijkse verwathte  productie par voorkomen    cei    cRGRERSERRRRER DI                                      REESE ERR  CREAR ESE —    oss epee T8000 | e008 bom | ome {aso | asm | om | ao} 9000 | opo |  Zevenhviren-Werr Imane] 000 | 9,000 f 0.000 | 0,000 | 900 | 9.000 | 0,000 [ 0.000 | ove | ono | ose | 9 | oon |    o 0,006 0,000                                                                 85.4) Duur van de winning (per voorkomen)    De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige voorspellingen  gesteld op 2023, maar kan uitlopen tot 2028 volgens het hoge productiescenario. Het gedrag van de  bestaande en mogelijke toekomstige putten is moeilijk te voorspellen aangezien het veld bijna leeg is.  Hierdoor is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van productie aanzienlijk.   De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de productie de opbrengsten van de  productie zullen overtreffen dan wel zoveel eerder indien door onvoorziene technische of andere oorzaak  voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>    B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geprcduceard    Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door  de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft bij benadering de waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    Vries-Noord  Vries-Centraal  Vries-Zuid         Witterdiep  SS uitgewaterd    Witten    Zevenhuizen-West    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk in het reservoir afneemt.  B7) Jaarlijks eigengebruik bij winning  Voor eigen gebruik wordt op de locatie WTV per jaar ca. 0,02 min Nm3 aangewend.    Op de centrale behandelingsiocatie VRS-4 wordt per jaar voor eigen gebruik (incl. fornuis + fakkel  spoelgas + fakkel waakvlam) ca. 0,64 min Nm3 gas aangewend.    B8) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakketde koolwaterstoffen    Het volume koolwaterstoffen dat jaarlijks op de locatie Westerveld (WTV) wordt afgeblazen (ten gevolge  van het afgaan van veiligheidskleppen dan wel onderhoud) is ca. 0,001 min Nm3.    Op de locatie VRS-4 wordt per jaar gemiddeld 0,1 min Nm3 gas afgefakkeld dan wet afgeblazen. Het  volume op VRS-4 is hoger dan op Westerveld aangezien op de VRS-4 locatie de daadwerkelijke  gasbehandeling plaatsvindt om gas op specificatie te kunnen afleveren, terwijl op WTV slechts  compressie plaatsvindt.    Deze gegevens zijn gebaseerd op de waarden uit de jaren 2011 Ym 2014 en dienen als indicatie gebruikt  te worden voor de latere jaren.    B9) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen    Het vrijkomende productiewater wordt via een injectieput op de Borgsweer locatie geïnjecteerd in de diepe  ndergrond,    </pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>    p C) Gegevens inzake bodemdaling ais gevolg van de winning van kootwaterstoffen.    C1) Aard van de bodemdaling    Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën van  het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide beschrijving  van het bodemdalingsproces "Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en  het Noorden van Drenthe Status Rapport 2015 an Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444).    C2) Gekalibreerde bodemdaling en bodemdalingprognoses (uiteindelijk verwachte mate van  bodemdaling)    Gekalibreerd bodemdalingsmodel   De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013  (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland 2014), Deze en alle andere beschikbare metingen uit  het verleden zijn gebruikt om een bodemdalingsmodel te kalibreren. In figuur C1 wordt de in 2013 op de  peilmerken gemeten daling sinds de nulmeting in 1975 weergegeven door punten. De blauwe lijnen geven  de contouren van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.    Figuur Ct: In 2013 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourlijnen van de  gemodelieerde bodemdaling voor het jaar 2013 ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan  beschreven voorkomens én naburige voorkomens.    Om inzicht te verkrijgen over de kwaliteit van het model ten opzichte van historische metingen is boven de  in dit winningsplan gencemde producerende voorkomens een meetpunt geselecteerd waar meerdere  keren in de tijd bodemdaling is gemeten. Figuur C2 toont de resultaten voor deze meetpunten. Tevens  laat dit figuur de nog te verwachten totale bodemdaling zien. Deze totale bodemdaling wordt veroorzaakt  decor productie uit het voorkomen zeif en de bodemdaling die wordt veroorzaakt door omliggende  producerende voorkomens. De tijdelijke stijging die te zien is in de modelresultaten voor punten boven  Een en Zevenhuizen wordt veroorzaakt door de injectie van gas in de Norg gasbufter.         20</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>    01319135 Een    01280044 Vries-Noord         ERTL OO eK    o128Bors Vries-Centraat    1085 19% 200 HIE MN ZON KM PO |    o1a%ore Eleveld    Bie Be wh ee OT  a    a Va 2008 OW MIO MIO MMO 7 lò eH HN et    01288133 Vries Zuid 1388113 Assen    1990 ZOO 2Ol0 RN AM et WK  01788017 Waterdia:    Figuur C2: Vergelijking van gemeten (groene punten) en voorspaide bodemdaling voor een peilmerk  boven ieder producerend voorkomen genoemd in dit winningsplan. De meetonzekerheid in de metingen  {gekozen als één standaard devietie) bedraagt dmm per meetpunt. De blauwe lijn toont de voorspelde  bodemdaling op deze locatie, met de onzekerheid (licht blauwe gebied) op de uiteindelijke bodemdaling.  De minimale onzekerheid voor de voorspelling ís +/- 2cm.    Meer informatie over de bodemdalingsmodellering en prognoses is terug te vinden in het rapport  “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe  Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444)'.    1 http://509. hell, con ntent/dam/shell-new/l    mber-201 f         Vousiness/nam-2/Downloads/padffr S-    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>              Toekomstige bodemdaling    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de voorkomens zoals beschreven in dit  winringsplan is weergegeven in figuur C3°. De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door  gasproductie uit de voorkomens in dit winningsplan bedraagt minder dan 2 crm. Aangezien het niet  mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende precisie te meten, zijn er verder geen figuren getoond  die de toekomstige bodemdaling tonen boven de individuele voorkomens. Indien een significante afwijking  van de bodemdaling plaatsvindt ten opzichte van de huidige voorspelling, zal deze worden beschreven in  een herziening van het winningsplan.         Figuur C3: Nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door gasproductie uit de voorkomens in  dit winningsplan (2016 — 2023). De omvang van het gasvoerend gedeelte van de reservoirs is in groen  weergegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw. Aangezien de verwachte bodemdaling minder  dan 2cm is, zijn geen contouren getekend.    Figuur C4 toont de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning voor het jaar 2025. Figuur C5 toont de  situatie ruim na afloop van de in dit winningsplan beschreven productieprofielen (het jaar 2080).    Het dient benadrukt te worden dat Figuur C4 en C5 de totale bodemdaling geven als gevolg van gaswinning  uit de in dit winningsplan genoemde voorkomens én de omliggende voorkomens (waaronder het Groningen  veld in het noordoosten), waar Figuur C3 de (bijna afwezige) bodemdaling laat zien door de productie van  voorkomens beschreven in dit winningsplan.    Onzekerheid in verwachta bodemdaling    Bijlage 1 in dit winningsptan geeft een overzicht van de kentallen die gebruikt zijn in de berekening van de  bedemdaling. Deze bijlage beschrijft ook de onzekerheidsanalyse voor deze bodemdalingsprognose  resulterend in een maximum en minimum bodemdalingscenario. De analyse laat zien dat ook in het  maximale scenario de verdere bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan genoemde  voorkomens in de toekomst onder de 2 cm blijft.    ? In het verwachte “Mid Case” productiescenario zullen de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West niet  produceren. Mogelijke bodemdaling in het “High case” productiescenario wordt beschreven in de  onzekerheidsanalyse beschreven in Bijlage 4.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>    Figuur C4: Prognose van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningspian  genoemde voorkomens en de omtiggende voorkomens voor 2025. De contourtijnen gevon de bodemdaling  in cm aan,    Figuur CS: Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling afs gevoig van gaswinning uit de in dit    winningsptan genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens. De contourlijnen geven de  bodemdaling in cm aan         23</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>    24              Mb | C3) Omvang en aard van de schade         C3.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van een platte, zeer gelijkmatige  schote!, Die schotel veroorzaakt een zeer geringe helling van maximaal een paar centimeter over een kilometer  afstand aan het maaiveld. Zoals in figuur C3 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten bodemdaling door  gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens minder dan 2 cm over een periode van meer dan  10 jaar.    C3.2 Schade aan openbare Infrastructuur door bodemdaling    Omdat bodemdaiing een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan infrastructuur  verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het normale beheer en het  onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer onvermijdelijk te maken meerkosten met  zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde in onderdeel! CS, voor vergoeding in aanmerking  komen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te  vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevailen kunnen  afspraken worden gemaakt in bilateraal verband met de betreffende waterschappen.    C3,3 Schade aan bouwwerken door bodemdaling    Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming  {zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt geen directe schade  aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten betreffende ongelijkmatige zakkingen in  verband met aardgaswinning in de provincie Groningen, een uitgave van de Commissie Bodemdaling door  Aardgaswinning; maart 1987”. Meer recente rapporten die mogelijke oorzaken van schade in het gebied rondom  West-Groningen” en Loppersum* beschrijven bevestigen dit beeld.    C3.4 Schade aan natuur en milieu door bodemdaling    Bij een daling van minder dan 2 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van bodemdaling  aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schornmelingen in de waterstand (verschil zomer- en winterpeil). De  waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevoige van gaswinning is in de toop  van eeuwen tot stand gekomen en wordt tegenwoordig volledig kunstmatig geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd  in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te  overschrijden, zal dit worden tegengegaan door aanpassingen in de waterafvoer (compartinnentering, versnelde  afvoer waterbezwaar). Het waterschap is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied. De totale  bodemdaling boven de voorkomens is echter groter dan deze twee centimeter en indien nodig zullen afspraken  worden gemaakt met de betreffende waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden.    C4) Maatregelen om bodemdaling te voorkomen / te beperken    Dit winningsplan beschrijft productie rnet behulp van al bestaande faciliteiten uit al producerende voorkomens.  De effecten door verdere bodemdaling als gevolg van de nog resterende gasproductie zijn gering. Er worden  daarom geen extra maatregelen voorzien.    C5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemdaling beperken of voorkomen    Zoals beschreven in sectie C3 wordt geen schade aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van  bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding of andere waterstaatkundige werken wel in betekenende  mate worden beïnvioed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als met het nemen  van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden voorkomen dan rust op  NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.         24</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>    Rm D) Gegevens inzake bodemtrilling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.    Mw | Di) Aard van de bodemtriling    35 |  lia …:    ti    Compactié van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen veroorzaken. Dit  kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen. Deze Sectie D beschrijft de  risicoanalyse en mogelijke maatregelen gerelatee-d aan gasproductie beschreven in dit winningsglan.    Om de doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten kunnen operators gebruikmaken van de  hydraulische stimulatie of zuurstimutatie. De kans op schadelijke bodernbeweging (trilling en dating) die zou  kunnen volgen uit deze operaties wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Bijlage 2 geeft hiervoor een  onderbouwing.    D2) Risicoanalyse bodemtrilling    2.1 Risico voor bodemtriliingen als gevolg van geïnduceerde bevingen door gasproductie   De winning van aardgas gaat gepaard met een daling van de druk in de ondergrond met als gevolg een  verandering van de gesteentespanningen. Deze verandering van spanning kan leiden tot plotselinge  bewegingen langs bestaande breuken, waardoor mogelijk een lichte aardbeving kan plaatsvinden. In Nederland  is/wordt uit ongeveer 140 olie- en gasvelden or het vasteland geproduceerd. Boven ongeveer 20% van de  velden zijn bevingen geregistreerd, Boven 11 velden zijn bevingen geregistreerd die ook duidelijk aan het  oppervlak voelbaar waren (Magnitude meer dan 2,0 op de schaal van Richter).    in tabel D1 is voor de voorkomens in dit winningsplan weergegeven of deze seismisch actief zijn geweest.  Tevens is per voorkomen de beving weergegeven met de grootste magnitude die in dat veld is geregistreerd.  Hieruit blijkt dat alleen bij Eleveld aan het opperdak duidelijk voelbare bevingen zijn geweest (de laatste in  2014).    Tabel D1: Overzicht van historische seismicitei: boven de producerende voorkomens in het Westerveld  winningsplan. Per voorkomen is de beving met de grootste magnitude die ooit boven het betreffende  voorkomen is geregisíreerd weergegeven.    aorkomen Historische bevingen Maxlmale gemeten magnitude    ae loor |  En En  el |  | Geelbroek (Zuid) | 2004 |  | Winde | 19% |  _Vries{zuid) | 2007 |  Ll    ries Centraal   ries Noord   ties Zuid  Witterdlen    Lond    Onderstaande grafieken in figuur D1 geven de observaties aan voor het aantal bevingen en de magnitudes  van de bevingen per voorkomen. De laatste gra“iek laat zien dat de laatste 7 jaar alleen bevingen boven  Eleveld zijn geregistreerd.         25</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Eleveld    @25<M 53,0   @20<M<2,5   915<M 2,0  M15    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Vries    ma5<Ms3,0   B20<M £25   a1s<Ms2,0  M15    Aardbevingen geragistreerd in voorkomen Witterdiep    825<Ms3,0   u20eMs2,5   eiS<Me20  Ms1,5    + — rr    ee  PERREREREE EER ES  | we ww ww 8 ww mt w nm  fear    Figuur D1: Historische bevingen voor voorkomens in dit winningsplan. Vanaf 1996 is het seismische netwerk  voldoende accuraat om ook kleine (niet voelbare bevingen) betrouwbaar te kunnen registreren.         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>    | Sinds het begin van de jaren negentig houden verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig.*®"* sinds 2002  zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA). Hiermee is de  aanwezige kennis op het gebied van aardtrillingen gebundeld en wordt deze kennis optimaal ingezet met  gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek. In respons op het in het Mijnbouwbesluit is onder  „begeleiding van het TPA een risicoanalyse omtrent bodemtrillingen als gevolg van winning van olie of gas  uitgevoerd '*!", Tevens is in dit kader een samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van  bovengenoemde studies zijn geïntegreerd". Deze rapporten zijn gepubliceerd op   htto:/ log. nls Ir j !.    Recent heeft SodM een tijdelijke leidraad voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd'*. De SRA  voorziet in een analyse van het seismisch risico op basis van veld-specifieke kwantitatieve parameters en geeft  een richtlijn voor maatregelen die passend zijn bij een bepaalde risicocategorie die uit de analyse volgt. De  basis van de analyse en de toepassing van deze leidraad op de Westerveid voorkomens wordt beschreven ín  bijlage 3.    Seismische Risico Analyse (SRA) voor de voorkomens In dit winningsptan  Bijlage 3 geeft een uitgebreid overzicht van de waarden van de parameters die gebruikt worden ín de formules  zoals gehanteerd in de SRA en hoe deze bepaald zijn,    De voorkomens Assen-Zuyid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “mid case” scenario  niet praduceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het “high case” productiescenario voor  deze voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de  DHAIS methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze  voorkomens niet nodig.    Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraai, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de  SRA zoals beschreven in bijlage 3). Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een  score gegeven waarbij de som van de scores een positie geeft in de matrix.    * De som van de scores voor “invloedfactoren ondergrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de x-as.  e De som van de scores voor “invloedfactoren bovengrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de y-as weer.  Details voor de score van elke factor is weergeven in bijlage 3.  Ultkomst van de Selsmischa Risico Analyse (SRA)    Figuur D2 geeft het resultaat van de SRA analyse voor de voorkomens in dit winningspian. Uit de SRA analyse  volgt dal alle voorkomens in Categorje | vallen (laagste seismische risicocategorie).         8 Eindrapport multidisciptinair onderzoek naar de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen In Noord-Nederland;  Begaleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993  ; De relatie lussen schade aan gebouwen en lichte ondiepe aardbevingen In Nederland; TNO Bouw, 1998  6 Seismisch risico in Noord-Nederland; de Crack et al, KNMI, 1968  o Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-DTM-2009-04435 (2009)   Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen: Wassing et al  i TNO-NITG rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)   Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHALS); TNO-rapport R10198. 2012   a Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen, integratie van deelstudies: TNO/KNMI, TNO 2012 R$1139   Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p.  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016    27    </pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>          invloedsfactor bovengrond                                     1.0          0.6 0.8          0.2 0.4             0.  bo   invloedsfactor ondergrond  Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan valten in  risico Categorie |.                         In sectie D3 en D4 wordt beschreven welke mogelijke risico's en maatregelen gekoppeld zijn aan deze  risicocategorie. In onderdeel D6 worden de schade beperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geval van schade uiteengezet,               D3) Omvang en aard van de schade                    D3.1 Schade aan openbare Infrastructuur door bodemtrillingen          In het verleden is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke schade aan buisleidingen door potentiele  aardbevingen'“. Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat mogelijke schade door geïnduceerde  aardbevingen klein zat zijn (zowel in mogelijk aantal als ernst).                      D3.2 Schade aan bouwwerken door bodemtrillingen          De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat lichte aardbevingen ten  gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet worden uitgesloten.  Hierbij speelt zowel kwetsbaarheid van de bebouwing als de intensiteit van de beving een belangrijke rol. Al in  1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven’ dat de maximaai te verwachten intensiteit bij het  optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VIl op de Europese Macroseismische Schaal  is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet  constructieve schade kan optreden aan meerdere gebouwen en matige schade (lees, scheuren in muren tot  constructieve schade in het uiterste geval} aan enkale gebouwen. Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten  van de seismische hazard studie van TNO-NITG'°.In deze studie zijn ook voor de Vries en Eleveld voorkomens                                                1% Deltares 2010 Schade aan buisleiding door aardbeving  YS Wassing en Dost, 2012, TNO 2012 R11139    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>    de resultaten getoond voor de berekeningen van de maximale horizontale pieksnelheden boven en rondom deze  voorkomens. Deze berekeningen bevestigen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bevingen boven of rondom deze voorkomens.    De omvang van het gebied waar magelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de diepte en  ‘de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving  die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen binnen dit gebied sterk  afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate van schade (geen, lichte, matige} op een bepaalde  afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de  lokate bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het TNO rapport’,    De tabel hieronder geeft de historische schademeldingen, gerelateerd aan bevingen in voorkomens genoemd in  dit winningsplan. Voor al deze meldingen betreft het “lichte, niet constructieve schade” die vergoed is (of wordt)  wanneer duidelijk is dat de schade veroorzaakt is door NAM.    Datum beving Bevend veld Aantal meldingen    EN  CN  EN   A    CN  Sor    D4) Maatregelen om bodemtriflingen te voorkomen / te beperken    Het KNMI kan met behulp van het huidige monitoringsnetwerk aardbevingen met een magnitude van 1,5 en  groter lokaliseren. De leidraad”, geeft aan dat voor de voorkomens in risicoklasse | geen additionele  moniteringmaatregelen hoeven te worden getroffen.    Eventuele verdere monitoring zai evenwel in overweging genomen worden. Hierover zal overleg met de  omgeving plaatsvinden. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van versnellingsmeters boven de  seismisch actieve voorkomens in dit winningsplan.    D5)} Maatregelen die gevolgen van schade door bodemtrilfingen beperken of voorkomen  Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust op de NAM  de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk zecht. Er is een schaderegeling    opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning en/of opslag. Deze regeling is  beschreven op de website www.namplatform.nl en in de folder “Bodemdaling” (www.nam.nl).    Ondertekening         29</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Kentailen bodemdaling en onzekerheldsanalyse bodemdaling    Enkele algemene kentallen voor de in dit winningsplan beschreven voorkomens zijn samengevat in Tabel 1.1. Deze  (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De omvang van de  voorkomens worden weergegeven in figuur C3, waarbij in groen het gasvoerend en in blauw het watervoerend  gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in het reservoir model. Dit reservoirmodel  ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel 1.1: Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.                                                                                    LE Ll  Centraal   Diepteveldjm)® _______} __2675 | 3150 [| 2630 | 3140 | 3027 | _ 2660 |  | Gemiddelde dikte reservoir [m]? |©” 50 | 150 | 45 [ 100 | 149 | 138 |  Initiëledruk{baj | 335 | 377 | __ 306 | 382 | 356 | 32 |   Drykin20i6jbar)___ | 166 | __ 377 | 23 | 75 _[_  | 80 |  | Eiaddruk CT 448 | 377 | 488 | 33 | 04 | 66 |  Cofio'ver) | 051 [| 04 | 049 | 048 | 058 | 060 |  | Vieg-Zuid FP __ Witten _T Witterdiep } Zevenhuizen |} Zevenhuizen-West  Diepteveld[m} [| 3060 | 3080 [| 2892 | 2625 |} 2500 |   Gemiddelde dikte reservoir[m) | 146 | 159 | 125 |} 75 | ____160 |   Initiële drukjbar) | 358 | 380 | 343 0G | 288 |  Drukin20i6f[bar) | 272 | ___380 [| _ 8 | ___ 4 | __288 |  [Einddrukfoary | 237 | 36 | 87 | 35 {288 |   | Caff0"bar}_ | 643 | 044 | 652 [| 056 j 054 |             1) Eleveld: De drukken in de tabel geven de gemiddelde reservoirdruk weer over de compartimenten.   2) Witterdiep, Assen-Zuid, Witten en Zevanhuizen-West: Geen verwachte (verdere) productie in Mid Case   3) Dit betreft de totale dikte van de zandsteenlaag (water- plus gasvoerend gedeelte). Voor het Assen  voorkomen is de dikte van de gaskolorn genomen omdat het watervoerend gedeelte van de zandsteenlaag in  drukcommunicatie staat mei de Norg UGS die zich op een hogere gemiddelde druk bevindt.    Onzekerheldsanalyse voor de bodemdalingsprognose   Om een inschatting te maken van de onzekerheid over de toekomstige bodemdaling voor de voorkomens in dit  winningsplan is de onzekerheid in de Cm (compressibiliteit) gecombineerd met de verschillende depletiewaarden (DP)  die volgen uit de scenario's voor de praductievoorspellingen. De Gm onzekerheid bevat meerdere componenten:  onzekerheid over het compactiegedrag, onzekerheid over de depleterende dikte en onzekerheid over de  compressibiliteit op basis van coreplug metingen. Niet al deze onzekerheden zijn kwantitatief te bepalen en daarom is  er voor een inschatting ervaring uit het verleden gebruikt. Voor een nieuw voorkomen op tand wordt deze onzekerheid  geschat op 75% op basis van ervaring uit het verleden. Na één of meerdere bodermdalingsmetingen is meer kennis  beschikbaar gekomen over de combinatie van de depleterende dikte en compressibiliteit waarmee de onzekerheid  geschat wordt op 25%. De onzekerheid vaor de DP volgt uit de reservairmodelien voor de “low-mid-high case”. De  vermenigvuldiging van de Cm met de DP geeft een maat voor de compactie. Wanneer een hoge Cm met een hoge  DP wordt vermenigvuldigd geeft dit een maximum scenario voor de onzekerheid. Een combinatie van lage waarden    geeft een minimum.    16 Voor “diepte veld” is hier de minimale diepte van de top structuurkaart gebruikt  , 30</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>    +    De verwachte bodemdaling is doorgerekend met de Geertsma en van Opstal methode”, Om de impact van de  onzekerheid in de gekozen parameters te berekenen is gebruik gemaakt van Geertsma'*. Geertsma geeft een  eenvoudige formule om de maximale bodemdaling te berekenen voor een cilindrisch compacterend reservoir:    _ D  - Hmmax “2 Cm (1 -v) APH 1- ———/R__  {1+ /p)    De straal van dit model (effectieve reservoir straal in Tabel 1.2) is dusdanig gekozen dat de verwachte bodemdaling in  het diepte punt overeenkomt met de waarde die word: berekend met het Geertsma en van Opstal model. Na deze  kalibratiestap wordt de bovenstaande formule gebruikt om de onzekerheid voor de bodemdaling te bepalen.    Waarbij:   D: Diepte veld [rn]   H: Depleterende reservoir dikte [m), in deze analyse constant gehouden omdat de onzekerheid over de depleterende  dikte verdisconteerd is in de Cm onzekerheid.   AP: reservoir depletie (huidige druk — eind druk) [bar]   v: Poisson's ratio [-)   RK. “effectieve” straal van het veld [m], waarbij de straal wordt gekozen op basis van een vergelijking tussen de  maximale voorspelde bodemdaling boven de verschillende voorkomens zoals berekend met het bodemdalingsmodel  gebaseerd op de werkelijke veldgeometrie.   Cm: Compressibiliteit van het veld (10° bar 3    De parameters die gebruikt zijn in deze onzekerheidsanalyse zijn te vinden in Tabel 1.2. Tabel 1.3 toont de  onzekerheden zoals bepaald voor de voorkomens in dit winningsplan.    Tabel 1.2: Parameters vaar de bepaling van de bodemdalingsonzekerheid met de Geertsma formule    Nog te  verwachten Depteterende Reservolr | Effectieve  Compressibilitelt _drukdaling reservalr diepte reservoir Polsson's  (20° bar}    Assen   Assen-Zuid   Een   Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord ZIE TABEL 1.4  Vries-Zuid   Witten   Witterdiep  Zevenhuizen  Zevenhuizen-West         7 Geertsma J. and Van Opstal G., “A Numerical Techn que for Predicting Subsidence Above Compacting Reservoirs  Based on the Nucleus of Strain Concept”, Verhandelincen Kon. Ned. Geol. Mijnbouwk. Gen., Vol. 28, pp. 63-78,  19732.    ® Geertsma, J., A basic theory of subsidence due to reservoir compaction: The homogeneaus case, Verh. K. Ned.  Geol. Mijnbouwkd. Genoot., 28, 43 ~ 62, 1973a.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>    Tabel 1.3: Onzekerheid voor de voorspelde bodemdaling per voorkomen door productie uit het betreffende  voorkomen (2016 tot einde productie)    Te verweschten drukdafing (bar)  Ondergrens    Nog te voor de nog te  verwachten verwachten  Ad Casa low Case High Casa bodemdalingin _ bodemdeling In  productle productle productie | Comprassibilitelt Ontakerheld diepste punt dlepste punt  seenatlo soenerlo____ scenario 167 bar? pompressitilitett    Assen 0 , <2   Assèn-Zuid* 0 Geen daling Geen daling  Een , <2 <2  Eleveld <2 <2  Vries-Centraal , <2 <2  Vries-Noord , <2 <2  Vries-Zuid , <2 e2  Witten* Geen daling Geen daling         Witterdiep <2  Zevenhuizen <2  Zevenhulzen-West* |, Geen daling         * De velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen in het verwachle Mid Case en Low Case scenario noolt produceren waardoor ef In  deze scenario's voor deze voorkomens geen bodemdaling zat optreden door produce uit deze voorkomens.    Aquiters (watervoerende lagen)   Mogelijke drukdaling in de aquifers zal leiden tot bodemdaling. Voor de aquifers die behoren tot de voorkomens in dit  winningsplan wordt aangenomen dat ze tijdens de productieperiode voor 50% meedalen met de gasdruk. Dit betekent  dat wanneer de gasdruk met 200 bar is gedaald, de druk in de aangrenzende aquifers met 100 bar is gedaald. Na de  productieperiode wordt aangenomen dat de druk in de aangrenzende aquifers gelijk is aan die in het gasveld.    De verwachting is dat met deze aanname de compactie in de aquifers en daarmee de boderndaling boven deze  aquifers overschat wordt in de berekeningen. Deze verwachting wordt bevestigd door de vergelijking tussen het model  en de metingen zoals getoond in figuur C1: de gemodeîieerde bodemdaling is over het algemeen hoger dan de  gemeten bodemdaling boven de aquifers. Aangezien de aanname over de drukdaling in aquifers al conservatief is, is  er verder geen onzekerheidsanalyse uitgevoerd voor de drukdaling in de aquifers.    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoirstimulatie    Risico voor bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van het reservoir   De kans op evenlusle bodembeweging afs gevolg van een kortdurende zuurstimulatie is verwaarloosbaar gezien de  beperkte volumes die gebruikt worden. Dit is een activiteit die met grote regelmaat en wereldwijd in de olie en gas  industrie toegepast wordt en voor zover bekend zijn dergelijke gevolgen nog nooit gerapporteerd.    Risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het reservoir    Hydraulische stimulatie - Algemeen   Om de gaswinning te bevorderen, of op gang te brengen, zijn werkzaamheden op bestaande locaties mogelijk. Om de  doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten gebruiken operators de hydraulische stimulatie-techniek.  Deze techniek wordt al sinds de jaren 50 regelmatig en succesvol toegepast in Nederland. Dankzij gebruik van deze  techniek wordt er meer aardgas uit bestaande en nieuwe gasvelden geproduceerd.   Bij hydraulische stimulatie wordt vloeistof onder hoge druk via de boorput in het gasveld gebracht. Door de hoge druk  ontstaan op gecontroieerde wijze plaatselijk kleine scheuren in het gashoudende gesteente dat zich meestal op een  diepte van ruim drie kilometer bevindt. De vloeistof bestaat uit water (90%), chemicaliën (2%) en kleine keramiek  korrels (8%). De korrels blijven als opvulmiddel in het gesteente achter. Zij houden de gecreterde scheuren open  zodat het gas gemakkelijker naar de boorput kan stromen. Meer dan de helft van de vloeistof wordl weer  teruggewonnen, de rest blijft achter in het gashoudende gesteente en kan daaruit niet vrijkomen.    Verdere uitieg over de techniek en werkzaamheden op locaties waar gestimuleerd wordt staan beschreven op de  website van NAM (nam.nl). Onder de algemene informatie bevindt zich ook een document “Risico duiding  conventioneel fracken in Nederland” waarin meer achtergrond informatie wordt gegeven.    Analyse van een mogelijk seismische dreiging   De seismische dreiging geassocieerd met hydraulische stimulatie in Nederland wordt als zeer laag ingeschat. In de  afgelopen 50 jaar zijn in Nederland meer dan 220 stimulaties uitgevoerd. Hierbij zijn geen voelbare bevingen  geconstateerd.    Dat de kans op seismiciteit zeer klein is wordt bevestigd in het rappost van Witteveen en Bos (W&B) uit 2013  (Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en gevolgen van de opsporing en winning van  schalie- en steenkoolgas in Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013). In dit rapport is een mogelijk verband  tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen onderzocht, aan de hand van alle sinds 1986 uitgevoerde stimulaties  in Nederland en de waarnemingen van aardbevingen gedurende die periode. Hierin wordt gesteld dat er geen  duidelijk verband is tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen. Van de 94 bestudeerde stimulaties kan er bij  slechts t stimulatie een mogelijk verband met een aan het oppervlak niet voelbare beving niet volledig uitgesloten  worden.    Locatie specifieke risico analyse voor hydraulische stimulatie   Zonder een specifiek boorplan (voor nieuwe putten) of, in geval van het stimuleren van een bestaande put, een  specifiek stimulatieplan is het niet mogelijk om een locatie specifieke risico analyse of duiding te geven. Deze zal  worden vastgelegd in een werkveiligheidsplan dat als onderdeel van een VG aanvraag ingediend zal worden bij elk  gericht boorplan of stimulatieptan.    In die locatie specifieke risico analyse zal ingegaan worden op:  - _ Status en integriteit van de put  integriteit van de afdekkende lagen  - Hydraulische stimulatie (gebruikte vloeistof samenstelling en —volumes, afstand van gekarteerde breuken)  - _Injectiedrukken en gevolg voer spanningscondities in het reservoir  - _ Locatie van de put ten opzichte van waterwingebieden en intrekgebieden</pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3: Samenvatting SRA en gebruikte gegevens m.b.t. de SRA voor de  voorkomens in dit winningsplan    Samenvatting SRA    Recent heeft SodM een tijdelijke richtlijn voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd (methodiek voor  risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016). De SRA gaat uit van het schema zoals getoond in Figuur 3.1.                    Kwontiiotieve  Risko Analyse  Stop 3              Figuur 3.1: Schematische weergave van de verschillende stappen en risico categorieën (!, #, Ii) in de seismische  risico inventarisatie (conform SodM, 2016)    Stap 1;  in stap % worden alle voorkomens bekeken. De voorkomens die direct in risicocategorie | (zeer laag seismisch    risico) vallen worden gekarakteriseerd doordat ze:   e Voorkomens zijn die niet seismisch actief zijn geweest.   « _Voorkomens zijn waarvoor de kans laag is dat ze in de toekomst seismisch actief kunnen worden (volgens  de DHAIS “Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit” methodiek) en/of waarvoor op  basis van reservoircompactte of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor de mogelijke maximale  bevingsmagnitude (Mmax) laag uitvalt (M < 2,5).   e _Voorkomens die niet meer produceren.    Voorkomens die niet aan deze criteria voldoen schuiven door naar stap 2,    Stap 2:  In deze stap worden alle voorkomens bekeken die    * seismisch actief zijn geweest en   e een hogere toekomstige kans op seismiciteit hebben (volgens de DHAIS methodiek) en waarvoor op basis  van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor Mmax (“maximale  bevingsmagnitude”) hoger uitvalt dan M=2,5    in stap 2 wordt op basis van een risico matrix benadering het risico van geïnduceerde aardbevingen verder  gekwalificeerd. Figuur 3.2 geeft een schematische weergave van de verschillende factoren die bepalen of een  geïnduceerde beving kan resulteren in een sterke grondbeweging (de “invloedfactaren ondergrond") en de  verschillende factoren die invloed hebben op de grootte van de mogelijke gevolgen (de “invloedfactoren  bovengrond”).</pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>         Figuur 8.2: Schematische weergave, van de bedrei ingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de  verschillende invioedfactoren die daarbij een rof speten (So M, 2165’    in de risico matrix analyse worden de verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis  van de uitkomst per factor gerankt. Over de scores van de individuele factoren wordt gesommeerd, zodat een  totaalscore voor zowel de invloedfactoren ondergrond als de invloedfactoren bovengrond wordt bepaald. Deze    worden genormaliseerd met het maximaal te behalen aantal punten voor ondergrond cq. bovengrond en in de risico  matrix tegen elkaar uitgezet waarmee kwalitatief een risicocategorie wordt bepaald (zie figuur 3.3).    {  0.9  og  0.7  0.6  ë 05  i 0.4  ~ 0.3  02    Öl         0  0 o.1 02 03 04 OF D8 OF 08 03 1    Invioedstactor ondergrond    Figuur 3.3: De risicomalrix. De zwarte lijnen zijn lijnen van gelijk genormaliseerd nsico. De verdeling in categorieën is  gedaan op basis van 1/3 en 2/3 van het genormaliseerde risico. (SodM, 2016).    De mogelijke seismische dreiging volgt uit een analyse en score van de volgende invloedfactoren voor de  ondergrond:  « Veld indicator DHAIS. Dit is een methode die beschrijft hoe — per voorkornen - de kans op het mogelijk  optreden van een beving kan worden berekenc aan de hand van ondergrondse kenmerken.  * Realistisch sterkste beving (Mmax).Voor een realistische inschatting van de sterkste beving zijn twee  verschillende benaderingen genomen:  1. een bepaling van de compactie-energie die beschikbaar is in een producerend gasveld en kan leiden tot  een beving en  2. een maat voor de mogelijke bevingsmagnitude als de langste breuk in het producerende veld ín zijn  geheel in één keer in beweging zou komer.    35</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>    Methode [1] resulteert doorgaans in lagere waardes voor Mmax dan methode [2). Dit kan er op duiden dat  de totale hoeveelheid beschikbare energie die tot een beving kan leiden waarschijnlijk niet voldoende is om  de grootste breuken in een veld in één keer in beweging te brengen.   e Ligging van het voorkomen. In de SRA methodiek (SadM, 2016) wordt er een onderscheid gemaakt tussen  velden ten noorden van de lijn Amsterdam-Arnhem en velden ten zuiden van deze lijn. Dit onderscheid is  gemaakt op basis van observaties. Er is nog nooit een aardbeving waargenomen ten zuiden van de lijn  Amsterdam-Amhem.   e Opslingering: de ondiepe ondergrond kan een opslingering veroorzaken van de seismische golven én wordt  daarom boven het veld gekarakteriseerd. Voor relatief slappe ondergrond (veen, klei) is dit effect groter dan  voor relatief stevige ondergrond (zand)    Het mogelijke gevolg van een beving volgt uit een analyse en score van de invloedfactoren bovengrond:  bevolkingsdichtheid, industrie, speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken.  « Voor de bepaling van de bevolkingsdichtheid wordt de CBS Statline data gebruikt; hierbij krijgt de categorie  flats/appartementencomplexen éxtra aandacht in de uiteindelijke score.  e Industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken worden in kaart gebracht m.b.v.    de risicokaart. (http://www.risicokaart.nl}    De laatst genoemde drie factoren (speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken) zijn van  invloed op een mogelijk gevolgrisico voor schade en veiligheid. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de  geïnduceerde bevingen kunnen leiden tot een dergelijk gevolgrisico omdat de bevingen te zwak zulten zijn om een  bedreiging te vormen voor deze objecten. Deze gevolgen zijn tot nu toe dan ook nooit waargenomen.    Indien uit het voorgaande blijkt dat voorkomens binnen een Winningsplan in risico categorie II vallen gaan deze  door naar Stap 3    in deze stap worden alleen de voorkomens die in Categorie Ill vatlen verder bestudeerd. Voor deze voorkomens dient  een Kwantitatieve Risico Analyse uitgevoerd te worden. Van alle bekende voorkomens in Nederland valt alleen het    Groningen gasveld in deze categorie.    Uitwerking SRA voor de voorkomens in dit winnings plan  Stap 4: inschatten risicopotentieel voor de verschiliende voorkomens    De kans op beven van een cile- of gasvoorkomen   In de studie ‘Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS)'® is onderzocht welke  eigenschappen (geologische, productietechnische en geomechanische eigenschappen) van de olie- en  gasvoorkomens invloed hebben op het wel of niet optreden van aardbevingen. In 2012 is een update van deze  studie uitgevoerd, waarin alle nieuwe data zijn meegenomen tot mei 2010®.   Aan de hand van de volgende parameters van een olie- of gasvoorkomen wordt de kans op beven van dat  voorkomen bepaald;    -  DP/Pini: De ratio van drukval (DP) en initiële druk (Pini) in het reservoir;    - E: de verhouding tussen de Young's moduli (stijfheidsmoduli) van de ‘overburden’ en het  reservoirgesteente;    Waarbij : Enero  - B: een maat voor de breukdichtheid van het reservoir.  __breukopperiakte”? _ Btw? Boh  brutogesteentevolume = A-h A    Waarbij: b= De lotele breuklengte van de intra reservoir breuken en de randbreuken van het voorkomen in meters;  b = Oe maximale dikte van de gaskolom van het voorkomen in melers;  A = De opperviakte van hat voorkoman gameten binnen de GC displecontour (In vierkante meters):    B    ‘* TNO-rapport NIFG 04-171-C. Van Eijs, 2004. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit  20 TNO-rapport 2012 R10198. Van Thienen, 2012. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit in Nederland.    6</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>    De gombinatie van de parameterwaarden geven een kans op beven voor een bepaald voorkomen gedurende de    productietijd,    DP/P „228%    B>O86en101sEs1    OP/Pi<28%    De waarden die zijn gebruikt in de bepaling van de DHAIS kans zijn gegeven in Tabel 3.1.    : P, = 0.19 + 0.06         Tabel 3.1: invoergagevens voor de bepaling van de DHAIS en de DHAIS kansen    Reservolr Verwachte  élite f Initiële totale  geskotom"* druk drukdaling   bar, bar    Assen  Een    Eleveld    Vries-  Centraal    Vries-Noord  Vries-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen  Assen-Zuid  Witten  Zevenhuizen-    Aantal  aurdbevingen    r ie    <5 per jaar    <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <É per Jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <S per jaar  <5 per jaar    <5 per jaar    OWAIS    DHAIS  8    42%  42%  bevend veld    bevend veld    bevend veld  bevend veld  bevend veld  39%  verwaarloosbaar    verwaarloosbaar         verwaarloosbaar         West   * De getoonde drukdaling an de DHAIS waarden van de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zijn volgens het High Case  productie scenario. Omdat in het verwachte scenario deze voorkomens niet zullen produceren zal er geen drukdaling plaatsvinden en Is de DHA!S  kans voor deze voorkomens in de Mid Case verwaarloosbaar.   * Voor de DHAIS berekening wordt zowel de hoogte van de gaskolom als de totale reservoir dikte beschouwd. Het minimum van deze twee wordt  gekozen voor de berekening van de “B” waarde zoals voorgeschreven door de DHAIS methodiek.    Realistisch sterkste beving   Naast de kans op beven, wordt ook de waarde voor de realistisch sterkste beving (Mmax) bepaald om tot een  oordeel te komen of een niveau 2 analyse noodzakelijk is. Er worden twee methoden gebruikt om de Mmax waarde  te bepalen: op basis van breukgeometrie en op basis van energiebalans. In de Seismisch Risico Analyse leidraad  worden beide methoden gebruikt. Voor de berekeningen van de Mmax is uitgegaan van de standaardwaarden voor  de “stress drop” en “partitie coëfficiënt” die gegeven zijn in de leidraad (respectievelijk 5 MPa en 0,01). De veld  specifieke waarden die benodigd zijn voor de berekeningen en de uitkomsten voor de Mmax staan vermeld in Tabel  3.2 (behalve voor de voorkomens met verwaarloosbare DHAIS kans, zoals Assen-Zuid, Witten, Zevenhuizen-West).    Tabel 3.2: Invoergegevens voor de bepaling van de Mmax, en de Mmax waarden volgens de twes methoden    tangste  breuklengte Breukhoogte Mmax Mmax  (km) Poisson's ratio (m) energiebalans breukslip    Assen  Een  Eleveld    Vries-Centraal  Vrles-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen         37    </pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>    Stap 2: Risico matrix   De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “Mid Case” scenario niet  produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het high case productie scenario voor deze  voorkomens zal de drukdating gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de DHAIS  methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze voorkomens niet nodig.  Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA).  Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de som van de  scores een positie geeft in de risico matrix.    In dit deel van de bijlage worden de figuren en tabellen getoond die gebruikt zijn om tot een risicobeoordeling te  komen. Figuur 3.4, 3.5 en 3.6 tonen de situaties voor respectievelijk “Bevolkingsdichtheid”, “Industriële inrichtingen”,  “Speciale gebouwen en vitale infrastructuur” en “Dijken”. Figuur 3.7 toon de kaart van de grondsoorten in de ondiepe  Ondergrond kaart orn de mate van opslingering te bepalen. Tabel 3.3 A en B toont de evaluatie en scores voor de  invloedfactoren. De risico matrix is afgebeeld in Figuur D2 (sectie D van dit winningsplan).         38</pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.4: Overzicht van de bevolkingsdichtheid boven de in dit winningsplan genoemde voorkomens.    +    a  Vries (-  . , “tt it         39</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.5: Overzicht van de industriële inrichtingen (rode punt), ziekenhuizen (groene plus) onderwijsinstellingen  (groene driehoek), tehuizen (groene x} en publieksgebouwen (groene ruit) boven de in dit winningspian genoemde  voorkomens. De rode cirkels geven de 5 km straalt rond voorkomens aan die relevant is voor de SRA.    -         Mirtdd where    Figuur 3.6: Overzicht van de dijken. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de  SRA.    40</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>    9TOl-6- 0         GB Kasse ‘special study soils’  CI klasse ‘stijve grond’  EB Klasse ‘slappe grond’    Figuur 3.7: Overzicht van de grondsoorten in de ondiepe ondergrond om de mate van opsfingsring te bepalen    Uit de analyse op basis van bovenstaande figuren volgen de scores voor de verschillende factoren. Deze zijn per  voorkomen inclusief onderbouwing en uitkomst, weergegeven in Tabel 3.3.    41</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.3: Kwantitatieve evaluaties (A) en daaruit voortkomende scores (B) voor de invloedfactoren onder- en  bovengrond                        Bevolkingsdichthaid  (aantal inwoners per Industriele Specisle gebouwen en  Inrichtin, vitale Infrastructuur                                                                                                            1 ziekenhuis en/of Primalre                                                                                                                     energievoorziening dijken binnen  Boven de direct boven het veld of 5 km rond  lijn < 10% slappe 1,00 1000 enfst ee meerdere binnen S km het veld  Amsterdam grond flats/, het vetd rond het veld. Meerdere en/of  - Arnhem als/app. erv scholen, tehuizen en/of secundaire  publieksgebouwen dijken boven                 direct boven het veld het veld    eee 1 school, tehuis en/of  < 10% siappe 506 - 1000 en/ot meerdere publieksgebouw boven Geen dijken  grond 250-500 met binnen S km het veld of meerdere binnen 5 km  flats/app. rond het binnen 5 km rend het rond het veld  veld. veld.  1 ziekenhuis en/of  energlevoorziening  < 10% slappe | 250-500 en/of <250 Meerdere Teerds binen Sin  direct boven  grond met flats/app. het veld rond hel veld. Meerdere  scholen, tehuizen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld  1 sekenhuis en/of  energlevoorziening  Meerdere direct boven het veld of Secundaire  <10% slappe | 250-509 en/of <250 direct boven meerdere binnenSkm | dijken binnen  grond met flats/app. het veld rond het veld. Meerdere 5 km sond  scholen, tehuizen en/of het veld  publieksgebouwen  direct boven het veld                                                                                                                                                                        “ iv a Boven de Secundaire  lijn dijken blnnen   bevin * Amsterdam 5 km rond   ber Jaar - Arnhem het veld                                        Bevend  veld met  M kleiner   dan 1,5                                                                                                                                                           1 boven het  inden 1 veld en/of erheen “ covet Secundaire  . < 10% slappe | 250 - 500 en/of <250 meerdere dijken binnen  Vries-Noord dan 5 methode 7 t flat bi sk het veld of meerdere 5 ken rond  bevingen 3,6- 4,0 gron met flats/app. nner s km binnen 5 km rond het m ro  er jaar rond het veld. het veld  p veld.                                           1 boven het                                                                                                                                                                                    M>=1,5 i school, tehuls en/of  rine bonte | aagge 0002 | SES | peso doren | Sette,  Veies-Zuld dans Amster tdam < grond S00-1000 met binnen s ken het veld of meerdere 5 km rond  bevingen „Arnhem flats/app. rond het binnen 5 kin rond het het veld  per jaar veld veld.                                                                                                                                                            1 boven het   Mao 1,5 1 school, tehuis en/of   * Boven de veld en/of Secundaire  minder lijn < 10% slappe On 0 : a, 0 eol meerdere pum ekouchouw: boven dijken binnen   Amsterdam grond binnen 5 km 5 km rond   bevingen flats/app. binnen 5 km rond het   - Arnhem tond het het veld  per jaar veld veld.                                                                              2 boven het   1 school, tehuis enfof .   boven de 500 - 1000 en/of veld en/of publieksgebouw boven secundaire  lijn < 10% slappe meerdere dijken binnen  Zevenhuizen 250-500 met . het veld of meerdere   Amsterdam grond flats/a binnen 5 km binnen 5 km rend het 5 km rond   - Arnhem pp. rond het het veld   veld veld.         42</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>    Assen  Een  Eteveld  Vries-Centraal  Vries-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen    ee Ls OO ht    ko OE eS KH ke OR OE OA    Bevolkings dichtheid    a    8  z  4  3  4  4  3  3  3  3    Speciale gebouwen en  vitale infrastructuur    Ed    A Ed         43</pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: Geologische kaarten voor de voorkomens    Doorsnede Assen voorkomen    W-E Cross section of the Assen Field    </pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen voorkomen  en ; ano    Ne    oes    Canes interval: Db m         Author. Laet Amnat Oete: Aug 2S | Orue. Ne.         45</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>    or    =a oe ‘Mo ao ed 206 0 am a1 00 200 aH ae „en 20 2                      & : an => i  gf iT 8  fF oft -  i i  b i  \ \ \ 0  8 ij | | é i  nt à |  i : | 1 i  : po kG '  \ \ Q  ‘ bia | zi  i | | É i  | | É  ' \ | | 4  t Fo E '  f §  ‘ st  É i  { $  { é  t 7    am    oe oo ae one om cat et obec:         USWONYIOOA PINZ-UISSY oPAU LOOG</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen-Zuid voorkomen  =    A                        47</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>    ee    wy MOR4  = = = m = = = u 7a “= = = wan nas 12 Tak ed Hij Te 1 wao 7 we i 2 Om ee pe =    NW-SE Cross section of the Een Field    A a’ A’  aw 7 se |i         ~. ee ee a ~~ _ on  de LT = Tne  ae ee Oe ee  EN ovvehped Geotaht  Eem „ord EML Feb aN tE. Marlene, Desormirdatbe pet  ba pon en Toner)    USWIOYIOOA VEY epeus1ood</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>    Kaart Een voorkomen    219000 72\000 zm    Groningen  NAM    Project name:   Een _and_27VH_Feb2012_Marlane_Determiniatic.pet  AN depths in mets below NAP   Coordinate Prejection: RD   Contour interval: $0 m    Top Rotliegend  {RO)    Dots! Aug 2018 [Drew Wo EPSE         49</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>    05         uowoyóer pees opausicog</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>    Kaart Eleveld voorkomen                                | \ a    . ~~  meds  Mag w    4          5  pe    ELEVELD, PE AMD nt Post ris ‘  * 7 Ki aapt be maare ae  Coordinate Projeaiios, AD  Contour interval: 30 = É  . Ee wo   hameren                           51</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>    eg         SUBWONIOOA JELIUSD-SOUA UI PIOON-S&2A oPSUSIOOG</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>    Kaart Vries-Noord en Vries-Centraat voorkomens         Vries (North and Central)  Rottleaend  ‘ao    nn [eeen [ae nn [ome [omeen         53</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>         a gert ût dei OOEE- EE oor we OME: lr: Oest rd    USWOYIOOA pir Z-80}2A opausIoogd</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>    . Kaart Vries-Zuid voorkomen  Bean    </pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>    SW-NE Cross section of the Witten Field         USLIOYSOOA UBM Bpausicag</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>    Kaart Witten voorkomen              Praject WAPLA | pus: Land Annet | Date: Sep 2018         57</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>    kue = 2m m= = = = ™ ad         NW-SE Cross section of the Witterdiep Field    >    Dn OE Mn DWM MIR em me         uewortooA deipsonim epoussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>    Kaart Witterdiep voorkomen    U  1              $9</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>    Doorsnede Zevenhulzen & Zevenhuizen-West voorkcmen    mt Ok OO OM OE OM OE OE OO OE OM OE On En Om nn aa a m a  . enen me Bs on mt amen  wnd wrang venten  : Beag mon a _  : = - + &  t  eee OE         ee oden deden, Leraren    < %    3  Vv    ;  SPIOL WOM UOEPUPIGASZ PLE LEEPULOAOZ MGT IO UOQSCS SOON TM;    ad a —_ a aac a = = ai = Je ae Ld =e Knal ae    60</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>    2 6 8 *    0    16 90 6    EDA OLD    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie vant Economische Zaken         > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Staatstoezicht op de Mijnen    ee, . . Henri Faasdreef 3E 2  Ministerie van Economische Zaken Pastbus 24037    Directie Energie en Orngevin 2490 AA Den Haag  es 1 070 379 8400 (algemeen)    Postbus 20401 F 070 379 8455 (algemeen)  2500 EK DEN HAAG sodm@minez.nt (algemeen)    www sodm.nl    Behandeld door           minute    Ons kenmerk    16152380  Datum 10 oktober 2016 Uw k k  Betreft advies winningsplan Westerveld mer   Kapie aan   Plv  Parafenroute LE“    Paraat Medeparaat               MUM              Bijlage(n)  1    Verzeridwtjze. Per post    Ostum verzending Datum afdoer    Arlzernsemenor valrt.a</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen  8 Ministerie van Economische Zaken         » Retouradres Postbus 24037 2400 AA Den Haag    . - . Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken 4  Bezoekadres    Directie Energie en Omgevin Henst Faasdreef 312  2492 JP Den Haag    Postbus 20401 Postadres  2500 EK DEN HAAG Postbus 24037    2490 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 B455 (algemeen)    sadm@minez.al  wee. Sd mal         Datum 11 oktober 2016    Betreft advies winningsplan Westerveld Ons kenmerk  16152380    Uw kenmerk  Bijlage: TNO advies Westerveld  Bijlage(n)    Naar aanleiding van uw adviesverzoek betreffende het gewijzigde winningsplan  Westerveld, ingediend door Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) op 11  september 2016, berichten wij u het volgende.    Procesverloop   NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld  ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27? mei 2014, waarna SodM  en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan het Ministerie van  Econornische Zaken. Gelet op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de  voorziene wijziging van de Mijnbouwwet is het instemmingsbesluit over het  winringsplan Westerveld aangehouden. Recent is besloten om winningsplannen  breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en infrastructuur  mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de  "seismische hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het  seismische risico. NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan  Westerveld ingediend. Het oorspronkelijke winningsplan uit december 2013 en het  addendum, dat EZ in oktober 2014 heeft ontvangen, zijn door NAM aangevuld met  een nieuwe beoordeling van het seismische risico. Bovendien is de tekst  geactuatiseerd.   Op 30 mei 2016 heeft het Ministerie van Economische Zaken SodM gevraagd om  deze nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gáan of  de geactualiseerde tekst van de overige paragrafen invloed heeft op het eerdere  advies van 15 september 2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM  per brief van 12 juli 2016 kenbaar gemaakt aan het Ministerie. In deze brief is  geadviseerd om aanvuliende gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal  stellingen in het winningsplan onderbouwd konden worden.   Naar aanleiding van de brief van SodM en verder overleg met het Ministerie, heeft  NAM op 11 september 2016 een gewijzigd winningsplan Westerveld ingediend.  Voor de beoordeling van het gewijzigde winningsplan heeft SodM advies gevraagd  aan TNO voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige  winning, bodemdaling en de seismische risico analyse,    Pagina 1 van 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Op 4 oktober 2016 heeft SodM hierover het bijgevoegd advies van TNO  ontvangen. Middels deze brief ontvangt u mijn advies.    Beschrijving Westerveld winningsplan   Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden t.w, Assen, Assen-Zuid, Een,  Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen  en Zevenhuizen-West. Het gros van deze velden zijn al geruime tijd in productie.  NAM verwacht voor velden Zevenhuizen-West, Assen-Zuid, Witten en Witterdiep  enkel productie in het meest optimistische scenario aangezien de winbare  hoeveelheden zeer gering zijn. De velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid die  historisch gezien deel uitmaakten van dit winningsplan, zijn uit geproduceerd.  NAM heeft geen plannen om de productie uit deze voorkomens te hervatten.    Reden voor wijziging winningspian   NAM heeft een wijziging van het winningsplan ingediend omdat zij een vernieuwde  risicoanalyse heeft gemaakt van de geïnduceerde seismiciteit die kan optreden als  gevolg van de gaswinning uit de diverse velden. Tevens heeft NAM de  productievoorspellingen en de te verwachten bodemdaling geactualiseerd voor de  velden in het winningsplan.    Planmatig beheer   NAM verwacht dat de productie van de velden in het Westerveld systeem tot het  jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke productie scenario en tot  het jaar 2028 in het hoge, meest optimistische productie scenario. De verwachte  volumes voor de gasvelden (GIIP) en de winningspercentages per veld zijn  weergegeven in onderstaande tabel:         Pagina 2 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de variërende reservoir kwaliteit en de water productie in de  diverse velden een grote invloed hebben op de winningspercentages. De nog te  winnen gas volumes komen voornamelijk uit de velden Eleveld (ca. 700 miljoen  Nm3) en Vries Zuid (ca 400 miljoen Nm3). NAM bestudeert de mogelijkheden om  de productie van een aantal velden te verhagen. Hieronder vallen de drie velden  Zevenhuizen-West, Assen-Zuid en Witten. TNO is van mening dat de winning  doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het productiegedrag van de  betrokken velden. Verder vindt zij dat NAM voldoende initiatieven onderneemt om  de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de conclusie van TNO en vindt  de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van  planmatig beheer.    Verwachte bodemdaling   NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van  het Westerveld cluster (Meetregister meetplannen Noord Nederland 2014). Het  resuitaat van de meting uit 2013 heeft zij weergegeven in figuur C1 van het  winningsplan. In deze Figuur heeft NAM de gemeten waarden van de peilmerken  weergegeven tezamen met de contouren van de gemodelleerde bodemdaling ats  gevolg van de gaswinning. Het bodemdalingsmodel heeft NAM geactualiseerd met  de meeste recente reservoir pararneters, productie profielen en geijkt aan de  bodemdalingsmetingen tussen 1975 en 2013 [Bron: NAM-rapport “Bodemdaling  door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van  Drenthe- Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080”  (EP201511213444)], Met dit geactualiseerde en geverifteerde model heeft NAM  een prognose van de te verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4,  einde van de winning) en het jaar 2080 (Figuur CS, verwachte eindsituatie)  gemaakt.   De nog te verwachten bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door  de resterende productie uit de velden van de Westerveld cluster, wordt door NAM  geschat op minder dan 2 cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag  van de aquifers in haar analyse meegenomen.    TNO kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenaria en onderschrijft  deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoéfficiént niet wordt  meegenomen. TNO heeft voor de bepaling van haar “worst case scenario” de  onzekerheid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie  scenario, In dit geval bedraagt de maximate nog te verwachten bodemdaling voor  alle velden minder dan 2 cm en voor het veld Zevenhuizen nog minder dan 3 cm  tot het einde van de winningsperiode. Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses in het winningsplan.    Pagina 3 van B</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht ap de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Schade door bodemdaling en mitigerende maatregeten   NAM vermeld in het winningsplan dat de nog te verwachten bodemdaling als  gevolg van de gaswinning uit de velden in het cluster Westerveld, minder dan 2  cm zal bedragen. Zij geeft verder aan dat deze bodemdaling een geleidelijk en  gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming van de bovengrond zeer  klein is. Om deze reden verwacht zij dat geen directe schade aan infrastructuur en  bebouwing. NAM kan echter niet uitstuiten dat de bodemdaling gevolgen kan  hebben voor het normale beheer en het onderhoud van waterkeringen en  waterlopen. De totale bodemdaling boven de voorkomens is groter dan twee  centimeter en waar nodig zal NAM afspraken maken met de betreffende  waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden. Indien de waterhuishouding of waterstaatkundige werken worden  beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als  met het nemen van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade  afdoende kan worden voorkomen dan rust op NAM de verplichting die schade  overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.   SodM onderschrijft de stelling van NAM dat het effect van de resterende  bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen  noodzakelijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke  maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden  bodemdaling. SodM adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken  er met het Waterschap zijn gemaakt. Verder moet NAM aangeven bij welke  bodemdaling er additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige  gevolgen van de bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen  dan zullen worden genomen.    Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie   NAM vermeld dat zij kort durende zuur- en hydraulische stimulatie kan gaan  toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De  kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als  verwaarloosbaar ingeschat. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om  een put te gaan stimuleren zal zij een locatie specifieke risico analyse uitvoeren en  deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.    SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzien van het veiligheidsrisico en het risico  op schade niet veriftëren omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. NAM  vermeldt dat zij de specifieke risico analyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in  het werkveiligheidsptan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe Mijnbouwwet  wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd vaor reservoirstimulatie als  onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale  eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe  Mijnbouwregeling. Vooruitlopend ap de wijziging van de Mijnbouwwet en  Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het  instemrningsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk  vier weken vóór aanvang van de zuur- en/of hydraulische stimulatie een locatie  specifieke risico analyse in te dienen, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, die in gaat op de volgende onderwerpen:    Pagina 4 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Status en integriteit van de te behandelen put   Integriteit van de afdekkende lagen   Hydraulische- of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van de te  gebruiken chemicaliën   Injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities in het reservoir  Afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de operatie  Locatie van de put ten opzichte van drink- en grondwatergebieden  Geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en  gesteente/afsluitende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)   Het afvoerplan van de uitgewerkte chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of  stimulatie vloeistoffen)    Nm    Nous    2    Risico analyse bodemtrilling   NAM heeft een analyse gemaakt van het seismisch risico (SRA) als gevolg van de  gaswinning uit de onderhavige gasvelden (bijlage 3). Hiervoor heeft zij gebruik  gemaakt van de methodiek “risicoanatyse omtrent geïnduceerde bevingen door  gaswinning tijdelijke teidraad voor adressering mbb. 24.1.p, versie 1.2, SodM, 1  februari 2016”.   De gasvelden Assen- Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het  verwachte mid-case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal  plaatsvinden, NAM verwacht in het high case productie scenario voor deze velden  dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit  scenario “verwaarloosbaar” is. Volgens de methodiek is verdere analyse (“Stap 2”  van de SRA ) voor deze velden niet nodig.   TNO kan zich vinden in deze analyse voor de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West. Mocht de productie uit deze velden in de toekomst de high  case scenario’s overschrijden, dan adviseert TNO om de seismische risico analyse  voor deze velden opnieuw uit te voeren.   SadM onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze velden. SodM  adviseert om in het geval dat het duidelijk wordt dat de productie uit de velden  Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West de voorspellingen in het winningsplan  dreigen te gaan overschrijden, NAM een actualisatie van de seismische risico  analyse voor deze velden te laten indienen en het winningsptan te actualiseren.    Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld, Assen, Een,  Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen is het nodig  om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA). Voor elke factor die  bepaald is voor de ander- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de  som van de scores een positie geeft in de risica matrix; de som van de scores  voor “invloedfactoren ondergrond” geeft de positie op de x-as en de som van de  scores voor “invloedfactoren bovengrond” geeft de positie op de y-as weer.    Pagma 5 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk    16152380    1.0    0.8    0.6    0.4    invloedsfactor bovengrond    0.2         0.  2.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0    invloedsfactor ondergrand  Figuur D2 Uitkomst van de Seismische Risico Anelyse (SRA). Alle voorkomens in dàt winningsplan vafien in  risico Categorie f.    Het resultaat van de SRA analyse voor de gasvelden in dit winningsplan is grafisch  weergegeven in bovenstaande figuur (winningsplan p.28). Uit de analyse van NAM  volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen (categorie I).    Pagina 6 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad en kan  zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I}. SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden  Eleveld en Vries-Zuid dicht bij de grens met categorie II liggen met waarden van  0,315. Voor deze risicogroep geldt dat seismisch monitoren met het bestaande  KNMI netwerk volstaat. Het huidige KNMI monitoringsnetwerk kan aardbevingen  met een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij bereid is  aanvullende metingen te doen.         SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente  verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan  {M > 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen  geleid (zie ook volgende paragraaf). Daarnaast wordt de productie uit het  bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) middels de  put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de  grondbewegingen aan het oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze  grondbewegingen die de schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert  hierom NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende  monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele  versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een  risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsptan te laten  opstellen en implementeren.    Schade door bodembeweging en mitigerende maatregelen   NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet  constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO-NITG. In deze studie geven berekeningen van de  maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  éen kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.    Pagina ? van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenimerk  16152380    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  diepte en de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate  van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid werdt  verder beschreven in het TNO rapport en is aok meegenomen in de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische  schademeldingen voor “lichte, niet constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of  worden) wanneer het duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.    Advies   SodM concludeert dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de wettelijke eisen  en overeenstemt met de principes van planmatig beheer. SodM adviseert u om  onder de volgende voorwaarde in te stemmen met het winningsplan:    1. NAM dient voor t maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken  set het Waterschap zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid  bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden om nadelige  gevolgen te voorkomen of te beperken.   2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het “high-case  productie scenario“ van de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West de seismisch risico analyse te actualiseren en een  wijziging winningsplan in te dienen.   3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch  instituut, voor 1 juni 2017 enkele versnellingsmeters boven de Eleveid  en Vries-Zuid gasvelden te installeren en operationeel te hebben.   4. NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, voor de bevende velden in dit winningspian een  risicobeheerssysteern te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.    Hoofd afdeling Engineering    Pagina 8 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life quae nnn    Prineetoniaan 6  3584 GB Utrecht    Postbus 80015  Rees  mas Pons 0015 SES TA Uva 3508 TA Utrecht    6  oslbus T «35 88856 42 5    2490 AA DEN HAAG  ied defi htt    Datum  4 oktober 2015    Onze referentie  16-10 083    Onderwerp  Advies Westerveld    Geachte evol    Naar aanleiding van uw verzoek van 12 september 2016 (per email) om advies in  het kader van de beoordeling van het geactualiseerde winningsplan Westerveld,  ingediend door de Nederlandse Aardolie Maatschappij N.V. (verder NAM).  berichten wij u het volgende Op aptrachien as INO on Je Aigerere  Voonwaadien voor opcracttant aa THO  TOMS Jetkeporeert by 40 Sr fie var de         Het winningsplan betreft de velden Assen, Een Eleveld Vries-Noard Vries- pater Oot rand on oe wane! var  Centraal Vries-Zuid, Zevenhuizen, Witterdiep. Witten. Assen-Zuid en bem gemene nrden bert rens  Zevenhuizen-West. De laatste vier veiden zijn momenteel niet in productie. NAM eren op an On    zoek zer den «. ve  geeft aan, dat er voor de mid case van het winningsplen geen winbare volumes in “8 Brom «1 den    deze velden aanwezig zijn. NAM bestudeerd de mogelijkheid deze velden alsnog Hardatsegsiememma 2737/6555  in productie te nemen.    Doeimatigheid van de winning   Ten opzichte van het vigerende winningsplan is de doelmatigheid van de  voorgenomen winning in de velden binnen het winningsplan Westerveld over het  algemeen iets toegenomen.    De reservoirkwaliteit varieert van veld tot veld, hetgeen wordt weerspiegeld in de  verwachte winningspercentages Daarnaast beperkt de waterproductie de  gasproductie in verschillende putten.    Van de velden binnen het Westerveld cluster komt de resterende productie vooral  uit de velden Eleveld (ca 700 miljoen Nm?) en Vries Zuid (ca 409 miljoen Nm’).  Vries Centraal produceert naar verwachting de komende 5 jaar nog ca. 100  milioen Nm. Productie uit de overige velden zai naar verwachting minder dan 50  miljoen Nr’ bedragen. Het gehele cluster zal raar verwachting per 2023  uitgepraduceerd zijn. In het high case scenario zou dit uit kunnen jopen tot 2028.    Het is in deze laatste fase van productie lastig te voorspellen hoe de velden zullen  produceren. NAM bestudeert de mogelijkheid om de productie van een aantal  velden te verhogen. Dit betreft onder meer de drie velden, die momenteel niet  produceren. Mogelijke projecten betreffen nieuwe boringen en eventueel het</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  forlife nen ennn    Datum   4 oktober 2016  stimuleren van putten (fracken). Of deze projecten doorgang zullen vinden ís Onze raferentie  afhankelijk van de economische haalbaarheid. t6-10.083   Blad    TNO-AGE is van mening dat, gezien de reservoirkwaliteit en het praductiegedrag 23  van de betrokken velden, de winning doelmatig is en dat de NAM voldoende  initiatieven neemt om de praductie te optimaliseren.    Bodemdaling   NAM heeft de resterende bodemdaling berekend van de gasvelden in  winningsplan Westerveld. Parameterwaarden zijn gekalibreerd op basis van de  periodieke metingen, die sinds 1975 zijn uitgevoerd (2013 voor het laatst).    NAM geeft aan, dat de nog resterende bodemdaling minder dan 2 cm zal  bedragen (figuur C3 uit het winningsplan) voor zowel het mid-case scenario per  veld afzonderlijk als de integrale bodemdaling voor aile velden samen. De  integrale bodemdaling sinds het begin van de gasproductie, inctusief de  bederndaling door productie uit velden in de omgeving. is gegeven in figuur C5  van het winningspian.    TNO-AGE kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenario De NAM  geeft in haar winningsplan een adequate beschrijving van de onzekerheid in de  berekeningen van de bodemdaling.    TNO-AGE heeft voor de eigen bodemdatingsberekening de Orzekerheid in  compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie scenario (high-case).  De maximale bodemdaling bedraagt dan =3 cm.    NAM heeft een maximale bodemdaling berekend van onder de 2 cm. TNO-AGE  komt op hetzelfde resultaat uit, in het geval de onzekerheid in de  compactiecoëfficiënt niet wordt meegenomen.    Risicoschatting op basis van de leidraad seismisch risico    Huidige producerende velden  Voor alie producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de    DHAIS classificatie een niet te verwaartoze kans op beven hebben, of reeds  hebben gebeefd!. Dit verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico  analyse uit te voeren? Volgens de NAM vallen alle velden in het winningsplan in  risicocategorie !.    TNO-AGE constateert, daf de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I).    ! Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS). TNO-  rapport R10198, 2042   ? Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24 1.p. versie 3.2, SooM, 1 februari 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life aE    Datum  4 oktober 2016    Voor velden behorende tot risicocategorie | volstaat seismisch monitoren met het Onze referentie  bestaande seismisch meetnet van het KNMI. De NAM geeft in haar winningsplan —_i6-10.083  aan, dat zij eventueel bereid is aanvullende metingen te doen, als de omgeving  Blad  dat wenst. 4a    Huidige niet-ocoducerende velden    Voor alle momentee! niet-producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij  op basis van de DHAIS classificatie een te verwaarloze kans op beven hebben    TNO-AGE kan zich hierin vinden Echtet, als de productie uit de velden Assen-  Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario  overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor am opnieuw per veld te bekijken, of een  seismische risicoanalyse noodzakelijk is.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van putstimutatie  TNO-AGE acht het risico op bodembeweging als gevolg van zuurstimutatie van  het reservoir vanuit de put verwaarloosbaar op grond van de huidige informatie    Het risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het  reservoir in zichzelf is klein“. Procedureel gezien zal de NAM voorafgaand aan het  uitvoeren van een hydraulisch frack-operatie een gedetailleerd plan ten genoegen  van de IGM moeten overleggen, waarin het risico voor die specifieke operatie  nader wordt geanalyseerd Oaarom is dit effect hier niet verder geëvalueerd door  TNO-AGE    Bevindingen  Samenvattend, TNO-AGE  * is van mening, dat het winningsplan getuigt van doelmatige winning.  * verwacht een maximale bodemdaling van -3 cm  * constateert, dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de teagste risicogroep (categorie }).    Mei vriendeïijke groeten,    Hoogachtend,           (sche Zaken         * Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24 1.p, versie 1.2, SodM, 1 februari 2016  * zie rapport Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek raar mogelijke risico's en  gevolgen van de opsporing en winning van schatie- en steenkoolgas in  Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2014</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum  : Maandag 7  november 2016  
Onderwerp  : advisering gaswinning  
 
VERTROUWELIJK  
 
Er staat een raadsvoorstel in uw collegevergadering geagendeerd over de advisering 
gaswinning. Graag geven wij u nog een aantal overwegingen mee. Hierbij gaat het om : het 
wel of niet openbaar maken van het advies van het Staatstoezicht op  de mijnen; de 
hoofd boodschap van het raadsvo orstel en het al of niet betrekken van de raad bi j de 
formulering van het definitieve advies . 
Wij vragen u op basis van onderstaande een keuze maken voor de form uleringen  in 
het raadsvoorstel.  
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen  
In het  concept raadsvoorstel verwijzen wij naar het advies van het Staatstoezicht op de 
mijnen (Sodm).  In het concept raadsvoo rstel staat dat het als bijlage is bijgevoegd . Het 
advies van de Sodm geeft een duiding en technische analyse van het winningsplan en is in 
die z in zeer waardevol voor de oordeelsvorming over dit winningsplan.  
Het ministerie van EZ en gedeputeerde Stelpstra hebben echter aangeven, het niet wenseli jk 
te vinden  dat het ad vies nu openbaar wordt gemaakt. EZ heeft echter verzuimd om 
geheimhouding op het  stuk te leggen. We hebben EZ de ontsnappingsroute benoemd , dat 
ze dit alsnog kunnen doen. Ze gaan  geen gebruik maken van deze mogelijkheid.  
Ambtelijk is richting EZ aangegeven dat er geen geheimhouding op het stuk is gelegd en het 
dus openbaar is. Er is d oor ons gesteld dat: ‘N u het college dit stuk heeft, ze de plicht heeft 
om de raad volledig te informeren en het Sodm advies  - dat zeer relevante informatie bevat - 
naar de raad te sturen.  
Het is echter aan u om te besluiten of u het Sodm advies gebruikt e n naar de raad stuurt.  
Hierbij is de vraag hoe andere adviserende overheden omgaan met het Sodm rapport  en het 
al of niet naar hun raad/algemeen bestuur sturen.   
 
Vraag:  
Wilt u het Sodm advies aan de raad sturen en in het raadsvoorstel verwijzen naar de 
conclusies in het stuk?  
 
Hoofdboodschap van het raadsvoorstel  
Er zijn verschillende hoofd boodschappen  mogelijk in het raadsvoorstel:  
1. Ja, mits.  
2. Primair: Nee.  
Subsidiair: Wilt u toch vergunnen; houd dan rekening met het volgende ……  
3. Als wij de stukken lezen, geeft dit ons college zorg. We gaan echter eerst een goede 
analyse doen voor wij tot een oordeel komen.  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre> 
Boodschap 1. Ja, mits  
Een “Ja, mits” -boodschap kan luiden:  
Minister als u een winningsvergunning afgeeft , dan adviseren  wij u om minimaal te zorgen 
voor:  
- Een goede nulmeting en monitoring  
- Het van toepassing verklaren van de vernieuwde schade afhandelingsaanpak zoals 
die voor het Groninger veld wordt gehanteerd.  
- Inbouwen dat in  geval van bevingen en schades direct wordt gestopt met winnen.  
 
Boodschap  2. Nee  
Er is echter ook een andere boodschap mogelijk. Deze hangt er vanaf hoe zwaar het advies 
van het Staatstoezicht op de mijnen (Sodm) wordt geïnterpreteerd /beleefd  door u, de ra ad 
en de inwoners van Assen.  
 
Feitelijk zegt het Sodm dat er bij de win ningen in het veld Vries Zuid (onder Marsdijk en 
Loon ) en Eleveld een kleine kans is op geïnduceerde bevingen  (zie overzichtkaart  van de 
gasvelden ). Er is ook sprake van dat in een erns tig geval schade kan ontstaan aan 
gebouwen. De relevante tekst uit het Sodm advies staat hieronder.  De velden  Vries Zuid en 
Eleveld vallen nog net in de laagste risicocategorie. Sodm vindt dat door onzekerheden in de 
berekeningen en het feit dat deze blokk en recent nog hebben gebeefd , de maatregelen 
behorende bij een hogere risicocategorie toe gepast moeten worden . Bij de bepaling van de 
risicocategorie is voor het veld Eleveld bovendien géén rekening gehouden met het 
toekomstige Werklandschap Zuid  (Dit gasveld raakt aan het werklandschap). D e 
risicocategorie is gebaseerd op de huidig inrichting van het gebied .     
In hetzelfde Sodm rapport staat overigens ook dat er in Eleveld al schades zijn geweest als 
gevolg van bevingen.  De overige velden  in Assen (niet zijnde Vries -Zuid en Eleveld) scoren 
veel lager omdat er niet/nauwelijks nog gewonnen gaat worden,   
 
Schade door bodembeweging en mitigerende maatrege len 
NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde 
aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, 
niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit 
wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO -NITG. In deze studie geven 
berekeningen van de  maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  
een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.  
Pagina 7 van 8 
Staatstoezicht op de Mijnen  
Ons kenmerk  
16152380  
De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  
diepte en de duur van de  beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een 
beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit 
gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwij l de mate van schade op een bepaalde afstand 
van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale 
bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt  verder beschreven in het TNO rapport en is ook meegenomen in 
de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de 
historische  schademeldingen voor "lichte, niet constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn 
(of worden) wanneer het duidelijk is da t zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het 
burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden . 
 
 
De boodschap in het raadsvoorstel zou kun nen luiden:  
Primair:  
“Gelet op de in het Sodm geformuleerde risico ’s in een stedelijk omgeving adviseren 
wij u om geen winningsvergunning af te geven  voor de gasvelden in Assen. Wij zijn </pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>van mening dat de belangen van onze inwoners zwaarder wegen dan het economische 
belang van de winning ”.  
Subsidiair:  
Mocht u ons advies niet volgen, dan adviseren wij u om minimaal te zorgen voor:  
- Een goede nulmetin g en monitoring . 
- Het van toepassing verklaren van de vernieuwde schade afhandelingsaanpak 
zoals die voor het Groningerveld wordt gehanteerd.  
- Inbouwen dat in geval van bevingen en schades direct wordt gestopt met 
winnen. ” 
 
Eventueel kunt u bij deze “Nee” boodschap het volgende meenemen in het raadsvoorstel:  
“Het college zal een ge sprek aanvragen bij de minister van EZ. ” 
 
Op bovenstaande “Nee” -formulering zijn tal van varianten mogelijk.  
 
In het advies v an een aantal overhede n in Groningen  op het winningsplan voor het 
Groningerveld is gekozen voor de volgende formulering:  
 
Wij adviseren u vanwege de bestaande omissies, bestaande onzekerheden en het 
ontbreken van een beschouwing en weging van maatschappelijke effecten:  
 
Primair:  Niet in te stemmen met het winningsplan zoals het nu voor ligt.  
 
Subsidiair:  Vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende onderdelen slechts in te 
stemmen met het winningsplan door het hanteren van het principe ”better safe than sorry” 
en daarbi j:  
 
1. de productie aanzienlijk te beperken ten opzichte van het huidige productieniveau, 
waarbij concreet, op korte termijn invulling wordt gegeven aan de dalende lijn in de 
productie die u hebt toegezegd en het perspectief op alternatieven;  
2. een termi jn te stellen aan het winningsplan;  
3. het  meet - en regelprotocol niet leidende te laten zijn voor het nemen van een 
tussentijds besluit voor verhoging van de productie, maar besluiten uitsluitend te nemen op 
basiss van nieuwe winningsplannen;  
4. te voorz ien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
5. NAM, binnen een door u gestelde termijn, onvo lkomenheden te laten aanvullen.  
 
Boodschap 3. Eerst goed analyseren  
Hier kan de booschap zijn:  
‘We gaan de aanvraag van de NAM grondig analyseren. Wij willen u op voorhand 
zeggen dat wij de conclusies van het Sodm (of als het Sodm rapport niet wordt 
verstrekt: dat wij de inhoud van het winningsplan)  zorgelijk vinden. Het is echter te 
vroeg om nu al  met een oordeel te komen. ’ 
Hierbij wordt het innemen van een standpunt dus uitgesteld. Dit geeft het college de kans om 
eerst de stemming in de raad te horen.  
 
Vragen bij een afweging  
Bij uw afweging  over de hoofdboodschap kunnen o.a. de volgende overwegingen een rol 
spelen:  
- Hoe gaat de raad reageren? Kiest het college voor de eerste of derde boodschap, 
komt de raad dan met een motie waarin het college wordt gedwongen om “Nee” te 
zeggen?   
- Wat verwachten de inwoners van het stadsbestuur?  
- Krijgt Asse n bij een reactie “Nee” het stempel “Aardbevingsgebied”?  
- Wat beteken t een en ander voor de relatie met de NAM / ministerie EZ ? </pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>- Hoe zullen de colleges van Tynaarlo en Aa en Hunze (en in mindere mate GS) zich 
opstellen? (dhr. Out zal nog contact zoeken met de  verantwoordelijk bestuurders)  
- Hoe zwaar zijn de risico ’s echt?  Het gaat naar verwachting om beperkte 
bodemdalingen. Er wordt al jaren (afgezien van Eleveld) probleemloos gas gewonnen 
onder Assen, met niet of nauwelijks voelbare bevingen. Er zit echter verschil tussen 
de technische feiten en de beleving van raad en inwoners. Is het aan het college te 
zeggen dat het allemaal wel meevalt?  
- Wil het college lichter, gelijkwaardig of zwaarder inzetten dan de bij het Groningerveld 
betrokken overheden?  
- Moet er word en meegewogen dat er nu nog aardgas moet worden gewonnen (als 
relatief schon e fossiele brandstof) en dat bij  winning in Assen de productie in het 
Groningerveld beperkt kan blijven?  
- Wil het college tijd winnen door eerst te analyseren zodat er ook tijd is o m tot een 
goede afstemming over de boodschap te komen met de andere adviserende 
overheden? Hier wordt opgemerkt dat wij in principe hebben afgesproken  dat we 
samen zouden optrekken.  
- Krijgt het college bij het nu al innemen  van het  standpunt “Nee” het verwi jt dat dit 
standpunt uit de emotie is ontstaan, zonder analyse van de stukken?  
 
Vraag:  
Wilt u een keuze maken voor de hoofdboodschap van het raadsvoorstel?  
 
Verder betrekken van de raad  
In het concept raadsvoorstel staat dat het college het advies vaststelt en ter kennisname 
naar de raad stuurt. Met als argumentatie dat er geen tijd meer is om de raad te betrekken.  
 
Er kan ook worden gekozen voor de volgende formulering : 
“De bevoegdheid om te adviseren ligt bij het college van B&W. Het college hecht er 
echter aan om de raad betrokken te houden. Het college zal daarom het  concept  
advies eind december per brief (of als raadsvoorstel) naar u toesturen. Dit geeft u de 
mogelijk om nog te reageren en het colle ge nog zaken mee te geven.  
 
Wij wijzen u er echter op dat het maken van het advi es tijd kost en wij uiterlijk 17 
januari  als college een besluit moeten nemen.  Dit geeft u beperkte reactie tijd ” 
 
Vraag:  
Wilt u de raad nog betrekken bij de inhoud van het definitieve advies? Zo ja, op welke 
wijze wilt u dit doen?  
 
 
 
Overzichtkaart gasblokken gemeente Assen  z.o.z.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>Overzichtkaart gasblokken gemeente Assen  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 4 
Voorstel:  
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht.  
 
Wat is de aanleiding?  
Op 13 oktober 2016 is bij de gemeente een aanvraag binnengekomen van het ministerie van Economische Zaken  
(EZ) omtrent een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld  (waar de voorgenomen winningen in 
Assen binnenvallen) . (zie bijlage)  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte 
seismische risico’s z ijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale overheden naast de b estaande partijen (Mijnraad, 
Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb) ) nu adviesrecht. Op 19 
januari 2017 moet het advies bij het ministerie van EZ binnen zijn . 
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid (OVV) over de 
aardbevingsrisico’s in Groningen besloten alle aanbevelingen over te nemen. De aanbevelingen uit het OVV -
rapport richt zich onder meer op de veiligheid van burgers en infrastructurele werken en het burgerpers pectief.  
Deze aanbevelingen hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet in 2017 zal worden gewijzigd. In afwachting hiervan, 
heeft de Minister de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen. 
Er wordt nu dus vooruitgelopen  op landelijke regelgeving.   
 
Voor de invulling van het burgerperspectief wil het kabinet dat lokale overheden formeel adviesrecht  krijgen 
over een winningsplan. Daarna krijgen burgers, maar ook overheden, de mogelijkheid een zienswijze in te dienen 
op ee n (ontwerp) winningsplan en de mogelijkheid om in beroep te gaan.  
 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de minister van EZ is bevoegd gezag, De rol van de gemeente 
is de minister een advies mee te geven voordat hij een ontwerp -besluit ne emt op het winningsplan.  
 
Wat wil de wetgever  bereiken?  
Met het advies van de gemeente n, waterschappen en provincies  aan het ministerie van EZ wil de wetgever  
bereiken dat  de belangen van de woning eigenar en en de infrastructuur in het gaswinningsdossier  goed geborgd 
worden. De minister van EZ moet een afweging maken tussen landelijk economische belangen en de lokale 
veiligheid en schade -effecten. In het verleden zijn de lokale eff ecten  in die afwegi ng onvoldoende meegenomen . 
 
 
Situatie  
In het gaswinningsplan Westerveld zijn verschillende gasvelden opgenomen waarvan een aantal binnen de 
gemeentegrenzen van Assen  vallen . De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid 
uitgevoerd. Dit g asveld bevindt zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon. De NAM schat 
dat er dan nog een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. In het winningsplan Westerveld zijn 
naast het gasveld Vries Zuid ook de gasvelden Assen, El eveld en Witten opgenomen. Die allen geheel of 
gedeeltelijk binnen de gemeente grenzen van Assen vallen.  Met name in het veld Eleveld bestaat her voornemen 
om veel gas te winnen . 
 
Samen optrekken  Opiniërende 
bespreking:  24 november 2016  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  08 december 2016  Adviesrol gaswinningsplan   
Datum verzending:  10 november 2016   </pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 4 
In Groningen is een kopgroep van lokale overheden ontstaan u it de veiligheidsregio die zich met gaswinning 
bezighoud. De adviesprocedure van het winningsplan Groningen is onlangs doorlopen. De kopgroep Groningen is 
bereidt om de opgedane ervaringen te delen. Er wordt samengewerkt met de betrokken Drentse lokale 
overheden én een verbinding gelegd met de kopgroep in Groningen. Dit leidt tot een casco -advies . Alle lagere 
overheden kunnen dit casco -advies als basis gebruiken voor een eigen advies.  
 
Thema’s advies  
Het college stelt voor om in haar advies aan het ministerie in ieder geval op de volgende onderwerpen in te gaan. 
Naar verwachting gaan ook de andere overheden in op deze onderwerpen.  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de veiligheidsrisico’s, welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden?  
• Schade(afhandeling):  Voorkomen schade: Wat wordt gedaan om schade te voorkomen?  Hoe groot is de 
kans o p schade? Soort schade? Bij schade: Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gro ningen (CVW).  
• Fracken: Wordt het voorgesteld, wat zijn de risico’s, Wat zijn de onzekerheden?  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is initiatiefnemer, EZ is 
bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provin cie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling productieniveau.   
 
Er wordt t en behoeve van het advies géén contra -expertise verricht door de lokale overheden ter controle van 
de berekeningen. Dit is een taak van de bestaand e organisaties (SodM, Tcbb, Mijnraad). Voor het advies wordt 
wel gebruik gemaakt van de inhoudelijk expertise (geologen) , aanwezig bij de provincie en de kopgroep 
Groningen.   
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen.  
Eind oktober hebben we van de minister van EZ het adviesrapport van Staatstoezicht der Mijnen (Sodm) over dit 
winningsplan ontvangen (zie bijlage).  Het adviesrapport van Sodm beschrijft de beoordeling van het 
winningsplan op seismische risico’s (schade/ on veiligheid door bodemdaling en bodemtrilling als gevolg van de 
gaswinning) en doelmatigheid van de gaswinning.   
 
De inhoud van dit advies op het punt v an de bevingen en schades (pagina 7/8) geeft ons college zorg waar het 
gaat om de velden Vries  Zuid en  Eleveld.  
 
Voorgestane lijn van het college  
In te vullen na bespreking in het college.  
  
Definitief advies ter kennisname naar de raad  
De adviesrol van de gemeente is formeel n og niet geregeld in de huidige Mijnbouwwet. Het college is nu door de 
minister  gevraagd advies uit te brengen.  De raad krijgt van het college een actieve rol in het adviestraject. 
Hiermee wordt invulling gegeven aan het gewenste burgerperspectief.  In de beperkte periode van 14 weken die 
ter beschikking zijn gesteld door is er is onvoldoende tijd om het definitieve advies aan de raad ter 
besluitvorming voor te leggen. Daarom is ervoor gekozen  de raad vooraf te betrekken bij de invulling die het 
college wil  geven aan zijn adviesrecht . Het advies zal in deze lijn worden opgesteld . Het  door het college 
vastgestelde  advies word t in januari t er kennisname naar de raad gestuurd.  
 
Vervolg  
Het is  aan de mini ster hoe hij met de adviezen van de lokale overheden omgaan in zijn afweging . De ervaring met 
het winningsplan Groningen leert dat de minister  weinig met de adviezen heeft gedaan. Mocht blijken dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 3 van 4 
minister het  advies onvoldoende heeft meeneemt  in zijn afweging dan komt  ons college bij de raad terug over 
het eventueel indienen van zienswijzen .       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 08 november 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht  
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 24 november  2016  
 
 
De raad voornoemd,   
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 4 van 4 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>Date : 29-6-2016 16:20:38
F
rom  :  
T
S
ubject : concept tekst m ail m arco
 wat vind je hier van?
 
G
raag morgenochtend even overleg voordat ik deze naar marco stuur.
 
 
D
ag Marco,
 
V
orige week woensdag ontvingen we via de mail een vooraankondiging van EZ voor het adviesverzoek tbv het winningsplan Westerveld. In deze vooraankondiging zijn we
u
itgenodigd voor een specifieke sessie voor het Winningsplan Westerveld op 8 juli in het provinciehuis.  EZ belooft dat we deze week middels een brief het winningsplan
o
ntvangen.
Termijn advies is erg krap
U
it navraag bij EZ blijkt dat dan ook de termijn ingaat voor het indienen van het advies.  Deze is gesteld op 8 weken. Vanwege de vakantieperiode is  de adviestermijndoor EZ 
o
pgerekt tot 5 september. Volgens EZ is deze adviestermijn vooraf afgestemd met de provincie en rekening is gehouden met GS-vergaderingen. EZ was vooralsnog niet van plan
de termijn op te rekken.
 
c
ollege ook 6 september pas weer bijeenkomt na het zomerreces.  De NAM heeft het plan al in februari naar EZ opgestuurd. Nu pas  worden de lokale overheden gevraagd in de
z
omerperiode een advies op te stellen. Onderlinge afstemming en raadplegen van collge en raad wordt hiermee erg lastig.
 
 
                    
 
 
 
l
 
 
 
 
 
 
l
 
   
 
           
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>Date : 8-2-2018 15:06:52
To : " @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, coevorden.nl'" @coevorden.nl, @dew oldenhoogeveen.nl'"
@dew oldenhoogeveen.nl, "
@dew oldenhoogeveen.nl'" 
@hunzeenaas.nl, "' @vechtstrom en.nl'" @vechtstrom en.nl, "'
@w dodelta.nl'" 
@w dodelta.nl,
"
@w dodelta.nl'" 
@w dodelta.nl, "'
em m en.nl'" 
em m en.nl, " @borger-odoorn.nl'"
  @drenthe.nl, " @ruddrenthe.nl'  ruddrenthe.nl, " ruddrenthe.nl'" ruddrenthe.nl, "  
@drenthe.nl, "' @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl,   @assen.nl, " @vechtstrom en.nl'"
@drenthe.nl
Subject : Concept verslag extern netw erkoverleg m ijnbouw w et d.d. 1 februari 2018
Attachm ent : 18-02-01 Afsprakenlijstje.doc;im age001.png;
Dag allemaal,
Bijgaand het concept verslag van afgelopen donderdag.          .
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Team Milieu, Bodem en Energie
 
Aanwezig op: maandag, dinsdag en donderdag
www. rovincie.drenthe.nl
 
16.202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre> 
Overleg extern kennisnetwerk mijnbouwwet d.d. 1 februari 2018  
Aanwezig :    gemeente Aa en Hunze  
    Gemeente de Wolden en Hoogeveen  
    Gemeente de Wolden en Hoogeveen  
    Gemeente Assen  
    Gemeente Assen  
    Waterschap Vechtstromen  
   Gemeente Emmen  
   Gemeente Noordenveld  
    Gemeente Tynaarlo  
   Waterschap Hunze en Aa’s  
    Ministerie EZ  
   Ministerie EZ  
    RUD  
    RUD  
   Provincie Drenthe  
   Provincie Drenthe  
   Provincie Drenthe  
 
1. Opening  
heet iedereen welkom  in het Duurzaamheidscentrum. Na binnenkomst vi ndt er een 
kennismakingsrondje plaats.  verzoekt om een agendapunt actualiteit in te voegen.  
beveelt het lijstje contactpersonen nogmaals aan. Dit is van belang voor het netwerk.  
  
2. Afspraken 6 december 2017  
De wijzigingen die na 6 december z ijn binnengekomen zijn in cursief opgenomen.  
Punt 3 – afspraken 6 juli: VDG moet zijn VNG  
Waar niet aanwezig de achternamen van beide  vermelden  
Actiepunten: 1, 2, 3, 6 en 9 zijn afgehandeld.  
Actiepunt 4: Hinke heeft een mail gestuurd richting gemee nten en een aantal reacties ontvangen.  
Nog geen vervolg in afwachting van beslu itenvoorschrift; blijft dit zoals  het is?   adviseert 
contact op te nemen met iedereen die een winningsplan heeft. Mat hijs merkt op dat in de brief van 
december ook een ali nea is opgenomen  voegt toe dat in het concept instemmingsbesluit 
diverse reacties zijn gehanteerd. Hij adviseert het gesprek door te voeren. In Groningen is nu een 
schadeprotocol maar onze kleine schades zijn net zo complex aldus . De nadruk van het gesprek 
houden op de 0 -meting.  
Actiepunten 7 en 8 blijven actueel . 
 
2a. Actualiteiten  
De actualiteit is dat we teruggaan naar 12 miljard.  merkt op dat de leveringszekerheid ook 
vandaag in een rapport komt. Het advies van de mijnraad m.b.t. Lange lo was 5 miljard en niet meer.  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>3. Winningsplannen (gesprek met , Directie Energie en 
Omgeving  
Er volgt een voorstelrondje.  vraagt daarin naar de planning Westerveld en  naar de 
Wijk.  
 licht  toe dat de reden van de uitnodiging evaluatie is. Het netwerk is opgericht voor 
kennisuitwisseling.  belooft de vragen die in december aan . zijn gesteld voor zover 
mogelijk te beantwoorden.  
Winningsplannen:  
- Diever; beroepszaken lopen  
- Weste rveld; ligt bij EZ. Dit is een oud winningsplan in een nieuwe procedure.  
 
  
  
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
 
 
. 
- De Wijk fase II; is binnen enkele weken definitief  
- Vinkega/Eesveen moeten nog beginnen. De definitieve zienswijzebundel is net binnen (meer 
dan 100)  
- Kiel Windeweer, Coevorden, Schoonbeek, Annen, Eleveld, Annerveen. Zijn door de NAM 
ingetrokken.  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
  
 
 
 
  
 
 
- Norg:  hier gaan 3 procedures over elkaar heen. Norg 2015 en Norg 2017 is ingediend, maar 
door EZ naast zich neergelegd. Zit nu in bestuurlijk overleg.  
- Bij Coevorden is niks spannends aan de orde.  
 
3a. Gesprekspunten uit evaluatie advisering winningsplannen  
Er kan nog via de mail gereageerd worden. De evaluatie wordt doorgenomen. Aanbevelingen zijn in 
NOGEPA verband.  
 
 
 
 
  
 
 
 
 
  
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  
 
  
 
 
 
 
 
 
  
.  
 
Aanbevelingen  
merkt op dat Drenthe als enige in het land goed georganiseerd is.  voegt toe dat niet 
alle aanb evelingen persé voor Drenthe van toepassing zijn.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>    I    ragen aan    ~    . Rondvraa    7. Rondvraag   nn   A  ns    Afspraken         Allen Nuttige adressen aan Judith z.s.m.    Allen Contactpersonenlijstje aanvullen z.s.m.  Link naar meetplannen op NLOG z.s.m.  doorsturen    Adviesvraag voor feedback doormailen _z.s.m.    Afspraak met gemeenten over 0- z.s.m.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>meting  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>    provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>Date : 15-2-2019 12:11:11
F
rom  :  
T
o : "   @aaenhunze.nl, "   @tynaarlo.nl
S
ubject : concept verslag
A
ttachm ent : Verslag bijeenkom st overleg lokale overheden 14 2 2019.docx;
D
 
H
ier mijn uitgewerkte aantekeningen van het overleg van gister.
W
illen jullie waar nodig aanvullen?
 
 
 
 
 
             .
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
16.203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>Verslag bijeenkomst overleg lokale overheden, NAM en EZK
 
14 febr 2019
 
Aanwezig: 
 
NAM: 
 
 
 
Prov
 
Drenthe: 
 
Assen: Marco Out (MO), 
 
Aa en Hunze: 
 
(AT)
 
Tynaarlo: 
 (MT), 
 
 
 
 
1. Opening
 
Tjisse Stelpstra is niet aanwezig 
 
 
2. Voorstelrondje
 
3. Mededelingen/ vast
stelling agenda
 
RC:
 
W
at is de bedoeling van agenda? Algemeen bespreken of specialistische vragen beantwoord 
zien? 
 
MO
: 
B
eide.
 
4. Terugblik op de procedure Instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld
 
RC: 
. Westerve
l
d 
was wel een van de eerste 
winningsplannen nieuwe stijl. De plannen nemen in kwaliteit toe met de ervaring die is opgedaan. 
NAM gaat op basis van ervaring nu voorafgaand aan procedure bestuurlijk in gesprek; men wil 
niet het procedurele traject
 
doorlope
n 
maar lokaal in gesprek gaan. 
 
MT: 
V
ergelijk
t
 
gaswinningsproblematiek met project “Ruimte voor de rivier”. Waarom daar 
nauwelijks weerstand en bij gaswinning wel? Maak een analyse hoe dat komt. Met 
gebiedsarrangement weerstand wegnemen en vertrouwen terug
winnen. 
 
RC: 
Ve
rwacht binnen 2 à 3  maanden 
meer duidelijkheid
 
(beroep).
 
  
 
5. Stand van zaken Schadeprotocol kleine gasvelden
 
H
uidige schadeafhandeling Zuidlaren: 500 g
evallen; 
29 niet tot akkoord gekomen. 
 
 NAM heeft 
voor Zuidlaren de 
insteek gekozen voor ruimhartig.  Het Tcbb
-
protocol 
gaat uit van redelijk.
 
MT: 
I
nderdaad positieve ervaring Zuidlaren; binnen 2 jaar zijn alle schades goed afge
handeld; je 
moet goed kunnen uitleggen waarom je niet vergoed.
 
RC: 
M
et nieuw protocol worden sc
h
ade nog sneller afgehandeld
.
 
 
MO
: 
W
aarom heeft EZK pas zo laat opdracht gegeven aan Tcbb? 
 
RC: Omdat  men niet alleen gaswinning maar ook de overige mijnbouwactiviteiten wilde meenemen. 
Tcbb is nu in afrondende fase met protocol; Tcbb wil zoveel mogelijk aansluiten bij Groningen maar 
EZK wil perse geen immateriële schade in protocol. RC vind dat
 
die schade niet van toepassing is in 
de gebieden buiten Groningen. In die gebieden is geen sprake van waardedaling omdat ze geen 
stempel aardbevingsgebied hebben. Tevens moet er 
in protocol 
een duidelijk onderscheidt zijn in 
nieuwe en bestaande schades. 
 
MT: 
H
oe gaan we om met schades die in zowel gas als zoutwinningsgebied liggen? 
 
RC: Per sector zou een convenant moeten komen waarbij een externe commissie moet beoordelen 
door welke activiteit de schade is veroorzaakt. 
 
RC: Maart/april ligt er een voorstel dat
 
daarna het besluitvormingstraject ingaat. NAM en EZK willen 
intussen wel conform protocol gaan werken.
 
NAM kreeg vanuit Zuidlaren na termijn nog 50 meldingen. NAM wil proberen deze gevallen op 
conform protocol te gaan werken om te oefenen.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre>RC: NAM is akkoord,  
 
6. Mogelijkheden voor een gebiedsarrangement  
MT: doel moet zijn: vertrouwen herwinnen  
RC: gebiedsarrangement is containerbegrip: lusten/lasten of breder met meet/ schadeprotocol.  
MO: wil breder  
NAM wil wel breder maar kern moet zijn energietransitie . 
AH: Provincie: kijk naar wat het gebied nodig heeft . 
NAM is op zoek naar wat gebied nodig heeft. NAM kan helpen bij subsidie, kennis, fondsen, 
technologie zoals bij project in Emmen. Wat is de vraag aan de NAM?  
MO: Welke gebied kiezen we in Westerveld? In Assen of totaal winningsgebied?  
MT: Het totale noordelijk deel van Westerveld?  
AH: Lijkt logisch om de gebieden waar nu nog gas wordt gewonnen te kiezen.  
RC: Ervaringen andere gebieden meenemen.  
RC: Ambtelijk groep moet onderzoeken waar we het dan over hebben o .l.v. een onafhankelijke 
verkenner/Kwartiermaker.  
Totstandkoming gebiedsarrangement goed inbedden politiek/ bestuurlijk.  
MT: Vindt dit een rol van de overheid.  
RC: Helder communiceren, hebben we  het over een cadeau, een schadevergoeding of een 
investering tbv energietransitie?  
MO: Vraagt EZK en NAM zsm een voorzet te doen voor uitwerking g ebiedsarrangement en 
aanstelling kwartiermaker.  
AT: dit zou een logische rol voor de provincie kunnen zijn.  
MO Wie stelt deze aan? NAM stelt aan i.o.m. provincie en gemeenten.  
Denk  goed na over de volgordelijkheid van de afspraken en de externe communi catie hierover. 
schadeprotocol, aanstellen kwartiermaker t.b.v. gebiedsarrangement, beroep sprocedure  
winningsplan. Het gaat de komende tijd door elkaar lopen.  
MO: Doet oproep om hier goed over na te denken en maak hier gezamenlijke afspraken over  de 
afstem ming ervan . 
 
7. Nieuwe inzichten rond nulmetingen en het bijplaatsen van trillingsmeters  
RC: Tcbb hecht minder belang aan 0 -metingen om schade aan te tonen. Door meten van trilling 
wordt duidelijk of er schade kan ontstaan door beving los van gebouwconstructie of  bodemopbouw.  
MT: wat is im pact als je zegt dat 0 -meting niet nodig is?  
RC: Het is niet zodat Tcbb aangeeft dat 0 -meting helemaal niet meer hoeft. Beide zijn van b elang . 
Protocol gaat uit van meer dan alleen een 0 -meting.  
MT: de bestuurlijk opdracht moet zijn: kom met een plan dat goed uit te leggen is aan inwoners.  
 
8. Wat verder te tafel komt  
9. Afsluiting  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre>Date : 21-11-2016 13:46:51
To :   @provinciegroningen.nl)" @provinciegroningen.nl,   @drenthe.nl, "  
@assen.nl
Subject : conceptbrief Raadsvragen D66 zorgen rond
Attachm ent : Vragen Z orgen om  bevingen 17-11-2016.docx;Brief - vragen zorgen om  bevingen 17-11-2016.docx;REPRO2_Pr1eRechts_0527_001.pdf;
 
Graag jullie opmerkingen op bijgaande conceptbrief 
(bij voorkeur nog vandaag!)
 
Aanleiding was dus het krantenbericht vorige week in DvhN. Daarop dus de raadsvragen die ik eind vorige week kreeg.
Met dank aan de eerste bijdrage van   
 
Alvast dank!
Met v riendelijke groet,
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.204
</pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre> 
Schriftelijke vragen van D66 aan het College van Burgemeester en Wethouders van 
de gemeente Aa en Hunze  
 
 
 
Betreft : Zorgen om bevingen  
Datum:   17 november  2016 
 
 
 
Inleiding  
‘Zorgen om bevingen’ stond er boven het artikel (DvhN 1 6 november 2016) wa arin het 
college van Assen haar zorgen uit over de uitkomsten een onderzoek naar de gevolgen van 
gaswinning in o.a. het gaswinningsplan Westerveld, waaronder ook Eleveld valt.  Voor d it 
laatste veld geeft het artikel aan dat de NAM van plan is nog meer gas op te pompen terwijl 
het veld nu al continu produceert. In het gebied hebben al 46 bevingen plaats gevonden 
maar deze geven u tot op heden geen aanleiding tot onrustgevoelens. Dit is  opmerkelijk te 
noemen omdat u op ons verzoek wel trillingsmeters in het gebied heeft geplaatst.  
We hebben onze verdere overwegingen al veelvuldig met u  gedeeld en het lijkt ons dan ook 
overbodig deze te herhalen. Gemakshalve hebben we onderstaand een ove rzicht bijgevoegd 
van de momenten dat we deze voor ons wel zorgelijke situatie bij u hebben aangekaart.   
 
 
Overwegingen : 
- Vanaf december 2013 vraagt de D66 fractie om aandacht voor de problematiek rond de 
aardschokken. We hebben dit gedaan in de vorm van vragen en moties. Telkens weer 
bleek dat het college die aandacht zeer ongewenst vond.  Een korte opsomming:  
o 11 december 2013, begrotingsraad  
o 10 oktober 2014, s chriftelijke vragen compensatiegelden  
o 23 maart 2015, schriftelijke vragen trillingsmeters  
o 2 juli 2015, algemene beschouwingen  
o September 2015, 2 x schriftelijke vragen compensati egelden  
o 12 november 2015, motie trillingsmeters (begrotingsraad)  
o 3 juni 2016, schriftelijke vragen trillingsmeters  
o 26 augustus 2016, schriftelijke vragen schade door gaswinning  
- De trillingsmeters zijn  zoals gezegd  inmiddels geplaatst.  
 
 
D66 komt tot de volgende vragen : 
 
1. Maakt het college van Aa en Hunze zich inmiddels ook zorgen over mogelijke schade door 
gaswinning in o nze gemeente?  Zo ja, vanwaar deze ommezwaai in denken.  Zo nee, kunt 
u onderbouwen waarom niet?  
2. Wat waren uw overwegingen om wel trillingsmeters te plaatsen?  
3. Zijn de door de gemeente Assen gevraagde versnellingsmeters dezelfde als de 
trillingsmeters die door u in het gebied zijn geplaatst. Zo ja hebt u de gemeente Assen dit 
medegedeeld. Zo neen, waarom niet.  
4. Wat houdt de verhoogde productie in Eleveld in, loopt  het gebied hierdoor verhoogd risico 
op aardschokken?  
5. Vallen de velden in Amen en Grolloo (niet dezelfde winningsmaatschappij naar onze 
informatie) ook onder de verhoogde productievoornemens en kunnen we hier dan ook een 
verhoogd risico op aardschokken ver wachten?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre> 
6. Bent u over dit metier wel eens in contact geweest met de gemeente Assen? Zo ja hoe 
komt het dan dat er kennelijk verschillend wordt gedacht over de risico’s en hoe komt het 
dat er niet gezamenlijk wordt opgetreden? Zo neen  waarom niet?  
7. Wordt u do or de NAM of Het Staatstoezicht op de Mijnen  wel voldoende geïnformeerd   
over de ontwikkelingen in de gemeentelijke  en aanpalende  gasvelden dus ook de overige 
op ons grondgebied? Zo ja, hebt u deze informatie dan wel ooit door een onafhankelijk 
bureau la ten toetsen op deugdelijkheid? Zo neen, waarom hebt u daar geen actie in 
ondernomen?  
8. Kunt u ons mededelen wanneer de winningsactiviteiten op ons grondgebied worden 
afgerond  en hoelang de risico’s op aardschokken na het stopzetten van de gaswinning 
nog zull en aanhouden. Zo neen wilt u  deze gegevens dan verzamelen en delen met de 
raad?  
9. Hoe staat het met de plannen om in het gasveld Eleveld CO2 te injecteren? In een 
symposium in ons gemeentehuis heeft een geoloog verbonden aan de universiteit van 
Groningen ge waarschuwd voor de gevaren van een injectie in een put in een onstabiele 
ondergrond als Eleveld.  
10. Baart deze nieuwe ontwikkeling u ook al geen zorgen? Zo ja, waarom niet? Zo neen, wat 
bent u van plan daar aan te gaan doen?  
11. Hoe is de herstelregeling met de NAM bij schade aan gebouwen geregeld?  
12. In de nieuwe mijnbouwwet die volgend jaar van kracht wordt krijgen we als gemeente 
formeel adviesrecht. Hoe gaat u daar gebruik van maken?  
13. Dit onderwerp raakt vele beleidsvelden zoals de verhoudi ng tussen Rijks, Provinciale en 
Gemeentelijke belangen en intergemeentelijk overleg. Ook aandachtsgebieden als 
gevaarbeleving en risico van de bevolking, toerisme, vestiging sklimaat, de door u oh  zo 
belangrijk gevonden imagoschade etc. spelen hier een rol.  Omdat u aangaande de 
gaswinning en alles daarom heen niet proactief communiceert zijn we al 3 jaar actief om 
relevante informatie voor onze bevolking boven tafel te krijgen. Uw weerstand is 
inmiddels spreekwoordelijk met de bevolking als slachtoffer.  De kloof tussen het 
gemeentebestuur en de bevolking groeit hierdoor alleen maar meer. Bent u voornemens 
deze houding te continueren met alle gevolgen van dien? Zo ja waarom, zo neen, waarom 
dan deze plotselinge omslag . 
14. In de optiek van de D66 fractie wordt onze gemeente door het Rijk gezien als een 
wingebied  of wel de backyard van de Randstad (windturbines)  waar in tegenstelling tot 
gebieden in de provincie Groningen geen compensatiegelden aardgaswinning  worden 
uitgekeerd. U heeft aangegeven om redenen  van imagoschade hier geen actie op te 
ondernemen. Hiermee  onthoudt u de gemeentekas bewust mogelijk vele miljoenen.  
Denkt u hier nog ongewijzigd over of heeft de zorg in de gemeente Asse n u aan het 
twijfelen gebracht. Zo ja, waarom dan nu wel en zo neen waarom niet?  
 
 
 
 
 
 
Arie Fonk , Ans Jacobs       
D66 fractie  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>    nn  nn  nn  a  CONCEPT  Po  a  Pe  eC  |  ee  . CO nn  Raadsfractie D66  ed  Onderwerp : Vragen over zorgen om bevingen. Gieten, 21 november 2016  No. : opm Behandeld door : Uw brief van : 17 november 2016  Bijlagen se Doorkiesnummer an Uw kenmerk ie    Geachte heer/mevrouw,</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre> 
    
 
 
  
    
  
  
 
 
 
- –    
  
 
 
 
  
 
  
  
 
  
 
  
 
 
 
  
  
 
 
 
 
   
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre> 
  
     
 
   
  
 
  
 
 
  
  
 
  
 
 
   
 
 
  
 
 
  
 
 
 
  
 
  
  
 
 
 
  
  
 
   
  
 
 
 
  
 
 
   
 
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre> 
  
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
    
 
Wij menen uw vragen hiermee te hebben beantwoord.  
 
 
 
 
 
Het college van de gemeent e Aa en Hunze,  
 
  
 
 
 de heer drs. H.F. van Oosterhout  
secretaris  burgemeester  
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>    ee         sur  -amje ullz ut yeeswio uapaysaao  [EXO] ap UEA uazetape ap jew fy  20y 1ojsrurur ap uee st JaH“‘jatu Bou  -S|e100A a8aj[oo zey Heey Geeygm  [aA 3y2ausatApe jay Jep dooy jaa A  “‘PMzZ-satA 13A0  uajeidaaul [am je ayuaeUIas ap uey  juaurour jep 30, “uejds3uruuim uaa  JA JYDaISALAPe [BIULIOJ Uapayaao  atexo[ uaBlLny Ips0M yYDeTY ued reel  puagjoa arp amMnoquitw amnatu  ap U] “peelajuaaulas ap ure jojs  -10OA Ua3 Ut JeEJS OZ ‘B10z Uassy UEA  siapnoyjam Ua Ja}saaulading uareg  xs0zIapuo Jay UEA uajswoxrjn ad  “UEeJSJUO UAMNOGA] uee ap  “BY ad eur 303 a3UIN wey [eaas ajs  -Bnsuze jay ur ‘ueynisjm zeru Suum  -hoqgaq ap ure apeyps do suey ap ‘uay  -[2A pInZ-uassy Ua UaIIM Yoo Praag  -ooallq pinz-saul, Ua pjaaazy Iseeu    uneeM ‘pfoAloissM uerdsSuruuim  “Sed jay 19A0 WYIIZIOIS]eeIS Jay UA  S@TAPE JOY Ul Jeeys ‘UeyY WYN aq  “pieoAa8ur uoprom uiaarsks  -Slaayeqoolsi pwsouedoz vas Jaour  JepiaA ‘Ussjeerd an srazowsZun  -[PUSI3A IOOp Uapnoy uaye3 ap ur  Jajaq uasulfayytMquo ap pmz-sauA  ua ploAala fiq ‘Wpos yay Uaasta  “PP OZ ‘JaOU WYN aq ‘UayJammnog  uee apeuos ap 100A jple] epraz  9H ‘plaansisaias uapiom jatu Sou  nu UapjeA apusaaq ap ueA Buraaî  -uro ap ur yejAtaddo jay uee we8urS  -9magpuoië ap jep 3sea qa3s (pos)  uoufiw ep do zuorzeorszeeis Jay  ‘Pleaard ur uep Syyoen  tapurw sjal 'ysaamo] uofuraag uitz  Pinz-saLA ur 400 ‘prore8 ue8urpjaur  apeyos 30} {00 Jaa ua pjaoaa] yln  -apinp 8uraaâwo ap ur prom ueareep  ajsteemz a prorseBisen uaBura    aq of jeezo3 ur ora ap ur uliz 14  ‘aHonpoid ut uarel [e st pjaa  -3{7 ‘UsUUTM 9} Se8 [aaa Bou WO Uow  -dUIO0A J2Y YOO Jeejsaq Plaaayy pyaa  U JOOA “UaIz a} UI seBpree 193oUI  ayarqny pref fo uea playjaaaaoy  aiequIM uaa Bou Ja yaazq Jeel 30a  puta Sutogjaoid uaa 317 ‘uayeysdo  mnatudo ‘yputaaqg uooT diop jay ua  AÍrpsrew y(imuoom zassy op 1apuo  Slaap Walz Jep ‘pinZ-saliA pre zay  ur Suruummse ap [IM (NVN) rddeyos  -JEEW ayopiey aspuepepaN aq    ‘uswsu Je0w vojsdanjeew  aPUoTNAUEE WVN ap jep 182z ueu  “rw op do 3qorzeossjeeis zon -Uad  “UIAagpreë Jo} uapraf weg uassy (iq  PMZ-S9UA Ua PjPAard wapyaa ap ul  uruugase3 (opmnoruzay) ad Nassv    HOIWSTIOM MNIH    uassy puol ueSuraeq wo Uo3107          wo  i 7 uae ‘| '  16D sw suo s  PMN Ls  “NDB *    -    | Sur.104 |    %OG Er    BE Lol:AT Tel  NEN TED    HOWE / 182-184-809 / UOPLaIEWWICg / SNN / SOLEIL / VOLOM  Bayaspequoam os oar8 ep    tu“lssoydejs-seog wmudes  wos or | JOH              ED ssoudes eog [iq n pun op  | eum. ue  geur venox                                          ue           3HENALH3A0V         .Ul[z Brpou 1e jeaooy rapraa  am uaylty ua do suefeq ap am UoX  -eul Teel jay UPA Pula Jay UEY ‘st peer  -I00A do Jem jseaje Jeeu axjo UEA  Ja yepoz ‘uauuldeq vooma8 uvauuny  Ja8Iog ur sawep aq ‘woxy qnpauUaz  -20qlalg Uaa ayjuaig ul 1a yep Bees  Jam ualz fim reew ‘uliz uaay yng  ap 1Oop am jep st BjoAe8 ze ‘uararg  ueed ya3 uaa sje uadaoi8 ufiz puey  394 UT [219A “Uap[IM swazaoqiaiq  Seeiî ap uaMnolA ura uaSaiyad  uayypeipdo ooSz nu 10} Ua0} Jeuea  uaqqeU aM ‘uewous] zyonjA 3018  uaa yfreueu Jay yYoay ‘preaorgnd  -28 pam suo 1340 [au ur usor” (rom  IAA AIPUIM IeNIZIOOA 18az ',uo]         -uruo1s) ur sjeoz ‘ultz uadaoräriq  je TEEM salpujAord 100A jseja8ur uaq  -qay dojs uaa y{qapin fim yep idopy  JaH“ ‘puejsloasiw uaa ueA ayeids  st Sulyoys aylyapuey ap suaSjoa  ‘pualypooraysi3 edutuaa, faz ‘ua  -Bazje siasiqiM{uA arp je x ja0ur  nu jem ‘iaurwel [aay “Jojeuypso  -09 ap laz ‘uaqqey jeeuajzew Baouos  zaru noz BunuoÏs axfrjepuer aq ‘p3az  -adje st doysyiom ap 3uem ‘ua33az  1 Jeoul ‘uasasad uapsom noz'el non  “yequiaaou 6z do ‘1a810g ur vases  jpiom doysyiom uaa Ja ep pyeSar  -03 qay YI Ua UaWOY Uap]IM qnpouraz  -20qterg ap {Iq oIp ualem uamnolA  1o jo pdeeiaa8 x1 qay sÁnyazunH    NVI ASEVH 0104 “19810 UI QnjawazaoqIeig ep seyyze 1030u ap si eSujUaon Kuuen    yay ui ajealaig Joy (ig ‘verd ult  ew ueedoBrepron 91 uaq ‘pmay  -33p203 piam yp uaol" ‘apmnis  -do az yep ‘1eejdutaxayaoid uaa sIny1  az aplaiq ewieeq ‘Bunyons ayft  -apue] ap UeA 1OJeUTPIOOIOISaI Uae  Joop uanadad pram aig ‘oojayssauA  ut doysyiom usa e]urusar apSjoa  ‘uaSiuy a) ay ap apuo „uatarg  Uajsiog, 194 URA JsUNY ap WO  „UIOY[AM SEM  diny snp ‘sasayjozdiaiq ap 100A istry  -JUDEM UIB SEM IJ ‘Jorlsod area ap  SEM ‘UaAa] a) do aur wo apjeq zawoz  uadojadye Sunypis ap 1 uaor ‘ultz  -MNOJA ajay al yeedaq Ja} ‘uaqqay  3} Uajs10q WO yfiBuejaq oz MNOIA    U93 IOOA SI JOY ‘Jou sasayqjoid ap  Ymuqaë yr snp ‘ueedzopuo aryerado  apuaredsaqisiog uaa suaStJaA0 qay  al 'peys] zoz uapayas uarel yay qay  YJ “Waqqay aj JayxUeyxIsIOg WoO st zay  TEM JAAM yr“ ‘uliz nOZ Ya[A HIM Uoa  193ue] zoru ayzuarg 3epoz ‘uaryou a7  do qnpwezeogtaig uaa sjeerduoom  Jeeq Ul 100A WIZ ureu az jep uep  Jaa sjjaz ua ‘1ajstarq sje uapjaur  23 uee Yoo YpIZ (tz zoorsaq ‘aprooy  Janentur joy wea e8urvaar vaol  ‘IMNp a3  Jo reemz aj uliz oz jo uoBerp a} pao’  pliare 3oru wreeyon yay do suayay  “WI a8amuea uftz ajszeer alg “uars1og  -uauoolts sSrpuamym 100A uapaiq         Jeneutaye uaa arp ‘uayssoqdau ua}  „Joris 3UNYINs ap eta uaMnosA prop  -uouslia uadary reel 3u0, ‘sjasiaiq  ap uea Surpraidsiaa op ue uajeuar  -eur ‘uayewdnd asiaarp uy uauoned  100A 38107 ua zunags1apuo uaaonen  -tur axfnesjeejd arp ‘jysuaSdo uaz  -2oqtarg Sunwns oxfrepuer uaa st  JJ ‘PUELapaNn ieeu pleema81ano aly  -EI|SNY BIA Uapayad reel 3am) autapy  uaa Ua eyLaUly Ul Uees}UO si Usa  OUD} J9H “AQEINdWe uaa zoop peer  -33;{tmy uftz (ua)zszoq uny arp uom  -NOIA UBE Uafuoyssa3 UopIoa sijer8  ua plaaqa8 uepzoa s1a8imfua zoop  erp sasayzordisxoq uliz swazaogreig  ‘Bani aHoy uaa uaAs reew 3194  “sjeerd  -UOOM JeeY Ul qnpUazaogiarg ual  -349802 amnatu ap 1a}4De 1070 op  st fiz ‘wayew saljuassny, radu [an  sou woyueuu    </pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2018 12:22:09
F
 
   
C
S
ubject : correspondentie verzoek handhaving put Vries-10  
A
ttachm ent : Handhavingsverzoek inzake productieput Vries 10 aan SodM 14 augustus
d
efinitief.pdf;Antw oord_SodM_op_handhavingsverzoek_dd_14082017.pdf;Antw oord_EZ _verzoek_nieuw _instem m ingsbesluit.pdf;Antw oord_SodM_op_bezw aarschrift_dd_29112017.pdf;Bezw aarschrift
o
p antw oord SodM 17162697 .pdf;
B
 
H
 
1
4 aug 2017        : handhavingsverzoek  
2
0 okt 2017         : reactie Sodm op verzoek handhaving
2
4 okt 2017         : reactie EZ op verzoek handhaving
2
9 nov 2017        : bezwaar  
4
 dec 2017          : reactie Sodm op bezwaar    
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsspecialist gemeente Assen
 
 
-
 
-
W
ebsite: www@assen.nl
 
16.205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>Staatstoezicht op de Mijnen
Ministerie van Economische Zaken
Inspecteur generaal van Staatstoezicht op de Mijnen
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
Assen,  maandag 14 augustus 2017.
Betreft: Handhavingsverzoek betreffende productieput Vries-10 gaswinning Westerveld
Geachte heer, mevrouw,
Hierbij verzoek ik u om handhavend op te treden ten aanzien van de gasproductie in productieput 
Vries-10 door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), tot er een nieuw instemmingsbesluit 
van de Minister van Economische Zaken betreffende de gaswinning in deze productieput is, die 
niet gebaseerd is op de aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van datum 9 september 2016 
maar op een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning die specifiek Vries-10 betreft. 
Mocht u niet kunnen handhaven omdat er op dit moment terecht gas gewonnen wordt op basis van
de vigerende vergunning en zonder bijvoorbeeld een m.e.r en zonder toetsing aan de Mijnbouwwet
2017, dan verzoek ik u in elk geval aan het eind 2018 te handhaven omdat er voor deze 
winningsput geen aanvraag wijziging gaswinning gedaan is door de NAM, die verlenging van de 
gaswinning betreft na 2018. 
De reden voor mijn aanvraag is dat er voldoende stellingen aan te voeren zijn op basis van 
aanwezige informatie en onderbouwt door een groot aantal argumenten en conclusies die 
bewijzen dat de productie in Vries-10 op onjuiste gronden gestart is door de NAM die zich 
daarmee geen zorgzame winningspartij betoont en op onjuiste en mogelijk zelfs onrechtmatige 
gronden is toegestaan door de Minister van Economische Zaken, die zich daardoor niet als een 
betrokken en zorgzame bestuurder gedraagt. 
De redenen dat ik mijn verzoek tot u wend zijn de volgende; 
Krachtens uw functie hebt u de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel ter 
handhaving van de Mijnbouwwet en de bij of krachtens die wet gestelde verplichtingen berust op 
grond van artikel 132 van die wet bij de Minister van EZ. In het Besluit mandaat, volmacht en 
machtiging EZ 2015 heeft de Minister van EZ deze bevoegdheid gemandateerd aan de Inspecteur-
generaal der Mijnen. Het is mij bekend dat een besluit als dit door u namens de Minister van EZ 
genomen wordt. 
En
Als eigenaar/bewoner van Jadestoep 25, gelegen in de woonwijk Marsdijk te Assen ben ik 
woonachtig circa 800 meter vanaf de productieput Vries-10. Ook ben ik een van de bewoners die 
mogelijk schade aan mijn onroerend goed ondervindt als er een aardbeving door gaswinning 
plaatsvindt tijdens de gaswinning tot 2018 of in de 30 jaar die daarop volgen. Mijn verzoek om 
handhaving dient daarom te worden beschouwd als een aanvraag om een beschikking conform 
artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna; Awb). Artikel 1:3, derde lid van de Awb 
1</pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>definieert een aanvraag als een verzoek van een belanghebbende, een besluit te nemen. Onder 
belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken 
(artikel 1:2, eerste lid, Awb). Ten aanzien van bestuursorganen worden de hun toevertrouwde 
belangen als hun belangen beschouwd (artikel 1:2, tweede lid, Awb).
1. IN AANMERKING GENOMEN DAT:
 1.1. Met de Actualisering winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen 
Drenthe III en Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840 vervallen een aantal 
voorschriften uit de oorspronkelijke vergunning omdat zij onderwerpen bevat die in de 
Mijnbouwwet van 2003, dan wel andere wetgeving geregeld zijn en verder een aantal 
begrippen die verouderd zijn. De winningsvergunning Drenthe wordt op 17 juli 2007 
integraal vastgesteld.
 1.2. Na 2007 zijn er een aantal aanvragen wijziging gaswinning door de NAM ingediend die 
betrekking hebben op Vries Zuid, Vries 1, Vries 8 en Assen, allen onderdelen van het 
Westerveld Systeem,  de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840)  
 1.3. 2 april 2015 heeft minister Kamp van EZ de kabinetsreactie op het OVV-rapport aan de 
Tweede Kamer gestuurd. Hij geeft aan dat hij, vooruitlopend op inwerkingtreding van de
voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet, ingediende (wijzigingen van) 
winningsplannen zoveel mogelijk in de geest van de aangekondigde wijziging van de 
Mijnbouwwet behandeld.
 1.4. 21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen, een aanvraag 
ingediend om een vergunning ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. 
De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij Kleuvenveld te 
Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, 
sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
 1.5. 14 maart 2016 heeft EZ een brief gestuurd aan de NAM met als kenmerk DGETM-
EO/16034301 waarin aangekondigd wordt dat de omgevingsvergunning voor Inrichting 
Vries 1 waarvan productieput Vries-10 onderdeel uitmaakt wordt verleend en inwerking 
treed nadat de termijn van zes weken voor het indienen van een beroepsschrift 
verstreken is.
 1.6. 29 augustus 2016 is de meest recente versie van het winningsplan Westerveld nog in 
detail besproken met medewerkers van Staatstoezicht op de Mijnen en uw ministerie. 
Op basis van de aangebrachte veranderingen in de aanvraag, vraagt de NAM de 
Minister EZ de procedure tot instemming met het winningsplan te hervatten. 
 1.7. 11 september 2016 ontvangt het ministerie van Economische Zaken een aanvraag van 
de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) tot instemming met het 
gewijzigde winningsplan Westerveld met als datum 9 september 2016. 
 1.8. Op het moment van de aanvraag wijziging winningsplan Westerveld van de NAM op 9 
september 2016 wordt er nog geen gas gewonnen in de productieput Vries-10. 
 1.9. 13 oktober 2016 stuurt de Inspecteur-generaal der Mijnen een advies winningsplan 
Westerveld naar het ministerie van EZ met als kenmerk 16152380 waarin de 
2</pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre>productieput Vries-10 genoemd wordt in verband met de productie van Vries Zuid.
 1.10. 26 januari 2017 Beantwoording vragen over de plannen van NAM om de put Vries-10 
in Assen op te starten door Minister Kamp van EZ.
 1.11. Van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 ligt het ontwerp-
instemmingsbesluit voor de gewijzigde gaswinning ter inzage. Iedereen heeft de 
mogelijkheid te reageren met een zienswijze. 
 1.12. De voorbereidingen voor de productie in Vries-10 zijn gestart tussen 25 december en 
31 december 2016. Daarna is de productie langzaam op gang gekomen. Op dit 
moment augustus 2017 wordt er gas gewonnen met toestemming van de Minister 
Kamp op basis van onder andere de vigerende vergunning. De echte startdatum van de
winning wordt wordt nergens genoemd, maar in de mail die ik op 20 juli 2017 
ontvangen heb van de voorlichter  van de NAM wordt 
aangegeven dat deze tussen 25 december en 31 december 2016 ligt. (deze mail wordt 
als bijlage toegevoegd bij deze brief) 
 1.13. De aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van 9 september 2016 staat los van de 
nieuwe productieput Vries-10 en van de aanvang van de productie in Vries-10. Voor 
Vries-10 moet de NAM nog een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries1 of Vries 
Zuid of Westerveld indienen.
 1.14. Er is voor de productieput Vries-10 door de NAM nog geen aparte aanvraag wijziging 
gaswinning ingediend na het verkrijgen van de verkrijgen van de omgevingsvergunning 
voor Inrichting Vries 1. 
2. STELLINGEN GASWINNING PRODUCTIEPUT VRIES-10
Productieput Vries-10 is een nieuwe put binnen Vries-1 en gasveld Vries Zuid.
Zowel de NAM als de Minister van EZ als SodM als TNO als alle andere de adviespartijen 
erkennen en geven aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft en geen oude put die 
opnieuw in gebruik is genomen. Ook is men het erover eens dat Vries-10 een andere put VRS-3C  
die al 23 jaar gesloten is vervangt, als het gaat om de productie binnen het gasveld Vries Zuid. 
Maar dat neemt niet weg dat het wel een nieuwe put betreft waar een omgevingsvergunning voor 
is aangevraagd en afgegeven, waar een nieuwe installatie is gebouwd en waar toestemming voor 
productie van de Minister van EZ voor is gegeven. 
De vigerende vergunning waarop binnen Westerveld Systeem gasproductie plaatsvindt is de 
geactualiseerde winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen Drenthe III en 
Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840. Daarna is er geen instemmingsbesluit meer 
genomen over Vries 1 en met name VRS-3C en de vervangende productieput Vries-10.
De  omgevingsvergunning inrichting Vries-1 Productieput 10 geeft NAM geen toestemming om te 
produceren in Vries-10. Die toestemming geeft de Minister EZ op andere gronden zoals de 
vigerende vergunning. Voor de omgevingsvergunning was geen MER (m.e.r) noodzakelijk.
De aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. Het heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft, waarvoor nog een nieuw 
winningsplan wordt ingediend door de NAM. 
3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>Op het moment van indienen van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 
vindt er nog geen productie plaats in Vries-10. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 ontbreekt de prognose van het 
totale Vries-10 productievolume net als de 113,3 miljoen m³ dat Vries-10 nog in het vigerende 
winningsplan mag produceren. Ook de juiste locatie van deze productieput wordt nergens 
aangegeven met een foto of een omschrijving. In alle grafieken wordt Vries-10 niet expliciet 
genoemd. Ook niet onder de nog niet of niet producerende putten zoals bij voorbeeld Assen Zuid 
en Witten. Er is geen SAR specifiek gericht op Vries-10 en ook geen risicomatrix gebruikt in dit 
geval om Vries-10 te beoordelen voorafgaande aan de start van de productie. Ook is er geen MER
opgesteld voor de start van de productie. 
De gaswinning in Vries-10 wordt door de Minister toegestaan op de volgende punten: het niet 
overschrijden van de productiegrenzen van de vigerende vergunning door het in productie nemen 
van Vries-10 en een seismische risicoanalyse van TNO voor alle kleine velden.
De productie in Vries-10 is gestart volgens de NAM tussen Kerst en Oud en Nieuw 2016. Dus 
tussen 25 december en 1 januari 2017. Op het moment dat de eerste bewonersbijeenkomsten in 
januari 2017 gehouden werden was de productie nog niet 100%. 
De productie van Vries-10 valt wat betreft de productiegrenzen onder de vigerende vergunning en 
er kan als er geproduceerd wordt tot 2018 productie plaatsvinden, maar wat betreft van de start 
van de productie valt deze onder de nieuwe Mijnbouwwet van 1 januari 2017 en moet derhalve ook
voldoen aan alles wat gesteld wordt in deze Mijnbouwwet 2017. 
Door in te stemmen met de productie Vries-10 tot 2018 op deze wijze terwijl de werkelijke 
productie gestart is rondom het van kracht worden van de nieuwe Mijnbouwwet van 2017, heeft de
Minister niet alleen geen recht gedaan aan het adviesrecht van de partijen, die genoemd worden in
de Mijnbouwwet van 2017, hij heeft er ook mee ingestemd dat er geen aanvraag wijziging 
gaswinning Westerveld is opgesteld die specifiek Vries-10 betreft.    
Omdat de productie in Vries-10 plaatsvindt op de vigerende winningsvergunning is er nog geen 
sprake van een gedetailleerde risicoanalyse voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten zoals die wordt gevraagd in de nieuwe Mijnbouwwet. 
Dit betekend dat er onduidelijkheid is of deze reservoirstimulatie nu gewoon wordt uitgevoerd 
zonder dat voldaan wordt aan de adviezen en voorwaarden zoals als de SodM geformuleerd heeft 
in haar brief van 13 oktober 2016. 
Er is geen low-case; mid-case of high case scenario omschreven voor deze put zodat de SodM 
haar controle functie naar behoren kan uitvoeren en kan handhaven als de productiewaarden toch 
overschreden worden door de NAM in Vries-10. 
Er is voorafgaande aan de start van de productie van Vries-10 geen aanvullende monitoring 
geregeld door middel van het plaatsen van versnellingsmeters op diverse plekken. En er is ook 
geen risicobeheerssysteem opgesteld en geïmplementeerd. 
De historische vergelijking van gasveld Eleveld en gasveld Vries Zuid gaat voor Vries-10 niet op op
diverse punten zodat de mogelijkheid bestaat dat als alle onderdelen van de analyse voor SAR 
worden ingevoerd voor Vries-10 geldt dat deze niet binnen het Seismische risico II valt. 
Het is voor Vries-10 niet duidelijk of er voldoende rekening gehouden wordt met de aanwezigheid 
van Natura2000 en het waterwingebied in de zeer nabije omgeving. 
4</pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre>Voor de inrichting Vries-1, productieput 10 is vanaf 2007 tot heden en voor winning Westerveld is 
er voor zover bekend nog geen aanvraag wijziging gaswinning ingediend door de Nederlandse 
Aardoliemaatschappij (NAM) voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) die expliciet een aanvraag inhoud die 
de gaswinning betreft na 2018. 
De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) heeft voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 
4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) voor september 
2016 en daarna nog geen aanvraag gedaan voor de verlenging van de winningstermijn na 2018 
die expliciet een aanvraag inhoud die de gaswinning betreft in Vries-10 na 2018.
In artikel 34 van de Mijnbouwwet is bepaald dat het winnen van delfstoffen geschiedt 
overeenkomstig een winningsplan. In artikel 35, lid 1sub c, van de Mijnbouwwet alsmede in artikel 
24, lid 1 sub c van het Mijnbouwbesluit is aangeven dat in het winningsplan de wijze van winning 
alsmede de daarmee verband houdende activiteiten opgenomen moeten worden. Aan deze 
bepalingen voldoet de productie in Vries-10 niet. 
3. ARGUMENTEN:
3.1 Omgevingsvergunning en toestemming gaswinningsvergunning.
21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen ingevolge de Wet 
algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna Wabo) een aanvraag ingediend voor  een 
omgevingsvergunning. De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij en 
bereikbaar via de openbare weg  Kleuvenveld te Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen 
kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
De aanvraag is in het Omgevingsloket Online geregistreerd onder nummer 1674527.
De vergunningaanvraag betrof de ingebruikname van gasproductieput VRS-10. Deze wordt via 
een te plaatsen gasproductie-eenheid aangesloten op het bestaande leidingwerk. Tenslotte wordt 
ten behoeve van de nieuwe put een methanolinjectie-eenheid en een anti-corrosievloeistofinjectie-
eenheid geplaatst.
De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de volgende activiteiten:
A. Het veranderen of veranderen van werking en het in werking hebben van een inrichting.
Volgens artikel 2.1 eerste lid, onder e, sub 2 en sub 3, van de Wabo is een 
omgevingsvergunning vereist voor het veranderen of veranderen van werking of het in 
werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk. 
B. Bouwen van een bouwwerk
Volens artikel 2.1 eerste lid onder a, van de Wabo is een omgevingsvergunning vereist voor
het bouwen van een bouwwerk. 
Op de activiteiten is de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 6 maanden van toepassing 
(afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en art. 3.10 van de Wabo).
In de brief van 14 maart 2016 van Ministerie van Economische zaken met als Kenmerk DGETM-
5</pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre>EO/16034301 wordt aangeven dat de volgende organisaties zijn geraadpleegd. 
•Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen; 
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder;
•Waterschap Hunze en Aa's; 
•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) 
Onder punt 4 in de brief worden de adviezen en zienswijzen van geraadpleegde partijen genoemd.
•het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen;
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe;
•Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's; 
•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen).
Door het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen is facultatief advies 
uitgebracht ten aanzien van het onderdeel 'bouwen van een bouwwerk' van de aanvraag;
De Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe hebben verklaard geen wettelijk adviseur te 
zijn; 
Door de Inspecteur-generaal der Mijnen is advies uitgebracht ten aanzien van de aanvraag en het 
aan het (ontwerp) besluit te verbinden voorschriften.
Onder punt 5 van de brief staan de overwegingen met betrekking tot de ingediende adviezen en 
zienswijzen
•Het advies van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen en 
de Veiligheidsregio Drenthe is volledig in dit besluit verwerkt. Zij geven aan dat de 
aanvraag voldoet aan artikel 2.10 van de Wabo.
•Het advies van de Inspecteur-generaal der Mijnen is volledig in dit besluit verwerkt. Daarbij 
geadviseerde voorschriften zijn verwerkt in bijlage 1 behorende bij dit besluit. 
Ook staat in deze brief onder punt 7 Overwegingen met betrekking tot het besluit. 
De aanvraag is beoordeeld aan de voor de activiteiten betreffende artikelen van de Wabo. Vooraf 
is de aanvraag getoetst aan het Bor en de aan de Regeling omgevingsrecht. 
Voor activiteit A. is gekeken naar de Milieueffectrapportage, die voor de oprichting van oppervlakte 
installaties voor de winning van aardolie of aardgas geldt, op grond van D.17.3 van het Besluit 
m.e.r. en de m.e.r. beoordelingsplicht. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit kan worden verleend. 
Voor activiteit B heeft er een beoordeling plaats gevonden of het bouwplan voldoet aan de 
gestelde eisen. Verder is de aanvraag met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1 
onderdeel c, van de Wabo getoetst aan het geldende bestemmingsplan 'Buitengebied, Herziening 
art. 30 WRO. Voor dit perceel geldt de bestemming 'Jonge-veld-en veenontginningen met de 
aanduiding 'aardgaswinning Het bouwplan voldoet aan de bestemming. 
Ook is de aanvraag getoetst aan de redelijke eisen van welstand, met in inachtneming van het 
bepaalde in artikel 2.10 lid 1 onderdeel d, van de Wabo. De conclusie is dat het bouwplan voldoet 
aan de redelijke eisen van welstand. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit moet worden verleend. 
Onder punt 8 Besluit wordt vervolgens onder andere het volgende vermeld.
6</pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>II De omgevingsvergunning voor de inrichting Vries 1 te verlenen aan de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij B.V. voor de volgende activiteiten;
A. Het veranderen of veranderen van de werking van een inrichting.
B. Bouwen van een bouwwerk;
III De omgevingsvergunning voor onbepaalde tijd te verlenen, met verwijzing naar artikel 2.33 
van de Wabo;
IV Aan de omgevingsvergunning de voorschriften uit bijlage 1 te verbinden;
V De aanvraag en bijbehorende bijlagen, deel te laten uitmaken van de 
omgevingsvergunning. De bij deze omgevingsvergunning behorende documenten worden 
genoemd in bijlage 2. 
3.1.1 Conclusie(s) omgevingsvergunning en toestemming gaswinning.
De aanvraag omgevingsvergunning door de NAM is getoetst op de de Wet algemene bepalingen 
omgevingsrecht (hierna Wabo) en niet op de Mijnbouwwet van 2003 of de nieuwe Mijnbouwwet 
van 2017 die op 1 januari 2017 van kracht werd. 
De adviserende partijen zoals het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) hebben niet geadviseerd 
of geoordeeld over de aanvraag omgevingsvergunning op basis van de Mijnbouwwetten van 2003 
of 2017. 
Door het geven van adviezen hebben het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) nimmer expliciet 
toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de productieput Vries-10 onderdeel van Vries1 
onderdeel van het Westerveld Systeem. 
Opvallend is dat er geen advies van Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's is 
opgenomen terwijl dat wel in de lijn der verwachting ligt gezien deze nieuwe productieput dicht bij 
of in een Natura 2000-gebied ligt. Natura 2000-gebied zou zeker vanuit de Mijnbouwwet 2003 en 
2017 wel beoordeeld moeten worden als het om de uiteindelijk toestemming gaswinning zou gaan.
Opvallend is ook dat er geen m.e.r. wordt uitgevoerd iets wat voor de uiteindelijk gaswinning wel 
moet gebeuren in het kader van de Mijnbouwwet 2003 en Mijnbouwwet 2017. 
Het ministerie van Economische zaken heeft namens de Minister de omgevingsvergunning 
verleend maar daarmee geen toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de gasproductie-
eenheid Vries-10. Dit is ook nergens omschreven in de brief aan de NAM  met als Kenmerk 
DGETM-EO/16034301.
In de brief staat omschreven dat er voor onbepaalde tijd een omgevingsvergunning voor deze 
winningsput Vries-10 is afgegeven maar dit heeft geen betrekking op de gaswinning die in deze 
put plaats vindt. 
7</pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre>3.2 Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld NAM en gaswinning Vries-10
Er zijn na 2007 een aantal aanvragen wijziging gaswinning gedaan door de NAM voordat op 9 
september 2016 de aanvraag instemming winningsplan Westerveld bij het ministerie van EZ is 
ingediend. 
Alle aanvragen hebben als basis het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen 
(K.B. 30/5/1963) De oorspronkelijke vergunning is van 4 november 1968.
De aanvragen vóór  9 september 2016 maken geen melding van de productieput Vries 10 of het 
vervangen van Vries C3. De aanvraag van 9 september 2016 meldt op bladzijde 16 het volgende: 
Citaat: In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter vervanging
van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie blad). einde 
citaat.  Op het moment van deze aanvraag is er geen productie in Vries-10.
De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:
1. een vernieuwde seismische risico analyse
2. de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid
3. een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en
4. voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de verlenging van de termijn van gaswinning 
na 2018, er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
Er wordt geen melding gemaakt van de precieze locatie van de nieuwe productieput Vries-10 zoals
deze wel vermeld wordt in de verleende omgevingsvergunning van na 14 maart 2016. Ook wordt 
er geen melding gedaan over het moment van de start van de gaswinning in deze productie-
eenheid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog te produceren hoeveelheid gas met betrekking tot deze put Vries-10. 
De hoeveelheid gas die productieput Vries-10 nog zou mogen produceren volgens het vigerende 
winningsplan en de prognose van het totale Vries-10 productievolume wordt niet expliciet 
genoemd in de aanvraag instemming winningsplan Westerveld van 9 september 2016. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 wordt door de NAM gesteld 
dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 onbedoeld verbonden is
geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. (de brief wordt als 
bijlage toegevoegd)
Verder wordt er in betreffende brief gesproken over het nieuwe winningsplan voor Vries-10.  
Het aangepaste winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft die een oude vervangt 
waarvoor een nieuw winningsplan wordt ingediend. Dit plan heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. 
8</pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre>3.2.1 Conclusie(s) Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en gaswinning 
Vries-10
De aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld door de NAM bevat geen vermelding dat er 
plannen zijn om op korte termijn in productieput Vries-10 gas te gaan winnen. 
In de aanvraag instemming winningsplan Westerveld wordt aangeven dat de al 23 jaar stilliggende 
productieput VRS-3C  wordt vervangen door productieput Vries-10. Er is dus 23 jaar geen 
gaswinning in dit gedeelte van Vries 1/Vries Zuid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog produceren met betrekking tot deze put Vries-10. 
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de termijn van de verlenging van gaswinning 
na 2018 er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
De productiestart van Vries-10 staat volgens de NAM los van de procedure rond het aangepaste 
winningsplan Westerveld. 
Er is dus volgens de NAM geen verband tussen de aanvraag 9 september 2017 en het in productie
nemen van Vries-10. Deze zaken dienen als losstaand te worden beschouwd, ze zijn 'onbedoeld 
verbonden geraakt'. 
Ook de NAM geeft aan dat er nog sprake is van een nieuw winningsplan waar het leeuwendeel 
van de productie van Vries-10 onder gaat vallen. Er is dus sprake van een nieuw winningsplan 
naast de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016.
Het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen (K.B. 30/5/1963) voldoet op 
een aantal punten niet meer aan de eisen die gesteld worden in de Mijnbouwwet van 2017 en 
dient daarom te worden bijgesteld. Dit is ook de reden dat de aanvraag wijziging Westerveld wordt 
ingediend op 9 september 2016. 
De gaswinning die plaatsvindt gebeurd dus niet op basis van de aanvraag instemming gaswinning 
Westerveld gedaan door de NAM op 9 september 2017. En wordt dus ook niet beoordeeld door de
minister op basis van de gedane aanvraag. In zijn ontwerp-instemmingsbesluit geeft de Minister 
heel duidelijk aan op welke basis er gas gewonnen wordt in Vries-10. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 geeft de NAM aan dat er 
overleg is geweest op 30 november en 21 december 2016 tussen partijen. 
In deze brief wordt aangegeven dat in een antwoord op een vraag van de NAM het SodM aangeeft
dat het vigerende winningsplan voor (de winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 
laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963)) 
toestaat dat Vries-10 nog 113,3 miljoen m3 uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren. 
De prognose van het totale productievolume van het totale Vries-10 is van de NAM en komt niet 
van de SodM. Wat opvallend is, is dat er hier gesproken wordt over een nieuw winningsplan tot 
tweemaal toe. 
Verder geeft de NAM aan gesprekspartners aan dat;
9</pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>citaat: Met betrekking tot de Seismische Risicoanalyse van het Ministerie van Economische Zaken
deelt de Minister de conclusies van deze analyse zoals uitgevoerd door TNO/SodM (het kleine 
velden onderzoek) De Minister concludeert dat” in afwachting van de behandeling van het 
gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan de productie doorgang kan 
vinden”.  Einde citaat. 
De NAM stelt dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 
onbedoeld verbonden is geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. 
Heel begrijpelijk als in het voorgaande al gesteld is dat er een nieuw winningsplan zal komen die 
deze productieput Vries-10 betreft. 
Aangezien de NAM aangeeft dat de gaswinning productieput Vries-10 een nieuwe aanvraag 
winningsplan betreft is het de vraag of er in de vigerende winningsplan voldoende rekening is 
gehouden met Nationaal Park Drentse Aa en het aanwezige Natura2000 gebied, dat wil zeggen 
volgens de Mijnbouwwet 2017. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 wordt een vergelijking gemaakt 
tussen Vries Zuid en Eleveld. Dit is eigenlijk speculatie en berust alleen op een theoretische 
veronderstelling niet alleen omdat er te weinig en/of er geen metingen plaats vinden in Vries Zuid 
maar ook omdat er sinds 23 jaar geen gasproductie plaats vindt. Dus zijn er geen drukverschillen 
die de bevingen veroorzaken. Dit geldt zeker voor productieput Vries-10, wat deze put betreft gaat 
de vergelijking met de historie met Eleveld helemaal niet op.
3.3 Adviezen SodM en TNO Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
A. SodM
In het advies van 13 oktober 2016 van de SodM staat onder Procesverloop, citaat: Recent is 
besloten om winningsplannen breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de 
beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer worden beperkt tot de “seismische 
hazard” (seismische dreiging, maar wordt uitgebreid naar het seismische risico . einde citaat. 
Onder Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie staat citaat:  In de nieuwe Mijnbouwwet 
wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale eisen voor het werkprogramma worden 
beschreven in de bijbehorende mijnbouwregeling. Vooruitlopend op de wijziging van de 
Mijnbouwwet en Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het 
instemmingsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk vier weten vóór 
aanvang van de zuur- en /of hydraulische stimulatie een lokaal specifieke risico analyse in te 
dienen.  Einde citaat
Voor de aanvraag van 9 september heeft de NAM een analyse gemaakt van het seismisch risico 
(SRA) als gevolg van gaswinning uit de onderhavige gasvelden. Citaat: De gasvelden Assen-Zuid, 
Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte mid-case scenario niet produceren, 
waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. (gedachte= Vries-10 gaat nu wel produceren) NAM 
verwacht in het high case productie scenario voor de velden dat de drukdaling gering zal zijn, 
waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario 'verwaarloosbaar' is. Volgens de methodiek is 
verder analyse ('Stap 2 van de SRA) voor deze velden niet nodig. Einde citaat 
Citaat: Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld (….) Vries Zuid (…) 
10</pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre>is het nodig om de risico matrix te gebruiken ('Stap 2 van de SRA).  Einde citaat
Citaat: SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente verleden,
veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan (M> 2,0) zijn in de 
omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid (zie ook volgende paragraaf) 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) middel put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de 
grondbewegingen aan de oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze grondbewegingen die de
schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert hierom NAM in de omgeving van de 
Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het 
plaatsen van enkele versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een 
risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en 
implementeren.  Einde citaat
Onder advies staat vermeld: citaat: SodM adviseert u om onder de volgende voorwaarden in te 
stemming met het winningsplan:
1. NAM dient voor 1 maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken met het Waterschap 
zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden 
om nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.
2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het 'high-case productie scenario van de 
Velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-west de seismische risico analyse te 
actualiseren en een wijzigingswinningsplan in te dienen. 
3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut voor 1 juni 
2017 enkele versnellingsmeters boven Eleveld en Vries-Zuid gasvelden te installeren en 
operationeel te hebben.
4.NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal der Mijnen, voor de 
bevende velden in dit winningsplan een risicobeheerssysteem te ontwikkelen en 
operationeel te hebben.  Einde citaat
B. TNO
In de gasproductie wordt een low-case scenario, mid-case scenario en high-case scenario 
onderscheiden. 
Huidige producerende velden
Voor alle producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de DHAIS 
classificatie een niet te verwaarlozen kans op beven hebben, of reeds hebben gebeefd (1). Dit 
verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico analyse uit te voeren (2). 
1 (Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS); TNO rapport 
R10198 2012
2 Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke 
leidraad voor adressering mbb p.versie 1.2 SodM 1 februari 2016
Huidige producerende velden
Citaat: Voor alle momenteel producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kans op beven hebben. TNO-AGE constateert, dat de 
risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad (..).  Einde citaat
Huidige niet producerende velden
Voor alle momenteel niet-producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op beven hebben. 
11</pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre>TNO-AGE kan zich hierin vinden. Echter als de productie uit de velden Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor om 
opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse noodzakelijk is. 
3.3.1 Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10
A. SodM
Een belangrijk verschil met de regelgeving van de 'oude winningsvergunning” van voor 9 
september is dat de beoordelingen niet langer worden beperkt tot de 'seismische hazard' maar 
wordt uit gebreid naar het seismische risico. (SRA)
In de 'nieuwe Mijnbouwwet', zegge die van 1 januari 2017, staat onder Risico analyse zuur- en 
hydraulische stimulatie, dat er een gedetailleerde risicoanalyse wordt gevraagd voor 
reservoirstimulatie als onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De 
minimale eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende 
mijnbouwregeling. 
De SRA voor de gaswinning voor de onderhavige gasvelden genoemd in de aanvraag 
winningsplan Westerveld van 9 september 2016 geldt niet voor productieput Vries-10 omdat die 
nog niet in productie was op het moment van de SRA. Hiervoor moet een SRA gedaan worden. 
Het deel van Vries Zuid waarin Vries-10 ligt kan gelijk gesteld worden aan de gasvelden Assen-
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West omdat er ten tijde van het indienen van de aanvraag 
winningsplan Westerveld ook nog geen gaswinning plaatsvond en ook al 23 jaar geen gaswinning 
plaats had gevonden. 
Omdat de NAM nog geen SRA heeft gemaakt die expliciet Vries-10 betreft is het ook nog niet 
exact te stellen hoe dit gasveld zal gaan produceren en is er nog niks te zeggen over het low-case,
mid-case of high case scenario. Wat zeker zal zijn is dat de gaswinning van invloed is op de 
drukdaling maar of deze gering zal zijn is nog de vraag. 
Met zekerheid is al te stellen dat Stap1 van de SRA niet voldoende zal zijn om dit veld te 
beoordelen. Of, zoals de SodM stelt, is voor het beoordelen van het seismische risico voor Vries 
Zuid waar deze productieput Vries-10 in ligt het nodig om de risico matrix te gebruiken of te wel 
Stap 2 van de SRA. 
De SodM lijkt op basis van de adviezen van TNO een vergelijking te maken tussen gasveld 
Eleveld en Vries Zuid c.q. Vries-10. Dit zal wel een bureaustudie betreffen want iedereen kan zien 
dat de verschillen tussen deze putten zo groot is dat er serieus voor Vries-10 een nieuwe SRA 
moet worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld:
•Gasveld Eleveld is een actieve gaswinning waar in het recente verleden veelvuldig 
bevingen zijn opgetreden. In Vries-10 wordt al 23 jaar geen gas gewonnen op het moment 
van de aanvraag en het advies van SodM. Dus die vergelijking voor dit deel van Vries Zuid 
gaat niet op. 
•In Gasveld Eleveld zijn in totaal 46 bevingen geregistreerd, in Vries-10 worden op het 
moment van het advies de grondbewegingen aan de oppervlakte nog niet geregistreerd. Dit
is logisch want er vindt nog geen gaswinning plaats en dus is er geen drukdaling of 
bodemdaling te verwachten. 
12</pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre>•Bij de start van de winningsvergunning november 1968 was de situatie gasveld Eleveld en 
Vries-10 ongeveer gelijk. Het grootste verschil was dat Eleveld dicht bij de vuilopslag van 
Assen lag en dicht tegen het oefenterrein van Defensie lag en bij de toen nog eenvoudige 
TT baan. En Vries-10 lag midden in de weilanden net als VRS-3C . De woonwijk 
Baggelhuizen waar Eleveld dichtbij ligt en de ijsbaan Drenthe waren in aanbouw maar de 
woonwijken Peelo, Pittelo en Noorderpark en vooral Marsdijk (inclusief de grote en kleine 
industrieterreinen) bestonden nog niet. VRS-3C  zou als deze put werkzaam zou zijn op dit 
moment ineens onder een woonwijk liggen met de postcode 9403. (Mijn postcode dus) 
Vries-10 ligt 800 meter van deze postcode af. 
•23 jaar geleden is VRS-3C  gesloten terwijl de gaswinning in gasveld Eleveld gewoon door 
ging. 
•Rondom gasveld Eleveld is er weinig meer gebouwd. Alleen de TT Baan heeft vele 
uitbreidingen gekregen; de sport accommodaties achter de Bonte Wever, de VMBO 
opleiding Salland  en natuurlijk de huidige Bonte Wever. Boven Vries-10 is veel meer 
gebeurd. 21 jaar geleden is een groot deel van de Marsdijk de Messen; De Stoepen en 
delen die daar tegen aanliggen gebouwd, Net als de nieuwe scholen en een kerk en de 
industrieterreinen naast de woonwijk en het Messenveld I en II. Een groot deel van de 
Asser bevolking woont boven of heel dicht naast deze productieput. Of in de woonwijken 
Peelo, Pittelo en Noorderpark. 
•Gasveld Eleveld ligt nog steeds tegen het oefenterrein de Haar van Defensie aan en dat is 
een mooi natuurgebied. Vries-10 daarin tegen ligt heel dicht tegen een deel van 
Natura2000 aan. 
•Gasveld Eleveld ligt niet boven een waterwingebied, Vries-10 dus wel. Dus goede 
afspraken over zuurstimulatie als deze put niet genoeg produceert is gewoon een must. 
•Voor gasveld Eleveld is al gebleken dat hier seismische risico I geldt dat dicht tegen 
Seismisch risico II aan ligt,  net als in het al producerende deel van Vries Zuid. Omdat de 
verschillen tussen beide gasvelden zo groot is wat betreft bijvoorbeeld het aantal inwoner 
en de aanwezigheid van industrie en Natura2000 is het de vraag of bij een SRA die Vries-
10 betreft het Seismische risico II niet net overtroffen wordt.
B. TNO
De SRA die is uitgevoerd betrof de producerende velden in het winningsplan van dat moment en 
dus niet expliciet Vries-10.
Er is geconstateerd dat er een SRA is uitgevoerd die blijkbaar noodzakelijk was voor de aanvraag 
die  huidige vigerende vergunning betreft. Dat betekend dat als TNO expliciet een uitspraak zou 
doen over de huidige gaswinning in Vries-10 zij dezelfde mening zou zijn toegedaan namelijk dat 
de NAM verplicht gesteld zou moeten worden om een SRA voor dit deel van het veld uit te voeren. 
Voor alle momenteel niet-producereden velden in het winningsplan -  Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West - geldt, dat zij op basis van DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op 
beven hebben. Dit was op het moment van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2016 natuurlijk ook zo voor Vries-10 omdat daar nog geen productie plaatsvond. 
Vervolgens geldt de volgende uitspraak ook voor Vries-10. Citaat: Echter als de productie uit de 
velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt,
dan stelt TNO-AGE voor om opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse 
13</pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre>noodzakelijk is. Waarbij het natuurlijk op dit moment niet duidelijk is binnen welke case scenario 
de winning plaats vindt. Einde citaat.
3.4 Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp over de 
plannen van de NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
De vragen zijn gesteld door lid van de Tweede Kamer Dik-Faber (ChristenUnie) en gaan over de 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten (ingezonden 13 januari 2017 
en beantwoording op 26 januari).
Citaat 1:
Ik heb uw Kamer op 22 november 2016 (Kamerstuk 33 529 nr. 316) geïnformeerd over het feit dat 
er nog ruimte beschikbaar is onder het geldende winningsplan om gas uit de put Vries-10 te 
produceren. Put Vries-10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM heeft Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put 
Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op 
basis van het vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de 
productie. NAM heeft de productie uit de put Vries-10 inmiddels opgestart. 
Einde citaat.
Citaat2:
(..) Daarom vind ik het belangrijk dat er voor alle kleine velden in Nederland een seismische 
risicoanalyse wordt uitgevoerd. Ik heb daarom in de gewijzigde Mijnbouwwet, die sinds 1 januari 
2017 van kracht is, opgenomen dat elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische 
risicoanalyse moet bevatten. Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk een seismische 
risicoanalyse uit te voeren voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 
juni 2016 (Kamerstuk 33 529, nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. Uit deze analyse blijkt dat het 
seismische risico voor het Vries-veld in de laagste risicocategorie ligt. Dit betekent echter niet dat 
er geen bevingen kunnen voorkomen. Voor velden in de laagste risicocategorie volstaat, conform 
de procedure met betrekking tot de seismische risicoanalyse, monitoring van seismiciteit met 
behulp van het huidige KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk. 
Einde citaat
Citaat 3:
Ik heb inderdaad in mijn brief van 22 november 2016 aangegeven dat eerder is gezegd dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden”. Ik heb daarbij ook aangegeven dat er zich 
situaties voor kunnen doen waarbij er nog wel ruimte is binnen het vigerende winningsplan om te 
winnen uit een nieuwe productieput. Dit is het geval bij het Vries-veld. In het geval van de put 
Vries-10 is al op basis van een eerdere put aan NAM toestemming gegeven gas te winnen
uit dit deel van het Vries-veld en dit is vastgelegd in het vigerend winningsplan. 
Einde citaat
Citaat 4:
Het vigerende winningsplan is goedgekeurd op basis van de toen geldende mijnbouwwetgeving. 
Dat betekende dat het ter advies voorleggen van het besluit aan de regionale overheden nog geen
onderdeel van de wettelijke procedure was. Echter het besluit tot instemming met een gewijzigd 
winningsplan stond wel open voor bezwaar en beroep. 
Einde citaat
14</pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre>Citaat 5:
(…) Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk seismische risicoanalyses uit te voeren 
voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 juni 2016 (Kamerstuk 33 529, 
nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. In deze seismische risicoanalyses worden ook de factoren 
bevolkingsdichtheid, industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur 
meegenomen. Op basis van deze analyses is er geen aanleiding om in te grijpen in het vigerende
winningsplan uit 2011. 
Einde citaat
3.4.1 Conclusies  Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
Het gelden winningsplan dat hier bedoeld wordt is de winningsvergunningsgebieden Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 
30/5/1963). Dit is ook het vigerende winningsplan waarop de NAM haar aanvraag wijziging 
Westerveld van 9 september 2016 indient. 
Op dit winningsplan is de Mijnbouwwet 2007 en het Mijnbouwbesluit van 2007 van toepassing. 
Punten in deze vergunning die niet zijn aangepast op 17 juli 2007 is de totale productie die in 
Westerveld is toegestaan tot 2018 en de verlening van de duur van de gaswinning na 2018. 
De NAM moet de SodM vragen naar ruimte in de vigerende winningsvergunning als zij een nieuwe
productie op willen starten binnen het winningsplan Westerveld. Want er is een totale 
productiecapaciteit tot 2018. Dit antwoord heeft de NAM niet alleen nodig om een productie te 
starten maar ook om te beoordelen of het nog nuttig is om een nieuwe put te boren zoals Vries-10.
Het antwoord van de SodM op de vraag of er nog capaciteit dus nog productie is toegestaan op 
basis van het vigerende winningsplan is dus positief. En op basis van de nog aanwezig ruimte in 
de totale productie tot 2018 is dus ruimte. 
NAM voldoet dus aan de vereisen als het gaat om de ruimte in het vigerende plan wat betreft de 
hoeveelheid gas die zij wil gaan winnen tot 2018. Maar SodM geeft niet direct toestemming met dit 
antwoord om ook daadwerkelijk gas te gaan winnen zonder dat er een nieuwe aanvraag wijzing 
winningsplan noodzakelijk is. 
Op 26 januari 2017 heeft de NAM de productie in Vries-10 reeds opgestart ondanks dat zij voor 
deze put geen SRA heeft uitgevoerd en de Minister ook richting de kamer nogmaals aangeeft dat 
elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische risicoanalyse moet bevatten. De gestarte 
productie van Vries-10 is niet opgenomen in de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2017. Het antwoord van de Minister is wat Vries-10 betreft in tegenspraak met zijn 
eigen handelen en met het handelen van de NAM als verantwoordelijke winningspartij. Op dit punt 
wordt er dus gas gewonnen zonder dat er aan de eisen van de nieuwe Mijnbouwwet 2017 voldaan 
wordt. 
De NAM stelt zelf dat ze de productie langzaam opgestart hebben tussen 25 december en 31 
december 2016. Mogelijk is de echte productie na 1 januari 2017 begonnen en valt deze dus 
volledig onder de regelgeving van de nieuwe Mijnbouwwet. Welke volgens zeggen van de Minister 
geen overgangsrecht heeft 
Uit de analyse van TNO blijkt inderdaad dat het Vries Veld in de laagste risicocategorie valt maar 
ook al bijna in de volgende risicocategorie II. Dit is de Minister bekend omdat hij op 13 oktober 
2016 aanvullende adviezen heeft gehad van de SodM en van TNO waar naast de het huidige 
15</pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre>KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk ook enkele versnellingsmeters boven dit veld 
geïnstalleerd moet worden voor in elk geval 1 juni 2017. Maar deze adviezen gelden niet expliciet 
Vries-10 omdat op deze locatie in Vries Zuid geen productie plaats vond al 23 jaar niet. De 
geplande productie Vries-10 is niet meegenomen in de analyse van SodM en niet in die van TNO 
anders hadden ze deze in hun zorgvuldigheid expliciet vermeld als niet werkzaam net als Assen 
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West. De Minister is hier niet volledig en zorgvuldig in zijn antwoord 
aan de Tweede Kamer omdat hij weet dat de nieuwe productieput Vries-10 niet als zodanig 
genoemd wordt in de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
In alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, dient een 
nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend te worden behalve dus bij Vries-10 omdat de NAM al 
toestemming had om in Vries C3 gas te winnen 23 jaar geleden en dat dit is vastgelegd in het  
vigerende winningsplan. Hier wordt voorbij gegaan aan het feit dat er op basis van de regelgeving 
van de 'oude winningsvergunning” al een analyse gemaakt moest worden voor wat betreft de 
Seismische Hazard op basis van de Mijnbouwwet 2007. En dat er op basis van de eigen regels 
van de Minister van april 2016 al een SRA moet worden uitgevoerd voordat de winning mag 
starten op basis van de nieuwe regelgeving van de Mijnbouwwet 2017. Als de start van de echte 
winning na 1 januari 2017 is geweest dan moet dit met zekerheid volgens de Mijnbouwwet van 
2017.
Ook de Minister geeft hier aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft. 
Omdat het een nieuwe productieput betreft die na april 2016 gestart is met produceren geldt 
volgens de regels van de Minister dat de nieuwe Mijnbouwwet 2017 van toepassing is. Mocht de 
werkelijke productie na 1 januari 2017 opgang gekomen zijn dan geldt natuurlijk helemaal de 
Mijnbouwwet 2017. Maar de Minister heeft natuurlijk gelijk dat het volgens de vigerende 
vergunning nog niet nodig was om advies te vragen aan de decentrale overheden, provincie 
Drenthe en Waterschappen, het was namelijk helemaal nog niet aan de orde dat er advies 
uitgebracht moest worden. Volgens de NAM staan de aanvraag winningsplan Westerveld en de 
productie in Vries-10 los van elkaar. Er kan pas advies worden uitgebracht als de NAM een 
deugdelijke aanvraag wijziging Westerveld voor Vries-10 heeft ingediend bij het Ministerie van EZ. 
In het antwoord van 13 oktober 2016 gaat TNO niet specifiek in op productieput  Vries-10. Ze gaan
in op al producerende gasvelden binnen het Westerveld Systeem. En daarvan zeggen ze dat in 
het geval van Vries Zuid een SRA aan de orde is. Dit geldt dus ook voor de nieuwe productieput 
Vries-10. Het is een zekerheid dat deze SRA niet expliciet voor Vries-10 gedaan is. 
Het lijkt er sterk op dat het de Minister er alles aan gelegen is om de productie in Vries-10 door te 
laten gaan. Als hij hiermee een foute inschatting heeft gemaakt zal hij dat zeker niet toegeven, ook 
niet als dit niet rechtmatig zou zijn. Door zijn instelling heeft de Minister ruimte geschapen voor een
discussie over de toepassing van verschillende wetgevingen en regels. Er lopen dan binnen het 
winningsplan Westerveld twee soorten regelgevingen naast elkaar, die van bestaande gaswinning 
van voor 9 september 2016 waarvoor vele partijen een advies hebben uitgebracht op basis van 
besluiten van de Minister in april 2016 en die van de vigerende vergunning en alle rechten die 
daaraan verbonden zijn. Maar dit laatste is in elk geval niet het adviesrecht van alle partijen die 
reageerden op op de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
Zolang er geen problemen ontstaan door een aardbeving ontstaan door gaswinning of 
milieuschade in Natura2000 en/of aan dijken of aan woningen en gebouwen of echte risico's voor 
bewoners is er geen discussie over vergoeden van schade door de NAM. Maar als die problemen 
en schade wel aan de orde zijn ontstaat er een oeverloze discussie net als in het Groningenveld 
over binnen of buiten contouren en wel of geen C-schade of anderszins.
16</pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre>Maar niet alleen de Minister is er sterk aan gelegen om deze productie door te zetten op basis van 
de vigerende vergunning. 
De NAM toont zich geen verantwoordelijke partij door onduidelijkheid te laten bestaan over het 
moment van de start van de werkelijke productie in Vries-10 en door zich niks gelegen te laten 
liggen aan verzoeken van bijvoorbeeld de gemeente Assen, gemeente Tynaarlo en de 
Waterschappen om deze productieput voorlopig te sluiten. 
3.5 Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en gaswinning Vries-
10
Onder punt 3 Voorgeschiedenis wordt duidelijk aangegeven:
3.1 Wijziging Mijnbouwwet; 3.1.1 Wijzing toetsingskader met als apart punt Natuur en milieu; 3.1.2 
Wijziging procedure; 3.2 Procedure winningsplan Westerveld.
Onder punt 4 Juridisch kader is opgenomen:
Punt 4.1 Mijnbouwregelgeving
Het winningsplan dient te worden getoetst aan de Mbw en de daarop gebaseerde 
regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en de artikelen 24, 30 en 31 van het 
Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch kader waaraan het winningsplan wordt 
getoetst. Alvorens op basis van de Mbw over te mogen gaan tot winning is, op grond van 
artikel 34, derde lid, van de Mbw, de instemming vereist van de minister met een 
winningsplan. Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waarop de winning wordt 
uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen genoemd in artikel 35 
van de Mbw. Artikel 24 Mbb bevat een aantal nadere eisen die aan een winningsplan 
worden gesteld. 
Ter beoordeling of met een winningsplan kan worden ingestemd, wordt het winningsplan 
getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister kan slechts geheel of 
gedeeltelijk instemming weigeren of daaraan voorschriften of beperkingen verbinden: 
a. indien het in het winningsplan aangeduide gebied door de minister niet geschikt wordt 
geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om reden van het belang van de 
veiligheid voor omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele
werken of de functionaliteit daarvan,
b. in het belang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen,
c. indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of
d. indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt. Artikel 36, tweede lid, van 
de Mbw bepaalt voorts dat de minister de instemming kan verlenen onder beperkingen of 
daaraan voorschriften kan verbinden, indien deze gerechtvaardigd worden door een grond 
als genoemd in artikel 36, eerste lid of, voor zover het belang van de veiligheid voor 
omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de 
functionaliteit daarvan daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het 
belang van leveringszekerheid.
Punt 4.2 Voorbereidingsprocedure
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het winningsplan
voorbereid met toepassing van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure als bedoeld
in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is naast SodM en Tcbb op grond van artikel 34, vijfde 
lid, van de Mbw ook advies gevraagd aan alle betrokken decentrale overheden. en op 
grond van artikel 105, derde lid, van de Mbw aan de Mijnraad.
Punt 5. Adviezen naar aanleiding van de aanvraag
17</pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre>SodM heeft bij brief van 13 oktober 2016 advies uitgebracht (kenmerk:16152380). Voor de 
beoordeling van het winningsplan Westerveld heeft SodM advies gevraagd aan TNO-AGE 
voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige winning, 
bodemdaling en de SRA;
de Tcbb heeft bij brief van 6 december 2016 advies uitgebracht (kenmerk: 
TCBB/16189114);
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe (hierna: de provincie Drenthe) heeft bij brief
van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 3/3.3/2017000089);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk:MIJR/17035516)het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
Assen (hierna: de gemeente Assen) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk: 2016-04865);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht (kenmerk:MIJR/17035516)
Punt 6.1 Algemene adviezen
De decentrale overheden adviseren om de toezegging van de minister jegens NAM om 
binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put Vries-10 in te
trekken en NAM op te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavig 
winningsplan af te wachten. Het vigerende winningsplan is namelijk niet getoetst op de 
veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen.
Punt 6.3.3 Bodemtrilling
Advies SodM
(….)SodM stelt vast dat er in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente 
verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden. De zwaarste daarvan (magnitude groter dan
2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid. 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer opgestart. (…)
Advies Tcbb
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het Groningenveld 
mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op 
de schaal van Richter kan worden overschreden. Als er ook voor het winningsplan 
Westerveld redenen blijken te zijn om de Mmax van 3,9 te herzien, dan zal NAM het 
winningsplan hiervoor moeten wijzigen.
Gezamenlijk advies decentrale overheden
De decentrale overheden constateren dat de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
dicht liggen bij de grens met risicocategorie II. (…) De decentrale overheden verzoeken om 
in het instemmingsbesluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de productiescenario's geen 
rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling versus bodemtrilling. De 
decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte geen 
18</pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre>rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en ook niet met de correcte 
bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld Eleveld. Geadviseerd wordt 
om dit te herstellen. Advies van de Mijnraad De Mijnraad geeft aan dat in het gasveld 
Eleveld veelvuldig bevingen zijn opgetreden; soms met een magnitude groter dan twee, 
met schademeldingen als gevolg.
De productie uit het gasveld Vries-Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier 
bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten magnitude 1,5).  In de SRA blijken beide 
velden desondanks in de laagste categorie (I) te vallen, zij het dicht bij de grens met 
categorie II. SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid 
gasvelden aanvullende monitoring te laten uitvoeren door het plaatsen van enkele 
versnellingsmeters en om NAM een risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit
dit winningsplan te laten opstellen en implementeren. De Mijnraad onderschrijft deze SodM-
aanbevelingen.
Punt 7.1 Algemeen
(….) EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit. Zolang er 
binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het geval van de put Vries-
10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het winningsplan nodig. In dit geval wordt
dat veroorzaakt door het feit dat de put Vries-10 een oudere niet meer werkende put 
vervangt, waarvan de productie al in het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen 
het vigerende winningsplan is nog ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, 
als onafhankelijk toezichthouder, op toezien dat de productie uit de put Vries-10 en 
de effecten daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is vastgelegd in 
het vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen 
worden gesteld aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende 
winningsplan indertijd niet is getoetst op de veiligheid van burgers.  Na vaststelling 
van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde winningsplan Westerveld, 
kan de productie uit de put Vries-10 ook na deze twee jaar doorgaan. In dit winningsplan is 
ook een SRA opgenomen. Uit deze risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie 
uit de put Vries-10 het seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende 
winningsplan. Ook de verwachte bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende 
winningsplan. Er is dan ook geen aanleiding om de reeds eerder verleende instemming met
het vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de productie uit de put 
Vries-10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure zijnde 
instemmingsbesluit.
3.5.1 Conclusie(s) Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
Uit de informatie onder punt 5 blijkt heel duidelijk dat er door diverse partijen gebruik gemaakt is 
van hun recht om advies uit te brengen in het kader van Mijnbouwwet 2017.
Uit de informatie onder punt 6 blijkt heel duidelijk wat de decentrale overheden adviseren over de 
toezegging van de minister jegens de NAM  om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen
uit de nieuw geboorde put Vries-10. Volgens hun is het vigerende winningsplan is namelijk niet 
getoetst op de veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen. Hierin 
deel ik de mening van de decentrale overheden over het vigerende winningsplan en de SRA want 
dit is nu juist een van de redenen waarom de aanvraag van 9 september 2016 door de NAM is 
ingediend. 
De SodM geeft aan in haar advies dat citaat – Daarnaast wordt de productie uit het bevende 
voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer 
19</pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre>opgestart – Einde citaat. Dit betekent concreet dat de aanvraag winningsplan Westerveld niet 
Vries-10 betreft omdat deze bestaande gaswinning en gasopslag betreft en geen nieuwe 
gaswinning. 
Ook de decentrale overheden geven in hun advies aan: citaat: De productie uit het gasveld Vries-
Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten 
magnitude 1,5). einde citaat. Dus ook zij erkennen dat er in Vries-10 nog geen sprake is van 
gaswinning en dat deze productieput dus niet valt onder de aanvraag van 9 september. 
Onder punt 7 geeft de Minister aan op welke gronden de gaswinning in productieput Vries-10 
gestart is. Zijn eerste mededeling is: EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan
dit besluit. Dat klinkt voortvarend maar gaat echt over verschillende zaken die niet te rijmen zijn. 
EZ-vergunning Vries-10 is gegeven op basis van de vigerende vergunning en dit besluit (zijnde dit 
instemmingsbesluit) gaat over een aanvraag die specifiek toeziet op bestaande gaswinning en 
gasopslag en dus niet op een nieuwe productieput. De Minister is bezig appels en peren samen te 
voegen en dat lijkt niet rechtmatig. Het zou juist zijn als de Minister over Vries-10 een nieuw 
instemmingsbesluit zou nemen op basis van een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries-10 
Westerveld. 
Er kunnen gerust vraagtekens gezet worden bij de mededeling van de Minister dat het vigerende 
winningsplan voor productieput Vries-10 voldoende getoetst is op de veiligheid van de burgers 
volgens de huidige normen. Het is namelijk maar de vraag of TNO en vervolgens de SodM de 
juiste uitgangspunten hebben genomen bij het toetsen. Zie ook de conclusies over dit onderwerp 
onder 3.3.1  Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10.
De Minister geeft aan dat er binnen het vigerende winningsplan nog ruimte is voor twee jaar 
productie tot 2018. Dit wordt nergens gestaafd door bewijzen of door informatie vanuit de aanvraag
door de NAM. De NAM noemt in haar aanvraag de start van de gaswinning in put Vries-10 niet, 
noch de hoeveelheid gas die deze put gaat produceren per jaar of de totale productie van deze 
put. 
De NAM heeft in haar aanvragen wijziging gaswinning van 2007, 2011 en 2016 geen expliciete 
aanvraag van de verlening van de termijn van de gaswinning tot na 2018 gedaan.  
In zijn mededeling benadrukt de minister alleen dat op basis van de vigerende winningsvergunning
er voldoende ruimte is voor de productie maar hij geeft nergens aan dat als het gaat om Vries-10 
er ook al aangeven is of er zuur en hydraulische stimulatie zal plaats vinden. Terwijl hij in dat geval 
ook geen toestemming had moeten geven op grond van zijn eigen conclusie. Verder geeft de 
Minister onvoldoende aan dat de vraag beantwoord is wat betreft de huidige gaswinning in Vries-
10  en of dit geen nadelige gevolgen zal veroorzaken op de natuur in het effectgebied.
Tot zo ver de argumenten en conclusies waarmee ik mijn stellingen onder artikel 2 onderbouw. 
Te uwer informatie:
Ook heb ik dit betreffende verzoek tot handhaving gestuurd naar de Minister van Economische 
Zaken als bevoegd gezag ingevolge artikel 132 Mijnbouwwet 2017.
Op 11 augustus 2017 heb ik de Minister van Economische Zaken gevraagd om een nieuw 
instemmingsbesluit te nemen betreffende de productie van Vries-10. 
Een afschrift van deze brief heb ik verzonden aan de NAM en de gemeenten Assen, Tynaarlo en 
20</pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre>Aa & Hunze, de gedeputeerde staten van de provincie Drenthe; en de waterschappen. 
Tevens heb ik een groot aantal bewoners van Marsdijk en Loon gevraagd en de actiegroep 
StopgaswinningMarsdijk om mijn aanvraag te ondersteunen na het versturen van mijn verzoek. 
Hun steunbetuigingen ontvangt u binnen twee weken na mijn verzoek. 
Hoogachtend,
Mevrouw  
Jadestoep 25
9403 SX Assen 
21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre>             Staatstoezicht op de Mijnen  inisterie van Economische Zaken    > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Staatstoezicht op de Mijnen  Mevrouw  Bezoekadres  Jadestoep 25 Henri Faasdreef 312  9403 SX ASSEN 2492 JP Den Haag  “Postadres    Postbus 24037  2490 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nl  www.sodm.nl    Behandeld door    Datum 20 oktober 2017 En    Betreft Handhavingsverzoek VRS-10 d.d. 14 augustus 2017 Ons kenmerk  17162697    Uw kenmerk    Besluit Bijlage(n)    Geachte mevro wi    Op 14 augustus 2017 zond u mij een verzoek tot handhavend optreden ten  aanzien van de productie van gas uit de productieput Vries-10 (hierna: VRS-10)  door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (hierna: de NAM). Als reden voor uw  verzoek stelt u dat de productie in put VRS-10 op onjuiste gronden is gestart door  de NAM en op onjuiste en mogelijk onrechtmatige gronden is toegestaan door de  Minister van Economische Zaken (hierna: de minister).    Een geanonimiseerde versie van uw verzoek is aan de NAM toegezonden, waarbij  de NAM in de gelegenheid is gesteld om een zienswijze te geven. Van deze  gelegenheid heeft de NAM geen gebruik gemaakt.    Ik heb besloten uw verzoek om handhaving af te wijzen. De voornaamste grond  voor de afwijzing is het feit dat voor de put VRS-10 niet een afzonderlijk  winningsplan is vereist; de winning kan onder het vigerende winningsplan worden  voortgezet. Ten aanzien van de seismische risico’s kan worden opgemerkt dat het  voorkomen Vries-Zuid, waarbinnen put VRS-10 valt, in de laagste risico-categorie  valt en dat de adviezen van TNO en SodM op het nieuwe, gewijzigde winningsplan  ter zake zijn meegewogen in het ontwerp-instemmingsbesluit, dat ter inzage heeft  gelegen. In het navolgende zal ik mijn besluit nader motiveren.    1. Handhavingsverzoek  Uw handhavingsverzoek heeft betrekking op het vigerende winningsplan  Westerveld en de volgens u daarmee strijdige productie van gas uit productieput  VRS-10. U bent onder andere van mening dat voor de ingebruikname van put  VRS-10 een wijziging van het winningsplan had moeten plaatsvinden.  In uw verzoek betrekt u mede de vigerende winningsvergunning Drenthe  (Mijnbouwwet) en de omgevingsvergunning uit de Wet algemene bepalingen  omgevingsrecht (Wabo), maar ten aanzien van deze vergunningen worden door u  geen concrete overtredingen aangevoerd.    Pagina 1 van 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17162627    Uw opmerkingen hebben betrekking op de procedure van totstandkoming van  deze vergunningen en dienen in die procedure aan de orde te komen, niet in dit  handhavingsverzoek. Tk beschouw uw verzoek dan ook niet als een verzoek tot  handhaving van de winningsvergunning of de Wabo.    U verzoekt mij tevens om, mocht ik van mening zijn dat op dit moment terecht  gas wordt gewonnen op basis van de vigerende vergunning, aan het eind van  2018 over te gaan tot handhaving. U stelt daarbij dat voor de productie uit put  VRS-10 geen verzoek tot wijziging van de gaswinning is gedaan door de NAM voor  verlenging van de gaswinning na 2018. Ik maak uit uw verzoek op dat dit naar uw  mening wel had gemoeten.    2. Ontvankelijkheid  Uw verzoek dient te worden beschouwd als een aanvraag conform artikel 1:3 van  de Algemene wet bestuursrecht (hierna Awb). In genoemd artikel wordt onder  aanvraag verstaan: een verzoek van een belanghebbende, een besluit te nemen,  Van een aanvraag kan dus alteen sprake zijn indien het verzoek wordt gedaan  door een belanghebbende.    Na bestudering van de relevante stukken heb ik vastgesteld dat uw woning zich  bevindt boven het veld Vries-Zuid en dat uit put VRS-10, waarop uw verzoek  betrekking heeft, gas wordt gewonnen uit dat veld, Voor zover uw verzoek  betrekking heeft op de handhaving van de Mijnbouwwet bent u als omwonende in  dit geval als belanghebbende aan te merken en is uw verzoek ontvankelijk in de  zin van artikel 1:3 van de Awb.    Overigens zijn de door uv aangekondigde steunbetuigingen van de bewoners van  Marsdijk en de actiegroep Stop gaswinning Marsdijk niet door mij ontvangen. Dit  is echter niet relevant voor de ontvankelijkheid van uw verzoek,    3. Ingebrekestelling  Op 16 oktober 2017 zond u mij een ingebrekestelling wegens het niet tijdig  nemen van een besluit op uw verzoek. U gaf daarbij aan aanspraak te willen  maken op de dwangsom, die verschuldigd is indien een bestuursorgaan niet tijdig  beslist op een aanvraag. Artikel 4:17, derde lid, van de Algemene wet  bestuursrecht schrijft voor dat de eerste dag waarover de dwangsom verschuldigd  is, de dag is waarop twee weken zijn verstreken na de dag waarop de termijn voor  het geven van de beschikking ís verstreken en het bestuursorgaan van de  aanvrager een schriftelijke ingebrekestelling heeft ontvangen. Ik stel vast dat bij  de verzending van dit besluit deze twee weken nog niet zijn verstreken en er dus  geen dwangsom is verbeurd.    4. Feiten  VRS-10 is een productieput die vanaf december 2016 gas produceert uit het  gebied van winningsvergunning Drenthe Ila van de NAM. In dit vergunninggebied  bevindt zich een aantal voorkomens, waaronder Vries-Noord, Vries-Centraal en  Vries-Zuid, Deze reservoirs worden door breuken van elkaar gescheiden. Het    Faqina ? van à</pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17162597    voorkomen Vries- Zuid ligt ten noordoosten van Assen en bestaat uit twee blokken  die met elkaar communiceren.    Vanuit het voorkomen Vries-Zuid wordt sinds 1976 gas gewonnen uit meerdere  putten, waarvan een aantal inmiddels is verlaten. De put VRS-10 is in 2015 als  laatste geboord in dit reservoir. De winning uit het voorkomen Vries-Zuid is  onderdeel van het winningsplan Westerveld. Met dit winningsplan is door de  Minister ap 4 oktober 2011 ingestemd. Volgens dit winningsptan mag er uit het  voorkomen Vries-Zuid 241 miljoen Nm3 gas worden gewonnen in de periode  2011-2026. Onder het huidige winningsplan uit 2011 heeft Vries-Zuid tot nu toe  vanuit diverse putten 127,7 Nm3 geproduceerd,    Op 14 maart 2016 heeft de minister een omgevingsvergunning verleend voor de  mijnbouwinrichting Vries 1, ten behoeve van de aanleg van de meuwe  productieput VRS-10.    Op 11 september 2016 heeft de NAM een verzoek tot wijziging van het  winningsplan bij de minister ingediend, als vervolg op een reeds eerder, in  december 2013, ingediend winningsplan. Aan diverse betrokken bestuursorganen  is, conform de Mijnbouwwet, advies gevraagd. Het winningsplan is met het  ontwerp-instemmingsbesluit in mei 2017 ter inzage gelegd, een teder heeft de  mogelijkheid gekregen hierop zijn of haar zienswijze te geven.   De aanvraag is thans nog in behandeling bij het ministerie van EZ. EZ heeft  aangegeven nog te schrijven aan de Nota van Antwoord op de zienswijzen om  vervolgens een definitief besluit te kunnen nemen.    Op 30 november 2016 heeft SodM bij brief aan de NAM laten weten geen reden te  zien de voorgenomen productie uit put VRS-10 niet toe te staan. SodM verwijst  daarbij onder andere naar zijn advies op het verzoek tot wijziging van het  winningsplan van 13 oktober 2016.    5. Overwegingen en beoordeling  Uw verzoek bevat een aantal beweringen en aannames, die ik hieronder in  gecomprimeerde vorm zal bespreken. In het schuingedrukte kopje is mijn  deelconctusie samengevat.    5.1 Het verzoek wijziging winningsplan Westerveld, waarin put VRS-10 niet  expliciet is benoemd en beoordeeld aan de hand van een SRA en een mer, kan  niet onderwerp zijn van thans te nemen handhavingsmaatregelen.    U geeft aan dat de put VRS-10 in de aanvraag wijziging winningsplan Westerveld  niet wordt gelokaliseerd, noch in grafieken is genoemd. Evenmin is volgens u een  Seismisch Risico Analyse (SRA) uitgevoerd, specifiek gericht ten aanzien van de  put VRS-10 of een milieu effect rapport (m.e.r.) opgesteld voor de start van de  productie, Uit uw verzoek maak ik op dat u van mening bent dat dit wel had  moeten plaatsvinden.    Pagina 3 van ©</pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17153507    Ik stel vast dat het verzoek tot wijziging winningsplan Westerveld nag in  procedure is, de Minister moet hierop nog zijn instemming geven. SodM kan geen  handhavende maatregelen taseren op dit toekomstige winningsplan. (tw  opmerkingen dienaangaande behoren te worden meegewogen in de  inspraakprocedure en kunnen dan ook niet in het kader van dit  handhavingsverzoek in behandeling worden genomen.    Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat het verzoek tot wijziging winningsplan  Westerveld nog in procedure is en dat uw opmerkingen - voor zover relevant — bij  de zienswijze hadden dienen te worden ingebracht. Het handhavingsverzoek kan  hierop geen betrekking hebben.    5.2 Op de ingebruikname van put VRS-10 is de op 1 januari 2017 gewijzigde  Mijnbouwwet van toepassing. Dit verplicht echter niet tot een nieuw winningsplan.    U stelt dat de productie uit put VRS-10 eerst op gang is gekomen vanaf januari  2017 en dat deze productie derhalve valt onder de gewijzigde Mijnbouwwet, die  per 1 januari 2017 in werking is getreden. U bent van mening dat, door de put in  gebruik te nemen, voorbij is gegaan aan het adviesrecht van betrokken partijen  en eveneens voorbij is gegaan aan de verplichting om een verzoek tot wijziging  gaswinning Westerveld in te dienen die betrekking heeft op put VRS-10.    Ik acht deze stelling onjuist. Voor de toepassing van de Mijnbouwwet is de  aanname dat de put VRS-10 pas vanaf januari produceerde, gesteld dat dit juist  zou zijn, juridisch niet relevant, Ook na de wijziging van 1 januari 2017 is niet in  de Mijnbouwwet voorgeschreven dat voor iedere afzonderlijke put een  vergunning- of planprocedure moet worden doorlopen. Een nieuw, gewijzigd  winningsplan is in dit geval niet noodzakelijk, omdat het vigerende winningsplan  nog ruimte biedt voor de boring van put VRS-10 en de productie daaruit. Dit is  ook weergegeven in de brief van SodM aan de NAM d.d. 30 november 2016, over  de ingebruikname van put VRS-10.    Ten aanzien van de productie uit de ondergrond is er op dit moment nog een  geldend winningsplan en is een gewijzigd winningsplan in procedure.   Ik concludeer dat:   - onder het vigerende winningsplan nog op rechtsgeldige wijze kan worden  geproduceerd uit de nieuwe put VRS-10. Een afzonderlijk winningsplan voor de  put VRS-10 is niet vereist.   - Zowel op het thans vigerende winningsplan als op het toekomstige gewijzigde  winningsplan is door diverse adviseurs conform de procedure uit de Mijnbouwwet  geadviseerd. Het ontwerp-instemmingsbesluit op dit toekomstig winningsplan is  thans in procedure, ingebrachte adviezen en zienswijzen worden hierin verwerkt.    Paging 4 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17162697    5,3 Er is nog geen SRA voor reservoirstimulatie als onderdeel van het  werkprogramma voor stimulering van putten, Dit is ook nag niet aan de orde.    Naar uw mening Is er, omdat de productie plaatsvindt op de vigerende  winningsvergunning, geen sprake van een gedetailleerde risicoanalyse voor  reservoirstimulatie als onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van  putten zoals die wordt gevraagd in de nieuwe Mijnbouwwet. Dit betekent volgens  u dat onduidelijk is of reservoirstimulatie nu gewoon kan worden uitgevoerd  zonder dat voldaan wordt aan de voorwaarden zoals SodM die verwoord heeft in  het eerder genoemde advies van 13 oktober 2016,    De winningsvergunning uit de Mijnbouwwet stelt geen voorschriften ten aanzien  van de stimulatie van putten. Hiervoor bieden het winningsplan en de bepalingen  uit mijnbouwregeling en Arbeidsomstandighedenbesluit het juiste juridische kader.  In artikel 35, eerste lid, onder c, van de Mijnbouwwet is bepaald dat een  winningsplan voor elk voorkomen ten minste een beschrijving bevat van de wijze  van winning alsmede de daarmee verband houdende activiteiten, Daaronder  vallen ook de activiteiten met betrekking tot putstimulatie. Het thans vigerende  winningsplan beschrijft geen specifieke activiteiten met betrekking tot  putstimulatie in het voorkomen Vries-Zuid. SodM heeft geen informatie dat er  stimulatie activiteiten vanuit put VRS-10 worden voorgenomen. Mocht dit in de  nabije toekomst aan de orde zijn, dan bieden de mijnbouw- en  arbeidsomstandighedenwetgeving voldoende waarborgen voor toetsing en  controle door SodM, ook ten aanzien van seismische risico’s.    Overigens bepaalt artikel 1 van het ontwerp-instemmingsbestuit op het verzoek.  tot wijziging winningsplan dat de NAM de instemming op het winningsplan  verkrijgt, met uitzondering van de toepassing van zuur- of hydraulische  stimulatie. Dit betekent dat de Minister voornemens Is deze laatstgenoemde  activiteit in het voorkomen vooralsnog niet toe te staan. SodM zal op de uitvoering  van het instemmingsbesluit toezien.    Concluderend kan worden gesteld dat putstimulatie niet in het huidige  winningsplan is voorzien en in het ontwerp-instemmingsbesluit zelfs uitdrukkelijk  niet is toegestaan. Mocht de NAM in de toekomst alsnog tot putstimulatie willen  overgaan dan biedt de huidige wetgeving voldoende waarborgen voor de  veiligheid en milieubescherming.    5.4 Het ontwerp-instemmingsbestuit op het nieuwe gewijzigde winningsplan  voorziet in aanvullende monitoring door het plaatsen van versnellingsmeters op  diverse plekken en een risicobeheerssysteem. Dit mede naar aanleiding van het  advies van SodM. Zolang het instemmingsbestuit echter nog niet van kracht is,  kan dit geen onderwerp zijn van handhaving.    U stelt dat voorafgaande aan de start van de productie uit VRS-10 geen  aanvullende monitoring is geregeld door het plaatsen van versnellingsmeters. Ook    Pagina 5 van «</pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17162697    is er geen risicobeheerssysteem opgesteld en geimplementeerd. Ik veronderstel  dat uw opmerking gericht is op het afdwingen van bovenstaande maatregelen.    Het huidige geldende winningsplan voorziet inderdaad niet jn de plaatsing van  versnellingsmeters, noch in een risicobeheerssysteem. In het ontwerp-  instemmingsbesluit is het advies van SodM om versnellingsmeters te plaatsen en  een risicobeheerssysteem te ontwikkelen, overgenomen. De NAM zal dus over  moeten gaan tot het plaatsen van de versnellingsmeters en het ontwikkelen van  een risicobeheersysteem zodra het instemmingsbesluit van kracht wordt. Ik wijs  er op dat het hier gaat om een toekomstige verplichting, die niet kan worden  afgedwongen op basis van het huidige winningsplan.    Een handhavingsmaatregel die ziet op het naleven van deze verplichting kan dus  ook nog niet aan de orde zijn.    5.5 De historische vergelijking van gasveld Eleveld en gasveld Vries-Zuid op  diverse punten vaar VRS-10 gaat wellicht niet op, zoals u terecht aangeeft. Gezien  echter de SRA op het gewijzigd winningsplan brengt VRS-10 geen verandering  met zich; het voorkomen Vries-Zuid blijft binnen de seismische categorie I, het  laagste risico.    U stelt dat de historische vergelijking van gasveld Eleveld en gasveld Vries- Zuid  voor VRS-10 op diverse punten niet opgaat zodat de mogelijkheid bestaat dat als  alle onderdelen van de SRA worden ingevoerd voor VRS-10 de mogelijkheid  bestaat dat deze niet binnen het seismisch risico II valt. Ik veronderstel dat u  beoogt aan te geven dat het in productie nemen van put VRS-10 een zodanig  effect kan hebben dat de (seismische) vergelijking met het nabij gelegen gasveld  Eleveld niet langer opgaat. De seismische risico's zouden volgens u in dat geval  dus toenemen en eventueel in een hogere categorie dienen te worden geplaatst.    Ik kan uw redenering hierin niet onderschrijven. Zoals gezegd ziet zen SRA op de  gaswinning uit een voorkomen, in dit geval het voorkomen Vries-Zuid. De  wetgeving vereist een beschrijving en analyse van de bodembeweging en  daarmee verband houdende risico’s voor elk voorkomen, niet voor elke put  afzonderlijk. Bij de SRA voor Vries Zuid is rekening gehouden met de mogelijkheid  dat er een nieuwe put geboord ging worden, hetgeen in casu is gebeurd.   De SRA, behorend bij het nieuwe gewijzigde winningsplan, ziet ook op de  productie uit put VRS-10 en geeft aan dat in alle scenario's de voorkomens uit het  winningsptan in categorie 1 vallen (laagste seismisch risico). Deze gegevens zijn  bevestigd door TNO. Het feit dat voor gasvoorkomen Eleveld een vergelijkbaar  seismisch risico geldt, staat hier los van en leidt niet tot een ander inzicht.   Dit brengt mij tot de conclusie dat zowel in de huidige situatie als in de nabije  toekomst, als het nieuwe gewijzigde winningsplan zal gelden, de seismische  risico's voor het gebied niet zodanig hoog zijn dat dit tot maatregelen als  beperking of stillegging van de productie zou moeten leiden.    Eaqima & van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17152497    5.6 De aanwezigheid van een Natura 2000- en waterwingebied in de nabijheid  heeft geen directe gevalgen voor het winningsplan en de aanleg van put VRS-10.    U geeft voorts aan dat het voor VRS-10 niet duidelijk 15 of er rekening wordt  gehouden met de aanwezigheid van Natura 2000 en het waterwingebied in de  zeer nabije omgeving. Ik stel vast dat put VRS-10 niet is gelegen binnen of in de  directe nabijheid van een Natura 2000-gebied of een waterwingebied. Dit is ook  door de provincie Drenthe aangegeven als antwoord op het adviesverzoek van de  Minister bij de verlening van de omgevingsvergunning. Het beheersplan voor het  dichtstbijzijnde Natura 2000 gebied, Drentsche Aa, bevat ook geen specifieke  maatregelen ten aanzien van de gaswinning.    De bepalingen ten aanzien van bodemenergie en booractiviteiten uit de provinciale  omgevingsverordening Drenthe hebben betrekking op activiteiten binnen of in de  directe omgeving van een waterwingebied, de zogenoemde rode en oranje  gebieden. Put VRS-10 ligt niet binnen zo’n gebied. Ik stel vast dat er ook op dit  punt geen sprake is van overtreding van enig wettelijk voorschrift.    5.7 Handhaving aan het eind van 2018 is thans niet aan de arde.    Uw verzoek om aan het eind van 2018 over te gaan tot handhaving ziet op  omstandigheden die in de toekomst liggen, onder juridische kaders welke thans  nog niet zeker zijn. In het kader van dit besluit kan ik niet ingaan op toekomstige  ontwikkelingen en zal uw verzoek op dit punt dan ook buiten behandeling laten.    Ik ben op basis van het voorgaande van oordeel dat de productie uit VRS-10 ís  toegestaan binnen de kaders van de Mijnbouwwet. Ik zie dan ook geen aanleiding  om de NAM te dwingen de productie uit put VRS-10 te beperken of te staken en  wijs u verzoek tot handhaving hierbij af.    Paging 7 van</pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17162697    Besluit  Uw verzoek tot handhaving, gedaan bij brief d.d. 14 augustus 2017 betreffende  productieput VRS-10 in het voorkomen Vries Zuid, wijs ik af.    De afwijzing van uw verzoek geldt evenzeer voor zover dit verzoek betrekking  heeft op de productie na 2018, omdat dit ziet op omstandigheden die in de  toekomst liggen, onder juridische kaders welke thans nog niet zeker zijn.    Een afschrift van dit besluit zend ik aan de NAM en de gemeente Assen.    Hoogachtend,    De Inspecteur-generaal der Mijnen,  drs. H.A.J.M. van der Meijden, MBA  in opdracht :           cteur Ondergrond en Boren    Pagina 8 van 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  17152697    Mededeling   Tegen dit besluit kan degene wiens belang daarbij rechtstreeks is betrokken  binnen zes weken na de dag waarop dit besluit is verzonden een bezwaarschrift  indienen. Het bezwaarschrift moet door de indiener zijn ondertekend en bevat ten  minste zijn naam en adres, de dagtekening, een omschrijving van het besluit  waartegen het bezwaar is gericht en de gronden waarop het bezwaar rust. Dit  bezwaarschrift moet worden gericht aan: de Inspecteur-Generaal der Mijnen,  Staatstoezicht op de Mijnen, Postbus 24037, 2490 AA ‘s-Gravenhage. U kunt uw  bezwaarschrift ook digitaal indienen via sadm@minez.nl.    Pagina 9 van a</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directoraat-generaal    Energie, Telecom &  mw.    Mededinging  Jadestoep 25 Directie Energie en Omgeving    9403 SX Assen Bezoekadres  . Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Overheidsidentificatienr  00000001003214369000    T 070 379 8911 (algemeen)  www.rijksoverheid.nl/ez    Behandeld door           Datum = 2: & OKT 2017    Betreft Verzoek nieuw instemmingsbesluit betreffende productieput Vries-10    Geachte mevrouw one kenmer  DGETM-EO / 17159163    Op 14 augustus 2017 heeft u mij verzocht om een nieuw instemmingsbesluit te Uw kenmerk  nemen over de gasproductie in productieput Vries-10 door de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (hierna: NAM). U verzocht mij om een nieuw besluit te  nemen dat niet gebaseerd is op de aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van  9 september 2016 maar op een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning die  specifiek Vries-10 betreft.    Bijlage(n)    Ik deel u mede dat ik niet kan ingaan op uw verzoek. Hieronder leg ik uit waarom  ik geen gehoor kan geven aan uw verzoek.    In uw onderbouwing van het verzoek om een nieuw besluit te nemen stelt u dat  winning uit de put Vries-10 niet is opgenomen in het vigerende winningsplan noch  in de aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van 9 september 2017. U stelt  dat ik om die reden op onjuiste gronden de winning heb toegestaan en dat ik een  nieuw instemmingsbesluit zou moeten nemen op een nieuw in te dienen  winningsplan dat specifiek Vries-10 betreft.    Het winnen van delfstoffen vanuit een voorkomen geschiedt overeenkomstig een  winningsplan dat bij mij moet worden ingediend en wat mijn instemming behoeft  (artikel 34 van de Mijnbouwwet). Het winningsplan is van belang om te kunnen  bezien of de hoeveelheid te winnen delfstoffen, de wijze en het tempo van winning  in lijn zijn met een planmatig beheer van de delfstof. Ook dient het plan om de  gevolgen te beoordelen van de winning uit het voorkomen.    Sinds 1976 wordt er gas gewonnen uit het gasvoorkomen Vries-Zuid. De winning  uit het gasvoorkomen Vries-Zuid is onderdeel van het vigerende winningsplan  waarmee ik op 4 oktober 2011 heb ingestemd. Met dat besluit heb ik ingestemd  met de winning van 241 miljoen Nm3 gas tot 2026 uit het gasvoorkomen Vries-  Zuid. De NAM heeft nu nog steeds ruimte voor gaswinning uit het gasvoorkomen  Vries-Zuid onder het vigerende winningsplan en gebruikt die ruimte door winning  met productieput Vries-10.    De put Vries-10 is een van de productieputten waarmee gas wordt gewonnen uit  het gasvoorkomen Vries-Zuid. In artikel 35 van de Mijnbouwwet is aangegeven    Pagina 1 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directte Energie an Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EC! 4 17159153   wat er in het winningsplan per voorkamen moet worden beschreven. In artikel 24   van het Mijnbouwbesluit zijn de inhoudseisen aan het winningsplan nader   uitgewerkt. Daarbij is niet bepaald dat ook iedere put binnen een voorkomen dient   te worden beschreven. Bij het nemen van het instemmingsbesluit was het voor   mij derhalve van belang of het winningsplan Westerveld een beschrijving van het   voorkomen Vries-Zuid bevatte en heb ik ingestemd met het winnen van een   bepaalde hoeveelheid gas uit het voorkomen Vries-Zuid.,    De NAM heeft tevens een wijziging van het winningsplan ingediend, gedateerd 9  september 2016 en ontvangen op 11 september 2016. Deze wijziging van het  winningsplan heb ik conform de gewijzigde Mijnbouwwet in procedure genomen  en volgt de uniforme voorbereidingsprocedure uit de Algemene Wet   Bestuursrecht. Het ontwerp-instemmingsbesluit heb ik conform deze procedure ter  inzage gelegd zodat een ieder in de gelegenheid was om een zienswijze in te  dienen. Ook u heeft van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Op dit moment  wordt nog geschreven aan de Nota van Antwoord op de zienswijzen om  vervolgens een definitief besluit te kunnen nemen.    Het gasvoorkomen Vries-Zuid 1s eveneens in dit gewijzigde winningsptan  beschreven,    Gelet op de omstandigheid dat de NAM wint op basis van een winningsplan  waarmee ik reeds heb ingestemd en gelet op het feit dat een wijziging van het  winningsplan in procedure is, is er geen aanleiding voor een nieuw winningsplan.  Bovendien ligt het initiatief voor een winningsplan bij de exploitant (art. 34,  tweede lid, van de Mijnbouwwet}. Om die reden kan ik niet ingaan op uw verzoek  een nieuw instemmingsbesluit te nemen    In uw brief benoemt u aak dat uw brief als een verzoek om handhaving dient te  worden beschouwd. Voor een reactie op uw verzoek om handhaving verwijs ik  naar het besluit van Staatstoezicht op de Mijnen (Sodm), als reactie op uw aan  hen gerichte verzoek aangaande de productie uit Vries-10.    Beoordeling   Ik stel vast dat gaswinning uit het gasvoorkomen Vries-Zuid is toegestaan op  basis van het vigerende winningsplan, tevens is gaswinning uit het gasvoorkomen  Vries-Zuid opgenomen in het thans bij mij in procedure zijnde wijziging  gaswinning Westerveld. Een nieuw winningsplan specifiek voor productieput Vries  -10 en instemming daarmee is om die reden mijns inziens niet nodig. Bovendien  ligt het initiatief voor een winningsplan bij de exploitant (art. 34, tweede lid, van  de Mijnbouwwet). Om die reden kan ik niet ingaan op uw verzoek een nieuw  instemmingsbesluit te nemen. Naast het verzoek om een nieuw  instemmingsbesluit te nemen op grond van een nieuw gewijzigd winningsplan,  heeft u ook een zienswijze ingediend op het ontwerp-instemmingsbesluit  gaswinning Westerveld. In het kader van die procedure zult u te zijner tijd op de  hoogte worden gebracht van de publicatie van de definitieve besluit en de Nota  van Antwoord op de zienswijzen.    Pagina 2 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  OGETM-EO / 17159163    Ik verttouw erop u hiermee voldoende antwoord op uw brief te hebben gegeven.    !    a /  De | inister van Economische Zaken,    narhens d           Pagina 3 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken  en Klimaat         > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Staatstoezicht op de Mijnen    Bezoekadres  Jadestoep 25 Henri Faasdreef 312    9403 SX ASSEN 2492 JP Den Haag    Postadres  Postbus 24037  2490 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nl  www.sodm.nt    Behandeld door           Datum 4 december 2017  Betreft Ontvangstbevestiging van uw bezwaarschrift Ons kenmerk    vaan ML    Uw kenmerk    Op 29 november 2017 heb ik uw bezwaarschrift gericht tegen mijn besluit van 20  oktober 2017, kenmerk 17162697, ontvangen.    Op de behandeling van dit bezwaarschrift is de Algemene wet bestuursrecht  (hierna: Awb) van toepassing. Dit betekent dat, indien het bezwaarschrift aan de  in deze wet gestelde eisen voldoet, u in beginsel het recht heeft om naar  aanleiding van dit bezwaarschrift te worden gehoord.    U zult een uitnodiging ontvangen om te worden gehoord door een uit ambtenaren  van mijn ministerie bestaande hoorcommissie. Mocht u in dit stadium van de  procedure al besloten hebben om geen gebruik te maken van de mogelijkheid om  te worden gehoord, dan verzoek ik u dat nu reeds schriftelijk mee te delen.    U heeft het recht om ten behoeve van de hoorzitting inzage te krijgen in de  stukken die zich in het dossier over deze zaak bevinden.    De termijn waarbinnen ik op uw bezwaarschrift dien te beslissen vangt op grond  van artikel 7:10, eerste lid, van de Awb aan op 2 december 2017 en eindigt zes  weken na deze datum. Deze termijn kan met zes weken worden verdaagd.    Ik vertrouw erop u hiermee voorlopig voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u  nog vragen hebben, neemt u dan contact op de contactpersoon vermeld in de  rechterkolom.    Hoogachtend,    de inspecteur-generaal der mijnen  namens deze:    directeur Bestuurszaken    Pagina 1 van 1    </pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre>Staatstoezicht op de Mijnen
Ministerie van Economische Zaken
Inspecteur generaal van Staatstoezicht op de Mijnen
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
Wordt per mailadres: sodm@minez.nl en per aangetekend toegestuurd
Bezwaarschrift
Assen,  woensdag 29 november 2017
Betreft: bezwaarschrift tegen besluit van 20 oktober 2017 met als kenmerk 17162697
Geachte heer   MBA,
Hierbij dien ik bezwaar in conform de omschrijving op bladzijde 9 van uw schrijven tegen het 
volgende besluit(en) waarover ik geïnformeerd ben op 20 oktober 2017 die de volgende 
omschrijving(en) betreft;
Besluit
Om mijn verzoek tot handhaving af te wijzen:
Citaat: Ik heb besloten uw verzoek om handhaving af te wijzen. De voornaamste grond voor 
afwijzing is het feit dat voor de put VRS-10 niet een afzonderlijk winningsplan is vereist; de winning
kan onder het vigerende winningsplan worden voortgezet. Ten aanzien van de seismische risico’s 
kan worden opgemerkt dat het voorkomen Vries-Zuid, waarbinnen put VRS-10 valt, in de laagste 
risico-categorie valt en dat de adviezen van TNO en SodM op het nieuwe, gewijzigde winningsplan
ter zake zijn meegewogen in het ontwerp-instemmingsbesluit, dat ter inzage heeft gelegen.  (einde 
citaat)
Besluit
Alsmede het verzoek voor handhaven voor zover dit betrekking heeft op de productie na 2018.
Citaat: De afwijzing van uw verzoek geldt evenzeer voor zover dit verzoek betrekking heeft op de 
productie na 2018, omdat dit ziet op omstandigheden die in de toekomst liggen, onder juridische 
kaders welk thans nog niet zeker zijn. (einde citaat)
Bezwaar 
Na het lezen van uw besluit teken ik bezwaar aan op basis van het ontbreken van eenduidigheid 
betreffende de te winnen hoeveelheid gas. Alsmede van het feit dat in de aanvraag winningsplan 
1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre>Westerveld van 9 september 2016 de prognose ontbreekt van het totale Vries-10 productievolume 
en dat er geen low-case, mid-case of high case scenario is omschreven voor deze put opdat de 
SodM haar controlefunctie naar behoren kan uitvoeren en kan handhaven indien de 
productiewaarden toch overschreden worden door de NAM in VRS-10 (en in totaal Vries Zuid door
beide putten VRS-1 en VRS10).
Verder teken ik bezwaar aan tegen uw weigering om uw eigen adviezen uit te voeren die de 
volgende punten betreffen:
•NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut voor 1 juni 
2017 enkele versnellingsmeters boven Eleveld en Vries-Zuid gasvelden te installeren en 
operationeel te hebben.
•NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal der Mijnen, voor de 
bevende velden in dit winningsplan een risicobeheerssysteem te ontwikkelen en 
operationeel te hebben.
Ik verzoek u nogmaals om te gaan handhaven betreffende de gaswinning in VRS-10 tot de 
bovenstaande zaken geregeld zijn. 
Toelichting
Naar aanleiding van uw uitleg betreffende de diverse punten wens ik het volgende op te merken:
Punt 4
Hierbij dank dat het nu duidelijk is vanaf wanneer de productie van Vries-10 (VRS-10) gestart is, 
namelijk vanaf december 2016. Dit komt overeen met punt 1.12 van mijn schrijven en de informatie
die ik ontving van de NAM op 20 juli 2017. 
Volgens uw schrijven mag er volgens het winningsplan waar de Minister op 4 oktober 2011 mee 
heeft ingestemd uit het voorkomen Vries Zuid  241 miljoen Nm³ gas worden gewonnen in de 
periode 2011 tot 2026. 
Deze instemming door de Minister is niet te vinden via de openbare kanalen derhalve kan ik geen 
gegevens vinden die uw informatie bevestigen. Wel vind ik het opvallend dat de Minister in zijn 
ontwerp-instemmingsbesluit, dat van 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 ter inzage lag, geen 
melding maakt van deze instemming en datum van de instemming van 4 oktober 2011 maar 
slechts spreekt over de vigerende vergunning. 
Hier blijft bij mij het vermoeden dat de aanvraag (aanvragen) door de NAM wel gedaan zijn op 8 
maart 2011, waarvan de nummers NLOG FieldAssed_4389_Winningsplan 2011 publiek; NLOG 
FieldAssed_7670_Winningsplan 2011 publiek; NLOG FieldAssed_8389_Winningsplan 2011 
publiek; NLOG FieldAssed_9022_Winningsplan 2011 publiek het bewijs geven, maar dat de 
instemming achterwege is gebleven om welke onduidelijke redenen dan ook. 
Op bladzijde 5 van deze aanvragen bevat Vries Zuid 1 een producerende put VRS1 en VRS 3 als 
geabondeneerde put. (Deze wordt in de nieuwe aanvraag genoemd als VRS-3, een put die in 1994
is geabondeneerd). Tussen 2011 en 2016 en de nieuwe aanvraag is de verwachting dat er 143 
miljoen Nm³ geproduceerd wordt (blz 15 NLOG FieldAssed_7670_Winningsplan 2011 publiek). 
Derhalve blijft er in Vries Zuid een te produceren hoeveelheid van 98 miljoen Nm³ over bij de start 
van de productie in december 2016 VRS-10 uit beide putten. 
Deze gegevens komen echter niet overeen met de hoeveelheden die de NAM vermeld in haar 
schrijven van 23 december 2016. Zij stelt namelijk dat SodM aangeeft dat het vigerende 
winningsplan toestaat dat Vries-10 113,3 miljoen Nm³ uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren. 
2</pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre>De prognose van het totale Vries-10 productievolume zoals aangeven in het nieuwe winningsplan 
is 379 miljoen Nm³. Het leeuwendeel van de productie van Vries-10 zal hiermee onder het nieuwe 
winningsplan vallen. 
Uit deze gegevens blijkt dat de winning uit VRS-1 en VRS-10 gezamenlijk de totale winning die 
nog resterende is, zal overstijgen van start winning VRS-10 vanaf eind 2016 tot eind 2017. En 
zeker tot eind 2018. De totale productie VRS-10 overstijgt zelfs de hoeveelheid van 241 miljoen 
Nm³ waar de Minister in 2011 mee akkoord is gegaan. 
Blijft mijn stelling (bladzijde 4 van mijn verzoek) deels overeind, namelijk dat in de aanvraag 
winningsplan Westerveld van 9 september 2016 de prognose ontbreekt van het totale Vries-10 
productievolume net als de 113,3 miljoen Nm³ dat Vries-10 nog in het vigerende winningsplan mag 
produceren. 
Ook mijn stelling dat er geen low-case, mid-case of high-case scenario omschreven is voor deze 
put zodat de SodM haar controlefunctie naar behoren kan uitvoeren en kan handhaven als de 
productiewaarden toch overschreden worden door de NAM in Vries-10 blijft gehandhaafd. U bent 
in uw reactie hier niet op ingegaan. 
Maar ook mijn stelling is mijns inziens nog steeds van toepassing dat in artikel 34 van de 
Mijnbouwwet is bepaald dat het winnen van delfstoffen geschiedt overeenkomstig een 
winningsplan. In artikel 35, lid 1sub c, van de Mijnbouwwet alsmede in artikel 24, lid 1 sub c van 
het Mijnbouwbesluit is aangeven dat in het winningsplan de wijze van winning alsmede de 
daarmee verband houdende activiteiten opgenomen moeten worden. Aan deze bepalingen voldoet
de productie in Vries-10 niet. 
Punt 4 vervolg en 5.4
U stelt in uw schrijven op 30 november 2016 heeft SodM bij brief aan de NAM laten weten geen 
reden te zien de voorgenomen productie uit VRS-10 niet toe te staan. SodM verwijst daarbij onder 
andere naar haar advies op het verzoek tot wijzing van het winningsplan van 13 oktober 2016. 
En vervolgens voorziet het ontwerp-instemmingsbesluit op het nieuwe gewijzigde winningsplan in 
aanvullende monitoring door het plaatsen van versnellingsmeters op diverse plekken en een risico-
beheersysteem. Dit mede naar aanleiding van het advies van SodM. Zolang het 
instemmingsbesluit echter nog niet van kracht is, kan dit geen onderwerp zijn van handhaving. 
U stelt dat ik stel dat voorafgaande aan de start van productie uit VRS-10 geen aanvullende 
monitoring is geregeld door het plaatsen van versnellingsmeters. Ook is er geen 
risicobeheerssysteem opgesteld en geïmplementeerd. Uw veronderstelling is juist. Mijn opmerking 
is gericht op het afdwingen van bovenstaande maatregelen.
U stelt in uw volgende alinea dat uw adviezen zijn overgenomen in het ontwerp-
instemmingsbesluit, maar dat het hier om een toekomstige verplichting gaat die niet kan worden 
afgedwongen op basis van het huidige winningsplan. Maar ik ben van mening van wel, namelijk op
basis van de toezegging van de Minister van 2 april 2015; punt 1.3 van mijn aanvraag. Zeker 
omdat u in uw adviezen geen twijfel laat bestaan over welk tijdsbestek u spreekt. 
Citaat:Onder advies staat vermeld: citaat: SodM adviseert u om onder de volgende voorwaarden 
in te stemming met het winningsplan:
1.NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut voor 1 juni 
2017 enkele versnellingsmeters boven Eleveld en Vries-Zuid gasvelden te installeren en 
operationeel te hebben.
2.NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal der Mijnen, voor de 
bevende velden in dit winningsplan een risicobeheerssysteem te ontwikkelen en 
operationeel te hebben. Einde citaat
3</pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre>Beide data zijn inmiddels een gepasseerd station en u laat achterwege mij te laten weten of uw 
adviezen zijn uitgevoerd zodat aan mijn verzoek eigenlijk voldaan is. Waarom zijn deze harde data
ineens niet belangrijk meer als er naar gevraagd wordt? U hebt richting de inwoners van Assen die
mijn aanvraag om te handhaven betreft met deze uitspraken een verwachting gewekt die u nu 
gemakkelijk weer intrekt. 
Wat betreft de handhaving na 2018 wijst u mijn verzoek af. 
Zowel in de genoemde aanvragen van de NAM van 2011 als in de aanvraag van de NAM in 2016 
wordt niet expliciet gesproken van een verlenging van de productie in de gasvoorkomens die 
behoren tot de vergunning Westerveld. Hierdoor blijf ik van mening dat er tot 2018 geproduceerd 
mag worden in VRS-10. Er worden geen verder data genoemd voor de productie na 2018. 
Ik verzoek u nogmaals om te gaan handhaven betreffende de gaswinning in VRS-10 
Hoogachtend,
Mevrouw 
Jadestoep 25
9403 SX Assen
 
4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 12:41:56
F
T
o : @plasbossinade.nl'  @plasbossinade.nl
C
S
ubject : De opnieuw  bijgew erkte versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 21 m ei.docx;
 
I
n vervolg op de mails van  en mij. Hier is de bijgewerkte versie waar communicatie naar heeft gekeken. Wil je in deze versie werken?
A
lvast bedankt.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
 
 
 
 
.
i @assen.nl
 
 
G
e
meente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 21 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusie  5 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  11 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
7.1 Onzekerheden  16 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
8 BODEMBEWEGING  19 
8.1 Bodemdal ing 19 
8.2 Bodemtrilling  19 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
9 SCHADE  20 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
9.2 Afhandeling van schade  21 
9.3 Lusten en lasten  22 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  23 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  25 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit  op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken , maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatscha ppelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veilig heid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e ov erheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en o nderdeel 
uit maakt van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsri sico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengron dse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Com municatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
5 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hierv oor ten onrechte primair neerlegt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke be vingszwaarte van 
3,9 op de schaal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constateren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit tr ansparant moeten gebeuren en dus in de fase van 
vergunningverlening geregeld moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor 
alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de ri sico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard. 
U geeft echter ook aan dat bij de toep assing van zuur - en hydraulische stimulatie door de NAM 
een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard 
van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking laten treden en 
wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het 
burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt , u deels tegemoet aan het 
door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) . Dat geeft  aan dat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
6 
 burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. 
In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening 
onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen 
zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
Uw besluit baseert u zich nu  voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico  Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhou delijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersitu atie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasv elden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbr eken  en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure . Wanneer  zonder deze informatie  besluitvorming  
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt i nstemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
7 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in  een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aanspra kelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkhei dsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te betrekken in uw afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorziening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestem d is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een bela ngenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
8 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking tr ansparant te formuleren.  
 
Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de  in het  
Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders 
gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de 
verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen 
worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2 .Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
9 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen ove r hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvl ak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbevingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NA M en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te 
leggen . Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude stijl.  
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en da t u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbe sluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen v an rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u  voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
10 
 Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en  ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het 
burgerperspectief niet voldoen aan  ministeri ële toezeggingen  en er daarom een 
nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
11 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het 
winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspec t doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven sta at wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schad e’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
Wij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.  
 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene  zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geef t in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.  Wij </pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 437 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
12 
 stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa nog niet zijn onderzocht. Een 
beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp 
instemmingsbesluit meegewoge n. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura -2000 Drentse 
Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als u itvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken  van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatiev e gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuur bescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige 
natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform artikel 36 van 
de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot 
niet-ontvankelijk verklaring van de aanvraag  zijnde het winningsplan Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw definitieve 
besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de 
Algemene wet bes tuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de 
natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de Wet 
natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet worden verklaard.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen. </pre>

====================================================================== Einde pagina 437 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 438 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
13 
 Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aan leiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 438 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 439 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
14 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van  de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10.  Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 
24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 j aar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM toe te staan op 
basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te 
winnen?  
 
Overigens wil len wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspect ief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 439 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 440 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
15 
 4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb ) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de  drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn.  
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerv eld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en 
NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid 
en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot 
extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uit loop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet word t onderbouwd. Tevens geeft u  in 
uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in hoeverre fluctuaties in 
winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden 
waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om 
niet op deze aspecten in te hoe ven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1.De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen 
en tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 440 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 441 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
16 
 6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advi es gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 
7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeks raad adviseerde u om in de 
communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengronds e bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en he t kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicober ekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die 
de seismiciteit  betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de t heorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden ve rklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 441 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 442 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
17 
  
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 
7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Analyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkome nde bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, mo eten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdic htheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opg enomen.  
 
Wij vinden dat u:  
Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de SRA 
berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het 
gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenh uizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvel den, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze ziensw ijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter 
inzage moet leggen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 442 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 443 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
18 
 Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 443 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 444 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
19 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtrilling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meeta pparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitwerking ervan 
onvoldoende  en volgordelijk niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM te 
vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zi cht op de concrete uitwerking ervan. In 
hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de b esluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij v inden dat  u: 
De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 444 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 445 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
20 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke v erplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te 
nemen. Deze beschrijving  moet er als nog komen en worden gezien als een aanvulling op het 
voorliggende winningsplan . Deze dient om a dvies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, 
decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M ijnbouwwet  vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate z ijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau van de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries -Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voorts aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij  denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de M ijnbouwwet  minder van bela ng zijn. 
Overigens benoem t u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De M ijnbouwwet  maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet verlenen van een 
winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of om vang van de productie cq. 
grootte van de gasvelden. De M ijnbouwwet  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te 
bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, 
eerste lid, onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat e r nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de M ijnbouwwet  onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter 
voorkoming van schade door gaswinning. U het  winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 445 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 446 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
21 
 2. De toezegging van  de NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in v oldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling va n schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oor zaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te wo rden tussen decentrale overheden en  de NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit  de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onde rzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit 
besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade ondersch rijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
de NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als o ntvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die veran twoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkel ing van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de 
onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operationeel is.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 446 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 447 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
22 
 3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In d e huidige Mijnbouww et de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat de minister toezeggi ngen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook 
aandacht wordt besteed aan ma atregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de 
lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal onderdeel 
moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 447 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 448 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
23 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingsz waarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden 
opgesteld. Een risico beheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting 
oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot bela ng bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan  is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmet ers moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten st ellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 448 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 449 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
24 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of d e NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswi nning en de 
kans op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een 
gasveld een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de 
vergunning expliciet moet worden opgenomen.   
1. vanwege de risico  categorie  van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan met 
versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal 
meetpunten is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunnen leggen  
tussen beving en schade .  
2. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl usief  een 
meet - en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en andere 
belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
3. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 449 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 450 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
25 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het w inningsplan 
Westerveld.   
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de i nwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor de gasvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet  zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n dat – evenals 
in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor 
de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winni ngsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  
 
Artikel 7:  
Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze zienswijze instemmen met dit artikel.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 450 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 451 ======================================================================

<pre>Date : 16-5-2017 10:29:20
Subject : deel 1 van m ijn bijdrage
1             SCHADE
                
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan
en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen
produceren. Het niveau van de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt
gemaakt van de plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.
 
Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I
toereikend is en geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan
het plaatsen van versnellingsmeters.
 
Wat vinden wij:
1.
       
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).
2.
       
Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader voor
het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat
het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f). Aangezien
er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband terecht de
velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.
3.
       
Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse I vallen, zich echter zodanig dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding
geweest om op diverse terreinen uit te gaan van de vereisten horende bij risicoklasse II.
4.
       
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd. Op geen enkele wijze kan
de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten
wordt voldaan.
 
 
Met vriendelijke groet,
    
Beleidsadviseur Wonen en Ruimte
Gemeente Tynaarlo
Postbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
T
 
F
 
010 8080 102
 
@tynaarlo.nl
  
I
 
www.tynaarlo.nl
  
@
 
k
ornoeljeplein1
 
FB
 
G
emeente Tynaarlo
 
P  
P
 
Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
Dit bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit
dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
16.207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 451 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 452 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 13:13:37
F
rom  :  
T
S
ubject : def 
c
oncept brief aan NAM
A
ttachm ent : brief aan de NAM w inning put Vries-10 def concept.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 452 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 453 ======================================================================

<pre> 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij  
Aan ??????  
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   5 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Stoppen opstarten gaswinning put Vries -10 
 
 
 
Geachte heer ,  
 
Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de 
put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg  van 30 november.  
 
Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om d e productie te starten uit put 
Vries-10. Uw besluit  doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet produceren uit de put 
Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u eerder gemaild). Wij 
gaan er vanuit dat conform d e wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze en 
eventueel beroep wordt doorlopen.  
 
Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.  
 
In de brief van minister Kamp aan de 2e Kamer lezen wij het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeen ten en provincies hierop 
zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke 
vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van 
boringen besloten wordt om gas t e gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend 
moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring ge weest op basis waarvan door u  besloten is om 
gas te gaan winnen. U  heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is 
voor Vries -10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high  case). Hiermee 
onderkent u  dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm 
heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al 
vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.  
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constat eren dat het oude 
Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn 
geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers  en 
infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan oo k van mening dat er niet kan worden 
teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
In uw mail lezen wij het volgende:  
‘De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen va n het 
gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 453 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 454 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen. 
In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgeno men. Deze seismische risicoanalyse 
geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te 
starten.’ 
 
Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een 
kans bestaat op bev ingen en schades als gevolg van , onder andere , de winning uit put Vries -10. 
Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt 
toegepast in deze situaties.  
 
Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Ka mer eerst het proces van advies, zienswijze en 
eventueel beroep wordt doorlopen.  
 
Wij verwachten  u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Winning aardgas uit put Vries -10 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
5 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 454 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 455 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
Afschriften:    
 
  
   
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 455 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 456 ======================================================================

<pre>Date : 10-1-2017 16:16:25
F
T
S
ubject : definitief casco-advies gasw inning Westerveld
Beste ,
 
H
et bestuur van het waterschap Noorderzijlvest is voornemens de Minister van Economische Zaken over de gaswinning Westerveld te adviseren overeenkomstig het definitief
casco-advies dat jij op 21 december jl. onder de leden van de ambtelijke werkgroep hebt verspreid.
 
I
n onze beleving kan primair het advies goed luiden dat in overweging wordt gegeven niet in te stemmen met het Winningsplan voor Westerveld, mede omdat de Voorzitter van
d
e Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State recent in het 
v
onnis van 5 januari 2017 heeft geoordeeld dat er geen aanleiding is om de gaswinning in het Groningenveld
s
top te zetten of verder te beperken dan het niveau van 24 miljard kuub per jaar. Wij zijn op zich natuurlijk niet tegen de exploitatie van kleine gasvelden, 
m
aar we vinden wel dat
d
e winning in die velden beperkt kan worden als de exploitatie van het ‘grote gasveld Groningen’ ook niet teruggeschroefd wordt.  Anders heb je qua verloop van het schadebeeld
d
e wet van behoud van ellende en is niet of althans minder 
g
oed uit te leggen dat met de totale winningsfilosofie van de NAM voor de regio als geheel een beter
veiligheidsperspectief ontstaat.
I
k begrijp echter dat met name verschillende gemeenten er bestuurlijk anders in staan in de zin dat zij niet het hoofdadvies overnemen om primair geen instemming aan het
W
inningsplan Westerveld te verlenen.
 
W
il jij mij voor de zekerheid nog de laatste versie van het definitieve casco-advies voor de gaswinning Westerveld toesturen, want ik durf niet met zekerheid te zeggen dat de
v
ersie 21-12-2016 de meest recente is.
 
G
roeten,
 
 
 
B
eleidsadviseur Bestuurlijk-Juridische Zaken
Waterschap Noorderzijlvest
 
 
E
-m ail: 
j
.feunekes@noorderzijlvest.nl
KVK-num m er 501 30 994
 
16.209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 456 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 457 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 14:10:35
F
T
S
ubject : definitieve persbericht w innignsplan Westerveld
A
ttachm ent : PB Tynaarlo adviseert negatief over gasw inning Vries-Z uid.pdf;
 
16.210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 457 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 458 ======================================================================

<pre> 
Correspondentieadres: Bezoekadres:  E-mail info@tynaarlo.nl 
Postbus 5 Kornoeljeplein 1 Internet www.tynaarlo.nl 
9480 AA Vries                     9481 AW Vries                                     Twitter @kornoeljeplein1  
 
Tynaarlo adviseert negatief  
over gaswinning Vries-Zuid 
 
Dat heeft het college van B&W afgelopen dinsdag besloten. Net als de gemeenten Assen en 
Aa en Hunze brengen zij een negatief advies uit over het winningsplan Westerveld, waar het 
gasveld Vries-Zuid onder valt. Het ministerie van Economische Zaken had de gemeente om 
advies gevraagd.  
 
Eérst afspraken maken over schadeafhandeling en monitoring risico’s  
Burgemeester Thijsen wil dat er voorafgaand aan gaswinning goede afspraken worden 
gemaakt over de schadeafhandeling. ”Want als je een ander schade toebrengt, behoor je dat 
ruimhartig te compenseren. En de afhandeling daarvan moet je onderbrengen bij een 
onafhankelijke partij. Ook willen we de risico’s van het gasveld kunnen monitoren. Daarvoor 
moet er een meet- en regelsysteem komen. Zodat je kan ingrijpen als dat nodig is. En de 
winning kan worden aangepast of gestopt. Dat zijn voorwaarden waaraan de NAM en de 
Rijksoverheid moeten voldoen, om het vertrouwen van de burger te herwinnen.”  
 
Onderzoek naar risico’s van de gaswinning Vries-Zuid  
Uit onderzoeken van TNO en het Staatstoezicht op de Mijnen blijkt dat er geen sprake is van 
een risico op persoonlijk gevaar of letsel voor de inwoners. De risico’s van de gaswinning 
beperken zich volgens deze instanties hoofdzakelijk tot niet-constructieve schade aan 
gebouwen. B&W hebben echter onvoldoende vertrouwen in de NAM dat zij de 
schadeafwikkeling op een onafhankelijke, adequate en transparante manier organiseren. 
Daarom vraagt het college de minister om dit op voorhand goed te regelen. 
 
Vries, 1 2 januari 2016 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie):  
Vragen? Bel team Communicatie,  p e r s b e r i c h t  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 458 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 459 ======================================================================

<pre>Date : 22-12-2016 15:55:25
F
rom  :  
T
o : "Marco Out" @assen.nl
C
S
ubject : definitieve stukken
A
ttachm ent : raadsvoorstel advies w inningsplan definitief.docx;definitief advies w inningsplan Westerveld 21dec.docx;brief aanbieding advies aan m inister EZ  22-12
d
efinitief.docx;
D
ag Marco,
 
H
ier de definitieve stukken:
 
-
 
         
R
aadsvoorstel:
-
 
         
B
egeleidende brief aan Ez:
-
 
         
D
efinitief advies.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 459 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 460 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennis nemen van het advies op het Wi nningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
In uw vergadering van 8 december j.l. heeft u besloten tot een extra raadsvergadering over het advies op het Winningsplan 
Westerveld. Dit winningsplan gaat over de voo rgenomen winning van aardgas uit onder andere gasvelden in d e gemeente 
Assen.  
 
Voor u ligt het door ons vastgestelde advies met aanbiedingsbrief. Wij stellen voor om kennis te nemen van deze stukken.  
 
Het advies is opgesteld door een team vanuit de verschillende betrokken overheden en met inbreng van expertise uit de 
zogenaamde kopgroep Groningen die al eerder een advies heeft geschreven voor het Winningsplan voor het Groninger veld. 
Wij zijn van  mening dat een gezamenlijk advies krachtiger is dan verschillende adviezen.  
 
Wij hebben bij het formuleren van het advie s getracht recht te doen aan hetgeen door u als raad naar voren is gebracht  en 
wat wij hebben teruggekregen van de inwoners . Er is bij het opstellen van het advies echter ook inbreng geweest van 
andere overheden. Overigens hebben wij een deel van de suggesties die door u zijn ingebracht, verwoord in onze 
zienswijzen op de Ontwerp Structuurvisie Ond ergrond o.a. op het punt van CO 2-opslag. Dit stuk is voor u ter  inzage gelegd.  
 
 
Bijlagen : 
- Aanbiedingsbrief advies op het winningsplan;  
- Advies Winningsplan Westerveld.  
 Opiniërende 
bespreking:  n.v.t.  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  12 januari 2017  Advies Winningsplan Westerveld  
Datum verzending:  15 december 2016   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 15 december 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
kennis te nemen van het advies op het Wi nningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering va n 12 januari 2017 . 
 
 
De raad voornoemd,   </pre>

====================================================================== Einde pagina 460 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 461 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 461 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 462 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 462 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 463 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtrilling  17 
9.3 Reserv oirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 463 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 464 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebru ik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw be sluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tc bb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegin gen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 464 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 465 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan on dergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar mani eren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven v an lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het r apport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen.  Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 465 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 466 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, ad viseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies o p terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aa n de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten wor den.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdo ening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen d e grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de  eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 466 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 467 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen  dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lo kale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 467 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 468 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:  mocht dit niet uw keuze zij n vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvulle n; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 468 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 469 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningspl an Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echt er ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) g aswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkelin g. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusd anige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 469 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 470 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie  een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consis tent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van o nze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet  zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zo rg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries -10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg  mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 470 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 471 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vr ies Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 471 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 472 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sod m kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velde n die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op h et gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel moge lijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 472 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 473 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drentse  Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winnings plan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winn ingsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoe lstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijn bouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan do or de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drent se Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitges loten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 473 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 474 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar ve rwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningspl an op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 474 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 475 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw  of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door  de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe w inning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet  aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van men ing dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehoude n met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 475 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 476 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling ge leidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw besluit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.   
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 476 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 477 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëffi ciënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvi nden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten d at in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasv eld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 477 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 478 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en on derhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM te verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren  2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 478 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 479 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM ) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten o ntwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken  als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn pri mair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen w orden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoan alyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerder e gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhanke lijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 479 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 480 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen  en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale  impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 480 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 481 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 481 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 482 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt t e worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïndu ceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aang aande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 482 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 483 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een go ede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervin den. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere ma te 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is ev ident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 483 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 484 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen b ij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maa r dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis  van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen me t een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatreg elen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (g rotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 484 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 485 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
T.a.v. de heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   22 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordigt worden , meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige kleinere 
velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heef t vrienden of familie in het  gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorgen en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit 
door met de gemeenteraad te bespreken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging  
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samen gewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 485 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 486 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 2 van 4 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een  belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwo ners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen , dan moet er gezorgd worden voor een  goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Onderdeel hiervan is dat de omgeke erde bewijslast zoals die van 
toepassing is voor het Groninger Veld  (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen ) ook voor het 
gebied Westerveld moet gelden . Het valt aan inwoners immers niet uit te leggen waarom 
gedupeerden in de provincie Groningen van een speciale wettelijke uitzondering ter verlichting van 
de op hen rustende bewijslast zouden kunnen pro fiteren, terwijl dit  aan inwoners elders in Nederland  
onthouden wordt.  Wij stellen hierbij de vraag of er geen sprake is van strijdigheid met het 
gelijkheidsbeginsel.  
 
Kijken wij naar de situatie zoals die bestond in Groningen waarbij  inwoners hun gelijk soms via de 
rechter moe sten halen, dan hebben wij vooralsnog weinig vertrouwen in de door de NAM geschetste 
afhandeling van schade gevallen via het burgerlijk recht.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 486 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 487 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 3 van 4 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
  
   
  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 487 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 488 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 4 van 4 
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord  . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 488 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 489 ======================================================================

<pre>Date : 28-3-2019 14:43:57
F
T
S
ubject : Docum ent1
A
ttachm ent : Docum ent1.docx;
H
a 
 
E
r loopt iets uit.
M
isschien mag ik nog om 15.00 uur.
B
ijgevoegd de tekst.
Heb je nog aanvullingen?
 
G
roet,
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 489 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 490 ======================================================================

<pre>Gesprek  over gaswinningen  
 
Gasvelden in Assen (kaartje)  
- Decennia winning  
- Eerste beving 1986 2,8  
 
Winningsplan Westerveld  
- Put Vries 10  
- Geboord, toezeggingen, toch winnen  
- Winningsplan: Bevingen tot 3,6/3,9  
- Bijeenkomst NAM Marsdijk chaos/boos  
- Advies  
- Assen trekker. Hebben we ambtelijk gevraagd. Samen met gemeenten, waterschappen en 
Provincie  
- Kopgroep Groningen  
- Provincie “haakt af”. Wij zeggen doe het niet.  
- Intensief contact inwoners  
- Raad (alleen VVD tegen)  
- Zienswijzen (gemeenten en w aterschappen)  
- Beschikbaar voor inwoners  
- Kwaadbloed NAM  
- Minister langs voor gesprek  
- Raad unaniem  
- Beroep (Raad unaniem)  
- Binnenkort weer overleg Plasbossinade  
- Heel  goede relaties met de stad. Goed voor de beeldvorming  
 
Platform gemeenten kleine gasvelden  
- Deelnemer  
 
Schadeprotocol  
- Intensief betrokken/ flinke inbreng in gehad  
- Hebben de Tcbb gevraagd of Noord -Drentse bestuurders betrokken mochten worden  
- Veel  overlegd (meegelezen)  
- Niet blij met Tjisse Stelpstra  (DvhN)  
- Minister moet nu regelen  
- Noodzaak nulmetingen   
 
Gebiedsarrangement  
- Overleg met NAM, EZK, provincie  
- Gebiedsarrangement  
- Kwartiermaker  
- Koppelen aan 4.0/ transitie  
- Moeten we nog wel bestuurlijk terugkoppelen  
 
Relatie NAM  
- Gevoeligheid in college  
- Niet alle collega’s waren bli j met mij en  (te hard richting NAM)  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 490 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 491 ======================================================================

<pre>Date : 18-5-2017 08:35:05
Subject : Doorgest.: ziensw ijze w inningsplan gasveld Westerveld 15m ei .docx
Attachm ent : ziensw ijze w inningsplan gasveld Westerveld 15m ei .docx;
Heren,
V an onze juridische afdeling nog wat tips? voor de in vulling van de inleiding etc. succes vandaag. 
Met vriendelijke groet,
 
  
beleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
        
Werkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
16.213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 491 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 492 ======================================================================

<pre>Date
 : 16-5-2017 10:34:24
Subject  : zienswijze winningsplan gasveld Westerveld 15mei .docx
Attachment : zienswijze winningsplan gasveld Westerveld 15mei .docx;
Moi, 
ik heb een paar voorbeeld opmerkingen geplaatst. Aan de hand daarvan zou je de rest van de tekst ook kunnen maken/bekijken, als jullie zover zijn. 
Moi,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 492 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 493 ======================================================================

<pre>    11 Me: 2017    concept    Zienswijze Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 493 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 494 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 COMMUNICATIE   6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   6.1 Doelmatigheid   6.2 Kaders schade   6.3 Natuur en milieu ~ Nationaal Park Drentse Aa  6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  7 PRODUCTIE   7.1 Productie put Vries-10   7.2 Productiesnelheid   7.3 Productieniveau high case   8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   8.1 Onzekerheden   8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens   9 BODEMBEWEGING   9,1 Bodemdaling   9,2 Bodemtrilling   9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken   10 SCHADE   10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  10.2 Afhandeling van schade   10.3 Lusten en lasten   11 RISICOBEHEERSYSTEEM    Zienswijze winningsplan Westerveld    BLAD    11    13  13  13  13  15    17  17  17  18</pre>

====================================================================== Einde pagina 494 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 495 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbestuit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd.    Hoewel in de afgelopen periode meer aandacht is gekomen voor de veiligheid en het welzijn  van onze inwoners, dringen wij er op aan om de positie van de inwoners centraal te stellen in  de belangenafweping. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt nog onvoldoende sprake is  van een verantwoorde gaswinning. In uw afweging zijn de effecten van de gaswinning in het  gebied naar onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de  directe en indirecte gevolgen zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Met dit instemmingsbesluit komt u slechts ten dele tegemoet aan het door u omarmde advies  van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het burgerperspectief  structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. In uw ontwerp-  instemmingsbesluit geeft u aan de verschillende adviezen zoveel mogelijk te hebben  meegenomen. Wij zien niet in waarom het verder betrekken en afwegen van de belangen van  omwonenden voor U onmogelijk ty.    Uw besluit baseert u zich voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent de doelmatigheid van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de oude wettelijke voorschriften opgesteld en gaat  daarmee inhoudelijk voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe  mijnbouwwet wel nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.         Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. We constateren dat  u in het ontwerp-instemmingsbesluit afwijkt van dit advies.    Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat dit te algemeen is uitgewerkt en  hebben tokale overheden en inwoners geen zicht op de uitwerking ervan. Hoewel de  bevoegdheid om af te wijken niet wordt betwist, bevat het besluit onvoldoende motivering  voor deze afwijking.    In het algemeen vinden wij het ontwerp-instemmingsbesluit te dun gemotiveerd. Er wordt  geen duidelijkheid gegeven over tal van onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in         Met opmerkingen [MUJ1]: Zin beeft alleen betekenis als het  oude wettelijke voorschriften zijn. is dat 70? Zo niet, dan hele stukje  weglaten.              Met opmerkingen [MUI3]: Nieuw punt apart in slinea</pre>

====================================================================== Einde pagina 495 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 496 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    ons advies hebben geattendeerd. Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na  het nemen van een besluit. Dit levert voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 496 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 497 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbestuit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft aan dat  Nederland aardgas nodig heeft. Dit is -correct. De reden hiervan is echter een tot nu toe  achterblijvend rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening. Ook dat    laatste is een belang dat moet worden afgewogen.         U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen, zodat—£s Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit  verband wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is  voor export. Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan  Nederland levert. Wij kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te  gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u in de afweging van belangen een  belaegenatwegng-heeft-gemaakt-tussen-de economie c.q. inkomsten voor de staat, stelt  boven ea het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van onze regio.  Wi zijn van mening dat u te weinig heeft duidelijk gemaakt of alle relevante betangen zijn  meegenomen in die afweging. Wij voorts van mening dat de beschikking te weinig  duidelijkheid geeft over de bescherming van belangen van bewoners en de fysieke omgeving  en dat de beschikking ook tekortschiet in de bescherming daarvan.              U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u eebtes-om dit in de definitieve    beschikking transparant en volledig te formuleren _en alsnog de gevraapde voorwaarden ter  bescherming van belangen in de beschikking op te nemen.         Leeswijzer  Bla die bla         “Met opmerkingen [MUJ4]: Er is geen tegenstelling: “echter”  kan weg    </pre>

====================================================================== Einde pagina 497 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 498 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden ín samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico's worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?” U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” .    Dheettoleostbevelingenti-hettappertvedeouy overpenemen-in dit licht bezien dient    bij de beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van  een brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. U zegt dat u alle aanbevelingen uit het rapport van de OvV heeft overgenomen  Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van voorgenomen  wetgeving. Wij vragen u de Mijnbouwwet in het licht te bezien van de huidige ontwikkelingen  voor wat betreft de hevingsproblematiek in Groningen.             We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsptan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid</pre>

====================================================================== Einde pagina 498 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 499 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en  haar inwoners.   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u in de afweging van  belangen met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de  berekeningsresultaten van de maximaal te verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is, Er wordt geen  aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan  wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en  onderhoud van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen  in dat verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde  bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg  van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen  op voorhand een feit te zijn.    Meet- en regeiprotocol  De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van</pre>

====================================================================== Einde pagina 499 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 500 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie Il valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.  Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokate impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 500 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 501 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Moeten we dit nog zo apart opnemen? In aangepaste vorm herhalen van ons advies.  Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van  mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen  aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding  van schades en compensatie van alte bijkomende negatieve effecten:    Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt;    Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende  onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van  het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:    1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten  aanvullen;   2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   een termijn te stelten aan het winningsplan;   4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een  risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.    w    tn onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige  adviezen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 501 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 502 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen van 29 april en 15 juli 2016 onder de  naam   Gronings Perspectief blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade,  veiligheidsbeleving en gezondheidsklachten. De resultaten van het onderzoek laten zien dat  schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gepaard gaan met een sterk  verlaagd gevoel van veiligheid.   ‘In het gebied met schade zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde patroon als bij  ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade hebben hier last van:  bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter.’    Dit onderzoek bevestigt de eerder gepubliceerde tussenresultaten, dat de veiligheidsbeleving  van inwoners negatief wordt beïnvloed en het welzijn en de gezondheid van inwoners lijdt  onder de huidige situatie waarin schade en onveiligheid worden ervaren. Dit beeld komt ook  naar voren in het woningmarkt- en leefbaarheidsonderzoek    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek in Groningen is er een groot  wantrouwen ontstaan bij de bevolking in alle instituties die te maken hebben met de  gaswinning en de gevolgen daarvan. De inwoners van de gebieden waar gas wordt gewonnen  moeten meer dan nu het geval is het gevoel krijgen dat er naar hun mening wordt geluisterd  en dat daar bij de winning ook rekening mee wordt gehouden. Daarin wordt de regio gesteund  door het advies van OwV waarin deze instantie adviseert om bij winningsplannen niet alleen  naar een acceptabel veiligheidsniveau te kijken, maar ook de effecten op schade en  maatschappelijke acceptatie mee te nemen.   Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een  door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit besteedt u geen aandacht aan de maatschappelijke  gevolgen.    Wij vinden dat u:    1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke  gevolgen expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 502 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 503 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 COMMUNICATIE    input   Reactie in de trant van “In de nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat t.b.v. burgerperspectief  nieuwe winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor burgers en lokale overheden. Daar  voldoet dit winningsplan niet aan. Reparatie wordt niet geborgd in instemmingsbesluit.    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokate overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van} gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee  dit wordt geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van)  gaswinning niet uitsluitend aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel  NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot  nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners  gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning.  Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt  (zie ook hfst 7.1).    Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord  in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  1. Samenbinden van belanghebbenden  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Transparantie en vertrouwen  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Maatwerk    yawn    11    Met opmerkingen {es}: Ook het ontwerp-instemmingsbes|uit is  onleesbaar.</pre>

====================================================================== Einde pagina 503 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 504 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van  informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.   Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het  omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.   Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de ‘belevingswereld’ van onze  inwoners.    Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel  kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.    In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader  te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld  bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb  ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan  de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de  bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de  aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 504 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 505 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    Input mm  6.1 Doelmatigheid    U geeft aan dat de beoordeling van de doelmatigheid van de gaswinning vooral draait om de  vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan voldoet aan wettelijke eisen planmatig beheer en daarom  geen reden ziet het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden. Dat laatste  getuigt nog van een toetsing van het winningsplan conform de oude Mijnbouwwet.   Uw conclusie lijkt hier te voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt ook om een toetsing  aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken schade voor omwonenden natuur en  milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht.    Wij vinden dat u:  1. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid en een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerp-besluit te halen.    6.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de  Mijnbouwwet (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat  door de gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te  vergoeden. Daarbij zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van  het Burgerlijk Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket  mijnbouwschade, waar personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017  kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en vlotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wat vinden we hier nu van 2??? Ook advies advocaat   Wij vinden dat u:    6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u gevraagd het winningsptan te toetsen op nationale en internationale wetgeving  op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 505 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 506 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    U vraagt NAM om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te  leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht.    Een beoordeling van de mogelijke nadelige effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt  daarmee in het winningsplan en uw ontwerp- instemmingsbesluit. Met het ontbreken van  onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de lokale adviesrol en  inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken. Het toevoegen van onderzoek en  beoordeling aan uw definitieve besluit achten wij dan ook te laat en in strijd met een  zorgvuldige voorbereiding van dat besluit.   NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt  dat zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen  in haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijkt in het ontwerp besluit intussen wel een  goedkeuring.   Aanvullen met tekst Johan Feunekes en advocaat.    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  =__in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen  worden gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsptan niet zullen worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  Winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 506 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 507 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het  kader van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere  zin met de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs  wel moet worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is  van de gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alteen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbestuit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens  vanuit de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft  gelegen. Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch  werden betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet uw  Minister geen aanleiding om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluit op zich beter aan  bij een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van  lokale overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit  het Westerveld in de eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel  vragen wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het  definitieve besluit.   Wij vinden dat u:   Wat vinden wij??    Advies:   Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een  grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader  van de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een  winningsplan op te stellen.    Toelichting:    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 507 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 508 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan  toch opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een transparante afweging te kunnen maken.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 508 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 509 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 PRODUCTIE    7.1 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voortopige vergunning voor productie uit put Vries 10  in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.    U bent van mening dat deze put een oude niet werkende put in een bestaand gasveld vervangt  en dus mag produceren op basis van de bestaande vergunning. Wij delen deze mening niet.  Wij beschouwen put Vries 10 wél als een nieuwe winning. Na bestudering van het oude  winningsplan van 2013 die als basis fungeert van de bestaande vergunning blijkt:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  în 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie (wat dit dan ook mag  zijn). Er is hier niet specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het nieuwe winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw put is geboord  (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij zijn van mening dat  put Vries-10 niet in hetzelfde gasveld is geboord maar aan de andere kant van een breuk die  de gasvelden Vries Zuid en het nieuw aangeboorde gasveld onder de woonwijk Marsdijk (Vries  Zuid-Zuid??) scheidt. Dit is ook logisch omdat de putten in het gasveld Vries Zuid zoals in het  winningsplan uit 2013is aangegeven teveel water produceren. Een nieuwe put in een bestaand  veld zou hetzelfde probleem opleveren.    Gelet op bovenstaande concluderen wij dat u handelt in strijd met de inhoud van uw brief van  22 november 2016 aan de 2° kamer (kenmerk DGETM-EO / 16170015 } waarin uit uw besluit  over de start van winning uit Vries-10 motiveert.    Wij vinden dat u:  1. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit  de nieuw geboorde put (put Vries-10) in moet trekken en de NAM op te dragen  hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten.    7.2 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs  dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met  een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht  op de Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 509 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 510 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   2. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de productiesnelheid  en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot  extra risico's leidt op bodemtrilling.    7.3 Productieniveau high case  Wij zij blij dat u het advies van Sodm onderschrijft dat de NAM het winningsplan moet    actualiseren en opnieuw in procedure moet brengen als zij het het high case scenario  overschrijdt.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 510 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 511 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en  het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgestoten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het  einde van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 jaar gericht onderzoek is de na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Wij vinden dat:  3. uw conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico's geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:    Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle  wettelijke adviseurs.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 511 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 512 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8.1 Onzekerheden    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van onjuiste en steeds verschillende benamingen  van velden en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid  en Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  - Het ontwerp-besluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Calibri)    Advies:   Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te  houden met de toekomstige ruimtetijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende  gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond  het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:    In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 512 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 513 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een  andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover  opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.    9 BODEMBEWEGING    9. 1lnvulling door BER van Noordenveld Bodemdaling    Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  -__NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg is van de  gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het  normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;  2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;  3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van  eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als  voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  - NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de  bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat  er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap{pen), gemeenten en provincie  voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de  vergoeding van dergelijke onkosten.    Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot  een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen  hebben, Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze  toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 513 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 514 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    op voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan  nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    9.2 Bodemtrilling    Plaatsing aanvullende seismische apparatuur (zie ook hfst 11)   De minister geeft gehoor aan het punt om extra versnellingsmeters boven de gasvelden  Eleveld en Vries-Zuid te installeren en operationeel te hebben. Wij zijn blij dat u het advies van  Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht aanvullende  versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende  beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Dit  moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het huidig aantal  meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al  gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die  van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet ontbreken.    Bla bla aanvulling platform OMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn. Combi O-  meting, Tilt en bewegingsmeters    Wij vinden dat:  6. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Vallende objecten   We vinden het jammer dat u niet bent ingegaan op onze vraag om te verduidelijken in  hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de overwegingen die aan het  winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat:  4. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    Advies  Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een  geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u:   - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te  dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen;   - het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk  9);    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 514 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 515 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   -_ te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Toelichting   Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de  berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij  met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn  wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen  (categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-  leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie |). SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij  daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s  bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.   Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de  kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het  ernstigste geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen  en matige schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van  de gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en  implementeren voor 1 juni 2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten  monitoren (zie hoofdstuk 9).    Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen,  mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende  actieprotocol. Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van  belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij  van belang.    9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 515 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 516 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM  een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de  aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover  gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagateiclausule in werking  treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het  burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat:  5. Belangrijk dat er bij een eventuele procedure om alsnog zuur- of hydraulische  stimulatie mogelijk te maken, er sprake moet zijn van voldoende rechtsbescherming,  met in ieder geval de mogelijkheid van inspraak, zienswijzen en beroep.    Advies  Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen:  = geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het  Winningsplan is omschreven;  = tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de  toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM  op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale  overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe;  -  mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het  goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond-  en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbeschermingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De  kans op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgestoten te worden omdat naast lokale schade  aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is  gebaseerd op de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de  gaswinning. Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de  Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met  bijbehorende beroepsmogelijkheid.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 516 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 517 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 SCHADE    Invulling door  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen  in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de  zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte  en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan  echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten  aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen  van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen  beschouwd.    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de  mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het  winningsplan blijkt dat het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te  beschrijven, NAM lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en  aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet  stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    10.2 Afhandeling van schade    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw  minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   - evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten.    25    Met opmerkingen [c6): Hier ook aandacht voor  schadeafhaadeling bij beëindigurg van de NAM Staat  verantwoordelijk</pre>

====================================================================== Einde pagina 517 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 518 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    - in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 518 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 519 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken  van alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve  schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet  constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook  ingeval van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil}  gedupeerde partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 519 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 520 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling  van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe  baten terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor  gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang  van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar  inwoners ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover  staat. Het belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het  gebruik van de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te  verduurzamen energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond  is van belang dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:    6. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 520 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 521 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 _RISICOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden  van dit risico.    Wij vinden dat:   7. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de  kans op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het  gasveld een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de  vergunning expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM  verplicht aanvultende versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel  hiervan is bij een optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen  grondbeweging en gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee  een nauwkeuriger inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en  het epicentrum. Het huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries  en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een  vergelijkbaar niveau hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-  meters daarom niet ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet  volleditge onafhankelijk zijn. Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  8. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende  voorkomens op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om  invulling te geven aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  vergunning geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn  verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door de goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat  niet het geval.    Wij vinden dat:  9. in de vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de  verplichtingen van de NAM.    29</pre>

====================================================================== Einde pagina 521 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 522 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Advies:  Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   e het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Ul valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoetde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    30</pre>

====================================================================== Einde pagina 522 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 523 ======================================================================

<pre>Date : 12-7-2016 13:55:47
From  :  
To : "Marco Out" @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : dossier gasw inning 
Attachm ent : Bijeenkom st lokale overheden w inningsplan Westerveld 8 juli 2016.docx;
Dag Marco,
 
Afgelopen vrijdag zijn we met een aantal lokale overheden bijeengekomen om te bespreken hoe we gezamenlijk kunnen optrekken bij de gevraagde adviesrol van het
winningsplan Westerveld.
Bijgaand het verslag.
 
Belangrijkste conclusies:
·         Allen zien de meerwaarde van het samen optrekken in het advies;
·         Géén van de aanwezige lokale overheden willen een contra-expertise om uiteenlopende redenen. (Tynaarlo deed mee omdat Assen het graag wilde);
·         De provincies Drenthe en Groningen zeggen voldoende inhoudelijke kennis te hebben om het winningsplan te beoordelen;
·         De gemeenten gaan het winningsplan met name beoordelen op lokale maatschappelijke gevolgen.
·         Per gemeente is ruimte “voor couleur locale”.
 
Kun je je vinden om het gezamenlijk optrekken te laten prevaleren boven het uitvoeren van een contra-expertise?
 
Inmiddels is de planning van EZ globaal bekend. Uiterlijk week 50 moet het advies van de lokale overheden worden uitgebracht.
We willen aan de hand van een stappenplan met onze collega-overheden tot een advies komen met als basis het voorbeeld van het advies op het winningsplan van Groningen dat
onlangs in procedure is geweest.  We zullen hiervoor de kopgroep in Groningen benaderen.
 
Mijn voorstel is om deze lijn in het college te brengen en de raad hierover middels een brief te informeren.
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 -
  l @assen.nlwebsite: www.assen.nl
 16.214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 523 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 524 ======================================================================

<pre>Bijeenkomst lokale overheden winningsplan Westerveld 8 juli 2016  
Aanwezig:,  prov Drenthe,  Tynaarlo ,  Noordenveld  
 Aa en Hunze ,  Midden Drenthe ,  prov Groningen ,  
, Drents Overijsselse Delta , Wetterskip Fryslan  
 
1. De provincie Drenthe heeft van E Z gehoord  dat  we nu waarschijnlijk 14 weken voor ons 
advies hebben . Ma ar het kan ook nog  20 weken worden.  Signaal van EZ : je hebt het 
concept winningsp lan gekregen: Ga er alvast mee aan de gang!  
2. Tynaarlo wil graag van aanwez igen weten of zij een contra -expertise zoals Assen die 
voorstaat ook zie zitten . Inventarisatier onde bij aanwezigen g edaan , conc lusie  : niemand 
wil die contra -expertise! Genoemde r eden en : is niet de rol van lokale overheid; hoe bepaal 
je of de expert zijn werk goed doet ?, Sodm doet toch al contra -expertise op NAM; Wat doe je 
dan met info als blijkt dat de risico’s en verlagingen groter zijn dan NAM berekend? Je kunt in 
advies EZ oo k vragen om een  contra -expertise. Ervaring  Wetterskip  Friesland (Oppenhuizen) 
is dat de inhoudelijke contra -expertise weinig inv loed heeft gehad. Wél dat je samen optrekt 
als overheden. Dat maakt wel indruk bij EZ.  
3. Alle aanwezigen zijn het eens om samen op te trekken. Dit maak ons advies sterker naar EZ 
toe.  
4. Inhoudelijke toetsing:  hiervoor zeg gen de provincies Groningen en Drenthe  wel kennis en 
ervaring in huis te hebben  om de berekeningsmethoden en resultaten te doorgronden  
beoordelen . Aanwezigen gemeen ten en waterschappen willen daar graag gebruik van maken 
i.p.v.  een ext erne adviseur.  Verwacht eindproduct: V ergelijkbaar met winningsplan 
Groningen  maar dan minder uitgebreid.  
5. Politiek maatschappelijke toetsing:  Gemeenten moeten zich richten op politiek - 
maatschappelijke relevante zaken . Bijv.  voorkom schade, vraag om intensieve monitor ing en 
toetsing  wat er werkelijk gebeur d,  vraag aandacht voor gevolgen van stabiliteit en veiligheid 
gevo elige monumentale gebouwen/infrastructuur (politietoren , Abeltasm an flat, 
drinkwaterpompstation, monumentale gebouwen. Zorg voor  een correcte schade 
afhandeling is als er onverhoopt toch bevingen zijn. Zorg dat deel van inkomsten uit put weer 
ten goede komt aan het gebied ter compensatie van het ongemak.  Veel zaken zij n voor alle 
overheden van toepassing. Daarn aast nog couleur  local zaken.  
6. Hoe procesmatig organiseren?  Provincie organiseert  inhoudelijk toetsing. Gemeenten 
worden  gevraagd het politiek maatschappelijk onderdeel voor haar rekening te nemen. 
Omdat er voor het winningsplan Westerveld alleen t .p.v. het gasveld Vries Zuid een 
substantiële aanpassing plaatsvindt, zullen de gemeenten Assen, Aa en Hunze en Tynaarlo 
hier het voortouw  nemen. Centraal verzamelpunt wordt Assen. Gemeenten worden 
gevraagd zelf de tekst en te leveren. De genoemde drie zullen er een redactionele slag over 
doen.  
7. Provincie roept eenieder weer bij elkaar als EZ ons officieel om advies gaat vragen en er een 
bijeenkomst wordt georganiseerd met EZ.  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 524 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 525 ======================================================================

<pre>Date : 26-7-2018 14:16:18
F
rom  :  
T
S
ubject : dossier gasw inning voor de raad stukken adviesfase
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;verzoek adviesaanvraag w inningsplan EZ  voor 19 jan 2017.pdf;Winningsplan Westerveld excl
v
ertrouw elijk deel.pdf;advies Sodm .pdf;161206 advies Tcbb inzake Westerveld (NAM).pdf;
 
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
16.215
</pre>

====================================================================== Einde pagina 525 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 526 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 526 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 527 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie put Vries- 10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau high case 15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 527 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 528 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 528 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 529 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 529 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 530 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 530 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 531 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 531 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 532 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 532 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 533 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 533 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 534 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 534 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 535 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 535 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 536 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade-
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 536 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 537 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 537 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 538 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 538 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 539 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie put Vries- 10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 539 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 540 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau high case 
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 540 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 541 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 541 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 542 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 542 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 543 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 543 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 544 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 544 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 545 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 545 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 546 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 546 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 547 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 547 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 548 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 548 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 549 ======================================================================

<pre>         » Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen  Postbus 30018  9400 RA Assen    Ar: gee  marit    | rebgast etat:    Reg.nr.  2016/4435    |  pot FA    13 oktober 2016 oe  verzoek tot het uitbrengen van advies betreffende het winningsplan  Westerveld    Datum  Betreft    Geacht college/bestuur,    Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad  voor Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten  om alte aanbevelingen van de OVV over te nemen.    Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV rapport richt zich op  de veiligheid van de burgers en de infrastructurele werken. Een ander  belangrijk punt betreft meer aandacht voor het burgerperspectief.    Deze en andere aanbevelingen, hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet op  verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Deze wijzigingen zijn op  26 november 2015 ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016,  34348) en het wetsvoorstel zal naar verwachting in de eerste helft van  2017 in werking treden. In afwachting van de inwerkingtreding van het  wetsvoorstel, heeft de Minister de Kamer toegezegd zoveel als mogelijk in  de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen.    Nieuwe Mijnbouwwet   Het besluit om zoveel als mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te  handelen, heeft tot gevolg dat de veiligheid voor omwonenden, gebouwen  en infrastructurele werken getoetst moet worden. Dit houdt in dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt  tot de “seismische hazard” (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid  naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten voor omwonenden).  Het gevolg is dat de reeds ingediende (wijzigingen van) winnings- en  opslagplannen door de operator aangevuld moeten worden met een  seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft  hiervoor een leidraad opgesteld. U kunt de leidraad vinden op:    www.nlog.nl/resources/Seismic Risk/Tijdelijke®%20leidraad%20SRA%20v    1-2.pdf    Ministerie van Economische Zaken    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Diectile Fnergie en Omgeving    Bezoekadres  Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr  000000010032 14369000    T 070 379 8911 (algemeen)  www rijksoverheid nl/ez    Behandeld door         Ons kenmerk  DGETM-EO / 16095939    Uw kenmerk    Bijlage(n)  1    Pagina 1 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 549 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 550 ======================================================================

<pre>         Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang dat het Directoraat   . : . . -generaal  burgerperspectief in de besluitvorming wordt meegenomen. Om Energie, Telecom &  hieraan tegemoet te komen wordt de uniforme openbare Mededinging  voorbereidingsprocedure in beginsel toegepast bij zowel instemming Directie Energie en Omgewing  met nieuwe winnings- en opslagplannen, als bij de wijziging van deze  plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter inzage worden gelegd Deer 095939  met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Om verder  invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huidige  wettelijke adviseurs (SodM, Tcbb en Mijnraad), ook provincies,  gemeenten en waterschappen adviesrecht. Daarnaast vindt er  gedurende de periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit ook  een informatieavond plaats voor belangstellenden.    Verzoek tot advies winningsplan Westerveld   Op 12 september jl. heeft NAM een verzoek tot instemming voor het  aangepaste winningsplan Westerveld ingediend. Het winningsptan is  aangepast naar aanleiding van het eerder uitgebrachte advies van SodM  van eind juni 2016. U vindt het aangepaste winningsplan als bijlage bij  deze brief. Onderdeel van dit winningsplan is een confidentieel document  dat bedrijfsgevoelige gegevens bevat. Het document is daarom niet  openbaar en wij verzoeken hier als zodanig mee om te gaan.    Zoals hier bij procedure is aangegeven ontvangt u -zodra wij dit hebben  ontvangen- per e-mail het advies van SodM en de Tcbb.    Wij verzoeken u om binnen 14 weken na dagtekening van deze brief,  advies uit te brengen ten aanzien van het winningsplan Westerveld.    ecifieke inf tiesessie  Zoals hierboven al is aangegeven, wordt per winningsplan een specifieke  informatiesessie georganiseerd. Voor deze sessie worden de provincie(s),  gemeenten en waterschappen uitgenodigd, die binnen het winnings- of  opslaggebied vallen van het desbetreffende plan.    8 november a.s. van 10.00 tot 12.00 uur op het provinciehuis Drenthe.  Westerbrink 1 in Assen    Hiervoor is reeds op 7 oktober jl. per mail een uitnodiging verstuurd.    Achtergrond Winnings- en opslagplannen   In een winnings- of opslagplan wordt beschreven hoe er gewonnen of  opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte seismische risico's zijn.  De scope is dus de ondergrond en de veiligheid (van omwonenden en  infrastructurele werken).    Procedure   Wanneer de minister van Economische Zaken, in haar hoedanigheid als  bevoegd gezag, van een operator een verzoek tot instemming met een  winnings- of opslagplan ontvangt, wordt het betreffende winnings- of  opslagplan ter advisering voorgelegd aan de betrokken provincie(s),  gemeente(n) en waterschap(pen). De betrokken overheden hebben 14  weken de tijd om advies uit te brengen.    Pagina 2 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 550 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 551 ======================================================================

<pre>         Parallel aan het verzoek tot advies aan de betrokken overheden, wordt Directoraat-generas!  Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) verzocht om binnen 6 weken advies Energie, Telecom &   uit te brengen. Zodra dit advies is ontvangen wordt deze aan de Mededinging  betrokken overheden gestuurd. Drectwe Energie en Omgeving    Ons kenmerk    Vervolgens wordt het advies van SodM samen met het winningsplan ter ogeim.ea 7 15095049    advisering voorgelegd aan de Technische commissie bodembescherming  (Tcbb). De Tcbb heeft 4 weken de tijd om advies uit te brengen. Zodra  het advies is ontvangen, wordt ook deze aan u gestuurd.    2 weken na ontvangst van het advies van SodM. wordt een overleg  georganiseerd, waar de betrokken overheden specifieke vragen kunnen  stellen naar aanleiding van het betreffende winnings- of opslagplan. In  beginsel zullen hierbij ook SodM en de operator aanwezig zijn.    Na ontvangst van de adviezen van de betrokken overheden wordt in  principe binnen 4 weken advies gevraagd aan de Mijnraad. De Mijnraad  ontvangt naast het betreffende winnings- of opslagplan, alle uitgebrachte  adviezen,    Vervolgens zal een ontwerpbesluit worden opgesteld, waarin de adviezen  worden meegewogen. Tijdens de 6 weken durende ter inzage legging van  het ontwerpbesluit, kan een ieder zienswijzen indienen. Ook wordt er een  bewonersavond georganiseerd, waar men vragen kan stellen over het  plan.    Als laatste wordt het definitieve besluit opgesteld. Dit besluit is vatbaar  voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.    Hoogachtend,           MT-lid directie Energie en Omgeving    Paguia 3 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 551 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 552 ======================================================================

<pre>    Li    ULL    S 4    i 6    | |  TL    ae    se    NAM               Nederlandse Aardolie Maatschappij BN.    De Minister van Economische Zaken Uw ref. DGETM-EO / 16115980  T.a.v. mr. J.H. Brouwer, plv. Directeur Energiemarkt   Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    Brief ref. EP201609202456    Datum: 9 september 2016    Betreft: Aanbieden gewijzigd Winningsplan Westerveld    Uwe Excellentie,    Op 29 augustus 2016 is de meest recente versie van het winningsplan Westerveld in detail  besproken met medewerkers van Staatstoezicht op de Mijnen en uw ministerie. De  voorgestelde wijzigingen uit dit overleg zijn als bijlage bij deze brief toegevoegd    Gaarne verzoeken wij u de procedure tot instemming met het winningsplan te hervatten.  Voor eventuele vragen of een nadere toelichting verwijs ik graag door naar de heer   an de afdeling Vergunsingen en Omgevingsmanagement. Hij is bereikb  telefoonnummer ee! per email: GEREN @ shell com    Hoogachtend,  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V    Asset Manager Land    Schepersmoot 2 Postbus 28000 T +3) (0/592 369111  9405 TA Assen 9400 HH Assen BTW Nt-801315670.801    www.nam.nl  Nederlandse Aardolie Maatichappij KV it watutoir gever! gd be 's-Gravenhoge - Hondelsreginter no 04008869</pre>

====================================================================== Einde pagina 552 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 553 ======================================================================

<pre>         \    Bijlage: Overzicht van veranderingen aan het Winningspian Westerveld — september 2016    Naar aanleiding van de constructieve gesprekken tussen SodM/EZ en NAM in augustus 2016, zijn  veranderingen aan het Winningsplan Westerveld doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen zijn:    1. Informatie per voorkomen, in plaats van gecombineerd Westerveld:  a. Productieprofielen per voorkomen (low-mid-high)  b. Bodemdaling voor een peilmerk in elk voorkomen (figuur C2)    2. Bodemdalingsfiguren  Verduidelijking over bodemdaling veroorzaakt door productie uit voorkomens in dit  winningsplan en andere voorkomens    3. Volledige informatie voor de 3 voorkomens zonder verwachte productie (Zevenhuizen-West,  Assen-Zuid, Witten): behandel de velden bij productieprofielen, bodemdaling, SRA    4. Belangrijkste kleine veranderingen  a. “Hydraulische stimulatie  b. Statische GIP toegevoegd in winningstabel  c. Voorwaarde voor productie toegevoegd in sectie B1  d. Verwijderen van subjectieve kwalificaties of stellingen zonder referentie</pre>

====================================================================== Einde pagina 553 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 554 ======================================================================

<pre>         @  Sy    NAM    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aanvraag Instemming Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 554 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 555 ======================================================================

<pre>    Inleiding    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) is houder van de winningsvergunning Drenthe |l en Groningen.  Conform de Mijnbouwwet (Mw) dient de winning van kociwaterstoffen te gebeuren overeenkomstig een Winningsplan.  In het Mijnbouwbesluit (Mb) is in artike! 24 aangegeven welke informatie het Winningsplan moet bevatten.    De gasvelden die (via verschillend locaties) produceren naar de locatie Westerveld zijn samengevoegd in het  “Winningsplan Westerveld”. Dit Winningsplan bestaat uit vier onderdelen:  A. Algemene gegevens  B. De bedrijfs- en productiegegevens. Dit onderdeel beschrijft de winningsstrategie, de ondergrondse geologie  van de laag waaruit gewonnen wordt, de aanwazige infrastructuur, de stoffen die worden geproduceerd en  een beschrijving van de toekomstige plannen orr de winning te optimaliseren.  C. Informatie over bodemdaling ten gevolge van de winning.  D. Informatie over bodemtrilling ten gevolge van de winning inclusief mogelijke aardbevingen en maatregelen.    Bijlage 1,2 & 3 geven meer informatie ten ondersteuning van onderdeel C en D.  Bijlage 4 bevat de geologische kaarten.    Onderdeel B1 probeert een algemeen overzicht van de plannen te geven. Technische details worden in verdere  onderdelen beschreven.    Een klein onderdeel van het Winningsplan (onderdeel E) wordt apart toegezonden aan het Ministerie van  Economische Zaken. Dit vertrouwelijke deel bevat bedrijfsgevoelige informatie en kan NAM's concurrentiepositie in    gevaar brengen en is daarom niet openbaar. Het onderdeel E bevat met name informatie over de verwachte  productiekosten en investeringskosten</pre>

====================================================================== Einde pagina 555 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 556 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag Instemming winningsplan ex artikel 34 lid 1 Mijnbouwwet (Mw    juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)    indienen In 6-voud bij:   Ministerie van Economische Zaken  Directie Energieproductie   Postbus 20101   2500 EC DEN HAAG    Artikel 1)                                                      Verzoek om instemming voor een  wijziging/actualisatie van het  winningsplan    _]J een winningsplan voor voorkomens in het  continentaal plat vanaf de 3 zeemijiszone                                                      DJ een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  territoir tot 3 zeemijl   De wijziging/actualisatie bestaat voornamelijk uit een  vernieuwing van de seismische risico analyse en    actualisatie van productie- en bodemdalings-  A) Algemene gegevens  A1.1) Naam indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  A1.2) Adres Postbus 28000  9400 HH Assen  A1.6) Indiener PS] is houder van de vergunning  [] is uitvoerder cf artike! 22 Mw  A2) Winningsvergunningsgebled(en) _) winningsvergunning(en)  - Drenthe li (K.B. 4/11/1968, laatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-    EM-7075840)  - Groningen (K.B. 30/5/1963)            Westerveld                                                                                                   z  e  a                                                           Me oa tid te A2.1) Voorkomens koolwaterstoffen e Assen e Witten  e © Assen-Zuid e Witterdiep  e Een e Zevenhuizen  e Eleveld e Zevenhuizen-West  e Vries-Noord  e Vries-Centraal  e _ Vries-Zuid                            Mb 24 lid 1a olie  hoog calorisch gas    A2.2) Soort koolwaterstof die wordt  CL] Groningen kwaliteit gas  0  Cj    gewonnen    laag calorisch gas  zwavelhoudend gas  {) aardgascondensaat    Uit alle voorkomens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.                       A3) Bestaande of nieuwe winning bX winningsplan voor reeds bestaande winning  re, voorziene uitbreiding)    winningsplan voor nieuwe winning    milieubeheer _) ja: te weten:    </pre>

====================================================================== Einde pagina 556 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 557 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid  ic.d    B) Bedrijfs- en productiegegevens    B1) Beknopte beschrijving van het winningsplan  De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:    een vernieuwde seismische risico analyse   de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid  een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en  voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.    Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden (voorkomens):    Gasveld Locatie  Assen ASN  Assen-Zuid WIT  Een NOR-3  Eleveld ELV en WIT  Vries-Noord VRS-4  Vries-Centraal VRS-2  Vries-Zuld VRS-1  Witten WIT  Witterdiep WIT  Zevenhuizen ZVH  Zevenhuizen-West ZVH    Sectie B3 geeft een overzicht van de ligging van de locaties. Alle productie wordt per pijpleiding  getransporteerd naar de behandelingsfocatie VRS-4. Het geproduceerde gas wordt na behandeling  (ontwaterd en op hogere druk gebracht) op de VRS-4 locatie per pijpleiding getransporteerd naar de  locatie Westerveld (WTV) en daar afgeleverd aan GasTerra B.V.    De voorkomens Appelscha, Roden en Norg-Zuid maakten in het verleden ook deel uit van het  winningsplan Westerveld. De productie in deze velden is echter inmiddels gestopt en de putten en  productielocaties zijn veiliggesteld (“gesuspendeerd”). Ook zijn er op dit moment geen actieve  herontwikkelingsplannen. De productie vanuit deze voorkomens wordt derhalve niet meer genoemd in dit  winningsplan. De faciliteiten zijn nog wel onderdeel van het productiesysteem en worden als zodanig wel  vermeld in dit winningsplan. Ook zijn de contouren van deze drie voorkomens aangegeven op de  overzichtskaart. De historische bodemdaling veroorzaakt door deze velden is vanzelfsprekend  meegenomen in sectie C. Bodemdaling.    De nieuwe bodemdalingsprognose gaeft minder bodemdaling aan dan de prognose in het vorige  winningsplan: de verwachte bodemdaling door toekomstige productie uit de velden beschreven in dit  winningsplan is minder dan 2 cm. Ce seismische risicoanalyse laat zien dat de voorkomens in dit  winningsplan in de laagste seismische risicocategorie vallen.    Het winningsplan zal aangepast worden als de bodemdaling of seismische risicoanalyse afwijkt van de  prognose zoals in dit winningsplan beschreven. Als voorzien wordt dat de cumulatieve productie uit een  voorkomen gaat uitkomen boven de prognose van de uiteindelijke cumulatieve productie zoals in dit  winningsplan beschreven, zal dit besproken worden met de regulerende overheden. Eventuele  toekomstige activiteiten op de locaties (b.v. compressie) of in het reservoir (b.v. extra putten) zullen de  gangbare vergunningsprocedures volgen en behoeven geen aanpassing van het winningsplan.    B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)    De onbehandelde productie van de verschillende satellietlocaties komt samen op de behandelingslocatie  VRS-4, zoals in de figuur hieronder is aangegeven. Productie van locatie ELV wordt onder lage druk  gewonnen en op de locatie WTV gecomprimeerd om de VRS-4 locatie te kunnen bereiken.    Op de behandelingslocatie VRS-4 werden de met het gas meegeproduceerde vloeistoffen (water en  aardgascondensaat) van het gas gescheiden. Deze vloeistoffen worden vanaf deze locatie afgevoerd.  Het aardgascondensaat wordt uiteindelijk in Delfzijl van het water gescheiden waarna het  aardgascondensaat aan raffinaderije1 wordt geleverd en het water bij Borgsweer in de diepe ondergrond  wordt geïnjecteerd.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 557 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 558 ======================================================================

<pre>    De resulterende gasstroom wordt op VRS-4 via druk- en temperatuurbehandeling op specificatie gebracht  en naar WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra B.V.    Schematische voorstelling van de gasstromen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 558 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 559 ======================================================================

<pre>    B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)    Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten  door een dikke zoutlaag van de Zechstein for natie.    B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Bijlage 4 bevat voor elk voorkomen een doorsnede en kaart van de Top Rotliegend. De figuren zijn  naar een bijlage verplaatst om de leesbaarhe d van het document te verbeteren.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 559 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 560 ======================================================================

<pre>    B3) Overzicht ligging voorkomens, gasputten    6°240°E    An en    ROD-2 (Roden-2)    enh |    3  VRS-2 (Vries-2)    *Deze 2 observatieputten zijn geboord in het Norg veld (maakt geen deel uit van dit winningsplan)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 560 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 561 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid  1d.eg         83.1) Situering mijnbouwwerken situatietekening /eventueel foto    Overzicht mijnbouwlocaties, gesorteerd per gemeente                                                                          Gemeente   Ooststellingwerf  Nee Aa en Hunze Drenthe   Ja Noorderveld   Nee | Noorderveld] Drenthe i   Ee [sa _| Noosderveld_| Drenthe _   |VRS-1 [Nee [Tynaarlo  Nee Tynaarlo Drenthe   [WIV [Nee ___[AaenHunze [Drenthe |   WT [Nee [Assen _____ | Drenthe |   ZVH Nee                        Foto's van mijnbouwlocaties, alfabetisch gesorteerd    Appelscha Satelliet (APS          Assen Satelliet (ASN               </pre>

====================================================================== Einde pagina 561 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 562 ======================================================================

<pre>    Eleveld Satelliet (ELV    Norg-3 Satelliet (NOR3    </pre>

====================================================================== Einde pagina 562 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 563 ======================================================================

<pre>    Roden-1 satelliet (ROD-1)    hadt    Roden    </pre>

====================================================================== Einde pagina 563 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 564 ======================================================================

<pre>    Vries-1 satelliet (VRS-1)    ALP} VRE.    Vries-2 satelliet (VRS-2)    Vries-4 Proc uctie Faciliteit (VRS-4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 564 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 565 ======================================================================

<pre>    Westerveld Productie Faciliteit (WTV    Witten satelliet (WIT:    </pre>

====================================================================== Einde pagina 565 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 566 ======================================================================

<pre>    B4) Overzicht boringen in voorkomen(s)    Het is mogelijk dat er in de toekomst nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde  voorkomens geboord gaan worden. Mogelijke activiteiten worden in sectie B5.2 genoemd.  Eventuele toekomstige activiteiten zullen de gangbare vergunningsprocedures volgen.    B4.1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 566 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 567 ======================================================================

<pre>    B4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen In verbuizing treden                        De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  formatie op een diepte tussen 2600 en 3250 meter beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil) Zie ook B.2.1.             B5) Productieontwikkeling strategie                  In navolgend overzicht wordt de verwachte totale gaswinning per voorkomen gegeven. De “statische GIP”  geeft de hoeveelheid gas die oorspronkelijk in het reservoir aanwezig was. De "Mid Case” en “High Case”  verwijzen naar de voorspellingen zoals beschreven in sectie B5.3.             Assen  -Zuid    Eleveld    Vries-Centraal  Vries-Zuid    Witterdiep    Zevenhuizen    —  Vries-Noord    Zevenhuizen-West         Voor de Assen, Een en Vries-Zuid voorkomens geldt dat het winningspercentage relatief laag uitvalt door  waterproductie en een matige kwaliteit van het reservoir. Voor de voorkomens Zevenhuizen-West, Assen-  Zuid en Witten geven evaluatieresultaten van de boringen aan dat de winbare hoeveelheden gas  waarschijnlijk zeer gering zullen zijn. Er zijn daarom momenteel geen winbare volumes aan deze velden  toegekend in de Mid Case. Ook voor het voorkomen Witterdiep wordt geen verdere productie verwacht in de  Mid Case.                            B5.1) Productie filosofie                 De voorkomens genoemd ín dit winningsplan worden dusdanig geproduceerd dat er optimaal gebruik wordt  gemaakt van de productiefaciliteiten. De locaties ASN, ELV, NOR-3, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en  WTV worden voor een belangrijk deel op afstard bestuurd. De installaties kunnen altijd van afstand veilig  uitgeschakeld worden. Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regelmatig bezoeken  plaats door operators voor controle en eventuele reparaties.                                      De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan gebeurt met behulp van compressie op VRS-4  (en tevens op WTV voor het deel van het Eleveld veld dat vanaf de locatie ELV wordt gewonnen). Eventuele  verdere installatie van compressiecapaciteit zal ce gangbare vergunningsprocedures volgen.                    B5.2) Reservoir management    Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt dat er via regelmatige drukmetingen in de  productieputten informatie wordt verkregen over de ontwikkeling van drukken in de gasvoorkomens.                 De waterproductie wordt continu gecontroleerd op systeem niveau. Verschillende maatregelen worden  getroffen om waterproductie te minimaliseren.                      Vries voorkomens (Noord/Centraal/Zuid)  Het reservoir gesteente van de voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaat grotendeels uit  conglomeraten waarvan de productiviteit slecht is in vergelijking met de zandsteen reservoirs. Vries-Noord  heeft meer zandsteen in de gaszone en daardoor een betere productiviteit. De huidige Vries putten  produceren naast gas ook formatiewater. De gasproductie wordt geoptimaliseerd door toepassing van  “continuous foam” installaties (waarbij schuimende zeep onderin de put wordt ingebracht) door                         </pre>

====================================================================== Einde pagina 567 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 568 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                 gecontroleerde onderbroken productie om de druk onderin de productieputten te doen toenemen en door  waterpreventiemaatregelen. In het Vries-Zuid veld Is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter  vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder wordt  er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van het Vries-  Zuid veld.            Een  Door de lage permeabiliteit zal de productie van de huidige put door middel van productiecycli gebeuren. Dit  betekent dat de putproductie zal worden onderbroken door steeds langer wordende tijdsintervallen.            Eleveld  Dit veld wordt geproduceerd vanaf 2 locaties, ELV (met putten ELV-101 en ELV-102) en WIT (put WIT-5). De  ELV locatie wordt geproduceerd met behulp van bovengrondse compressie van het geproduceerde gas; put  ELV-101 produceert momenteel terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. Put WIT-S is begin 2015 in  productie genomen. Deze put is geboord naar het noordelijk deel van het Eleveld voorkomen.            Assen  Het voorkomen Assen laat een snelle afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting in de put. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het  niveau van de productie uit dit voorkomen te herstellen.            Witterdiep  De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen suggereren dat er een  langzame toestroom van gas naar de put plaatsvindt door slechte communicatie tussen de verschillende  ondergrondse compartimenten van het voorkomen. Mochten verdere drukmetingen uitwijzen dat niet alle  ondergrondse compartimenten van het voorkomen geproduceerd worden dan is het mogelijk dat er in de  toekomst nog een extra put wordt geboord.            Zevenhuizen  Als gevolg van de lage reservoirdruk In de put vindt productie plaats door middel van onderbroken  productiecycli. De reservoirdruk wordt regelmatig gecontroleerd. Het is mogelijk dat er in de toekomst een  nieuwe put naar het westelijk dee! van het Zevenhuizen veld zal worden geboord.          Naast metingen aan de productie van de gasvelden, worden ook metingen gedaan aan de integriteit van de  putten. Beide bronnen van informatie kunnen leiden tot activiteiten waarvoor mogelijk een boorinstallatie  nodig is. Ook het (mechanisch of chemisch) stimuleren van de productie in een klein gedeelte van de putten  behoort tot de mogelijkheden.    Hw 35 lid | 85.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    mb 24 ld De aanvraag om een winningsplan gaat uit van drie productiescenario's (Low, Mid en High Case). Reden    0 hiervoor is dat de productie niet precies op voorhand kan worden ingeschat.    Het lage productiescenario ("Low Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een conservatieve inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hiertoe is met behulp  van een “decline curve analysis" (DCA) gekeken naar een trend in de afname van het productieniveau ten  opzichte van de cumulatieve productie, waarbij wordt aangenomen dat de productie ophoudt wanneer de  minimum stroomsnelheid van een put bereikt wordt.    Het midden productiescenario ("Mid Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een gemiddelde inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de    verwachte productieprofielen van de onlangs geboorde WIT-5 put en de eind 2015 geboorde put in het  Vries-Zuid veld (VRS-10) meegenomen. Ook is hierin de verwachte bijdrage van verdere “continuous  foam” injecties, productie optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries voorkomen  meegenomen.    Het hoge productiescenario (“High Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een optimistische inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  “high case” productieprofielen van de WIT-5 put en de VRS-10 put meegenomen, alsook een verlengd  gasproductie profiel ten gevolge van optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries  voorkomen.    In geen van deze scenario's zijn bijzondere omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 568 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 569 ======================================================================

<pre>    In onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2015 ook de verwachte productie  weergegeven (Low-Mid-High scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de voorkomens zoals  omschreven in dit winningsplan.    Winringspien Westerveld  « productie voorspelling -    mm bar ernche bange nhete  ken na  — rad    tage    POPPE OE LOE REE EEE PEPE PEPPER?         Onderstaande tabel geeft de historische jaarlijkse productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan.    De volgende tabel geeft de verwachte totale productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan. De drie eerder genoemde scenario's (Low-Mid-High) geven de onzekerheid aan met  betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden geproduceerd gas.         17</pre>

====================================================================== Einde pagina 569 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 570 ======================================================================

<pre>    ee    en    dadadada: i    dadadada  edad eaddeenddded   paden aadandead ede:  sds eaddnddnndde adden:    dd    tatie anje |  tay |    B5.4) Duur van de winning (per voorkomen)    De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige voorspellingen    gesteld op 2023, maar kan uitlopen tot 2028 volgens het hoge productiescenario. Het gedrag van de  bestaande en mogelijke toekomstige putten is moeilijk te voorspellen aangezien het veld bijna leeg is.    Hierdoor is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van productie aanzienlijk.    De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de productie de opbrengsten van de    productie zullen overtreffen dan wel zoveel eerder indien door onvoorziene technische of andere oorzaak    voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.         18</pre>

====================================================================== Einde pagina 570 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 571 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid  Ik    B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geprcduceerd   Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door    de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft bij benadering de waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    Assen  Assen-Zuid    Vries-Noord  Vries-Centraal  Vrles-Zuid    Witterdiep    Zevenhuizen-West    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk in het reservoir afneemt.  B7) Jaarlijks elgengebruik bij winning  Voor eigen gebruik wordt op de locatie WTV per jaar ca. 0,02 min Nm3 aangewend.    Op de centrale behandelingslocatie VRS-4 wordt per jaar voor eigen gebruik (incl. fornuis + fakkel  spoelgas + fakkel waakvlam) ca. 0,64 min Nm3 gas aangewend.    B8) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakkelde koolwaterstoffen    Het volume koolwaterstoffen dat jaarlijks op de locatie Westerveld (WTV) wordt afgeblazen (ten gevolge  van het afgaan van veiligheidskleppen dan wel onderhoud) is ca. 0,001 min Nm3.    Op de locatie VRS-4 wordt per jaar gemiddeld 0,1 min Nm3 gas afgefakkeld dan wel afgeblazen. Het  volume op VRS-4 Is hoger dan op Westerveld aangezien op de VRS-4 locatie de daadwerkelijke  gasbehandeling plaatsvindt om gas op specificatie te kunnen afleveren, terwijl op WTV slechts  compressie plaatsvindt.    Deze gegevens zijn gebaseerd op de waarden uit de jaren 2011 t/m 2014 en dienen als indicatie gebruikt  te worden voor de latere jaren.    89) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen    Het vrijkomende productiewater wordt via een injectieput op de Borgsweer locatie geïnjecteerd in de diepe  ondergrond.         19</pre>

====================================================================== Einde pagina 571 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 572 ======================================================================

<pre>    nm C) Gegevens inzake bodemdaling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.    C1) Aard van de bodemdaling                                                                                               Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën van  het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide beschrijving  van het bodemdalingsproces “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden ín Groningen, Friesland en  het Noorden van Drenthe Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444).          C2) Gekalibreerde bodemdaling en bodemdalingprognoses (uiteindelijk verwachte mate van  bodemdaling)            Gekalibreerd bodemdalingsmodel  De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013  (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland 2014). Deze en alle andere beschikbare metingen uit  het verleden zijn gebruikt om een bodemdalingsmodel te kalibreren. In figuur C1 wordt de in 2013 op de  peilmerken gemeten daling sinds de nulmeting in 1975 weergegeven door punten. De blauwe lijnen geven  de contouren van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.          Figuur C1: In 2013 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourlijnen van de  gemodelleerde bodemdaling voor het jaar 2013 ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan  beschreven voorkomens én naburige voorkomens.          Om inzicht te verkrijgen over de kwaliteit van het model ten opzichte van historische metingen is boven de  in dit winningsplan genoemde producerende voorkomens een meetpunt geselecteerd waar meerdere  keren in de tijd bodemdaling is gemeten. Figuur C2 toont de resultaten voor deze meetpunten. Tevens  laat dit figuur de nog te verwachten totale bodemdaling zien. Deze totale bodemdaling wordt veroorzaakt  door productie uit het voorkomen zelf en de bodemdaling die wordt veroorzaakt door omliggende  producerende voorkomens. De tijdelijke stijging die te zien is in de modelresultaten voor punten boven  Een en Zevenhuizen wordt veroorzaakt door de injectie van gas in de Norg gasbuffer.           20</pre>

====================================================================== Einde pagina 572 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 573 ======================================================================

<pre>    errors Een    5    1980 19% 2000 2010 2020 200 2060 2030 1900 1990 2000 2010 F030 20e 2040 2030 $980 1990 2000 3610 2026 200 040 O10    01288029 Vries-Centraal 012708193 Vries-Zuid 01288211    Nen,    oi 2ftoie Eleveld    Figuur C2: Vergelijking van gemeten (groene punten) en voorspelde bodemdaling voor een peilmerk  boven ieder producerend voorkomen genoemd in dit winningsplan. De meetonzekerheid in de metingen  (gekozen als één standaard deviatie) bedraagt 4mm per meetpunt. De blauwe lijn toont de voorspelde  bodemdaling op deze locatie, met de onzekerheid (licht blauwe gebied) op de uiteindelijke bodemdaling.  De minimale onzekerheid voor de voorspelling is +/- 2cm.    Meer informatie over de bodemdalingsmodellering en prognoses is terug te vinden in het rapport  “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe  status Rapport 2015 en Prognose tot het j EP201511213444)'.         21</pre>

====================================================================== Einde pagina 573 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 574 ======================================================================

<pre>    Toekomstige bodemdaling    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de voorkomens zoals beschreven in dit  winningsplan is weergegeven in figuur C3°. De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door  gasproductie uit de voorkomens in dit winningsplan bedraagt minder dan 2 cm. Aangezien het niet  mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende precisie te meten, zijn er verder geen figuren getoond  die de toekomstige bodemdaling tonen boven de individuele voorkomens. Indien een significante afwijking  van de bodemdaling plaatsvindt ten opzichte van de huidige voorspelling, zal deze worden beschreven in  een herziening van het winningsplan.    Figuur C3: Nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door gasproductie uit de voorkomens in  dit winningsplan (2016 — 2023). De omvang van het gasvoerend gedeelte van de reservoirs is in groen  weergegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw. Aangezien de verwachte bodemdaling minder  dan 2cm is, zijn geen contouren getekend.    Figuur C4 toont de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning voor het jaar 2025. Figuur C5 toont de  situatie ruim na afloop van de in dit winningsplan beschreven productieprofielen (het jaar 2080).    Het dient benadrukt te worden dat Figuur C4 en C5 de totale bodemdaling geven als gevolg van gaswinning  uit de in dit winningsplan genoemde voorkomens én de omliggende voorkomens (waaronder het Groningen  veld in het noordoosten), waar Figuur C3 de (bijna afwezige) bodemdaling laat zien door de productie van  voorkomens beschreven in dit winningsplan.    Onzekerheid in verwachte bodemdaling    Bijlage 1 in dit winningsplan geeft een overzicht van de kentallen die gebruikt zijn in de berekening van de  bodemdaling. Deze bijlage beschrijft ook de onzekerheidsanalyse voor deze bodemdalingsprognose  resulterend in een maximum en minimum bodemdalingscenario. De analyse laat zien dat ook in het  maximale scenario de verdere bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan genoemde  voorkomens in de toekomst onder de 2 cm blijft.         2 In het verwachte “Mid Case” productiescenario zullen de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West niet  produceren. Mogelijke bodemdaling in het “High case” productiescenario wordt beschreven in de  onzekerheidsanalyse beschreven in Bijlage 1.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 574 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 575 ======================================================================

<pre>    Figuur C4: Prognose van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan  genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens voor 2025. De contourlijnen geven de bodemdaling  in cm aan.    Figuur C5: Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit  winningsplan genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens. De contourlijnen geven de  bodemdaling in cm aan         23</pre>

====================================================================== Einde pagina 575 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 576 ======================================================================

<pre>    C3) Omvang en aard van de schade  C3.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de opperviakte in de vorm van een platte, zeer gelijkmatige  schotel. Die schotel veroorzaakt een zeer geringe helling van maximaal een paar centimeter over een kilometer  afstand aan het maaiveld. Zoals in figuur C3 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten bodemdaling door  gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens minder dan 2 cm over een periode van meer dan  10 jaar.    C3.2 Schade aan openbare infrastructuur door bodemdaling    Omdat bodemdaling een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan infrastructuur  verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het normale beheer en het  onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer onvermijdelijk te maken meerkosten met  zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde in onderdeel C5, voor vergoeding in aanmerking  komen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te  vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevallen kunnen  afspraken worden gemaakt in bilateraal verband met de betreffende waterschappen.    C3.3 Schade aan bouwwerken door bodemdaling    Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming  (zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt geen directe schade  aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten betreffende ongelijkmatige zakkingen in  verband met aardgaswinning in de provincie Groningen; een uitgave van de Commissie Bodemdaling door  Aardgaswinning; maart 1987”. Meer recente rapporten die mogelijke oorzaken van schade in het gebied rondom  West-Groningen? en Loppersum’ beschrijven bevestigen dit beeld.    C3.4 Schade aan natuur en milieu door bodemdaling    Bij een daling van minder dan 2 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van bodemdaling  aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schommelingen in de waterstand (verschil zomer- en winterpeil). De  waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevolge van gaswinning is in de loop  van eeuwen tot stand gekomen en wordt tegenwoordig volledig kunstmatig geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd  in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te  overschrijden, zal dit worden tegengegaan door aanpassingen in de waterafvoer (compartimentering, versnelde  afvoer waterbezwaar). Het waterschap is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied. De totale  bodemdaling boven de voorkomens is echter groter dan deze twee centimeter en indien nodig zullen afspraken  worden gemaakt met de betreffende waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden.    C4) Maatregelen om bodemdaling te voorkomen / te beperken    Dit winningsplan beschrijft productie met behulp van al bestaande faciliteiten uit al producerende voorkomens.  De effecten door verdere bodemdaling als gevolg van de nog resterende gasproductie zijn gering. Er worden  daarom geen extra maatregelen voorzien.    C5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemdaling beperken of voorkomen    Zoals beschreven in sectie C3 wordt geen schade aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van  bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding of andere waterstaatkundige werken wel in betekenende  mate worden beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als met het nemen  van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden voorkomen dan rust op  NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.         24</pre>

====================================================================== Einde pagina 576 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 577 ======================================================================

<pre>    D) Gegevens inzake bodemftrilling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.    D1) Aard van de bodemtriling    Compactie van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen veroorzaken. Dit  kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen. Deze Sectie D beschrijft de  risicoanalyse en mogelijke maatregelen gerelatee-d aan gasproductie beschreven in dit winningsplan.    Om de doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten kunnen operators gebruikmaken van de  hydraulische stimulatie of zuurstimulatie. De kans op schadelijke bodembeweging (trilling en daling) die zou  kunnen volgen uit deze operaties wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Bijlage 2 geeft hiervoor een  onderbouwing.    D2) Risicoanalyse bodemtrilling    D2.1 Risico voor bodemtriltingen als gevolg van geïnduceerde bevingen door gasproductie   De winning van aardgas gaat gepaard met een daling van de druk in de ondergrond met als gevolg een  verandering van de gesteentespanningen. Deze verandering van spanning kan leiden tot plotselinge  bewegingen langs bestaande breuken, waardoor mogelijk een lichte aardbeving kan plaatsvinden. In Nederland  is/wordt uit ongeveer 140 olie- en gasvelden of het vasteland geproduceerd. Boven ongeveer 20% van de  velden zijn bevingen geregistreerd. Boven 11 velden zijn bevingen geregistreerd die ook duidelijk aan het  oppervlak voelbaar waren (Magnitude meer dan 2,0 op de schaal van Richter).    In tabel D1 is voor de voorkomens in dit winningsplan weergegeven of deze seismisch actief zijn geweest.  Tevens is per voorkomen de beving weergegeven met de grootste magnitude die in dat veld is geregistreerd.  Hieruit blijkt dat alleen bij Eleveld aan het oppervlak duidelijk voelbare bevingen zijn geweest (de laatste in  2014).    Tabel! D1: Overzicht van historische seismicitei: boven de producerende voorkomens ín het Westerveld  winningsplan. Per voorkomen is de beving met de grootste magnitude die ooit boven het betreffende  voorkomen is geregistreerd weergegeven.    oorkomen Historische bevingen Maxlmate gemeten magnitude | locatie |  EE  |  Geelbroek (Zuid    12 Vries (West) |_ 2008  pine | 199 |    ries Centraal  ries Noord    ries Zuid pa    Vries (Zuid  Geelbroek (West  ee    Onderstaande grafieken in figuur D1 geven de observaties aan voor het aantal bevingen en de magnitudes  van de bevingen per voorkomen. De laatste gra“iek laat zien dat de laatste 7 jaar alleen bevingen boven  Eleveld zijn geregistreerd.         25</pre>

====================================================================== Einde pagina 577 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 578 ======================================================================

<pre>    Aardbevingen geregistreerd In voorkomen Eleveld    |    PERT EREE REESE         ER RRRRREREES PERDEERRR EES    02,5<Ms30   92,0<M<¢2,5   o15<Ms2,0  Ms15    02,5<M 53,0   320<Ms2,5   “15<Ms20  M415    82,5<M 53,0   @2,0<Ms2,5   *1,S<Ms2,0  Ms1,5    Figuur D1: Historische bevingen voor voorkomens in dit EE Vanaf 1996 is het seismische netwerk  voldoende accuraat om ook kleine (niet voelbare bevingen) betrouwbaar te kunnen registreren.         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 578 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 579 ======================================================================

<pre>    | Sinds het begin van de jaren negentig houden verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig.°*”* Sinds 2002  zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA). Hiermee is de  aanwezige kennis op het gebied van aardtrillingen gebundeld en wordt deze kennis optimaal ingezet met  gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek. In respons op het in het Mijnbouwbesluit is onder  begeleiding van het TPA een risicoanalyse omtrent bodemtrilingen als gevolg van winning van olie of gas  uitgevoerd" '°!!. Tevens is in dit kader een samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van  bovengenoemde studies zijn geïntegreerd *. Deze rapporten zijn gepubliceerd op   d ‚nlog.nln ubsi shtml.    Recent heeft SodM een tijdelijke leidraad voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd'®. De SRA  voorziet in een analyse van het seismisch risico op basis van veld-specifieke kwantitatieva parameters en geeft  een richtlijn voor maatregelen die passend zijn bij een bepaaide risicocategorie die uit de analyse voigt. De  basis van de analyse en de toepassing van deze leidraad op de Westerveld voorkomens wordt beschreven in  bijlage 3.    Seismische Risico Analyse (SRA) voor de voorkomens in dit winningsplan  Bijlage 3 geeft een uitgebreid overzicht van de waarden van de parameters die gebruikt worden in de formules  zoals gehanteerd in de SRA!“ en hoe deze bepaald zijn.    De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “mid case” scenario  niet produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het “high case” productiescenarlo voor  deze voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de  DHAIS methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze  voorkomens niet nodig.    Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2" van de  SRA zoals beschreven in bijlage 3). Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een  score gegeven waarbij de som van de scores een positie geeft in de matrix.    « De som van de scores voor “invloedfactoren ondergrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de x-as.  « De som van de scores voor “invloedfactoren bovengrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de y-as weer.  Details voor de score van elke factor is weergeven in bijlage 3.  Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA)    Figuur D2 geeft het resultaat van de SRA analyse voor de voorkomens in dit winningsplan. Uit de SRA analyse  volgt dat alle voorkomens in Categorie | vallen (laagste seismische risicocategorie).         5 Eindrapport muttidisciplinair onderzoek naer de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen in Noord-Nederland;  Begeteidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993  5 De relatie tussen schade aan gebouwen en lichte ondiepe aardbevingen In Nedertand; TNO Bouw, 1998  7 Selsmisch risico in Noord-Nederland; de Crook et al, KNMI, 1998  ® Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-DTM-2008-04435 (2009)  ® seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen; Wassing et al  " TNO-NITG rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)  Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde selsmiciteit (DHAIS); TNO-rapport R10188, 2012  '? Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen, integratie van deelstudies; TNO/KNM!, TNO 2012 R11139  '$ Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24,1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 579 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 580 ======================================================================

<pre>                 invloedsfactor bovengrond                                         0.2 0.4 0.6    0.  2.0  invloedsfactor ondergrond    Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan vallen in  risico Categorie |.    0.8 1.0                                                                                                        In sectie D3 en 04 wordt beschreven welke mogelijke risico's en maatregelen gekoppeld zijn aan deze  risicocategorie. In onderdeel DS worden de schade beperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geva! van schade uiteengezet.  D3) Omvang en aard van de schade    D3.1 Schade aan openbare infrastructuur door bodemtrillingen            In het verleden is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke schade aan buisleidingen door potentiele  aardbevingen!“ Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat mogelijke schade door geïnduceerde  aardbevingen klein zal zijn (zowel in mogelijk aantal als ernst).    D3.2 Schade aan bouwwerken door bodemtrillingen          De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat lichte aardbevingen ten  gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet worden uitgesloten.  Hierbij speelt zowel kwetsbaarheid van de bebouwing als de intensiteit van de beving een belangrijke rol. Al in  1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven’ dat de maximaal te verwachten intensiteit bij het  optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VIl op de Europese Macroseismische Schaal  is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet  constructieve schade kan optreden aan meerdere gebouwen en matige schade (lees, scheuren in muren tot  constructieve schade in het uiterste geval) aan enkele gebouwen. Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten  van de seismische hazard studie van TNO-NITG'°.In deze studie zijn ook voor de Vries en Eleveld voorkomens    4 Deltares 2010 Schade aan buisleiding door aardbeving  YS Wassing en Dost, 2012, TNO 2012 R11139    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 580 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 581 ======================================================================

<pre>    de resultaten getoond voor de berekeningen van de maximale horizontale pieksnelheden boven en rondom deze  voorkomens. Deze berekeningen bevestigen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bevingen boven of rondom deze voorkomens.    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de diepte en  de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving  die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen binnen dit gebied sterk  afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate van schade (geen, lichte, matige) op een bepaalde  afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de  lokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven ín het TNO rapport’.    De tabel hieronder geeft de historische schademeldingen, gerelateerd aan bevingen in voorkomens genoemd in  dit winningsplan. Voor al deze meldingen betreft het "lichte, niet constructieve schade” die vergoed is (of wordt)  wanneer duidelijk is dat de schade veroorzaakt is door NAM.    Jaar van  schademelding Datum beving Bevend veld Aantal meldingen    ME EC CC  ME KN CC  [en | ee |  EC CK  [er eves    D4) Maatregelen om bodemtrillingen te voorkomen / te beperken    Het KNMI kan met behulp van het huidige monitoringsnetwerk aardbevingen met een magnitude van 1,5 en  groter lokaliseren. De leidraad'®, geeft aan dat voor de voorkomens in risicoklasse | geen additionele  monitoringmaatregelen hoeven te worden getroffen.    Eventuele verdere monitoring zal evenwel in overweging genomen worden. Hierover zal overleg met de  omgeving plaatsvinden. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van versnellingsmeters boven de  seismisch actieve voorkomens in dit winningsplan.    D5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemftrillingen beperken of voorkomen  Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust op de NAM  de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht. Er is een schaderegeling    opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning en/of opslag. Deze regeling is  beschreven op de website www.namplatform.nl en in de folder “Bodemdaling” (www.nam.nl).    Ondertekening Datum: nn  Plaats: Asse         29</pre>

====================================================================== Einde pagina 581 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 582 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Kentalien bodemdaling en onzekerheidsanalyse bodemdaling    Enkele algemene kentallen voor de In dit winningsplan beschreven voorkomens zijn samengevat in Tabel 1.1. Deze  (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De omvang van de  voorkomens worden weergegeven in figuur C3, waarbij in groen het gasvoerend en in blauw het watervoerend  gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in het reservoir model. Dit reservoirmodel  ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel 1.1: Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.    Vries- Vdes-Noord  | certaa | ereen |    Diepte veld [m) ”  Gemiddelde dikte reservoir [m | 138 |  Initiële druk [bar 342 |  Druk in 2016 [bar | 80 |  |Eindduk sd ae  Cm [107 bar    PO         1) Eleveld: De drukken in de tabel geven de gemiddelde reservoirdruk weer over de compartimenten.   2) Witterdiep, Assen-Zuid Witten en Zevenhuizen-West: Geen verwachte (verdere) productie in Mid Case   3) Dit betreft de totale dikte van de zandsteenlaag (water- plus gasvoerend gedeelte). Voor het Assen  voorkomen is de dikte van de gaskolom genomen omdat het watervoerend gedeelte van de zandsteenlaag in  drukcommunicatie staat met de Norg UGS die zich op een hogere gemiddelde druk bevindt.    Onzekerheidsanalyse voor de bodemdalingsprognose   Om een inschatting te maken van de onzekerheid over de toekomstige bodemdaling voor de voorkomens in dit  winningsplan is de onzekerheid in de Cm (compressibiliteit) gecombineerd met de verschillende depletiewaarden (DP)  die volgen uit de scenario's voor de productievoorspellingen. De Cm onzekerheid bevat meerdere componenten:  onzekerheid over het compactiegedrag, onzekerheid over de depleterende dikte en onzekerheid over de  compressibiliteit op basis van coreplug metingen. Niet al deze onzekerheden zijn kwantitatief te bepalen en daarom is  er voor een inschatting ervaring uit het verleden gebruikt. Voor een nieuw voorkomen op land wordt deze onzekerheid  geschat op 75% op basis van ervaring uit het verleden. Na één of meerdere bodemdalingsmetingen is meer kennis  beschikbaar gekomen over de combinatie van de depleterende dikte en compressibiliteit waarmee de onzekerheid  geschat wordt op 25%. De onzekerheid voor de DP volgt uit de reservoirmodellen voor de “low-mid-high case”. De  vermenigvuldiging van de Cm met de DP geeft een maat voor de compactie. Wanneer een hoge Cm met een hoge  DP wordt vermenigvuldigd geeft dit een maximum scenario voor de onzekerheid. Een combinatie van lage waarden  geeft een minimum.    ' Voor “diepte veld” is hier de minimale diepte van de top structuurkaart gebruikt    30</pre>

====================================================================== Einde pagina 582 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 583 ======================================================================

<pre>    De verwachte bodemdaling is doorgerekend met de Geertsma en van Opstal methode'’. Om de impact van de  onzekerheid in de gekozen parameters te berekenen is gebruik gemaakt van Geertsma'®. Geertsma geeft een  eenvoudige formule om de maximale bodemdaling te berekenen voor een cilindrisch compacterend reservoir:    D /r    Ji + 7a    De straal van dit model (effectieve reservoir straal in Tabel 1.2) is dusdanig gekozen dat de verwachte bodemdaling in  het diepte punt overeenkomt met de waarde die word: berekend met het Geertsma en van Opstal model. Na deze  kalibratiestap wordt de bovenstaande formule gebruikt om de onzekerheid voor de bodemdaling te bepalen.    Hmax = 2Cm(1—v) APH { 1-    Waarbij:   D: Diepte veld [m]   H: Depleterende reservoir dikte [m), in deze analyse constant gehouden omdat de onzekerheid over de depleterende  dikte verdisconteerd is in de Cm onzekerheid.   AP: reservoir depletie (huidige druk — eind druk) [bar]   v: Poisson's ratio [-]   R: “effectieve" straal van het veld (m], waarbij de straal wordt gekozen op basis van een vergelijking tussen de  maximale voorspelde bodemdaling boven de verschillende voorkomens zoals berekend met het bodemdalingsmodel  gebaseerd op de werkelijke veldgeometrie.   Cm: Compressibiliteit van het veld [10° bar]    De parameters die gebruikt zijn in deze onzekerheidsanalyse zijn te vinden in Tabel 1.2. Tabel 1.3 toont de  onzekerheden zoals bepaald voor de voorkomens in dit winningsplan.    Tabel 1.2: Parameters voor de bepaling van de bodemdalingsonzekerheid met de Geertsma formule    Nog te  verwachten Depleterende Reservoir | Effectieve  Compressibiliteit drukdaling reservoir diepte reservoir Polsson’s  Voorkomen ä straal (m) ratio    Assen   Assen-Zuld   Een   Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord ZIE TABEL 1.1  Vries-Zuid   Witten   Witterdiep  Zevenhuizen  Zevenhuizen-West         Geertsma J. and Van Opstal G., “A Numerical Techn que for Predicting Subsidence Above Compacting Reservoirs  Based on the Nucleus of Strain Concept”, Verhandelingen Kon. Ned. Geol. Mijnbouwk. Gen., Vol. 28, pp. 63-78,  1973a.   ® Geertsma, J., A basic theory of subsidence due to reservoir compaction: The homogeneous case, Verh. K. Ned.  Geol. Mijnbouwkd. Genoot., 28, 43 — 62, 1973a.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 583 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 584 ======================================================================

<pre>    Tabel 1.3: Onzekerheid voor de voorspelde bodemdaling per voorkomen door productie uit het betreffende  voorkomen (2016 tot einde productie)    Te verwachten drukdaling (bar)  Ondergrens    Mid Case Low Case High Case bodemdaling in    productie productie productie | Compressibilitelt Onze  scenarto scenario scenario 20° bar”    Assen   Assen-Zuid* , Geen daling Geen daling  Een <2 <2  Eleveld <2 <2  Vries-Centraal <2 <2  Vries-Noord , <2 <2  Vrles-2u\d R <2 <2    Witten® Geen daling Geen daling  Witterdiep    Zevenhulzen         Zevenhuizen-West®    * De velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen in het verwachte Mid Case en Low Case scenario nooit produceren waardoor er In  deze scenario's voor deze voorkomens geen bodemdaling zal optreden door productie uit deze voorkomens.    Aquifers (watervoerende lagen)   Mogelijke drukdaling in de aquifers zal leiden tot bodemdaling. Voor de aquifers die behoren tot de voorkomens in dit  winningsplan wordt aangenomen dat ze tijdens de productieperiode voor 50% meedalen met de gasdruk. Dit betekent  dat wanneer de gasdruk met 200 bar is gedaald, de druk in de aangrenzende aquifers met 100 bar is gedaald. Na de  productieperiode wordt aangenomen dat de druk in de aangrenzende aquifers gelijk is aan die in het gasveld.    De verwachting is dat met deze aanname de compactie in de aquifers en daarmee de bodemdaling boven deze  aquifers overschat wordt in de berekeningen. Deze verwachting wordt bevestigd door de vergelijking tussen het model  en de metingen zoals getoond in figuur C1: de gemodelleerde bodemdaling is over het algemeen hoger dan de  gemeten bodemdaling boven de aquifers. Aangezien de aanname over de drukdaling in aquifers al conservatief is, is  er verder geen onzekerheidsanalyse uitgevoerd voor de drukdaling in de aquifers.    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 584 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 585 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoirstimulatie    Risico voor bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van het reservoir   De kans op eventuele bodembeweging als gevolg van een kortdurende zuurstimulatie is verwaarloosbaar gezien de  beperkte volumes die gebruikt worden, Dit is een activiteit die met grote regelmaat en wereldwijd in de olie en gas  industrie toegepast wordt en voor zover bekend zijn dergelijke gevolgen nog nooit gerapporteerd.    Risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het reservoir    Hydraulische stimulatie - Algemeen   Om de gaswinning te bevorderen, of op gang te brengen, zijn werkzaamheden op bestaande locaties mogelijk. Om de  doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten gebruiken operators de hydraulische stimulatie-techniek.  Deze techniek wordt al sinds de jaren 50 regelmatig en succesvol toegepast in Nederland. Dankzij gebruik van deze  techniek wordt er meer aardgas uit bestaande en nieuwe gasvelden geproduceerd.   Bij hydraulische stimulatie wordt vloeistof onder hoge druk via de boorput in het gasveld gebracht. Door de hoge druk  ontstaan op gecontroleerde wijze plaatselijk kleine scheuren in het gashoudende gesteente dat zich meestal op een  diepte van ruim drie kilometer bevindt. De vloeistof bestaat uit water (90%), chemicaliën (2%) en kleine keramiek  korrels (8%). De korrels blijven als opvulmiddel in het gesteente achter. Zij houden de gecreëerde scheuren open  zodat het gas gemakkelijker naar de boorput kan stromen. Meer dan de helft van de vloeistof wordt weer  teruggewonnen, de rest blijft achter in het gashoudende gesteente en kan daaruit niet vrijkomen.    Verdere uitleg over de techniek en werkzaamheden op locaties waar gestimuleerd wordt staan beschreven op de  website van NAM (nam.nl). Onder de algemene informatie bevindt zich ook een document “Risico duiding  conventioneel fracken in Nederland” waarin meer achtergrond informatie wordt gegeven.    Analyse van een mogelijk seismische dreiging   De seismische dreiging geassocieerd met hydraulische stimulatie in Nederland wordt als zeer laag ingeschat. In de  afgelopen SQ jaar zijn in Nederland meer dan 220 stimulaties uitgevoerd. Hierbij zijn geen voelbare bevingen  geconstateerd.    Dat de kans op seismiciteit zeer klein is wordt bevestigd in het rapport van Witteveen en Bos (W&B) uit 2013  (Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en gevolgen van de opsporing en winning van  schalie- en steenkoolgas In Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013). In dit rapport is een mogelijk verband  tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen onderzocht, aan de hand van alle sinds 1986 uitgevoerde stimulaties  in Nederland en de waarnemingen van aardbevingen gedurende die periode. Hierin wordt gesteld dat er geen  duidelijk verband is tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen. Van de 94 bestudeerde stimulaties kan er bij  slechts 1 stimulatie een mogelijk verband met een aan het oppervlak niet voelbare beving niet volledig uitgesloten  worden.    Locatie specifieke risico analyse voor hydraulische stimulatie   Zonder een specifiek boorplan (voor nieuwe putten) of, in geval van het stimuleren van een bestaande put, een  specifiek stimulatieplan ís het niet mogelijk om een locatie specifieke risico analyse of duiding te geven. Deze zal  worden vastgelegd in een werkveiligheidsplan dat als onderdeel van een VG aanvraag ingediend zal worden bij elk  gericht boorplan of stimulatieplan.    In die locatie specifieke risico analyse zal ingegaan worden op:  - Status en integriteit van de put  - _ Integriteit van de afdekkende lagen  -__ Hydraulische stimulatie (gebruikte vloeistof samenstelling en —-volumes, afstand van gekarteerde breuken)  -  Injectiedrukken en gevolg voor spanningscondities in het reservoir  - _ Locatie van de put ten opzichte van waterwingebieden en intrekgebieden    33</pre>

====================================================================== Einde pagina 585 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 586 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3: Samenvatting SRA en gebruikte gegevens m.b.t. de SRA voor de  voorkomens in dit winningsplan    Samenvatting SRA    Recent heeft SodM een tijdelijke richtlijn voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd (methodiek voor  risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016). De SRA gaat uit van het schema zoals getoond in Figuur 3.1.              Screening Potentieel  Stop 1  oO @&=  Ss  &  =  =    Figuur 3.1: Schematische weergave van de verschillende stappen en risico categorieén (I, Il, Ill) in de seismische  risico inventarisatie (conform SodM, 2016)    Stap 1:  In stap 1 worden alle voorkomens bekeken. De voorkomens die direct in risicocategorie | (zeer laag seismisch  risico) vallen worden gekarakteriseerd doordat ze:   e _Voorkomens zijn die niet seismisch actief zijn geweest.   e _Voorkomens zijn waarvoor de kans laag is dat ze in de toekomst seismisch actief kunnen worden (volgens  de DHAIS “Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit” methodiek) en/of waarvoor op  basis van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor de mogelijke maximale  bevingsmagnitude (Mmax) laag uitvalt (M < 2,5).   e _Voorkomens die niet meer produceren.    Voorkomens die niet aan deze criteria voldoen schuiven door naar stap 2.    Stap 2:  In deze stap worden alle voorkomens bekeken die  e seismisch actief zijn geweest en  * een hogere toekomstige kans op seismiciteit hebben (volgens de DHAIS methodiek) en waarvoor op basis  van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor Mmax (“maximale  bevingsmagnitude”) hoger uitvalt dan M=2,5    In stap 2 wordt op basis van een risico matrix benadering het risico van geïnduceerde aardbevingen verder  gekwalificeerd. Figuur 3.2 geeft een schematische weergave van de verschillende factoren die bepalen of een  geïnduceerde beving kan resulteren in een sterke grondbeweging (de “invloedfactoren ondergrond") en de  verschillende factoren die invloed hebben op de grootte van de mogelijke gevolgen (de “invloedfactoren  bovengrond”).</pre>

====================================================================== Einde pagina 586 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 587 ======================================================================

<pre>         Figuur 3.2: Schematische weergave. van de bedrei ingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de  verschillende invloedfactoren die daarbij een rol spelen (So M, 2016).    In de risico matrix analyse worden de verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis  van de uitkomst per factor gerankt. Over de scores van de individuele factoren wordt gesommeerd, zodat een  totaalscore voor zowel de invloedfactoren ondergrond als de invioedfactoren bovengrond wordt bepaald. Deze    worden genormaliseerd met het maximaal te behalen aantal punten voor ondergrond cq. bovengrond en in de risico  matrix tegen elkaar uitgezet waarmee kwalitatief een risicocategorie wordt bepaald (zie figuur 3.3).    1  09  08  07 f  06  05  0d  03  0.2    01         Q  0    as 02 03 04 OS 06 OF O8 0. 1  invioedsiactor ondergrond    Figuur 3.3: De risicomatrix. De zwarte lijnen zijn lijnen van gelijk genormaliseerd risico. De verdeling in categorieën is  gedaan op basis van 1/3 en 2/3 van het genormaliseerde risico. (SodM, 2016).    De mogelijke seismische dreiging volgt uit een analyse en score van de volgende invloedfactoren voor de  ondergrond:  e Veld indicator DHAIS. Dit is een methode die beschrijft hoe — per voorkomen - de kans op het mogelijk  optreden van een beving kan worden berekenc aan de hand van ondergrondse kenmerken.  « Realistisch sterkste beving (Mmax).Voor een realistische inschatting van de sterkste beving zijn twee  verschillende benaderingen genomen:  1. een bepaling van de compactie-energie die beschikbaar is in een producerend gasveld en kan leiden tot  een beving en  2. een maat voor de mogelijke bevingsmagnitude als de langste breuk in het producerende veld in zijn  geheel in één keer in beweging zou komer.    35</pre>

====================================================================== Einde pagina 587 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 588 ======================================================================

<pre>    Methode [1] resulteert doorgaans in lagere waardes voor Mmax dan methode [2]. Dit kan er op duiden dat  de totale hoeveelheid beschikbare energie die tot een beving kan leiden waarschijnlijk niet voldoende is om  de grootste breuken in een veld in één keer in beweging te brengen.   e Ligging van het voorkomen. In de SRA methodiek (SodM, 2016) wordt er een onderscheid gemaakt tussen  velden ten noorden van de lijn Amsterdam-Arnhem en velden ten zuiden van deze lijn. Dit onderscheid is  gemaakt op basis van observaties. Er is nog nooit een aardbeving waargenomen ten zuiden van de lijn  Amsterdam-Arnhem.   « Opslingering: de ondiepe ondergrond kan een opslingering veroorzaken van de seismische golven en wordt  daarom boven het veld gekarakteriseerd. Voor relatief slappe ondergrond (veen, klei) is dit effect groter dan  voor relatief stevige ondergrond (zand)    Het mogelijke gevolg van een beving volgt uit een analyse en score van de invloedfactoren bovengrond:  bevolkingsdichtheid, industrie, speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken.  e Voor de bepaling van de bevolkingsdichtheid wordt de CBS Statline data gebruikt; hierbij krijgt de categorie  flats/appartementencomplexen extra aandacht in de uiteindelijke score.  e _ Industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken worden in kaart gebracht m.b.v.    de risicokaart. (http://www. risicokaart.nl)    De laatst genoemde drie factoren (speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken) zijn van  invloed op een mogelijk gevolgrisico voor schade en veiligheid. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de  geïnduceerde bevingen kunnen leiden tot een dergelijk gevolgrisico omdat de bevingen te zwak zulten zijn om een  bedreiging te vormen voor deze objecten. Deze gevolgen zijn tot nu toe dan ook nooit waargenomen.    indien uit het voorgaande blijkt dat voorkomens binnen een Winningsplan in risico categorie III vallen gaan deze  door naar Stap 3    Stap 3:   In deze stap worden alleen de voorkomens die in Categorie Il vallen verder bestudeerd. Voor deze voorkomens dient  een Kwantitatieve Risico Analyse uitgevoerd te worden. Van alle bekende voorkomens in Nederland valt alleen het  Groningen gasveld in deze categorie.    Uitwerking SRA voor de voorkomens in dit winningsplan  Stap 1: Inschatten risicopotentieel voor de verschillende voorkomens    De kans op beven van een olie- of gasvoorkomen   In de studie ‘Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS)” is onderzocht welke  eigenschappen (geologische, productietechnische en geomechanische eigenschappen) van de olie- en  gasvoorkomens invloed hebben op het wel of niet optreden van aardbevingen. In 2012 is een update van deze  studie uitgevoerd, waarin alle nieuwe data zijn meegenomen tot mei 2010.   Aan de hand van de volgende parameters van een olie- of gasvoorkomen wordt de kans op beven van dat  voorkomen bepaaid:    - DP/Pini: De ratio van drukval (DP) en initiële druk (Pini) in het reservoir,    - E: de verhouding tussen de Young's moduli (stijfheidsmoduli) van de ‘overburden’ en het    reservoirgesteente;  E = B ardon  Waarbij : Ene serwn    - B: een maat voor de breukdichtheid van het reservoir.    p= breukopperviakte”® _ hh? _ hh? vh  brutogesteentevolume = A-h A    Waarbij. h= De totale breuklengte van de Intra reservoir breuken en de randbreuken van het voorkomen in meters;  h = De maximale dikte van de gaskolom van het voorkomen in meters:  A = De opperviakte van het voorkomen gemeten binnen de GWC dieptecontour (in vierkante meters):    19 TNO-rapport NITG 04-171-C. Van Eijs, 2004. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit  20 TNO-rapport 2012 R10198. Van Thienen, 2012. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit in Nederland.    36</pre>

====================================================================== Einde pagina 588 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 589 ======================================================================

<pre>    De combinatie van de parameterwaarden geven een kans op beven voor een bepaald voorkomen gedurende de  productietijd.    DP/P „228%    B > 0,86 en 1.015 E < 1,33: P,= 0.102 0.05  OP/P,4<28%    De waarden die zijn gebruikt in de bepaling van de DHAIS kans zijn gegeven in Tabel 3.1.         Tabel 3.1: Invoergegevens voor de bepaling van de DHAIS en de DHAIS kansen    Reservoir  dikte / tnkiëie je Maximale Aantal  gaskolom®* t wasrgenomen aardbevingen    Assen <5 per Jaar 42%  Een <5 per jaar 42%    Eleveld <5 per jaar bevend veld    Vries-  Centraal  Vries-Noord j <5 per jaar bevend veld    <5 per jaar bevend veld    Vries-Zuid <5 per jaar bevend veld  Witterdlep <5 per jaar bevend veld  Zevenhuizen <5 per jaar 19%  Assen-Zuid . J <5 per jaar verwaarloosbaar  Witten . . <5 per jaar . verwaarloosbaar  Zevenhuizen-  West   * De getoonde drukdaling en de DHAIS waarden van de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zijn volgens het High Case  productie scenario. Omdat in het verwachte scenario deze voorkornens niet zullen produceren zal er geen drukdaling plaatsvinden en is de DHAIS  kans voor deze voorkomens in de Mid Case verwaarloosbaar.    * Voor de DHAIS berekening wordt zowel de hoogte van de gaskolom als de totale reservoir dikte beschouwd. Het minimum van deze twee wordt  gekozen voor de berekening van de “B” waarde zoals voorgeschreven door de DHAIS msthodiek.    <5 per jaar , verwaarloosbaar         Realistisch sterkste beving   Naast de kans op beven, wordt ook de waarde voor de realistisch sterkste beving (Mmax) bepaald om tot een  oordeel te komen of een niveau 2 analyse noodzakelijk is. Er worden twee methoden gebruikt om de Mmax waarde  te bepalen: op basis van breukgeometrie en op basis van energiebalans. In de Seismisch Risico Analyse leidraad  worden beide methoden gebruikt. Voor de berekeningen van de Mmax is uitgegaan van de standaardwaarden voor  de “stress drop” en “partitie co@fficiënt” die gegeven zijn in de leidraad (respectievelijk 5 MPa en 0,01). De veld  specifieke waarden die benodigd zijn voor de berekeningen en de uitkomsten voor de Mmax staan vermeld in Tabel  3.2 (behalve voor de voorkomens met verwaarloosbare DHAIS kans, zoals Assen-Zuid, Witten, Zevenhuizen-West).    Tabel 3.2: Invoergegevens voor de bepaling van de Mmax, en de Mmax waarden volgens de twee methoden    Langste  breukiengte Breukhoogte Mmax Mmax  km Poisson's ratio m) energiebalans breukstip    Assen   Een   Eleveld  Vries-Centraal    Vries-Noord  Vries-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen         37</pre>

====================================================================== Einde pagina 589 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 590 ======================================================================

<pre>    Stap 2: Risico matrix   De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “Mid Case” scenario niet  produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het high case productie scenario voor deze  voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de DHAIS  methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze voorkomens niet nodig.  Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA).  Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de som van de  scores een positie geeft in de risico matrix.    In dit deel van de bijlage worden de figuren en tabellen getoond die gebruikt zijn om tot een risicobeoordeling te  komen. Figuur 3.4, 3.5 en 3.6 tonen de situaties voor respectievelijk “Bevolkingsdichtheid”, “Industriële inrichtingen”,  “Speciale gebouwen en vitale infrastructuur” en “Dijken”. Figuur 3.7 toon de kaart van de grondsoorten in de ondiepe  ondergrond kaart om de mate van opslingering te bepalen. Tabel 3.3 A en B toont de evaluatie en scores voor de  invloedfactoren. De risico matrix is afgebeeld in Figuur D2 (sectie D van dit winningsplan).    </pre>

====================================================================== Einde pagina 590 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 591 ======================================================================

<pre>    ef te    ts  Figuur 3.4: Overzicht van de bevolkingsdichtheid boven de in dit winningsplan genoemde voorkomens.    ries (-Noord, -Centraal, -Zuid)  rte, + 3 as         39</pre>

====================================================================== Einde pagina 591 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 592 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.5: Overzicht van de industriële inrichtingen (rode punt), ziekenhuizen (groene plus) onderwijsinstellingen  (groene driehoek), tehuizen (groene x) en publieksgebouwen (groene ruit) boven de in dit winningsplan genoemde  voorkomens. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de SRA.    -         Midctârf.nr ar    Figuur 3.6: Overzicht van de dijken. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de  SRA.</pre>

====================================================================== Einde pagina 592 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 593 ======================================================================

<pre>           EB klasse ‘special study soils’  CI Kasse ‘stijve grond’  EB Klasse ‘slappe grond’    Figuur 3.7: Overzicht van de grondsoorten in de ondiepe ondergrond om de mate van opslingsring te bepalen    Uit de analyse op basis van bovenstaande figuren volgen de scores voor de verschillende factoren. Deze zijn per  voorkomen inclusief onderbouwing en uitkomst, weergegeven in Tabel 3.3.    41</pre>

====================================================================== Einde pagina 593 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 594 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.3: Kwantitatieve evaluaties (A) en daaruit voortkomende scores (B) voor de invloedfactoren onder- en    bovengrond    Vries-Zuld    Bevend  veld met  M kleiner   dan 4,5    Mo>z 1,5  minder  dan 5  bevingen  per jaar    Boven de  ijn  Amsterdam  - Arnhem    Boven de  (ya  Amsterdam  - Arnhem    Amsterdam  - Arnhem    Boven de  lijn  Amsterdam  - Arnhem    Boven de  jn  Amsterdam  - Arnhem    Boven de  lijn  Amsterdam  - Arnhem    Alle  methodes  3,1-3,5    Boven de  lijn  Amsterdam  - Arnhem    1  methode  3,1-3,5    Boven de  lijn  Amsterdam  - Arnhem    Bevolkingsdichtheld  (aantal Inwoners per    12000 - 2500 en/of  500-1000 met  flats/app.    < 10% slappe  grond    500 - 1000 en/of  250-500 met  flats/app.    < 10% slappe  grond    250 - 500 en/of <250  met flats/app.    < 10% slappe  gerond    250 - 500 en/of <250  met flats/app.    < 10% slappe  grond    < 10% slappe  grond    250 - 500 en/of <250  met flats/app.    1000 - 2500 en/of  500-1000 met  flats/app.    < 10% slappe  grond    1000 - 2500 en/of  500-1000 met  flats/app.    < 10% slappe  grond    500 - 1000 en/of  250-500 met  flats/app.    < 10% slappe  grond    Meerdere  direct boven  het veld    1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen 5 km   rond het  veld.    Meerdere  direct boven  het veld    Meerdere  direct boven  het veld    1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen S km   tond het  veld.   1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen 5 km   rond het  veld.   1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen 5 km   rond het  veld.   1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen 5 km  rond het   veld.    Speciale gebouwen en  vitale Infrastructuur    1 ziekenhuis en/of  energievoorziening  direct boven het veld of  meerdere binnen 5 km  rond het veld. Meerdere  schoten, tehuizen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld    1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen 5 km rond het  veld.    1 ziekenhuis en/of  energievoorziening  direct boven het veld of  meerdere binnen 5 km  rond het veld. Meerdere  scholen, tehuizen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld    1 ziekenhuis en/of  energlevoorziening  direct boven het veld of  meerdere binnen 5 km  rond het veld. Meerdere  scholen, tehulzen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld    1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen 5 ken rond het  veld.    1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen 5 km rond het  veld.    1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen S km rond het  veld.    1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen 5 km rond het  veld.    Primaire  dijken binnen  5 km rond  het veld  en/of  secundaire  dijken boven  het veld    Geen dijken  binnen 5 km  rond het veld    Secundaire  dijken binnen  5 km rond  het veld    Secundalre  dijken binnen  5 km rond  het veld    Secundaire  dijken binnen  5 km rond  het veld    Secundaire  dijken binnen  S km rond  het veld    Secundaire  dijken binnen  5 km rond  het veld    Secundaire  dijken binnen  5 km rond  het veld         42</pre>

====================================================================== Einde pagina 594 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 595 ======================================================================

<pre>    score Invloedfactoren ondergrond score Invloedfactoren bovengrond |    if                                                                                     Assen                  Een  Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord  Veles-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen                                              me ew ww  a oe od  Ny NN NM NM NM ON NM  oo 00 00090 090  NW WwW eee Ww  wwww ke & w &  Nw NY NS Ww WwW NW  NNN NN hw OO WwW          43</pre>

====================================================================== Einde pagina 595 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 596 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: Geologische kaarten voor de voorkomens  Doorsnede Assen voorkomen    «00 800 4200 1600    Vertical exaggeration x3  {All degthe in m TVMAP)    ° = to.  teed  120000    Pvi2_GLEVELD_PF_AMB_340ct14_Poot-Drill.pet    </pre>

====================================================================== Einde pagina 596 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 597 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen voorkomen  Roo _ nx    a                              45</pre>

====================================================================== Einde pagina 597 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 598 ======================================================================

<pre>    9%    “00 3080 3000 200 3800 2000 2800    „00 “3080 0 3300 5800 3200 2200 100    N-S Cross section of the Assen-Zuld Fieid    > i  i  i    ,    /    7 1  /    /    ,         Zechetein  Retiagendes  (EBD cwrenpee Gusts  (ER ntevetapes Govt  NAM «=: WHPLA Cow. or. SP 29 TEEDNODONERZ dann Seth Odibaon  10 as 8 8 1980 bend a 208 End =                   U9WOYIOOA pinz-uessy epaussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 598 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 599 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen-Zuid voorkomen    ara    \A                   47</pre>

====================================================================== Einde pagina 599 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 600 ======================================================================

<pre>    Sv    1380 10 10 « 01e “e =D MP MW NM Ze    NW-SE Cross section of the Een Field         ! 1  1 ‘    USWOYJOOA Uy epeusIood</pre>

====================================================================== Einde pagina 600 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 601 ======================================================================

<pre>    Kaart Een voorkomen    Groningen  NAM    Project name:   Een _and_ZVH_Feb2012_Mariana_Deterministic.pet  All depths in metres below NAP   Coordinate Projection: RD   Contour interval: 60 m    * Nederlandse Aardolie Mi BV | Project: WIPLA              Drenthe    NAM                  Een   Top Rotliegend  (RO)   |__Author. LandAsset | Date: Aug 2015 |Draw. No.: EP201507215380003 |    49</pre>

====================================================================== Einde pagina 601 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 602 ======================================================================

<pre>    os    peren  ost oe eis          nr  oo           eee    en ren    ral    cose eae cots    g>    eee    U9WOKIOOA pie A9|J epeussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 602 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 603 ======================================================================

<pre>    Kaart Eleveld voorkomen                           Drenthe  NAM    J    1  '          Project name:  SLEVELD_FF_AM6_3100t#4 pont Ore ARR Pa ae  Ad depths in metres NAP  Prejection. RD  Contour interval: 20 m ;  6 oo 10000  Am — tn                        Date: Dec 2014 | Draw. No: EP201307200101001    51</pre>

====================================================================== Einde pagina 603 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 604 ======================================================================

<pre>    es    NW-SE Cross section of the Vries Field    eere  ae a =m mo ao “ 4    ee +  se                  eee ee eee eeen eee  omst os coer:    vos         eren er  oet    oee oo    oes    ea eee eee er en  GES ot         vane ee    SUOWOHIOOA [BEIUGD-SSIA UG PIOON-S9IIA epeusI0og</pre>

====================================================================== Einde pagina 604 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 605 ======================================================================

<pre>    Kaart Vries-Noord en Vries-Centraal voorkomens         Vries North    1  ‘ so .  Sua  ‘ ‘  / 4    1    yt    is  it    \ Cait    ó  Kl  ha  nd  o   oO  vi  4   >    WL                             53</pre>

====================================================================== Einde pagina 605 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 606 ======================================================================

<pre>    pied wnos-seuA etn JO UORzeE 88019 ISS - MNN    -SUA 5         5  i  i  { ‘. 8 >  ores: ove: ones: oscs- oes oc oor onse oe: cose: oer ore    U@WOXJOOA PjNZ-se}JA epeussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 606 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 607 ======================================================================

<pre>    . Kaart Vries-Zuid voorkomen    dvn vang came a wate pv    S    Be    f :  unos ol :  vs    i - «    d&s : DN S  1S 7 jj )  ie P Gi wack ef of \ Ta  .    t t t  Vries-South Field  Tov Rotlileaend  (RO)         NAM aaneen aart wav] Pree aOR] aster: tan aww] ow Fon aon | row he: nnn!</pre>

====================================================================== Einde pagina 607 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 608 ======================================================================

<pre>    WTAA  1 a ke ed vn 1 kad 7e 2 we 86 a 2 za 0 2 OC a ae  +         SW-NE Cross section of the Witten Field              USWOJ00A USHA EPeUsI00G</pre>

====================================================================== Einde pagina 608 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 609 ======================================================================

<pre>    Kaart Witten voorkomen         57</pre>

====================================================================== Einde pagina 609 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 610 ======================================================================

<pre>         wae = = Pd = == ==  nase eee amedee:    onee nen eee ee ee ee    NW-SE Cross section of the Witterdiep Field    eek ae eee eee    W    |  |  |  |    R >    GEE OF ice ane cmt OOF CG GE OB OB BL CML On ont ost oor    USWOYJO0A deypsemI MA opeussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 610 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 611 ======================================================================

<pre>    Kaart Witterdiep voorkomen    - — - - k - - — 4 =, ~ = Ae  9 \ ‘ LON 8  \, 7 ~ ‘ rn                                          '    GWC 3140 mT /NAP             {GAT 2095 mTVNAP,  ! a                   59</pre>

====================================================================== Einde pagina 611 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 612 ======================================================================

<pre>    Doorsnede Zevenhuizen & Zevenhuizen-West voorkcmen    a eo B et OE GE GE OL GK UE OL OE OL ME OE OM OO ORL OOR B 0 B ao @& oo ee  an INES 2 2D AR  = EB, ps    ld a 6 3 §    f  weno nie Gi    2 ee  wedaenatnee theme ineneberebhenenbennednenedsernnene td tecnchasaberamreteebeanafene bis         „en Je om Deed  wanbeheer enden bee    ae teen en sedan ate dene b eee ede    a  Vv    <2    \  ee: ant ant ave one: = on oa a ae et ar ar    i :  4 | SPISLy OY -USEMYUSATT PUL ISZINYUVOAST GIJ JO UORGOS 96059 F-M  i    A</pre>

====================================================================== Einde pagina 612 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 613 ======================================================================

<pre>    co    Kaart Zevenhuizen & Zevenhuizen-West voorkomen    210000 2000 217000 21e  oe    a - =    Hi  HH         =         Sr Zevenhuizen and Zevenhuizen-West  er Top Rotliegend  NAM (RO)    | Nedertendse Aardse MJ DV | Prolect:- WLA | Author Land Aeset | Dale: Sup 2010 | Crew. No: GP201S0821 1114001    61</pre>

====================================================================== Einde pagina 613 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 614 ======================================================================

<pre>    VERTROUWELIJK    Behoort bij aanvraag om instemming winningsplan Westerveld.              E) Bedrijfs- en productiegegevens  (conform het bepaalde In artikel 10 lid 1 sub c van de Wet openbaarheid van bestuur wordt deze Informatie vertrouwelijk  medegedeeld en niet ter inzage gelegd of openbaar gemaakt.)         Mb 24 lid  Ib   Mr 1.21  lid 3    Mw 35 lid  te  Mb 24 lid  1    ‘E1) Beschrijving omvang, structuur en samenstelling van koolwaterstoffen    De samenstelling van het te produceren gas is hieronder getabelleerd    Field Name   Reservoir   Sormation   Condensate Density (<g/m3)}  Relative Gas Density (ral)  Gas Quality Type   GHY (Ma/Nm3)   wobbe (Mi/N™3]  Climo)   C2 (emote)   C3 (mols)   -C4 (mol)   a-C4 (mo!)   C$ (mole)   r-C34molh)   r-Cimols)   «C7 Emo’)   CO2 (mole)   N2 {molt}                   E2) Investeringen (Capex):         De investering in 2016 betreft voornamelijk de Vries-10 put, perforatie en aanstuiting daarvan    Economische en marktconforme verwachtingspatronen en omstandigheden zullen bij het nemen van  verdere investeringsbeslissingen doorslaggevend zijn. Om die redenen zijn hiervoor alleen de  goedgekeurde investeringen in dit schema opgenomen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 614 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 615 ======================================================================

<pre>    VERTROUWELIJK         Mw 35 lid te .  Mb 24 kid 11 E3) Bedrijfsvoeringkosten/jaar (Opex):    De bedrijfsvoeringkosten bestaan uit de kosten die gemaakt worden door het huidige systeem.                   Ondertekening    Plaats. Ass                </pre>

====================================================================== Einde pagina 615 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 616 ======================================================================

<pre>    en an ee ee    PostNL  Port Betaald    NAM Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    baten 28009 OAK) HH Assan         WOE Wa EO         BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 616 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 617 ======================================================================

<pre>    afs         wi    NAM    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aanvraag Instemming Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 617 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 618 ======================================================================

<pre>    |    Bijlage: Overzicht van veranderingen aan het Winningsplan Westerveld — september 2016    Naar aanleiding van de constructieve gesprekken tussen SodM/EZ en NAM in augustus 2016, zijn  veranderingen aan het Winningsplan Westerveld doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen zijn:    1. Informatie per voorkomen, in plaats van gecombineerd Westerveld;  a. Productieprofielen per voorkomen (low-mid-high)  b. Bodemdaling voor een peilmerk in elk voorkomen (figuur C2)    2. Bodemdalingsfiguren  Verduidelijking over bodemdaling veroorzaakt door productie uit voorkomens in dit  winningsplan en andere voorkomens    3. Volledige informatie voor de 3 voorkomens zonder verwachte productie (Zevenhuizen-West,  Assen-Zuid, Witten): behandel de velden bij productieprofielen, bodemdaling, SRA    4. Belangrijkste kteine veranderingen  a. “Hydraulische stimulatie”  b. Statische GIP toegevoegd in winningstabel  ¢. Voorwaarde voor productie toegevoegd in sectie B1  d. Verwijderen van subjectieve kwalificaties of stellingen zonder referentie</pre>

====================================================================== Einde pagina 618 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 619 ======================================================================

<pre>    Inleiding    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) is houder van de winningsvergunning Drenthe il en Groningen.  Conform de Mijnbouwwet (Mw) dient de winning van kociwaterstoffen te gebeuren overeenkomstig een Winningsplan.  In het Mijnbouwbesluit (Mb) is in artikef 24 aangegeven welke informatie het Winningsplan moet bevatten.    De gasvelden die (via verschillend locaties} produceren naar de locatie Westerveld zijn samengevoegd in het  “Winningsplan Westerveld”. Dit Winningsplan bestaat uit vier onderdelen:  A. Algemene gegevens  B. De bedrijfs- en productiegegevens. Dit onderde2l beschrijft de winningsstrategie, de ondergrondse geologie  van de laag waaruit gewonnen wordt, de aanwezige infrastructuur, de stoffen die worden geproduceerd en  een beschrijving van de toekomstige plannen orr de winning te optimaliseren.  C. Informatie over bodemdaling ten gevolge van de winning.  D. Informatie over bodemtrilling ten gevolge van de winning inclusief mogelijke aardbevingen en maatregelen.    Bijlage 1,2 & 3 geven meer informatie ten ondersteuning van onderdeel C en D.  Bijlage 4 bevat de geologische kaarten.    Onderdeel B1 probeert een algemeen overzicht van de plannen te geven. Technische details worden in verdere  onderdelen beschreven.    Een klein onderdeel van het Winningsplan (onderdeel E) wordt apart toegezonden aan het Ministerie van  Economische Zaken. Dit vertrouwelijke deel bevat bedrijfsgevoelige informatie en kan NAM's concurrentiepositie in  gevaar brengen en is daarom niet openbaar. Het onderdeel E bevat met name informatie over de verwachte  productiekosten en investeringskosten.</pre>

====================================================================== Einde pagina 619 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 620 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag Instemming winningspt x artikel 34 lid 1 Mijnbouwwet (Mw,    juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)  indienen in 6-voud bij:   Mintsterie van Economische Zoeken   Directie Energieproductie   Postbus 20791    2700 EC DEN HAAG                                                           Artikel 1)                nderwe         Beschrijving    |_| een winningsplan voor voorkomens in het  continentaal plat vanaf de 3 zeemijlszone    Verzoek om instemming voor een  wijziging/actualisatie van het  winningspian                    [3 een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  territoir tot 3 zeemijl   De wijziging/actualisatie bestaat voornamelijk uit een  vernieuwing van de seismische risico analyse en  actualisatie van productie- en bodemdalings-  voorspellingen.    A) Aigemene gegevens po  AT,1) Naam indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  A1.2} Adres Postbus 28000   9400 HH Assen  At.3} Contactpersoon nn  A1.5) Fax  A17.6) indiener DX] is houder van de vergunning   Lis uitvoerder ct artikel 22 Mw    A2) Winningsvergunningsgebied(en) | winningsvergunningten)  - Drenthe Il (K.B. 4/11/1968, laatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-  EM-7075840)   Groningen (K.B. 30/5/1963)            Westerveld                                                                                                                                                                                       Mw <A Pi 1 A2.1} Voorkomens koolwaterstofien « Assen « Witten  id 18  _Assen-Zuid * Witterdiep  « Een * Zevenhuizen  « Eleveld * Zevenhuizen-West  « Vries-Noord  « Vries-Centraal  * Vries-Zuid                                    olie  hoog calorisch gas    A2.2) Soort koolwaterstof die wordt  2  C1] Groningen kwaliteit gas  CO  C]  &    gewonnen    laag calorisch gas  zwavelhoudend gas  aardgascondensaat    Uit alle voarkemens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.    Mb 24 lid ta    Me t.2.1 lid 3          43) Bestaande of nieuwe winning DJ winningsplan voor reeds bestaande winning  ee voorziene uitbreiding)    winningsplan voor nieuwe winning    Xl nee  |_| ja: te weten:               MB A4) Samenloop vergunningen Wet  milieubeheer</pre>

====================================================================== Einde pagina 620 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 621 ======================================================================

<pre>              En B) Bedrijfs- en productiegegevens    Bi) Beknopte beschrijving van het winningspian            De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:            een vernieuwde seismische risico analyse  de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid  een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en   voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.                   „eN           Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden (voorkomens):                        EEEN A Lou ats    Assen-Zuid WIT   [Een _NOR3 sd  Elevold ELV en WIT  Vries-Noord VRS-4  Vries-Centraal VRS-2   Witten WT  Zevenhuizen ZVH  Zevenhuizen-West ZVH    Sectie B3 geeft een overzicht van de ligging van de locaties. Alle productie wordt per pijpleiding  getransporteerd naar de behandelingslocatie VRS-4 Het geproduceerde gas wordt na behandeling  (ontwaterd en op hogere druk gebracht) op de VRS-4 locatie per pijpleiding getransporteerd naar de  locatie Westerveld (WTV) en daar afgeleverd aan GasTerra B.V.                                                                                        De voorkomens Appelscha, Roden en Norg-Zuid maakten in het verleden ook deel vit van het  winningsplan Westerveld. De productie in deze velden is echter inmiddels gestopt en de putten en  productielocaties zijn veiliggesteld (“gesuspendeerd”). Ook zijn er op dit moment geen actieve  herontwikkelingsplannen. De productie vanuit deze voorkomens wordt derhalve niet meer genoemd in dit  winningsplan. De faciliteiten zijn nog wel onderdeel van het productiesysteem en worden als zodanig wel  vermeld in dit winningsplan. Ook zijn de contouren van deze drie voorkomens aangegeven op de  overzichtskaart. De historische bodemdaling veroorzaakt door deze velden is vanzelfsprekend  meegenomen in sectie C. Bodemdaling.                                       De nieuwe bodemdalingsprognose geeft minder bodemdaling aan dan de prognose in het vorige  winningsplan: de verwachte bodemdaling door toekomstige productie uit de velden beschreven in dit  winningsplan is minder dan 2 cm. Ce seismische risicoanalyse laat zien dat de voorkomens in dit  winningsplan in de laagste seismische risicocategorie vallen.                     Het winningsplan zal aangepast worden als de bodemdaling of seismische risicoanalyse afwijkt van de  prognose zoals in dit winningsplan beschreven. Als voorzien wordt dat de curnulatieve productie uit een  voorkomen gaat uitkomen boven de prognose van de uiteindelijke cumulatieve productie zoais in dit  winningsplan beschreven, zal dit besproken worden met de regulerende overheden. Eventuele  toekomstige activiteiten op de locaties (b.v. compressie) of in het reservoir (b.v. extra putten) zullen de  gangbare vergunningsprocedures volgen en behoeven geen aanpassing van het winningsplan.                                 B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)                        Mb 24 lid    dod De onbehandelde productie van de verschillende satellietlocaties komt samen op de behandelingslocatie  VRS-4, zoals in de figuur hieronder is aangegeven. Productie van locatie ELV wordt onder tage druk    gewonnen en op de lacatie WTV gecomprimeerd om de VRS-4 locatie te kunnen bereiken.                             Op de behandelingslocatie VRS-4 werden de met het gas meegeproduceerde vloeistoften (water en  aardgascondensaat) van het gas gescheiden. Deze vloeistoffen worden vanaf deze locatie afgevoerd.  Het aardgascondensaat wordt uiteindelijk in Delfzijl van het water gescheiden waarna het  aardgascondensaat aan raffinaderijes wordt geleverd en het water bij Borgsweer in de diepe ondergrond  wordt geïnjecteerd.              </pre>

====================================================================== Einde pagina 621 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 622 ======================================================================

<pre>    De resulterende gasstroom wordt op VRS-4 via druk- en temperatuurbehandeling op specificatie gebracht  en naar WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra B.V.    Schematische voorstelling van de gesstromen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 622 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 623 ======================================================================

<pre>    B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)    Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten  door een dikke zoutftaag van de Zechstein for natie.         B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Bijlage 4 bevat voor elk voorkomen een doorsnede en kaart van de Top Rotliegend. De figuren zijn  naar een bijlage verplaatst om de leesbaarhe d van het document te verbeteren.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 623 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 624 ======================================================================

<pre>    83) Overzicht ligging voorkomens, gasputten    Witterdiep  Eleveld  Witten  Assen-2uid         “Deze 2 observatieputten zijn geboord in het Norg veld (maakt geen deel uit van dit winningsplan)}    </pre>

====================================================================== Einde pagina 624 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 625 ======================================================================

<pre>         Pee id | 831) Situering mijnbouwwerken situatietekening /eventuael foto    Overzicht mijnbouwtocaties, gesorteerd per gemeente    Gemeente  Noorderveld  Noorderveld    Noorderveld    Tynaarlo  Tynaarlo Drenthe    Assen ______| Drenthe ___ |  Groningen         Foto's van mijnbauwlocaties, alfabetisch gesorteerd    Appelscha Satelilet (APS                   Assen Sateliiet (ASN    </pre>

====================================================================== Einde pagina 625 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 626 ======================================================================

<pre>    Eleveld Satelliet (EL              </pre>

====================================================================== Einde pagina 626 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 627 ======================================================================

<pre>    Roden-1 satelliot iROD-1    Roden-2 satelliet (ROD-2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 627 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 628 ======================================================================

<pre>    Vries-1 satelliet    v4 1€ 2003    Vries-2 satelilet    Vries-4 Proc uctle Faciliteit (VRS-4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 628 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 629 ======================================================================

<pre>    Viestervaeld Productie Faciliteit (WTV)         Witten satelliet (WIT                Zevenhuizen satelliet (ZVM    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 629 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 630 ======================================================================

<pre>    Mb  24 tid  lef    B4} Overzicht boringen In voorkomen(s)    Het is mogelijk dat er in de toekomst nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde  voorkomens geboord gaan worden. Mogelijke activiteiten worden in sectie B5.2 genoemd.  Eventuele toekomstige activiteiten zullen de gangbare vergunningsprocedures volgen.    B4,1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 630 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 631 ======================================================================

<pre>    Bá4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing treden                De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  ‚| formatie op een diepte tussen 2600 en 3250 meter beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil) Zie ook B.2.1.                85) Productieontwikkeling strategie    In navolgend overzicht wordt de verwachte totale gaswinning per voorkomen gegeven. De “statische GIP”  geeft de hoeveelheid gas die oorspronkelijk in het reservoir aanwezig was. De "Mid Case” en “High Case”  verwijzen naar de voorspellingen zoals beschreven in sectie B5.3.                                                               en    | ors | ozo | ozs |  0,000  oss | oor | opo                                      Assen-Zuid                         11.975  Vries-Noord sa | zes | zon |  Vries Contra am | 224 | 2m |    | asm |   Vries-Zuid | nove | ze  | 028 | ooo   eso | oa | os | oss  zevenhuizen om | om | os | or |  eso | om | oom | or    Voor de Assen, Een en Vries-Zuid voorkomens geldt dat het winningspercentage relatief laag uitvalt door  waterpraductie en een matige kwaliteit van het reservoir. Voor de voorkomens Zevenhuizen-West, Assen-  Zuid en Witten geven evaluatieresultaten van de boringen aan dat de winbare hoeveelheden gas  waarschijnlijk zeer gering zulten zijn. Er zijn daarom momenteel geen winbare volumes aan deze velden  toegekend in de Mid Case. Ook voor het voorkomen Witterdiep wordt geen verdere productie verwacht in de  Mid Case.                                        Zevenhvizen-West                                   85.1) Productie filosofie                 De voorkomens genoemd in dit winningsplan worden dusdanig geproduceerd dat er optimaal gebruik wordt  gemaakt van de productiefaciliteiten, De locaties ASN, ELV, NOR-3, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en  WTV worden voor een belangrijk deel op afstand bestuurd. De installaties kunnen aftijd van afstand veilig  uitgeschakeld worden. Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regeimatig bezoeken  plaats door operators voor controle en eventuele reparaties.                                   De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan gebeurt met behulp van compressie op VRS-4  (en tevens op WTV voor het deel van het Eleveld veld dat vanaf de locatie ELV wordt gewonnen). Eventuete  verdere installatie van compressiecapaciteit zal ce gangbare vergunningsprocedures volgen.               85.2) Reservoir management               Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt dat er via regelmatige drukmetingen in de  productieputten informatie wordt verkregen over de ontwikkeling van drukken in de gasvoorkomens.           De waterproductie wordt continu gecontroleerd op systeem niveau. Verschillende maatregelen worden  getroffen om waterproductie te minimaliseren.                     Vries voorkomens (Noord/Centraal/Zuid)  Het reservoir gesteente van de voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaat grotendeels uit  conglomeraten waarvan de productiviteit slecht is in vergelijking met de zandsteen reservoirs. Vries-Noord  heeft meer zandsteen in de gaszone en daardoor een betere productiviteit. De huidige Vries putten  produceren naast gas ook formatiewater. De gasproductie wordt geoptimaliseerd door toepassing van  “continuous foam” installaties (waarbij schuimende zeep onderin de put wordt ingebracht) door                            </pre>

====================================================================== Einde pagina 631 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 632 ======================================================================

<pre>                                                                                                        gecontroleerde onderbroken productie om de druk onderin de productieputten te doen toenemen en door  waterpreventiemaatregelen. In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter  vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder wordt  er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van het Vries-  Zuid veld.            Een  Door de lage permeabiliteit zal de productie van de huidige put doer middel van productiecycli gebeuren, Dit  betekent dat de putproductie zal worden onderbroken door steeds langer wordende tijdsintervallen.            Eleveld  Dit veld wordt geproduceerd vanaf 2 locaties, ELV (met putten ELV-101 en ELV-102) en WIT (put WIT-5). De  ELV locatie wordt geproduceerd met behulp van bovengrondse compressie van het geproduceerde gas; put  ELV-101 produceert momenteel terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. Put WIT-S is begin 2015 in  productie genomen. Deze put is geboord naar het noordelijk deel van het Eleveld voorkomen.            Assen  Het voorkomen Assen laat een snelle afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting in de put. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het  niveau van de productie uit dit voorkornen te herstellen.            Witterdiep  De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen suggereren dat er een  langzame toestroom van gas naar de put plaatsvindt door slechte communicatie tussen de verschillende  ondergrondse compartimenten van het voorkomen. Mochten verdere drukmetingen uitwijzen dat niet alle  ondergrondse compartimenten van het voorkamen geproduceerd worden dan is het mogelijk dat er in de  toekomst nog een extra put wordt geboord.                                       Zevenhuizen  Als gevolg van de lage reservoirdruk in de put vindt productie plaats door middel van onderbroken  productiecycli. De reservoirdruk wordt regelmatig gecontroleerd. Het is mogelijk dat er in de toekomst een  nieuwe put naar het westelijk deel van het Zevenhuizen veld zal worden geboord.    Naast metingen aan de productie van de gasvelden, worden ook metingen gedaan aan de integriteit van de  putten, Beide bronnen van inforrnatie kunnen leiden tot activiteiten waarvoor magelijk een boorinstallatie  nodig is. Ook het (mechanisch of chemisch} stimuleren van de productie in een klein gedeelte van de putten  behoort tot de mogelijkheden.    B5.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    De aanvraag om een winningsplan gaat uit van drie productiescenario’s (Low, Mid en High Case). Reden  hiervoor is dat de productie niet precies op voorhand kan worden ingeschat.    Het lage productiescenario (“Low Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een conservatieve inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hiertoe is met behulp  van een “decline curve analysis” (DCA) gekeken naar een trend in de afname van het productieniveau ten  opzichte van de cumulatieve productie, waarbij wordt aangenomen dat de productie ophoudt wanneer de  minimum stroomsnelheid van een put bereikt wordt,    Het midden productiescenario (“Mid Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een gemiddelde inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de    verwachte productieprofielen van de onlangs geboorde WIT-5 put en de eind 2015 geboorde put in het  Vries-Zuid veld (VRS-10) meegenomen. Ook is hierin de verwachte bijdrage van verdere “continuous  foam” injecties, productie optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries voorkomen  meegenomen.    Het hoge productiescenario (“High Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een optimistische inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  “high case” productieprofielen van de WIT-5 put en de VRS-10 put meegenomen, aisook een verlengd  gasproductie profiel ten gevolge van optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries  voorkomen.    In geen van deze scenario's zijn bijzondere omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 632 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 633 ======================================================================

<pre>    in onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2015 ook de verwachte productie  weergegeven (Low-Mid-High scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de voorkomens zoals  omschreven in dit winningspian.    oe ewe Gap ele  oto ne  sane    enn    PPO EHEI ER EEE EEE rw CK KF KP KC KF KE    -—    Onderstaande tabel geeft de historische jaarlijkse productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsptan.    Bommer de Lestat itame aj a!    De volgende tabel geeft de verwachte totale productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan. De drie eerder genoemde scenario's (Low-Mid-High) geven de onzekerheid aan met  betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden geproduceerd gas.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 633 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 634 ======================================================================

<pre>                Jaactijkse verwathte  productie par voorkomen    cei    cRGRERSERRRRER DI                                      REESE ERR  CREAR ESE —    oss epee T8000 | e008 bom | ome {aso | asm | om | ao} 9000 | opo |  Zevenhviren-Werr Imane] 000 | 9,000 f 0.000 | 0,000 | 900 | 9.000 | 0,000 [ 0.000 | ove | ono | ose | 9 | oon |    o 0,006 0,000                                                                 85.4) Duur van de winning (per voorkomen)    De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige voorspellingen  gesteld op 2023, maar kan uitlopen tot 2028 volgens het hoge productiescenario. Het gedrag van de  bestaande en mogelijke toekomstige putten is moeilijk te voorspellen aangezien het veld bijna leeg is.  Hierdoor is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van productie aanzienlijk.   De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de productie de opbrengsten van de  productie zullen overtreffen dan wel zoveel eerder indien door onvoorziene technische of andere oorzaak  voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 634 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 635 ======================================================================

<pre>    B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geprcduceard    Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door  de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft bij benadering de waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    Vries-Noord  Vries-Centraal  Vries-Zuid         Witterdiep  SS uitgewaterd    Witten    Zevenhuizen-West    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk in het reservoir afneemt.  B7) Jaarlijks eigengebruik bij winning  Voor eigen gebruik wordt op de locatie WTV per jaar ca. 0,02 min Nm3 aangewend.    Op de centrale behandelingsiocatie VRS-4 wordt per jaar voor eigen gebruik (incl. fornuis + fakkel  spoelgas + fakkel waakvlam) ca. 0,64 min Nm3 gas aangewend.    B8) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakketde koolwaterstoffen    Het volume koolwaterstoffen dat jaarlijks op de locatie Westerveld (WTV) wordt afgeblazen (ten gevolge  van het afgaan van veiligheidskleppen dan wel onderhoud) is ca. 0,001 min Nm3.    Op de locatie VRS-4 wordt per jaar gemiddeld 0,1 min Nm3 gas afgefakkeld dan wet afgeblazen. Het  volume op VRS-4 is hoger dan op Westerveld aangezien op de VRS-4 locatie de daadwerkelijke  gasbehandeling plaatsvindt om gas op specificatie te kunnen afleveren, terwijl op WTV slechts  compressie plaatsvindt.    Deze gegevens zijn gebaseerd op de waarden uit de jaren 2011 Ym 2014 en dienen als indicatie gebruikt  te worden voor de latere jaren.    B9) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen    Het vrijkomende productiewater wordt via een injectieput op de Borgsweer locatie geïnjecteerd in de diepe  ndergrond,    </pre>

====================================================================== Einde pagina 635 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 636 ======================================================================

<pre>    p C) Gegevens inzake bodemdaling ais gevolg van de winning van kootwaterstoffen.    C1) Aard van de bodemdaling    Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën van  het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide beschrijving  van het bodemdalingsproces "Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en  het Noorden van Drenthe Status Rapport 2015 an Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444).    C2) Gekalibreerde bodemdaling en bodemdalingprognoses (uiteindelijk verwachte mate van  bodemdaling)    Gekalibreerd bodemdalingsmodel   De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013  (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland 2014), Deze en alle andere beschikbare metingen uit  het verleden zijn gebruikt om een bodemdalingsmodel te kalibreren. In figuur C1 wordt de in 2013 op de  peilmerken gemeten daling sinds de nulmeting in 1975 weergegeven door punten. De blauwe lijnen geven  de contouren van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.    Figuur Ct: In 2013 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourlijnen van de  gemodelieerde bodemdaling voor het jaar 2013 ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan  beschreven voorkomens én naburige voorkomens.    Om inzicht te verkrijgen over de kwaliteit van het model ten opzichte van historische metingen is boven de  in dit winningsplan gencemde producerende voorkomens een meetpunt geselecteerd waar meerdere  keren in de tijd bodemdaling is gemeten. Figuur C2 toont de resultaten voor deze meetpunten. Tevens  laat dit figuur de nog te verwachten totale bodemdaling zien. Deze totale bodemdaling wordt veroorzaakt  decor productie uit het voorkomen zeif en de bodemdaling die wordt veroorzaakt door omliggende  producerende voorkomens. De tijdelijke stijging die te zien is in de modelresultaten voor punten boven  Een en Zevenhuizen wordt veroorzaakt door de injectie van gas in de Norg gasbufter.         20</pre>

====================================================================== Einde pagina 636 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 637 ======================================================================

<pre>    01319135 Een    01280044 Vries-Noord         ERTL OO eK    o128Bors Vries-Centraat    1085 19% 200 HIE MN ZON KM PO |    o1a%ore Eleveld    Bie Be wh ee OT  a    a Va 2008 OW MIO MIO MMO 7 lò eH HN et    01288133 Vries Zuid 1388113 Assen    1990 ZOO 2Ol0 RN AM et WK  01788017 Waterdia:    Figuur C2: Vergelijking van gemeten (groene punten) en voorspaide bodemdaling voor een peilmerk  boven ieder producerend voorkomen genoemd in dit winningsplan. De meetonzekerheid in de metingen  {gekozen als één standaard devietie) bedraagt dmm per meetpunt. De blauwe lijn toont de voorspelde  bodemdaling op deze locatie, met de onzekerheid (licht blauwe gebied) op de uiteindelijke bodemdaling.  De minimale onzekerheid voor de voorspelling ís +/- 2cm.    Meer informatie over de bodemdalingsmodellering en prognoses is terug te vinden in het rapport  “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe  Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444)'.    1 http://509. hell, con ntent/dam/shell-new/l    mber-201 f         Vousiness/nam-2/Downloads/padffr S-    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 637 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 638 ======================================================================

<pre>              Toekomstige bodemdaling    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de voorkomens zoals beschreven in dit  winringsplan is weergegeven in figuur C3°. De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door  gasproductie uit de voorkomens in dit winningsplan bedraagt minder dan 2 crm. Aangezien het niet  mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende precisie te meten, zijn er verder geen figuren getoond  die de toekomstige bodemdaling tonen boven de individuele voorkomens. Indien een significante afwijking  van de bodemdaling plaatsvindt ten opzichte van de huidige voorspelling, zal deze worden beschreven in  een herziening van het winningsplan.         Figuur C3: Nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door gasproductie uit de voorkomens in  dit winningsplan (2016 — 2023). De omvang van het gasvoerend gedeelte van de reservoirs is in groen  weergegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw. Aangezien de verwachte bodemdaling minder  dan 2cm is, zijn geen contouren getekend.    Figuur C4 toont de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning voor het jaar 2025. Figuur C5 toont de  situatie ruim na afloop van de in dit winningsplan beschreven productieprofielen (het jaar 2080).    Het dient benadrukt te worden dat Figuur C4 en C5 de totale bodemdaling geven als gevolg van gaswinning  uit de in dit winningsplan genoemde voorkomens én de omliggende voorkomens (waaronder het Groningen  veld in het noordoosten), waar Figuur C3 de (bijna afwezige) bodemdaling laat zien door de productie van  voorkomens beschreven in dit winningsplan.    Onzekerheid in verwachta bodemdaling    Bijlage 1 in dit winningsptan geeft een overzicht van de kentallen die gebruikt zijn in de berekening van de  bedemdaling. Deze bijlage beschrijft ook de onzekerheidsanalyse voor deze bodemdalingsprognose  resulterend in een maximum en minimum bodemdalingscenario. De analyse laat zien dat ook in het  maximale scenario de verdere bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan genoemde  voorkomens in de toekomst onder de 2 cm blijft.    ? In het verwachte “Mid Case” productiescenario zullen de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West niet  produceren. Mogelijke bodemdaling in het “High case” productiescenario wordt beschreven in de  onzekerheidsanalyse beschreven in Bijlage 4.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 638 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 639 ======================================================================

<pre>    Figuur C4: Prognose van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningspian  genoemde voorkomens en de omtiggende voorkomens voor 2025. De contourtijnen gevon de bodemdaling  in cm aan,    Figuur CS: Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling afs gevoig van gaswinning uit de in dit    winningsptan genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens. De contourlijnen geven de  bodemdaling in cm aan         23</pre>

====================================================================== Einde pagina 639 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 640 ======================================================================

<pre>    24              Mb | C3) Omvang en aard van de schade         C3.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van een platte, zeer gelijkmatige  schote!, Die schotel veroorzaakt een zeer geringe helling van maximaal een paar centimeter over een kilometer  afstand aan het maaiveld. Zoals in figuur C3 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten bodemdaling door  gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens minder dan 2 cm over een periode van meer dan  10 jaar.    C3.2 Schade aan openbare Infrastructuur door bodemdaling    Omdat bodemdaiing een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan infrastructuur  verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het normale beheer en het  onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer onvermijdelijk te maken meerkosten met  zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde in onderdeel! CS, voor vergoeding in aanmerking  komen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te  vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevailen kunnen  afspraken worden gemaakt in bilateraal verband met de betreffende waterschappen.    C3,3 Schade aan bouwwerken door bodemdaling    Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming  {zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt geen directe schade  aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten betreffende ongelijkmatige zakkingen in  verband met aardgaswinning in de provincie Groningen, een uitgave van de Commissie Bodemdaling door  Aardgaswinning; maart 1987”. Meer recente rapporten die mogelijke oorzaken van schade in het gebied rondom  West-Groningen” en Loppersum* beschrijven bevestigen dit beeld.    C3.4 Schade aan natuur en milieu door bodemdaling    Bij een daling van minder dan 2 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van bodemdaling  aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schornmelingen in de waterstand (verschil zomer- en winterpeil). De  waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevoige van gaswinning is in de toop  van eeuwen tot stand gekomen en wordt tegenwoordig volledig kunstmatig geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd  in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te  overschrijden, zal dit worden tegengegaan door aanpassingen in de waterafvoer (compartinnentering, versnelde  afvoer waterbezwaar). Het waterschap is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied. De totale  bodemdaling boven de voorkomens is echter groter dan deze twee centimeter en indien nodig zullen afspraken  worden gemaakt met de betreffende waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden.    C4) Maatregelen om bodemdaling te voorkomen / te beperken    Dit winningsplan beschrijft productie rnet behulp van al bestaande faciliteiten uit al producerende voorkomens.  De effecten door verdere bodemdaling als gevolg van de nog resterende gasproductie zijn gering. Er worden  daarom geen extra maatregelen voorzien.    C5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemdaling beperken of voorkomen    Zoals beschreven in sectie C3 wordt geen schade aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van  bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding of andere waterstaatkundige werken wel in betekenende  mate worden beïnvioed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als met het nemen  van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden voorkomen dan rust op  NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.         24</pre>

====================================================================== Einde pagina 640 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 641 ======================================================================

<pre>    Rm D) Gegevens inzake bodemtrilling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.    Mw | Di) Aard van de bodemtriling    35 |  lia …:    ti    Compactié van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen veroorzaken. Dit  kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen. Deze Sectie D beschrijft de  risicoanalyse en mogelijke maatregelen gerelatee-d aan gasproductie beschreven in dit winningsglan.    Om de doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten kunnen operators gebruikmaken van de  hydraulische stimulatie of zuurstimutatie. De kans op schadelijke bodernbeweging (trilling en dating) die zou  kunnen volgen uit deze operaties wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Bijlage 2 geeft hiervoor een  onderbouwing.    D2) Risicoanalyse bodemtrilling    2.1 Risico voor bodemtriliingen als gevolg van geïnduceerde bevingen door gasproductie   De winning van aardgas gaat gepaard met een daling van de druk in de ondergrond met als gevolg een  verandering van de gesteentespanningen. Deze verandering van spanning kan leiden tot plotselinge  bewegingen langs bestaande breuken, waardoor mogelijk een lichte aardbeving kan plaatsvinden. In Nederland  is/wordt uit ongeveer 140 olie- en gasvelden or het vasteland geproduceerd. Boven ongeveer 20% van de  velden zijn bevingen geregistreerd, Boven 11 velden zijn bevingen geregistreerd die ook duidelijk aan het  oppervlak voelbaar waren (Magnitude meer dan 2,0 op de schaal van Richter).    in tabel D1 is voor de voorkomens in dit winningsplan weergegeven of deze seismisch actief zijn geweest.  Tevens is per voorkomen de beving weergegeven met de grootste magnitude die in dat veld is geregistreerd.  Hieruit blijkt dat alleen bij Eleveld aan het opperdak duidelijk voelbare bevingen zijn geweest (de laatste in  2014).    Tabel D1: Overzicht van historische seismicitei: boven de producerende voorkomens in het Westerveld  winningsplan. Per voorkomen is de beving met de grootste magnitude die ooit boven het betreffende  voorkomen is geregisíreerd weergegeven.    aorkomen Historische bevingen Maxlmale gemeten magnitude    ae loor |  En En  el |  | Geelbroek (Zuid) | 2004 |  | Winde | 19% |  _Vries{zuid) | 2007 |  Ll    ries Centraal   ries Noord   ties Zuid  Witterdlen    Lond    Onderstaande grafieken in figuur D1 geven de observaties aan voor het aantal bevingen en de magnitudes  van de bevingen per voorkomen. De laatste gra“iek laat zien dat de laatste 7 jaar alleen bevingen boven  Eleveld zijn geregistreerd.         25</pre>

====================================================================== Einde pagina 641 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 642 ======================================================================

<pre>    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Eleveld    @25<M 53,0   @20<M<2,5   915<M 2,0  M15    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Vries    ma5<Ms3,0   B20<M £25   a1s<Ms2,0  M15    Aardbevingen geragistreerd in voorkomen Witterdiep    825<Ms3,0   u20eMs2,5   eiS<Me20  Ms1,5    + — rr    ee  PERREREREE EER ES  | we ww ww 8 ww mt w nm  fear    Figuur D1: Historische bevingen voor voorkomens in dit winningsplan. Vanaf 1996 is het seismische netwerk  voldoende accuraat om ook kleine (niet voelbare bevingen) betrouwbaar te kunnen registreren.         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 642 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 643 ======================================================================

<pre>    | Sinds het begin van de jaren negentig houden verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig.*®"* sinds 2002  zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA). Hiermee is de  aanwezige kennis op het gebied van aardtrillingen gebundeld en wordt deze kennis optimaal ingezet met  gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek. In respons op het in het Mijnbouwbesluit is onder  „begeleiding van het TPA een risicoanalyse omtrent bodemtrillingen als gevolg van winning van olie of gas  uitgevoerd '*!", Tevens is in dit kader een samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van  bovengenoemde studies zijn geïntegreerd". Deze rapporten zijn gepubliceerd op   htto:/ log. nls Ir j !.    Recent heeft SodM een tijdelijke leidraad voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd'*. De SRA  voorziet in een analyse van het seismisch risico op basis van veld-specifieke kwantitatieve parameters en geeft  een richtlijn voor maatregelen die passend zijn bij een bepaalde risicocategorie die uit de analyse volgt. De  basis van de analyse en de toepassing van deze leidraad op de Westerveid voorkomens wordt beschreven ín  bijlage 3.    Seismische Risico Analyse (SRA) voor de voorkomens In dit winningsptan  Bijlage 3 geeft een uitgebreid overzicht van de waarden van de parameters die gebruikt worden ín de formules  zoals gehanteerd in de SRA en hoe deze bepaald zijn,    De voorkomens Assen-Zuyid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “mid case” scenario  niet praduceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het “high case” productiescenario voor  deze voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de  DHAIS methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze  voorkomens niet nodig.    Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraai, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de  SRA zoals beschreven in bijlage 3). Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een  score gegeven waarbij de som van de scores een positie geeft in de matrix.    * De som van de scores voor “invloedfactoren ondergrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de x-as.  e De som van de scores voor “invloedfactoren bovengrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de y-as weer.  Details voor de score van elke factor is weergeven in bijlage 3.  Ultkomst van de Selsmischa Risico Analyse (SRA)    Figuur D2 geeft het resultaat van de SRA analyse voor de voorkomens in dit winningspian. Uit de SRA analyse  volgt dal alle voorkomens in Categorje | vallen (laagste seismische risicocategorie).         8 Eindrapport multidisciptinair onderzoek naar de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen In Noord-Nederland;  Begaleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993  ; De relatie lussen schade aan gebouwen en lichte ondiepe aardbevingen In Nederland; TNO Bouw, 1998  6 Seismisch risico in Noord-Nederland; de Crack et al, KNMI, 1968  o Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-DTM-2009-04435 (2009)   Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen: Wassing et al  i TNO-NITG rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)   Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHALS); TNO-rapport R10198. 2012   a Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen, integratie van deelstudies: TNO/KNMI, TNO 2012 R$1139   Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p.  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016    27    </pre>

====================================================================== Einde pagina 643 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 644 ======================================================================

<pre>          invloedsfactor bovengrond                                     1.0          0.6 0.8          0.2 0.4             0.  bo   invloedsfactor ondergrond  Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan valten in  risico Categorie |.                         In sectie D3 en D4 wordt beschreven welke mogelijke risico's en maatregelen gekoppeld zijn aan deze  risicocategorie. In onderdeel D6 worden de schade beperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geval van schade uiteengezet,               D3) Omvang en aard van de schade                    D3.1 Schade aan openbare Infrastructuur door bodemtrillingen          In het verleden is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke schade aan buisleidingen door potentiele  aardbevingen'“. Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat mogelijke schade door geïnduceerde  aardbevingen klein zat zijn (zowel in mogelijk aantal als ernst).                      D3.2 Schade aan bouwwerken door bodemtrillingen          De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat lichte aardbevingen ten  gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet worden uitgesloten.  Hierbij speelt zowel kwetsbaarheid van de bebouwing als de intensiteit van de beving een belangrijke rol. Al in  1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven’ dat de maximaai te verwachten intensiteit bij het  optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VIl op de Europese Macroseismische Schaal  is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet  constructieve schade kan optreden aan meerdere gebouwen en matige schade (lees, scheuren in muren tot  constructieve schade in het uiterste geval} aan enkale gebouwen. Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten  van de seismische hazard studie van TNO-NITG'°.In deze studie zijn ook voor de Vries en Eleveld voorkomens                                                1% Deltares 2010 Schade aan buisleiding door aardbeving  YS Wassing en Dost, 2012, TNO 2012 R11139    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 644 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 645 ======================================================================

<pre>    de resultaten getoond voor de berekeningen van de maximale horizontale pieksnelheden boven en rondom deze  voorkomens. Deze berekeningen bevestigen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bevingen boven of rondom deze voorkomens.    De omvang van het gebied waar magelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de diepte en  ‘de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving  die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen binnen dit gebied sterk  afhankelijk van de dichtheid van bebcuwing, terwijl de mate van schade (geen, lichte, matige} op een bepaalde  afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de  lokate bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het TNO rapport’.    De tabel hieronder geeft de historische schademeldingen, gerelateerd aan bevingen in voorkomens genoemd in  dit winningsplan. Voor al deze meldingen betreft het “lichte, niet constructieve schade” die vergoed is (of wordt)  wanneer duidelijk is dat de schade veroorzaakt is door NAM.    Datum beving Bevend veld Aantal meldingen    EN  a  wage [eed [+ _—|    Siete [eave  oo    D4) Maatregelen om bodemtriflingen te voorkomen / te beperken    Het KNMI kan met behulp van het huidige monitoringsnetwerk aardbevingen met een magnitude van 1,5 en  groter lokaliseren. De leidraad'”, geeft aan dat voor de voorkomens in risicoklasse | geen additionele  moniteringmaatregelen hoeven te worden getroffen.    Eventuele verdere monitoring zai evenwel in overweging genomen worden. Hierover zal overleg met de  omgeving plaatsvinden. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van versnellingsmeters boven de  seismisch actieve voorkomens in dit winningsplan.    05} Maatregeian die gavoigen van schade door bodemtrillingen beperken of voorkomen  Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust op de NAM  de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk zecht. Er i$ een schaderegeling    opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning en/of opslag. Deze regeling is  beschreven op de website www.namplatform.nl en in de folder “Bodemdaling” (www.nam.nl).    Ondertekening         29</pre>

====================================================================== Einde pagina 645 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 646 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Kentailen bodemdaling en onzekerheldsanalyse bodemdaling    Enkele algemene kentallen voor de in dit winningsplan beschreven voorkomens zijn samengevat in Tabel 1.1. Deze  (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De omvang van de  voorkomens worden weergegeven in figuur C3, waarbij in groen het gasvoerend en in blauw het watervoerend  gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in het reservoir model. Dit reservoirmodel  ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel 1.1: Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.                                                                                    LE Ll  Centraal   Diepteveldjm)® _______} __2675 | 3150 [| 2630 | 3140 | 3027 | _ 2660 |  | Gemiddelde dikte reservoir [m]? |©” 50 | 150 | 45 [ 100 | 149 | 138 |  Initiëledruk{baj | 335 | 377 | __ 306 | 382 | 356 | 32 |   Drykin20i6jbar)___ | 166 | __ 377 | 23 | 75 _[_  | 80 |  | Eiaddruk CT 448 | 377 | 488 | 33 | 04 | 66 |  Cofio'ver) | 051 [| 04 | 049 | 048 | 058 | 060 |  | Vieg-Zuid FP __ Witten _T Witterdiep } Zevenhuizen |} Zevenhuizen-West  Diepteveld[m} [| 3060 | 3080 [| 2892 | 2625 |} 2500 |   Gemiddelde dikte reservoir[m) | 146 | 159 | 125 |} 75 | ____160 |   Initiële drukjbar) | 358 | 380 | 343 0G | 288 |  Drukin20i6f[bar) | 272 | ___380 [| _ 8 | ___ 4 | __288 |  [Einddrukfoary | 237 | 36 | 87 | 35 {288 |   | Caff0"bar}_ | 643 | 044 | 652 [| 056 j 054 |             1) Eleveld: De drukken in de tabel geven de gemiddelde reservoirdruk weer over de compartimenten.   2) Witterdiep, Assen-Zuid, Witten en Zevanhuizen-West: Geen verwachte (verdere) productie in Mid Case   3) Dit betreft de totale dikte van de zandsteenlaag (water- plus gasvoerend gedeelte). Voor het Assen  voorkomen is de dikte van de gaskolorn genomen omdat het watervoerend gedeelte van de zandsteenlaag in  drukcommunicatie staat mei de Norg UGS die zich op een hogere gemiddelde druk bevindt.    Onzekerheldsanalyse voor de bodemdalingsprognose   Om een inschatting te maken van de onzekerheid over de toekomstige bodemdaling voor de voorkomens in dit  winningsplan is de onzekerheid in de Cm (compressibiliteit) gecombineerd met de verschillende depletiewaarden (DP)  die volgen uit de scenario's voor de praductievoorspellingen. De Gm onzekerheid bevat meerdere componenten:  onzekerheid over het compactiegedrag, onzekerheid over de depleterende dikte en onzekerheid over de  compressibiliteit op basis van coreplug metingen. Niet al deze onzekerheden zijn kwantitatief te bepalen en daarom is  er voor een inschatting ervaring uit het verleden gebruikt. Voor een nieuw voorkomen op tand wordt deze onzekerheid  geschat op 75% op basis van ervaring uit het verleden. Na één of meerdere bodermdalingsmetingen is meer kennis  beschikbaar gekomen over de combinatie van de depleterende dikte en compressibiliteit waarmee de onzekerheid  geschat wordt op 25%. De onzekerheid vaor de DP volgt uit de reservairmodelien voor de “low-mid-high case”. De  vermenigvuldiging van de Cm met de DP geeft een maat voor de compactie. Wanneer een hoge Cm met een hoge  DP wordt vermenigvuldigd geeft dit een maximum scenario voor de onzekerheid. Een combinatie van lage waarden    geeft een minimum.    16 Voor “diepte veld” is hier de minimale diepte van de top structuurkaart gebruikt  , 30</pre>

====================================================================== Einde pagina 646 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 647 ======================================================================

<pre>    +    De verwachte bodemdaling is doorgerekend met de Geertsma en van Opstal methode”, Om de impact van de  onzekerheid in de gekozen parameters te berekenen is gebruik gemaakt van Geertsma'*. Geertsma geeft een  eenvoudige formule om de maximale bodemdaling te berekenen voor een cilindrisch compacterend reservoir:    _ D  - Hmmax “2 Cm (1 -v) APH 1- ———/R__  {1+ /p)    De straal van dit model (effectieve reservoir straal in Tabel 1.2) is dusdanig gekozen dat de verwachte bodemdaling in  het diepte punt overeenkomt met de waarde die word: berekend met het Geertsma en van Opstal model. Na deze  kalibratiestap wordt de bovenstaande formule gebruikt om de onzekerheid voor de bodemdaling te bepalen.    Waarbij:   D: Diepte veld [rn]   H: Depleterende reservoir dikte [m), in deze analyse constant gehouden omdat de onzekerheid over de depleterende  dikte verdisconteerd is in de Cm onzekerheid.   AP: reservoir depletie (huidige druk — eind druk) [bar]   v: Poisson's ratio [-)   RK. “effectieve” straal van het veld [m], waarbij de straal wordt gekozen op basis van een vergelijking tussen de  maximale voorspelde bodemdaling boven de verschillende voorkomens zoals berekend met het bodemdalingsmodel  gebaseerd op de werkelijke veldgeometrie.   Cm: Compressibiliteit van het veld (10° bar 3    De parameters die gebruikt zijn in deze onzekerheidsanalyse zijn te vinden in Tabel 1.2. Tabel 1.3 toont de  onzekerheden zoals bepaald voor de voorkomens in dit winningsplan.    Tabel 1.2: Parameters vaar de bepaling van de bodemdalingsonzekerheid met de Geertsma formule    Nog te  verwachten Depteterende Reservolr | Effectieve  Compressibilitelt _drukdaling reservalr diepte reservoir Polsson's  (20° bar}    Assen   Assen-Zuid   Een   Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord ZIE TABEL 1.4  Vries-Zuid   Witten   Witterdiep  Zevenhuizen  Zevenhuizen-West         7 Geertsma J. and Van Opstal G., “A Numerical Techn que for Predicting Subsidence Above Compacting Reservoirs  Based on the Nucleus of Strain Concept”, Verhandelincen Kon. Ned. Geol. Mijnbouwk. Gen., Vol. 28, pp. 63-78,  19732.    ® Geertsma, J., A basic theory of subsidence due to reservoir compaction: The homogeneaus case, Verh. K. Ned.  Geol. Mijnbouwkd. Genoot., 28, 43 ~ 62, 1973a.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 647 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 648 ======================================================================

<pre>    Tabel 1.3: Onzekerheid voor de voorspelde bodemdaling per voorkomen door productie uit het betreffende  voorkomen (2016 tot einde productie)    Te verweschten drukdafing (bar)  Ondergrens    Nog te voor de nog te  verwachten verwachten  Ad Casa low Case High Casa bodemdalingin _ bodemdeling In  productle productle productie | Comprassibilitelt Ontakerheld diepste punt dlepste punt  seenatlo soenerlo____ scenario 167 bar? pompressitilitett    Assen 0 , <2   Assèn-Zuid* 0 Geen daling Geen daling  Een , <2 <2  Eleveld <2 <2  Vries-Centraal , <2 <2  Vries-Noord , <2 <2  Vries-Zuid , <2 e2  Witten* Geen daling Geen daling         Witterdiep <2  Zevenhuizen <2  Zevenhulzen-West* |, Geen daling         * De velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen in het verwachle Mid Case en Low Case scenario noolt produceren waardoor ef In  deze scenario's voor deze voorkomens geen bodemdaling zat optreden door produce uit deze voorkomens.    Aquiters (watervoerende lagen)   Mogelijke drukdaling in de aquifers zal leiden tot bodemdaling. Voor de aquifers die behoren tot de voorkomens in dit  winningsplan wordt aangenomen dat ze tijdens de productieperiode voor 50% meedalen met de gasdruk. Dit betekent  dat wanneer de gasdruk met 200 bar is gedaald, de druk in de aangrenzende aquifers met 100 bar is gedaald. Na de  productieperiode wordt aangenomen dat de druk in de aangrenzende aquifers gelijk is aan die in het gasveld.    De verwachting is dat met deze aanname de compactie in de aquifers en daarmee de boderndaling boven deze  aquifers overschat wordt in de berekeningen. Deze verwachting wordt bevestigd door de vergelijking tussen het model  en de metingen zoals getoond in figuur C1: de gemodeîieerde bodemdaling is over het algemeen hoger dan de  gemeten bodemdaling boven de aquifers. Aangezien de aanname over de drukdaling in aquifers al conservatief is, is  er verder geen onzekerheidsanalyse uitgevoerd voor de drukdaling in de aquifers.    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 648 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 649 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoirstimulatie    Risico voor bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van het reservoir   De kans op evenlusle bodembeweging afs gevolg van een kortdurende zuurstimulatie is verwaarloosbaar gezien de  beperkte volumes die gebruikt worden. Dit is een activiteit die met grote regelmaat en wereldwijd in de olie en gas  industrie toegepast wordt en voor zover bekend zijn dergelijke gevolgen nog nooit gerapporteerd.    Risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het reservoir    Hydraulische stimulatie - Algemeen   Om de gaswinning te bevorderen, of op gang te brengen, zijn werkzaamheden op bestaande locaties mogelijk. Om de  doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten gebruiken operators de hydraulische stimulatie-techniek.  Deze techniek wordt al sinds de jaren 50 regelmatig en succesvol toegepast in Nederland. Dankzij gebruik van deze  techniek wordt er meer aardgas uit bestaande en nieuwe gasvelden geproduceerd.   Bij hydraulische stimulatie wordt vloeistof onder hoge druk via de boorput in het gasveld gebracht. Door de hoge druk  ontstaan op gecontroieerde wijze plaatselijk kleine scheuren in het gashoudende gesteente dat zich meestal op een  diepte van ruim drie kilometer bevindt. De vloeistof bestaat uit water (90%), chemicaliën (2%) en kleine keramiek  korrels (8%). De korrels blijven als opvulmiddel in het gesteente achter. Zij houden de gecreterde scheuren open  zodat het gas gemakkelijker naar de boorput kan stromen. Meer dan de helft van de vloeistof wordl weer  teruggewonnen, de rest blijft achter in het gashoudende gesteente en kan daaruit niet vrijkomen.    Verdere uitieg over de techniek en werkzaamheden op locaties waar gestimuleerd wordt staan beschreven op de  website van NAM (nam.nl). Onder de algemene informatie bevindt zich ook een document “Risico duiding  conventioneel fracken in Nederland” waarin meer achtergrond informatie wordt gegeven.    Analyse van een mogelijk seismische dreiging   De seismische dreiging geassocieerd met hydraulische stimulatie in Nederland wordt als zeer laag ingeschat. In de  afgelopen 50 jaar zijn in Nederland meer dan 220 stimulaties uitgevoerd. Hierbij zijn geen voelbare bevingen  geconstateerd.    Dat de kans op seismiciteit zeer klein is wordt bevestigd in het rappost van Witteveen en Bos (W&B) uit 2013  (Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en gevolgen van de opsporing en winning van  schalie- en steenkoolgas in Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013). In dit rapport is een mogelijk verband  tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen onderzocht, aan de hand van alle sinds 1986 uitgevoerde stimulaties  in Nederland en de waarnemingen van aardbevingen gedurende die periode. Hierin wordt gesteld dat er geen  duidelijk verband is tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen. Van de 94 bestudeerde stimulaties kan er bij  slechts t stimulatie een mogelijk verband met een aan het oppervlak niet voelbare beving niet volledig uitgesloten  worden.    Locatie specifieke risico analyse voor hydraulische stimulatie   Zonder een specifiek boorplan (voor nieuwe putten) of, in geval van het stimuleren van een bestaande put, een  specifiek stimulatieplan is het niet mogelijk om een locatie specifieke risico analyse of duiding te geven. Deze zal  worden vastgelegd in een werkveiligheidsplan dat als onderdeel van een VG aanvraag ingediend zal worden bij elk  gericht boorplan of stimulatieptan.    In die locatie specifieke risico analyse zal ingegaan worden op:  - _ Status en integriteit van de put  integriteit van de afdekkende lagen  - Hydraulische stimulatie (gebruikte vloeistof samenstelling en —volumes, afstand van gekarteerde breuken)  - _Injectiedrukken en gevolg voer spanningscondities in het reservoir  - _ Locatie van de put ten opzichte van waterwingebieden en intrekgebieden</pre>

====================================================================== Einde pagina 649 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 650 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3: Samenvatting SRA en gebruikte gegevens m.b.t. de SRA voor de  voorkomens in dit winningsplan    Samenvatting SRA    Recent heeft SodM een tijdelijke richtlijn voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd (methodiek voor  risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016). De SRA gaat uit van het schema zoals getoond in Figuur 3.1.                    Kwontiiotieve  Risko Analyse  Stop 3              Figuur 3.1: Schematische weergave van de verschillende stappen en risico categorieën (!, #, Ii) in de seismische  risico inventarisatie (conform SodM, 2016)    Stap 1;  in stap % worden alle voorkomens bekeken. De voorkomens die direct in risicocategorie | (zeer laag seismisch    risico) vallen worden gekarakteriseerd doordat ze:   e Voorkomens zijn die niet seismisch actief zijn geweest.   « _Voorkomens zijn waarvoor de kans laag is dat ze in de toekomst seismisch actief kunnen worden (volgens  de DHAIS “Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit” methodiek) en/of waarvoor op  basis van reservoircompactte of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor de mogelijke maximale  bevingsmagnitude (Mmax) laag uitvalt (M < 2,5).   e _Voorkomens die niet meer produceren.    Voorkomens die niet aan deze criteria voldoen schuiven door naar stap 2,    Stap 2:  In deze stap worden alle voorkomens bekeken die    * seismisch actief zijn geweest en   e een hogere toekomstige kans op seismiciteit hebben (volgens de DHAIS methodiek) en waarvoor op basis  van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor Mmax (“maximale  bevingsmagnitude”) hoger uitvalt dan M=2,5    in stap 2 wordt op basis van een risico matrix benadering het risico van geïnduceerde aardbevingen verder  gekwalificeerd. Figuur 3.2 geeft een schematische weergave van de verschillende factoren die bepalen of een  geïnduceerde beving kan resulteren in een sterke grondbeweging (de “invloedfactaren ondergrond") en de  verschillende factoren die invloed hebben op de grootte van de mogelijke gevolgen (de “invloedfactoren  bovengrond”).</pre>

====================================================================== Einde pagina 650 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 651 ======================================================================

<pre>         Figuur 8.2: Schematische weergave, van de bedrei ingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de  verschillende invioedfactoren die daarbij een rof speten (So M, 2165’    in de risico matrix analyse worden de verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis  van de uitkomst per factor gerankt. Over de scores van de individuele factoren wordt gesommeerd, zodat een  totaalscore voor zowel de invloedfactoren ondergrond als de invloedfactoren bovengrond wordt bepaald. Deze    worden genormaliseerd met het maximaal te behalen aantal punten voor ondergrond cq. bovengrond en in de risico  matrix tegen elkaar uitgezet waarmee kwalitatief een risicocategorie wordt bepaald (zie figuur 3.3).    {  0.9  og  0.7  0.6  ë 05  i 0.4  ~ 0.3  02    Öl         0  0 o.1 02 03 04 OF D8 OF 08 03 1    Invioedstactor ondergrond    Figuur 3.3: De risicomalrix. De zwarte lijnen zijn lijnen van gelijk genormaliseerd nsico. De verdeling in categorieën is  gedaan op basis van 1/3 en 2/3 van het genormaliseerde risico. (SodM, 2016).    De mogelijke seismische dreiging volgt uit een analyse en score van de volgende invloedfactoren voor de  ondergrond:  « Veld indicator DHAIS. Dit is een methode die beschrijft hoe — per voorkornen - de kans op het mogelijk  optreden van een beving kan worden berekenc aan de hand van ondergrondse kenmerken.  * Realistisch sterkste beving (Mmax).Voor een realistische inschatting van de sterkste beving zijn twee  verschillende benaderingen genomen:  1. een bepaling van de compactie-energie die beschikbaar is in een producerend gasveld en kan leiden tot  een beving en  2. een maat voor de mogelijke bevingsmagnitude als de langste breuk in het producerende veld ín zijn  geheel in één keer in beweging zou komer.    35</pre>

====================================================================== Einde pagina 651 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 652 ======================================================================

<pre>    Methode [1] resulteert doorgaans in lagere waardes voor Mmax dan methode [2). Dit kan er op duiden dat  de totale hoeveelheid beschikbare energie die tot een beving kan leiden waarschijnlijk niet voldoende is om  de grootste breuken in een veld in één keer in beweging te brengen.   e Ligging van het voorkomen. In de SRA methodiek (SadM, 2016) wordt er een onderscheid gemaakt tussen  velden ten noorden van de lijn Amsterdam-Arnhem en velden ten zuiden van deze lijn. Dit onderscheid is  gemaakt op basis van observaties. Er is nog nooit een aardbeving waargenomen ten zuiden van de lijn  Amsterdam-Amhem.   e Opslingering: de ondiepe ondergrond kan een opslingering veroorzaken van de seismische golven én wordt  daarom boven het veld gekarakteriseerd. Voor relatief slappe ondergrond (veen, klei) is dit effect groter dan  voor relatief stevige ondergrond (zand)    Het mogelijke gevolg van een beving volgt uit een analyse en score van de invloedfactoren bovengrond:  bevolkingsdichtheid, industrie, speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken.  « Voor de bepaling van de bevolkingsdichtheid wordt de CBS Statline data gebruikt; hierbij krijgt de categorie  flats/appartementencomplexen éxtra aandacht in de uiteindelijke score.  e Industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken worden in kaart gebracht m.b.v.    de risicokaart. (http://www.risicokaart.nl}    De laatst genoemde drie factoren (speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken) zijn van  invloed op een mogelijk gevolgrisico voor schade en veiligheid. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de  geïnduceerde bevingen kunnen leiden tot een dergelijk gevolgrisico omdat de bevingen te zwak zulten zijn om een  bedreiging te vormen voor deze objecten. Deze gevolgen zijn tot nu toe dan ook nooit waargenomen.    Indien uit het voorgaande blijkt dat voorkomens binnen een Winningsplan in risico categorie II vallen gaan deze  door naar Stap 3    in deze stap worden alleen de voorkomens die in Categorie Ill vatlen verder bestudeerd. Voor deze voorkomens dient  een Kwantitatieve Risico Analyse uitgevoerd te worden. Van alle bekende voorkomens in Nederland valt alleen het    Groningen gasveld in deze categorie.    Uitwerking SRA voor de voorkomens in dit winnings plan  Stap 4: inschatten risicopotentieel voor de verschiliende voorkomens    De kans op beven van een cile- of gasvoorkomen   In de studie ‘Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS)'® is onderzocht welke  eigenschappen (geologische, productietechnische en geomechanische eigenschappen) van de olie- en  gasvoorkomens invloed hebben op het wel of niet optreden van aardbevingen. In 2012 is een update van deze  studie uitgevoerd, waarin alle nieuwe data zijn meegenomen tot mei 2010®.   Aan de hand van de volgende parameters van een olie- of gasvoorkomen wordt de kans op beven van dat  voorkomen bepaald;    -  DP/Pini: De ratio van drukval (DP) en initiële druk (Pini) in het reservoir;    - E: de verhouding tussen de Young's moduli (stijfheidsmoduli) van de ‘overburden’ en het  reservoirgesteente;    Waarbij : Enero  - B: een maat voor de breukdichtheid van het reservoir.  __breukopperiakte”? _ Btw? Boh  brutogesteentevolume = A-h A    Waarbij: b= De lotele breuklengte van de intra reservoir breuken en de randbreuken van het voorkomen in meters;  b = Oe maximale dikte van de gaskolom van het voorkomen in melers;  A = De opperviakte van hat voorkoman gameten binnen de GC displecontour (In vierkante meters):    B    ‘* TNO-rapport NIFG 04-171-C. Van Eijs, 2004. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit  20 TNO-rapport 2012 R10198. Van Thienen, 2012. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit in Nederland.    6</pre>

====================================================================== Einde pagina 652 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 653 ======================================================================

<pre>    De gombinatie van de parameterwaarden geven een kans op beven voor een bepaald voorkomen gedurende de    productietijd,    DP/P „228%    B>O86en101sEs1    OP/Pi<28%    De waarden die zijn gebruikt in de bepaling van de DHAIS kans zijn gegeven in Tabel 3.1.    : P, = 0.19 + 0.06         Tabel 3.1: invoergagevens voor de bepaling van de DHAIS en de DHAIS kansen    Reservolr Verwachte  élite f Initiële totale  geskotom"* druk drukdaling   bar, bar    Assen  Een    Eleveld    Vries-  Centraal    Vries-Noord  Vries-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen  Assen-Zuid  Witten  Zevenhuizen-    Aantal  aurdbevingen    r ie    <5 per jaar    <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <É per Jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <S per jaar  <5 per jaar    <5 per jaar    OWAIS    DHAIS  8    42%  42%  bevend veld    bevend veld    bevend veld  bevend veld  bevend veld  39%  verwaarloosbaar    verwaarloosbaar         verwaarloosbaar         West   * De getoonde drukdaling an de DHAIS waarden van de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zijn volgens het High Case  productie scenario. Omdat in het verwachte scenario deze voorkomens niet zullen produceren zal er geen drukdaling plaatsvinden en Is de DHA!S  kans voor deze voorkomens in de Mid Case verwaarloosbaar.   * Voor de DHAIS berekening wordt zowel de hoogte van de gaskolom als de totale reservoir dikte beschouwd. Het minimum van deze twee wordt  gekozen voor de berekening van de “B” waarde zoals voorgeschreven door de DHAIS methodiek.    Realistisch sterkste beving   Naast de kans op beven, wordt ook de waarde voor de realistisch sterkste beving (Mmax) bepaald om tot een  oordeel te komen of een niveau 2 analyse noodzakelijk is. Er worden twee methoden gebruikt om de Mmax waarde  te bepalen: op basis van breukgeometrie en op basis van energiebalans. In de Seismisch Risico Analyse leidraad  worden beide methoden gebruikt. Voor de berekeningen van de Mmax is uitgegaan van de standaardwaarden voor  de “stress drop” en “partitie coëfficiënt” die gegeven zijn in de leidraad (respectievelijk 5 MPa en 0,01). De veld  specifieke waarden die benodigd zijn voor de berekeningen en de uitkomsten voor de Mmax staan vermeld in Tabel  3.2 (behalve voor de voorkomens met verwaarloosbare DHAIS kans, zoals Assen-Zuid, Witten, Zevenhuizen-West).    Tabel 3.2: Invoergegevens voor de bepaling van de Mmax, en de Mmax waarden volgens de twes methoden    tangste  breuklengte Breukhoogte Mmax Mmax  (km) Poisson's ratio (m) energiebalans breukslip    Assen  Een  Eleveld    Vries-Centraal  Vrles-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen         37    </pre>

====================================================================== Einde pagina 653 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 654 ======================================================================

<pre>    Stap 2: Risico matrix   De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “Mid Case” scenario niet  produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het high case productie scenario voor deze  voorkomens zal de drukdating gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de DHAIS  methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze voorkomens niet nodig.  Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA).  Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de som van de  scores een positie geeft in de risico matrix.    In dit deel van de bijlage worden de figuren en tabellen getoond die gebruikt zijn om tot een risicobeoordeling te  komen. Figuur 3.4, 3.5 en 3.6 tonen de situaties voor respectievelijk “Bevolkingsdichtheid”, “Industriële inrichtingen”,  “Speciale gebouwen en vitale infrastructuur” en “Dijken”. Figuur 3.7 toon de kaart van de grondsoorten in de ondiepe  Ondergrond kaart orn de mate van opslingering te bepalen. Tabel 3.3 A en B toont de evaluatie en scores voor de  invloedfactoren. De risico matrix is afgebeeld in Figuur D2 (sectie D van dit winningsplan).         38</pre>

====================================================================== Einde pagina 654 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 655 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.4: Overzicht van de bevolkingsdichtheid boven de in dit winningsplan genoemde voorkomens.    +    a  Vries (-  . , “tt it         39</pre>

====================================================================== Einde pagina 655 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 656 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.5: Overzicht van de industriële inrichtingen (rode punt), ziekenhuizen (groene plus) onderwijsinstellingen  (groene driehoek), tehuizen (groene x} en publieksgebouwen (groene ruit) boven de in dit winningspian genoemde  voorkomens. De rode cirkels geven de 5 km straalt rond voorkomens aan die relevant is voor de SRA.    -         Mirtdd where    Figuur 3.6: Overzicht van de dijken. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de  SRA.    40</pre>

====================================================================== Einde pagina 656 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 657 ======================================================================

<pre>    9TOl-6- 0         GB Kasse ‘special study soils’  CI klasse ‘stijve grond’  EB Klasse ‘slappe grond’    Figuur 3.7: Overzicht van de grondsoorten in de ondiepe ondergrond om de mate van opsfingsring te bepalen    Uit de analyse op basis van bovenstaande figuren volgen de scores voor de verschillende factoren. Deze zijn per  voorkomen inclusief onderbouwing en uitkomst, weergegeven in Tabel 3.3.    41</pre>

====================================================================== Einde pagina 657 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 658 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.3: Kwantitatieve evaluaties (A) en daaruit voortkomende scores (B) voor de invloedfactoren onder- en  bovengrond                        Bevolkingsdichthaid  (aantal inwoners per Industriele Specisle gebouwen en  Inrichtin, vitale Infrastructuur                                                                                                            1 ziekenhuis en/of Primalre                                                                                                                     energievoorziening dijken binnen  Boven de direct boven het veld of 5 km rond  lijn < 10% slappe 1,00 1000 enfst ee meerdere binnen S km het veld  Amsterdam grond flats/, het vetd rond het veld. Meerdere en/of  - Arnhem als/app. erv scholen, tehuizen en/of secundaire  publieksgebouwen dijken boven                 direct boven het veld het veld    eee 1 school, tehuis en/of  < 10% siappe 506 - 1000 en/ot meerdere publieksgebouw boven Geen dijken  grond 250-500 met binnen S km het veld of meerdere binnen 5 km  flats/app. rond het binnen 5 km rend het rond het veld  veld. veld.  1 ziekenhuis en/of  energlevoorziening  < 10% slappe | 250-500 en/of <250 Meerdere Teerds binen Sin  direct boven  grond met flats/app. het veld rond hel veld. Meerdere  scholen, tehuizen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld  1 sekenhuis en/of  energlevoorziening  Meerdere direct boven het veld of Secundaire  <10% slappe | 250-509 en/of <250 direct boven meerdere binnenSkm | dijken binnen  grond met flats/app. het veld rond het veld. Meerdere 5 km sond  scholen, tehuizen en/of het veld  publieksgebouwen  direct boven het veld                                                                                                                                                                        “ iv a Boven de Secundaire  lijn dijken blnnen   bevin * Amsterdam 5 km rond   ber Jaar - Arnhem het veld                                        Bevend  veld met  M kleiner   dan 1,5                                                                                                                                                           1 boven het  inden 1 veld en/of erheen “ covet Secundaire  . < 10% slappe | 250 - 500 en/of <250 meerdere dijken binnen  Vries-Noord dan 5 methode 7 t flat bi sk het veld of meerdere 5 ken rond  bevingen 3,6- 4,0 gron met flats/app. nner s km binnen 5 km rond het m ro  er jaar rond het veld. het veld  p veld.                                           1 boven het                                                                                                                                                                                    M>=1,5 i school, tehuls en/of  rine bonte | aagge 0002 | SES | peso doren | Sette,  Veies-Zuld dans Amster tdam < grond S00-1000 met binnen s ken het veld of meerdere 5 km rond  bevingen „Arnhem flats/app. rond het binnen 5 kin rond het het veld  per jaar veld veld.                                                                                                                                                            1 boven het   Mao 1,5 1 school, tehuis en/of   * Boven de veld en/of Secundaire  minder lijn < 10% slappe On 0 : a, 0 eol meerdere pum ekouchouw: boven dijken binnen   Amsterdam grond binnen 5 km 5 km rond   bevingen flats/app. binnen 5 km rond het   - Arnhem tond het het veld  per jaar veld veld.                                                                              2 boven het   1 school, tehuis enfof .   boven de 500 - 1000 en/of veld en/of publieksgebouw boven secundaire  lijn < 10% slappe meerdere dijken binnen  Zevenhuizen 250-500 met . het veld of meerdere   Amsterdam grond flats/a binnen 5 km binnen 5 km rend het 5 km rond   - Arnhem pp. rond het het veld   veld veld.         42</pre>

====================================================================== Einde pagina 658 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 659 ======================================================================

<pre>    Assen  Een  Eteveld  Vries-Centraal  Vries-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen    ee Ls OO ht    ko OE eS KH ke OR OE OA    Bevolkings dichtheid    a    8  z  4  3  4  4  3  3  3  3    Speciale gebouwen en  vitale infrastructuur    Ed    A Ed         43</pre>

====================================================================== Einde pagina 659 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 660 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: Geologische kaarten voor de voorkomens    Doorsnede Assen voorkomen    W-E Cross section of the Assen Field    </pre>

====================================================================== Einde pagina 660 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 661 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen voorkomen  en ; ano    Ne    oes    Canes interval: Db m         Author. Laet Amnat Oete: Aug 2S | Orue. Ne.         45</pre>

====================================================================== Einde pagina 661 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 662 ======================================================================

<pre>    or    =a oe ‘Mo ao ed 206 0 am a1 00 200 aH ae „en 20 2                      & : an => i  gf iT 8  fF oft -  i i  b i  \ \ \ 0  8 ij | | é i  nt à |  i : | 1 i  : po kG '  \ \ Q  ‘ bia | zi  i | | É i  | | É  ' \ | | 4  t Fo E '  f §  ‘ st  É i  { $  { é  t 7    am    oe oo ae one om cat et obec:         USWONYIOOA PINZ-UISSY oPAU LOOG</pre>

====================================================================== Einde pagina 662 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 663 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen-Zuid voorkomen  =    A                        47</pre>

====================================================================== Einde pagina 663 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 664 ======================================================================

<pre>    ee    wy MOR4  = = = m = = = u 7a “= = = wan nas 12 Tak ed Hij Te 1 wao 7 we i 2 Om ee pe =    NW-SE Cross section of the Een Field    A a’ A’  aw 7 se |i         ~. ee ee a ~~ _ on  de LT = Tne  ae ee Oe ee  EN ovvehped Geotaht  Eem „ord EML Feb aN tE. Marlene, Desormirdatbe pet  ba pon en Toner)    USWIOYIOOA VEY epeus1ood</pre>

====================================================================== Einde pagina 664 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 665 ======================================================================

<pre>    Kaart Een voorkomen    219000 72\000 zm    Groningen  NAM    Project name:   Een _and_27VH_Feb2012_Marlane_Determiniatic.pet  AN depths in mets below NAP   Coordinate Prejection: RD   Contour interval: $0 m    Top Rotliegend  {RO)    Dots! Aug 2018 [Drew Wo EPSE         49</pre>

====================================================================== Einde pagina 665 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 666 ======================================================================

<pre>    05         uowoyóer pees opausicog</pre>

====================================================================== Einde pagina 666 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 667 ======================================================================

<pre>    Kaart Eleveld voorkomen                                | \ a    . ~~  meds  Mag w    4          5  pe    ELEVELD, PE AMD nt Post ris ‘  * 7 Ki aapt be maare ae  Coordinate Projeaiios, AD  Contour interval: 30 = É  . Ee wo   hameren                           51</pre>

====================================================================== Einde pagina 667 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 668 ======================================================================

<pre>    eg         SUBWONIOOA JELIUSD-SOUA UI PIOON-S&2A oPSUSIOOG</pre>

====================================================================== Einde pagina 668 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 669 ======================================================================

<pre>    Kaart Vries-Noord en Vries-Centraat voorkomens         Vries (North and Central)  Rottleaend  ‘ao    nn [eeen [ae nn [ome [omeen         53</pre>

====================================================================== Einde pagina 669 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 670 ======================================================================

<pre>         a gert ût dei OOEE- EE oor we OME: lr: Oest rd    USWOYIOOA pir Z-80}2A opausIoogd</pre>

====================================================================== Einde pagina 670 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 671 ======================================================================

<pre>    . Kaart Vries-Zuid voorkomen  Bean    </pre>

====================================================================== Einde pagina 671 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 672 ======================================================================

<pre>    SW-NE Cross section of the Witten Field         USLIOYSOOA UBM Bpausicag</pre>

====================================================================== Einde pagina 672 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 673 ======================================================================

<pre>    Kaart Witten voorkomen              Praject WAPLA | pus: Land Annet | Date: Sep 2018         57</pre>

====================================================================== Einde pagina 673 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 674 ======================================================================

<pre>    kue = 2m m= = = = ™ ad         NW-SE Cross section of the Witterdiep Field    >    Dn OE Mn DWM MIR em me         uewortooA deipsonim epoussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 674 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 675 ======================================================================

<pre>    Kaart Witterdiep voorkomen    U  1              $9</pre>

====================================================================== Einde pagina 675 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 676 ======================================================================

<pre>    Doorsnede Zevenhulzen & Zevenhuizen-West voorkcmen    mt Ok OO OM OE OM OE OE OO OE OM OE On En Om nn aa a m a  . enen me Bs on mt amen  wnd wrang venten  : Beag mon a _  : = - + &  t  eee OE         ee oden deden, Leraren    < %    3  Vv    ;  SPIOL WOM UOEPUPIGASZ PLE LEEPULOAOZ MGT IO UOQSCS SOON TM;    ad a —_ a aac a = = ai = Je ae Ld =e Knal ae    60</pre>

====================================================================== Einde pagina 676 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 677 ======================================================================

<pre>    2 6 8 *    0    1 6 0 6    EDA ELD    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie vant Economische Zaken         > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Staatstoezicht op de Mijnen  Henri Faasdreef 32   Pastbus 24037   2499 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    2500 EK DEN HAAG sodm@minez.nt (algemeen)    www.sogm.nl    Ministerie van Economische Zaken            Behandeld door           minute    Ons kenmerk    16152380  Datum 10 oktober 2016 Uwe kenmerk  Betreft advies winningsplan Westerveld   Kapie aan   olv  Parafenroute LET  Paraët Medeparaaf MUM                      M. Van der Salm (€2)  M. Van der Zee (TNO)    Bijlage(n)  1         Verzerdetjze. Per post    Ostum verzending Datum afdoen    Arlzeriemener valst.a</pre>

====================================================================== Einde pagina 677 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 678 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen  8 Ministerie van Economische Zaken         » Retouradres Postbus 24037 2400 AA Den Haag    . - . Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken 4  j ; : ' Bezoekadres    Henz Faasdreaf Jk2  2492 JF Den Haag  ostbus Postadres    2500 EK DEN HAAG Postbus 24037    2490 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 B455 (algemeen)    sadm@minez.nl  waer. 5 odm.nl    deld door           Datum 11 oktober 2016    Betreft advies winningsplan Westerveld Ons kenmerk  16152380    Uw kenmerk    Bijlage: TNO advies Westerveld  Bijlage(n)    Naar aanleiding van uw adviesverzoek betreffende het gewijzigde winningsplan  Westerveld, ingediend door Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) op 11  september 2016, berichten wij u het volgende.    Procesverloop   NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld  ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27 mei 2014, waarna SodM  en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan het Ministerie van  Econornische Zaken. Gelet op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de  voorziene wijziging van de Mijnbouwwet ís het instemmingsbesluit over het  winringsplan Westerveld aangehouden. Recent is besloten om winningsplannen  breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en infrastructuur  mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de  “seismische hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het  seismische risico. NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan  Westerveld ingediend. Het oorspronkelijke winningsplan uit december 2013 en het  addendum, dat EZ in oktober 2014 heeft ontvangen, zijn door NAM aangevuld met  een nieuwe beoordeling van het seismische risico. Bovendien is de tekst  geactuatiseerd.   Op 30 mei 2016 heeft het Ministerie van Economische Zaken SodM gevraagd om  deze nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gáan of  de geactualiseerde tekst van de overige paragrafen invloed heeft op het eerdere  advies van 15 september 2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM  per brief van 12 juli 2016 kenbaar gemaakt aan het Ministerie. In deze brief is  geadviseerd om aanvuliende gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal  stellingen in het winningsplan onderbouwd konden worden.   Naar aanleiding van de brief van SodM en verder overleg met het Ministerie, heeft  NAM op 11 september 2016 een gewijzigd winningsplan Westerveld ingediend.  Voor de beoordeling van het gewijzigde winningsptan heeft SodM advies gevraagd  aan TNO voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige  winning, bodemdaling en de seismische risico analyse,    Pagina 1 van 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 678 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 679 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Op 4 oktober 2016 heeft SodM hierover het bijgevoegd advies van TNO  ontvangen. Middels deze brief ontvangt u mijn advies.    Beschrijving Westerveld winningsplan   Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden t.w, Assen, Assen-Zuid, Een,  Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen  en Zevenhuizen-West. Het gros van deze velden zijn al geruime tijd in productie.  NAM verwacht voor velden Zevenhuizen-West, Assen-Zuid, Witten en Witterdiep  enkel productie in het meest optimistische scenario aangezien de winbare  hoeveelheden zeer gering zijn. De velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid die  historisch gezien deel uitmaakten van dit winningsplan, zijn uit geproduceerd.  NAM heeft geen plannen om de productie uit deze voorkomens te hervatten.    Reden voor wijziging winningspian   NAM heeft een wijziging van het winningsplan ingediend omdat zij een vernieuwde  risicoanalyse heeft gemaakt van de geïnduceerde seismiciteit die kan optreden als  gevolg van de gaswinning uit de diverse velden. Tevens heeft NAM de  productievoorspellingen en de te verwachten bodemdaling geactualiseerd voor de  velden in het winningsplan.    Planmatig beheer   NAM verwacht dat de productie van de velden in het Westerveld systeem tot het  jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke productie scenario en tot  het jaar 2028 in het hoge, meest optimistische productie scenario. De verwachte  volumes voor de gasvelden (GIIP) en de winningspercentages per veld zijn  weergegeven in onderstaande tabel:         Pagina 2 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 679 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 680 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de variërende reservoir kwaliteit en de water productie in de  diverse velden een grote invloed hebben op de winningspercentages. De nog te  winnen gas volumes komen voornamelijk uit de velden Eleveld (ca. 700 miljoen  Nm3) en Vries Zuid (ca 400 miljoen Nm3). NAM bestudeert de mogelijkheden om  de productie van een aantal velden te verhagen. Hieronder vallen de drie velden  Zevenhuizen-West, Assen-Zuid en Witten. TNO is van mening dat de winning  doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het productiegedrag van de  betrokken velden. Verder vindt zij dat NAM voldoende initiatieven onderneemt om  de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de conclusie van TNO en vindt  de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van  planmatig beheer.    Verwachte bodemdaling   NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van  het Westerveld cluster (Meetregister meetplannen Noord Nederland 2014). Het  resuitaat van de meting uit 2013 heeft zij weergegeven in figuur C1 van het  winningsplan. In deze Figuur heeft NAM de gemeten waarden van de peilmerken  weergegeven tezamen met de contouren van de gemodelleerde bodemdaling ats  gevolg van de gaswinning. Het bodemdalingsmodel heeft NAM geactualiseerd met  de meeste recente reservoir pararneters, productie profielen en geijkt aan de  bodemdalingsmetingen tussen 1975 en 2013 [Bron: NAM-rapport “Bodemdaling  door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van  Drenthe- Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080”  (EP201511213444)], Met dit geactualiseerde en geverifteerde model heeft NAM  een prognose van de te verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4,  einde van de winning) en het jaar 2080 (Figuur CS, verwachte eindsituatie)  gemaakt.   De nog te verwachten bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door  de resterende productie uit de velden van de Westerveld cluster, wordt door NAM  geschat op minder dan 2 cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag  van de aquifers in haar analyse meegenomen.    TNO kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenaria en onderschrijft  deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoéfficiént niet wordt  meegenomen. TNO heeft voor de bepaling van haar “worst case scenario” de  onzekerheid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie  scenario, In dit geval bedraagt de maximate nog te verwachten bodemdaling voor  alle velden minder dan 2 cm en voor het veld Zevenhuizen nog minder dan 3 cm  tot het einde van de winningsperiode. Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses in het winningsplan.    Pagina 3 van B</pre>

====================================================================== Einde pagina 680 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 681 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht ap de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Schade door bodemdaling en mitigerende maatregeten   NAM vermeld in het winningsplan dat de nog te verwachten bodemdaling als  gevolg van de gaswinning uit de velden in het cluster Westerveld, minder dan 2  cm zal bedragen. Zij geeft verder aan dat deze bodemdaling een geleidelijk en  gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming van de bovengrond zeer  klein is. Om deze reden verwacht zij dat geen directe schade aan infrastructuur en  bebouwing. NAM kan echter niet uitstuiten dat de bodemdaling gevolgen kan  hebben voor het normale beheer en het onderhoud van waterkeringen en  waterlopen. De totale bodemdaling boven de voorkomens is groter dan twee  centimeter en waar nodig zal NAM afspraken maken met de betreffende  waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden. Indien de waterhuishouding of waterstaatkundige werken worden  beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als  met het nemen van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade  afdoende kan worden voorkomen dan rust op NAM de verplichting die schade  overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.   SodM onderschrijft de stelling van NAM dat het effect van de resterende  bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen  noodzakelijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke  maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden  bodemdaling. SodM adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken  er met het Waterschap zijn gemaakt. Verder moet NAM aangeven bij welke  bodemdaling er additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige  gevolgen van de bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen  dan zullen worden genomen.    Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie   NAM vermeld dat zij kort durende zuur- en hydraulische stimulatie kan gaan  toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De  kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als  verwaarloosbaar ingeschat. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om  een put te gaan stimuleren zal zij een locatie specifieke risico analyse uitvoeren en  deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.    SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzien van het veiligheidsrisico en het risico  op schade niet veriftëren omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. NAM  vermeldt dat zij de specifieke risico analyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in  het werkveiligheidsptan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe Mijnbouwwet  wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd vaor reservoirstimulatie als  onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale  eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe  Mijnbouwregeling. Vooruitlopend ap de wijziging van de Mijnbouwwet en  Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het  instemrningsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk  vier weken vóór aanvang van de zuur- en/of hydraulische stimulatie een locatie  specifieke risico analyse in te dienen, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, die in gaat op de volgende onderwerpen:    Pagina 4 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 681 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 682 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Status en integriteit van de te behandelen put   Integriteit van de afdekkende lagen   Hydraulische- of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van de te  gebruiken chemicaliën   Injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities in het reservoir  Afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de operatie  Locatie van de put ten opzichte van drink- en grondwatergebieden  Geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en  gesteente/afsluitende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)   Het afvoerplan van de uitgewerkte chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of  stimulatie vloeistoffen)    Nm    Nous    2    Risico analyse bodemtrilling   NAM heeft een analyse gemaakt van het seismisch risico (SRA) als gevolg van de  gaswinning uit de onderhavige gasvelden (bijlage 3). Hiervoor heeft zij gebruik  gemaakt van de methodiek “risicoanatyse omtrent geïnduceerde bevingen door  gaswinning tijdelijke teidraad voor adressering mbb. 24.1.p, versie 1.2, SodM, 1  februari 2016”.   De gasvelden Assen- Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het  verwachte mid-case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal  plaatsvinden, NAM verwacht in het high case productie scenario voor deze velden  dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit  scenario “verwaarloosbaar” is. Volgens de methodiek is verdere analyse (“Stap 2”  van de SRA ) voor deze velden niet nodig.   TNO kan zich vinden in deze analyse voor de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West. Mocht de productie uit deze velden in de toekomst de high  case scenario’s overschrijden, dan adviseert TNO om de seismische risico analyse  voor deze velden opnieuw uit te voeren.   SadM onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze velden. SodM  adviseert om in het geval dat het duidelijk wordt dat de productie uit de velden  Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West de voorspellingen in het winningsplan  dreigen te gaan overschrijden, NAM een actualisatie van de seismische risico  analyse voor deze velden te laten indienen en het winningsptan te actualiseren.    Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld, Assen, Een,  Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen is het nodig  om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA). Voor elke factor die  bepaald is voor de ander- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de  som van de scores een positie geeft in de risica matrix; de som van de scores  voor “invloedfactoren ondergrond” geeft de positie op de x-as en de som van de  scores voor “invloedfactoren bovengrond” geeft de positie op de y-as weer.    Pagma 5 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 682 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 683 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk    16152380    1.0    0.8    0.6    0.4    invloedsfactor bovengrond    0.2         0.  2.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0    invloedsfactor ondergrand  Figuur D2 Uitkomst van de Seismische Risico Anelyse (SRA). Alle voorkomens in dàt winningsplan vafien in  risico Categorie f.    Het resultaat van de SRA analyse voor de gasvelden in dit winningsplan is grafisch  weergegeven in bovenstaande figuur (winningsplan p.28). Uit de analyse van NAM  volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen (categorie I).    Pagina 6 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 683 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 684 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad en kan  zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I}. SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden  Eleveld en Vries-Zuid dicht bij de grens met categorie II liggen met waarden van  0,315. Voor deze risicogroep geldt dat seismisch monitoren met het bestaande  KNMI netwerk volstaat. Het huidige KNMI monitoringsnetwerk kan aardbevingen  met een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij bereid is  aanvullende metingen te doen.         SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente  verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan  {M > 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen  geleid (zie ook volgende paragraaf). Daarnaast wordt de productie uit het  bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) middels de  put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de  grondbewegingen aan het oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze  grondbewegingen die de schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert  hierom NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende  monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele  versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een  risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsptan te laten  opstellen en implementeren.    Schade door bodembeweging en mitigerende maatregelen   NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet  constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO-NITG. In deze studie geven berekeningen van de  maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  éen kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.    Pagina ? van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 684 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 685 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenimerk  16152380    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  diepte en de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate  van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid werdt  verder beschreven in het TNO rapport en is aok meegenomen in de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische  schademeldingen voor “lichte, niet constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of  worden) wanneer het duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.    Advies   SodM concludeert dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de wettelijke eisen  en overeenstemt met de principes van planmatig beheer. SodM adviseert u om  onder de volgende voorwaarde in te stemmen met het winningsplan:    1. NAM dient voor t maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken  set het Waterschap zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid  bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden om nadelige  gevolgen te voorkomen of te beperken.   2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het “high-case  productie scenario” van de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West de seismisch risico analyse te actualiseren en een  wijziging winningsplan in te dienen.   3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch  instituut, voor 1 juni 2017 enkele versnellingsmeters boven de Eleveid  en Vries-Zuid gasvelden te installeren en operationeel te hebben.   4. NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, voor de bevende velden in dit winningspian een  risicobeheerssysteern te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.    Hoogachtend,    namens deze:    Hoofd afdeling Engineering    Pagina 8 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 685 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 686 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 686 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 687 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life emmae nnn    Prineetoniaan 6  3584 GB Utrecht    Postbus 80015  Resor  whes Postbus 80013 3603 TA Utrecht 3 FA Utrecht    i ü wever Ino. mt  T «45 88866 42 56    2490 AA DEN HAAG  ied defi htt    Datum  4 oktober 2015    Onze referentie  16-10 083    Centactpersoon          Onderwerp  Advies Westerveld         Geachte mevoun fin    Naar aanleiding van uw verzoek van 12 september 2016 {per email) om advies in  het kader van de beoardeling van het geactualiseerde winningsplan Westerveld,  ingediend door de Nederlandse Aardolie Maatschappij N.V. (verder NAM).    berichten wij u het volgende Op zgeracren as TNO zn de Aigrere  Voowasten voor opaachtern 12° TH  toes geponeerd bu se SMe yar de  Het winningsplan betreft de velden Assen, Een Eleveld Vries-Noord Vries. ener Dan Haag mann  Centraal Vries-Zuid, Zevenhuizen, Witterdiep, Witten, Assen-Zuid en Dens apernene woorwanrdon tanta ovens  Zevenhuizen-West. De laatste vier veiden zijn momenteel niet in productie. NAM eren op eam TO    zoek zer den «. ve  geeft aan, dat er voor de mid case van het winningsplen geen winbare volumes in “7M Brom «1 den    deze velden aanwezig zijn. NAM bestudeerd de mogelijkheid deze velden alsnog Hardalsegsiememma 2717/6555  in productie te nemen.    Doeimatigheid van de winning   Ten opzichte van het vigerende winningsplan is de doelmatigheid van de  voorgenomen winning in de velden binnen het winningsplan Westerveld over het  algemeen iets toegenomen.    De reservoirkwaliteit varieert van veld tot veld, hetgeen wordt weerspiegeld in de  verwachte winningspercentages Daarnaast beperkt de waterproductie de  gasproductie in verschillende putten.    Van de velden binnen het Westerveld cluster komt de resterende productie vooral  uit de velden Eleveld (ca 700 miljoen Nm’) en Vries Zuid (ca 409 miljoen Nm’).  Vries Centraal produceert naar verwachting de komende 5 jaar nog ca. 100  milioen Nm. Productie uit de overige velden zai naar verwachting minder dan 50  miljoen Nr’ bedragen. Het gehele cluster zal raar verwachting per 2023  uitgepraduceerd zijn. In het high case scenarío zou dít uit kunnen lopen tot 2028.    Het is in deze laatste fase van productie lastig te voorspellen hoe de velden zullen  produceren. NAM bestudeert de mogelijkheid om de productie van een aantal  velden te verhogen. Dit betreft onder meer de drie velden, die momenteel niet  produceren. Mogelijke projecten betreffen nieuwe boringen en eventueel het</pre>

====================================================================== Einde pagina 687 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 688 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  forlife nen ennn    Datum   4 oktober 2016  stimuleren van putten (fracken). Of deze projecten doorgang zullen vinden ís Onze raferentie  afhankelijk van de economische haalbaarheid. t6-10.083   Blad    TNO-AGE is van mening dat, gezien de reservoirkwaliteit en het praductiegedrag 23  van de betrokken velden, de winning doelmatig is en dat de NAM voldoende  initiatieven neemt om de praductie te optimaliseren.    Bodemdaling   NAM heeft de resterende bodemdaling berekend van de gasvelden in  winningsplan Westerveld. Parameterwaarden zijn gekalibreerd op basis van de  periodieke metingen, die sinds 1975 zijn uitgevoerd (2013 voor het laatst).    NAM geeft aan, dat de nog resterende bodemdaling minder dan 2 cm zal  bedragen (figuur C3 uit het winningsplan) voor zowel het mid-case scenario per  veld afzonderlijk als de integrale bodemdaling voor aile velden samen. De  integrale bodemdaling sinds het begin van de gasproductie, inctusief de  bederndaling door productie uit velden in de omgeving. is gegeven in figuur C5  van het winningspian.    TNO-AGE kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenario De NAM  geeft in haar winningsplan een adequate beschrijving van de onzekerheid in de  berekeningen van de bodemdaling.    TNO-AGE heeft voor de eigen bodemdatingsberekening de Orzekerheid in  compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie scenario (high-case).  De maximale bodemdaling bedraagt dan =3 cm.    NAM heeft een maximale bodemdaling berekend van onder de 2 cm. TNO-AGE  komt op hetzelfde resultaat uit, in het geval de onzekerheid in de  compactiecoëfficiënt niet wordt meegenomen.    Risicoschatting op basis van de leidraad seismisch risico    Huidige producerende velden  Voor alie producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de    DHAIS classificatie een niet te verwaartoze kans op beven hebben, of reeds  hebben gebeefd!. Dit verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico  analyse uit te voeren? Volgens de NAM vallen alle velden in het winningsplan in  risicocategorie !.    TNO-AGE constateert, daf de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I).    ! Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS). TNO-  rapport R10198, 2042   ? Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24 1.p. versie 3.2, SooM, 1 februari 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 688 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 689 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life mmm    Datum  4 oktober 2016    Voor veiden behorende tot risicocategorie | yolstaat seismisch monitoren met het Onze referentie  bestaande seismisch meetnet van het KNMI. De NAM geeft in haar winningsplan —_i6-10.083   aan, dat zij eventueel bereid is aanvullende metingen te doen, als de omgeving Blad   dat wenst. 403    Huidige niet-producerende velden    Vaor alle momenteel niet.producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij  op basis van de DHAIS classificatie een te verwaarloze kans op beven hebben    TNO-AGE kan zich hierin vinden Echtet, als de productie uit de velden Assen-  Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario  overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor om opnieuw per veld te bekijken, of een  seismische risicoanalyse noodzakelijk is.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van putstimulatie  TNO-AGE acht het risico op bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van  het reservoir vanuit de put verwaarloosbaar op grond van de huidige informatie    Het risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het  reservoir in zichzelf is klein“. Procedureel gezien zal de NAM voorafgaand aan het  uitvoeren van een hydraulisch frack-operatie een gedetailleerd plan ten genoegen  van de IGM moeten overleggen, waarin het risico voor die specifieke operatie  nader wordt geanalyseerd Oaarorn is dit effect hier niet verder geëvalueerd door  TNO-AGE    Bevindingen  Samenvattend, TNO-AGE  * is van mening, dat het winningsplan getuigt van doelmatige winning.  * _ verwacht een maximale bodemdaling van -3 cm  * constateert, dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de teagste risicogroep (categorie !).    Met vriendefiike groeten,          Hoofd Adviesgroep Fconomische Zaken         * Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 2d 1.p, versie 1.2, SodM, 1 februari 2016  * zie rapport Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek raar mogelijke risico's en  gevolgen van de opsporing en winning van schatie- en steenkoolgas in  Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2014</pre>

====================================================================== Einde pagina 689 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 690 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 690 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 691 ======================================================================

<pre>    Technische commissie | bodembeweging    wt    > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Technische commissie    we . bodembewegin  Ministerie van Economische Zaken eging    Directie Energie en Omgevin Postadres  Postbus 20401  OStDUS 2500 EK Den Haag    2500 EK DEN HAAG + 088 042 5718  www.tcbb.nl  secretaris@tcbb.nl    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Uw kenmerk  161016    Bijlage(n)    06 DEC 2016  Datum    Betreft Tcbb-advies winningsplan Westerveld    Op 19 oktober 2016 heeft u het winningsplan Westerveld, d.d. 9  september 2016 van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna  NAM) voor advies aan de Technische commissie bodembeweging (Tcbb)  voorgelegd.    Het opgestelde advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  (kenmerk: 16152380, d.d. 13 oktober 2016) heeft u bijgevoegd. Tevens  heeft u het advies van TNO-Geologische dienst van Nederland (TNO)  (kenmerk: 16-10.083 d.d. 4 oktober 2016) aan Sodm bijgevoegd.    Het gewijzigd winningsplan Westerveld omvat de voorkomens Assen,  Assen-Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten, |  Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West,    De Tcbb heeft het winningsplan getoetst aan het criterium risico van  schade ten gevolg van bodembeweging uit de Mijnbouwwet en het  Mijnbouwbesluit. Zij heeft kennis genomen van de adviezen van SodM en  TNO.    De Tcbb onderscheidt in haar advies de twee componenten die zich  voordoen bij bodembeweging, te weten bodemdaling en bodemtrilling.    De Tcbb merkt op dat deze beide kennisgebieden In ontwikkeling zijn en  dat er ontwikkelingen zijn in de acceptatie van bodemdaling en  bodemtrilling. De Tcbb heeft ook in dat licht gekeken naar dit onderhavige  winningsplan. In een afzonderlijke brief zullen wij u adviseren in de  toekomst de adviesaanvragen anders in te richten, waarbij de vraag of  een berekend risico acceptabel is expliciet aan de orde komt en de  adviezen ook voor technisch niet ingewijden (zoals regionale en lokale  overheden) begrijpelijk zijn.    Pagina 1 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 691 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 692 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 692 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 693 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Bodemdaling   In onderdeel C2, pagina 22 van het winningsplan, geeft de NAM de  verwachte bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning (tussen 2016 en  2023) uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens, De verwachte  bodemdaling voor ieder individueel voorkomen wordt geschat op minder  dan 2 cm.   Ook geeft de NAM in het winningsplan een prognose van de totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de in het winningsplan  genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens (waaronder het  Groningen veld in het noordoosten) voor 2025. De verwachte totale  bodemdaling in 2025 ligt tussen 2 cm (Een) en 10 cm (Vries-Noord).    Daarnaast heeft de NAM in het winningsplan weergeven de verwachte  eindsituatie in 2080 van de totale bodemdaling als gevolg van de  gaswinning uit de In het winningsplan genoemde voorkomens en de  omliggende voorkomens. De totale bodemdaling in 2080 ligt tussen 2 cm  (Een) en 12 cm (Vries-Noord).    Omdat de te verwachten bodemdaling geleidelijk en gelijkmatig optreedt  wordt er geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en  milieu verwacht. Er wordt niet uitgesloten dat de bodemdaling gevolgen  kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en  waterlopen, De Tcbb acht het van belang dat er overeenstemming komt  met het verantwoordelijke waterschap over de te nemen maatregelen.  Het winningsplan geeft niet duidelijk aan of deze overeenstemming  bestaat.    De Tcbb concludeert dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het  diepste punt van de bodemdalingskom van de voorkomens Assen, Assen-  Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten,  Witterdlep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West in de periode tussen 2016  en 2023 niet meer dan 2-3 cm bedraagt.    Bodemtrilling   De aanvrager geeft, op basis van de risicoanalyse in onderdeel D van het  winningsplan, per voorkomen aan wat de kans is op een geïnduceerde  beving met significante schade door de gaswinning.    - Assen 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Assen-Zuid verwaarioosbaar (mid-case)   - Een 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Witten verwaarloosbaar (mid-case)   - Zevenhuizen 19% met een onzekerheidsmarge van 5%  - Zevenhuizen-West verwaarloosbaar (mid-case)    De voorkomens Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid en  Wittendiep zijn ingedeeld in de categorie van voorkomens waar    Pagina 2 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 693 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 694 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    aardbevingen zijn opgetreden. In deze voorkomens zijn tot 2014 jaarlijks  aardbevingen waargenomen met een magnitude boven 1,5 op de schaal  van Richter.    De NAM heeft volgens de Seismisch Risico Analyse (SRA) voor  voorkomens Assen, Eleveld, Een, Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal,  Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen de Risico Matrix (stap 2 van de  SRA) toegepast. De NAM concludeert uit het resultaat van de SRA dat alle  voorkomens In dit winningsplan vallen in EMS schaal VI-VII (Categorie í).    Verwijzend naar het onderzoek van Deltares over schade aan  buisleidingen door aardbeving uit 2010 is de verwachting dat de kans op  schade door geïnduceerde aardbevingen aan buisleidingen klein zal zijn.    Er wordt niet uitgesloten dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor  schade aan gebouwen. Dit kan betekenen dat in de nabijheid van een  voorkomen mogelijk tot matige schade (scheuren in muren tot  constructieve schade) kan optreden aan gebouwen, afhankelijk van de  kwetsbaarheid (type en onderhoud) van het gebouw en de intensiteit van «  de beving. Uit resultaten van de seismische hazard studie van TNO-NITG  uit 2012 met ook de voorkomens Eleveld en Vries bevestigen de  berekeningen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bodemtrillingen boven of rondom de Eleveld en Vries voorkomens.    Uit het historisch overzicht in het winningsplan komt naar voren dat voor  het voorkomen Eleveld zestien schademeldingen, gerelateerd aan  bodemtrilling van dit voorkomen, zijn geweest.    De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken Inzake het  Groningenveld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden  de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden  overschreden, Als er ook voor Westerveld redenen blijken te zijn om de  Mmax van 3,9 te herzien, dan zal de NAM het winningsplan alsnog  moeten actualiseren.    Slotsom   De Tcbb kan zich vinden in een maximale te verwachten additionele  bodemdaling van 2-3 cm. in het winningsgebied, concludeert dat de  seismische risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA leidraad, en  onderschrijft de indeling in categorie 1 (EMS VI-VII) van de veiden die  reeds bevingen hebben vertoond. Op grond hiervan heeft de Tcbb geen  bezwaar om onder voorwaarden in te stemmen met het winningsplan  Westerveld.    Pagina 3 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 694 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 695 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    De Tcbb adviseert aan de instemming de voorwaarden te verbinden die  door SodM/TNO zijn voorgesteld, inclusief de risicoanalyse zuur-en  hydraulische reservoir stimulatie, alsmede de eis dat alvorens reservoir  stimulatie toe te passen seismisch meetinstrumentarilum boven of nabij  het te stimuleren voorkomen te plaatsen en in werking te hebben.    Met vriendelijke groet,         oorzitter    Pagina 4 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 695 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 696 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 696 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 697 ======================================================================

<pre>Date : 8-7-2016 14:30:32
F
rom  :  
T
S
ubject : dossier gasw inning
A
ttachm ent : Bijeenkom st lokale overheden w inningsplan Westerveld 8 juli 2016.docx;
,
V
anochtend de sessie met de lokale overheden bijgewoond.
Hiervan een kort verslag gedaan (zie bijlage)
 
I
k heb voor ma ochtend een overleg met je ingepland. Graag hier ruimte voor reserveren om te bespreken hoe we Marco gaan inlichten.
Rest van de volgende week zit ik in Rostock.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
 
 
-
  
l @assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.216
</pre>

====================================================================== Einde pagina 697 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 698 ======================================================================

<pre>Bijeenkomst lokale overheden winningsplan Westerveld 8 juli 2016  
Aanwezig:,  prov Drenthe,  Tynaarlo ,  Noordenveld  
 Aa en Hunze ,  Midden Drenthe ,  prov Groningen ,  
, Drents Overijsselse Delta , Wetterskip Fryslan  
 
1. De provincie Drenthe heeft van E Z gehoord  dat  we nu waarschijnlijk 14 weken voor ons 
advies hebben . Ma ar het kan ook nog  20 weken worden.  Signaal van EZ : je hebt het 
concept winningsp lan gekregen: Ga er alvast mee aan de gang!  
2. Tynaarlo wil graag van aanwez igen weten of zij een contra -expertise zoals Assen die 
voorstaat ook zie zitten . Ronde onze aanwezigen g edaan en de c onclusie  is : niemand wil 
die contra -expertise! Genoemde r eden en : is niet de rol van lokale overheid; hoe bepaal je 
of de expert zijn werk goed doet,  Sodm doet toch al contra -expertise op NAM; Wat doe je 
dan met info als blijkt dat de risico’s en verlagingen groter zijn dan NAM berekend? Je kunt in 
advies EZ ook vragen om een  contra -expertise. Ervaring  Wetterskip  Friesland (Oppenhuizen) 
is dat de inhoudelijke contra -expertise weinig in vloed heeft gehad. Wél dat je samen optrekt 
als overheden. Dat maakt wel indruk bij EZ.  Actie : terugkoppeling  en Marco  
3. Alle aanwezigen zijn het eens om samen op te trekken. Dit maak ons advies sterker naar EZ 
toe.  
4. Inhoudelijke toetsing:  hierv oor zeg gen de provinc ies Groningen en Drenthe  wel kennis en 
ervaring in huis te hebben  om de berekeningsmethoden en resultaten te doorgronden  
beoordelen . Aanwezigen gemeenten en waterschappen willen daar graag gebruik van maken 
i.p.v.  een ext erne adviseur . Verwacht eindproduct: V ergelijkbaar met winningsplan 
Groningen  maar dan minder uitgebreid.  
5. Politiek maatschappelijke toetsing:  Gemeenten moeten zich richten op politiek - 
maatschappelijke relevante zaken . Bijv.  voorkom schade, vraag om intensieve monitor ing en 
toetsing  wat er werkelijk gebeur d,  vraag aandacht voor gevolgen van stabiliteit en veiligheid 
gevo elige monumentale gebouwen/infrastructuur (politietoren , Abeltasman flat, 
drinkwaterpompstation, monumentale gebouwen. Zorg voor  een correcte schade 
afhandeling is als er onverhoopt toch bevingen zijn. Zorg dat deel van inkomsten uit put weer 
ten goede komt aan het gebied ter compensatie van het ongemak.  Veel zaken zijn voor alle 
overheden van toepas sing. Daarn aast nog couleur  local zaken.  
6. Hoe procesmatig organiseren?  Provincie organiseert  inhoudelijk toetsing. Gemeenten 
worden  gevraagd het politiek maatschappelijk onderdeel voor haar rekening te nemen. 
Omdat er voor het winningsplan Westerveld alle en t.p.v. het gasveld Vries Zuid een 
substantiële aanpassing plaatsvindt, zullen de gemeenten Assen, Aa en Hunze en Tynaarlo 
hier het initiatief nemen. Centraal verzamelpunt wordt Assen. Gemeenten worden gevraagd 
zelf de teksten te leveren. De genoemde dri e zullen er een redactionele slag over doen.  
7. Provincie roept eenieder weer bij elkaar als EZ ons officieel om advies gaat vragen en er een 
bijeenkomst wordt georganiseerd met EZ.  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 698 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 699 ======================================================================

<pre>Date : 26-7-2018 14:07:48
F
rom  :  
T
S
ubject : dossier gasw inning voor de raad
A
ttachm ent : Inform atiedocum ent besluitvorm ing w inningsplan Westerveld.docx;
D
ag I
H
ier de aangepaste tekst van de achtergondinformatie voor de raad van 13 september.
In de volgende mail zal ik de documenten apart bijvoegen ivm de grootte van de bestanden.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
-
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
16.217
</pre>

====================================================================== Einde pagina 699 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 700 ======================================================================

<pre>1 
 Achtergrondi nformatie  dossier gaswinning in en rond Assen  tbv 
raadsavond  13 sept 2018  
1. Inleiding  
In Noord Drenthe  wordt al ruim 40 jaar op verschillend e locaties  gas gewonnen door de NAM  
(Nederlandse Aardolie Maatschappij) . De gasvelden liggen in het gebied Westerveld waarvoor de 
NAM een concessie heeft. Het gaat om een andere situatie dan in Groningen waar één groot veld 
ligt. Het gaat hier om meerdere zogenoem de kleine velden .  
 
 
Overz ichtkaart uit het winningsplan  
 
Ook de gasvelden onder het grondgebied van Assen vallen onder de concessie Westerveld. 
Westerveld is de naam die de NAM heeft gekozen voor deze cluster van kleine gasvelden . Hoewel de 
NAM een concessie heeft moet ze voor de winningen zelf een  vergunning  hebben van de minister 
van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Op dit moment mag de NAM nog winnen op basis van een 
bestaande vergunning, maar de op basis van de vergunning te winnen maximale hoeveelheden zijn 
bijna bereikt.  Daarom heeft de NAM in 2016  een nieuw winningsplan ingediend bij de minister en 
moet de minister een besluit nemen over een nieuwe vergunning.  
 
2. Situatie in Assen  
De meeste gasvelden in en rond Assen zijn inmiddels nagenoe g leeg. De belangrijkste nog werkende 
locaties zijn gelegen in Assen Noord (Gasveld Vries -Zuid) en in de omgeving van Eleveld. Het 
winningsplan van de NAM beoogt , conform de vereisten van planmatig beheer van de minister, de 
gasvelden geheel leeg te halen .    
In Assen hebben zich meerdere lichte bevingen voorgedaan. De eerst e beving als gevolg van 
gaswinning in Nederland vond  zelfs plaats in Assen op 26 december 1986 (2,8 op de schaal van 
Richter).  
 
3. Besluitvormingsprocedure  gaswinning   
Nadat er een winning splan is ingediend kent het  besluitvormingsproces over een gaswinning 
meerdere stappen:  
- Advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 700 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 701 ======================================================================

<pre>2 
 De minister vraag advies over het winningsplan aan de Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb), het  Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), de Mijnraad en de 
decentrale overheden.  
Naar aanleiding van de winning en bevingen in het Groningerveld is de wetgeving 
rond winningen veranderd. De risico’s en het burgerperspectief moeten veel beter 
worden meegenomen in de besluitvorming over gaswinningen.   
Voor de invulling van het burgerper spectief hebben de decentrale  overheden formeel 
adviesrecht gekregen over een winningsplan. Met deze  rol van de gemeenten, 
waterschappen en provincies wil de wetgever bereiken dat de belangen van de 
omgeving, woningeigenaren en de infrastructuur in het g aswinningsdossier goed 
geborgd worden.   
- Ontwerp instemmingsbesluit/zienswijzen  
Na de adviesperiode neemt de minister van EZK  een ontwerpbesluit op het winningsplan dat 
ter inzage wordt gelegd en waar burgers en overheden een zienswijze op kunnen indienen .  
De minister van EZK heeft een Ontwerp instemmingsbesluit genomen  op het 
Winningsplan Westerveld  en er zijn zienswijzen ingediend o.a. door de gemeente 
Assen. De Minister moet een afweging maken tussen de nationale economische 
belangen en de lokale belange n veiligheid en schade -effecten.  
- Instemmingsbesluit/beroep  
De minister van EZK neemt een definitief besluit waartegen beroep mogelijk is (Raad van 
State)  
  Het instemmingsbesluit wordt op korte termijn verwacht.  
 
Hierna wordt nader ingegaan op de verschillende stappen  rond het Winningsplan Westerveld . 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de Minister van EZ K is bevoegd gezag. De rol van 
de lokale overheden i s de minister te wijzen op de belangen van haar in woners bij  de besluit vorming 
over gaswinning . Zij hebben uitsluitend adviesrecht en de mogelijkheid voor het indienen van een 
zienswijze en beroep.  
 
4. Procedure winningsplan Westerveld  
 
4.1 Advies  
Op 13 oktober 2016  is bij de gemeente een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld 
binnengekomen van het Ministerie van EZ K. 
 
Op 17 januari 2017 heeft het college haar advies over het winningsplan Westerveld uitgebracht aan 
het ministerie van EZK. Vanwege de maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek is de 
gemeenteraad destijds  betrokken bij het advies. Met de gemeentera ad is besproken op welke wijze 
invulling wordt gegeven aan de adviesrol. Daarna heeft het college een advies vastgesteld . De 
gemeenteraad heeft in haar vergadering van 12 januari 2017 kennis genomen van het college besluit 
en advies.   
Het college heeft bij de voorbereiding van het advies gesproken met Wijkvereniging Marsdijk , de 
actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de 
behoeften zijn van de inwoners. Bij het  maken van het advies heeft het college intensief 
samengewerkt met de andere overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld.   Hierbij is ook de Kopgroep Groningen betrokken waar veel expertise is.  De N oord - 
Drentse gemeenten en watersc happen hebben een gezamenlijk advies naar de minister gestuurd.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 701 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 702 ======================================================================

<pre>3 
 Inhoud advies  
In het winningsplan en de bijbehorende adviezen van Staatstoezicht op de Mijnen (Sodm) en de Technische commissie Bodembewegi ng 
(Tcbb) staat dat er, als gevolg van de voorgen omen winningen, er kans is op bevingen die kunnen leiden tot constructieve schade  aan 
gebouwen . In het Tcbb advies valt zelfs te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal 
van Richter wordt overschreden.  
Gelet o p bovenstaande en de onzekerheden en risico’s is geadviseerd om ‘nee’ te zeggen tegen het Winningsplan Westerveld. Mocht 
de minister toch besluiten om de winning toe te staan, dan zijn op de volgende thema’s adviezen gegeven met het uitdrukkelijk e 
verzoek dit over te nemen:  
1. Veiligheid  
2. voorkomen en beperken van schade  
3. Schadeafhandeling  
4. Fracken  
5. Communicatie  
6. Meet/regelprotocol  
  
De provincie heeft een ander advies gemaakt, waarvan de strekking is: Ja, mits.   
 
Gasveld Vries -Zuid  
Een van de velden waar het Winningsplan Westerveld betrekking op heeft, is het veld Vries -Zuid onder Marsdijk , Loon  en Balloo . De 
NAM heeft eind 2015 een (proef)boring (Put Vries -10) in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. De NAM schat dat er dan nog een winbare 
hoeveelheid van 0,4 -0,6 miljard m3 gas aanwezig is.  
Aanvankelijk communiceerde de NAM met de lokale overheden en de inw oners van Marsdijk dat er pas gas uit de proefboring Vries -10 
zou worden onttrokken als er een vergunning was voor het nieuwe winningsplan. Vervolgens werden de lokale overheden verrast d oor 
een brief van de NAM waarin werd aangekondigd dat men toch vanaf  de kerst 2016 zou starten met gaswinning uit deze put onder 
Marsdijk. De NAM had hiervoor schriftelijk toestemming gekregen van SodM, de toezichthouder van het minister van EZK. De winn ing 
(tot een maximum van 241 miljoen  m3) uit deze put zou onder de bes taande vergunning vallen. De colleges van Assen en haar 
buurgemeenten hebben er bij de NAM op aangedrongen dit niet te doen in verband met de onrust en een verkeerd signaal naar de 
inwoners toe. De gemeenteraad heeft besloten om een motie van afkeuring vas t te stellen rond de winning uit put Vries -10.  
De actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu heeft begin 2017 ongeveer 2.000 handtekeningen verzameld en aangeboden aan de 
hoogste ambtenaar van het ministerie van EZK op het gaswinningsdossier.  
Een inwoner van  Marsdijk heeft bij Sodm een verzoek tot handhaving neergelegd om de gaswinning uit put Vries -10 te staken i.v.m. 
het ontbreken van en vergunning hiertoe. Sodm heeft dit verzoek  afgewezen.  
Op 1 januari mocht er ongeveer de helft van de hoeveelheid worden gewonnen onder de oude vergunning. Voor het winnen van meer 
aardgas is de nieuwe vergunning nodig.  
 
4.2 Ontwerp besluit Winningsplan Westerveld ministerie van EZK  
Op 8 mei 2017 heeft de minister een ontwerpbesluit op het winningsplan Westerveld gepublice erd. 
Hierin heeft de minister  aangegeven in te willen stemmen met de voorgenomen gaswinningen 
genoemd in het winningsplan met uitzondering van het fracken en zuurstimulatie.  
Op 23 en 24 mei 2017 zijn door het ministerie 2 inloopavonden georganiseerd in De Nieuwe Kolk 
waar inwoners van Assen door het ministerie, Staatstoezicht op de mijnen (SodM) en TNO zijn 
geïnformeerd  over de plannen voor gaswinning , de verwachte gevolgen van de winningen  en de 
procedure van besluitvorming . Minister  Kamp was bij een van deze avonden ook aanwezig.  
4.3 Zienswijze winningsplan Westerveld  
De lokale overheden en inwoners konden tot 19 juni 2017  zienswijzen op het ontwerpbesluit  
indien en. De inhoud van het ontw erp besluit  heeft het college doen besluiten  een zienswijze in te 
dienen.  Dit gold  ook voor de overige lokale overheden inclusief de provincie. De gemeenteraad heeft 
op 1 juni 2017 unaniem besloten om kennis te nemen van dit besluit en de zienswijzen.  
Voor het opstellen van de zienswijze  is weer  samengewerkt met de lokale overheden.  Opnieuw zijn 
gesprekken gevoerd met  de actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon om 
goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners.  Er is door de gemeenten en 
waterschappen één zienswijze ingediend. De Provincie heeft een eigen zienswijze ingediend.  
De advocaat van Plas Bossinade (die ook de decentrale overheden in Groningen in gaszaken 
vertegenwoordigt) is bij de voorbereiding betrok ken en heeft het eindconcept beoordeeld.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 702 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 703 ======================================================================

<pre>4 
 De raad heeft het college opgedragen een korte en een uitgebreide versie van de zienswijze 
beschikbaar te stellen voor de inwoners van Assen zodat zij deze gemakkelijk bij het ministerie 
konden indienen. Uit inform atie van het ministerie is gebleken dat ruim 900 zienswijzen zijn 
ingediend op het ontwerp besluit winningsplan Westerveld .  
Inhoud Zienswijze  
Het college vindt dat de minister in zijn afweging de effecten van de gaswinning in het gebied -en voornamelijk ook het voorkomen van 
die effecten - onvoldoende zijn meegenomen. De strekking van de zienswijze was in lijn met het advies: Niet winnen.  
 
Het besluit gaat inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouw wet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein beoordeeld. Tegelijkertijd is er no g altijd 
weinig bekend over het gedrag van (kleine) aardgasvelden en is het deel s gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn 
advies van 13 april 2017 schrijft de Inspecteur -generaal van de SodM over de Groningersituatie dat de modellen te kort schieten. Wat 
we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben geb eefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 
2,0 op de schaal van Richter. Minister heeft geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor z al doen.  
De minister heeft geen gehoor geven aan het hoofda dvies van de gemeenten en waterschappen om geen goedkeuring te geven aan het 
winningsplan. Wel zijn op een aantal thema’s uit het advies van lokale overheden voorschriften opgenomen in het ontwerp beslu it 
maar deze zijn naar de mening van het college niet afdoende. Er is door de minister voorbijgegaan aan de onzekerheden in het 
winningsplan, het principe van de omgekeerde bewijslast zoals die voor Groningen geldt. Er is geen garantie te geven dat zich  een 
zware beving niet voor zal doen onder het stedelijk gebied en de kernen van Assen. Het college is van mening dat hier het principe 
“Better safe, than sorry” dan van toepassing is.  
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage v oor de 
Drentse Aa en een gespecificeerd meet - en monitoringplan. Ook de uitgevoerde Safety Risk Analyse (SRA) is gebaseerd op onjuiste 
gegevens waarbij onder andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook ontbreekt in  
het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de  
winningshoeveelheden per put zoals het Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken en die naar de mening van het college ni et  
reparabel zijn in de lopende  procedure. Wanneer zonder deze informatie besluitvorming plaatsvindt, wordt de rechtszekerheid van de 
inwoners geschaad.  
 
4.4 Definitief besluit  
Er is nog ge en definitief besluit  genomen door de minister op het W inningsplan Westerveld . Het 
definitief besluit zou na de zomer van 2017 worden gepubliceerd.  De laatste berichten zijn dat er in 
de 2e wee k van september 2018 een definitief besluit wordt gepubliceerd. Dan hebben inwoners en 
overheden die een zienswijze hebben ingediend ,  de mogelijkheid om binnen zes weken hiertegen in 
beroep te gaan bij de Raad van State.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 703 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 704 ======================================================================

<pre>5 
 Bijlage :  Schadeprotocol en omgekeerde bewijslast  
Voor het Groningerveld is door het kabinet in januari  2018 een schadeprotocol vastgesteld voor het 
Groningerveld. Belangrijk e basis voor het protocol is dat de NAM uit het schadetraject is gehaald.  De 
beoordeling en uitkering van de schade wordt door een onafhankelijke commissie  gedaan . Dit voor 
alle schades vanaf 31 maart 2017. De schades van voor 2017 worden passend  beoordeeld en 
behandeld.   
De omgekeerde bewijslast geldt alleen voor het Groningenveld. Voor de rest van Nederland geldt dit 
prot ocol niet. De  Drentse bestuurders hebben bij de minister aangedrongen op een gelijke 
behandeling en onafhankelijke afhandeling van (aardbevings)schade als gevolg van gaswinning.  
Mede naar aanleiding van dit verzoek heeft de min ister  aan de Tcbb gevraagd een verkenning uit te 
voeren naar de mogelijkheden voor een regeling omtrent uniforme afhandeling van 
mijnbouwschade.  De Tcbb heeft hiertoe op 28 februari jl. de resultaten van haar verkenning ‘Help, 
een scheur in mijn huis!’ uitgebracht . Hierin worden door de Tcbb de contouren geschetst voor een 
uniforme wijze van afhandeling van mijnbouwschade in Nederland.  
Met die verkenning biedt de Tcbb handvatten aan de minster voor het u niform regelen van de 
afwikkeling van mijnbouwschade. De Noord Drentse gemeenten hebben hierop gereageerd en de 
minister middels een brief een aantal aanbevelingen gedaan. Het rapport biedt belangrijke 
aanknopingspunten voor een adequate en ruimhartige schadeafhandeling. Het is nog niet duidelijk 
wat de minist er met het Tcbb -advies gaat doen.  
Inhoud r eactie Noord Drents e gemeenten op Tcbb advies “Help een scheur in mijn huis”  
De Tcbb heeft 28 februari  jl. u de resultaten van haar verkenning ‘Help, een scheur in mijn huis!’ aangeboden. Hierin worden door de Tcbb 
de contouren geschetst voor een uniforme wijze van afhandeling van mijnbouwschade in Nederland.  
De Noord Drentse gemeenten Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze en Noordenveld  hebben hierop middels een brief gezamenlijk gereageerd naar 
de Minister . Hieronder een inhoudelijke samenvatting van  de reactie.  
 
De Tcbb adviseert de minister om in het kader van een integrale aanpak van schaderisico’s bij mijnbouwactiviteiten te gaan werken met 
gebiedsarrangementen. In deze zogenoemde gebiedsarrangementen moeten dan afspraken worden gemaakt tussen de 
mijnbouwbedrijven en lokale overheden. Wij kunnen ons voorstellen dat verschillende gasve lden en winningen, met ieder hun specifieke 
kenmerken, vragen om onderscheid in de integrale benadering en monitoring van de risico’s voor, tijdens en na de winning. Ech ter vragen 
wij ons wel af hoe bij verschillende gebiedsarrangementen de rechtsgelijkhei d wordt geborgd. Onze zorg heeft hierbij met name betrekking 
op de schadeafwikkeling.  
De Noord  Drentse gemeenten  willen graag mee denken over oplossingen, maar willen geen formele bevoegdheden  overnemen. Het is niet 
duidelijk hoe het gebiedsarrangement zich  hiermee verhoudt.  
 
De Tcbb geeft in haar rapport aan dat een inwoner een betere bewijspositie krijgt door het ‘wettelijke bewijsvermoeden’, zoal s dat voor 
Groningen van toepassing is. In het advies wordt hier echter niet op teruggekomen.    
De Noord Dren tse gemeenten  vinden dat, naast het protocol voor het Groningenveld, gelijke afspraken en rechten moeten gelden voor alle 
schade als gevolg van alle andere mijnbouwactiviteiten overal in Nederland  dus ook in Drenthe .  
 
De Noord Drentse gemeenten kunnen zic h vinden in het advies van de Tcbb aangaande de instelling van een landelijk instituut 
mijnbouwschade. Hiermee wordt invulling gegeven aan ons uitgangspunt voor een rechtvaardige en onafhankelijke afhandeling van  alle 
mijnbouwschade in Nederland. Tevens wo rdt hiermee invulling gegeven aan waarborging van alle mijnbouwschade door de rijksoverheid. 
Ook wordt zo voorkomen dat ingeval van stapeling van mijnbouwactiviteiten er onduidelijkheid ontstaat over welke partij hierv oor 
aansprakelijk kan worden gesteld. Voor een inwoner met mijnbouwschade resteert dan daadwerkelijk één loket, waar een efficiënte, 
onafhankelijke afhandeling van schade gewaarborgd is.  
 
De Noord Drentse gemeenten vragen de  minister   ook werk te maken van het onderdeel voorkomen van mijnbouw schade (preventief 
handelen).  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 704 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 705 ======================================================================

<pre>6 
  
Documenten:  
• Aanvraag Minister van EZK verzoek tot advies  
• Winningsplan Westerveld  
• Adviezen SodM en Tcbb  
• Advies gemeente Assen op winningsplan Westerveld  
• Ontwerp -besluit winningsplan Weste rveld 
• Zienswijze gemeente Assen op winningsplan Westerveld  
• Rapport Tcbb “Help er zit een scheur in mijn huis”  
• Reactie Noord Drentse gemeente op rapport Tcbb  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 705 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 706 ======================================================================

<pre>Date : 19-5-2017 16:42:29
@m inez.nl
"' @noorderzijlvest.nl'" ' @noorderzijlvest.nl', " @noorderzijlvest.nl'" ' @noorderzijlvest.nl',
" @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', "' @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', "
@gem eentenoordenveld.nl'"
' w dodelta.nl', "' @drenthe.nl'" ' @drenthe.nl', "'
gem eentenoordenveld.nl'" 
@gem eentenoordenveld.nl'
Subject : draaiboek en posters inform atieavonden w inningsplan Westerveld ter kennisgeving
Attachm ent : Wegw ijzer inform atieavonden gasw inning Westerveld.pdf;170516 aanw ezigheid avond V2.pdf;kennisgeving staatcourant ontw erp beschikking gaw inning
Westerveld.pdf;170303 V4 draaiboek info bijeenkom sten WP Westerveld m ei 2017.pdf;
Beste mensen,
 
Volgende week staan de informatiebijeenkomsten voor het winningsplan Westerveld gepland.  We willen jullie graag op de hoogte brengen van de wijze waarop de avonden
verlopen en welke informatie we gaan laten zien. Als bijlage bij deze mail vinden jullie:
1.
    
De laatste versie van het draaiboek.
2.
    
De aanwezigen en de indeling per poster
3.
    
De kennisgeving
4.
    
De wegwijzer voor bezoekers
 
Daarnaast stuur ik zo dadelijk per WeTransfer een zip bestand met de posters die we gebruiken op de bezoekers te informeren. Een aantal posters is nog niet definitief
.
 
Ik verzoek jullie verder vertrouwelijk met de gegevens om te gaan en  hoop een aantal van jullie volgende week te begroeten!
 
Met vriendelijke groeten,
   
 
LET OP: per 28 mei ben ik niet
 meer werkzaam voor het ministerie van EZ. Vanaf maandag 22 mei raad ik u aan contact op te nemen met   (
l minez.nl
 of telefoonnummer  .
--------------------
 
   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres
 Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres
 Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
 
 
 
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
16.218
</pre>

====================================================================== Einde pagina 706 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 707 ======================================================================

<pre> 
Wegwijzer informatieavond Gaswinning Wes terveld 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De informatie is georganiseerd rond zeven thema’s die elk een aparte stand hebben . De 
thema’s zijn : 
 
1. Algemeen 
Hier kunt u informatie krijgen over de nut & noodzaak van gaswinning, over het 
kleine velden beleid en over energietransitie. 
 
2. Procedure 
Hier vindt u informatie over de procedure, welke vergunningen en besluiten nodig 
zijn bij gaswinning. 
 
3. Schade en aansprakelijkheid 
Informatie over de procedure bij schadeafhandeling en over aansprakelijkheid bij 
mijnbouwschade kunt u hier vinden. 
 
4. Veiligheid, natuur en milieu 
Hier kunt u informatie krijgen over de veiligheid van gaswinning Westerveld. Ook is 
er een poster Gasvelden met drinkwater- en Natura 2000 gebieden. 
 
5. Bodemdaling 
Informatie over bodemdaling in het algemeen en bodemdaling specifiek voor 
Westerveld kunt u hier vinden.  
 
6. Bodemtrilling 
Hier vindt u informatie over bodemtrilling in het algemeen en bodemtrilling 
specifiek voor Westerveld. Ook vindt u hier informatie over het 
risicobeheerssysteem en versnellingsmeters als ook de rol van de SodM. 
 
7. NAM 
De NAM geeft hier informatie over o.a. het huidige schadeprotocol, nulmetingen, 
alle Westerveld-velden, velden rondom Assen, grootte Groningen versus grootte 
Westerveld en aardbevingsrisico’s per veld.  
 
We weten niet precies hoe druk het vanavond gaat worden. Mocht u niet direct te woord 
gestaan kunnen worden bij het thema van uw keuze, dan raden we u aan om eerst: 
o bij andere the ma’s langs te lopen , of 
o onder het genot van een kopje koffie of thee de informatie op papier te bekijken. 
 
In totaal zijn er drie informatieavonden over dit project: 
- maandag 22 mei – Café Popken, Hemmenweg 2 te Ekehaar; 
- dinsdag 23 mei – De Nieuwe Kolk, Weiersstraat 1 te Assen; 
- woensdag 24 mei – De Nieuwe Kolk, Weiersstraat 1 te Assen. Op deze avond  kunt u 
informatie krijgen  over 
het winningsplan  
Gaswinning Westerveld . 
De betrokken 
projectleider  en 
medewerkers  zijn 
vanavond aanwezig om 
met u in gesprek te 
gaan.  De belangrijkste 
informatie is voor u op 
papier gezet . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 707 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 708 ======================================================================

<pre>(TNO)
ma 22/5 di 23/5 ma 22/5 wo 24/5 ma 22/7 di 23/7 wo 24/7 ma 22/7 di 23/7 wo 24/7 ma 22/7 di 23/7 wo 24/7 ma 22/5 di 23/5 ma 22/5 di 23/5 wo 24/5 di 23/5 wo 24/5 di 23/5 wo 24/5 ma 22/5 ma 22/5 di 23/5 wo 24/5 wo 24/5 wo 24/5 ma 22/5 di 23/5 wo 24/5 di 23/5 ma 22/5 di 23/5 wo 24/5 ma 22/7 di 23/7 wo 24/7
ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja
0. Algemeen 
begroeting/weg wijzen
beveiliging 
notulisten 
panelenman
1.  posters  Algemeen: (E&O)
EBN-banner Gaswinning in Nederland
poster Nut & Noodzaak gaswinning
poster kleine velden beleid
 poster Energietransitie 
poster met kaart NL met gaswinningslocaties
2x poster kaart gasvelden Westerveld op A0-formaat
2.    Posters Procedure: (E&O)
2x poster kennisgeving
poster vergunningen en besluiten nodig bij gaswinning?
3.    Posters Schade en aansprakelijkheid: (E&O)
poster Procedure schadeafhandeling 
postert Aansprakelijkheid mijnbouwschade
4.    Posters Veiligheid, natuur en milieu (E&O & NAM?)
poster Veiligheid  gaswinning Westerveld
poster Gasvelden - met drinkwater en Natura 2000 
5.    Posters Bodemdaling (E&O & TNO)
poster Bodemdaling algemeen
poster Bodemdaling Westerveld
poster nulmeting aan gebouwen?
6.    Posters Bodemtrilling (E&O & TNO & SodM)
poster Bodemtrilling algemeen
poster Bodemtrilling Westerveld
poster Risicobeheerssysteem + versnellingsmeters ?
poster Rol SodM ?
7.    Posters Stand NAM: (NAM)
poster Huidige schadeprotocol
poster Nulmetingen (proces wordt nog ontwikkeld)
poster Alle Westerveld-velden
poster Velden rondom Assen
poster Grootte Groningen versus grootte Westerveld
poster Aardbevingsrisico’s per veld
poster Getallen Westerveld
poster Communicatie NAM TNO) NAM (5) beveiliging (6)SodM 
(ma) &  
di)) notulisten (2) panelenman
</pre>

====================================================================== Einde pagina 708 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 709 ======================================================================

<pre>    _ STAATSCOURANT =:    Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. NaN         Kennisgeving ontwerpinstemmingsbesluit wijziging gaswinning Westerveld,  Ministerie van Economische Zaken    Van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 ligt het ontwerpinstemmingsbesluit voor de  gewijzigde gaswinning Westerveld ter inzage. ledereen kan reageren op het ontwerpinstemmingsbe-  sluit met een zienswijze. In deze kennisgeving staat hoe dat gaat.                        Waarom is gaswinning nodig?    Nederland werkt aan de overgang van fossiele naar duurzame energie. In 2050 moet de CO2-uitstoot  tot bijna nul zijn teruggebracht. Op de weg daarnaartoe hebben we in het Energieakkoord afgesproken  dat het aandeel van duurzame energie toeneemt van 6% nu naar 16% in 2023. Ondanks deze stijging  blijft gas, als schoonste fossiele brandstof, ook de komende jaren nodig als een van de energiebron-  nen. Momenteel gebruikt 98% van de huishoudens in Nederland gas om hun huis te verwarmen en  om te koken. Om die reden wordt er onder hoge veiligheidseisen en in zorgvuldig overleg met de  omgeving gaswinning op eigen bodem toegestaan.   Zo houden we in de overgang naar duurzame energie onze energievoorziening veilig, betrouwbaar en  betaalbaar.    Wat verandert er bij de bestaande gaswinning in Westerveld?    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) heeft een gewijzigd winningsplan inge-  diend voor de bestaande gaswinning uit het Westerveldsysteem. De redenen voor de wijziging zijn:  een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, de stopzetting van de gasproductie uit de gasvelden  Appelscha, Roden en Norg-Zuid, een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen, en  voorziene activiteiten (zoals kortdurende zuur- en hydraulische stimulatie) om gas te kunnen blijven  winnen. De gaswinning uit het Westerveld systeem betreft diverse gasvelden. Deze gasvelden zijn  genaamd: Assen, Assen-Zuid, Eleveld, Witten, Witterdiep, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Een,  Zevenhuizen en Zevenhuizen-West, en ze liggen in de gemeenten Leek, Ooststellingwerf, Aa en Hunze,  Noordenveld, Assen, Tynaarlo en Midden-Drenthe.         Staatscourant 2017 nr. 24671 NaN ONG. MAAND NaN</pre>

====================================================================== Einde pagina 709 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 710 ======================================================================

<pre>         Ontwerpinstemmingsbesluit en onderliggende stukken    Het gewijzigde winningsplan Westerveld is, zoals voorgeschreven in de per 1 januari 2047 in werking  getreden gewijzigde Mijnbouwwet, ook voorgelegd voor advies aan de betrokken decentrale  overheden. Dit zijn de gemeenten Leek, Ooststellingwerf, Aa en Hunze, Noordenveld, Assen, Tynaarlo  en Midden-Drenthe, de provincies Drenthe, Groningen en Fryslân, en de waterschappen Noorderzijl-  vest, Hunze en Aa's, Fryslân en Drents Overijsselse Delta. Daarnaast zijn Staatstoezicht op de Mijnen,  de Technische commissie bodembeweging en de Mijnraad om advies gevraagd. Alle hierover  uitgebrachte adviezen zitten bij de onderliggende stukken die ter inzage liggen.    Waar kunt u de stukken inzien?    U kunt van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 het ontwerpinstemmingsbesluit en de  onderliggende stukken inzien op www.nlog.nl/nieuws en tijdens reguliere openingstijden op de  volgende locaties:   - gemeente Leek, Tolberterstraat 66, Leek;   — gemeente Ooststellingwerf, ‘t Oost 11, Oosterwolde;   — gemeente Aa en Hunze, Spiekersteeg 1, Gieten;   — gemeente Noordenveld, Raadhuisstraat 1, Roden;   — gemeente Assen, Noordersingel 33, Assen;   — gemeente Tynaarlo, Kornoeljeplein 1, Vries;   — gemeente Midden-Drenthe, Raadhuisplein 1, Beilen.    U kunt uw mening geven    U kunt van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 reageren op het ontwerpinstemmingsbe-  sluit met het winningsplan en de onderliggende stukken. In uw zienswijze kunt u ingaan op alle  onderdelen van het ontwerpinstemmingsbesluit met het winningsplan en de onderliggende stukken.  U kunt hierbij denken aan:   — Staan er naar uw mening onjuistheden in het ontwerpbesluit?   — Zijn er zaken en/of belangen over het hoofd gezien?   — Wordt u geraakt in uw belang? Zo ja, kunt u dit toelichten?    We stellen het op prijs als u aangeeft op welke delen van het ontwerpinstemmingsbesluit u reageert  en als u uw zienswijze onderbouwt met argumenten.    Het is goed om te weten dat alleen een belanghebbende die op het ontwerpbesluit een zienswijze  heeft ingebracht, later tegen het besluit beroep kan instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van  de Raad van State.    inloopbijeenkomst    U bent op 22, 23 of 24 mei 2017 van harte welkom op een inloopbijeenkomst.  Hier kunt u vragen stellen en informatie krijgen over de gaswinning Westerveld en de procedure.  Medewerkers van betrokken overheden en van NAM zijn aanwezig.    De inloopbijeenkomsten worden gehouden op:   — maandag 22 mei 2017 van 19.00 uur tot 21.00 uur te Ekehaar, locatie: Café Popken, Hemmenweg 2,  9454 PN Ekehaar;   — dinsdag 23 mei 2017 van 19.00 uur tot 21.00 uur te Assen, locatie: De Nieuwe Kolk, Weiersstraat 1,  9401 ET Assen;   — woensdag 24 mei 2017 van 19.00 uur tot 21.00 uur te Assen, locatie: De Nieuwe Kolk, Weiersstraat  1, 9401 ET Assen.    Hoe kunt u reageren?    U kunt uw zienswijze schriftelijk indienen door een brief te sturen naar:  Ministerie van Economische Zaken   Directie Energie en Omgeving   Cluster vergunningen   Postbus 20401   2500 EK Den Haag    Uw brief kan alleen als zienswijze in behandeling worden genomen als u ondertekent met uw naam en  adres. Dit geldt ook voor eventuele medeondertekenaars.         Staatscourant 2017 nr. 24671 NaN ONG. MAAND NaN</pre>

====================================================================== Einde pagina 710 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 711 ======================================================================

<pre>    Daarnaast kunt u bij de inloopbijeenkomsten uw zienswijze mondeling geven; er is een notulist  aanwezig om uw zienswijze op te schrijven. Tot slot kunt u uw zienswijze ook mondeling inspreken bij  Bureau Energieprojecten op werkdagen tussen 9.30 uur en 12.00 uur, via telefoonnummer (070) 379 89  79.   Zienswijzen per e-mail worden in deze procedure niet geaccepteerd.    Wat zijn de vervolgstappen?   Alle zienswijzen en reacties worden betrokken bij het definitieve instemmingsbesluit. In een Nota van  Antwoord wordt opgenomen of en op welke wijze de zienswijzen en reacties in het definitieve  instemmingsbesluit zijn verwerkt.   Het definitieve besluit wordt naar verwachting in de zomer van 2017 ter inzage gelegd. Hierop staat  beroep open. Dit wordt te zijner tijd aangekondigd in onder andere de Staatscourant en in huis-aan-  huisbladen.   Wilt u meer weten?    Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met Bureau Energteprojecten, via telefoonnummer  (070) 379 89 79.    Staatscourant 2017 nr. 24671 NaN ONG. MAAND NaN</pre>

====================================================================== Einde pagina 711 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 712 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 712 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 713 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 713 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 714 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 714 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 715 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 715 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 716 ======================================================================

<pre>Date : 14-12-2016 14:43:22
To :   @assen.nl, " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, "   aaenhunze.nl
Subject : dum m y rapportage versie - voorstel 4. algem een - com m unicatie en om gevingsm anagem ent
Attachm ent : 20160202_kam erbrief-sam en-energieprojecten-realiseren-visie-op-om gevingsm anagem ent.pdf;dum m y rapportage versie - voorstel 4. algem een -
com m unicatie en om gevingsm anagem ent.docx;
Dag   
 
Hier mijn/onze bijdrage voor morgen.
 
Voor zover jullie gisteren niet hebben meegekeken naar de extra commissiebijeenkomst:
Wij hebben 12 januari een extra raadsvergadering.
 
De raad heeft een viertal punten expliciet genoemd voor het advies.
 
v
  
Communicatie
v
  
Nulmeting
v
  
Geen CO2 opslag (in combinatie met – of na winning)
v
  
Trillingsmeters (compleet netwerk)
 
Tot morgen!
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i :    
 
Van:
Verzonden:
 dinsdag 13 december 2016 16:25
Aan:
Onderwerp:
 RE: eerste concept
 
Dag   
 
Prima, maar ik miste mijn eerdere (eerste) bijdrage voor 4. Algemeen
Daar ga ik woensdag mee verder.
 
Ik deel het ook even met I  l  met oog op 4. - communicatie
 
Met v riendelijke groet,
 
  
 
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i :    
 
V
an:
   
i . @assen.nl
] 
Verzonden:
 
dinsdag 13 december 2016 16:11
Aan:
 '
Onderwerp:
 eerste concept
 
 
Hierbij zen dik jullie alvast mij eerst versie van mijn bijdrage aan het advies.
 
Ik heb naast de onderwerpen waar ik voor aan de lat stond ook nog wat geschreven bij de andere onderwerpen. De inhoud daarvan heb ik gebaseerd op eerdere
gespreksverslagen en de wensen van onze raad. Mag ook best anders worden ingevuld maar kan voor jullie een mooie basis zijn.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
 
  
@assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.219
</pre>

====================================================================== Einde pagina 716 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 717 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer   
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA ’s -GRAVENHAGE  
 
Datum  1 februari 2016  
Betreft  Samen energieprojecten realiseren: v isie op omgevingsmanagement  
 
 Pagina  1 van 10 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332  
 
Geachte Voorzitter, 
 
In de kabinetsreactie op het rapport ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’ van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (Kamerstuk 33 529, nr. 143) heb ik toegezegd te 
komen met een brede visie op omgevingsmanagement bij energieprojecten die 
onder de (mede)verantwoordelijkheid van het Rijk vallen. Hierbij stuur ik uw 
Kamer deze visie, mede namens de Minister van Infrastructuur en Milieu. De visie 
is opgesteld na consultatie van de energiesector, maatschappelijke organisaties, 
medeoverheden en kennisinstellingen. 
 
Visie op omgevingsmanagement 
Ik zie omgevingsmanagement als een cruciaal instrument om de energietransitie 
te realiseren. In Europees verband zijn CO2-reductiedoelstellingen afgesproken 
voor de hele economie van 20% in 2020, 40% in 2030 en 80-95% in 2050 ten 
opzichte van 1990.1 Een CO2-arme energievoorziening heeft meer fysieke ruimte 
nodig dan de huidige energievoorziening. Nieuwe, schone vormen van opwekking, 
opslag en transport van energie moeten worden ingepast, in de buurt waar we 
ook wonen, werken en recreëren. Bovendien wordt de energievoorziening 
decentraler, waardoor de belangen van overheden, burgers, bedrijven en 
maatschappelijke organisaties op gebiedsniveau steeds nadrukkelijker 
samenkomen. Kortom, de energietransitie heeft een grote impact op de 
leefomgeving van ons allemaal. De energietransitie zal gegeven de impact 
gepaard gaan met weerstand. Met een goede aanpak van omgevingsmanagement 
heb ik het vertrouwen samen met alle partijen de energietransitie te kunnen 
realiseren.   
 
Het doel van omgevingsmanagement is dat alle betrokken partijen met elkaar in 
gesprek zijn over hun eigen rol in de energietransitie, met snellere en betere 
besluitvorming tot gevolg. Hoewel het betrekken van de omgeving bij beleid en 
projecten al een uitgangspunt voor de overheid en voor diverse initiatiefnemers is, 
maakt de energietransitie samenwerken tussen overheden, burgers, bedrijven en 
maatschappelijke organisaties nog belangrijker. Dit maakt dat, nog meer dan in 
het verleden, overheden, burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties 
samen invulling moeten geven aan de energietransitie en inpassing in de 
                                                
 
1 Europese Raad van Brussel, 29-30 oktober 2009, Conclusies van het voorzitterschap (15265/1/09 REV 1), 
bevestigd op 4 februari 2011 (EUCO 2/11).  </pre>

====================================================================== Einde pagina 717 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 718 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 omgeving. Omgevingsmanagement is daarbij cruciaal, van beleid tot en me t 
uitvoering.  
 
Vanuit deze optiek zie ik vijf uitgangspunten voor omgevingsmanagement bij 
energieprojecten. Deze sluiten aan bij de Code Maatschappelijke Participatie 
(Kamerstuk 2013-2014 33 750A, nr. 70) en de Code Interbestuurlijke 
Verhoudingen (Kamerstuk 2012-2013 33 400 VII, nr. 57). Dit zijn de 
uitgangspunten waar ik naar toe werk en dit verwacht ik ook van andere 
overheden en initiatiefnemers.  
 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
De kern van omgevingsmanagement is dat bevoegd gezag en initiatiefnemer 
samen met burgers, bedrijven, lokale overheden en maatschappelijke organisaties 
zoeken naar gemeenschappelijke belangen en mede vanuit die 
gemeenschappelijke belangen beleid en projecten vormgeven. Daarbij moet 
oprechte aandacht zijn voor het borgen van de belangen en zorgen van 
betrokkenen in besluitvorming. Het streven daarbij is winst voor alle partijen. Dit 
begint al voordat er sprake is van een project. De term omgevingsmanagement 
kan daarbij een verkeerd beeld oproepen. Namelijk dat de omgeving 
“gemanaged” wordt. Dat is geenszins de bedoeling. Tegelijkertijd is het een term 
die zijn waarde heeft bewezen in de wetenschap en in sectoren als water, bouw en 
infrastructuur.  
 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
De eerste stap is om niet als initiatiefnemer of overheid zelf al direct een plan te 
presenteren, maar dit met de omgeving vorm te geven inclusief de optie van een 
totaal andere oplossing voor het beleidsdoel. Betrokkenen moeten een reële kans 
krijgen om niet alleen inbreng te leveren, maar ook mee te denken. Mensen en 
organisaties die de gevolgen van een beslissing ondervinden, worden betrokken 
bij het voorbereiden van die beslissing. Ideeën vanuit de omgeving voor de 
oplossing van een probleem worden volwaardig meegenomen in het onderzoek, 
selectie en trechtering van alternatieven, passend binnen de vooraf gestelde 
doelen en kaders (bijvoorbeeld budget of planning). Het vroegtijdig betrekken van 
belanghebbenden geldt niet alleen in het stadium van concrete projecten, maar 
juist ook daarvoor, wanneer bijvoorbeeld (zoek)gebieden worden aangewezen. 
Dan is een gebiedsgerichte en integrale benadering van belang: wat zijn de 
beleidsdoelen en hoe verhouden die zich tot andere beleidsdoelen in dit gebied?  
 
3. Transparantie en vertrouwen 
Het delen van informatie is een sleutelfactor voor het succesvol betrekken van de 
omgeving en het bouwen aan vertrouwen. Er moet een gelijke kennisbasis zijn en 
partijen mogen elkaar niet verrassen. Besluitvorming is georganiseerd als een 
transparant proces. Bevoegde gezagen verantwoorden de keuzes die zij hierbij 
maken en laten zien hoe verschillende belangen, zowel procesmatig als 
inhoudelijk, hebben doorgewerkt in de besluitvorming. Bij transparant werken 
hoort ook dat partijen transparant zijn over hun belang en rol. De overheid heeft 
bijvoorbeeld vaak meerdere rollen die samen kunnen komen in één project.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 718 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 719 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
Alle partijen hebben een verantwoordelijkheid bij omgevingsmanagement.  
Overheden zijn primair verantwoordelijk voor het betrekken van de omgeving in 
de fase waarin doelen worden gesteld en globale gebieden of tracés worden 
aangewezen. In de fase van besluitvorming over projecten zijn overheden en 
initiatiefnemer in gelijke mate verantwoordelijk voor het omgevingsmanagement, 
waarbij de rol van de initiatiefnemer steeds belangrijker wordt en het bevoegd 
gezag toeziet op de wijze waarop de omgeving wordt betrokken. Tijdens de 
realisatie en ingebruikname is de initiatiefnemer primair verantwoordelijk. 
Maatschappelijke organisaties en omwonenden hebben een belangrijke rol in het 
delen van hun kennis en het expliciteren van hun belang.  
 
5. Maatwerk 
Elk beleidstraject of project is uniek en vergt een eigen oplossing voor het 
betrekken van de omgeving. Dat betekent dat de betrokkenen per project in het 
allereerste stadium zullen moeten bepalen op welke wijze de omgeving betrokken 
wordt, wie daarin welke rol pakt en welke vrijheidsgraden er zijn. Steeds moet 
duidelijk zijn waar nog ruimte voor alternatieven is (bijvoorbeeld in tijd, geld, 
techniek) en wat al vast ligt. Verwachtingenmanagement is cruciaal. Als er 
bijvoorbeeld al besloten is over nut- en noodzaak van een windpark, dan is die 
vraag geen onderdeel meer van het vervolgproces. 
 
Bovenstaande uitgangspunten kan ik niet onverkort toepassen in alle projecten. 
Met name bij lopende projecten heb ik te maken met reeds gemaakte keuzes en 
kaders, zoals het Energieakkoord. Verder is het van belang om te beseffen dat 
betrokkenheid van burgers, bedrijven en organisaties niet zal beteken en dat er 
altijd volledige consensus ontstaat. Maar ook in gevallen waarin geen volledige 
consensus mogelijk blijkt, is een zorgvuldig proces van belang omwille van de 
legitimiteit van de besluitvorming. 
 
Inzet op omgevingsmanagement bij energieprojecten onder 
(mede)verantwoordelijkheid van het Rijk 
Er zijn, ook bij de lopende projecten, veel ervaringen die benut kunnen worden bij 
toekomstige projecten. Het is belangrijk de huidige inzet op 
omgevingsmanagement te kennen, daarvan te leren en steeds beter toe te 
passen. Daarom wil ik in het voorjaar, tegelijk met de Monitor Wind op Land, een 
projectenoverzicht aan uw Kamer toesturen. In dit overzicht worden alle 
energieprojecten waarvoor het Rijk het bevoegd gezag is per provincie in beeld 
gebracht. Dit geeft uw Kamer een overzicht over alle projecten in het land, inzicht 
in de voortgang van de besluitvorming en inzicht in de wijze waarop de omgeving 
bij de besluitvorming wordt betrokken. 
 
Voor de wijze waarop ik de uitgangspunten van omgevingsmanagement toepas in 
de projecten, maak ik onderscheid tussen (1) lopende projecten, (2) binnenkort te 
starten of onlangs gestarte projecten en (3) projecten die gaan starten na de 
looptijd van het Energieakkoord (2023).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 719 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 720 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  4 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 
 
1. Inzet bij lopende projecten: zorgvuldige en transparante communicatie , 
gebiedsgerichte aanpak  
In de lopende projecten heb ik te maken met reeds gemaakte keuzes en kaders 
zoals het Energieakkoord, waarin afspraken zijn gemaakt over 14% en 16% 
hernieuwbare energieopwekking in respectievelijk 2020 en 2023. Het halen van 
deze doelen staat voor mij voorop waarbij ik inzet op alle mogelijke opties voor 
hernieuwbare energie. Dit betekent dat ik in lopende projecten bijvoorbeeld geen 
windenergie door zonne-energie kan vervangen. Hierdoor zou ik de doelen van 
het Energieakkoord immers niet halen. Toch zie ik ruimte om het 
omgevingsmanagement te versterken in lopende projecten.  
 
Ik zet i n op het actief betrekken van omwonenden, transparante communicatie en 
een gebiedsgerichte aanpak. Traditionele informatieavonden, waar de 
initiatiefnemer voor een volle zaal plannen toelicht, het bevoegd gezag over het 
proces vertelt en waar omwonenden vragen kunnen stellen komen – al sinds 
enige tijd – niet meer voor. De standaard is dat inloopavonden georganiseerd 
worden, waar mensen rechtstreeks en laagdrempelig met overheden en 
initiatiefnemer(s) in gesprek kunnen. Waar nodig worden gesprekken bij mensen 
thuis of andere vormen van laagdrempelige communicatie georganiseerd, zoals 
inloopspreekuren. De aard van de betrokkenheid en de communicatie is daarbij 
ook van belang: niet alleen inspraak organiseren maar juist in het stadium 
daarvoor belanghebbenden uitnodigen om mee te denken over mogelijke 
oplossingen.  
 Goed voorbeeld : Randstad 380 kV Zuidring  
De realisatie van de nieuwe 380kV hoogspanningsverbinding tussen Wateringen en 
Bleiswijk was een project met aanzienlijke impact op de omgeving  en het landschap en 
leidde ook tot behoorlijk wat verzet uit deze omgeving. Hierop werd een aanpak 
gekozen waarbij enerzijds de voorlichting en communicatie dicht bij men sen werd 
gebracht door een bezoekerscentrum in de wijk en gesprekken aan de keukentafel. Maar 
ook is er een ontwerp gekozen voor een tracé langs een woonwijk dat door de omgeving 
is aangedragen.  
 
Goed voorbeeld : Leiding over Noord  
De aanpak van het projec t Leiding over Noord , een 17 kilometer lang ondergronds 
warmtenet door dichtbevolkt gebied , maakt concreet hoe vroegtijdige participatie van 
belanghebbenden resulteert in tevreden “buren” en een goed geoliede realisatie van een 
omvangrijk project . Vernieuw end in dit project is dat de omgeving is benaderd als 
projectpartner. Alle partijen mochten hun inbreng al leveren vóór de aanleg van  
start ging, met als gevolg dat maar liefst 70 procent van het oorspronkelijk  
geplande tracé alsnog werd gewijzigd: de rout e van  
de leiding of de wijze van aanleg werd aangepast.  Dit heeft er voor gezorgd dat de 
belanghebbenden zich herkennen in het uiteindelijk ontwerp en ook de 
belangenafweging achter het ontwerp begrijpen. De omgeving is op deze wijze echt 
partner geworden in het project.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 720 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 721 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  5 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 Gebiedscoördinator en gebiedsgerichte aanpak  
Een gebiedsgerichte aanpak is eveneens van belang bij lopende projecten. Er 
spelen immers meer opgaven in een gebied dan alleen energie. Ik wil daar waa r 
mogelijk kijken naar die bredere gebiedsopgaven en bezien of gecombineerde 
oplossingen perspectief bieden, zonder de doelstellingen per project los te laten. 
Gebiedscoördinatoren kunnen daarin een goede rol vervullen. Mede op verzoek 
van uw Kamer heb ik voor twee projecten een gebiedscoördinator aangesteld 
(windpark N33 en windpark De Drentse Monden en Oostermoer). Voor het 
windpark Fryslân verwacht ik deze binnenkort aan te stellen. De opdracht van een 
gebiedscoördinator beperkt zich in eerste instantie tot een verkenning om te 
bezien of er vanuit de bewoners animo is om samen met de initiatiefnemers en 
overheden invulling te geven aan communicatie, participatie en profijt voor 
omwonenden. Ik zie deze drie projecten als pilots om de werking van de 
gebiedscoördinator als instrument te verkennen en zal de resultaten betrekken bij 
de evaluatie van de Rijkscoördinatieregeling die ik medio 2016 afrond. Op basis 
daarvan zal ik met een beleidskader over de inzet van de gebiedscoördinator 
komen, indien de evaluatie en pilots daar aanleiding toe geven.  
 
Bij de aanstelling van de gebiedscoördinatoren handel ik conform de motie van de 
leden Van Veldhoven en Agnes Mulder (Kamerstukken 2015-2016, 34 300 XIII, 
nr. 47), waarmee uw Kamer de regering heeft verzocht om bij het aanstellen van 
een gebiedscoördinator ook de bewoners en belanghebbenden uit het betreffende 
gebied te betrekken. De aanstelling van de gebiedscoördinator doe ik samen met 
provincie, gemeenten en initiatiefnemer. Ik zie de gemeenten daarbij als 
vertegenwoordiger van de bewoners en belanghebbenden. Hiermee geef ik ook 
invulling aan mijn toezegging zoals gedaan tijdens de begrotingsbehandeling van 
15 oktober 2015. 
 
Rol van initiatiefnemers, provincies en gemeenten 
Initiatiefnemers staan bij de lopende projecten, wanneer de locatiekeuze en de 
aard van het project bekend zijn, primair aan de lat als het gaat om het betrekken 
van de omgeving en het delen van lusten en lasten . De dialoog met de omgeving 
kan niet zonder een goede samenwerking tussen initiatiefnemer, Rijk, provincies , 
waterschappen en gemeenten. De regionale overheden kennen het gebied waarin 
het project gerealiseerd moet worden het best. Het is hun gebied. Zij geven mede 
invulling aan de communicatie met en het betrekken van belanghebbenden en 
omwonenden bij een project. Daarom vraag ik actief in lopende projecten de 
regionale overheden om een advies over het voorkeursalternatief, voordat ik het 
voorkeursalternatief vaststel. Ook neem ik waar mogelijk alternatieven vanuit de 
maatschappij mee, mits dit de leveringszekerheid of het bereiken van de doelen 
van het Energieakkoord niet in gevaar brengt. Zo heb ik bijvoorbeeld recent 
besloten de milieueffecten te onderzoeken van de alternatieve trajecten die vanuit 
de omgeving zijn ingediend voor de aanleg van een nieuwe 380 kV 
hoogspanningsverbinding in West-Brabant (Kamerstuk 31 574, nr. 201).  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 721 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 722 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  6 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 2. Inzet bij de binnenkort te starten projecten: werken in de geest van de 
Omgevingswet 
Bij projecten waarvan de procedure binnenkort start, ga ik werken in de geest van 
de Omgevingswet, die in 2018 in werking treedt. Hieruit volgt een aantal concrete 
maatregelen. Zo is in het wetsvoorstel opgenomen dat het bevoegd gezag in het 
beginstadium, bij de verkenning van een project of plan, kennis geeft van de wijze 
waarop burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen 
worden betrokken. En dat een ieder in de gelegenheid wordt gesteld om naar 
aanleiding van de kennisgeving oplossingen aan te dragen voor het daarin 
geschetste probleem. Op basis van het wetsvoorstel zullen voor projecten 
waarvoor een projectbesluit voorbereid wordt participatieplannen nodig zijn.  
 
Pilots Omgevingswet  
Vooruitlopend op de Omgevingswet wil ik in een aantal projecten die onder de 
Rijkscoördinatieregeling vallen invulling geven aan bovenbeschreven maatregelen. 
Daarbij wil ik ervoor zorgen dat het omgevingsmanagement versterkt wordt door 
met initiatiefnemers en medeoverheden afspraken te maken over het doel van het 
project, nut en noodzaak van het project, de wijze waarop invulling gegeven 
wordt aan omgevingsmanagement en wie dat doet. Dit betreffen niet alleen 
windenergieprojecten, maar ook mijnbouw-, elektriciteits- en 
gasdistributieprojecten. Voor wind op landprojecten heb ik inmiddels afspraken 
gemaakt over deze werkwijze met IPO, VNG, netbeheerders, sector en natuur- en 
milieuorganisaties in het kader van het kernteam wind op land. 
 
De pilots betreffen in elk geval het windpark Zeewolde en het Net op zee 
Hollandse Kust (zuid)2. Ik zal in overleg met de minister van Infrastructuur en 
Milieu, initiatiefnemers en medeoverheden nog enkele pilotprojecten selecteren. 
In het voorjaar zal ik uw Kamer informeren over de selectie van deze 
pilotprojecten. Deze pilotprojecten maken onderdeel uit van het initiatief dat i k 
samen met de minister van Infrastructuur en Milieu heb genomen in het kader 
van het programma “Houd het eenvoudig, maak het beter”. Dit programma is 
bedoeld om nu al, voor inwerkingtreding in 2018, ervaring op te doen met de 
Omgevingswet. 
 
Mijnbouwprojecten: versterken rol overheden en initiatiefnemers  
Specifiek voor de mijnbouwprojecten heb ik uw Kamer al toegezegd zoveel 
mogelijk te werken volgens de wijziging van de Mijnbouwwet, die ik onlangs aan 
uw Kamer heb toegestuurd. Hierin wordt onder meer geregeld dat gemeenten en 
provincies adviesrecht krijgen bij instemmingsbesluiten op winningsplannen.  
Afgelopen maanden heb ik hier reeds eerste ervaring mee opgedaan ten aanzien 
van de besluitvorming over de gaswinning in Groningen. Het vroegtijdig delen van 
beschikbare informatie en onderzoeksresultaten en in gesprek gaan over 
aandachtspunten, dilemma’s en consequenties van voorgenomen besluiten heb ik 
als positief ervaren. Hiermee handel ik conform de motie Van Veldhoven c.s. 
                                                
 
2 Start van het project en dus ook de pilot is onder voorbehoud van de instemming van de Eerste Kamer met het 
besluit tot toepassing van de Rijkscoördinatieregeling. </pre>

====================================================================== Einde pagina 722 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 723 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  7 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 (Kamerstukken 2014-2015, 33 529, nr. 150) die de regering verzoekt om 
verschillende scenario’s te onderzoeken over hoe de rol van de Groningers in de  
besluitvorming over de gasproductie in hun regio kan worden versterkt .  
In aanvulling op bovenstaande maatregelen zal ik, samen met de minister van 
Infrastructuur en Milieu, uitwerking geven aan omgevingsmanagement in de 
Structuurvisie Ondergrond. 
 
Omgaan met risico’s  
Bij goed omgevingsmanagement hoort ook dat op een zorgvuldige manier wordt 
omgegaan met risico’s. Juist bij de interactie tussen bevoegd gezag en 
omwonenden komen uiteenlopende zaken aan de orde: feiten over aantoonbare 
veiligheid, percepties van onveiligheid, kwesties van rechtvaardigheid en de 
beleving bij burgers hoe ze geïnformeerd en betrokken worden . Het is belangrijk 
om in de dialoog over een project de opvattingen van direct betrokkenen te 
onderkennen. Dit schept ruimte om naast veiligheid ook andere waarden te 
bespreken die betrokkenen belangrijk vinden, zoals rechtvaardigheid, 
transparantie, wederkerigheid of vrijheid. 
 
3. Inzet bij projecten na 2023: energie wordt integraal onderdeel van de ruimte 
Voor projecten die starten na de looptijd van het Energieakkoord zal de inzet op 
omgevingsmanagement aansluiten bij het Energierapport. Om de transitie te laten 
slagen, moet het denken over energie een integraal onderdeel worden van de 
ruimte. Daarbij is het nodig om met alle partijen de wensen en mogelijkheden 
voor opwekking, opslag en transport van energie in beeld te brengen. Dit is de 
basis om vervolgens met deze partijen afspraken te maken over de betekenis voor 
regionale opgaven en de verdeling van verantwoordelijkheden, lusten en lasten. 
Dit proces vergt een heldere rolverdeling bij de totstandkoming van 
energieprojecten. De verantwoordelijkheid voor het ruimtelijke ordeningsproces 
ligt zoveel mogelijk bij de betreffende provincie of gemeente. Voor het gebruik 
van de Noordzee is het Rijk bevoegd gezag. De verantwoordelijkheid voor het 
samenwerken met burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties op 
projectniveau ligt primair bij de initiatiefnemer, die daarin samenwerkt met het 
bevoegd gezag. Het Rijk heeft daarbij een regisserende rol vanuit het collectieve 
belang van de energietransitie. Voor een verdere omschrijving van mijn inzet op 
dit punt verwijs ik naar paragraaf 3.5 en 3.6 van het Energierapport.  
 
Generieke inzet 
Omgevingsmanagement als organisatiecompetentie 
Goed omgevingsmanagement moet verankerd zijn in de hele keten, van beleid tot 
beheer. Bij zowel bevoegde gezagen als sector. Omgevingsfactoren moeten 
meewegen in de hele organisatie en in alle besluiten. Ik investeer niet alleen in 
training en opleiding op het gebied van omgevingsmanagement binnen mijn 
ministerie, maar ik bepleit ook het ontwikkelen ervan als organisatiecompetentie. 
Met dit laatste bedoel ik dat de gehele besluitvormingsketen meer gericht moet 
zijn op de omgeving. Meer nog dan in het verleden, zal integraal naar 
energievraagstukken worden gekeken. Op het terrein van mijn ministerie zie ik de </pre>

====================================================================== Einde pagina 723 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 724 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  8 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 Energiedialoog en de uitwerking van de warmtevisie als voorbeelden van deze 
vernieuwde, integrale aanpak. 
 
Sector, overheden en maatschappelijke organisaties hebben ieder een eigen 
verantwoordelijkheid om omgevingsmanagement beter te verankeren in hun 
organisaties. In dit licht wil ik bezien of de oprichting van een “Nationaal Platform 
Energie en Omgeving” zinvol is. Ik verwacht hierover na de energiedialoog meer 
duidelijkheid te kunnen verschaffen. Een dergelijk platform heeft tot doel de 
besluitvorming over energietransitie te verbeteren door het toepassen van 
omgevingsmanagement. Op die manier maak ik een gesprek over het belang en 
betekenis van het betrekken van de omgeving permanent.  
 
Tot slot zijn er veel wetenschappelijke inzichten beschikbaar rond 
omgevingsmanagement, zoals het omgaan met weerstand.3 Deze inzichten heb ik 
benut bij het opstellen van deze visie. Ik zal verdergaand verkennen welke 
wetenschappelijke kennis ik kan benutten bij toepassing van de visie, onder meer 
op het gebied van gedragswetenschappen, omgevingspsychologie en 
veranderkunde.  
 
Balans tussen lusten en lasten 
Initiatiefnemers van energieprojecten moeten voldoen aan ruimtelijke, veiligheids- 
en milieueisen die in beleid en wet- regelgeving zijn vastgelegd. Voldoen aan die 
wettelijke eisen en normen laat onverlet dat omwonenden hinder van 
energieprojecten kunnen ervaren en dat er daarmee onbalans kan zitten in de 
verdeling van lusten en lasten.  
 
De afgelopen tijd heb ik met de energiesector verkennende gesprekken gevoerd 
over de leerervaringen bij het zoeken naar evenwicht in de verdeling van lusten 
en lasten. Op basis hiervan concludeer ik allereerst dat het vraagstuk niet alleen 
relevant is voor mijnbouw. Ook in de elektriciteitssector wordt hierover 
nagedacht. Dit heeft er voor windenergieprojecten inmiddels toe geleid dat de 
Nederlandse Windenergie Associatie (NWEA) samen met een aantal 
maatschappelijke organisaties een gedragscode heeft ontwikkeld waarin 
uitgangspunten zijn beschreven voor plan- en financiële participatie. In mijn brief 
van 7 november 2014 (Kamerstuk 33 612, nr. 47) heb ik aangegeven dat ik dit 
een goede aanzet vind om de maatschappelijke acceptatie van windparken te 
vergroten. Ten tweede zie ik de verevening van lusten en lasten als onderdeel van 
                                                
 
3 Bijvoorbeeld: http://www.genietenvanweerstand.nl/artikel-genieten-van-weerstand.pdf     Goed voorbeeld : windpark Wieringermeer  
Voor aanvang van de besluitvorming over het windpark Wieringermeer zijn door de 
initiatiefnemer “winddagen” georganiseerd . Hier konden mensen kennis maken met de 
initiatiefnemers en hun plannen. Dit heeft bijgedragen aan maatschappelijke acceptatie 
en nieu we vormen van betrokkenheid, zoals een poldermolen, een windfonds en een 
burenregeling voor direct omwonenden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 724 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 725 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  9 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 een bredere dialoog van initiatiefnemers met overheden en omwonenden over 
een project . De uitkomst hiervan is zeer afhankelijk van het type project en het 
gebied waar het wordt ingepast. Dit vraagt per project om maatwerk. In 2016 zet 
ik de gesprekken met de sector over de verdeling van lusten en lasten voort. Ik 
zal daarbij ook ervaringen delen en betrekken die in Nederland en in het 
buitenland hiermee zijn opgedaan, zoals toegezegd in de kabinetsreactie op het 
rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de gaswinning in Groningen. 
Ik betrek daarbij tevens de evaluatie van de gedragscode Wind op Land, zoals die 
door de Nederlandse Windenergie Associatie (NWEA), Stichting Natuur & Milieu, 
Stichting De Natuur- en Milieufederaties,  Greenpeace Nederland, Milieudefensie 
en Ode Decentraal wordt uitgevoerd. De verkenning van lusten en lasten en 
gesprekken daarover met de sector koppel ik aan de energiedialoog. Eind 2016 zal 
ik uw Kamer over de resultaten en mijn beleidsinzet informeren.  
 
Tot slot 
Mijn bijdrage aan goed omgevingsmanagement bestaat samengevat uit de 
volgende maatregelen: 
- Ik stuur dit voorjaar een overzicht “energieprojecten in beeld” naar uw Kamer, 
waarin alle rijksprojecten rond mijnbouw, hernieuwbare energie en het 
hoogspannings- en gastransportnet gebiedsgericht in beeld worden gebracht 
en waar beschreven staat wat de inzet is (geweest) op het gebied van 
omgevingsmanagement; 
- Ik voer voor de zomer een evaluatie uit van de Rijkscoördinatieregeling; 
- Ik intensiveer zorgvuldige en transparante communicatie in reeds gestarte 
projecten, vraag regionale overheden een advies ten aanzien van het 
voorkeursalternatief en stel in drie projecten een gebiedscoördinator aan; 
- Voor mijnbouwprojecten ga ik in de geest werken van de aanpassingen in de 
Mijnbouwwet, waarbij overheden betrokken worden bij de beoordeling van 
winningsplannen en zal ik in de Structuurvisie Ondergrond beleidsregels 
opnemen die mij in staat stellen om richting mijnbouwmaatschappijen 
voorwaarden te stellen die leiden tot versterking van het 
omgevingsmanagement; 
- Ik voer een aantal pilots uit waar in de geest van de Omgevingswet gewerkt 
gaat worden (onder andere Net op zee Hollandse Kust (zuid) en windpark 
Zeewolde) en waar ik het omgevingsmanagement gericht versterk; 
- Ik verken met de sector, overheden en maatschappelijke organisaties of de 
oprichting van een “Nationaal Platform Energie en Omgeving” zinvol is en 
informeer uw Kamer hierover na de zomer; 
- Ik zal verdergaand verkennen welke wetenschappelijke kennis ik kan benutten 
bij toepassing van de visie, onder meer op het gebied van 
gedragswetenschappen, omgevingspsychologie en veranderkunde; 
- Ik verken met de sector, overheden en maatschappelijke organisaties de 
lusten-lastenverdeling voor mijnbouw, hernieuwbare energie en het 
hoogspannings- en gastransportnet en informeer uw Kamer eind 2016 over de 
resultaten en mijn beleidsinzet. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 725 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 726 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  10 van 10 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 15174332 
 Met het uitvoeren van deze maatregelen beoog ik dat het vanzelfsprekend wordt 
voor overheden, initiatiefnemers en maatschappelijke organisaties om samen te 
werken op basis van belangen en daaraan in beleid en projecten invulling te 
geven. Goed omgevingsmanagement is uiteindelijk een kwestie van doen. Daarom 
is deze brief geen eindpunt. In het kader van de energiedialoog ga ik verder in 
gesprek met overheden, sector, maatschappelijke organisaties en 
kennisinstellingen over de verdere doorwerking en uitwerking van de visie. Na de 
zomer ontstaat zo, met de resultaten van de evaluatie van de 
Rijkscoördinatieregeling, een aangescherpt procesontwerp voor het 
besluitvormingsproces over energieprojecten. 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp 
Minister van Economische Zaken 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 726 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 727 ======================================================================

<pre> 
    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  R a p p o r t    
December  2016   
 1e concept   
        
  Casco Advies Winningsplan 
Westerveld    
  
 
 
 
 
 
 Provi ncie Drenthe , Gemeente Aa en Hunze  
Gemeente Assen , Gemeente Tynaarlo , Gemeente 
Noordenveld , Gemeente Midden Drenthe  
Gemeente Leek , Waterschap Noorderzijlvest  
Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Drents 
Overijsselse Delta, Provincie Groningen  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 727 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 728 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN  6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN  7 BODEMBEWEGING   7.1 Bodemdaling   72 Bodemtrilling   73 Kritische infrastructuur   74 _Fracken   8 SCHADE   9 RISICOBEHEERSYSTEEM    Casco-Advies winningspian Wasterveld    149  149  159  169  169    1810    |    Met opmaak:  Rechts __    Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,</pre>

====================================================================== Einde pagina 728 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 729 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het winningsplan staat, beschrijf  vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en beschrijf dan de argumenten van    je advies.    t Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  ‘ Rechts    SL Beret van Htebr wart mel komen ont DIGETM EO/LS 174322</pre>

====================================================================== Einde pagina 729 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 730 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING         “Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts              *) Brief van 1 februari met kenmerk DGETM EO/15174332 - 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 730 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 731 ======================================================================

<pre>    Casto-Advies winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Wij vinden het geen goed idee dat er nog gas wordt gewonnen. Zet in op duurzame  energiebronnen. We snappen dat de impact van dit winningsplan anders is dat die van  Groningen. Maar toch maakt een besluit over gaswinning onze burgers ongerust. Onrust leidt  tot allerlei gevolgen zoats waardedaling, psychische schade etc.    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 em, Left + 15 cm, n  Rechts    “| Briet van 1 februari mel kenmerk DGETM-EO/15174322 . 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 731 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 732 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    4 ALGEMEEN         - | Met opmaak: Lettertype: Niet Vet    Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen    Mijnbouwwet is vertaald, hangt vooral samen met de maats chappeltike impact en de  maatschappelijke acceptatie van gaswinning.            In uw adviesverzoek schrijftu: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de    Onderzoeksraad voor Veiligheid (OWV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de  infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het  burger perspectief”.    In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpespectief ofwel _ Met opmaak: Lettertype: Niet Vet                                                                                    ‘de. de maatschappelijke impact en de. maatschappelijke acceptatie van gaswinning, Het is k: Niet Vet  voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang, NAM : e: Niet Vet  dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan  onvoldoende tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke  verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.  Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Ditals gevolg  van de aardbevingen inde provincie Groningen, de daarmee samenhangende  veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse  decentrale overheden constateren die ontwikkeling.  Drentse situatie is overheden is het duidelijk anders dan Groningen. Bij de besluitvorming in  Groningen heeft u een drietal belangen het zwaarst gewogen:  - Veiligheid: en Met opmaak: Lijstalinea, Met opsommingstekens + Niveau:  ENIGE en . oee en ee ee a es En 1 + Uitgeländ op: 0,63 cm + In enop: 1,27 cm  { Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Calibrí)  5 Met opmaak: Lettertype: Niet Vet  in het Instemmingsbesluit heeft u duidelijk aangegeven dat de leveringszekerheid is geborgd (Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Calbrí)  en dat daarbij het kleineveldenbeleid buiten de reikwijdte van het instemmingsbesluit c.q. de | Met opmaak: Lettertype: Niet Vet  { Met kt e: +Hoofdtek st (Cabri  winningsplan Westerveld en het Sodm/TNO-advies geen aspect is, dient uw afweging ‘zich in Chet k: Niet Vet              oogpunt zien wij geen enkele aanleiding voor het intensiveren laat staan uitbreiden van de         hoofdzaak te richten op het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van schade, Uit dat | MY et k: Lettertype: +Hoofdtekst (Calbri)                   gasproductie. lmmers in het voorliggende winningsplan en het advies van SodM en TcBB wordt 7 Met opmaak: ge Niet Vet  bodemdaling en triltings/schaderisico’s beschreven. ‘|| Mat opennak: Platte tekst 3  ‚Met : Niet Vet  ry ee nan ae en maen en en pmen a eem oe a ae nate aes ee ee .  - _ Energietransitie (afbouw fossiel/ ideine velden beleid Arne GE : Niet Vet  k: Le je; Niet Vet  Het onlangs door u gepuhlweerde Enerpwagenda en het beleid rond de energietransitie dient ( ve ormarkingen [TAI]: Kopje verwijderen?    Naar onze mening bij uw a ing te worden betrokken. Daarbij gaat het hierbij met name om { Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts    *) Brief van 1 februari met kenmerk DGETM-EO/15174332 < 6    </pre>

====================================================================== Einde pagina 732 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 733 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    de weging van het belang van de relatief geringe productie uit het voorliggend winningsplan  binnen de geactualiseerde energiemix en de discusstedie momenteel over de  energietransitie.              Aardgas is naast olie en steen kool één van de drie fossiele brandstoffen die bij verbranding  co2   uitstoot en die dus bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Hoewel aardgas van deze drie  brandstoffen de minste CO2 uitstoot per kilowattuur, zou een lange termijn gebruik van  aardgas nog steeds onze planeet in een gevaarlijke situatie brengen. Naast CO2- zorgt  gaswinning ook voor de uitstoot van methaan, een ander broeikasgas dat bijdraagt aan de  opwarming van de harde.    Nederland heeft een 'kleineveldenbeleid'. Het beleid is er tot nu toe op gericht de gaswinning  uit de Nederlandse kleine velden zoveel mogelijk te bevorderen. De Energieagenda en  enerpietransitie vraagt om actualisatie van dat beleid.                                                            optendabelegasvelden-op-  - Communicatie_en omgevingsmanagement  collaga—Acas         Moor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals uin het adviesverzoek 7)         aangeeft, is goede communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   In uw besluit op te nemen dat de NAM een communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement.         Toelichting:   U moet de rol van de informatievoorziening over de gevolgen van de gaswinning niet aan de  NAM overlaten. De NAM is belanghebbende partij. De rol van de overheid is ook de belangen  van haar inwoners te borgen.   De communicatie van NAM en het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger dan tot nu  toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat haar inwoners goed  worden geïnformeerd over de gaswinning. Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij de  inwoners worden weggenomen.    De goede communicatie is essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is  verwoord In uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van Ì februari 2016*). De  uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  l. samenbinden van belanghebbenden -  2. betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  3. transparantie en vertrouwen  4. omgevings management is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  5. maatwerk,                                  *) Brief van 1 februari met kenmerk DGETM-EO/15174332 -              Met opmerkingen (Deb2): Weet niet wat hier vader komt,  maar achter eem pleidooi tegen gaswinning kan de province  beleidsuntig niet staan. In bet kader van de energietransitie vinden  wij het wel van belang dat voorlopig gas gewonnen wordt, omdat dan  _geen/minder olie en steenkool gebruikt hoef te worden.         Û Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Calibri), Niet  Hoofdletters              [ Met opmaak: Heading 0              Met opmaak: Lijstalinea, Genummerd + Niveau: 1 +  Nummeringstijl: 1, 2, 3, … + Beginnen bij: 1 + Uitiijning:  Links + Uitgelijnd op: 0,63 cm + Inspringenop: 1,27 cm                   ( Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Cafibri)              Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts    </pre>

====================================================================== Einde pagina 733 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 734 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningspian Westerveld    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder gaat dan het organiseren van een of enkel  Informatiebijeenkomsten en een publicaties over de procedure.    Wij willen graag met u meedenken en meewerken aan de verdere invulling van het  omgevings management. Daarbij zouden wij graag uw visie als vertrekpunt nemen.    ‚| Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,    “ {Rechts    *) Brief van 1 februari met kenmerk DGETM-EO/15174332 < 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 734 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 735 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    - Toetsing winningsplan m.b.t. ontbreken kaders f    5.1 Doelmatigheid:    Advies  In uw besluit op te nemen aan welke kaders de winning is getoetst op het aspect  doelmatigheid en de resultaten hiervan te motiveren,    Toelichting   In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid.  Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de kaders waaraan is  getoetst. De 2° kamer heeft aangegeven dat de Minister een afweging moet maken tussen  landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade-effecten. In het verleden zijn  de lokale effecten volgens de 2° kamer in die afweging onvoldoende meegenomen. Daarom  mag de doelmatigheidstoets zich niet beperken tot een doelmatigheid van de productie zelf  maar moeten ook de effecten op de omgeving (veiligheid, schade aan gebouwen en  infrastructuur) in beschouwing worden genomen.    5.2 Kaders schade:    Advies   De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven  staat wat onder ‘schade’ verstaan wordt. De adviserende organen Tcbb en Sodm hanteren  ieder een verschillende typering voor schade. Dat is niet uit te leggen aan overheden en  inwoners.    Toelichting  De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het    eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of  infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Zolang niet duidelijk is wat onder  ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het winningsplan op dit onderdeel lastig  voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee ‘schade’ is gemeld.    Eventueel:    Advies  Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa  Met betrekking tat het Nationale Park Drentsche Aa adviseren wij u:    "}Brief van 1 februari met kenmerk DGETM EO/15174332    ‘ Met opmerkingen [Deb3]: in het winningsplan wordt niets   | gengd over grondwater en watuuren milieu, maar volgens mij   ' @jn dat geen toetsingsgrouden voor instemming. Maar daarom  kun je nog wel cen advies daarover geven.    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts _ -</pre>

====================================================================== Einde pagina 735 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 736 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    - In uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Z (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentsche Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Het Drentsche Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater  van de Drentsche Aa dient tevens als bron van drinkwater. Hoewel wij geen negatieve  effecten verwachten op het natuurelement van dit Nationale Park ten gevolge van de  geprognosticeerde bodemdaling, is het een waardevol gebied met een kwetsbaar  geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning zo veel mogelijk dienen te  worden vermeden.    53- Reikwijdte winningsplan m.b.t. grote hoeveelheid verschillende velden MEE    Advies:  U dient in uw besluit te motiveren waarom ervoor gekozen is om een grote variëteit van kleine  gasvelden in één winningsplan te vatten? Welke overwegen liggen hieraan ten grondslag?  Voor de maatschappelijk toets is het transparanter om per gasveld een winningsplan op te  stellen.    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan  toch opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een afweging te kunnen maken.    5A- Productieniveaus high case/ low case 72?    Advies:   Uw toezegging aan de Nam om binnen de bestaande vergunning te gaan winnen uit de nieuw  geboorde put (Vries -10) in het gasveld Vries Zuid terug te draaien en hiervoor de nieuwe  procedure voor een winningsplan te hanteren.    Toelichting:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door   NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er ‘Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts         *) Brief van 1 februari met kearmerk DGETM -EO/ 15174332 «10</pre>

====================================================================== Einde pagina 736 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 737 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten  en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording  van aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in  alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw  of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van  de Handelingen, 57).”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan de NAM  voornemens is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede  Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het  Winningsplan Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6  Miljard M3 (high case). Wij vinden dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan  en dat de NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag  worden.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het  oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid  zijn geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers  (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen  op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    Advies:   In uw besluit aandacht te vragen voor de winningssnelheid. Er lijkt door de NAM bij de  bepaling van de productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid  drukdaling-bodemtrilling.    Toelichting   De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is vooral van invloed op de  bodemtrilling. Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan  wanneer deze drukdaling geleidelijk verloopt. Kan de Nam aangeven welke hoeveelheid er per  jaar per gasveld kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt?  Uit een toelichting van de NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsptan alleen zijn  gebaseerd op wat uit technisch de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid niet  aangegeven.    Advies:  In uw besluit op te nemen dat als de NAM het High case scenario overschrijdt zij een nieuw  winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan te bieden.    Toelichting:   In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het high case scenario  overschrijdt de NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren. Omdat in het SRA ook de risico's in de  bovengrond worden meegenomen vinden wij dat er in die situatie een nieuw winningsplan    moet worden opgesteld en vergund. - .  Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts    _ _*) Briefvan Lfebruar met kenmerk DGETM EO/15174332_ _ *_ 11</pre>

====================================================================== Einde pagina 737 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 738 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 738 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 739 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    - Toetsing winningsplan m.b.t. onzekerheden en ontbrekende zaken HE    Heb op dit onderdeel geen opmerkingen. Bovenstaande opmerkingen zijn volgens mij niet  van toepassing, graag verwijderen, anders onderbouwen.   Kunnen we hier de uitgebreide tekst uit het advies winningsplan Groningen 1 opl  overnemen? Zoals:    6.1 Ontbrekende onderwerpen risicobeoordeling    Advies:  Wij adviseren u de SRA van het gasveld Eleveld opnieuw uitte voeren en daarbij rekening te  houden met:    e De voorgenomen inrichting van bedrijventerrein Werklandschap Assen Zuid (ten  oosten van de A28 en ten zuiden van de N33) waarvoor in 2011 een besluit is  genomen door de gemeenteraad van Assen en de toeristisch recreatieve zone (TCR ten  noordoosten van het TT-circuit.   e Een hogere bevolkingsdichtheid dan waarvan nu is uitgegaan    Toelichting:   In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven inhet gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijk blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met oa de aanwezigheid van een ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2)    *) Brief van 1 februari met keamerk DGETM -EO/15174332_ -    13    “Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts    </pre>

====================================================================== Einde pagina 739 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 740 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    7 BODEMBEWEGING    7.1 Bodemdaling    Trillingen dating (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is) |  Hoe groot is de kans op schade?    Bodemdaling  Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  - de NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten    inventariseren 1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg  Is van de gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben  voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen; 2) welke  (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten worden;   - In het gebied is mogelijk sprake van stapeling van bodemdaling door gaswinning,  zoutwinning en gasopslag. Voor al deze activiteiten bent u bevoegd gezag. Welke  acties gaat u nemen om te voorkomen dat de burger agv deze stapeling van het  kastje naar de muur wordt gestuurd?   - de verplichting tot vergoeding deze te nemen maatregelen en van eventuele overige  schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als voorwaarde te verbinden  aan het winningsplan;   - de NAM Inzicht telaten geven in de in dit kader reeds gemaakte afspraken;   - de NAM de bedemdalingscomponent die het gevolg is van het leegproduceren van  het gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in  de bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting  Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele    centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang  dat er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor de NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen de NAM en betrokken waterschap{pen) dan wel gemeenten of  provincie voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid  bestaan over de vergoeding van dergelijke onkosten.   Het beëindigen en leegproduceren van de gasopslag Norg zal volgens de NAM in de  toekomst tot een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit  de huidige set prognoses, vanuit de veronderstelling van de NAM de gasopslag tot 2080 in  werking te zullen hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent    *) Brief van 1 februar: met kenmerk DGETM-EO/15174332         14    Rechts    </pre>

====================================================================== Einde pagina 740 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 741 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    de aard van onze toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij  achten het zinvol op voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk  kortere termijn dan nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    72 Bodemtrilling    Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)  Seismische risicoanalyse  Hoe groot is de kans op schade?    Bodemtrillingen   Advies   In het kader van mogelijke schade ten gevolge van eventuele bodemtrillingen adviseren wij  u:   - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen dat de NAM in  aanvulling op het KNMI netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld opstelt;   - het advies van SodM over te nemen en de NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem telaten ontwikkelen en operationeel tehebben voor 1 juni  2017;   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   - aan het winningsplan de voorwaarde teverbinden dat eventuele schadeclaims vlot  en adequaat afgehandeld zullen worden door de NAM;   - indat kader de NAM op te dragen het proces van schademelding, onderzoek en  afhandeling publiek toegankelijk vast te leggen en   - de NAM een nulmeting aan een selectie van gebouwen boven de voorkomens van    Eleveld en Vries-Zuid te laten uitvoeren.    Toelichting   De seismische risicoanalyse (SRA) die is uitgevoerd komt voor alle velden in het  winningsplan Westerveld in categorie j, de laagste risicogroep, terecht. De reeds bevende  velden Eleveld en Vries-Zuid vallen echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis  hiervan adviseert SodM om cok enkele maatregelen door te voeren die van toepassing zijn  voor velden waarvan de SRA in categorie Il valt. Wij vinden dit een goede zaak.    NAM geeft aan in het winningsplan de kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde  beving niet uit te kunnen sluiten. Hierbij is de veiligheid niet in het geding. In het ernstigste Met k: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en Rechts    *) Brief van Lfebruan met kenmerh DGETM EO/15174332 “15</pre>

====================================================================== Einde pagina 741 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 742 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    matige schade aan enkele gebouwen. Het risicobeheerssysteem kan helpen een dergelijke  (of zwaardere) beving te voorkomen, mits sprake is van de juiste keuze van  signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. Een goede onderbouwing van de  gekozen parameters en acties is dus van belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook  een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.    Juist omdat de kans op schade niet uit te sluiten is, achten wij het van belang dat eventuele  schadeclaims van inwoners door het mijnbouwbedrijf goed en vlot afgehandeld worden. Een  vastgelegde procedure bevordert de transparantie, eenduidigheid en snelheid. Een aantat  nulmetingen zal hier ook aan bijdragen.    Advies:  Wij vragen u de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader te duiden omdat  Sodm adviseert deze in te delen in risicoklasse 2.    Toelichting:   Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld dicht bijna in  risicoklasse 2 vallen. Sodm adviseert vanwege het feit dat deze velden in het verleden hebben  gebeefd te beschouwen als risicoklasse 2. In zowel het winningsplan als inde adviezen van  Sodm en Tcbb ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico's met zich  meebrengen dan de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door  de bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Op basis van deze analyse zijn de risico’s beter  te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    7.3 Kritische infrastructuur    74 Reservoirstimulatie/ Fracken mn    Advies  Grondwaterbescherming  Met betrekking tot grondwaterbescherming adviseren wij u:  -__Inuw besluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rond de velden Assen, Assen-    Zuid en Vries-Zuid rekening gehouden wordt met de   grondwaterbescher mingsgebieden en boringsvrije zones waar deze velden deels mee  samenvallen. Vanwege de enorme gevolgen geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het winningsplan is omschreven tenzij  er geborgd wordt dat er geen risico’s voor grond- en drinkwater zijn én het optreden  van bodemtrilling als gevolg van reservoirstimulatie. zijn. Het besluit over fracken    daarom niet alleen bij de toezichthouder (Sodm) neer te leggen maar hiervoor een    _\Brret van 1 februari met kenmerk DGETM EO/15174332 _    «    _16    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  „Rechts.</pre>

====================================================================== Einde pagina 742 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 743 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    apart besluit aan de Nam op te leggen met mogelijkheden tot inspaak van lokale  overheden en inwoners.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbescher mingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie/ fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De  kans op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade  aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is  gebaseerd op de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de  gaswinning. Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden en inwoners een  stem in deze afweging moeten krijgen .    Kleine gasvelden raken sneller leeg dan verwacht, waardoor Energiebeheer   Nederland, het staatsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de aardgasbaten van de staat, tot de  conclusie is gekomen dat fracken noodzakelijk is om de productie op peil te houden. Dit is  een zeer omstreden technologie met grote risico’s voor mens en milieu,    *) Brief van 1 februari met keamerk DGETM -EO/15174332_ -    ' Met opmerkingen [Deb4]:  Zie hiervoor de Kamerbrief van 1 maart 2016 net het bijbehorende  ‚ rapport van SodM.    Prima als je hier op in gast, maer ik raad je aan in het licht van  ‚ bovenstamde je varhanl goed te ondebouwen (vawijzingen)    Unt de brief van Sodm aan Kamp (29/2/16):    ‘SodM komt tot de slotsom dat, voorzover bekend, er  geen nadelige gevolgen zijn   geweest voormensen milieu en datde toepassing van  fracking ten behoeve van   conventionele gaswinning op een verantwoorde manier  kan plaatsvinden. Het   wettelijke regime, het toezicht daarop en de  gehanteerde beheersmaatregelen zijn   volgens de huidige inzichten solide en voldoende.’    NAM gaat uitgebreid in op een protocol als ergefrackt  _Met opmerkingen [DebS]: Je kan asluiten bij advies Tcbb.  Met opmerkingen [Deb6]: Zou oventucel toevoegen dat NAM    de decentrale overheden tijdig dient te informeren als ze voormemens  zijn te facken    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 em, Left + 15 cm,  Rechts</pre>

====================================================================== Einde pagina 743 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 744 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    8 SCHADE  8.1- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) EN  Advies:    Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan de Nam te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te  nemen in het winningsplan alvorens hierover een bestuit te nemen.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). De Nam heeft als initiatiefnemer de  zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte  en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan  echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten  aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen  van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen  beschouwd.    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de  mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het  winningsplan blijkt dat het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te  beschrijven. NAM lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en  aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet  stelt aan een plan.    Wij willen dat er door de Nam alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan    eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    8.2- Afhandeling van schade nn    Moeten we hier nog de tekst uit het advies winningsplan Groningen opnemen? zoals:  Vallende objecten  Industrie    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  » Rechts    °"} Briet van 1 februar met kenmerk DGETM EO/15174332 - (18</pre>

====================================================================== Einde pagina 744 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 745 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Advies:   We adviseren u in de vergunning een goede schaderegeling op te nemen waarmee schade aan  eigendommen van burgers, bedrijven en overheden tgv de mijnbouwactiviteiten in dit  winningsplan vlot en fatsoenlijk worden afgehandeld.    Toelichting:   We willen dat schade aan eigendommen van burgers agv. trillingen of verzakkingen  fatsoenlijk: wordt afgehandeld. De bestaande regeling via het Burgerlijk Wetboek biedt  onvoldoende waarborg voor inwoners omdat veel inwoners deze procedure niet  kunnen/willen betalen. De huidige regeling van de Nam (www.NAMplatform.nl} richt zich  alleen op schade door bevingen in Groningen. We hebben begrepen dat u per 1 januari 2017  een landelijk bureau gaat opzetten. Kunt u inzicht welke bevoegdheden deze instantie krijgt en  welke criteria en termijnen worden gehanteerd. We vinden 1 jaar??? na een reële  schademelding een redelijke termijn.    - Lusten en lasten 2?    Lusten en lasten  Advies  Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij adviseren u:  - __zorgte dragen voor een goede verdeling van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten,    waarbij er ook baten terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor  gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang  van Nederland als geheel, Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade wordt in principe vergoed, maar inwoners ervaren extra  ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het belang van  mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident Het gebruik van de  ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    - Effecten natuur en KRW  - Omkering bewijslast**    *) Brief van 1 februari met keamerk DGETM -EO/15174332_ -    19    ; Met opmerkingen [Deb7]:    | Met opmerkingen [Deb8]:  "ar mee doet    Emotie?    Hierdij een voorzet, ze mam wat je         ‘Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,    „Rechts_</pre>

====================================================================== Einde pagina 745 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 746 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    **let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk is, EEM  maakt eerst haken en ogen overzicht,    ‘Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,  Rechts_    _ 7) Bret van 1 februari met kenmerk DGETM EQ/15174332_ | *__20</pre>

====================================================================== Einde pagina 746 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 747 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    9 RISICOBEHEERSYSTEEM    - Meetnet  - Meet en regelprotocol    Vaststelling schade, O-meting, monitoren/bijstelling productieniveau  9.1 Vastleggen uitgangssituatie    Advies:  Wij adviseren u om de NAM te verplichten een O-meting voor te schrijven en deze ter validatie  voor te leggen aan de Minister.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd. Dit is voor de Nam ook van belang voor het door ons  bepleitte omkering van de bewijslast (zie par xxx)    Advies:   Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . het advies van SodM over te nemen en de NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid enkele versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te hebben en een  risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 2017;   . de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te keuren;   . het meet- en regelprotocol door een onafhankelijke partij te laten borgen, op termijn te  laten evalueren en wellicht aante laten passen;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren;    {In het verslag van het overleg met de NAM van 8-11-16 lees ik dat de NAM momenteel een  project uitrolt om deze velden via TNO meters beter te monitoren. Is dat tb‚v. een  risicobeheerssysteem?]   [In het cascoadvies van Groningen las ik nog 2 adviezen t.a.v. het meet- en regelprotocol. Ik    kan niet goed beoordelen in hoeverre die hier ook relevant zijn, vandaar dat ik ze geel heb  gearceerd]    Toelichting:    ") Bret var 1 februar met kenmerk DEETM EO/15174323    Met opmerkingen [Deb9]: Ik heb dit meegenomen onde het  deel over trillingen omdat het direct hiermee samenhangt. En er geen  sprake is van een veiligheidsrisico maar wel van mogelijke schade  door tnllingen. Dan heb je eeu geheel   Up to you, dan even dit ded uit mijn stukje verwijderen.    Met opmaak: Links, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,    Rechts</pre>

====================================================================== Einde pagina 747 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 748 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Zowel de NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle  velden in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden  monitoring met het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit  monitoringsnetwerk kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden  gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Il valt Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat san de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    Bijlagen    *} Brief van 1 februar: met kenmerk DGETM EO/15174332 ‘         22    “Met opmaak: Link  Rechts _    s, Tabstops: 3,26 cm, Left + 15 cm,</pre>

====================================================================== Einde pagina 748 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 749 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 09:32:17
F
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : dum m y rapportage versie 3
A
ttachm ent : dum m y rapportage versie 3.docx;
H
 
D
it is niet een advies, waarbij de regionale en lokale overheden met het mes tussen de tanden de belangen van hun inwoners dienen. Ik vind het op grote delen, lief en
v
oorkomend geformuleerd. Als een scherpere toon niet haalbaar is voor 
a
nderen, dan moeten wij overwegen om zelf een advies te sturen.
 
G
roet
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.220
</pre>

====================================================================== Einde pagina 749 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 750 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  R a p p o r t    
December  2016   
 1e concept   
        
  Casco Advies Winningsplan 
Westerveld    
  
 
 
 
 
 
 Provi ncie Drenthe , Gemeente Aa en Hunze  
Gemeente Assen , Gemeente Tynaarlo , Gemeente 
Noordenveld , Gemeente Midden Drenthe  
Gemeente Leek , Waterschap Noorderzijlvest  
Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Drents 
Overijsselse Delta, Provincie Groningen  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 750 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 751 ======================================================================

<pre>         INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN  6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN  7 BODEMBEWEGING   7.1 Bodemdaling   7.2 Bodemtrilling   73 Kritische infrastructuur   JA _Fracken   8 SCHADE   9 RISICOBEHEERSYSTEEM    Casco-Advies winningsplan Westerveld    119  149  159    16s</pre>

====================================================================== Einde pagina 751 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 752 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het winningsplan staat, beschrijf  vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en beschrijf dan de argumenten van    je advies.</pre>

====================================================================== Einde pagina 752 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 753 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 753 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 754 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij adviseren u vanwege de bestaande omissies, bestaande onzekerheden en het ontbreken  van een beschouwing en weging van de maatschappelijke effecten:    Primair: niet inte stemmen met het winningsplan Gaswinning Groningen Gasveld 2016  zoals het nu voorligt;    Subsidiair: vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende onderdelen slechts in te  stemmen met het winningsplan door het hanteren van het voorzorgprincipe “Better safe than  sorry“ en daarbij:   1. NAM en Sodm, binnen een door ugestelde termijn, onvolkomenheden te laten   aanvullen.   2, te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   3. een termijn te stellen aan het winningsplan;  … Volgt uit bevinding in de volgende hoofdstukken    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige  adviezen,</pre>

====================================================================== Einde pagina 754 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 755 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    4 ALGEMEEN    Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet  is vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke  acceptatie van gaswinning.    In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de  Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de  infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het  burgerperspectief".    In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel  de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is  voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commervieel belang. NAM dient  echter ook maatschappelijk verantwoord te ondememen. Dit kont in het winningsplan  onvoldoende tot uitdrukking. Wij verwachten dat u m uw besluit uw maatschappelijke  verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.    Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg  van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende  veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse  decentrale overheden constateren die ontwikkeling.    Drentse situatie is overheden is het duidelijk anders dan Groningen (deze zm loopt niet}. Bij de  besluitvorming mm Groningen heeft u een drietal belangen het zwaarst gewogen:   - Veiligheid;   - het zo veel mogelijk voorkomen en beperken van schade:   - het belang van leveringszekerheid.    In het instemmingsbesluit heeft u duidelijk aangegeven dat de leveringszekerheid is geborgd en  dat daarbij het kleineveldenbeleid buiten de reikwijdte van het instemmingsbesluit c.q. de omvang  van gasproductie uit het Gronmgenvekd blijft Omdat ook veiligheid volgens het winningsplan  Westerveld en het SodmyTNO-advies geen aspect is, dient uw afweging zich in hoofdzaak te  nichten op het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van schade. Uit dat oogpunt zien wij geen  enkele aanleiding voor het intensiveren laat staan uitbreiden van de gasproductie. Immers in het  voorliggende winningsplan en het advies van SodM en TcBB worden bodemdaling en  trillings/schaderisico’s beschreven.    - Energietransitie (afbouw fossiel)/ kleine velden beleid ed    Det onlangs door u gepubliceerde Energieagenda en het beleid rond de energietransitie  dient naar onze mening bij uw afweging te worden betrokken. Daarbij gaat het hierbij met  name om de weging van het belang van de relatief geringe productie uit het voorliggend  winningsplan binnen de geactualiseerde energiemix en de discussie die momenteel over de  energietransitie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 755 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 756 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Aardgas is naast olie en steen kool één van de drie fossiele brandstoffen die bij verbranding  CO2uitstoot en die dus bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Hoewel aardgas van deze  drie brandstoffen de minste CO2 uitstoot per kilowattuur, zou een lange termijn gebruik van  aardgas nog steeds onze planeet in een gevaarlijke situatie brengen. Naast CO2- zorgt  gaswinning ook voor de uitstoot van methaan, een ander broeikasgas dat bijdraagt aan de  opwarming van de aarde.    Nederland heeft een 'kleineveldenbeleid'. Het beleid is er tot nu toe op gericht de gaswinning  uit de Nederlandse kleine velden zoveel mogelijk te bevorderen. De Energieagenda en  energietransitie vraagt om actualisatie van dat beleid.    Dat houdt onder meer in dat gasproducenten 25 procent van hun investeringen in kleine en  onrendabele gasvelden op zee mogen aftrekken.    -  Communicatie a    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is goede communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   In uw besluit op te nemen dat u samen met de NAM een communicatieplan opstelt dat in  overleg en afstemming met de lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in  een breder perspectief van omgevings management.    Toelichting:   U moet de rol van de informatievoorziening over de gevolgen van de gaswinning niet aan de  NAM overlaten. De NAM is belanghebbende partij. De rol van de overheid is ook de belangen  van haar inwoners te borgen. De communicatie van NAM en het ministerie van EZ naar  burgers moet zorgvuldiger dan tot nu toe is gebeurd. Typerend is de gebrekkige communicatie  en afsternming tussen NAM en het ministerie over de start gaswinning uit put Vries-10 dat  gelegen ìs binnen het winningsplan Westerveld. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat hun inwoners goed worden geïnformeerd over de gaswinning. Hiermee moet  onnodige onrust en zorg bij de inwoners worden weggenomen.    De goede communicatie is essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is  verwoord in uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). De  uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:   1 samenbinden van belanghebbenden   2 betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   3. transparantie en vertrouwen   4 omgevings management is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   5 maatwerk</pre>

====================================================================== Einde pagina 756 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 757 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder gaat dan het organiseren van een of enkel  informatiebijeenkomsten en een publicaties over de procedure.    Wij willen graag met u meedenken en meewerken aan de verdere invulling van het  omgevings management. Daarbij zouden wij graag uw visie als vertrekpunt nemen.    Advies:Wij adviseren u een oplegger van het winningsplan op te stellen die publieksvriendelijk  is.    Toelichting:   Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan wel de inhoud hiervan kunnen  doorgronden.</pre>

====================================================================== Einde pagina 757 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 758 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Wasterveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    - Toetsing winningsplan m.b.t. ontbreken kaders EN    5.1 Doelmatigheid:    Advies  In uw besluit op te nemen aan welke kaders de winning is getoetst op het aspect doelmatigheid  en de resultaten hiervan te motiveren.    Toelichting   In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid.  Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de kaders waaraan is  getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een afweging moet  maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade-effecten. In het  verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer in die afweging onvoldoende  meegenomen. Daarom mag de doelmatigheidstoets zich niet beperken tot een doelmatigheid  van de productie zelf maar moeten ook de effecten op de omgeving (veiligheid, schade aan  gebouwen en infrastructuur) in beschouwing worden genomen.    5.2 Kaders schade:    Advies   De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven  staat wat onder ‘schade’ verstaan wordt. De adviserende organen Tcbb en Sodm hanteren  ieder een verschillende typering voor schade. Dat is niet uit teleggen aan inwoners.    Toelichting   De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het  eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of  infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Zolang niet duidelijk is wat onder  ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het winningsplan op dit onderdeel lastig  voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee ‘schade’ is gemeld.    Eventueel    Advies  Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa  Met betrekking tot het Nationale Park Drentsche Aa adviseren wij u:  - In uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Z (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentsche Aa gebied    zoveel mogelijk wordt ontzien.    Met opmerkingen [Deb1] tn het wianingsplan wordt afets  gezegd over grondwater en natuuren milieu, maar volgens mij  zijn datgeen toctsingsgromden voor instemming. Maar daarom    ‚ kun je nog wel cen advies daarover geven.</pre>

====================================================================== Einde pagina 758 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 759 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    - Het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied.    Toelichting   Het Drentsche Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater  van de Drentsche Aa dient tevens als bran van drinkwater. Het is een waardevol gebied met  een kwetsbaar gechydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, gasstimutatie) zo veel mogelijk dienen te worden vermeden.    5.3- Reikwijdte winningsplan m.b.t. grote hoeveelheid verschillende velden En    Advies:   U dient in uw besluit te motiveren waarom ervoor gekozen is om een grote variëteit van kleine  gasvelden inéén winningsplan te vatten? Welke overwegen liggen hieraan ten grondslag? Voor  de maatschappelijk toets is het transparanter om per gasveld een winningsplan op te stelten.    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch  opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een afweging te kunnen maken.    5.4- Productieniveaus high case/ low case 7??    Advies:   Wij adviseren u uw toezegging aan de Nam om binnen de bestaande vergunning te gaan winnen  uit de nieuw geboorde put (Vries -10} in het gasveld Vries Zuid terug te draaien en hiervoor de  nieuwe procedure voor een winningsplan te hanteren.    Toelichting:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door  NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er  bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten  en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd inde beantwoording van  aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle  gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 759 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 760 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de  Handelingen, 57).”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan de NAM voornemens  is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer  toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan  Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high  case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat de  NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het  oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid  zijn geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers  (seismische risicoanalyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op  een winnìingsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    Advies:   In uw besluit aandacht te vragen voor de winningssnelheid. Er lijktdoor de NAM bij de bepaling  van de productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-  bodemtrilling.    Toelichting   De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken isvan invloed op de bodemtrilling.  Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze  drukdaiing geleidelijk verloopt. Kan de Nam aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld  kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt?   Uit een toelichting van de NAM blijkt dat de productiescenario's in het winningsplan alleen zijn  gebaseerd op wat uit technisch de bodem te halen is.In het plan is de winningssnelheid niet  aangegeven.    Advies:  In uw besluit op te nemen dat als de NAM het High case scenario overschrijdt zij een nieuw  winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan te bieden.    Toelichting:   In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het high case scenario  overschrijdt de NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren. Omdat in het SRA ook de risico’s in de  bovengrond worden meegenomen vinden wij dat er in die situatie een nieuw winningsplan moet  worden opgesteld en vergund. De door Sodm voorgestelde werkwijze is in strijd met afspraken  met de Tweede Kamer.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 760 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 761 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    - Toetsing winningsplan m.b.t. onzekerheden en ontbrekende zaken Nn    Advies:   Wij adviseren u de berekeningsresultaten van de voorspelde bodemdaling en bodemtrilling  met grote voorzichtigheid te betrachten. De gevolgen ervan   mogen niet worden onderschat.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens vande ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. Worstcase aannamen zijn hierbij een hulpmiddel. De Tcbb geeft aan dat in  het ergste geval een beving met een magnitude van 3,9 kan plaatsvinden. Nader onderzoek  naar bevingen in kleine velden kan mogelijk Dat is een beving die sterker is dan de zwaarste tot  nu toe in Groningen (3,6 in Huizinge (2012). Wij hebben sterk het vermoeden dat, op basis van  de ervaringen in Huizinge (plattelandsgebied) er dan in het stedelijk gebied van Assen meer  schade ontstaat dan de door de Nam geformuleerde lichtschade aan meerdere tot matige  schade aan enkele gebouwen.    Heb op dit onderdeel geen opmerkingen. Bovenstaande opmerkingen zijn volgens mij niet  van toepassing, graag verwijderen, anders onderbouwen.   Kunnen we hier de uitgebreide tekst uit het advies winningsplan Groningen 1 opl  overnemen? Zoals:    6.1 Ontbrekende onderwerpen risicobeoordeling    Advies:  Wij adviseren u de SRA van het gasveld Eleveld opnieuw uitte voeren en daarbij rekening te  houden met:    e De voorgenomen inrichting van bedrijventerrein Werklandschap Assen Zuid (ten  oosten van de A28 en ten zuiden van de N33) waarvoor in 2011 een bestuit is  genomen door de gemeenteraad van Assen en de toeristisch recreatieve zone (TCR ten  noordoosten van het TT-circuit.   e Een hogere bevolkingsdichtheid dan waarvan nu is uitgegaan    Toelichting:    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 761 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 762 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven inhet gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijk blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met oa de aanwezigheid van een ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2}    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 762 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 763 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    7 BODEMBEWEGING    7.1 Bodemdaling  Trilling en dating (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is) nn  Hoe groot is de kans op schade?    Bodemdaling  Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  -__de NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten    inventariseren 1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg  is van de gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben  voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen; 2} welke  (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten worden;   - In het gebied is mogelijk sprake van stapeling van bodemdaling door gaswinning,  zoutwinning en gasopslag. Voor al deze activiteiten bent u bevoegd gezag. Welke  acties gaat u nemen om te voorkomen dat de burger agv deze stapeling van het  kastje naar de muur wordt gestuurd?   - de verplichting tot vergoeding deze te nemen maatregelen en van eventuele overige  schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als voorwaarde te verbinden  aan het winningsplan;   - de NAM Inzicht telaten geven in de in dit kader reeds gemaakte afspraken;   - de NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leegproduceren van  het gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in  de bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting  Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele    centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang  dat er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor de NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen de NAM en betrokken waterschap(pen) dan wel gemeenten of  provincie voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan  over de vergoeding van dergelijke onkosten.   Het beëindigen en leegproduceren van de gasopslag Norg zal volgens de NAM in de toekomst  tot een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige  set prognoses, vanuit de veronderstelling van de NAM de gasopslag tot 2080 in werking te  zullen hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 763 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 764 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    onze toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het  zinvol op voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere  termijn dan nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    72 Bodemtrilling    Trillingen daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)  Seismische risicoanalyse    Hoe groot is de kans op schade?    Bodemtrillingen   Advies   in het kader van mogelijke schade ten gevolge van eventuele bodemtrillingen adviseren wij u:  - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen dat de NAM in    aanvulling op het KNMI netwerk seismische apparatuur în en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld opstelt;   - het advies van SodM over te nemen en de NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem telaten ontwikkelen en operationeel tehebben voor 1 juni  2017;   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   - aan het winningsplan de voorwaarde te verbinden dat eventuele schadeclaims vlot  en adequaat afgehandeld zullen worden door de NAM; Dit is   wel heel vriendelijk en vrijblijvend geformuleerd. Wat is vlot, wat is adequaat, hoe lang         moeten mensen wachten? Hoe lang kortom verkeren zij in onzekerheid? Wie toetst de    schade onafhankelijk?         in dat kader de NAM op te dragen het proces van schademelding, onderzoek en  afhandeling publiek toegankelijk vast te leggen en  - deNAM een nulmeting aan een selectie van gebouwen boven de voorkomens van    Eleveld en Vries-Zuid te laten uitvoeren. Hoeveel woningen krijgen een nulmeting?    Zijn dit alleen de huizen in Marsdijk die boven het veld liggen of een ruirnere schil?         Toelichting   De seismische risicoanalyse (SRA) die is uitgevoerd komt voor alle velden in het winnings plan  Westerveld in categorie |, de laagste risicogroep, terecht. De reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid vallen echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 764 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 765 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    SodM om ook enkele maatregelen door te voeren die van toepassing zijn voor velden waarvan  de SRA in categorie |l valt. Wij vinden dit een goede zaak.    NAM geeft aan in het winningsplan de kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde  beving niet uit te kunnen sluiten. Hierbij is de veiligheid niet in het geding. In het ernstigste  geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige  schade aan enkele gebouwen. Het risicobeheerssysteem kan helpen een dergelijke (of  zwaardere) beving te voorkomen, mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en  het daarbij behorende actieprotocol. Een goede onderbouwing van de gekozen parameters  en acties is dus van belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat  seismisch netwerk is hierbij van belang.    Juist omdat de kans op schade niet uit te sluiten is, achten wij het van belang dat eventuele  schadeclaims van inwoners door het mijnbouwbedrijf goed en vlot afgehandeld worden. Een  vastgelegde procedure bevordert de transparantie, eenduidigheid en snelheid. Nulmetingen  dragen hieraan bij. Met deze formuleringen dienen wij de belangen van onze inwoners niet.  Mijns inziens moet het scherper. Verderop in dit stuk is de toon veel scherper. Let op deze  verschillen.    Advies:  Wij vragen u de risicoanalysevan de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader te duiden omdat  Sodm adviseert deze in te delen in risicoklasse 2.    Toelichting:   Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld dicht bijna in  risicoklasse 2 vallen. Sodm adviseert vanwege het feit dat deze velden in het verleden hebben  gebeefd te beschouwen als risicoklasse 2. In zowel het winningsplan als inde adviezen van  Sodm en Tcbb ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich  meebrengen dan de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door  de bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Op basis van deze analyse zijn de risico’s beter  te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    73 Kritische infrastructuur    7A Reservoirstimulatie/ Fracken mn    Advies  Grondwaterbescherming  Met betrekking tot grondwaterbescherming adviseren wij u:  -__In uw besluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rond de velden Assen, Assen-    Zuid en Vries-Zuid rekening gehouden wordt met de    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 765 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 766 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    grondwaterbescher mingsgebieden en boringsvrije zones waar deze velden deels mee  samenvallen. Vanwege de enorme gevolgen geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het winningsplan is omschreven. Mocht  er toch worden besloten tot toepassing van deze technieken dient er geborgd te  worden dat er geen risico’s voor grond- en drinkwater zijn én het optreden van  bodemtrilling . zijn. Het besluit over fracken daarom niet alleen bij de toezichthouder  (Sadm) neer te leggen maar hiervoor een apart besluit aan de Nam op te leggen met  mogelijkheden tot inspraak van lokale overheden en inwoners.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbescher mingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie/ fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicalién en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans  op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is, Het advies van Sodm is gebaseerd op  de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning.  Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden en inwoners een  stem in deze afweging moeten krijgen .    Kleine gasvelden raken sneller leeg dan verwacht, waardoor Energiebeheer   Nederland, het staatsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de aardgasbaten van de staat, tot de  conclusie is gekomen dat fracken noodzakelijk is om de productie op peil te houden. Dit is  een zeer omstreden technologie met grote risico’s voor mens en milieu,    17    ' Met opmerkingen [Deb2]:  Zie hiervoor de Kanerbrief van | mamt 2016 ret het bijbehorende  rapport van SodM.    Prima als je hier op in gast, maar ik raad je an in het licht van  bovenstaande je verhaal goed te onderbouwen (verwijzingen).    Uit de bref van Sodin san Kamp (29/2/16):    ‘SodM komttot de slotsom dat, voor zover bekend, er  geen nadelige gevolgen zijn   geweest voormensen milieu en datde toepassing van  fracking ten behoeve van   conventionele gaswinning op een verantwoorde manier  kan plaatsvinden. Het   wettelijke regime, het toezicht daarop en de  gehanteerde beheersmaatregelen zijn   volgens de huidige inzichten solide en voldoende.’    NAM gaat uitgebreid in op een protocol als er gefrackt  wordt,    ' Met opmerkingen [Deb3]: Je kan aansluiten bij advies Tcbb    | Met opmerkingen [Deb4}: Zou eventueel toevogen dat NAM  de decentrale overheden tijdig dient te inbrmeren als ze voornemens  zijn te facken</pre>

====================================================================== Einde pagina 766 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 767 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    8 SCHADE  8.1- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) |  Advies:    Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan de Nam te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen  in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). De Nam heeft als initiatiefnemer de zorgplicht  voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade.  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    Het Mijnbouwbestuit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door de Nam alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    8.2- Afhandeling van schade nn    Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing ìn de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet  constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die worden    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 767 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 768 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder} zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan  aangaande het instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van  mijnbouwschade, is één en ander vooralsnog geen feit. CHECK waar en hoe exact   Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens  dit te regelen alvorens in te stemmen met het onderhavige winningsplan Westerveld.    OMGEKEERDE BEWIJSLAST NIET OPGENOMEN IN DIT ADVIES!!! Wel genoemd door onze raad    Vraag EEN? Moeten we hier nog de tekst uit het advies winningsplan Groningen opnemen? zoals:    Vallende objecten    Industrie    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 768 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 769 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Advies:   We adviseren u in de vergunning een goede schaderegeling op te nemen waarmee schade aan  eigendommen van burgers, bedrijven en overheden tgv de mijnbouwactiviteiten in dit  winningsplan vlot en fatsoenlijk worden afgehandeld. Wat iseen goede schaderegeling?    Toelichting:   We willen dat schade aan eigendommen van burgers a.g‚v. trillingen of verzakkingen fatsoenlijk  wordt afgehandeld. De bestaande regeling via het Burgerlijk Wetboek biedt onvoldoende  waarborg voor inwoners omdat veel inwoners deze procedure niet kunnen/willen betalen. De  huidige regeling van de Nam (www.NAMplatfor m.nl) richt zich alleen op schade door bevingen  inGroningen. We hebben begrepen dat u per 1 januari 2017 een landelijk bureau gaat opzetten.  Kunt u inzicht geven welke bevoegdheden deze instantie krijgten welke criteria en termijnen  worden gehanteerd. We vinden een half jaar na een reële schademelding een redelijke termijn.    - Lusten en lasten ??    Lusten en lasten  Advies  Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendammen. Wij adviseren u:  -__zorgte dragen voor een goede verdeling van lusten en lasten bij mijnbouwactivitei ten,    waarbij er ook baten terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade wordt in principe vergoed, maar inwoners ervaren extra  ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het belang van  mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van de  ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    - Effecten natuur en KRW  - Omkering bewijslast**    20    | Met opmerkingen [DebS}: Emotic?         ' Met opmerkingen [Deb6]): Hiabij een voorzet, zie mam wat je  1 er mee doet</pre>

====================================================================== Einde pagina 769 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 770 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    **let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk mn maakt  eerst haken en ogen overzicht.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 770 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 771 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    9 RISICOBEHEERSYSTEEM    - Meetnet  - Meet en regelprotocol    Vaststelling schade, O-meting, monitoren/bijstelling productieniveau  9.1 Vastleggen uitgangssituatie    Advies:  Wij adviseren u om de NAM te verplichten een nulmeting voor te schrijven en deze ter validatie  voor te leggen aan de Minister.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd. Dit is voor de Nam ook van belang voor het door ons  bepleitte omkering van de bewijslast (zie par xxx}    Advies:   Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . het advies van SodM over te nemen en de NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid enkele versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te hebben en een  risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 2017;   . de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te keuren;   e het meet- en regelprotocol door een onafhankelijke partij te laten borgen, op termijn te  laten evalueren en wellicht aante laten passen;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren;    {In het verslag van het overleg met de NAM van 8-11-16 lees ik dat de NAM momenteel een  project uitrolt om deze velden via TNO meters beter te monitoren. Is dat t.b.v. een  risicobeheerssysteem?}   [In het cascoadvies van Groningen las ik nog 2 adviezen t.a.v. het meet- en regelprotocol. Ik    kan niet goed beoordelen in hoeverre die hier ook relevant zijn, vandaar dat ik ze geel heb  gearceerd}    Toelichting:    22    Met opmerkingen [Deb7]: Ik heb dit meegenomen onde het  deel over trillingen omdat het direct hienmee samenhangt. En er geen  sprake is van een veiligheidsnsico maar wel van mogelijke schade  door trillingen. Dan heb je eeu geheel.   Up to you, dan even dit deel uit mijn stukje verwijderen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 771 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 772 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Zowel de NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle  velden in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden  monitoring met het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit  monitoringsnetwerk kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden  gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie |l aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Il valt Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    Bijlagen    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 772 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 773 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 16:45:17
F
T
S
ubject : dum m y rapportage versie 15dec
A
ttachm ent : dum m y rapportage versie 15dec.docx;
 
16.221
</pre>

====================================================================== Einde pagina 773 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 774 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  R a p p o r t    
December  2016   
 21e concept   
        
  Casco Advies Winningsplan 
Westerveld    
  
 
 
 
 
 
 Provi ncie Drenthe , Gemeente Aa en Hunze  
Gemeente Assen , Gemeente Tynaarlo , Gemeente 
Noordenveld , Gemeente Midden Drenthe  
Gemeente Leek , Waterschap Noorderzijlvest  
Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Drents 
Overijsselse Delta, Provincie Groningen  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 774 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 775 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN  6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN  7 BODEMBEWEGING   7.1 Bodemdaling   7.2 Bodemtrilling   7.3 Kritische infrastructuur   74 _Fracken   8 SCHADE   9 RISICOBEHEERSYSTEEM    Casco-Advies winningsplan Westerveld    9  12    13  13  14  Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  15    16  19</pre>

====================================================================== Einde pagina 775 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 776 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het winningsplan staat, beschrijf  vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en beschrijf dan de argumenten van    je advies.</pre>

====================================================================== Einde pagina 776 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 777 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 777 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 778 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij adviseren u vanwege de bestaande omissies, bestaande onzekerheden en het ontbreken  van een beschouwing en weging van de maatschappelijke effecten:    Primair: niet inte stemmen met het winningsplan Gaswinning Groningen Gasveld 2016  zoals het nu voorligt;    Subsidiair: vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende onderdelen slechts in te  stemmen met het winningsplan door het hanteren van het voorzorgprincipe “Better safe than  sorry“ en daarbij:   1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten   aanvullen.   2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   3. een termijn te stellen aan het winningsplan;  … Volgt uit bevinding in de volgende hoofdstukken    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige  adviezen,</pre>

====================================================================== Einde pagina 778 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 779 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    4 ALGEMEEN    Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet  is vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke ampact en de maatschappelijke  acceptatie van gaswinning.    In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de  Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) nicht zich op de veiligheid van de burgers en de  infrastructurele werken. Een ander belangnjk punt betreft meer aandacht voor het  burgerperspectief’.    In het winnmgsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel  de mwatschappelijke impact en de nmatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is  voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar consmercieel belang. NAM  dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondememen. Dit komt in het winningsplan  onvoldoende tot uitdrukking. Wij verwachten dat u im uw beslut uw nmatschappelijke  verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.    Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neent af. Dit als gevolg  van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daamwe samenhangende  veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse  decentrale overheden constateren die ontwikkeling.    Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en  beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen.    De Drentse sytuate is op verschillende onderdelen duidelijk anders dan Groningen,         Wij hechten vooral waarde aan de verleende aspecten:  —__Neilighenl  > Comnmumieate    Voorkomen en beperken van sehade              -_Sehudesthandeling    + Meet- en megelpratecel    -_Frteken en Aturstunmw bete                   het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van INO en SodM nennen Wij le    kunnen opraken dat er geen veiighedsmswo’s hestaan voor de vebreden rond de verschillende    wasvelden en heer mwoner Wel aen Wij sanlerbme ont ten aanzien van de gasvelden Heveld              en \nes-Zud een nswoheheerssysteem le laten opstellen en mplementeren voor | juni 207,         Levens het neet en weelprotocol onafhankelijk te laten nomiteren         Met opmaak : Lijstalinea, Met opsommingstekens + Niveau:  1 + Uitgelijnd op: 0,63 cm + Inspringenop: 1,27 cm              ( Met opmaak: Letterty pe: (Standaard) Times New Roman         Met opmaak; Lettertype: (Standaard) Times New Roman,  Niet Markeren         | Met opmaak: Lettertype: (Standaard) Times New Roman    </pre>

====================================================================== Einde pagina 779 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 780 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    ba het Artoteek Heel etndelijh tetera htt de tet tris Athericdedl ts eebered-eH  cht hry het etre belderteerd bien de rete ei Het titan Ree het  ontedttt rit erispredtiete thet Grenier bit Omid ek cetie tet tects tet  Meiren plat Meentereld ern Het erde HNO tes ey cen arp the dhe a ete tel 4  Hertevirth—te— fetter —op het eee npeeinjk reetkenen et beperken tint echude Lt chet  BEePURL HER Wit geeft etthele ttleidtte reer fret -titerteere Tet dente tetteren sunt de  paspredtete tment heehee ie pat en fered eet se eh ee    boderdiditte- entalines-setitdertytun s--besehreren:    mma En    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.              Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning. In uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee dit wordt  geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van)  gaswinning niet uitsluitend aande NAM moet worden overgelaten. De communicatie van  zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker  dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze  inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van)  gaswinning. Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt.    Communicatie is essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is verwoord in  uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016").   Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:   1. Samenbinden van belanghebbenden   2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   3. Transparantie en vertrouwen   4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   5. Maatwerk</pre>

====================================================================== Einde pagina 780 =================================================================

<br><br>