<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 10:21:48
F
T
 
 @heerenveen.nl,     
@
vng.nl, @vng.nl  vng.nl,
@
@
w oerden.nl  
@w oerden.nl,
 
  
 
@
w esterkw artier.nl, "Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl" Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl,
 
 
@
vng.nl, 
@w esterkw artier.nl  @w esterkw artier.nl, @w esterkw artier.nl"
@
w esterkw artier.nl,    @assen.nl,   assen.nl, 
f
ryslan.nl  
@fryslan.nl,
 
@
om m en-hardenberg.nl, @odijsselland.nl  @odijsselland.nl, @noaberkracht.nl  @noaberkracht.nl, 
 
 @enschede.nl, @heerenveen.nl  @heerenveen.nl,   @heerenveen.nl,
@
"
bestuurssecretariaat@sm allingerland.nl" bestuurssecretariaat@sm allingerland.nl, @zaltbom m el.n  @zaltbom m el.nl,
@
provinciegroningen.n  
p
rovinciegroningen.nl,   
@
z
altbom m el.nl, 
@
@
C
S
ubject : Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
D
am es en heren, 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
17.1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>    Date : 4-1-2019 14:16:03   From: “datumprikker.nl" service@datumprikker.ni   To : B assen.ni   Subject : Afspraak beheren: vervolg gesprek schadeprotocol/ge hiedsarrangemente n    J    datumprikker.nl    Afspraak beheren    Geachte EEE.    De afspraak ‘vervolg gesprek schadeprotocol/gebiedsarrangementen' is aangemaakt. Druk op onderstaande knop om de reacties te bekijken, de afspraak te wijzigen of een of  meer data te prikken.    Let op: Deze link is alleen voor u als organisator. Stuur deze niet door.    afspraak beheren    Werld de link niet? Kopieer dan het onderstaande adres naar uw brow ser.  https //datunnprikker nial 1064 dw baggy anhdgQyt</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Date : 19-12-2018 17:08:51
F
T
S
ubject : concept advies Tcbb
A
ttachm ent : Concept Advies 18 12 18.pptx;
S
ucces in de Raad, m isschien gaan nog m eer m ensen de VVD verlaten....
G
roet,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
17.3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!  Wat nu?         Concept Advies    Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Technische oi sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>    Concept Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Algemeen   e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade (CM)   ¢ Schadeprotocollen   e Convenanten   * Gebiedsarrangementen  Gaswinning Kleine Velden   ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  Convenant KV  Gebiedsarrangementen  Overgangsregeling KV   Uit te werken   Begrippen   FAQ   En verder   Geraadpleegde personen en instanties    Technische ons ceteer</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s, verdeling van lasten en  lusten en afhandeling van schade naar menselijke maat.    ¢ Voor energietransitie is herstel van vertrouwen in  mijnbouwactiviteiten en met name in gaswinning, noodzakelijk.    , Dit kan alleen door de burger centraal te stellen bij een  landelijke aanpak van de afhandeling van mijnbouwschade.    ¢ Deze biedt elke burger    — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;    — een transparante en onafhankelijke monitoring van  mogelijke schaderisico’s tijdens de mijnbouwactiviteiten;    — een adequate en transparante afhandeling van eventuele  schades.    Technische commisie sodenbenering  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;  — Schadeprotocollen, door de CM te hanteren;    — Gebiedsarrangementen, die de context bieden voor de  CM.    ¢ Voor het begrip schade wordt aangesloten bij het Burgerlijk  Wetboek, tenzij.    ¢ Gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De beoordeling van het causaal verband heeft als  uitgangspunt het wettelijk bewijsvermoeden.    ¢ Winningsplannen geven inzicht in risico’s en afspraken rond  monitoring.    Technische corm sodnoewgn</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (1)    * De instelling van de CM is onder het primaat van ‘publieke regie’  vergelijkbaar met de instellingsbesluiten van de Tijdelijke  Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar opvolger, het  Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    , De CM hanteert als leidraad Schadeprotocollen in de context van  vigerende winningsplannen en gebiedsarrangementen.,    ¢ De CM en het Schadeprotocol worden ingesteld door de ministers op  basis van een convenant tussen de Staat en de betrokken  mijnbouwmaatschappijen.    Technische commisie bodembeweging  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (2)    De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke  leden. In de commissie is juridische, communicatieve en technisch  bestuurskundige kennis aanwezig, alsmede kennis van  bouwconstructies, ondiepe ondergrond, geofysica en  mijnbouwactiviteiten.    De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke  deskundigen, conform de Schadeprotocollen.    CM beschikt over passende publieke financiering en een  uitvoeringsorganisatie.    De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket  Mijnbouwschade, een Digitaal Platform, dat een burger alle  informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in  heel Nederland.    Technische commisse\podembewesng  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (3)    ¢« De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder  voorzitterschap van één van haar leden. Te denken valt aan de  kamers Gaswinning Kleine Velden, Zoutwinning, Geothermie en  Limburg. Hiervoor gelden afzonderlijke convenanten en nadere  regelingen.    ¢ De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de CM met inbreng vanuit betrokken burgers en  mijnbouwmaatschappijen.    , De CM adviseert de ministers over aangelegenheden rond de  afhandeling van mijnbouwschade.    Technische commisse\ dembewesing  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>    Afhandeling mijnbouwschade in Nederland                                                         Schademelding bij    Landelijk Loket Mijnbouwschade            Betreft de schade  Groningen of Norg?    Publieke Regie    Behandeling  door CM  (op te richten)    Behandeling  door Tcmg  (straks: IMG)                                                                              schade  vergoed te  orden?    schade  vergoed te  orden?    Uitbetaling Uitbetaling    Technische oni tet 8                     </pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocollen    ¢« Gemelde schade wordt vergoed, mits…    * Behandeling volgens dezelfde richtlijnen als het Instituut  Mijnbouwschade Groningen    ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>    Convenanten    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  mijnbouwmaatschappijen (uit te werken door EZK)    Instemming met CM en Schadeprotocol   Bindend advies CM   Kosten CM en uitvoering Schadeprotocol voor Staat   Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  Bijdrage aan Waarborgfonds Mijnbouwschade   Hanteren gebiedsarrangementen   Praktische uitwerkingen voor schadeafhandeling   Afspraken evaluatie    Opzegging    Technische amel sodentevnr Lo</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangement (1)    Het Gebiedsarrangement is de uitkomst van een omgevingsproces ter  inrichting van gebiedsontwikkeling bij mijnbouwactiviteiten.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ In aanvulling op de voorwaarden vastgelegd in een winningsplan,  risico beoordeling vooraf, monitoring tijdens uitvoering en het  schadeprotocol    ¢ Verdeling lasten en lusten van de mijnbouwactiviteit in het gebied    Wie zijn betrokken in een omgevingsproces tot een  gebiedsarrangement?    * gemeente(s)   ¢ provincie(s)   * waterschap(pen)   ¢ burgers   * mijnbouwmaatschappij(en)  - Staat der Nederlanden    Technische nmi arte</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (2)    Hoe werkt het?  ¢ Omgevingsproces wordt geïnitieerd tegelijk met voorbereiding van  een (herzien) winningsplan    ¢ Hierin worden compensatie voor lasten en impulsen voor  gebiedsontwikkeling besproken    ¢ Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie- en  werkgelegenheidsdoelen    ¢ Volgens model te formuleren aan de hand van enkele voorbeeld  gebieden    Technische nmi odd    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>    Concept Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade Gaswinning Kleine Velden    ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  ¢ Convenant KV   ¢ Gebiedsarrangementen   ¢ Overgangsregeling KV   . FAQ    Technische oni sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    - Gemelde schade wordt vergoed, mits  ¢ Er sprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  ¢ De schadelocatie ligt in het effectgebied van de beving  ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving  ¢ Er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning is    ¢ Behandeling volgens dezelfde richtlijnen als het Instituut  Mijnbouwschade Groningen    ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    Technische onm manseer 1.)</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades    Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die  burgers ondervinden aan woningen, incl. boerderijen, winkels aan    huis  Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek  ¢« Fysieke schade aan gebouwen en werken    Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  ¢ Overige schades    Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine    velden is uitzonderlijk, maar kan door de CM dan wel bestaande  bodemdalingscommissies onderzocht worden    Overige schades kunnen door de CM onderzocht worden conform  het convenant en Art. 177 Mijnbouwwet    Technische nmi lattes    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten    Wel:  ¢ Woningen  ¢ Vergelijkbare objecten zoals         boerderijen en winkels aan huis    Niet:  ¢ Industriegebouwen  e Industriële installaties         e Infrastructurele werken    Technische ois sete ng</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Advies   Uitbetaling    NN A WN Ee    Technische oi manseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   . Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto's   . Geschat schadebedrag    . Overige relevante informatie    Technische os tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst melding    CM:    . Bevestigt ontvangst van de melding  ¢ Triage van melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:  ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid    ¢ fJoetst aan vier criteria:  1. Was er bodembeweging door gaswinning (beving)?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied (van de beving)?  3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak zijn?  4. Is er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning?    Afwijzen         Technische onmin 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Beoordeling melding    Ligt de schadelocatie in het effectgebied?  . Bodemtrilling (beving), schade kan ontstaan bij meer dan 3 mm/s    . Gebaseerd op metingen of beste schatting van de grens conform  tabel    e Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade    . Aanduiding effectgebied zo spoedig mogelijk na beving op  landelijke bevingskaart    . Ruimte voor maatwerk    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Beoordeling melding    Snelle procedure na opname (eventueel aannemersafhandeling):    Uitbetaling van de schade volgt als:    1. Gemeld schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Gemeld schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Onderzoek en advies door deskundige    Technische om tete</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen (conform IMG) m.b.t:    . Deskundigheid  . Onafhankelijkheid  ° Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  . Melder kan zienswijze indienen  . CM benoemt deskundige    Technische omda</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundige geeft op basis van onderzoek advies over:    * _ Aard en omvang van de schade  . Causaliteit bodembeweging en schade  . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    . Deskundige stuurt adviesrapport naar CM  . CM stuurt adviesrapport naar melder  . Melder kan zienswijze indienen    . Eventuele herziening onderzoek en advies    Technische ons cet</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Advies CM    . CM stelt advies vast als bindend advies  . Bindend advies naar melder en mijnbouwmaatschappij    -  Melder niet akkoord? = Civiele Rechter    Technische om tete</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?    e Mijnbouwmaatschappij betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?    e Mijnbouwmaatschappij betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . Mijnbouwmaatschappij betaalt melder voor overige schade    Technische ons anseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>    Convenant Gaswinning Kleine Velden    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  mijnbouwmaatschappijen (uit te werken door EZK)    Instemming met CM en Schadeprotocol KV   Bindend advies CM   Kosten CM en uitvoering Schadeprotocol voor Staat   Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  Bijdrage Waarborgfonds Mijnbouwschade   Hanteren gebiedsarrangementen   Praktische uitwerkingen voor schadeafhandeling   Afspraken evaluatie    Opzegging    Technische amelander    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen    Voorbeelden   - Omgevingsproces Ternaard NAM   - Omgevingsproces Marsdijk NAM   ¢ Weststellingwerf Vermilion  ¢ Bergen, Schagen, Alkmaar Taga    Technische ois tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>    Overgangsregeling  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Zo spoedig mogelijk:    ¢ Hanteren Schadeprotocol voor vigerende en nieuwe/  herziene winningsplannen met  gebiedsarrangementen/convenanten    * Tijdelijk loket mijnbouwschade    , Tcbb treedt tijdelijk op als CM in de geest van Schadeprotocol  met gebruikmaking van pool van deskundigen IMG    Technische orm msnseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>    Uit te werken    ¢« Uitvoeringsorganisatie  ¢ Melding, NAW, opname    ¢ Hanteren actuele bevingskaart en richtlijnen triage en  ontvankelijkheid    ¢ Beoordelingskader schades (IMG)  ¢ Deskundigheidseisen (IMG)  * Handboek schade opnames (IMG)    Technische nm odntew    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>    Begrippen  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Effectgebied schade   Ground Motion Model (GMM)  Protocol   Publieke regie  Winningsgebied    Technische ois sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>    FAQ  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Bedrijfspanden en kunstobjecten: wat geldt hiervoor?  Bodemdaling en bodemtrilling: onderscheid?   Effectgebied bepaling: hoe doe je dat dynamisch?   Gaswinning, zout en geothermie: samenhang?   Gestapelde mijnbouwactiviteiten: maatwerk?  Grondwaterpeilaanpassing in verband met mijnbouwactiviteiten?  Multicausaliteit: wie let daar op?   Naijlende gevolgen kolenwinning in Limburg: wie let daar op?  Nulmeting en bouwkundige opnames: wenselijk?  Winningsgebied: wat is dat?    Technische ons steteg</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>    november 2018    december 2018    januari 2019    februari 2019    maart 2019    En verder  workshop NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb    gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’  uitwerken CM, Protocol en Convenant  uitwerken overgangsregeling    verdere uitwerking en toetsing aanpak   bij Tcmg, NCG, SodM   vormgeving landelijk loket en digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden, burgers    sondering Kamerleden, VNG, Provincies  publieksvriendelijke versie advies  demonstraties digitaal platform    aanbieding advies aan EZK  ingang overgangsregeling    Technische commisie bodembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>    Geraadpleegde personen en instanties    NAM   Vermilion   Taga   ONE   VNG   IPO   Stop Gaswinning Marsdijk Nu  Noordelijke bestuurderen  Tcmg   SoDM   NCG   RVO    Technische om tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Date : 22-5-2017 16:07:13
F
T
S
ubject : een paar interessante links m bt onze ziensw ijze en schadeafhandeling
A
ttachm ent : beantw oording-kam ervragen-over-het-bericht-nieuw -schadeprotocol-gasw inning-vanaf-1-juli.pdf;ATT00001.htm ;
D
e onderstaande link over de kamervragen werkt niet, want was intern.
H
ier de juiste.
h
ttps://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2017/05/19/beantwoording-kamervragen-over-het-bericht-nieuw-schadeprotocol-gaswinning-vanaf-1-
juli/beantwoording-kamervragen-over-het-bericht-nieuw-schadeprotocol-gaswinning-vanaf-1-juli.pdf
DISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
17.4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  19 mei 2017  
Betreft  Beantwo ording vragen over het bericht ‘ Nieuw schadep rotocol 
gaswinning vanaf 1 juli’  
 
 Pagina  1 van 5 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Bedrijfsleven & Innovatie  
Directie Regio  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGBI -DR / 17064058   
Uw kenmerk  
2017Z05426  
 
 
Geachte Voorzitter 
 
Hierbij stuur ik uw Kamer de antwoorden op de vragen van het lid Van Tongeren 
(GroenLinks) over het bericht ‘ Nieuw schadep rotocol gaswinning vanaf 1 juli’  
(ingezonden 20 april 2017, kenmerk 2017Z05426). 
 
1 
Kent u het bericht 'Nieuw schadeprotocol gaswinning vanaf 1 juli' waaruit blijkt 
dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) zich volledig terugtrekt uit het 
systeem van schade-afhandeling en de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) 
het overneemt? Zo ja, wat is uw oordeel over dit bericht? 
 
Antwoord 
Ik ken dit bericht. In mijn brief aan uw Kamer van 13 april 20171 en in het 
plenaire debat met uw Kamer over de gaswinning in Groningen van 20 april 2017 
heb ik hiervan mijn appreciatie gegeven. 
  
2 
Zijn er aanvullende private of publiekrechtelijke overeenkomsten gesloten tussen 
de Nationaal Coördinator Groningen en de NAM, Shell, Exxon, Centrum Veilig 
Wonen (CVW) of andere betrokken organisaties? Zo ja, kan de Kamer inzicht 
krijgen in deze aanvullende overeenkomsten? 
  
3 
Deelt u de mening dat, als er concurrentiegevoelige contracten zouden zijn die 
niet met de Kamer of de bevolking gedeeld zouden mogen worden, dat op zeer 
gespannen voet staat met de aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid 
voor herstel van vertrouwen? 
  
Antwoord 2 en 3 
Er zijn geen aanvullende overeenkomsten gesloten. 
 
                                                
 
1 Kamerstuk 33 529, nr. 330 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 5 
 Directoraat -generaal 
Bedrijfsleven & Innovatie  
Directie Regio  
 
Ons kenmerk  
DGBI -DR / 17064058  
 
 
4 
Wanneer publiceert de NCG het handboek waarmee de schades worden 
afgehandeld die per juli in gebruik wordt genomen? Hoe worden schades 
afgehandeld die tot 1 juli worden gemeld? 
 
Antwoord 
De NCG zal uiterlijk 1 juli 2017 een nieuw schadeprotocol en bijbehorende 
documenten, waaronder een nieuw handboek schade, vaststellen. Schadegevallen 
die worden gemeld in de periode tussen 31 maart 12.00 uur en 30 juni zullen 
worden geregistreerd en vanaf 1 juli 2017 via de nieuwe procedure worden 
afgehandeld. 
  
5 
Hoe worden de betalingen door de NAM als aansprakelijke partij in het nieuwe 
systeem voor de afhandeling van de schade geregeld? 
  
Antwoord 
De praktische invulling van de afspraak dat NAM zich terugtrekt uit de 
schadeafhandeling, wordt nog nader uitgewerkt. 
 
6 
Deelt u de mening dat in het nieuwe systeem van de schade-afhandeling de 
omgekeerde bewijslast het uitgangspunt is? Zo nee, waarom niet? 
 
Antwoord 
In het plenaire debat met uw Kamer op 20 april 2017 heb ik reeds gemeld dat het 
nieuwe systeem uiteraard volledig in lijn zal moeten zijn met relevante wetgeving. 
Dit geldt dus ook voor artikel 6:177a BW, waarin het bewijsvermoeden is 
opgenomen. 
 
7 
Deelt u de mening dat het nieuwe stelsel van schadeafhandeling moet worden 
voorzien van een prejustitiële toets om een eerlijke en rechtsmatige afdoening te 
garanderen? 
  
Antwoord 
In het plenaire debat met uw Kamer op 20 april 2017 heb ik reeds gemeld dat ik 
dit niet nodig acht. 
 
8 
Er zijn 1650 Groningers die net buiten het aardbevingsgebied wonen waarvan is 
vastgesteld dat de schade aan hun huis niet is veroorzaakt door aardbevingen als 
gevolg van gaswinningen; hoe hebben de onderzoekers van het CVW dit 
vastgesteld? 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 5 
 Directoraat -generaal 
Bedrijfsleven & Innovatie  
Directie Regio  
 
Ons kenmerk  
DGBI -DR / 17064058  
 
Antwoord 
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de technische rapportage 
Schadeonderzoek Groningen Buitengebied, die ik uw Kamer als bijlage bij mijn 
brief van 13 april 2017 heb toegestuurd. 
  
9 
Blijven de rollen van de arbiters als adviseurs van de NCG gehandhaafd in het 
nieuwe systeem voor de afhandeling? Zo nee, wat zal er veranderen voor de 
arbiters? 
 
Antwoord 
Over dit onderwerp heb ik uitgebreid met uw Kamer van gedachten gewisseld in 
het plenaire debat van 20 april 2017. De vormgeving van de nieuwe procedure is 
op dit moment nog onderwerp van gesprek tussen de NCG en betrokken 
bestuurders en maatschappelijke partijen. 
  
10 
Waarom heten de arbiters nu arbiters 'bodembeweging' in plaats van arbiters 
mijnbouwschade, op welke juridische grond is het begrip 'bodembeweging’ 
gebaseerd? 
 
Antwoord 
De aansprakelijkheid van NAM voor schade als gevolg van gaswinning is 
vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (art. 6:177 BW). Hierin wordt gesproken 
over schade die ontstaat door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg 
of exploitatie van een mijnbouwwerk. Dit omvat zowel schade door aardbevingen 
als gevolg van gaswinning als ook schade door bodemdaling als gevolg van 
gaswinning. 
 
11 
Deelt u de mening dat het gewenst is een strikte scheiding te maken tussen 
Economische Zaken, het KNMI en Staatstoezicht op de Mijnen enerzijds en Shell, 
Exxon-Mobil en NAM anderzijds? Zo nee, waarom niet? 
 
Antwoord 
Deze vraag suggereert ten onrechte het bestaan van ongewenste verbanden 
tussen publieke organisaties en private bedrijven die betrokkenheid hebben bij de 
gaswinning. Waar nodig vindt overleg plaats tussen deze partijen, waarbij ieder 
opereert vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. 
 
12 
Deelt u de mening dat de Technische Commissie Bodembeweging dient te worden 
vervangen door een Onafhankelijk Groninger Kennisplatform? Zo nee, waarom 
niet? 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  4 van 5 
 Directoraat -generaal 
Bedrijfsleven & Innovatie  
Directie Regio  
 
Ons kenmerk  
DGBI -DR / 17064058  
 
Antwoord 
De Technische Commissie Bodembeweging (Tcbb) is een commissie die op grond 
van de Mijnbouwwet een aantal wettelijke adviestaken heeft die zijn gerelateerd 
aan bodembeweging door mijnbouwbouwactiviteiten. Ik zie geen aanleiding om 
deze taken elders te beleggen. 
 
13 
Deelt u de mening dat Centrum Veilig Wonen BV dient te worden omgezet in een 
stichting die wordt ondergebracht onder een Onafhankelijk Coördinator, die 
onafhankelijke schade-expertise uitvoert door het Nederlands Instituut Van 
Register Experts (NIVRE) en de gedupeerden ook sociaal en bouwkundig 
ondersteunt? Zo nee, waarom niet? 
 
Antwoord 
In mijn brief van 13 april 2017 heb ik enkele belangrijke elementen geschetst van 
het nieuwe schadeprotocol, dat door de NCG zal worden vastgesteld. Dit betreft 
onder meer de inrichting van een Onafhankelijke Commissie Schadeafhandeling 
(OCS) die, in plaats van NAM, beslist over schadeoorzaken en schadebedragen. 
Daarnaast zullen de kwaliteitseisen voor de opnemers en beoordelaars van schade 
worden ontwikkeld door een externe partij en door de NCG worden vastgesteld. 
 
14 
Worden de NEN- en ISO-normen voor maximale trillingen waartegen een 
bouwwerk in Nederland bestand moeten zijn consequent door vertaalt in de 
nieuwe praktijkrichtlijn in Groningen? Zo ja, waaruit blijkt dat en zo nee, op welke 
rechtsgrond?  
 
Antwoord 
De Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR 9998) wordt opgesteld door het 
Nederlandse normalisatie-instituut (NEN). NEN is verbonden aan het Europese 
normalisatie-instituut CEN en het mondiale instituut ISO. Bij de actualisatie van de 
NPR wordt nationale en internationale kennis benut. Dit blijkt onder meer uit de 
referentielijst in de NPR. Niet altijd is kennis uit andere normen relevant of 
toepasbaar binnen de NPR. Diverse normen of richtlijnen hebben bijvoorbeeld 
betrekking op geluid, bouwwerkzaamheden of het gebruik van machines. Dit type 
trilling kan anders van aard zijn dan een trilling waartegen gebouwen bij een 
aardbeving bestand moeten zijn.  
 
15 
Deelt u de mening dat de gaswinning in Groningen snel substantieel moet worden 
afgebouwd, zodat de schade tot een aanvaardbaar minimum beperkt wordt en er 
een veilige situatie ontstaat? 
 
Antwoord 
Vorig jaar heeft het kabinet de gaswinning uit het Groningenveld gemaximeerd op 
24 miljard m3 per jaar, met ruimte voor meer winning wan neer het kouder is dan 
gemiddeld. Het beperken van veiligheidsrisico’s en het zoveel mogelijk voorkomen </pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  5 van 5 
 Directoraat -generaal 
Bedrijfsleven & Innovatie  
Directie Regio  
 
Ons kenmerk  
DGBI -DR / 17064058  
 
van schade waren belangrijke overwegingen bij dit besluit. Jaarlijks wordt op 
1 oktober bekeken of er nieuwe inzichten zijn die leiden tot heroverweging van 
dit besluit (het ijkmoment). Zoals ik uw Kamer heb bericht bij brief van 18 april 
20172 heb ik, naar aanleiding van een advies van het Staatstoezicht op de Mijnen 
over de ontwikkeling van de seismiciteit, de voorbereidingen in gang gezet om 
vanaf het gasjaar 2017-2018 het productieplafond nog eens met 10% te verlagen. 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp 
Minister van Economische Zaken 
 
 
                                                
 
2 Kamerstuk 33 529, nr. 331 </pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Date : 4-4-2017 15:00:47
F
T
o : @tynaarlo.nl'  @tynaarlo.nl, @aaenhunze.nl'  @aaenhunze.nl,   assen.nl
S
ubject : evaluatierapport aanbevelingen rapport Ovv 
A
ttachm ent : 58dd87f68813rapport-opvolging-groningen-print.pdf;
D
ag allemaal,
 
B
ijgaand ter informatie het evaluatierapport van de Ovv dat afgelopen weekeinde in het nieuws is gekomen.
D
e NAM heeft hierop direct gereageerd door uit het schadeafhandelingsproces in Groningen te stappen en neer te leggen bij de NCG.
 
D
e NCG gaat voor 1 juli  2017 een nieuw schadeprotocol vaststellen waarbij de menselijke maat uitgangspunt wordt. Het moet “snel, transparant en effectief” zijn.
W
at voor mij niet duidelijk wordt is of dit protocol alleen voor het gasveld Groningen wordt opgesteld of dat dit ook voor de kleine velden in Drenthe gaat gelden. Het laatste lijkt
m
ij wel logisch!
 
D
e contouren van het gasgebied speelt nog wel een belangrijke rol. Men wordt gecompenseerd en als men niet tevreden is mag men een second opinion aanvragen of naar de
a
rbiter aardbevingsschade stappen.  
H
et platform OMEM gaf echter aan dat het aantal meetpunten van NAM/ KNMI/ TNO te beperkt is om een epicentrum van een beving nauwkeurig vast te stellen. Ook  heeft
d
e ervaring in Zuidlaren dat bevingen vaak verder reiken dan de contour 
v
an het gasveld. De vraag die we ons dus ook kunnen stellen is “”Hoe betrouwbaar zijn de contouren van
h
et gasvelden?” Dat valt onder de Ovv aanbeveling “omgaan met onzekerheden”.
 
D
it zijn elementen waar we straks rekening mee moeten houden bij onze zienswijze!
 
 
T
ot zover.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
l
.
.. .... ... ... ...
 
 
 
.
.. .... ... ... ...
 
   
 
-
 
 
.
.
w
ebsite: 
w
ww.assen.nl
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>    ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         Aardbevingsrisico's  in Groningen    Stand van zaken opvolging aanbevelingen    Kk RCA  Rn 3 Ne    en    emmen heen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Den Haag, maart 2017
De rapporten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn openbaar. 
Alle rapporten zijn beschik  ba ar via de website van de Onderzoeksraad www.onder  zo eksraad.nl.
Foto cover: Shutterstock.com / creative nature / R. ZwerverAardbevingsrisico’s 
in Groningen
Stand van zaken opvolging aanbevelingen</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>- 2 -De Onderzoeksraad voor Veiligheid
Als zich een ongeval of ramp voordoet, onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid 
hoe dat heeft kunnen gebeuren, met als doel daar lessen uit te trekken. Op die manier draagt de Onderzoeksraad bij aan het verbeteren van de veiligheid in Nederland. De Raad is onafhankelijk en besluit zelf welke voorvallen hij onderzoekt. Daarbij richt de Raad zich in het bijzonder op situaties waarin mensen voor hun veiligheid afhankelijk zijn van derden, bijvoorbeeld van de overheid of bedrijven. In een aantal gevallen is de Raad verplicht onderzoek te doen. De onderzoeken gaan niet in op schuld of aansprakelijkheid.
Onderzoeksraad
Voorzitter: mr. T.H.J. Joustraprof. mr. dr. E.R. Muller prof. dr. ir. M.B.A. van Asselt
Secretaris-directeur: mr. C.A.J.F. Verheij
Bezoekadres: Anna van Saksenlaan 502593 HT Den HaagPostadres: Postbus 954042509 CK Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 333 7000 Telefax: +31 (0)70 333 7077 
Internet:
www.onder  z oeksraad.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>    4         Inleiding eoneeeseeeener eeen oeee neee EDO ECO Peene DeEeE eee neen Peene OEE ECLER Dee benen 5    Opvolging aanbevelingen FOOSOS OOOO PEO OHSS SETS DESEO ODES SE SOESOOSOEHEEOSEOSOOOESOEDERSSESESEOESESSHOCOEOOCCS 7    21 Versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming 7  2.2 Omgaan met onzekerheid venvenvenvensenvensoonensvencenvenveneenceevenneen 9  2.3 Stand van zaken opvolging aanbevelingen … … … … … .nsuensaen ensen enenneneeeen. 10    Situatie in Groningen ….....s.vcvosvoorsoconsoconensnnsnnnonenonsn snnensenenssensenenveenoovsesesorsensecee ÎÌ  31 Besluitvorming over de gaswinning … ennn vennen venvensensvorveneenveneencenrensen 11  3.2 Afhandeling van de door aardbevingen ontstane schade … …………… … … … … ……. 14  3.3 Aanpak van de versterkingsopgave … .…… .senesssseven erven enseneonenenvenenvenensonenense 15  3.4 Regie over de problematiek … enen enen voers ennn envensnensvensenrsenene 16    Ten slotte … eee... vonvserssen cececccseseccce eccncces cocecccceses vacesses eccccsessceccocces eccncces wee 1D    Bijlage A. Verantwoording..........cccrsscsccsssssccescesscscscccssesesccssccessssocsccosssssccosccessssoeees 23    Bijlage B. Opvolging aanbevelingen.................cccccccssssscccsecssescrecsccscoscscsccssccsseeecese 25</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>- 4 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>         In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid aanbevelingen gedaan om ervoor te  zorgen dat veiligheid voldoende aandacht krijgt in de besluitvorming over de gaswinning  uit het Groningenveld.’ Zoals de Raad bij al zijn onderzoeken doet, heeft hij ook in dit  geval bekeken of en hoe de betrokken partijen gevolg hebben gegeven aan zijn aanbeve-  lingen.    Hoewel de betrokken partijen de aanbevelingen voortvarend hebben opgepakt en er daar-  naast andere maatregelen zijn getroffen om de door de gaswinning ontstane problemen  te herstellen, zijn de problemen waar inwoners van Groningen mee te maken hebben  onverminderd groot. De bij de gaswinning betrokken partijen zijn er niet in geslaagd hun  geschonden relatie met de Groningse bevolking te herstellen en de maatschappelijke  onrust is groot.    De Raad is op zoek gegaan naar verklaringen hiervoor. Het bleek daarbij nodig de  aardbevingsproblematiek in Groningen vanuit een ander perspectief te beschouwen dan  in het rapport uit 2015. De Raad is niet alleen nagegaan in hoeverre zijn aanbevelingen  zijn opgevolgd, maar heeft zich ook een breder beeld gevormd van de actuele situatie in  Groningen: hoe de betrokken partijen omgaan met schadeafhandeling, de versterkings-  opgave en andere vraagstukken die in Groningen spelen (zoals bevolkingskrimp en  economische ontwikkeling).    Op grond van de gevoerde gesprekken en documentonderzoek constateert de Raad dat  de huidige aanpak van de problematiek bureaucratisch en procedureel is en niet  bijdraagt aan het herstel van vertrouwen van de inwoners van Groningen in de bij de  gaswinning betrokken partijen. Ook constateert de Raad dat de aanpak gefragmenteerd  is, terwijl de problemen waarmee de bewoners, bedrijven en decentrale overheden  kampen, vragen om regie op een niveau dat alle betrokken partijen ontstijgt. Het schaal-  niveau waarop de problemen in Groningen nu worden aangepakt, is niet in lijn met de  omvang, urgentie en complexiteit van de problematiek.    Deze notitie behandelt eerst de opvolging van de vijf aanbevelingen die de  Onderzoeksraad in 2015 heeft gedaan en beziet vervolgens de Groningse problematiek  in breder perspectief.    1. Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico's in Groningen, februari 2015.    -5-</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>- 6 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>    2 OPVOLGING AANBEVELINGEN         Met zijn rapport uit 2015 wilde de Onderzoeksraad vooral bewerkstelligen dat het  veiligheidsbelang bij activiteiten in de diepe ondergrond voldoende aandacht krijgt. De  Raad benadrukte dat daarvoor de volgende twee zaken van belang zijn:    1. Het versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming over activiteiten  in de diepe ondergrond. In het rapport benadrukte de Raad dat de besluitvorming  over activiteiten in de diepe ondergrond zo moet worden ingericht dat de veiligheid  van bewoners een expliciete plaats in de belangenafweging krijgt. Daarbij merkte de  Raad op dat dit in het geval van Groningen betekent dat de structuur van het  gasgebouw fundamenteel moet worden aangepast.    2. Als uitgangspunt nemen dat complexe en onzekere risico's inherent zijn aan die  activiteiten en daarover communiceren met burgers. In het rapport stelde de Raad  dat onzekerheid onlosmakelijk is verbonden met ondergrondse activiteiten, en dat  onzekerheid en het reduceren ervan het uitgangspunt van het handelen van betrokken  partijen moeten zijn, ook in de communicatie naar de burgers.    Om deze twee zaken te realiseren, heeft de Onderzoeksraad vijf aanbevelingen gedaan:  drie aanbevelingen gericht op het versterken van het veiligheidsbelang en twee gericht  op het omgaan met onzekerheid. Dit hoofdstuk beschrijft kort de stand van zaken inzake  de opvolging van deze aanbevelingen. Meer informatie daarover is te vinden in Bijlage B.    2.1 Versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming    21.1 Organiseren van macht en tegenmacht (aanbeveling 1)   De Onderzoeksraad heeft ten eerste aanbevolen om - naast het Ministerie van  Economische Zaken (EZ) - ook andere ministeries te betrekken bij de besluitvorming over  de exploratie en exploitatie van delfstoffen. De Raad deed die aanbeveling omdat EZ  zowel onderdeel is van de exploitatie als hoeder van alle in het geding zijnde belangen.  Het veiligheidsbelang was niet als zelfstandig belang belegd en de Raad vond het  belangrijk dat dit wel zou gebeuren. De minister van EZ heeft het belang van de aan-  beveling onderschreven en voert aan dat de ministerraad nu de cruciale besluiten neemt.  De Onderzoeksraad vindt echter dat daarmee geen recht wordt gedaan aan de bedoeling  van zijn aanbeveling. De besluitvorming in de ministerraad is te laat om een zorgvuldige  afweging in het beleidsproces te laten plaatsvinden. Andere departementen moeten  eerder in het traject worden betrokken. Het mede door hen laten ondertekenen van de  voorgenomen ministerraadbesluiten maakt deze betrokkenheid zichtbaar. Gezien de  relatie tussen activiteiten in de diepe ondergrond, waar het Ministerie van EZ zich op  richt, en de (veiligheids-)effecten daarvan bovengronds zou het ook voor de hand liggen  het veiligheidsbelang als eigenstandig belang bij een ander ministerie te beleggen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>- 8 -Verder drong de Onderzoeksraad in zijn rapport aan op een fundamentele aanpassing 
van de structuur van het gasgebouw.2,3 Dat deed de Raad omdat het gasgebouw is 
ingericht op de optimalisering van de opbrengsten en de leveringszekerheid van het gas. De minister van EZ heeft in zijn reactie op het rapport toegezegd de structuur van het gasgebouw aan te passen. Het is echter onduidelijk op welke wijze hij dat wil doen en op welke termijn dit is voorzien. In een brief aan de Tweede Kamer merkt de minister 
hier over het volgende op: “Dit verkennende overleg is nu gaande en dient met grote 
zorg vul digheid gevoerd te worden. Het is dan ook niet mogelijk om aan te geven 
wanneer resul  ta ten te verwachten zijn. Het is een ingewikkeld overleg op grond van een 
situatie die in de loop van tientallen jaren is uitgekristalliseerd.”  4 Vooralsnog zijn geen 
wijzigingen in de structuur van het gasgebouw zichtbaar. 
2.1.2  Burgerperspectief in besluitvorming winning (aanbeveling 2)
De Onderzoeksraad heeft ook aanbevolen het burgerperspectief structureel en herken -
baar mee te nemen in de besluitvorming over de gaswinning in Groningen, door provincie en gemeenten een rol te geven in die besluitvorming. Het Ministerie van EZ heeft hierop de Mijnbouwwet aangepast. De gewijzigde wet, die op 1 januari 2017 in werking is getreden, bevat voorzieningen om de inspraakmogelijkheden voor provincies, gemeenten en waterschappen te vergroten en de belangen van omwonenden structureel een plaats te geven in het besluitvormingsproces rondom de gaswinning in Groningen. Daarnaast heeft de minister van EZ meer bevoegdheden gekregen om opsporings- en winningsvergunningen aan te passen, in te trekken of er voorschriften aan te verbinden. Aangezien de wet recent in werking is getreden, is hiermee nog geen ervaring opgedaan. 
Bij de besluitvorming over de winningsplannen zijn de inspraakmogelijkheden voor 
decen  trale overheden en omwonenden vergroot. De belangen van omwonenden worden  
zo ex  plicieter meegenomen en kunnen nu een weigeringsgrond zijn voor de minister. De 
be sluitvorming over het winningsplan Groningenveld 2016 is, vooruitlopend op de 
wijziging van de wet, via deze nieuwe procedure voorbereid. In totaal zijn 5.530 ziens -
wijzen ingediend op het instemmingsbesluit, waarvan 252 unieke zienswijzen en 
29  reacties van overheden.5 Hierin komt nadrukkelijk naar voren dat de inwoners van 
Groningen zich zorgen maken over hun objectieve en subjectieve veiligheid. Het 
definitieve instemmings  be sluit schenkt echter nauwelijks aandacht aan subjectieve 
veiligheid. Een deel van de betrokken partijen vraagt zich af of de minister van EZ de ingediende zienswijzen en reacties serieus heeft genomen, omdat hij in zijn toelichting op het besluit vooral refereert aan de adviezen van het Staatstoezicht op de Mijnen en Gasunie Transport Services (zie ook paragraaf 3.1). 
2.1.3  Onafhankelijkheid Staatstoezicht op de Mijnen (aanbeveling 3)
In zijn rapport heeft de Raad verder aanbevolen de onafhankelijkheid van het Staats -
toezicht op de Mijnen (SodM) ten opzichte van het Ministerie van EZ en de sector te versterken. Het kabinet heeft hiertoe de spelregels voor rijksinspecties geëxpliciteerd en 
2 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen , februari 2015, p. 9. 
3 Een beschrijving van de structuur van het gasgebouw is te vinden in figuur 3 van het rapport Aardbevingsrisico’s in 
Groningen  uit 2015. 
4 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/richtlijnen/2016/11/17/voorstel-van-wet-tot-wijziging-van-de-mijn  b ouw w et
5 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/09/23/instemmingsbesluit-groningen-vergroten-veiligheid-en-
verminderen-schade , geraadpleegd op 22 februari 2017.</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>    vastgelegd in de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties, die op 1 januari 2016 in werking  zijn getreden.* Ook zijn de toezeggingen van het kabinet om de positie van de inspecteur-  generaal van SodM te versterken en meer onafhankelijk te maken met de wijzigingen in  de Mijnbouwwet nagekomen. Aangezien de wet op 1 januari 2017 in werking trad, is nog  niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de praktijk uitwerken. De Raad constateert  wel dat SodM vooruitlopend op deze wijziging een meer onafhankelijke rol innam.  Verschillende partijen, waaronder gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie  Groningen, onderschrijven dit.    2.2 Omgaan met onzekerheid    2.2.1 Kennisontwikkeling diepe ondergrond (aanbeveling 4)   De Onderzoeksraad heeft aanbevolen een onderzoeksprogramma in te richten waar-  binnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek wordt  gedaan naar de effecten van activiteiten in de diepe ondergrond in het algemeen en de  effecten van gaswinning in Groningen in het bijzonder. Op het moment dat de Raad zijn  rapport publiceerde beschikte NAM al enkele jaren over een eigen onderzoeksprogramma,  waarbinnen onderzoek wordt gedaan naar de Groningse ondergrond en de effecten van  gaswinning. In aanvulling daarop zijn, in reactie op de aanbeveling, twee nieuwe onder-  zoeksprogramma's ingericht. Het Ministerie van EZ heeft het ‘Kennisprogramma Effecten  Mijnbouw’ ingericht en NWO’ het ‘Nationaal programma Kennisontwikkeling Diepe  Ondergrond’. Binnen deze programma's waren op het moment van schrijven van deze  notitie nog geen onderzoeken gestart.    Ondanks de voornemens om meer kennis over de diepe ondergrond te ontwikkelen,  vindt de Raad het - gezien de urgentie van de aardbevingsproblematiek - opmerkelijk  dat het meer dan twee jaar heeft geduurd totdat deze onderzoeksprogramma's waren  ingericht. Ook valt het de Raad op dat EZ en NWO er niet in zijn geslaagd om gezamenlijk  te komen tot één integraal onderzoeksprogramma, zoals was aanbevolen.    2.2.2 Communiceren over onzekerheid (aanbeveling 5)   De Onderzoeksraad heeft aan de minister van EZ en de Nederlandse Aardolie Maat-  schappij (NAM) aanbevolen in hun communicatie met burgers transparant te zijn over  onzekerheden, en te expliciteren en motiveren welke plaats onzekerheid krijgt in de  besluitvorming over de exploratie en exploitatie van delfstoffen. Deze communicatie  dient zich daarbij niet te beperken tot een (technische) uiteenzetting over de relatie  tussen gaswinning en seismiciteit. De Raad constateert dat partijen in de afgelopen jaren  weliswaar meer openheid bieden over de relatie tussen gaswinning en seismische  activiteit, maar dat zowel EZ als NAM worstelt met het centraal plaatsen van onzekerheid  in de dialoog met burgers. Zoals mede uit de opvolging van aanbeveling 4 blijkt, zijn  partijen zich bewust van de onzekerheden. Deze staan beschreven in onder meer het  winningsplan van NAM en het advies hierop van het SodM. Het bevreemdt de Raad dat    6 Stcrt. 2015, nr. 33574,  7 De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.    „9.</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>- 10 -het de betrokken partijen nog steeds niet lukt om deze onzekerheid een prominente 
plek te geven in de dialoog met burgers.
2�3 Stand van zaken opvolging aanbevelingen
De Onderzoeksraad constateert dat het merendeel van zijn aanbevelingen voortvarend is opgepakt, maar ziet ook dat een aantal cruciale aspecten niet nader is vormgegeven. De aanbevelingen waren vooral gericht op het beter betrekken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming over activiteiten in de diepe ondergrond. De aardbevingsproblematiek kent echter meer facetten: de urgentie om te komen tot oplossingen, de complexiteit en onzekerheid die het probleem domineren, het gebrek aan kennis en de verdeeldheid over wat nagestreefd moet worden. Het volgende hoofdstuk gaat daar nader op in. Het beschrijft achtereenvolgens: de besluitvorming over de gaswinning, het verloop van het proces van schadeafhandeling, de aanpak van de versterkingsopgave en de regie over de aardbevingsproblematiek.</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>    3 SITUATIE IN GRONINGEN         3.1 Besluitvorming over de gaswinning    Bij de besluitvorming over de hoeveelheid te winnen gas en de voorwaarden waaronder  dit gas gewonnen kan worden, spelen drie belangen een rol. Ten eerste betreft dat de  belangen van de bewoners van het Groningenveld, namelijk veiligheid en het voorkomen  van schade aan gebouwen en infrastructuur. Het tweede belang, leveringszekerheid,  houdt in dat kan worden voorzien in de gasbehoefte van Nederlandse huishoudens en  voldaan kan worden aan de verplichtingen aan het buitenland. Ten slotte hebben de bij  de gaswinning betrokken ondernemingen (Shell en ExxonMobil?) en de Nederlandse  overheid financieel belang bij de gaswinning.    In de afgelopen jaren zijn, al dan niet na tussenkomst van de rechter, diverse besluiten  genomen die hebben geleid tot een afname van de hoeveelheid gewonnen gas (zie  tabel 1 en figuur 1).         Datum van het | Periode waarop Omvang gaswinning  OTRA _ besluit betrekking   mula  17 januari 2014 2014 42,5 miljard Nm?  (minister EZ) 2015 42,5 miljard Nm? ;   2016 40,5 miljard Nm? én 80% minder gaswinning bij Loppersum   30 januari 2015 Heel 2015 39,4 miljard Nm?  (minister EZ)  9 februari 2015 Eerste helft 2015 16,5 miljard Nm?  {minister EZ)  23 juni 2015 Heel 2015 30 miljard Nm? (dus 13,5 miljard Nm? in 2e helft van 2015)    (minister EZ)    18 nóvember-2015 | Gasjaar 2015-2016 | 27 miljard Nm? (overschrijding tot maximaal 33 Nm? is   (Raad van State) alleen toegestaan als het gasjaar 2015-2016 een relatief  koud jaar blijkt te zijn. Ook mag voorlopig geen gas  worden gewonnen in en rond Loppersuen).    30 september 2016 | Gasjaar 2016-2017 | 24 miljard Nm? per gasjaar (overschrijding tot maximaal    (minister EZ)? Gasjaar 2017-2018 30 Nm? is alleen toegestaan als het gasjaar een relatief  Gasjaar 2018-2019 | koud jaar blijkt te zijn)  Gasjaar 2019-2020    Gasjaar 2020-2021    Tabel 1: Besluiten omtrent de hoeveelheid te winnen gas in Groningen.    8 _ Oliemaatschappijen ExxonMobil en Shell zijn de eigenaren van NAM, met elk een aandeel van 50%.  9 _Erloopteen beroepsprocedure bij de Raad van State tegen dit besluit.    -11-</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>- 12 -Volume in miljard Nm3
0102030405060
2020-20212019-20202018-20192017-20182016-20172015-20162014-20152013-20142012-20132011-20122010-20112009-20102008-20092007-20082006-20072005-20062004-20052003-20042002-20032001-20022000-20011999-20001998-19991997-19981996-19971995-19961994-19951993-19941992-19931991-19921990-1991
Daadwerkelijke gasproductie Geplande gasproductie
Figuur 1:  Gerealiseerd en gepland volume gaswinning in Groningen in de gasjaren 1990/91-2020/21 (in miljard 
Nm3). Bron: NAM (cijfers daadwerkelijke gasproductie).
Het meest recente besluit van de minister van Economische Zaken (EZ) over de gas -
winning uit het Groningenveld dateert van september 2016.10 De minister refereert in dat 
besluit aan de belangen leveringszekerheid en veiligheid. Besloten is dat de komende 
vijf jaar  11 24 miljard Nm3 gas per gasjaar  12 mag worden gewonnen. Daarbij wordt 
gestreefd naar een zo vlak mogelijke winning met zo min mogelijk fluctuaties, omdat een 
gelijk  matige gaswinning minder seismiciteit lijkt op te leveren dan wanneer met pieken 
en dalen wordt gewonnen.13 Om seizoensgebonden piekniveaus in de vraag naar gas op 
te kunnen vangen, is het dan echter wel noodzakelijk gemiddeld meer gas te winnen.14 
Besloten is dat alleen in koude winters en indien dat strikt noodzakelijk is, extra gas mag 
worden gewonnen (maximaal 6 miljard Nm3 per gasjaar). De minister is tot dit besluit 
gekomen op basis van adviezen van Gasunie Transport Services en Staatstoezicht op de Mijnen (SodM),
15 die stellen dat bij een gaswinning van 24 miljard Nm3 per gasjaar sprake 
is van een verantwoord basisniveau van winning waarbij wordt voldaan aan de eisen van leveringszekerheid. 
10 Instemmingsbesluit winningsplan Groningen gasveld, 30 september 2016. 
11 Tot en met gasjaar 2020-2021.
12 Een gasjaar loopt van 1 oktober tot en met 30 september.
13 Advies SodM op het Winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p.52.
14 Instemmingsbesluit winningsplan Groningen gasveld, 30 september 2016, p.23.
15 Advies SodM op het Winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p.13.</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>    De Raad constateert dat leveringszekerheid nog steeds een prominente plaats inneemt  in de besluitvorming over het winningsniveau. In de belangenafweging speelt ook  objectieve veiligheid (d.w.z. het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van de aard-  bevingen) een belangrijke rol, maar het is onduidelijk op welke wijze subjectieve veiligheid  (d.w.z. de mate waarin burgers zich veilig voelen) is meegewogen. De minister stelt  nadrukkelijk dat hij de ingediende zienswijzen in zijn besluit heeft betrokken; niet alle  indieners ervaren dat echter zo (zie ook paragraaf 24.2). Het is nog te vroeg om vast te  stellen wat het precieze effect van het verlagen van het productieplafond op het  aardbevingsrisico is. Metingen uit 2016 laten zien dat de hoeveelheid aardbevingen ten  opzichte van 2015 licht is toegenomen en de kracht van de bevingen licht is afgenomen  (zie figuur 2).    140         120         100              go  o         Aantal bevingen    3                        40  , I |         0 _  om DO HA N sr mM OH OD O nN © oom © A O Nm Fr U OO  SBSaSeeRSeeE SE RSeESSSSSSsSSsgseeseeee  ee eRRRRRARRR RS esse LO  eee eee ee ENEN EN OENE ENEN EN NON EN NON ON ON ON    Magnitude Oftot1 MEM ioen:s MM i5totz2o MN zo tz  | 2,5 tot 3,0 mn 3,0 tot 3,5 mn 3,5 en hoger    Figuur 2: Aantal en kracht van de aardbevingen in het Groningenveld (1986-2016)</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>- 14 -Consensus over een veilig niveau van gaswinning ontbreekt. Politiek, media en bewoners 
noemen vaak 12 miljard Nm3 gas als maximaal niveau van veilige winning. Dit veronder -
stelde veilige niveau van winning is afkomstig uit een bijlage16 bij het SodM-advies op 
het winningsplan 2013. In 2016 komt het SodM echter terug op het winningsniveau van 12 miljard Nm
3 per jaar. In zijn advies op het winningsplan geeft de inspectiedienst aan: 
“Die onderbouwing is onjuist. Bij een hoger niveau van winning dan 12 miljard Nm3 per 
jaar zullen jaarlijks meer bevingen optreden, maar dat hoeft niet te leiden tot over -
schrijding van de recentelijk vastgestelde veiligheidsnorm of tot overschrijding van een schadeniveau dat acceptabel kan zijn.”
17
De Raad constateert dat de besluitvorming over de hoeveelheid te winnen gas gebaat is bij duidelijkheid over een acceptabel niveau van gaswinning. Hiertoe is het van belang een maatschappelijke dialoog te voeren en een politieke beslissing te nemen over een ‘acceptabel niveau van veiligheid’ waarbij het niet alleen gaat om objectieve veiligheid, maar ook om subjectieve veiligheid.
18 Op dit moment is vooral NAM belast met het 
voeren van deze dialoog en het bepalen van het maatschappelijk risico voor het Groningenveld.
19 De Raad is echter van mening dat deze verantwoordelijkheid bij de 
overheid dient te liggen, zodat overheid, wetenschap en burgers in dialoog kunnen 
komen tot een breed gedragen ‘acceptabel niveau van veilig  he id’. Op die manier kan het 
burgerperspectief beter in de besluitvorming over gaswinning worden betrokken. De Staat is verantwoordelijk voor het vaststellen van het acceptabel niveau van veiligheid.
3�2 Afhandeling van de door aardbevingen ontstane schade 
De Onderzoeksraad constateerde in zijn rapport dat de schadeafhandeling door NAM een bron van onvrede onder de bevolking is.
20 “Gedupeerden noemen de benadering 
van NAM in interviews met de Raad onpersoonlijk en geven aan het gevoel te hebben dat ze niet serieus worden genomen. Vooral bij complexe schades is er discussie over de vraag in hoeverre de schade is veroorzaakt door aardbevingen, duurt de afhandeling lang en blijft de schade ook na herstelwerkzaamheden vaak zichtbaar.”
21 De vraag is of deze 
situatie sinds de publicatie van het rapport in februari 2015 verbeterd is.
De Raad constateert dat voor schadeafhandeling de afgelopen jaren een compleet nieuw 
stelsel is ingericht. Dit stelsel bestaat uit veel partijen met complexe relaties.22 Sinds 
januari 2015 verzorgt het Centrum Veilig Wonen (CVW), een uitvoeringsorganisatie van NAM, de schadeafhandeling. Casemanagers van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) verzorgen sinds september 2016 de afhandeling van complexe schades.
23 Verder 
16 Bijlage bij advies SodM op winningsplan 2013, januari 2014: Reassessment of the probability of higher magnitude 
earth quakes in the Groningen gas field; Muntendam-Bos, dr. A.G. en dr. J.A. de Waal; 16 januari 2013, p. 2.
17 Advies SodM winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p. 21.
18 Zoals ook beschreven in het advies van de Commissie Meijdam (Adviescommissie ‘Omgaan met risico’s van 
geïnduceerde aardbevingen’), 14 december 2015.
19 Bijvoorbeeld via artikel 8 van het instemmingsbesluit op het Winningsplan 2016.
20 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen , februari 2015, p. 80.
21 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen,  februari 2015, p. 47.
22 Winter H., M. Wever, S. Krouwer, M. Uri en S. de Wijs, De governance van de afhandeling van mijnbouwschade , 
RUG, december 2016, p. 3.
23 https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/actueel/nieuws/2016/september/2/ncg-neemt-complexe-schades-over  </pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>    spelen onder meer de Arbiter Bodembeweging, de Commissie Bijzondere Situaties en de  Onafhankelijke Raadsman een rol bij de schadeafhandeling. Ten slotte ondersteunt de  NCG maatschappelijke organisaties bij het inrichten van een onafhankelijk steunpunt 'Stut  en Steun’ voor bewoners?    Het nieuw ingerichte stelsel heeft er niet toe geleid dat de onvrede over het proces van  schadeafhandeling is weggenomen. Hoewel veel gedupeerden tevreden zijn over de  schadeafhandeling,® wordt dit proces ook door velen als traag en moeizaam ervaren. De  aandacht gaat teveel uit naar het correct doorlopen van de procedures en te weinig naar  de behoeften en gevoelens van de gedupeerden. De Onafhankelijke Raadsman ontvangt  veelvuldig klachten over afwezige, gebrekkige of onjuiste communicatie door het CVW  of NAM. Met de afhandeling van schades is bovendien veel tijd gemoeid. De  Onafhankelijke Raadsman constateert dat de afhandeling van kleine schades soms  onevenredig veel kosten met zich mee brengt. De proceskosten bij kleine schades zijn  vaak hoger dan de uiteindelijk uitgekeerde schade.    Het aantal schademeldingen is groot. In 2016 waren er 17.925 meldingen.” Schades en  de wijze waarop de schadeafhandeling verloopt, hebben een grote impact op bewoners.  Onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen toont aan dat bewoners in gebieden waar  veel schade is meer gezondheidsklachten hebben en een minder goede geestelijke  gezondheid. “De negatieve effecten van schade treden met name op bij mensen die  meervoudige schade hebben”?    Naast de veelheid aan organisaties die zich met schadeafhandeling bezig houden, zijn er  meerdere (tijdelijke) regelingen waar bewoners in het aardbevingsgebied voor in  aanmerking kunnen komen, zoals de waarderegeling, de regeling waardevermeerdering  en de opkoopregeling. Voor bewoners met een stapeling van medische, psychische,  sociale en soms ook economische problemen is de regeling Bijzondere Situaties  ingesteld.” Uit de gesprekken die de Raad heeft gevoerd met bewoners, gemeenten en  de provincie komt het beeld naar voren dat de veelheid aan organisaties en regelingen  voor schadeafhandeling wordt ervaren als ‘pleisters plakken’.    Veel Groningers plaatsen vraagtekens bij de onafhankelijkheid van het CVW vanwege de  relatie tot NAM en hebben kritiek op het gebrek aan transparantie over de relatie tussen  het CVW en NAM.“ Het CVW erkent zelf dat van een onafhankelijke positie van het  CVW op dit moment geen sprake kan zijn, omdat NAM aansprakelijk is voor alle schade. *    24 _NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017- 2021, p. 28.   25 Faber, D. S. van der Veen en P. de Jong, Onderzoek naar de tevredenheid met de schadeafhandeling door de  NAM, Ape Onderzoek en advies, augustus 2015, p. XV.   26 Onafhankelijke Raadsman, Klachten over de afhandeling van schade en versterking als gevolg van gaswinning in  Groningen. Halfjaarrapportage 2016, 12 oktober 2016, p. 2.   27 _http://www.nam.nl/feiten-en-cijfers/voortgang-schadeafhandeling.html   28 Postmes, T., K. Stroebe, J. Richardson, B. LeKander, en F. Oldersma Veiligheidsbeleving, gezondheid en toekomst-  perspectief van Groningers. Wetenschappelijk rapport #2, 7 februari 2017, p. 48.   29 Website Vangnet voor Bijzondere Situaties als gevolg van aardbevingen in Groningen http:/www.vangnet-  bijzonderesituaties.nl/   30 Winter H., M. Wever, S. Krouwer, M. Uri en S. de Wijs, De governance van de afhandeling van mijnbouwschade,  RUG, december 2016, p.3.   31 Brief NAM en CVW aan NCG, 9 juni 2016, Inzicht overeenkomst NAM-CVW.   32 Website CVW, 31 januari 2015, Uitleg over positie Centrum Veilig Wonen. Zie: https://www.centrumveiligwonen.  nl/nieuws/uitleg-over-positie-centrum-veilig-wonen    -15-</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>- 16 -NAM heeft recent aangegeven bereid te zijn afstand te nemen van het proces van 
schadeafhandeling.33 
Naar het oordeel van de Raad draagt de huidige wijze en vorm van schadeafhandeling, ondanks alle inspanningen en organisaties, niet bij aan het herstel van vertrouwen. 
3�3 Aanpak van de versterkingsopgave
Met het oog op veiligheid van burgers is het van belang dat woningen, andere gebouwen en infrastructuur zijn berekend op de maximale kracht van aardbevingen waar Groningen mee te maken kan krijgen. Uit een eerste inspectie van 1.450 woningen blijkt dat deze zeer waarschijnlijk allemaal moeten worden versterkt. In 2017 worden nog eens 5.000 woningen geïnspecteerd.
34 
Het vormgeven van de versterkingsaanpak is geen eenvoudige opgave, onder meer 
door  dat er onzekerheid bestaat over de maximale kracht van aardbevingen waar Groningen 
mee te maken kan krijgen, het precieze aantal woningen en gebouwen dat versterkt moet worden en de benodigde versterkingsmaatregelen. Wat betreft versterking bestaat voor woningen wel een richtlijn, maar zijn voor bijvoorbeeld infrastructuur, dijken en chemische bedrijven geen direct toepasbare beoordelingskaders beschikbaar.
35 
Daarnaast doet zich bij het vormgeven van de versterkingsaanpak een dilemma voor 
tussen zorgvuldigheid en snelheid. Aan de ene kant is het belangrijk de versterkings -
opgave - die naar verwachting omvangrijk, kostbaar en ingrijpend is - zorgvuldig vorm te geven, wat diepgaand onderzoek en een gedegen voorbereiding vereist. Aan de andere kant is het - met het oog op de veiligheid van de bewoners van het Groningenveld - van belang om woningen zo snel mogelijk te versterken. 
In het winningsplan is sprake van een periode van vijf jaar waarbinnen woningen versterkt 
moeten worden.
36 Provincies en gemeenten verschillen van mening met het Rijk over de 
wijze waarop dit moet worden geïnterpreteerd.37 Het Ministerie van EZ meent dat verster -
king binnen vijf jaar plaats moet vinden, gerekend vanaf het moment dat uit een inspectie blijkt dat versterking noodzakelijk is. Gemeenten en provincie vinden dat inspecties en versterking binnen een periode van vijf jaar, gerekend vanaf 1 januari 2016, moeten plaatsvinden.
Gezien de omvang van de versterkingsopgave en het huidige tempo daarvan, is het 
denkbaar dat een deel van de versterkingen pas plaatsvindt tegen de tijd dat het aard -
bevingsrisico is afgenomen. De minister van EZ heeft aangegeven dat de vraag naar gas 
na 2020 waarschijnlijk zal afnemen en de gaswinning in stappen kan worden gereduceerd naar 7 miljard Nm
3 in 2029.38 Hoewel geen zekerheid bestaat over het precieze effect van 
33 NAM, Nieuwjaarstoespraak NAM-directeur Gerald Schotman , 10 januari 2017, p.5.
34 NCG, 1450 panden moeten versterkt in aardbevingsgebied, Nieuwsbericht, 7 december 2016. 
35 NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017 - 2021 , p. 12.
36 NAM, Winningsplan Groningen Gasveld 2016 , p. 53.
37 Brief EZ aan Tweede Kamer, DGBI-DR / 16181273, 23 december 2016, p.2.
38 Brief EZ aan Tweede Kamer, DGETM-EI / 16132605, 12 september 2016, p. 5. </pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>    een afname in de productie op het ontstaan van aardbevingen, is het de verwachting dat  het aardbevingsrisico afneemt. Hoe langer het duurt voordat woningen worden versterkt,  hoe meer de vraag rijst of het op dat moment nog nut heeft. De Raad constateert dat  het tempo van de versterkingsopgave niet in lijn is met de ontwikkeling van het aard-  bevingsrisico.    3.4 Regie over de problematiek    Partijen in de regio zijn het erover eens dat er de afgelopen jaren veel is gebeurd op het  gebied van veiligheid, schadeafhandeling en de versterkingsopgave. Tegelijkertijd  constateren zij dat er nog een lange weg te gaan is. Het kost veel tijd om dingen gedaan  te krijgen en er is maatschappelijke en politieke druk voor nodig. Diverse getroffen maat-  regelen zijn afgedwongen door andere partijen, zoals de Raad van State, de Rechtbank  Noord-Nederland en de Tweede Kamer. Regionale partijen en inwoners van de provincie  hebben het gevoel dat ze alles moeten bevechten.    De stroperige processen van schadeafhandeling en versterking leiden ook tot frustratie  in de regio over ‘de nodige grote stappen die maar niet genomen worden’. Deze frustratie  wordt op de NCG geprojecteerd. Er is veel discussie over de positie van het Ministerie  van EZ in relatie tot de NCG. Formeel werkt de NCG namens gemeenten, provincie en  Rijk, maar beheersmatig is hij ondergebracht bij EZ, ‘als ambtenaar van EZ’. In de  provincie leven zorgen over het afnemend draagvlak onder de bevolking voor de NCG.  De partijen die zitting hebben in de bestuurlijke ®” en maatschappelijke *° stuurgroep van  de NCG merken op dat zij veelal voor voldongen feiten worden geplaatst en niet worden  betrokken vanuit hun formele adviseursrol. Het gevoel gezamenlijk een route uit te  zetten, ontbreekt bij deze partijen.    Regionale bestuurders onderstrepen het belang van de NCG voor de provincie. Zij zien  de komst van de NCG als een groot goed en waarderen de inspanning die geleverd  wordt. Zij hebben echter ook de indruk dat de NCG een te beperkte armslag heeft en  zelfstandig geen besluiten kan nemen. In een wetsvoorstel dat nu in behandeling is,  krijgt de NCG een meer onafhankelijke positie, om een sterkere regie op een transparant  en onafhankelijk proces voor de afhandeling van de schade en de versterkingsopgave  mogelijk te maken. De vraag is of het wetsvoorstel dat thans bij de Raad van State ligt  helderheid zal bieden. Er dient een principiële keuze gemaakt te worden of de NCG  onderdeel is van het departement of een bestuurlijk orgaan wordt.    De werkzaamheden van de NCG zitten dicht op de uitvoeringspraktijk met waar nodig  individuele aandacht voor economische en/of maatschappelijke problemen van  bewoners. De schadeafhandeling en de versterkingsopgave zijn hierdoor op zichzelf al  complexe opgaven. Vooral de versterkingsoperatie is, los van het technische vraagstuk,  bijzonder verstrekkend. Ingrepen in bestaande bebouwing, kunnen de complete woon-  omgeving op zijn kop zetten en hele dorpsgemeenschappen raken. Aangezien het bij    39 De provincie Groningen en de gemeenten in het aardbevingsgebied.  40 Het Gasberaad en de Groninger Bodembeweging.    „17 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>- 18 -een dergelijke operatie belangrijk is rekening te houden met wat een dorp aankan, kiest 
de NCG er bewust voor de bewoner centraal te stellen en per straat en per dorp te communiceren. Het is de vraag of de NCG, gegeven de complexiteit van de opgaven waarvoor hij zich gesteld ziet, zijn rol als regievoerder en verbinder, over de partijen en de verschillende aspecten van de problematiek heen, waar kan maken.
De problematiek rondom de gaswinning in Groningen is breder dan de schadeafhandeling 
en de versterkingsopgave. Het is geen problematiek die in isolement opgelost kan 
worden, omdat oplossingen gekozen moeten worden in samenhang met andere ont -
wikkelingen in de regio en de rest van Nederland, denk bijvoorbeeld aan de krimp -
problematiek  41 en de ambities op het gebied van energietransitie. Hoe voorkom je dat je 
investeert in het versterken van woningen (en scholen, zorgcentra, etc.) die op termijn 
overbodig zijn?  42 En hoe anticipeer je op activiteiten op het gebied van economi  sc he 
versterking die krimp kunnen beperken? De beoogde energietransitie heeft tot gevolg dat Nederland minder afhankelijk wordt van Gronings gas. Het tempo waarmee de transitie naar duurzame energiebronnen plaatsvindt, kan van invloed zijn op de snelheid waarmee de gaskraan verder wordt dichtgedraaid.
Tot nu toe lijkt de minister van EZ te kiezen voor een gefragmenteerde aanpak: een 
aparte structuur voor gaswinning, voor schadeafhandeling, voor onderzoek en voor versterking. Elk probleem krijgt daardoor zijn eigen aanpak, zijn eigen doorlooptijd en zijn eigen afwegingskader. Deze gefragmenteerde aanpak draagt het gevaar in zich dat cruciale beslissingen in isolement worden genomen en niet in samenhang met daaraan gerelateerde vraagstukken.
41 In bijna de helft van de gemeenten in de provincie Groningen is sprake van bevolkingskrimp. Zie: https://www.cbs.
nl/nl-nl/achtergrond/2016/32/bevolkingskrimp-in-kwart-van-gemeenten. 
42 NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017 - 2021 , p. 61.</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>    4 TEN SLOTTE         Uit de gesprekken die de Onderzoeksraad heeft gevoerd, blijkt dat vrijwel alle betrokke-  nen behoefte hebben aan rust rondom het gaswinningsdossier. De realiteit staat dat  echter in de weg. Een acceptabel niveau van veiligheid met betrekking tot gaswinning,  dat recht doet aan de gevoelens van onveiligheid bij de bevolking, is nog niet vastgesteld.  Het huidige proces van schadeafhandeling, dat sterk gericht is op financiële compensatie  van schade die aantoonbaar is veroorzaakt door de gaswinning, sluit onvoldoende aan  bij de beleving en behoeften van de gedupeerden. Verder spelen in de provincie  Groningen en elders in Nederland andere vraagstukken die in samenhang met de  aardbevingsproblematiek aangepakt moeten worden.    De Onderzoeksraad constateert dat er veel is gedaan om de problemen die door de  gaswinning zijn ontstaan te repareren, maar dat de huidige aanpak gefragmenteerd is.  Bewoners worden door een veelheid aan regelingen geconfronteerd met een sterk  bureaucratisch en juridisch ingericht proces. De tot dusverre getroffen maatregelen doen  geen recht aan de veelheid aan problemen waarvoor de inwoners van Groningers zich  gesteld zien.    Ruim vijftig jaar heeft heel Nederland geprofiteerd van de gaswinning. De baten gingen  voor de lasten uit. Het kan dan ook niet zo zijn dat deze lasten, die steeds pregnanter en  indringender in beeld komen, worden afgewenteld op de regio waar het gas gewonnen  is. Het betreft een nationaal probleem dat een nationale aanpak verdient.    Nadere opvolging aanbevelingen   De Onderzoeksraad constateert, op basis van zijn verkenning, dat het merendeel van zijn  aanbevelingen voortvarend is opgepakt, maar ziet ook dat een aantal cruciale aspecten  niet nader is vormgegeven.    De Raad benadrukt dat op korte termijn het zogenoemde ‘gasgebouw' herzien moet  worden, waarbij het ontvlechten van belangen een prominente plaats moet krijgen. Om  de toekomstige besluitvorming goed voor te bereiden en de inwoners van Groningen  meer duidelijkheid te geven over de onzekerheden die samenhangen met de gaswinning,  is het tevens noodzakelijk te komen tot daadwerkelijke afstemming in de vele weten-  schappelijke en toegepaste onderzoeken naar de effecten van de activiteiten in de diepe  ondergrond. Verder verdient de communicatie over onzekerheden binnen het aard-  bevingsdossier meer aandacht. Ten slotte is het noodzakelijk te komen tot een maat-  schappelijk en politiek geaccepteerd veiligheidsniveau.    Op maat gesneden schadeafhandeling door de overheid   De Raad vindt dat recht gedaan moet worden aan de behoeften en gevoelens van de  gedupeerden. Er is in het proces van schadeafhandeling een transitie nodig van het  streven naar procedurele precisie naar het hanteren van de menselijke maat, waarbij het  totaal aan regelingen vereenvoudigd dient te worden. Naar het oordeel van de Raad    -19 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>- 20 -betekent dit een ruimhartige compensatie en een eenvoudiger proces van schade -
afhandeling waarbij burgers niet langer te maken hebben met en afhankelijk zijn van 
NAM. Dit houdt in dat NAM noch direct, noch indirect betrokken moet zijn bij het schadeafhandelingsproces. Het geld dat beschikbaar is, moet ten goede komen aan de 
compensatie en niet aan het schadeproces. De overheid dient het proces van schade -
afhandeling in eigen handen te nemen, zoals ook is gebeurd in het Project Geluidisolatie Schiphol (Progis).
43 Vanzelfsprekend dient de overheid de aansprakelijkheid met NAM 
nader te regelen. 
Duidelijkheid over de versterkingsoperatie
De Raad acht het noodzakelijk dat meer duidelijkheid wordt geboden over de inhoud en het proces van de versterkingsoperatie. Het is helder dat de totale versterking niet zal kunnen plaatsvinden binnen vijf jaar. Daar zal aanzienlijk meer tijd voor nodig zijn. De 
omvang en intensiteit van de versterkingsoperatie zijn zeer groot. Dat roept vele inhoude -
lijke, organisatorische, financiële en sociale vragen op over hoe dat in de komende decennia in Groningen vorm moet krijgen mede in relatie met andere maatschappelijke opgaven in Groningen. De overheid dient realistische verwachtingen te creëren over de kansen die de versterkingsoperatie biedt, maar ook over beperkingen daarvan. 
Proactieve en integrale aanpak van de problematiek
De aardbevingsproblematiek kent vele facetten: de urgentie om te komen tot oplossingen, de complexiteit en onzekerheid die het probleem domineren, het gebrek aan kennis en de verdeeldheid over wat nagestreefd moet worden. Daarnaast zien 
bewoners, bedrijven en decentrale overheden zich gesteld voor andere grote vraag -
stukken die in de regio spelen. Met name het tempo van de versterking in relatie tot het aardbevingsrisico en de impact ervan op de leefomgeving. Daarnaast spelen ook ambities op het gebied van energietransitie in relatie tot de vermindering van de 
afhankelijkheid van Gronings gas en regionale opgaven met betrekking tot bevolkings -
krimp en werkgelegenheid. 
Naar het oordeel van de Raad is het schaalniveau waarop de problemen nu worden aan -
gepakt, niet in lijn met de omvang, urgentie en complexiteit van de problematiek in Groningen. Deze problematiek vraagt om regie op een niveau dat alle betrokken partijen ontstijgt. De Raad pleit dan ook voor een integrale afweging van alle grote vraagstukken gerelateerd aan de aardbevingen in Groningen. Bij een dergelijke integrale benadering past een organisatie met een positie en mandaat die doet denken aan de vroegere Herinrichtingscommissie Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën,
44 een 
bestuurlijk orgaan met eigen wettelijke bevoegdheden dat niet afhankelijk is van andere bestuurlijke organen. Hierbij dient een brede bundeling plaats te vinden van kennis op gebieden zoals economische ontwikkeling, krimp, bouwtechnische opgave, seismiciteit en maatschappelijke effecten. De opgave voor Groningen is daarmee veel breder dan het beleidsterrein van het Ministerie van EZ; het is cruciaal dat andere departementen en 
43 Progis was de projectorganisatie van Rijkswaterstaat Noord-Holland die uitvoering gaf aan een bepaling door de 
overheid dat woningen die het zwaarst werden belast met vliegtuiggeluid van rijkswege in aanmerking konden komen voor geluidisolatie gefinancierd door de luchtvaartsector. Tot 2012 zijn op deze manier ruim 13.000 huizen geïsoleerd.
44
 Zoals beschreven in de Wet van 23 november 1977, houdende regelen met betrekking tot de herinrichting van Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën.</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>    bestuurlijke organen daar ook een rol in krijgen. Het in goede banen leiden van deze  opgave vraagt om een proactieve houding. Het is cruciaal dat de betrokken partijen  beleid ontwikkelen om voorbereid te zijn op de (toekomstige) gevolgen van de gas-  winning in plaats van beleid dat zich, zoals nu het geval is, richt op het herstellen van  ontstane problemen.    Gegeven de veelomvattendheid en complexiteit van de problematiek zal deze nog  decennia lang aandacht vragen. De Onderzoeksraad zal de komende jaren blijven  monitoren hoe de situatie in Groningen zich ontwikkelt en daar mogelijk opnieuw over  rapporteren als hij daartoe aanleiding ziet.    -21-</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>- 22 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE A         VERANTWOORDING    Doelstelling   De Onderzoeksraad heeft in 2015 het rapport ‘Aardbevingsrisico's in Groningen’ gepu-  bliceerd. Daarin concludeert de Raad dat tot begin 2013 de veiligheid van de burgers  van Groningen in relatie tot geïnduceerde aardbevingen niet van invloed is geweest op  de besluitvorming over de exploitatie van het Groningenveld. Om te bewerkstelligen dat  het veiligheidsbelang van burgers bij activiteiten in de diepe ondergrond, waaronder de  gaswinning uit het Groningenveld, voldoende aandacht krijgt, heeft de Onderzoeksraad  destijds vijf aanbevelingen gedaan.    De Onderzoeksraad kijkt bij ieder rapport na ontvangst van reacties op de aanbevelingen  in hoeverre deze door de geadresseerde partijen zijn opgevolgd. Dit heeft de Raad ook  gedaan na het onderzoek uit 2015. Bijlage B beschrijft de stand van zaken inzake de  opvolging van de afzonderlijke aanbevelingen. Deze bijlage richt zich niet alleen op de  situatie in Groningen, maar ook op andere activiteiten in de diepe ondergrond.    Vanwege het belang dat de Onderzoeksraad hecht aan de destijds geformuleerde  aanbevelingen en de grote zorgen die de inwoners van Groningen nog steeds hebben  over de wijze waarop met hun belangen wordt omgegaan, heeft de Raad besloten om  niet alleen na te gaan in hoeverre zijn aanbevelingen zijn opgevolgd, maar zich ook een  breder beeld te vormen van de actuele situatie in Groningen. De Raad heeft daarvoor  gekozen omdat zich, sinds het verschijnen van zijn rapport in 2015, diverse ontwikkelingen  hebben voorgedaan die daarom vragen.    Verder hebben de provincie Groningen en de inmiddels opgeheven Dialoogtafel in april  2015 de Onderzoeksraad gevraagd een vinger aan de pols te houden ten aanzien van de  opvolging van de aanbevelingen uit het onderzoek van 2015. Na een aangenomen motie  van diverse Statenfracties heeft de provincie Groningen dit verzoek in oktober 2015  nogmaals onderstreept in een brief aan de Onderzoeksraad.    Dataverzameling   De Onderzoeksraad heeft voor dit project documentonderzoek gedaan en gesprekken  gevoerd met de bij de aardbevingsproblematiek betrokken partijen. Zo heeft de Raad  gesproken met vertegenwoordigers van partijen uit het gasgebouw, met provinciale en  gemeentelijke bestuurders, met belangenorganisaties en met vertegenwoordigers van  organisaties die zich bezighouden met schadeafhandeling en de versterkingsopgave.  Van de gesprekken zijn verslagen gemaakt, die ter controle zijn voorgelegd aan de  geïnterviewden. Deze notitie is niet ter inzage voorgelegd aan de betrokken partijen.    -23-</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>    Inzage is een onderdeel van het opstellen van onderzoeksrapporten en past niet bij de  procedure die de Raad volgt bij het beoordelen van de opvolging van aanbevelingen die  in deze onderzoeksrapporten zijn gedaan.    Analyse en oordeelsvorming   De normatieve uitgangspunten waarop de Onderzoeksraad de notitie heeft opgesteld  komen voort uit het referentiekader van het onderzoek uit 2015.“ Deze uitgangspunten  heeft de Onderzoeksraad onder andere ontleend aan studies van de Wetenschappelijke  Raad voor het Regeringsbeleid, het Rathenau Instituut en aan inzichten die hij in eerdere  onderzoeken zelf heeft opgedaan.    Begeleidingscommissie   Voor het onderzoek ‘Aardbevingsrisico's in Groningen’ uit 2015 had de Onderzoeksraad  een begeleidingscommissie in het leven geroepen. Deze bestond uit externe leden met  voor het onderzoek relevante deskundigheid.“ De voorzitter van deze begeleidings-  commissie was prof. mr. dr. E‚.R. Muller, vice-voorzitter van de Onderzoeksraad. Een deel  van de destijds gevormde begeleidingscommissie is gedurende dit project bijeen  geweest om van gedachten te wisselen over de conceptnotitie. De commissie vervulde  bij de totstandkoming van deze notitie een adviserende rol. De Onderzoeksraad is  eindverantwoordelijk voor de gepubliceerde tekst.    Projectteam  Het projectteam bestond uit de volgende personen:    W.T.A. van der Weegen Onderzoeksmanager   ir, arch. B.M.L.D. Renier Projectleider   mr. drs. S. Bartel Onderzoeker   drs. M. van het Loo Onderzoeker   drs. M.H. Verschoor Adviseur Onderzoek en Ontwikkeling  ars. E. Cillessen Externe onderzoeker    45 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen, februari 2015, p. 15-17.  46 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico's in Groningen, februari 2015, p. 111.    24.</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE B         OPVOLGING AANBEVELINGEN    In het onderzoek Aardbevingsrisico's in Groningen heeft de Onderzoeksraad voor  Veiligheid vijf aanbevelingen gedaan. Drie van deze aanbevelingen zijn gericht aan de  minister van Economische Zaken (EZ). Eén aanbeveling is gericht aan de minister van EZ  en de mijnbouwondernemingen, en één aanbeveling is gericht aan de minister van EZ,  de mijnbouwondernemingen en NWO.” De aanbevelingen aan de mijnbouwonder-  nemingen zijn gericht aan NAM“ voor zover deze de situatie in Groningen betreffen, en  aan NOGEPA®“ voor zover deze (voorgenomen) activiteiten in de diepe ondergrond  betreffen. Alle geadresseerde partijen hebben gereageerd op de aanbevelingen.    Deze bijlage beschrijft de stand van zaken inzake de opvolging van de afzonderlijke  aanbevelingen.         Aanbeveling 1   Aan de minister van Economische Zaken: Zorg dat ook andere ministeries (in het  bijzonder het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en DG Wonen van het Ministerie  van Binnenlandse Zaken) betrokken worden bij de besluitvorming over de exploratie  en exploitatie van delfstoffen.         Stand van zaken opvolging aanbeveling 1   De minister van EZ onderschrijft in zijn reactie op de aanbeveling het belang van de  aanbeveling en merkt op dat hij nog een stap verder gaat dan dat. Hij geeft aan dat alle  belangrijke besluiten over de gaswinning in Groningen sinds begin 2013 in de minister-  raad plaatsvinden. In het Kamerdebat over het rapport voegt hij daaraan toe dat hij vindt  dat hij daarmee verder gaat dan de aanbeveling, omdat hij andere ministeries niet alleen  betrekt bij de besluitvorming, maar ook daadwerkelijk laat meebeslissen.    Verder merkt de minister van EZ op dat het Ministerie van Infrastructuur en Milieu samen  met dat van EZ werkt aan het opstellen van een structuurvisie ondergrond (STRONG),  die systematischer in beeld brengt wat de mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten  op de onder- en bovengrond zijn. Als onderdeel van STRONG wordt ook een systematiek  opgesteld om verschillende belangen, waaronder veiligheid, af te wegen.    47 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.  48 Nederlandse Aardolie Maatschappij.  49 Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie.    -25-</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>- 26 -De Raad is van mening dat zorgvuldige afweging vraagt om interdepartementale voor -
bereiding, waarbij tegengestelde belangen een gelijkwaardige stem krijgen. In de 
huidige constructie bereidt de minister van EZ de besluitvorming voor en legt deze enkel aan de ministerraad voor. Volgens de Raad zou het wenselijk zijn andere ministeries al eerder bij de ontwikkeling van het beleid te betrekken. Op de verwijzing naar STRONG 
na, gaat de minister niet in op hoe hij andere ministeries denkt te betrekken bij (voor -
genomen) activiteiten in de diepe ondergrond. 
Daarnaast reageert de minister van EZ op het advies van de Raad om de structuur van 
het gasgebouw aan te passen. Hij merkt daarover op dat het kabinet dat ook wenselijk vindt en dat het kabinet, op basis van het Energierapport 2015, zal bepalen hoe die aanpassing eruit zal zien. Daartoe zal het kabinet overleggen met de partijen waarmee de staat de overeenkomsten heeft gesloten die ten grondslag liggen aan het gasgebouw: Shell en ExxonMobil. Het is echter tot op heden onduidelijk op welke wijze de minister de structuur van het gasgebouw wil aanpassen en op welke termijn dit is voorzien. Vooralsnog zijn geen wijzigingen in de structuur van het gasgebouw zichtbaar. 
Conclusie opvolging aanbeveling 1
Hoewel er stappen zijn gezet om andere ministeries te betrekken bij de besluitvorming, is de Raad van oordeel dat de aanbeveling nog onvoldoende is opgevolgd. 
Aanbeveling 2Aan de minister van Economische Zaken: Zorg dat het burgerperspectief structureel en herkenbaar meegenomen wordt in de besluitvorming door provincie en gemeenten een rol te geven. 
Stand van zaken opvolging aanbeveling 2Het kabinet heeft, in reactie op deze aanbeveling, per 1 januari 2017 een herziening van de Mijnbouwwet doorgevoerd.
50 Concreet gaat het om de volgende wijzigingen: 
• Er is een mogelijkheid toegevoegd om aanvragen rond opsporing en winning af te wijzen op grond van ruimtelijke afwegingen gebaseerd op structuurvisies, zoals STRONG. 
• Er is een vergunningplicht ingevoerd voor milieuaspecten van boringen op land in de opsporingsfase met een adviesrecht voor gemeenten en provincies. 
• Gemeenten en provincies hebben een adviesrecht bij instemmingsbesluiten op winningsplannen. 
Bij dezelfde wijziging van de Mijnbouwwet zijn ook de inspraakmogelijkheden voor 
decentrale overheden en omwonenden vergroot bij de besluitvorming over de winnings -
plannen. 
50 Wet van 21 december 2016 tot wijziging van de Mijnbouwwet (versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie 
opsporings-, winnings- en opslagvergunningen), Staatsblad 2016, 554.</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>    Ook besluiten tot instemming met wijziging van winningsplannen, waarin bodem-  beweging aan de orde is, worden nu voorbereid door middel van de uniforme openbare  voorbereidingsprocedure. Deze procedure biedt burgers de gelegenheid zienswijzen in  te dienen die meegewogen moeten worden bij de besluitvorming.    De besluitvorming over het winningsplan Groningenveld 2016 is, vooruitlopend op de  wijziging van de wet, via deze nieuwe procedure voorbereid. In totaal zijn 5.530 zienswijzen  ingediend op het instemmingsbesluit, waarvan 252 unieke zienswijzen en 29 reacties van  overheden.” Hierin komt nadrukkelijk naar voren dat de inwoners van Groningen zich  zorgen maken over hun veiligheid. Het definitieve instemmingsbesluit schenkt echter  nauwelijks aandacht aan subjectieve veiligheid. Een deel van de betrokken partijen  vraagt zich af of de minister van EZ de ingediende zienswijzen en reacties wel serieus  heeft genomen, omdat hij in de toelichting op zijn besluit vooral refereert aan de  technische adviezen van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en Gasunie Transport  Services. Tegen het goedkeuringsbesluit van de minister zijn 25 beroepsschriften  ingediend bij de Raad van State,“* door burgers en een groot aantal overheden. Naar  verwachting zal de behandeling van het beroep plaatsvinden in mei of juni 2017.    Ten slotte geeft de minister aan dat in de afgelopen periode veel is geïnvesteerd in  informele contacten met stakeholders, maatschappelijke organisaties, decentrale  overheden en overheden uit andere landen om op de hoogte te blijven van de belangen  en gevoelens die spelen en van ontwikkelingen in kennis en van inzichten. Mede op  basis hiervan heeft hij een brede visie op omgevingsmanagement ontwikkeld. Deze visie  heeft hij begin 2016 bekend gemaakt.”    Conclusie opvolging aanbeveling 2   Hoewel in de Mijnbouwwet inmiddels een adviserende rol van provincie en gemeenten  is vastgelegd, resulteert dit nog niet in een herkenbare rol van het burgerperspectief in  de besluitvorming. De aanbeveling wordt derhalve nog onvoldoende opgevolgd.    Aanbeveling 3  Aan de minister van Economische Zaken: Versterk de onafhankelijkheid van Staats-  toezicht op de Mijnen ten opzichte van het ministerie en de sector.    Stand van zaken opvolging aanbeveling 3   In november 2015 heeft de minister van EZ de Tweede Kamer laten weten dat hij van  mening is dat er geen enkele twijfel mag bestaan over de onafhankelijkheid van SodM  en over de borging van de onafhankelijke inbreng van SodM als integraal onderdeel van  de besluitvorming.”* Hij refereert in de brief aan de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties,    51. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/09/23/instemmingsbesluit-groningen-vergroten-veiligheid-en-  verminderen-schade, geraadpleegd op 22 februari 2017.   52 Raad van State, Gaswinning Groningen wordt voorlopig niet verder beperkt, persbericht 5 januari 2017.   53 Brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer, Samen energieprojecten realiseren: visie op omgevings-  management, 1 februari 2016.   54 Brief minister van EZ aan Tweede Kamer, Versterking van de onafhankelijkheid van Staatstoezicht op de Mijnen, 27  november 2015.    -27-</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>- 28 -die op 1 januari 2016 in werking zijn getreden.55 “Onafhankelijkheid betekent daarbij niet 
een staatsrechtelijke onafhankelijkheid van de minister, maar ziet op de ruimte die een 
rijksinspectie heeft om zelf, op basis van zijn werkprogramma en zijn professionele verantwoordelijkheid, informatie te verzamelen, daarover een oordeel te vellen, en daarover te rapporteren en te adviseren.” 
In de gewijzigde Mijnbouwwet, die op 1 januari 2017 in werking is getreden
56 is de 
verdergaande onafhankelijkheid van de SodM wettelijk verankerd. De meeste taken en 
bevoegdheden zijn rechtstreeks aan de inspecteur-generaal gedelegeerd (terwijl deze in de voorgaande wet waren gemandateerd aan de inspecteur-generaal). Daarnaast is de aanwijzingsbevoegdheid van de minister beperkt, wat met zich meebrengt dat de inspecteur-generaal vrij is in het doen van onderzoeken en niet door de minister mag worden geïnstrueerd met betrekking tot zijn bevindingen, oordelen of adviezen. 
Gezien de recente ontwikkelingen is nog niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de 
praktijk precies zullen uitwerken. De Raad constateert dat het SodM al in aanloop van de wetswijziging een meer onafhankelijke rol innam. Verschillende partijen, waaronder gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie Groningen, onderschrijven dit. 
Conclusie opvolging aanbeveling 3
De aanbeveling is opgevolgd. Gezien de recente ontwikkelingen is echter nog niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de praktijk precies zullen uitwerken. 
Aanbeveling 4 Aan de minister van Economische Zaken, de mijnbouwondernemingen en NWO: Versterk de onderzoeksplicht van mijnbouwondernemingen. Draag zorg voor een structureel en lange termijn onderzoeksprogramma waarbinnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek naar deze problematiek wordt gedaan.
Stand van zaken opvolging aanbeveling 4De minister van EZ merkt in zijn reactie op de aanbeveling op dat het kabinet begin 2013 heeft besloten een groot aantal onderzoeken te starten om inzicht te krijgen in de relatie tussen de gasproductie en -productiesnelheid en het aantal bevingen en de sterkte daarvan. Een groot deel van deze onderzoeken is voortgezet; daarbij zijn vele binnenlandse en buitenlandse experts betrokken. Verder zegt het kabinet toe dat het - om de regie op de kennisontwikkeling rond de ondergrond vorm te geven - een voorstel zal ontwikkelen voor de wijze waarop dit toegepaste en fundamenteel onderzoek onafhankelijk en inhoudelijk vormgegeven kan worden, welke organisatievorm hierbij past en welke middelen hiervoor nodig zijn. 
55 Stcrt. 2015, nr. 33574. 
56 Stbl. 2016, nr. 554.</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>    Op 24 juni 2016 heeft de minister van EZ de Tweede Kamer geïnformeerd” over de  inrichting van het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw”? Dat programma is specifiek  gericht op het vergroten van de kennis over en het begrip van de effecten van  mijnbouwactiviteiten. De doelen van het programma effecten mijnbouw zijn als volgt  geformuleerd:    e “Versnelling inhoudelijke voortgang van de kennisontwikkeling met betrekking tot de  mogelijke effecten van mijnbouw;   e Intensivering van (multidisciplinaire) samenwerking tussen kennisinstellingen; en   e Ontwikkeling van onafhankelijke, toegankelijke en gezaghebbende kennis.”    Om deze doelen te bereiken, onderneemt de minister drie clusters van activiteiten: (1)  het opzetten van een onderzoeksprogramma effecten mijnbouw; (2) het oprichten van  een platform voor kennisuitwisseling; en (3) het aanstellen van een wetenschappelijke  adviescommissie kennisontwikkeling effecten mijnbouw. Over de stand van zaken merkt  de minister van EZ op 23 januari 2017 het volgende op: “Het onderzoeksprogramma is in  concept gereed en zal in januari 2017 verder worden afgestemd met de Nationaal  Coördinator Groningen (NCG). Het kennisprogramma zal in januari 2017 van start gaan  met een startvergadering van het onafhankelijk kennispanel over de inhoud en articulatie  van het onderzoeksprogramma.” *”    NAM merkt op sinds oktober 2012 over een Studie- en Data Acquisitieprogramma te  beschikken. Het programma richt zich met name op onderzoek naar de kracht van de  beving, de grondbewegingen aan de oppervlakte als gevolg van aardbevingen en de  uiteindelijke, doorslaggevende blootstelling aan een risico voor de persoonlijke veiligheid  van bewoners in het aardbevingsgebied. Met nieuwe onderzoeksdata en empirische  gegevens is dit risicobeeld voortdurend verder verfijnd, waardoor onzekerheden in de  modellen kleiner en wetenschappelijke inzichten scherper zijn geworden. Dit heeft  geresulteerd in meer inzicht in en een beter begrip van de risico's van geïnduceerde  aardbevingen in Groningen: zo is nu bekend hoe seismische dreiging is te vertalen naar  seismisch veiligheidsrisico.®® Het risicobeeld is echter nog niet compleet, het studie-  programma zal dus doorgaan en wordt verder uitgewerkt voor een discussie met SodM  en de ingestelde wetenschappelijke begeleidingscommissie voor Groningen.    Verder merkt NAM op dat de situatie rondom het Groningen gasveld complex blijft, er  zijn geen vergelijkbare situaties in het buitenland. Er zijn veel gerenommeerde weten-  schappers en experts (van verschillende universiteiten en onderzoeksinstellingen, in  binnen- en buitenland) betrokken bij de onderzoeken. NAM brengt specifieke kennis in  over het Groningenveld alsmede bijvoorbeeld data uit de nieuwe in 2014-15 speciaal  voor onderzoek geboorde putten. Verder is het meetnetwerk van KNMI rond het    57 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/06/24/kamerbrief-over-kennisprogramma-  effecten-mijnbouw.   58 Inde Tweede Kamer is een amendement ingediend om dit kennisprogramma wettelijk te verankeren in de Mijn-  bouwwet. Dat amendement is aangenomen en het kennisprogramma is verankerd in artikel Sa van de gewijzigde  Mijnbouwwet die op 1 januari 2017 in werking is getreden.   59 https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2017/01/23/kamerbrief-over-  evaluatie-rijkscoordinatieregeling-en-voortgang-omgevingsmanagement-energieprojecten/.pdf   60 Het seismisch veiligheidsrisico betreft de kans op overlijden van een individu op een bepaalde plaats. Zie: Advies  SodM winningsplan Groningen 2016, mei 2016.    29.</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>- 30 -Groningenveld aanzienlijk uitgebreid wat zorgt voor meer, en meer gedetailleerde 
metingen en informatie over bevingen.
Naast het Studie- en Data Acquisitieprogramma, lopen er nog enkele andere onder -
zoeken (waaronder het inzichtelijk maken van de maatschappelijke effecten en de contourenkaart van KNMI die de huidige seismische dreiging weergeeft). NAM ziet en onderschrijft de oproep tot verdere onafhankelijkheid van de kennisontwikkeling. NAM ondersteunt het initiatief van EZ om tot een nieuw (virtueel) kennisnetwerk te komen, onder toezicht van een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad. NAM zal haar kennis daarin actief inbrengen. 
NWO merkt in zijn reactie op de aanbeveling op dat de ontwikkelingen rond de gas -
winning in Groningen directe aanleiding vormen om meer onderzoek te gaan doen op het gebied van GeoScience. NWO richt een nationaal onderzoeksprogramma voor de diepe ondergrond in. Het programma heeft een structureel karakter en een lange looptijd (circa 10 jaar). NWO omschrijft het doel van het programma als volgt: “Het doel van het programma is tweeledig. Ten eerste om de wetenschappelijke kennisbasis op het gebied van geïnduceerde seismiek in Nederland verder te versterken. Ten tweede om grensverleggend onderzoek te entameren, waardoor Nederland op dit vakgebied binnen tien jaar internationaal een wetenschappelijke voortrekkersrol vervult. [...] Vergroten van de geofysische kennis is bovendien ook van belang voor Warmte-Koude Opslag, en daarmee voor de TKI EnerGO, en voor de diepe geo-thermie.”
De financiering van het Nationaal programma Kennisontwikkeling Diepe Ondergrond is 
afkomstig uit publieke en private middelen. De private financiering is afkomstig van Shell. 
Met Shell zijn afspraken gemaakt om de onafhankelijkheid van het uit te voeren wetens -
chappelijke onderzoek te garanderen; Shell heeft geen enkele inhoudelijke bemoeienis met het onderzoeksprogramma. De aanstelling van de programmacommissie is nu bijna rond. NWO verwacht in 2017 een call for proposals voor de eerste tranche van het 
programma uit te zetten. De komende jaren volgen er waarschijnlijk nog twee tranches. De eerste tussentijdse bevindingen van het programma worden verwacht in 2019. 
NOGEPA merkt op dat NOGEPA er veel aan gelegen is het vertrouwen van de Neder -
landse samenleving als geheel en dat van omwonenden van mijnbouwactiviteiten in het bijzonder te herwinnen. Om die reden neemt NOGEPA deel aan het ‘Kennisprogramma Effecten Mijnbouw’, zoals dat door EZ is opgestart. 
Conclusie opvolging aanbeveling 4
Er zijn twee onderzoeksprogramma’s ingericht om de kennis over de effecten van activiteiten in de diepe ondergrond te vergroten. De betrokken partijen zijn er niet in geslaagd gezamenlijk tot één integraal onderzoeksprogramma te komen. </pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>    Aanbeveling 5   Aan de mijnbouwondernemingen en de minister van Economische Zaken: Wees in  de communicatie aan en in de dialoog met burgers transparant over onzekerheid,  expliciteer en motiveer de plaats die onzekerheid krijgt in de besluitvorming over de  exploratie en exploitatie van delfstoffen.    Stand van zaken opvolging aanbeveling 5   De minister van EZ merkt op dat het kabinet zich realiseert dat, door de hoeveelheid  informatie en de complexiteit ervan, het contact met burgers soms meer de vorm van  voorlichting krijgt dan van communicatie tussen burger en overheid. Om de dialoog aan  te gaan, heeft de minister een aantal bijeenkomsten georganiseerd in Groningen, waar  ook het SodM bij aanwezig was. Verder ziet de minister hier een rol weggelegd voor de  Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Daarbij moet opgemerkt worden dat de werk-  zaamheden van de NCG en de communicatie hierover zich niet richten op aardgas-  winning en daarmee gemoeide onzekerheden. De communicatie van de NCG richt zich  op schadeafhandeling en het versterken van woningen en gebouwen. Daarnaast besteedt  de NCG aandacht aan het vergroten van de leefbaarheid en duurzaamheid en het  versterken van de regionale economie.“ Hierover spreekt de NCG met een maat-  schappelijke en een bestuurlijke stuurgroep, die een adviserende rol hebben. Diverse  partijen in deze stuurgroepen geven overigens aan dat zij veelal voor voldongen feiten  worden geplaatst.    Naast het Ministerie van EZ, het SodM en de NCG communiceren ook andere overheids-  partijen over onzekerheden, waaronder gemeenten, de provincie, de veiligheidsregio  Groningen en de GGD. Zo richt de veiligheidsregio zich - naast crisiscommunicatie - op  preventie door met inwoners van Groningen het gesprek aan te gaan over het eigen  handelingsperspectief.°?    Ook in het ontwerp van de Structuurvisie Ondergrond wordt verwezen naar deze  aanbeveling.*? De aanbeveling wordt als een van de zes uitgangspunten beschouwd bij  het aspect veiligheid. In het ontwerp staat hierover het volgende geschreven: “Complexe  en onzekere risico’s zijn inherent aan het gebruik van de diepe ondergrond. Door  onderzoek wordt getracht hier zoveel mogelijk zicht op te krijgen. Maatregelen die  mogelijk zijn om risico's te reduceren zullen worden getroffen. Maar er zullen altijd  onzekerheden blijven bestaan. Daar kan op verschillende manieren mee worden  omgegaan. Het is van belang om het omgaan met risico's expliciet bespreekbaar te  maken binnen beleidsprocessen met betrekking tot de ondergrond en hierin bewust  keuzes te maken. Uitgangspunt daarbij is dat de veiligheid van burgers zo goed mogelijk  wordt geborgd.”** In het ontwerp wordt weliswaar aandacht geschonken aan    61 _NCG, 10 vragen en antwoorden over de NCG, 7 februari 2017.   62 Risicowijzer veiligheidsregio Groningen, https://www.risicowijzergroningen.nl/risico-s/aardbeving   63 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond,  11 november 2016, p. 26.   64 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond,  11 november 2016, p. 25.    „31</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>- 32 -betrokkenheid en draagvlak bij activiteiten in de diepe ondergrond,65 maar de wijze 
waarop de dialoog over onzekerheid met de burger kan worden aangegaan wordt niet 
geëxpliciteerd.
NAM merkt op dat sinds 2012 veel is verbeterd in de communicatie over onzeker  he de n. 
Zo is de communicatie met de bewoners geïntensiveerd, onder andere door: 
• het inrichten van een informatiecentrum in Loppersum, 
• het vernieuwen van de website NAMPlatform, 
• het beschikbaar maken van feiten en cijfers over aardbevingen.
NAM merkt op dat zij probeert met bewoners in dialoog te gaan over de complexe, technische materie en tracht daarbij voldoende oog te hebben voor hun vragen en 
gevoelens. NAM geeft aan het persoonlijk contact met de bewoners te hebben geïnten -
siveerd. Naast één op één gesprekken en werkbezoeken zijn er ook informatie  av onden. 
NAM organiseert deze zelf of sluit aan bij initiatieven van andere partijen. NAM geeft daarnaast aan dat zij in haar contacten met de regio in de afgelopen jaren heeft ingezet op meer transparantie. Verder laat NAM weten met regelmaat focusgroepen te laten organiseren onder bewoners om beter inzicht te krijgen in zaken die spelen. 
ln mei en november 2015 zijn tussenresultaten van het aardbevingsonderzoek gepre -
senteerd. NAM heeft deze onderzoeken op diverse manieren toegelicht. Naast publicatie van alle rapporten op de NAM-website is er onder andere in de NAM bewonerskrant en de digitale nieuwsbrief en via twitter, advertenties en animaties getracht het onderzoek op begrijpelijke wijze onder de aandacht te brengen van de bewoners. Ook zijn er technische presentaties gehouden voor lokale en regionale bestuurders, media en bewoners.
Ook in het winningsplan zegt NAM aandacht te besteden aan communicatie over de 
onzekerheden die gepaard gaan met winning. “NAM [zet] in op meer transparantie en meer contacten met de samenleving. Op www.namplatform.nl  wordt alle informatie op 
het gebied van aardbevingen, schade, versterken, gasproductie en leefbaarheid geplaatst. [...] Ook zijn medewerkers van NAM voor de inwoners aanspreekbaar op vele 
informatiebijeenkomsten waar uitleg over gaswinning en aardbevingen wordt gegeven.”  66
Het onderdeel ‘feiten en cijfers’ van de website van NAM presenteert allerlei data variërend van de productiehoeveelheden per cluster, tot de druk in het gasveld, het aantal bevingen, real-time data van gebouwsensoren, aantallen schademeldingen en cijfers met betrekking tot de verschillende regelingen die in het leven zijn geroepen. Ook de ruwe onderzoeksdata zijn via deze website op te vragen of te downloaden zodat wetenschappers en geïnteresseerden deze kunnen gebruiken voor hun eigen analyses. Onzekerheden worden echter niet als uitgangspunt genomen op deze website.
67 
65 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond , 
11 november 2016, p. 29.
66 NAM, Winningsplan Groningen Gasveld 2016 , p. 74.
67 In heel 2016 is slechts één artikel op deze website verschenen waarin de term onzekerheid voorkomt: NAM, NAM 
plaatst extra Geofoons in Twente , 18 februari 2016 </pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>    NOGEPA geeft in zijn reactie op de aanbevelingen aan deze te onderschrijven en uit te  voeren. NOGEPA ontwikkelt hiervoor een plan van aanpak op het gebied van commu-  nicatie en de publieke dialoog. Daarnaast heeft NOGEPA op 8 september 2016 de web-  site onsaardgas.nl gelanceerd. Deze website gaat onder vier kopjes - Aardbevingen?,  50% minder winnen, draagvlak herstellen en bodemdaling - in op de ontwikkelingen in  Groningen sinds 2012.*° Onzekerheden rondom de mate waarin gaswinning van invloed  is op (de sterkte van) aardbevingen worden niet behandeld op deze website.    Conclusie opvolging aanbeveling 5   De minister van EZ, NAM en NOGEPA zeggen allen toe de aanbeveling op te volgen.  Deze partijen beschrijven concrete activiteiten die zij daartoe ondernemen. Ook in het  ontwerp van de Structuurvisie Ondergrond wordt het belang van deze aanbeveling  onderstreept. De Onderzoeksraad ziet dat zowel EZ als NAM in de contacten met de  regio in de afgelopen jaren heeft ingezet op transparantie over de winning en de effecten  hiervan. EZ en NAM worstelen echter beiden nog met het opzetten van een brede  dialoog met bewoners waarin onzekerheid een expliciete plaats krijgt. De onzekerheden  hebben dan ook nog steeds geen prominente plek in de communicatie met bewoners.    68 Zie: https://www.onsaardgas.nl/aardgas/#aardbevingen, geraadpleegd op 25 januari 2017.    „33.</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Bezoekadres 
Anna van Saksenlaan 50   
2593 HT  Den HaagT 070 333 70 00   
F 070 333 70 77    
Postadres 
Postbus 95404   
2509 CK  Den Haag
www.onderzoeksraad.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Date : 1-4-2019 16:29:36
F
T
C
c :   @assen.nl,   
a
ssen.nl
S
ubject : FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
B
este Karin,
 
V
an de secretaris van het VNG platform gemeenten met kleine gasvelden hebben we de vraag gekregen of we nog een reactie willen geven op het Tcbb advies Landelijke Aanpak
A
fhandeling Mijnbouwschade en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land. We zijn door de Tcbb goed betrokken bij het advies. Maar er zijn toch een aantal
v
erbeterpunten.
K
un jij je vinden in onderstaande reactie?
 
G
roet,
 
 
B
 
I
k heb, in overleg met mijn bestuurder, wel een aantal opmerkingen naar aanleiding van het Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade.
 
A
llereerst de complimenten voor de wijze waarop de Tcbb in korte tijd dit advies heeft geschreven en waarbij ze een groot aantal organisaties en personen heeft betrokken. Toch
z
ijn er een aantal opmerkingen:
-
 
         
H
et is jammer dat geen bedrag meer is genoemd voor kleine schades die via een versnelde procedure kunnen worden afgehandeld, dit analoog aan Groningen. (Dit stond
n
og wel in het laatste concept). De mijnbouwmaatschappijen krijgen toch weer een rol (ze worden geconsulteerd) in het bepalen van de hoogte van de dit schadebedrag
p
er beving. Dit is niet wenselijk tegen het licht van wat er eerder is gezegd over het feit dat de mijnbouwmaatschappijen uit de hele schadeafhandeling moeten worden
g
ehaald.
-
 
         
H
et stuk geeft geen duidelijk advies over een overgangsregeling. Wat gaan we doen als zich schades voordoen voor er een protocol van kracht is? Het zou fijn zijn als EZK in
d
e volgende platformvergadering kan aangeven hoe een overgangsregeling er uit gaat zien en wanneer deze klaar is. Sowieso is handig als EZK haar planning voor de
a
anpak van het protocol met ons deelt.
-
 
         
H
et advies is dat de mijnbouwmaatschappijen de schadebedragen uitkeren. Het zou wenselijk zijn als ze de bedragen overmaken naar de Commissie Mijnbouwschade en
d
e commissie de bedragen uitkeert. Om vertraging te voorkomen, zou de commissie de bedragen moeten voorschieten. Op deze manier hebben de inwoners niet meer te
m
aken met de mijnbouwmaatschappijen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
S
trategisch Adviseur
 
 
    
 
     
 
   
 
 
 
  site: 
w
ww.assen.nl
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 29 maart 2019 14:02
A
an:
 
  . . . @rug.nl>; l    l  
@
@
heerenveen.nl>;    i  @heerenveen.nl>;     . @vng.nl>; . @vng.nl;
l
. @woerden.nl; @woerden.nl; bestuurssecretariaat@woerden.nl;    
 
i
@westerkwartier.nl>;
B
 
i  . @assen.nl>; @fryslan.nl;  l -  l @fryslan.frl>  . @hardenberg.nl; l @ommen-hardenberg.nl;
.
@
b
@
@
rvo.nl>; 
 
@msgstrategies.nl>; l  .   
@
@
woerden.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Re: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
H
allo allemaal,
 
A
fgelopen week hebben jullie onderstaande mail van de Tcbb ontvangen met het advies voor het schadeprotocol kleine gasvelden zoals het aan de Minister van EZK is
v
erzonden. We hebben geconstateerd dat de wijzigingsvoorstellen uit het platform grotendeels zijn verwerkt.
M
ochten jullie naar aanleiding van dit advies nog een reactie door willen geven of vragen hebben, laat het me dan weten. Indien gewenst kunnen we in het volgende
b
estuurlijke platform over het advies nog wat tijd reserveren. 
i
k zie jullie reactie tegemoet.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
 
  
 
V
an:
 
  . 
.
@rug.nl
>
V
e
rzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 10:21
A
an:
 
@
vng.nl
; 
l
. @woerden.nl
;
@
w
oerden.nl
; 
b
e
stuurssecretariaat@woerden.nl
Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
l
@westerkwartier.nl
;
. @
westerkwartier.nl
; 
@as
sen.nl
@
f
ryslan.nl
@
hardenberg.nl
; 
@
o
mmen-hardenberg.nl
;
.
@
odijsselland.nl
; 
@
noaberkracht.nl
@
heerenveen.nl
i @
defryskemarren.nl
; 
l
b
estuurssecretariaat@smallingerland.nl
; 
@
zaltbommel.nl
; 
.
.
l @provinciegroningen.nl
@
z
altbommel.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
17.6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>CC:
 
O
nderwerp:
 
Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
D
am es en heren, 
 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
.
 
Virusv rij. 
w
w
w.av ast.com
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 14:52:59
F
T
C
a
ssen.nl
S
ubject : FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
D
ag  i ,
 
B
ijgevoegd is het advies van de Technische Commissie bodembeweging aan de minister van EZK over de aanpak van de schadeafhandeling door gaswinning uit kleine velden. Wij
h
ebben ons hier als gemeente actief tegenaan bemoeid.
 
I
k heb ‘m nog niet gelezen, maar wel het laatste concept van commentaar voorzien. Ik praat je graag bij op het moment dat we een vervangende afspraak hebben voor het overleg
v
an gisteren dat niet door kon gaan.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 10:21
A
an:
 
@
heerenveen.nl>;  - 
 
. i @heerenveen.nl>;     . @vng.nl>; . @vng.nl; . @woerden.nl; . @woerden.nl;
b
estuurssecretariaat@woerden.nl;    i i  
@
westerkwartier.nl>; Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl;  
.
@vng.nl>; @westerkwartier.nl; . @westerkwartier.nl;    @assen.nl>;  i  @assen.nl>;
@
fryslan.nl;  l  @fryslan.frl>; @hardenberg.nl; @ommen-hardenberg.nl; . @odijsselland.nl;
l
s
@
@
zaltbommel.nl; @noardeast-fryslan.nl; @noardeast-fryslan.nl; i     @outlook.com>;  .
.
.   
@
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
D
am es en heren, 
 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
17.7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 14:34:24
F
T
o :   @assen.nl,   @aaenhunze.nl,   @tynaarlo.nl)  @tynaarlo.nl,
@
w esterkw artier.n  
@
@
gem eentenoordenveld.nl
S
ubject : FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
G
oedemiddag,
 
B
ijgevoegd het advies van de Tcbb. Zie ook onderstaande mail.
 
G
roet,
 
D
am es en heren, 
 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
17.8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>Date : 4-4-2019 09:54:29
F
T
 
@
assen.nl
S
ubject : FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
H
a ,
 
Z
ie je  nog vandaag? Kun je vragen of ze nog naar onderstaande wil kijken?
I
k ben er vandaag tot 16.00 uur en daarna pas weer 25 april.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 1 april 2019 16:30
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
B
 
V
an de secretaris van het VNG platform gemeenten met kleine gasvelden hebben we de vraag gekregen of we nog een reactie willen geven op het Tcbb advies Landelijke Aanpak
A
fhandeling Mijnbouwschade en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land. We zijn door de Tcbb goed betrokken bij het advies. Maar er zijn toch een aantal
v
erbeterpunten.
K
un jij je vinden in onderstaande reactie?
 
G
roet,
 
 
B
 
I
k heb, in overleg met mijn bestuurder, wel een aantal opmerkingen naar aanleiding van het Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade.
 
A
llereerst de complimenten voor de wijze waarop de Tcbb in korte tijd dit advies heeft geschreven en waarbij ze een groot aantal organisaties en personen heeft betrokken. Toch
z
ijn er een aantal opmerkingen:
-
 
         
H
et is jammer dat geen bedrag meer is genoemd voor kleine schades die via een versnelde procedure kunnen worden afgehandeld, dit analoog aan Groningen. (Dit stond
n
og wel in het laatste concept). De mijnbouwmaatschappijen krijgen toch weer een rol (ze worden geconsulteerd) in het bepalen van de hoogte van de dit schadebedrag
p
er beving. Dit is niet wenselijk tegen het licht van wat er eerder is gezegd over het feit dat de mijnbouwmaatschappijen uit de hele schadeafhandeling moeten worden
g
ehaald.
-
 
         
H
et stuk geeft geen duidelijk advies over een overgangsregeling. Wat gaan we doen als zich schades voordoen voor er een protocol van kracht is? Het zou fijn zijn als EZK in
d
e volgende platformvergadering kan aangeven hoe een overgangsregeling er uit gaat zien en wanneer deze klaar is. Sowieso is handig als EZK haar planning voor de
a
anpak van het protocol met ons deelt.
-
 
         
H
et advies is dat de mijnbouwmaatschappijen de schadebedragen uitkeren. Het zou wenselijk zijn als ze de bedragen overmaken naar de Commissie Mijnbouwschade en
d
e commissie de bedragen uitkeert. Om vertraging te voorkomen, zou de commissie de bedragen moeten voorschieten. Op deze manier hebben de inwoners niet meer te
m
aken met de mijnbouwmaatschappijen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
S
trategisch Adviseur
 
 
    
 
     
 
   
 
e
-mail: 
@
assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
 
 
V
an:
 
    
@
outlook.com
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 29 maart 2019 14:02
A
an:
 
  . 
.
@rug.nl
@
m
e.com
@
h
etnet.nl
@
heerenveen.nl
@h
eerenveen.nl
. @
vng.nl
>; 
. @
vng.nl
;
l .
@woerden.nl
; 
.
@woerden.nl
; 
b
estuurssecretariaat@woerden.nl
 
.
i @westerkwartier.nl
>;
B
e
stuurssecretariaat@zuidhorn.nl
@
vng.nl
>; 
i .
@westerkwartier.nl
; 
@
westerkwartier.nl
@as
sen.nl
>;
 
.
@assen.nl
>; 
@
fryslan.nl
l
@
fryslan.frl
>; 
.
@hardenberg.nl
; 
l
@ommen-hardenberg.nl
;
.
. @odijsselland.nl
; 
.
@noaberkracht.nl
. l
@enschede.nl
>; 
. @
heerenveen.nl
@
heerenveen.nl
>; 
s
e
cretariaat@defryskemarren.nl
.
@drenthe.nl
@
drenthe.nl
>;
b
estuurssecretariaat@smallingerland.nl
 
@
zaltbommel.nl
. @vng.nl
- l
@vng.nl
>;
@z
altbommel.nl
; 
. @noardeast-fryslan.nl
; 
.
@
noardeast-fryslan.nl
.
@rvo.nl
>; 
 
@
msgstrategies.nl
@
provinciegroningen.nl
@
zaltbommel.nl
@
woerden.nl
>
C
C:
 
   
@
tregthuys.nl
.
i @rvo.nl
>
O
nderwerp:
 
Re: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
H
allo allemaal,
 
A
fgelopen week hebben jullie onderstaande mail van de Tcbb ontvangen met het advies voor het schadeprotocol kleine gasvelden zoals het aan de Minister van EZK is
v
erzonden. We hebben geconstateerd dat de wijzigingsvoorstellen uit het platform grotendeels zijn verwerkt.
M
ochten jullie naar aanleiding van dit advies nog een reactie door willen geven of vragen hebben, laat het me dan weten. Indien gewenst kunnen we in het volgende
b
estuurlijke platform over het advies nog wat tijd reserveren. 
i
k zie jullie reactie tegemoet.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
17.9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>   
 
V
an:
 
  . 
.
@rug.nl
>
V
e
rzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 10:21
A
an:
 
@
vng.nl
; 
l
.
@woerden.nl
;
@
w
oerden.nl
; 
b
e
stuurssecretariaat@woerden.nl
B
estuurssecretariaat@zuidhorn.nl
l
@westerkwartier.nl
;
.
@
westerkwartier.nl
; 
@
assen.nl
@
fryslan.nl
@
h
ardenberg.nl
; 
@
o
mmen-hardenberg.nl
;
.
@odijsselland.nl
; 
@
n
oaberkracht.nl
@
h
eerenveen.nl
i
@defryskemarren.nl
; 
l
 
b
estuurssecretariaat@smallingerland.nl
; 
@
zaltbommel.nl
; 
.
. l @provinciegroningen.nl
@
z
altbommel.nl
; 
@
n
oardeast-fryslan.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
C
C
:
 
    . . . . . 
O
nderwerp:
 
Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
D
am es en heren, 
 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
.
 
Virusv rij. 
w
ww.av ast.com
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 12:29:28
F
T
S
ubject : FW: persbericht NAM schade afhandeling
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 4 mei 2017 17:02
A
an:
 
O
nderwerp:
 
persbericht NAM schade afhandeling
 
H
eren en dame,
 
H
ieronder het bericht waarmee de NAM naar buiten wil gaan.
I
k ben nu bezig met een memo hierover  voor het college van a.s. dinsdag. In dit memo ook het eerste snelle beeld van het ontwerp-instemmingsbesluit van de minister van EZ.
 
G
roet,
 
V
an:
 
-
l @shell.com
 [
:
.
- ll @shell.com
] 
V
erzonden:
 
donderdag 4 mei 2017 16:53
A
an:
 
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: En?
 
D
it is het bericht (in ieder geval):
 
NAM op afstand in schadeproces
 
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en
belanghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de vraag om
meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door gebouwopnames waar nodig en mogelijk. 
Overleg met gemeenten en provincies
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een
concessie om gas te mogen winnen. De kleine gasvelden liggen bijvoorbeeld in Drenthe, maar ook in verschillende andere provincies. Ook daar waar in de nabije toekomst
gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit vereist uiteraard maatwerk", aldus l  , asset manager Land bij NAM. "De
situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in gesprek." 
Groningen-veld
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en
-handboek van de NCG in werking treden.
Monitoring
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde kleine velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden en
opwonenden van kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn met gemeenten,
provincies en lokale vertegenwoordigers wat precies de verwachtingen en wensen zijn ten aanzien van monitoring rondom de gaswinning in kleine velden. Afhankelijk
daarvan kan monitoring lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol in de monitoring.
 
 
I
k denk dat hij meegaat in onze nieuwsbrief.
V
ragen volgen zsm morgen!
G
roet,
 
F
rom:
 
i
l . @assen.nl
] 
S
e
nt:
 
donderdag 4 mei 2017 16:33
T
o:
 
i
- @shell.com
>
S
u
bject:
 
En?
 
H
 
N
aar aanleiding van ons gesprek, ben ik nu bezig met een memo voor het college. Kun je mij zeggen wanneer jullie naar buiten gaan met de mededeling dat jullie je terugtrekken
u
it de schade afhandeling? (was het alleen Voor het gebied Winningsplan Westerveld of is het nu gelijk voor heel Nederland?)
 
M
ail je mij ook nog de vraagstelling voor de 22
e
.
 
A
lvast bedankt.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
 
 
 
 
.
i @assen.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>Date : 10-12-2018 12:48:56
Subject : FW: Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Attachm ent : im age001.png;
 
 
Van:
 Bestuurssecretariaat [mailto:B@tynaarlo.nl] 
Verzonden:
 maandag 10 december 2018 12:40
Aan:
CC:
Onderwerp:
 RE: Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
 
Goedemiddag i ,
 
Burgemeester Thijsen zal aanwezig zijn.
 
Met v riendelijke groet,
  -
bestuurssecretariaat gemeente Tynaarlo
Aanwezig: dinsdag, woensdag, donderdag
 
 ,     : l l i   i
 
    
 
  
E
 
. tynaarlo.nl
  
I
 
www.tynaarlo.nl
  
@
 
l
 
FB
 
G
emeente Tynaarlo
 
P T ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender
weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.
A l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De gemeente Tynaarlo is op geen
enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
Van:
. l @assen.nl
] 
Verzonden:
 
vrijdag 7 december 2018 13:51
Aan:
 Bestuurssecretariaat <
B@tynaarlo.nl
>; 'Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld' <
Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl
>;
'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl' <
bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl
>; 'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl' <
bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
>
CC:
   
. i @assen.nl
. @assen.nl
@assen.nl
>
Onderwerp:
 
Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
 
Goedemiddag allen,
 
Er zijn de nodige afmeldingen voor het gesprek met de heer  van de Tcbb op 12 december om 17.30 uur.
Het gesprek gaat na overleg met burgemeester      toch door. Er zijn, na de presentatie door de heer  voor ambtenaren, nog de nodige wijzigingen gekomen in
de contouren voor een nieuw protocol.
Daarnaast zijn er een aantal zaken die nog moeten worden uitgewerkt. Zoals bijvoorbeeld hoe er wordt omgegaan met geld dat beschikbaar komt voor de gaswinningsgebieden.
Het gesprek met de heer  kan gaan over hoe het proces er uit zou kunnen zien om te komen tot uitwerkingen en wat voor rol gemeenten daar in willen vervullen.
Mocht u toch aanwezig kunnen zijn bij de presentatie, dan hoor ik het graag.
 
Hartelijke groet,
 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 
. @assen.nl
 
Aanwezi  o : ma, di, do en vr.
 
 
V
an:
Verzonden:
 dinsdag 4 december 2018 9:24
Aan:
 'bestuur@tynaarlo.nl' <
bestuur@tynaarlo.nl
>; 'Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld' <
Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl
>;
'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl' <
bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl
>; 'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl' <
bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
>
CC:
l @assen.nl
>
Onderwerp:
 Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Urgentie:
 Hoog
 
Goedemorgen collega secretaresses,
 
 
Onderstaand verzoek is bestemd voor uw burgemeester en wethouder  van de gemeente Zuidhorn.
 
 
Graag nodigen wij u uit voor een bestuurlijk gesprek met de Tcbb op 
woensdag 12 december van 17.30 – 18.30 uur,
 gemeentehuis Assen, Collegekamer
.
In dit gesprek zal   van de Tcbb de contouren toelichten van een landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade. Wij kunnen de Tcbb nog zaken meegeven die de Tcbb kan
m
eenemen in haar advies aan de minister van EZK.
Bij het overleg zijn ook ambtenaren welkom.
 
Kunt u mij per omgaande laten weten of uw burgemeester/wethouder bij het overleg aanwezig kan zijn en of er een ambtenaar mee komt. Wij zullen dan zorgen voor de
inwendige mens.
 
 
Hartelijke groet,
17.11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre> 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 . @assen.nl
 
Aanwezig op: ma, di, do en vr.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>Date : 10-12-2018 15:13:03
Subject : FW: Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Attachm ent : im age001.png;
Zowel de burgemeester als mijn persoontje zijn aanwezig.
 
. 
 
Van:
 Bestuurssecretariaat 
Verzonden:
 maandag 10 december 2018 12:40
Aan:
CC:
Onderwerp:
 RE: Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
 
Goedemiddag i ,
 
Burgemeester Thijsen zal aanwezig zijn.
 
Met v riendelijke groet,
  
bestuurssecretariaat gemeente Tynaarlo
Aanwezig: dinsdag, woensdag, donderdag
 
 ,     : l l i   i
 
    
 
  
E
 
. tynaarlo.nl
  
I
 
www.tynaarlo.nl
  
@
 
l
 
FB
 
G
emeente Tynaarlo
 
P T ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender
weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.
A l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De gemeente Tynaarlo is op geen
enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
Van:
. l @assen.nl
] 
Verzonden:
 
vrijdag 7 december 2018 13:51
Aan:
 Bestuurssecretariaat <
B@tynaarlo.nl
>; 'Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld' <
Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl
>;
'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl' <
bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl
>; 'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl' <
bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
>
CC:
   
. i @assen.nl
. @assen.nl
@assen.nl
>
Onderwerp:
 
Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
 
Goedemiddag allen,
 
Het gesprek gaat na overleg met burgemeester Out en    toch door. Er zijn, na de presentatie door    voor ambtenaren, nog de nodige wijzigingen gekomen in
de contouren voor een nieuw protocol.
Daarnaast zijn er een aantal zaken die nog moeten worden uitgewerkt. Zoals bijvoorbeeld hoe er wordt omgegaan met geld dat beschikbaar komt voor de gaswinningsgebieden.
Het gesprek met    kan gaan over hoe het proces er uit zou kunnen zien om te komen tot uitwerkingen en wat voor rol gemeenten daar in willen vervullen.
Mocht u toch aanwezig kunnen zijn bij de presentatie, dan hoor ik het graag.
 
Hartelijke groet,
 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 
. @assen.nl
 
Aanwezi  o : ma, di, do en vr.
 
 
V
an:
Verzonden:
 dinsdag 4 december 2018 9:24
Aan:
 'bestuur@tynaarlo.nl' <
bestuur@tynaarlo.nl
>; 'Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld' <
Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl
>;
'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl' <
bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl
>; 'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl' <
bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
>
CC:
l @assen.nl
>
Onderwerp:
 Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Urgentie:
 Hoog
 
Goedemorgen collega secretaresses,
 
 
Onderstaand verzoek is bestemd voor uw burgemeester en wethouder  van de gemeente Zuidhorn.
 
 
Graag nodigen wij u uit voor een bestuurlijk gesprek met de Tcbb op 
woensdag 12 december van 17.30 – 18.30 uur,
 gemeentehuis Assen, Collegekamer
.
In dit gesprek zal   van de Tcbb de contouren toelichten van een landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade. Wij kunnen de Tcbb nog zaken meegeven die de Tcbb kan
m
eenemen in haar advies aan de minister van EZK.
Bij het overleg zijn ook ambtenaren welkom.
 
Kunt u mij per omgaande laten weten of uw burgemeester/wethouder bij het overleg aanwezig kan zijn en of er een ambtenaar mee komt. Wij zullen dan zorgen voor de
inwendige mens.
 
 
Hartelijke groet,
17.12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre> 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 . @assen.nl
 
Aanwezig op: ma, di, do en vr.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>Date : 15-2-2019 08:58:16
F
rom  :  
T
o : @ziggo.nl" @ziggo.nl
S
ubject : Fw d: Landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade 
(
LAAM) - 
c
oncept advies TCBB aan Minister van EZ K
A
ttachm ent : im age003.png;
O
utlook voor iOS
 downloaden
Van:
 
 
 @aaenhunze.nl>
V
erzonden:
 
woensdag, februari 13, 2019 2:30 PM
A
an:
 
i @westerkwartier.nl';    
O
nderwerp:
 
Landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade (LAAM) - concept advies TCBB aan Minister van EZK
 
C
ollega’s,
 
I
k heb het concept advies van de Tcbb (LAAM) gelezen. Hieronder mijn bevindingen. Daarbij heb ik me beperkt tot de hooflijnen in de samenvatting.
M
orgenmiddag  heb ik een afstemmingsmoment met mijn burgemeester.
 
G
raag hoor/lees ik van jullie hoe jullie het advies ervaren en wat jullie mogelijke reactie naar Tcbb zal zijn.
 
G
roeten 
 
 
S
amenvatting
M
ijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders heftige emoties op rond de risico’s, de
v
erdeling van de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in 
G
roningen,
m
aar ook daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Noord- en Zuid-Holland en Limburg.
B
egin 2018 heeft de Staat de
schadeafhandeling door de gaswinning in het Groningenveld
 
e
n de gasopslag
i
n Norg
in het 
p
ublieke domein
 
geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 2018 afgehandeld
d
oor de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) in afwachting van een wettelijke basis
v
oor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).
V
oor de 
afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland
 
ad
viseert de Technische Commissie
B
odembeweging (Tcbb) om
onder een publieke regie
1
)
 
e
en uniforme, onafhankelijke 
l
andelijke aanpak
v
ast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke aanpak
m
oet gaan gelden voor alle types mijnbouw, namelijk de gaswinning uit kleine velden (waaronder de
g
asopslag in andere velden dan 
N
org), de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende gevolgen van de
v
roegere steenkolenwinning in Limburg.
D
e Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadeprotocol Gaswinning Kleine
V
elden op Land voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.
V
oor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:
-
 
        
S
tel 
e
en centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Loket Mijnbouwschade (LLM).
-
 
        
S
tel 
e
en landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling van
a
lle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning in het
G
roningenveld en de   gasopslag Norg).
-
 
        
Z
org 
v
oor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.
-
 
        
S
tel 
p
er type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met een Schadeprotocol Gaswinning
K
leine Velden op Land.
-
 
        
Sluit 
p
e
r type mijnbouw een Convenant tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, te
beginnen met een Convenant Gaswinning Kleine Velden op Land.
 
2
)
   
-
 
        
B
evorder 
d
at burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun
o
mgeving en stimuleer omgevingsprocessen die leiden tot Gebiedsarrangementen
-
 
 
       
Stel 
o
p
 zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling vast voor de afhandeling van schades door
gaswinning uit kleine velden
.
3
)
-
 
        
Breid 
d
e
 landelijke aanpak op korte termijn uit voor de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.
4
)
 
D
e voorgestelde onafhankelijke landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor
m
ijnbouwactiviteiten met een passende verdeling van de lasten en de lusten. De afhandeling 
v
an
m
ijnbouwschade is daarbij laagdrempelig, ruimhartig, transparant en snel, waarbij de burger centraal
s
taat. 
 
 
 
O
pmerkingen/vragen
17.13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre> 
1)     Publieke regie is denk ik het maximaal haalbare. Met 1 loket (LLM) voor alle mijnbouwschade en materieel gelijke invulling afhandeling is dit verdedigbaar.
2)     Hier een extra aandachtspunt toevoegen: -    Zorg voor een garantstelling voor onverhoopt wegvallen civielrechtelijke aansprakelijke partij c.q. mijnbouwmaatschappijen
Een convenant biedt onvoldoende zekerheid en dus vertrouwen bij inwoners.
Dit geldt zowel bij de discussie (hieronder) rond de afbouw van gaswinning Groningen en traditionele gaswinners Shell en Exxon (NAM) als ook bij kleine velden en andere
maatschappijen en straks ook voor ontwikkelingen van zoutwinning, geothermie waterstof/CO2 opslag
en de daarbij betrokken (nog te vormen) ondernemingen.   Ook de ervaringen uit het verleden -  mijnbouw Limburg (zie pag.22) - rechtvaardigt het stellen van die zekerheid
naar de toekomst.
https://www.ad.nl/politiek/hoorzitting-shell-staat-garant-hoon-voor-exxon~a9e94c97/
3)     De coulante afhandeling van schadedossiers Zuidlaren en Emmen (2018) is wat mij betreft de overgangsregeling. Daarmee houden we druk op snelle inwerkingtreding van
LAAM.
4)     Om die urgentie te onderstrepen moet bij herziening/nieuwe winningsplannen (zoals binnenkort voor zoutwinning Nedmag) een overgangsregeling worden getroffen
voordat instemmingsbesluit/vergunningen worden verleend.         
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator – beleids advis eur ruimte
Gemeente Aa en Hunze
     
     
www.aaenhunze.nl
   
 :     
l  l : 
 
 
 
 
 
 
 
 
Va
n:  i  @assen.nl]
Verzonden:  dinsdag 12 februari 2019 14:06
Aan:     . @tynaarlo.nl); . i @westerkwartier.nl';  
Onderwerp:  Fwd: Concept LAAM
 
Goedem iddag,
 
Zie onderstaande m ail. Willen jullie hem  bekijken/beoordelen en ook aan jullie bestuurders voorleggen. 
Gelet op de korte reactietijd, is het het handigst als iedereen rechtstreeks reageert naar   en de anderen in cc m eeneem t.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>@ . Ook nog even naar  voor een snelle blik?
 
G
roet,
 
O
utlook voor iOS
 downloaden
Va
n:
Verzonden:
 dinsdag, februari 12, 2019 1:21 PM
Aan:
Onderwerp:
 Concept LAAM
 
Beste ,
 
hierbij (nogm aals) het concept Tcbb advies LAAM.
Kun jij dit ook naar jouw inzicht doorzetten naar je bestuurlijk en am btelijk netwerk?
Ik bericht  wel even.
(Instem m ende) reacties zijn welkom  tot uiterlijk vrijdag 15 februari 2019.
Beterschap en groet,
 
. .  . , FAIS
 
Em eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
   Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
Em eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
   Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
Visiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
  
 
  
. .
Disclaimer:
Aa
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente
Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie.
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>    In figuur 1 is de procesgang bij de afhandeling van mijnbouwschade volgens deze nieuwe landelijke  aanpak op hoofdlijnen schernatisch weergegeven.    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade    Ja Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen  Groningenveld en/of gatopslag Norg?         Afhandeling door TCMG | Afhandeling deor CM    Dient de schade an Dlent de schade  vergoed te worden? vergoed te worden?    Schade vergoeden | Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    </pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>Date : 16-2-2019 11:00:41
From  :  
To : @planet.nl" @planet.nl
Cc : "    @rug.nl
Subject : Fw d: nieuw e poging
Attachm ent : Tcbb_LAAM-ontw erp-advies_concept_08-02-2019.pdf;
Beste ,
Nu zou het m oeten lukken. 3x is scheepsrecht.
Excuses voor het gedoe.
Met vriendelijke groet,
 
 17.14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>Mij
nbouwschade ,	
  wat	
  nu?	
  
	
  
	
  
	
  
Conce
pt	
  (08-­‐02-­‐ 2019) 	
  
Ontwerp	
   Advies 	
  
Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
en	
  
Schadeprotocol 	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  
	
  
	
  
Postb
us	
  20401	
  
2500	
  EK	
  
Den	
  Haag 	
  
T	
  088	
  042	
  5718 	
  
www.tcbb.nl 	
  
seceretaris@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>	
   1	
  Samenvatting	
  
	
  
Mijnbouwactiviteiten	
  roepen	
  bij	
  bewoners	
  en	
  bestuurders	
  heftige	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
  risico’s,	
  de	
  
verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  eventuele	
  schades,	
  niet	
  alleen	
  in	
  Groningen,	
  
maar	
  ook	
  daarbuiten,	
  zoals	
  in	
  Drenthe,	
  Friesland,	
  Noord -­‐	
  en	
  Zuid -­‐Holland	
  en	
  Limburg. 	
  
	
  Begin	
  2018	
  heeft	
  de	
   Staat 	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  
gasopslag	
  in	
  Norg	
  in	
  het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst.	
  De	
  betreffende	
  schades	
  worden	
  sinds	
  19	
  maart	
  2018	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  Tijdelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (TCMG) 	
  in	
  afwachting	
  van	
  
een	
  wettelijke	
  basis	
  voor	
  het	
  ‘definitieve’	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (IMG) .	
  
	
  
Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  adviseert	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  
Bodembeweging	
   (Tcbb)	
   om	
  onder	
  een	
  publieke	
  regie	
   een	
  uniforme, 	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  
vast	
  te	
  stellen	
  die	
  voor	
  alle	
  burgers	
  in	
  Nederland	
  tot	
  een	
  gelijke	
  behandeling	
  leidt.	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
   moet	
  gaan	
  gelden	
  voor	
  alle 	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  
(waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  presenteert	
   in	
  dit	
  advies	
  vanuit	
  deze	
  aanpak	
  allereerst	
  een	
   Schadeprotocol	
   Gaswinning	
  Kleine	
  
Velden	
  op	
  Land	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden. 	
  
	
  Voor	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  adviseert	
  de	
  Tcbb:	
  	
  
-­‐ Stel	
   een	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in,	
  het	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouws chade 	
  (LLM).	
  
-­‐ Stel	
  een	
  landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
   (CM)	
   in	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  
van	
  alle	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  (met	
  uitzondering	
  van	
  de	
  schades	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
-­‐ Zorg	
  voor	
  een 	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  ter	
  ondersteuning	
   en	
  onder	
  aansturing	
   van	
  de	
  CM. 	
  
-­‐ Stel	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Schadeprotocol	
  vast,	
   te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Sluit	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Convenant	
  tussen	
  de	
  Staat	
  en	
   de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen,	
  
te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Bevorder	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun 	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  omgevingsprocessen	
  die	
  leiden	
  tot	
  G ebiedsar rangementen	
   	
  
-­‐ Stel	
  op	
  zo	
  kort	
  mogelijke	
  termijn	
  een	
  overgangsregeling	
  vast 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  door	
  
gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden .	
  
-­‐ Breid	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  op	
  korte	
  termijn	
  uit	
  voor	
  de	
  z outwinning,	
  de	
  g eothermie	
  en	
   de	
  na-­‐ ijende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
   vroegere	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  
De	
  voorgestelde	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  leiden	
  tot	
  een	
  verbreding	
  van	
  het	
  draagvlak	
  
voor	
  mijnbouwactiviteiten 	
  met	
  een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
  de	
  lusten.	
  De	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschade	
  is	
   daarbij	
  laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel,	
  waarbij	
  de	
  burger	
  centraal	
  
staat. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre>	
   2	
  	
  
Inhoudsopgave 	
  
	
  
Samenvatting 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  1	
  
	
  Inhoudsopgave 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  2	
  
	
  1. Inleiding,	
   adviesverzoek 	
  en	
  w erkwijze 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  3	
  
	
  2. Uitgangspunten 	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  5	
  
	
  3. Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  9	
  
	
  4. Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
   	
   	
   	
   	
   	
   13	
  
	
  5. Vervolgstappen	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   21	
  
	
  	
  	
  Bijlagen 	
  
	
  A. Geconsulteerde	
  instanties	
  en	
  personen 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   23	
  
	
  B. Schadebeoordeling 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   24	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre>	
   3	
  1.	
   Inleiding ,	
  advie sverzoek	
  en	
  werkwijze 	
  
	
  
Sinds	
  de	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  in	
  Groningen	
  roepen	
  mijnbouwactiviteiten	
  bij	
  
bewoners	
  en	
  bestuurders	
  in	
  heel	
  Nederland	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
   risico’s,	
   de	
  verdeling	
  van	
   de	
  lasten	
  en	
  
de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
   van	
  scha des	
  aan	
  met	
  name	
  woningen .	
  Niet	
  in	
  de	
  laatste	
  plaats	
  is	
  dat	
  het	
  
gevolg	
  van	
  de	
  wijze	
  waarop	
  de	
  schadeafhandeling	
  in	
  de	
  provincie	
  G roningen	
  de	
  afgelopen	
  jaren	
  heeft	
  
plaatsgevonden. 	
  
	
  Mijnbouw 	
  in	
  Nederland	
  bestaat	
   in	
  vele	
  vormen .	
  De	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groninge nveld	
  is	
  het	
  meest	
  
bekend,	
  maar	
  ook	
   wordt	
   olie	
  en	
  gas	
   gewonnen	
   uit	
  ongeveer	
   150	
  zogenaamde	
   kleine	
  velden	
  op	
   het	
  land	
  
en	
  in	
  de	
  Noordzee .	
  Verder	
   wordt	
   zout	
   gewonnen	
   uit	
  de	
  ondergrond	
  en	
  tot	
  in	
  de	
  jaren	
  zeventig	
  van	
  de	
  
vorige	
  eeuw	
  war en	
  de	
  kolenmijnen	
  in	
  Limb urg	
  actief.	
   De	
  naijlende	
  gevolgen	
  daarvan	
  zijn	
  nog	
  steeds	
  
aanwezig.	
   Meer	
  recent	
   groeit	
   de	
  ervaring	
  met	
  en	
  de	
  belangstelling	
  voor	
  de	
  winning	
  van 	
  warmte	
  uit	
  
diepere	
  aardlagen,	
  de	
   geothermie. 	
  
	
  	
  Inmiddels	
  is	
  in	
  Nederland	
  de	
  ontwikkeling	
  en	
   de	
  uitvoering	
  van	
  een	
  programma	
  voor	
  energietransitie	
  in	
  
gang	
  gezet.	
   Voor	
  de	
  voortgang	
  van	
  de ze	
  energietransitie ,	
  waarbij	
  voorlopig	
  de	
  gaswinning	
  nog	
  een	
  
belangrijke	
  rol	
  speelt,	
   is	
  herstel	
  van	
  vertrouwen	
  in	
  mijnbouwactiviteiten 	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
eventuele	
  mijnbouwschade	
   van	
  groot	
  belang.	
  
	
  In	
  haar	
  verkenning	
  naar	
  een	
  uniforme	
  en	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  in	
  Nederland	
  ‘Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  van	
  februari	
  2018	
   heeft 	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  Bodembeweging	
  
(Tcbb)	
  geadviseerd :	
  
	
  	
  “	
  ...	
  om	
  te	
  komen	
  tot	
   een	
  uniforme	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschades. 	
  
Daarbij	
  zou	
  per	
  mijnbouwactiviteit	
  in	
  een	
  gebiedsarrangement	
  voorzien	
  moeten	
  worden	
  in	
  een	
  basisvoorziening	
  voor	
  een	
  snelle,	
  efficiënte	
  afhandeling	
  van	
  kleine	
  schades. 	
  ....	
  Mijnbouwsch ades	
  
moeten	
  kunnen	
  worden	
  aangemeld	
  bij	
  een	
  nieuw	
  landelijk	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  (IM).	
  Dit	
  Instituut	
  draagt	
  zorg	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  en	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schades	
  binnen	
  een	
  publiekrechtelijk	
  kader.”	
   	
  
	
  
Op	
  basis	
  hiervan	
  heeft	
  de	
  Minister 	
  van	
  EZK	
  in	
  Kamerbrieven	
  van	
  30	
  mei	
  2018	
  en	
  9	
  oktober	
  2018	
  
aangegeven	
  voornemens	
  te	
  zijn	
  een	
  “onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  commissie	
  (Commissie	
  
Mijnbouwschade)	
  in	
  het	
  leven	
  te	
  roepen,	
  waar	
  gedupeerden	
  van	
  mogelijke	
  mijnbouwschade,	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningerveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg,	
  hun	
  verzoek	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan	
  kunnen	
  indienen.	
  Deze	
  commissie	
  zal	
  moeten	
  zorgen	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  van	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschades	
  en	
  van	
  verzoeken	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan.” 	
  	
  
	
  Op	
  19	
  oktober	
  2018	
   heeft	
  de	
  Minister	
   van	
  EZK	
   de	
  Tcbb	
  gevraagd	
  te	
  komen	
  tot	
  een	
  voorstel	
  voor	
  een	
  
uniform	
  gedragen	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  voor	
  de	
  kleine	
  gasvelden	
  op	
  land ,	
  dat	
  als	
  basis	
  kan	
  dienen	
  
voor	
  een	
  integrale,	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
   de	
  afhandeli ng	
  van	
   alle	
  mijnbouwschades 	
  in	
  Nederland,	
  niet	
  
zijnde	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg.	
  Deze	
  mijnbouwschades	
  zullen	
  in	
  dit	
  advies	
  worden	
  aangeduid	
  met	
  ‘de	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland’	
  (waaronder	
  dan	
  oo k	
  begrepen	
  zijn	
  de	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  
zijn	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
	
  In	
  hoofdstuk	
  2	
  van	
  het	
  voorliggende	
  advies	
  formuleert	
  d e	
  Tcbb	
  eerst	
   de	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  
landelijke	
  aanpak	
   voor	
  d e	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouw schades. 	
  Vervolgens	
  wordt	
  i n	
  hoof dstuk	
  3	
  	
   deze	
  
landelijke	
  a anpak	
   nader	
  uitgewerkt.	
   Hoofdstuk	
  4	
  betreft	
  de	
  uitwerking	
  v an	
  een	
   Schadeprotocol	
  
Gaswinning	
   Kleine	
  V elden 	
  op	
  L and.	
  In	
  hoofdstuk	
  5	
  wordt	
  ingegaan 	
  op	
  de	
  ver volgstappen	
  die	
  n odig	
  zijn	
  
voor	
  de	
  verdere	
   ontwikkeling	
  van	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
   en	
  op	
   een	
  passende	
  overgangsregeling .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>	
   4	
  	
  
Dit	
  advies	
  is	
  tot	
  stand	
  gekomen	
  met	
  de	
  inbreng	
  van	
   verschillende	
  belanghebbenden	
   in	
  gesprekken,	
  
bijeenkomsten	
  en	
  workshops	
  met	
  bewonersgroepen,	
   landelijk e	
  en 	
  lokale	
  bestuurders,	
  mijnbouw -­‐
maatschappijen	
   en	
  overige	
  instanties	
   gerelateerd	
  aan	
   de	
  gaswinning 	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden 	
  (zie	
   bijlage	
  A) .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre>	
   5	
  2.	
   Uitgangspunten	
  voor	
  de 	
  landelijke	
  a anpak 	
  	
  
	
  
De	
  Tcbb	
   formuleert	
  de	
  volgende 	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  landelijke	
  aanp ak	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschades .	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  toegepast	
  bij	
  verschillende	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  
de	
  gaswinning 	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  (waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  
de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  g evolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
Uniforme 	
  aanpak	
  
Een	
  belangrijk	
  u itgangspunt	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  is 	
  dat	
  geen	
  rechtsongelijkheid	
  ontstaat.	
  Dat	
  
betekent	
  dat	
  alle	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschade	
  op	
  uniforme	
  wijze	
  worden	
  af gehandeld,	
  
onafhankelijk	
  van	
  het	
  type	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  woonplaats	
  van	
   betrokkenen.	
   	
  
	
  In	
  verband	
  met	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  is	
  de	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades	
  inmiddels	
  d oor	
  de	
  wetgever	
  in	
  
het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst	
  om	
  daarmee	
  te	
  kunnen	
  voorzien	
  in	
  een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades.	
   	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  zijn	
  burgers	
  nu	
  nog	
  in	
  beginsel	
  aangewezen	
   op	
  een	
  procedure	
  tegen	
  de	
  mijnbouwexploitant	
  bij	
  de	
  civiele	
   rechter.	
   Ook	
  hebben	
  burgers	
  
op	
  grond	
  van	
  de	
  Mijnbouwwet	
  de	
  mogelijkheid	
  om	
  de	
  Tcbb	
   advies	
  te	
  vragen	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  
tussen	
  een	
  schade	
  en	
  een	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  die	
  schade .	
  Met	
  uitzondering	
  van	
  
Limburg	
  plegen	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  dit	
  advies	
  te	
  volgen.	
   Bij	
  de	
  uitvoering	
  van	
  enkele	
  
winningplannen	
   hebben	
   mijnbouwmaatschappijen	
   zelf	
  een	
  regeling	
   gemaakt 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
schade. 	
  	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijn bouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  
mijnbouwschades	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
   wil	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
   (onder	
   'publieke	
  regie’ )	
  voorzien	
  in	
  
een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling.	
  Daartoe	
  wil	
  hij	
  een	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  in	
  het	
  leven	
  roepen	
  die	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  	
  van	
  deze	
  mijnbouwschades	
  gaat	
  zorgdragen. 	
  
Laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel	
  	
  
In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  behoort	
  de	
  schadeafhandeling 	
  laagdrempelig,	
   ruimhartig	
  en	
  
transparant	
  te	
  zijn ,	
  waarbij	
  de	
  burg er	
  centraal	
  staat. 	
  Ook	
  dient	
   -­‐	
  zoals	
  de	
  Tcbb	
  in	
  haar	
  advies	
  ‘Help,	
  een	
  
scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  heeft	
  geadviseerd	
   -­‐	
  de	
  schadeafhandeling	
  zodanig	
  ingericht	
  te	
  zijn	
  dat	
  een	
  snelle,	
  
effici ënte	
  afhandeling	
  van	
  grotere	
  aantallen	
  kleine	
  schades	
  mogelijk	
  is. 	
  
Onafhankelijk	
  en	
  deskundig 	
  
De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  er	
  toe	
  leiden	
  dat	
  burgers,	
  die	
  schade	
  hebben	
  geleden	
  als	
  gevolg	
  van	
  mijnbouwactiviteiten,	
  niet	
  verzand	
  raken	
  in	
   verschillende	
  procedures ,	
  maar	
  die	
  schade	
  binnen	
  een	
  
redelijke	
  termijn	
  vergoed	
  krijgen	
  op	
  basis	
  va n	
  een	
  onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  beoordeling ,	
  die	
  voor	
  
alle	
  burgers	
  gelijk	
  is. 	
  
Aansluiten	
  bij	
  de	
  TCMG	
  
De	
  wijze	
  van 	
  afhandeling	
   sluit	
   waar	
  passend	
   aan	
  bij	
   de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  van	
  haar	
  
toekomstige	
  opvolger,	
  het	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (I MG). 	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  het	
  
beoordelingskader 	
  dat	
  de	
  TCMG	
  heeft	
  ontwikkeld	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  	
  
Adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  
Uitgang spunt	
  is	
  ook	
  dat	
  bij	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voorzien	
  wordt	
  in	
   een	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie.	
  
Onderzocht	
   moet	
  worden	
  of	
   daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
   van	
  de	
  voor	
  de	
  TCMG	
   reeds	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>	
   6	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  
	
  
Het	
  inrichten	
  van	
  een	
  aparte	
  uitvoeringsorganisatie	
  is	
  in	
  beginsel	
  niet	
  wen selijk	
   omdat	
  veel	
  van	
  de	
  
benodig de	
  elementen	
  al	
  ontwikkeld	
  zijn	
  door	
  de	
  TCMG .	
  Een	
  aparte	
   uitvoeringsorganisatie	
   met	
   een	
  
eigen	
   beoordelingskader 	
  voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  zou 	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
   ongewenste	
   verschillen	
  
in	
  aanpak.	
  Daarnaast	
  zouden	
  er	
  afstemmingsproblemen	
  kunnen	
  ontstaan	
  indien	
   er	
  sprake	
  is	
  van	
  
schades	
  als	
  gevolg	
  van	
  gestapelde	
  mijnbouwactiviteiten ,	
  zoals	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  gecombineerde	
  
bodembeweging	
  door	
  zout -­‐	
  en	
  gaswinning .	
  Het	
  'wiel	
  hoeft	
  dus	
  niet	
  opnieuw	
  te	
  worden	
  uitgevonden'.	
  
Geen	
  re chtsongelijkheid	
  
Met	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  zullen	
   ten	
  opzichte	
  van	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  
TCMG	
   twee	
  verschillen	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mjnb ouwschades	
  (blijven)	
  bestaan,	
  te	
  weten	
  de	
  
toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  en	
  de	
  rechtsbescherming. 	
  
-­‐	
  	
  	
  	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  
Voor	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  door	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  geldt	
   op	
  grond	
  van	
  6:177A	
  BW	
  de	
  toepassing	
  van	
  het	
   zogenoemde	
  wettelijk	
  
bewijsvermoeden .	
  Voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschades	
  
in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  geldt	
  dit	
  wetsartikel	
  niet.	
  De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  zodanig	
  worde n	
  
vormgegeven	
  dat	
  dit	
  verschil	
  materieel	
  gezien	
  voor	
  burgers	
  geen	
  effect	
  heeft	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  leidt	
  er	
  in	
  Groningen	
  toe	
  dat	
   de	
  TCMG	
  uitgaa t	
  van	
  
causaliteit	
  als	
  de	
  schade	
  naar	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  ontst aan	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg	
  en	
  als	
  de	
  schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  
heeft.	
  Als	
  aangetoond	
  word t	
  dat	
  de	
  schade	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  heeft	
  dan	
  is	
  daarmee	
  het	
  
bewijsvermoeden	
  w eerlegd 	
  en	
  is	
  er	
   geen	
  sprake	
  van	
  causaliteit. 	
  
	
  In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  dient 	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  Tcbb 	
  ook	
  voor 	
  overige	
   mijnbouw -­‐
schades	
  in	
   Nederland	
   als	
  uitgangspunt 	
  te	
  gelden	
  dat	
  causaliteit	
  met	
  bodembeweging	
  door	
  mijnbouw	
  is	
  
aangetoon d	
  indien	
  de	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  mijnbouw	
  en	
  als	
  de	
  
schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  heeft.	
  De	
  beoordeling	
  van	
  mijnbouwschades	
   zal	
  
daarmee 	
  materieel	
  voor	
  geheel	
  Nederland	
   gelijk 	
  zijn.	
  
-­‐ rechtsbescherming	
  
Een	
  burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de 	
  TCMG	
  (en	
  later	
  het	
  IMG) ,	
  kan	
   daartegen	
  
opkomen ,	
  eerst	
  bij	
  de	
   Deelcommissie	
  Bezwaar	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  vervolgens 	
  bij	
  de	
  bestuursrechter. 	
  De	
  
bestuursrechter	
  past	
  evenals	
  de	
  TCMG	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden 	
  toe.	
  
	
  Een	
   burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade 	
  zal,	
  ook	
  na 	
  
indiening	
  van	
  een	
  zienswijze ,	
  alsnog	
  naar	
  de	
  civiele	
  rechter	
  kunnen	
  gaan	
  voor	
  een	
  beoordeling	
  van	
  zijn 	
  
schadeclaim.	
   In	
  de	
  procedure	
  bij	
  de	
  civiele	
  rechter 	
  is	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  niet	
  van	
  
toepassing. 	
  
Zes	
  elementen	
  
De	
  minister	
  heeft	
  aan	
  de	
  Tcbb	
  gevraagd	
   om	
  met	
  een	
  voorstel	
  te	
  komen	
  voor 	
  een	
  schadeprotocol	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land.	
  Een	
  schadeprotocol	
  staat	
  echter	
  niet	
  op	
  zichzelf.	
  Uitgangspun t	
  is	
  dat	
  
de	
  Landelijke	
  Aanpak	
  Afhande ling	
  Mijnbouwschade	
   de	
  volgende	
  zes	
  elementen	
  omvat :	
  
	
  1. Een	
   centraal	
  meldpunt 	
  voor	
  mijnbouwschade ,	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade 	
  (LLM).	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>    2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) voor de beoordeling en de afhandeling van  mijnbouwschades.   3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.   4. Een landelijke schadeprotocol per mijnbouwtype.   5. Een convenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken  over de schadeafhandeling door de CM.   6. Gebiedsarrangementen die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten  in een bepaald gebied en een passende verdeling van de lasten en de lusten van die  mijnbouwactiviteiten.    De minister van EZK heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke  domein te plaatsen en de afhandeling van mijnbouwschade die niet onder de TCMG valt onder publieke  regie te laten afhandelen. In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de  schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde richtlijnen en stappen plaats te  vinden, onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM  ender publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet  worden beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb de  voorkeur om het verschil op termijn op te heffen.    In figuur 1 is de procesgang bij de afhandeling van mijnbouwschade volgens deze nieuwe landelijke  aanpak op hoofdlijnen schematisch weergegeven.    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                    Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopstag Norg?                    Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                              Schade vergoeden            Schade vergoeden  Zilk enter DA ARL          Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie</pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>	
   8	
  	
  
Bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  worden	
  bijbehorende	
  schadeprotollen	
  toegepast	
  en	
  wordt	
  rekening	
  
gehouden	
  met	
  de	
  i nhoud	
  van	
  bestaande	
   regelingen ,	
  gebieds convenanten	
  en	
  gebiedsarrangementen	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Naast	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
   blijft 	
  –	
  
zoals	
   reeds	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!' 	
  	
  –	
  ook	
  het	
  volgende	
  nodig: 	
  
	
  -­‐ Een	
  integrale	
  en	
  transparante	
  beoordeling	
  van	
  risico’s	
   voorafgaand
	
  aan	
  de	
  start	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten	
  en	
  heldere	
  afspraken	
  tussen	
  mijnbouwbedrijven,	
  Rijk	
  en	
  regionale	
  overheden	
  omtrent	
  de	
  verdeling	
  van	
  de	
   lasten	
  en	
   de	
  lusten.	
  
	
  -­‐ Een	
  transparante	
  en	
  onafhankelijke	
  monitoring	
  van	
  mogelijke	
  schaderisico’s	
   tijdens
	
  de	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  door	
  inzichtelijk	
  te	
  maken	
  welke	
  bodembeweging	
  (bodemdaling	
  en	
  bodemtrilling)	
  feitelijk	
  optreedt.	
  Uitgangspunt	
  daarbij	
  zal	
  moeten	
  zijn	
  dat	
  een	
  geïnteresseerde	
  burger	
  eenvoudig	
  het	
  verloop	
  van	
  de	
  bodembeweging 	
  in	
  zijn	
  omgeving	
  moet	
  kunnen	
  volgen. 	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  verwijst	
  in	
  dit	
  verband 	
  ook	
  naar	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  d.d.	
  06 -­‐09-­‐2018	
  over	
  de	
  representatieve	
  
nulmeting	
  aan	
  gebouwen.	
   De	
  Tcbb	
  concludeert	
  in	
  dat	
  advies	
  dat	
   de	
  representatieve	
  nulmeting	
   slechts	
  
een	
  beperkte	
  meerwaarde	
  heeft	
  en	
   adviseert	
   in	
  te	
  zetten	
  op 	
  een	
  uitbreiding	
  van	
  de	
  meetnetten	
  boven	
  
de	
  kleine	
  velden.	
  Daarmee	
  is	
  voor	
  burgers	
  inzichtelijk	
  welke	
  bodembeweging	
  i s	
  opgetreden,	
  terwijl	
  die	
  
informatie	
  ook	
  belangrijk	
  is	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventueel	
  gemelde	
  schades.	
  De	
  Tcbb	
  benadrukt	
  ook	
  in	
  dit	
  advies	
  het	
  belang	
  daarvan. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>	
   9	
  3.	
   Landelijke	
  Aan pak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
	
  
In	
  hoofdstuk	
  2	
  zijn	
  de	
  zes	
  elementen	
   genoem d	
  waaruit	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  bestaat.	
  In	
  dit	
  hoofdstuk	
  
worden	
  deze	
   elementen 	
  nader	
   uitgewerkt .	
  
1.	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
Het	
  huidige	
  Landelijk	
  Loket	
   Mijn bouwschade 	
  (LLM),	
  dat	
  is	
  ondergebracht	
  bij	
  RVO,	
  kan	
   momenteel	
  
melders	
  van	
  schade	
  helpen	
  bij	
  het	
  bepalen	
  v an	
  de	
  aansprakelijke	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  bij	
  het	
  
indienen	
  van	
  een	
  schadeclaim	
  bij	
  die	
  mijnbouwmaatschappij. 	
  
	
  In	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  h et	
  LLM 	
  verder	
  ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  digitaal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade,	
  waar	
  burgers,	
  die	
  vermo eden	
  dat	
  zij	
  schade	
  hebben	
  als	
  gevolg	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  hun	
  schade	
  kunnen	
  melden	
  en	
   als	
  centraal	
   digitaal	
   informatiepunt,	
  dat	
  een	
  
burger	
  alle	
  informatie	
  geeft	
  rond	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  Nederland .	
  Het	
  LLM	
  geeft	
  de	
  schademelder	
  
dan	
  informatie	
  over	
  welke	
  gegevens	
  de	
  melder	
  dient	
  te	
  verstrekken	
  over	
  de	
  gemelde	
  schade.	
   	
  
	
  Met	
  een	
  centraal	
  meldpunt	
  wordt	
  bereikt	
  dat	
  alle	
  burgers	
  één	
  loket	
  hebben	
  in	
  het	
  geval	
  zij	
  schade	
  willen	
  melden,	
  ongeacht	
  hun	
  woonplaats	
  en	
  ongeacht	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  die	
  de	
  schad e	
  heeft	
  
veroorzaakt. 	
  
	
  Het	
  LMM	
  zorgt	
   dat	
  de	
   ontvangen	
  schademeldingen	
   word en	
  doorgeleid	
  naar	
  hetzij	
  de	
  TCMG	
   (indien	
  de	
  
schade	
   gerelateerd	
   is	
  aan	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en/of	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg )	
  hetzij	
  de	
  
Commissie	
  Mijnbouws chade .	
  In	
  gevallen	
  v an	
  twijfel	
  wordt	
  de	
  schademelding	
   ook	
  doorgeleid	
  naar	
  de	
  
CM	
  voor	
  nader	
  advies 	
  over	
  de	
  te	
  volgen	
  route.	
  
2.	
   Commisie	
  Mijnbouwschade	
  
Door	
  de	
   Staat 	
  wordt	
   een	
   landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM)	
  ingesteld,	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  
onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  all e	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  uitgezonderd	
  de	
  mijnbouwschades	
  
door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg. 	
  
	
  De	
  CM	
  bestaat	
  uit	
   minimaal	
  3	
  en	
  maximaal	
  7	
  onafhankelijke	
  leden.	
  In	
  de	
  commissie	
  is	
  juridische,	
  
communicatieve	
  en	
  technisch	
  bestuu rskundige	
  kennis	
  aanwezig,	
  alsmede	
  kennis	
  van	
  bouwconstructies,	
  
diepe	
  ondergrond,	
  ondiepe	
  ondergrond	
  en	
  mijnbouwactiviteiten. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  voor	
  haar	
  werkzaamheden 	
  kamers 	
  in.	
  Deze	
  kamers	
  betreffen	
   de	
  gaswinning	
   uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land,	
  de	
  zout winning,	
   de	
  geothermie	
  en	
   de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  
Limburg,	
  dan	
  wel	
  combinaties	
  daarvan. 	
  
	
  De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  CM	
  is	
  in	
  overeenstemming	
  met	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  het	
  betreffende	
  mijnbouwtype	
  waarbij	
  tevens	
  rekening	
  word t	
  gehouden	
  met	
  de	
  inhoud	
   van	
  het	
  voor	
  dat	
  mijnbouwtype	
  
gesloten 	
  Convenant	
  en	
   eventuel e	
  regelingen,	
  gebiedsconvenanten	
  en	
   gebiedsarrangement en	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  De	
  CM	
  maakt	
  gebruik	
  van	
  gekwalificeerde,	
  onafhankelijke	
  deskundigen,	
  confo rm	
  de	
  schadeprot ocollen. 	
  
	
  De	
  CM	
  kan	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
  adviseren	
  over	
  diverse	
  aangelegenheden	
  rond	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade,	
  waar 	
  nodig	
  in	
  overleg	
  met	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  
	
  De	
  CM	
  beschikt	
  over	
  passende	
  publieke	
  financiering. 	
  
	
  Bij	
  de	
  instelling	
  va n	
  de	
  CM	
  wordt 	
  voorzien 	
  in	
  een	
  procedure	
  voor	
  periodieke	
  evaluatie	
  van	
  de	
  CM	
  met	
  
inbreng	
  vanuit	
  betrokken	
  burgers,	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>	
   10	
  3.	
   Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  CM	
   moet 	
  gebruik	
  kunnen	
  maken	
  van	
  een	
   adequate	
  uitvoeringsorganisat ie.	
  Zoals	
  bij	
  de	
  
uitgangspunten	
  is	
   vermeld 	
  moet	
  worden	
  onderzocht	
  of	
  daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
  van	
  de	
  
voor	
  de	
  TCMG	
  reeds	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie.	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  
TCMG	
  plaats	
  te	
  vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
   TCMG	
  v oor	
  de	
  
schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
	
  Nagegaan	
  moet	
   daarbij	
   worden	
  of,	
  en	
  zo	
  ja	
  welke	
  aanpassingen	
  en	
  aanvullingen	
  nodig	
  zijn	
  in	
  de	
  
uitvoeringorganisatie	
  en	
   in	
  het	
  beoordelingskader 	
  van	
  de	
  TCMG ,	
  in	
  eerste	
  instantie	
  in	
  re latie	
  tot	
  de	
  
gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden,	
  later	
  ook	
  voor	
  de	
  andere	
  types	
  mijnbouw. 	
  Gedacht	
  kan	
  daarbij	
  worden	
  
aan	
  een	
  separate	
  afhandelingslijn	
   binnen	
  de	
  uitvoeringsorganisatie	
   met	
  voldoende	
  capaciteit ,	
  die	
  
beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  kan	
  worden	
  aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
   Belangrijk	
   is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
   snel	
  kunnen	
  worden	
  afgehandeld. 	
  
4.	
   Schadeprotocollen	
  
Door	
   de	
  Staat 	
  wordt	
  per	
  mijnbouwtype	
  een	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  vastgesteld	
  voor	
  de	
  
mijnbouwtypes: 	
  
	
  -­‐ gaswinning	
  kleine	
  velden	
  op	
  land; 	
  
-­‐ zout winning; 	
  
-­‐ geothermie; 	
  
-­‐ naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg.	
   	
  	
  
	
  De	
  schadeprotocollen	
  zijn	
  bijlagen	
  bij	
  het	
  instellingbesluit	
  van	
  de	
  CM.	
   	
  
	
  
Elk	
  schadeprotocol	
  bevat	
  een	
  set	
  van	
  regels	
  die	
  worden	
  gehanteerd	
  door	
  de	
  CM	
  bij	
  de	
  beoordeling	
  en	
  
de	
  vergoeding	
  van	
  schades.	
  Naast	
  regels	
  die	
  generiek	
  van	
  toepassing	
  zijn	
   kan	
  een	
  schadeprotocol	
  regels	
  
bevatten	
  die	
  specifiek	
   van	
  toepassing	
   zijn	
  voor	
  het 	
  betreffende	
  mijnbouw type .	
  	
  
	
  De	
  generieke	
   regels	
  in	
  de	
  schadeprotollen	
  betreffen	
  de	
  volgende	
  onderwerpen: 	
  
	
  1. Begripsomschrijvingen .	
  
2. Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen .	
  
3. Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie.	
  
4. Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding .	
  
5. De	
  te	
  volgen	
  proce dure	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  (zonder	
  of	
  met	
  deskundigenonderzoek) .	
  	
  
6. Benoeming	
  van	
  deskundige(n)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder .	
  
7. Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) .	
  
8. Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n) .	
  
9. Uitspraak	
  van	
  de	
  CM .	
  
10. Vergoeding	
  van	
  de	
  schade.	
  
	
  Voor	
  het	
  Schadeprotoco l	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  zijn	
  deze	
  onderwerpen	
  nader	
  uitgewerkt	
  in	
  
hoofdstuk	
  4.	
   De	
  opzet	
   hiervan 	
  sluit	
  zo	
  veel 	
  mogelijk	
   aan	
  bij	
   de	
  opzet	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  dat	
  
onderdeel	
  is	
  van	
  het	
  instellingsbesluit	
  van	
  de	
  TCMG	
  d.d.	
  31 -­‐01-­‐2018	
  en	
  de	
   opzet	
  van	
  de	
  door	
  de	
  TCMG	
  
vastgestelde	
  voorlopige	
  werkwijze	
  d.d.	
  17 -­‐04-­‐2018.	
   	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  zonodig	
  per	
  schadeprotocol	
  een	
  nadere	
  werkwijze	
  vast	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  tevens	
  een	
  beoordelingskader	
  vast	
  dat	
  door	
  deskundigen	
  gehanteerd	
  wordt	
  bi j	
  de	
  
beoordeling	
  van	
  schades.	
   	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>	
   11	
  Uitgaande	
  van	
  het	
  primaat	
  van	
  de	
  publi eke	
  regie	
  is	
  de 	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  voor	
  de	
  
betreffende	
  mijnbouwmaatschappij	
  die	
  de	
  scha de	
  conform	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  vergoedt 	
  aan	
  de	
  
schademelder.	
   Dit	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  de 	
  te	
  sluiten	
  convenanten	
  tussen	
  de	
   Staat 	
  en	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  (zie	
  hierna). 	
  
	
  
De	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
  voorziet	
  niet	
  in	
  een	
   bezwaar -­‐	
  of	
  beroepsmogelijkheid	
  voor	
  de	
  
schademelder.	
  Indien	
  de	
  schademelder 	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  C M	
  kan	
  deze	
   zich	
  
wenden	
  tot	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  om	
  voor	
  het	
  begrip	
  schade	
   aan	
  te	
  sluiten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  Wetboek.	
  Daarbij	
  geldt	
  dat	
  
de	
  voorgestelde	
  landelijke	
  aanpak	
  met	
  name	
  is	
  bedoeld	
  voor	
  burgers	
  die	
  schade	
  	
  ondervinden	
  aan	
  hun	
  eigendom. 	
  In	
  beginsel	
  betreft	
  dit	
   fysieke	
  schade	
  aan	
  won ingen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
   en	
  materië le	
  
schade 	
  die	
  het	
  gevolg	
   is	
  van	
  deze	
  fysieke	
  schade .	
  De	
  Tcbb	
  stelt	
  voor	
  om	
   –	
  evenals	
  is	
  geschied	
  bij	
  de	
  
instelling	
  van	
  de	
  TCMG	
  – 	
  de	
  schade	
  die	
  via	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
  voor	
  vergoeding	
  in	
  aanmerking	
  komt	
  
vooralsnog	
  te	
  beperken	
  tot	
  deze	
  fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
  en	
  de	
  materiële	
  schade	
  die	
  daarvan	
  het	
  gevolg	
  is.	
  In	
   vervolg	
  op	
  de	
  rechtsontwikkeling 	
  zou	
  de	
  reikwijdte	
  van	
  
de	
  landelijke	
  aanpak	
  dan	
  nog	
  uitgebreid	
  kunnen	
  worden	
  met	
  de	
  beoordeling	
  van	
   immateriële	
  schade	
  
en/of	
  de	
  waardevermindering	
  van	
  objecten. 	
  
5.	
   Convenanten	
  
Tussen	
  de	
  Staat	
  en	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
   wordt 	
  per	
  mijnbouwtype	
   een	
  convenant 	
  gesloten	
  
waarin	
   afspraken	
   worden 	
  vastgeleg d	
  over	
  de	
   afhandeling	
  van	
  mijnbouw schade	
  door	
  de	
  CM 	
  en	
  het	
  
daarbij	
  gehanteerde	
  schadeprotocol .	
  
	
  
De	
  afspraken	
   behel zen	
  onder	
  meer	
  dat	
  de 	
  uitspraken	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  zijn	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  die	
  zich	
  verplichten	
  tot	
  betaling	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  vas tgestelde	
  
schadevergoedingen	
  aan	
  schademelders.	
   De	
  afspraken	
   betreffen	
  ook	
  de	
  financiering	
  van	
  de	
  kosten	
  van	
  
de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
   en	
  de	
   financiering	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  toegekende	
  
schadevergoedingen .	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  adviseert	
   in	
  ieder	
  geval	
  de	
  volgende	
  o nderwerpen	
   in	
  de	
  convenanten	
  te	
  regelen: 	
  
	
  1. Verantwoordelijkheden	
  van	
  betrokken	
  partijen .	
  
2. Commitment	
  aan 	
  de	
  CM	
  en	
  de	
   uitspraken	
  van	
  de	
  CM .	
  
3. Commitment	
  aan	
  het	
  betreffende	
  s chadeprotocol.	
  
4. De	
  relatie	
  met	
  gebieds arrangementen ,	
  regionale	
  en	
  lo kale	
  afspraken	
  en	
  re gelingen .	
  
5. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   schadeafhandeling	
  door	
  de	
   CM	
  en	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie .	
  
6. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  s chade vergoedingen .	
  
7. In-­‐	
  en	
  uittreden	
  van	
  partijen. 	
  
6.	
   Gebiedsarrangementen	
  
In	
  het	
  T cbb-­‐advies	
  ‘ Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  h uis!’	
  	
   is	
  het	
  begrip	
  gebiedsarrangement	
   geïntroduceerd.	
  
Een	
  gebiedsarrangement	
   is	
  bedoeld	
  om	
  afspraken	
   vast	
  te	
  leggen	
   tussen	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  
belanghebbenden	
  in	
  de	
  omgeving	
  van	
   een	
  mijnbouwactiviteit	
  over	
  (a)	
  de	
  communicatie	
  over	
  de	
  
mijnbouwactiviteit	
  en	
  (b)	
   een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  van	
  die	
  activiteit .	
  	
  
	
  Inmiddels	
  wordt	
  bij	
  de	
  (hernieuwde)	
  vaststelling	
  van	
  winningsplannen 	
  al	
  steeds	
  meer	
   aandacht	
  besteed	
  
aan	
  het	
  onderzoeken	
  van	
  schaderi sico’s	
  (voorafgaand	
  aan	
  een	
  winning)	
   en	
  de	
  monitoring	
  van 	
  
schaderisico’s	
  (tijdens	
  een	
  winning).	
  Die	
  monitoring	
  houdt	
  in	
  dat	
  tijdens	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  bodembewegingen	
  permanent	
  worden	
  geregistreerd.	
   In	
  gebiedsarrangementen	
  kan	
  worden	
  vastgelegd	
  
dat,	
  en	
  op	
  welke	
  wijze	
  de	
  betreffende	
  meetresultaten	
  toegankelijk	
  worden	
  gemaakt	
  voor	
  burgers .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>	
   12	
  	
  
Binnen	
  het	
  mijnbouwtype	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden	
  zetten	
  mijnbouwmaatschappijen	
  nu	
  reeds	
  bij	
  
nieuwe	
  mijnbouwactiviteiten 	
  samen	
  met	
  de	
  omgeving	
  zogenaamde	
   projectafst emmingsprogramma’ s	
  
op,	
  overeenkomstig	
  de	
  gedragscode	
  van 	
  de	
  bra nchevereniging	
  van	
  olie -­‐	
  en	
  gasmaatschappijen	
  
(Nogepa ).	
  Tevens	
  is	
   sprake	
  van	
  zogenaamde	
  gebiedsconvenanten.	
  Deze	
  
projectafstemmingprogram ma's	
  en	
  gebiedsconvenanten	
   zouden	
  onderdeel	
  kunnen	
  zijn	
   van	
  een	
  
gebiedsarrangement	
  voor	
  het	
  betreffende	
   winningsgebied. 	
  	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
   om	
  in	
  winningsgebieden	
   de	
  totstandkoming	
  en	
  verdere	
  ontwikkeling	
  van	
  
gebiedsarrangementen	
   te	
  stimuleren	
  door	
  middel	
  van	
   omgevingsprocessen .	
  De	
  nieuwe 	
  Omgevingswet	
  
biedt	
  hie rvoor	
  ook	
  instrumenten	
  aan. 	
  
	
  In	
  een	
  omgevingsproces	
  kunnen	
  betrokken	
  zijn :	
  
	
  -­‐ gemeente(s) ;	
  
-­‐ provincie(s) ;	
  
-­‐ waterschap(pen) ;	
  
-­‐ burgers ;	
  
-­‐ mijnbouwmaatschappij(en) ;	
  
-­‐ Staat	
  der	
  Nederlanden .	
  
	
  
Momenteel 	
  worden	
   al	
  op	
  enkele	
  plaatsen 	
  omgevingsprocessen	
   geïnitieerd	
   om	
  tot	
  nadere	
  afspraken	
  te	
  
komen 	
  tussen	
  burgers,	
  lokale	
  en	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen	
  rond	
  
mijnbouwactiviteiten	
  in	
  een	
  winningsgebied. 	
  Zo	
  	
  participeert	
  d e	
  NAM	
   in	
  het	
  omgevingsproces	
  Ternaard	
  
en	
  initieert 	
  zij	
  een	
  vergelijkbaar	
  proces	
  in	
   de	
  regio 	
  Assen .	
  Vermilion	
  participeert	
  in	
  een	
  project -­‐
afstemmingsprogramma	
  in	
  Weststellingwerf	
  en	
  Taqa	
  heeft	
   gebieds convenanten	
  gesloten	
   met	
  de	
  
Gemeenten	
   Alkmaar,	
   Bergen,	
   Heiloo	
  en	
  Schermer. 	
  
	
  
Een	
  omgevingsproces	
  zou	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
  de	
   gezamenlijke	
  ontwikkeling	
   van	
  bijvoorbeeld 	
  
energietransitieprogramma’s,	
  waaraan 	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatsch appij	
  en	
  eventueel	
  ook	
  de	
  Staat	
  
een	
  financi ële	
  bijdrag e	
  leveren.	
  Zo’n	
  programma	
  kan	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  volgens	
  regelingen	
  als	
  
bijvoorbeeld	
  ISDE	
  stimuleren. 	
  
	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>	
   13	
  4.	
   Schadeprotocol 	
  Gaswinning	
   Kleine	
   Velden 	
  op	
  Land 	
  
	
  
In	
  dit	
  hoofdstuk	
  wordt	
  een	
  uitwerking	
  gegeven	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land. 	
  
Introductie	
  
Zoals	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
   'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!'	
   is	
  bij	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
   op	
  land	
  de	
  situatie	
  anders	
  dan	
  in	
  Groningen.	
  De	
  veiligheidsrisico's	
  en	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  zijn	
  bij	
  
de	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  aanzienlijk	
  kleiner.	
   	
  
	
  Gaswinning	
  leidt	
  tot	
  bodemdaling	
  en	
  kan	
  leiden	
   tot	
  geïnduceerde	
  aardbevingen	
  met 	
  bodemtrilling	
   tot	
  
gevolg.	
  Bij 	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  de	
  bodemdaling	
  in	
  het	
  algemeen	
   zeer 	
  gering	
  waardoor	
  ook 	
  
de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  zeer	
  klein	
  is.	
   Echter,	
  omdat	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  niet	
  
volledig	
  is	
  uit	
  te	
  sluiten	
  zullen	
  sc hademeldingen	
  die	
  aan	
  bodemdaling	
  zijn	
  gerelateerd	
  ook	
  worden	
  
beoordeeld	
  door	
  de	
  CM. 	
  
	
  Bij	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  kan 	
  schade	
   optreden 	
  door	
  bodemtrilling.	
   Zo	
  hebben	
   de	
  aardbeving	
  
met	
  magnitude	
  2,3	
  in	
  Emmen	
  op	
  30	
  september	
  2015	
  en	
  de	
  aardbeving	
  met	
  m agnitude	
  2,4	
  in	
  Zuidlaren	
  
op	
  23	
  december	
  2016 	
  tot	
  circa	
  500	
  schademeldingen	
  geleid.	
  Deze	
  schademeldingen 	
  zijn	
  inmiddels	
  
grotendeels	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  NAM,	
  zij	
  het	
  met	
  veel	
  vertraging.	
  Met	
  de	
  beoogde	
  landelijke	
  aanpak	
  moeten	
   dergelijke	
  schade meldingen 	
  in	
  de	
  toekomst	
  sneller	
  en	
  efficiënter	
  afgehandeld 	
  kunnen	
  worden .	
  
De	
  wijze	
  van	
   afhandeling	
   wordt	
   in	
  het	
   Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  nader	
  
geregeld .	
  
	
  Als	
  er	
  bij	
   gaswinning	
  uit	
  een	
   klein	
  veld 	
  schade	
  ontstaat	
  dan	
  zal	
   deze 	
  bijna	
  altijd	
  gerelate erd	
  zijn	
  aan	
  
bodemtrilling	
  door	
  een	
  geïnduceerde	
  aardbeving.	
   Een	
  aardbeving	
  kan	
  leiden	
  tot 	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
  binnen	
  korte	
  tijd	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  Omdat	
  de	
  kans	
  op	
  grotere	
  magnitudes	
   bij	
  
gaswinning	
  uit 	
  kleine	
  velden	
  klein	
  is	
  zullen	
  de	
   eventueel	
   veroorzaakte	
  schades	
  veelal	
  een	
  geringe	
  
omvang	
  hebben. 	
  
	
  Bij	
  het	
  uitgangspunt	
  van	
  een	
  laagdrempelige	
  en	
  ruimhartige	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouwschade 	
  in	
  het	
  
kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  past	
  een	
  snelle/versnelde	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  van	
  geringe	
  omvang	
  en	
  een	
  afhandeling	
  waarbij	
  mogelijke	
  onzekerheden	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  een	
  schade	
  en	
  mijnbouwactiviteit	
  niet	
  voor	
  rekening	
  en	
  risico	
  van	
  de	
  burger	
  worden	
  gelaten.	
  In	
  het	
  schadeprotocol	
  wordt	
  hieraan	
  een	
  nadere	
  invulling	
  gegeven	
  door	
  onder	
  meer	
  h et	
  vaststellen	
  van	
  respectievelijk	
  een	
  
effectgebied	
  en	
  een	
  centrumgebied	
   rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
   alsmede 	
  door	
   een	
  
ruimhartige	
  beoordeling	
  van	
  het	
  causaal	
  verband .	
  
Onderwerpen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
Van	
  de	
  in	
  hoofdstuk	
  3	
  gegeven	
  onderwerpen	
   voor	
  een	
  schadeprotocol	
  wordt	
  i n	
  deze	
  paragraaf	
  een	
  
nadere	
  uitwerking	
  met	
  toelichting	
  gegeven .	
  
	
  
1.	
   Begripsomschrijvingen	
  
	
  
1a	
   Schade	
  
Gedefinieerd	
   wordt	
  wat	
  onder	
  schade	
  wordt	
  verstaan 	
  waarbij	
  wordt	
  aangesloten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  
Wetboek	
  ( 6:106	
  BW) 	
  en	
  het	
  sc hadeprotocol	
  van 	
  de	
  TCMG	
   (en	
  haar	
  opvolger	
  het	
  IMG ).	
  In	
  afw achting	
  
van	
  de	
  verdere	
  	
  rechtsontwikkeling	
   wordt	
  de	
  mogelijkheid	
  voor	
  burgers	
  om	
  schade	
  vergoed	
  te	
  krijgen	
  
via	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  beperkt	
  tot :	
  
	
  
-­‐ fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  object en	
  die	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  als	
  
gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning ;	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>	
   14	
  -­‐ materi ële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
   van	
  deze	
  fysieke	
  scha de.	
  
	
  
1b	
   Effectgebied	
  
Het	
  effectgebied	
  is	
  een	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning 	
  waarin	
  
op	
  grond	
  v an	
  de	
  huidige	
  kennis	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt 	
  door	
  de	
  aardbeving.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
  
effectgebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  
middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
  gesteld	
  op	
  de	
  website	
  van	
  de	
  CM.	
  Schademe ldingen	
  worden	
  in	
  
beginsel	
  alleen	
  in	
  behandeling	
  genomen	
  indien	
  de	
  schadelocatie	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  ligt.	
  Op	
  grond	
  
van	
  haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  schademeldingen	
  van	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  in	
  behandeling	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Met	
  het	
  oo g	
  op	
  een	
  efficient e	
  en	
  transparante	
  afhandeling	
  van	
  schademeldingen	
  wordt	
  bij	
  de	
  landelijke	
  
aanpak	
  het	
  begrip	
  effectgebied	
  gehanteerd.	
  Dat	
  is	
  het	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  waarbinnen	
  schade	
  aan	
  bebouwing	
  kan	
  zijn	
  ontstaan,	
  terwijl	
  dat 	
  daarbuiten	
  vrijwel	
  
uitgesloten	
  is.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  daarmee 	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  
locatie.	
  	
  Met	
  het	
  hanteren	
  van	
  een	
  effectgebied	
  wordt	
  met	
  name	
  voorkomen	
  dat	
  schademeldingen	
  van	
  ver	
  buiten	
  dit	
  gebied,	
  waarbij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  is	
  dat	
  de	
  schade	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
  aardbev ing,	
  
inhoudelijk	
  moeten	
  worden	
  beoordeeld.	
  Het	
  zal	
  in	
  dit	
  verband	
  duidelijk	
  zijn	
  dat	
  een	
  eventuele	
  
aardbeving	
  met	
  een	
  beperkte	
  magnitude	
  in	
  bijvoorbeeld	
  het	
  gasveld	
  De	
  Wijk	
  bij	
  Meppel	
  schade	
  zou	
  
kunnen	
  veroorzaken	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum, 	
  maar	
  niet	
  op	
  locaties	
  in	
  de	
  provincie	
  
Utrecht.	
  Omdat	
  bevingsschades	
  op	
  locaties	
  juist	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  echter	
  niet	
  volledig	
  zijn	
  uit	
  te	
  sluiten	
  biedt	
  de	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  van	
  de	
  CM	
  ruimte	
  om	
  dergelijke	
  schademeldingen	
  toch	
  in	
  behandeling	
  t e	
  nemen.	
  De	
  kans	
  is	
  echter	
  zeer	
  groot	
  dat	
  voor	
  lokaties	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  een	
  andere	
  
evidente	
  oorzaak	
  voor	
  de	
  schade	
  zal	
  worden	
  aangetoond	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
   Voor	
  locaties	
  
binnen	
  het	
  effectgebied	
  zal	
  uit	
  de	
  inhoudelijke	
  beoordeling	
  overig ens	
  ook	
  kunnen	
   blijken	
  dat	
  de	
  schade	
  
het	
  gevolg	
  is	
  van	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
  kans	
  10
-­‐4	
  (1	
  op	
  10.000)1	
  dat	
  in	
  
een	
  relatief	
  kwetsbaar	
  pand	
  op	
  een	
  loc atie	
  juist 	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  beving sschade	
  optreedt.	
  Daarbij	
  
hoort	
  een	
  topwaarde	
  van	
  de	
  opgetreden	
   trilling ssnelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  (PGV MaxRot )	
  met	
  een	
  
overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐3	
  (1	
  op	
  1.000).	
  De	
  snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  is	
  gekozen	
  omdat	
  er	
   bij	
  deze	
  snelheid	
  
een	
  kleine	
  kans	
  is	
  dat	
  schade	
  ontstaat	
  aan	
  voor	
  trillingsschade	
  gevoelige	
  bouwdelen	
  zoals	
  kwetsbaar	
  metselwerk.	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  uit	
  te	
  gaan	
  van	
  2	
  mm/s	
  als	
  er	
  op	
  een	
  schadelocatie	
  al	
  eerder	
  bodemtrillingen	
  door	
  aardbevingen	
  met	
  vergelijkbare	
  snelheden	
  z ijn	
  geweest.	
  Beide	
  waarden	
  zijn	
  
ontleend	
  aan	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017 .	
  De	
  gekozen	
  getalwaarden	
  volgen	
  
overigens	
  niet	
  uit	
  exacte	
  wetenschap	
  maar	
  moeten	
  worden	
  opgevat	
  als	
  goed	
  bruikbare	
  keuzes	
  ten	
  behoeve	
  van	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  	
  Het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  wordt	
  vastgestel d	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  
vastgesteld e	
  criterium.	
   De	
  ministeries	
  van	
  EZK	
  en	
  I&M	
  verlenen	
  het	
  KNMI	
  hiertoe	
  opdracht. 	
  
De	
  staande	
  praktijk	
  is	
  dat	
  het	
  KNMI	
  direct	
  na	
  het	
  optreden	
  van	
  een	
  aa rdbeving	
  informatie	
  beschikbaar	
  
stelt	
  over	
  de	
  opgetreden	
  aardbeving,	
  zijnde	
  het	
  tijdstip	
  van	
  optreden,	
  de	
  magnitude,	
  de	
  locatie	
  van	
  het	
  epicentrum	
  en	
  de	
  diepte	
  van	
  hypocentrum.	
  Voorlopige	
  informatie	
  is	
  'real	
  time'	
  beschikbaar	
  op	
  de	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
1	
  Deze	
  gekozen	
  kans	
  behoort	
  bij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  zijn	
  dat	
  schade	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  
de	
  aardbev ing.	
  Deze	
  kans	
  sluit	
  ook	
  aan	
  bij	
  de	
  kans	
  die	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  hanteert. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>	
   15	
  website	
  van	
  het	
  KNMI,	
  bi nnen	
  een	
  aantal	
  dagen	
  gevolgd	
  door	
  een	
  actualisatie	
  op	
  grond	
  van	
  een	
  analyse	
  
van	
  de	
  metingen	
  door	
  het	
  KNMI.	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  aardbevingen	
  die	
  het	
  gevolg	
  zijn	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   	
  
	
  
De	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  zal	
  door	
  het	
  KNMI	
  worden	
   vastgesteld	
  op	
  basis 	
  van	
  
een	
  rekenmodel	
  (Ground	
  Motion	
  Model) ,	
  dat	
  geschikt	
  is	
  voor	
  het	
  betreffende	
  kleine	
  veld ,	
  in	
  combinatie	
  
met	
  de	
  beschikbare	
  resultaten	
  van	
  de	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  uitgevoerde	
  metingen	
  van	
  de	
  opgetreden	
  
trillingssnelheden	
  met	
  het	
  me etnetwerk	
  van	
  het	
  KNMI.	
  Daarbij	
  wordt	
  rekening	
  gehouden	
  met	
  
onzekerheden	
  in	
  rekenmodellen	
  en	
  metingen.	
  Het	
  effectgebied	
  wordt	
  op	
  deze	
  wijze	
  door	
  een	
  deskundig	
  instituut	
  en	
  onafhankelijk	
  van	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  vastgesteld. 	
  
	
  Met	
  het	
  KNMI	
  worden	
  afsprake n	
  gemaakt 	
  over 	
  de	
  wijze	
  van	
  bepalen	
  van	
  het	
  effectgebied	
  en	
  het	
  
leveren	
  van	
  een	
  betreffende	
  kaart	
  aan	
  de	
  CM.	
  Deze	
  kaart	
  wordt	
  vervolgens	
  binnen	
  één	
  week	
  na	
  de	
  aardbeving	
  door	
  de	
  CM	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website,	
  zodat	
  burgers	
  kunnen	
  zien	
  wat	
  de	
  begrenzing	
  
van	
  het	
  effectgebied	
  is.	
   	
  
	
  Aardbevingen	
  met	
  een	
  kleine	
  magnitude 	
  (indicatief	
  kleiner	
  dan	
  M	
  =	
  1,5	
  à	
  2,0,	
  maar	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  
diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond)	
   veroorzaken	
  trilling ssnelheden	
  
die	
  te	
  klein	
  zijn	
  om	
  schade	
  te	
   kunnen	
  veroorzaken,	
  ook	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum.	
  Dat	
  
wordt	
  in	
  dat	
  geval	
  eveneens	
  op	
  basis	
  van	
  door	
  het	
  KNMI	
  aangeleverde	
  informatie	
  door	
  de	
  CM	
  aangegeven	
  op	
  haar	
  website.	
  Er	
  is	
  dan	
  dus	
  geen	
  effectgebied. 	
  
	
  
1c	
   Centrumgebied 	
  
Het	
  centrum gebie d	
  is	
  een	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  gelegen	
   gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  
aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  
voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
   gesteld	
  op	
  de	
  
website	
  van	
  de	
  CM.	
   Schademeldingen	
   van	
  locaties	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  worden	
  afgehandeld	
  via	
  
een	
  versnelde	
  procedure	
  mits	
  het	
  gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
   hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Het	
  centrum gebied	
  is	
  een	
  kleiner	
  g ebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  dan	
  het	
  effectgebied.	
  In	
  het	
  
centrum gebied	
  zijn	
  de	
  trillingssnelheden	
  door	
  de	
  aardbeving	
  groter	
  dan	
  daarbuiten	
  waardoor	
  de	
  kans	
  
op	
  schade	
  in	
  het	
   centrum gebied	
  groter	
  is.	
  Net	
  als	
  bij	
  het	
  effectgebied	
  is	
  d e	
  grootte	
  van	
  het 	
  
centrum gebied	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  
eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  is	
  
daarmee	
  ook	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  lo catie. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  introduceert	
  het	
   begrip	
   centrum gebied	
  om	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
   van	
  schades	
  
met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
   via	
  een	
  vers nelde	
  procedure	
  te	
  kunnen	
  afhandelen.	
  De	
  snelheid	
  van	
  de	
  
afhandeling	
  wordt	
  bereikt	
  door	
  de	
  betreffende	
  schades	
  zonder	
  deskundigenonderzoek	
  af	
  te	
  handelen.	
  Daarvoor	
  moet	
  aan	
  de	
  voorwaarde	
   zijn	
  voldaan	
  dat	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
   niet	
  hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  
1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  De	
  mogelijkheid	
  van	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  is	
  overeenkomstig	
  de	
  werkwijze	
  
van	
  de	
  TCMG. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
   topwaarde	
  van	
  de	
  
opgetreden	
  trillings snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  ( PGV
MaxRot )	
  met	
  een	
  overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐1	
  (1	
  op	
  10).	
   Bij	
  
dit	
  criterium	
  hoort	
  een	
  kans	
  van	
  circa	
  10-­‐2	
  (1	
  op	
  100)	
  dat	
  een	
  schademelding	
  van	
  juist	
  buiten	
  het	
  
centrum gebied	
  ten	
  onrechte	
  niet	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  wordt	
  afgehandeld.	
  Dat	
  is	
  op	
  zich	
  niet	
  
bezwaarlijk	
  omdat	
  die	
  schademelding	
  vervolgens	
  wordt	
  afgehandeld	
  via	
  de	
  standaard	
  procedure. 	
  
	
  Het	
  centrum gebied	
  wordt	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  dezelfde	
  wijze	
  vastgesteld	
  als	
  het	
  effectgebied 	
  en	
  
vervolgens	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>	
   16	
  1d	
   Overige	
  begrippen 	
  	
  
In	
  aan vulling	
  op	
  de 	
  hiervoor	
  genoemde	
  begrippen	
  worden	
  de	
  overige	
  begri ppen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
omschreven	
  conform	
  het	
  schadeprotocol	
  van	
  de	
  TCMG. 	
  
2.	
   Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen	
  
Een	
  schade	
  wordt	
  gemeld	
  bij	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade .	
  De	
  schade	
   kan	
  digitaal	
  of	
  per	
  post	
  
worden	
  ge meld .	
  
	
  
De	
  schademelding	
  bevat	
  ten	
  minste: 	
  
	
  a. de	
  naam	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  de	
  melder; 	
  
b. de	
  datum	
  van	
  de	
  melding; 	
  
c. de	
  aard	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  het	
  gebouw	
  waarop	
  de	
  melding	
  betrekking	
  heeft; 	
  
d. de	
  datum	
  en	
  het	
  tijdstip	
  waarop	
  de	
  sc hade	
  is	
  ontstaan	
  of	
   een	
   inschatting	
  daarvan; 	
  
e. een	
  aanduiding	
  van	
  de	
  oorzaak	
  van	
  de	
  schade; 	
  
f. een	
  beschrijving	
  van	
  de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  en	
  foto's	
  daarvan; 	
  
g. een	
  zo	
  goed	
  mogelijke	
  schatting	
  van	
  het	
  schadebedrag; 	
  
h. de	
  inschatting	
  of	
  sprake	
  zou	
  kunnen	
   zijn	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie 	
  (zie	
   3);	
  
i. (indien	
  van	
  toepassing )	
  de	
  melding	
  dat	
  de	
  schade	
  ook	
  bij	
  een	
  ander	
  orgaan	
   gemeld 	
  is;	
  
j. overige	
  relevante	
  informatie. 	
  
	
  Een	
  schademelding	
  moet	
   worden	
  ingediend	
  binnen	
   een	
  termijn	
  van	
  één	
  jaar	
  na	
  de	
  aardbeving.	
  Schades	
  
die	
  buiten	
  de ze	
  termijn	
  worden	
  gemeld	
  worden	
  in	
  beginsel	
  niet	
  in	
  behandeling	
  genomen.	
  Op	
  grond	
  van	
  
haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  schademeldingen	
  die	
  later	
  zijn	
  gedaan	
  toch	
  in	
  behandeling	
  te	
  nemen. 	
  Om	
  in	
  aanmerking	
  te	
  kunnen	
  komen 	
  voor	
  afhandeling	
  via	
   de	
  versnelde	
  
procedure	
  geldt ,	
  naast	
  andere	
  voorwaarden	
  (zie	
  5.), 	
  een	
  termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  reden	
  voor	
   het	
  opnemen	
  van	
   termijn en	
  is	
  dat	
  b odemtrilling	
  als	
  schadeoorzaak	
  gekoppeld	
   is	
  aan	
  het	
  
optreden	
  van	
  een	
  aardbeving	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   Informatie	
  over	
  opgetreden	
  aardbevingen	
  
wordt	
  naar	
  buiten	
  gebracht	
   door	
  het	
  KNMI 	
  en,	
  als	
  er	
  sprake	
  is	
   van	
  aardbevingen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
de	
  kleine	
  velden,	
  ook	
  door	
  de	
  CM. 	
  Burgers	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied	
   kunnen	
   daarvan	
  op	
  de	
  hoogte	
  zijn	
  
als	
  zij	
  de	
  aardbeving	
  al	
  niet	
   hebben	
  gevoeld	
  of	
  ervan	
  hebben	
  gehoord .	
  De	
  door	
  de	
  bodemtrilling	
  
veroorzaakte	
  schade	
  manifesteert	
  zich 	
  vrijwel	
  dire ct	
  na	
  de	
  aardbeving	
   en	
  zal	
  normaliter	
  binnen	
  korte	
  
tijd	
  kunnen	
   worden	
  opg emerkt	
  en	
  worden	
  gemeld. 	
  De	
  genoemde	
  termijn en	
  doen	
  overigens	
  geen	
  
afbreuk	
  aan	
  de	
  wettelijke	
  verjaringstermijnen .	
  
3.	
   Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie	
  
Acuut	
  onveilige	
  situaties	
  kunnen	
  worden	
  gemeld	
  op	
  de	
  wijze	
  die	
  is	
  aangegeven	
  op 	
  de	
  website	
  van	
  het	
  
LLM. 	
  
	
  Toelichting:	
   	
  
De	
  kans	
  op	
  het	
  ontstaan	
  van	
  acuut	
  onveilige	
  situaties	
  door	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  extreem	
  klein	
  maar	
  is	
  ook	
  niet	
  volledig	
  uit	
  te	
  sluiten.	
  In	
  de	
  onwaarschijnlijke	
  situatie	
  da t	
  dit	
  toch	
  gebeurt	
  moet	
  duidelijk	
  zijn	
  welke	
  regels	
  gelden.	
  Omdat	
  er	
  in	
  dit	
  geval	
  sprake	
  is	
  van	
  
urgentie	
  moet	
  de	
  schademelder	
  gebruik	
  kunnnen	
  maken	
  van	
  een	
  speciale	
  meldingsprocedure.	
  Vervolgens	
  moet	
  de	
  schademelding	
  op	
  adequate	
  wijze	
  direct	
  worden	
  opgevol gd.	
  Voor	
  de	
  procedure	
  en	
  
de	
  vervolgstappen	
  kan	
  worden	
  uitgegaan	
  van	
  de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  bij	
  de	
  melding	
  van	
  een	
  acuut	
  
onveilige	
  situatie	
  (zogenaamde	
  AOS -­‐melding). 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>	
   17	
  4.	
   Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  een	
  schademeldin g	
  wordt	
  de	
  ontvangst	
   daarvan	
  bevestigd	
  aan 	
  de	
  melder.	
  De	
  CM	
  
beoordeelt	
  of	
  de	
  melding	
  volledig	
  en	
  ontvankelijk	
  is.	
   Bij	
  onvolledige	
  meldingen	
  wordt	
  de	
  melder	
  
schriftelijk	
  in	
  de	
  gelegenheid	
  gesteld	
  om	
  de	
  melding	
  (zo	
  veel	
  mogelijk)	
  te	
  completeren.	
   De	
  CM	
  kan	
  
hierbij	
  assisteren.	
  Voor	
  de	
  completering	
   geldt	
  een	
  termijn	
  van	
  twee	
  weken .	
  
	
  
Completering	
  van	
  de	
  schademelding	
  is	
  niet	
  nodig	
  indien	
  duidelijk	
  is	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  voldoet	
  aan	
  de	
  voor waarde n	
  bij	
  de	
  hierna	
  genoemde	
  toets	
  op	
   de	
  ontvankelijkheid .	
  In	
  dat	
  g eval	
  wordt	
  de	
  
schademelding	
  namelijk 	
  afgewezen.	
   	
  
	
  	
  Voor 	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  ontvankelijkheid	
  wordt	
  getoetst	
  aan	
  twee	
   voorwaarden	
   die	
  relevant	
  zijn	
  
voor	
   schade s	
  die	
  zijn 	
  veroorzaakt	
  door	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning ,	
  
te	
  w eten: 	
  
	
  1. er	
  moet	
  sprake	
  geweest	
  zijn	
  van	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  door	
  de	
  gaswinning	
  veroorzaakte	
  
aardbeving	
  op	
  het	
   ontstaanstijdstip	
  van	
  de	
  schade; 	
  
2. de	
  schadelocatie	
   moet	
  in	
  het	
  effect gebied	
  van	
  de	
  aardbeving	
  liggen. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  ontvankelijk 	
  indien	
  aan	
   deze	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan. 	
  De	
  CM	
  wijst	
  vervolgens	
  een	
  
zaakbegeleider/contactpersoon	
  aan,	
  die	
  contact	
  opneemt	
  met	
  de	
  melder	
  en	
  toelichting	
  geeft	
  over	
  de	
  verdere	
  gang	
  van	
  zaken. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  niet	
  ontvankelijk	
  indien	
  niet	
  aan	
  één	
  of	
   beide	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan.	
  De	
  CM	
  stelt	
  
de	
  schademelder	
   in	
  dat	
  geval	
  op	
  de	
  hoogte 	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  in	
  behandeling	
  wordt	
  genomen.	
  
De	
  CM	
  heeft	
  op	
  grond	
  van	
  haar	
  discret ionaire	
  bevoegdheid	
  om	
  de	
  schademelding	
  toch	
  in	
  behandeling	
  
te	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Zoals	
  eerder	
  aangegeven	
  is	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  zeer	
  klein.	
   Schademeldingen	
  die	
  zijn	
   gerelateerd	
  aan	
  bodemdaling	
   worden	
  ook	
  	
  in	
  
behandeling	
  genomen	
  door	
  de	
  CM .	
  
5.	
   De	
  te	
  volgen	
  procedure	
  
Voor	
   de	
  te	
  volgen	
  procedure	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
   schademeldingen	
  zijn	
  twee	
  varianten	
  beschikbaar ,	
  
namelijk	
  de	
  standaard	
  procedure 	
  en	
  de	
  versnelde	
  procedure 	
  (zie	
  figuur	
  2).	
  De	
  versnelde	
  procedure	
  
wordt	
  gevolgd	
  voor	
  schademeldingen	
  die	
  voldoen	
  aan	
  de	
  volgende	
  v oorwaarden: 	
  
	
  -­‐ de	
  schadelocatie	
  ligt	
  in	
  het	
  centrumgebied; 	
  
-­‐ het	
  gemelde	
  schadebedrag	
  is	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW; 	
  
-­‐ de	
  schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  
	
  Voor	
  de	
  overige	
  schademeldingen	
  wordt	
  de	
  standaard	
  procedure	
  gevolgd. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  de	
  schademelder	
  op	
  de	
  hoogte	
  van	
  de	
  te	
  volgen	
  procedure. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>	
   18	
  	
  
Figu
ur	
  2	
   -­‐	
  Afhandeling	
  via	
   standaard	
  of	
   versnelde	
  procedure	
  
	
  
5.a
	
   Standaard	
  procedure	
  
Afha
ndeling	
  via	
  de	
  standaardprocedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade	
  door	
  éé n	
  of	
  meer	
  deskundigen	
  wordt	
  
onderzocht	
  waarbij	
  wordt	
  beoordeeld	
  of	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
   schade	
  en	
  de	
  
aardbeving.	
  Het	
  onderzoek	
  door	
  de	
  deskundige(n)	
  betreft	
  tevens	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schade	
  voor	
  zover	
  
de	
  schade	
  een	
  causaal	
  verband	
  heeft	
  met	
  de	
  aardbeving. 	
  
5.b	
   Ver
snelde	
  procedure 	
  
Een
	
  schademelding	
  van	
  een	
  locatie	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  
afgehandeld	
  mits	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW 	
  en	
  mits	
  de	
  
schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  d rie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbevin g.	
  
	
  De	
  CM	
  doet	
  direct	
   op	
  basis	
  van	
  de	
  bij	
  de	
  melding	
  gevoegde	
  stukken	
  en	
  de	
  beschikbare	
  gegevens	
  over	
  
de	
  aardbeving	
   een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  (vermoedelijke)	
  causale	
  verband	
  tussen	
  de	
  schade	
  en	
  
de	
  aardbeving	
  en	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag. 	
  
	
  
De	
  CM	
  kan	
  besluiten	
  om	
  steekproefsgewijs	
  door	
  een	
  deskundige	
  onderzoek	
  te	
  laten	
  doen	
  naar	
  
schademeldingen	
  die	
   worden	
  afgehandeld	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Schadeafhandeling	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade 	
  direct	
  wordt	
  vergoed	
  zonder	
  
onderzoek	
  door	
  een	
  deskundige.	
   Voor	
  de	
  afhandeling	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  denkt	
  de	
  Tcbb	
  aan	
  een	
  
termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  schademelding.	
   Voor	
  schades	
  met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
  is	
   de	
  
versnelde	
  procedure	
   efficiënt	
  omd at	
  daarmee	
  tijd	
  en	
  kosten	
  worden	
  bespaard. 	
  Het	
  genoemde	
  b edrag	
  
van	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
met	
  een	
  mogelijkheid	
  van	
  nadere	
  aanpassing. 	
  
6.	
   Benoeming	
  van	
  deskundige(n
)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  
De	
  
door	
  de	
  CM	
  te	
  benoemen	
  deskundigen	
  vo ldoen	
  aan	
  expliciete	
  eisen	
   met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  
deskundigheid,	
  onafhankelijkheid	
  en	
  onpartijdigheid.	
   	
  
	
  
De	
  schademelder	
   wordt	
   door	
  de	
  CM	
  op	
  de	
  hoogte	
  gesteld	
  van	
  het	
  voornemen	
  om	
   één	
  of	
  meer	
  
deskundigen	
  te	
  benoemen.	
  De	
  schademelder	
  kan	
  hierop	
  binnen	
  twee	
  w eken	
  een	
  zienswijze	
  indienen	
  
bij	
  de	
  CM. 	
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>	
   19	
  	
  
Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
   daartoe	
   aanleiding	
  geeft	
   kan	
  de	
  
CM	
  besluiten	
   één	
  of	
  meer	
  andere	
  deskundigen	
  te	
   benoem en.	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Voor	
  de	
  aan	
  de	
  deskundigen	
  te	
  stellen	
  eisen	
   wordt	
  nagegaan	
  of	
  	
   de	
  eisen	
  die 	
  de	
  TCMG	
  hanteert	
  geschikt	
  
zijn.	
  
7.	
   Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) 	
  
Door	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
   in	
  opdracht	
  van	
  de	
  CM	
   onderzoek	
  gedaan	
  naar	
  het	
   causa al	
  verband	
  
tussen	
   de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  schade.	
  Tevens	
  wordt	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag	
  vastgesteld 	
  voor	
  
zover	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband .	
  
	
  Door	
  de	
  deskundige (n)	
  wordt	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  onderzoek	
  een	
   advies rapport	
   uitgebracht	
  aan	
  de	
  CM	
  
met	
   advies 	
  over: 	
  
	
  -­‐ de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  gemelde	
  schade; 	
  
-­‐ of	
  er	
  sprake	
  is 	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  gemelde	
  schade	
   of	
  dat	
  de	
  
schade	
  een	
  andere	
  evidente ,	
  aantoonbare	
   oorzaak	
  heeft ;	
  
-­‐ of	
  er	
  eventueel	
  sprake	
  is	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  gebied	
  die	
  de	
  gemelde	
  schade	
  kunnen	
  hebben	
  veroorzaakt;	
   	
  
-­‐ de	
  kosten	
  van	
   het	
  herstel	
  van 	
  de	
  fysieke	
   schade	
  voorzover	
  er	
  sprake	
  is	
  v an	
  causaliteit; 	
  
-­‐ de	
  omvang 	
  van	
  eventuele	
  materiële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gemelde	
  fysieke	
  schade; 	
  
-­‐ eventuele	
  overwegingen	
  omtrent	
  de	
  verdere	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schade melding .	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  deskundigen	
  en	
  de	
  van	
  toepassing	
  zijnde	
  termijnen	
  voor	
  het	
  uitvoeren	
  van	
  het	
  onderzoek,	
  de	
  beoordeling	
  en	
  de	
  rapportage	
  dienen	
   in	
  beginsel	
   aan	
  te	
   sluiten	
   bij	
  wat	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  
hanteert. 	
  De	
  Tcbb	
  maakt	
   in	
  bijlage	
  B 	
  bij	
  dit	
   advies 	
  een	
  aantal 	
  kanttekingen	
   die	
  relevant	
  zijn	
  bij	
  de	
  
schadebeoordeling	
  en	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag.	
   	
  
	
  Bij	
  de	
  beantwoording	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  conform	
  haar	
  eigen	
  praktijk	
  de	
  eventuele	
  onduidelijkheid	
  over	
  de	
  schadeoorzaak	
  in	
  het	
  voordeel	
  van	
  de	
  schademelder	
  te	
  laten	
  werken.	
  Er	
  is	
  sprake	
  van	
  causaliteit	
  a ls	
  de	
  schade	
  naar 	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
   aardbeving	
   en	
  als	
  
er	
  geen	
  andere	
  evidente	
  aantoonbare	
  oorzaak	
   is.	
  Hiermee	
  w ordt	
  invulling	
  gegeven	
  aan	
  het	
  b egrip	
  
ruimhartigheid. 	
  
	
  Een	
  schade 	
  kan	
  in	
  relatie	
  staan	
  tot	
  zowel	
   één	
  of	
  meer	
  mijnbouwactiviteiten	
  als	
  tot	
  maatregelen	
  van	
  
andere	
  organisaties	
  (bijvoorbeeld	
  een	
  aanpassing	
  van	
  het	
  grondwaterpeil	
  door	
  een	
  waterschap	
  in	
  verband	
  met	
  een	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  gaswinning	
  in	
  een	
  gebied).	
  In	
  dat	
  geval	
  zal	
  de	
  deskundige	
  die	
  relaties	
  in	
  zijn	
  onderzoek	
  betrekken. 	
  
	
  Omdat	
  bij	
  het	
  schrijven	
  van	
  dit	
  advies	
  het	
  beoordelingskader	
  van	
  de	
  TCMG	
  nog	
  niet	
  beschikbaar	
  was,	
  
kon	
  niet	
  worden	
  nagegaan	
  of	
  dat	
  beoordelingskader	
   geschikt	
  is	
  voor	
  gebruik	
  door	
  de	
  CM .	
  
8.	
   Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
  dit	
  adviesrapport	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  die	
  binnen	
  een	
  termijn	
  van	
   twee 	
  weken	
  een	
   zienswijze	
  kan	
  geven	
  op	
  het	
  
rapport.	
  De	
  termijn	
  kan	
  op	
  verzoek	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  CM	
  worden	
  verlengd. 	
  
	
  Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
  daartoe	
  aanleiding	
  geeft	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  om	
  een	
  tweede	
  advies	
  aan	
   één	
  of 	
  meer	
   deskundige n	
  te	
  vragen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>	
   20	
  	
  
Toelichting: 	
  
Onderdeel	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  onder	
  publieke	
  regie	
  impliceert	
  geen	
  rol	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  een	
  individueel	
  schadegeval	
  door	
  de	
  CM. 	
  
9.	
   Uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  
9.a	
   Standaard	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  gemelde	
  schade	
  en	
  de	
  
mijnbouwactiviteit(en),	
   de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  en	
  de	
  verantwoordelijke	
  
mijnbouwmaatschappij(en).	
  Deze	
  uitspraak	
  is	
  gebaseerd	
  op	
  d e	
  schademelding,	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  
de	
  deskundige(n)	
  en	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n).	
  In	
  
geval	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  die	
  de	
  schade	
  veroorzaakt	
  kunnen	
  hebben	
  (‘gestapelde	
  mijnbouw’) 	
  bepaalt	
  de	
  CM	
  het	
  aandeel	
  van	
  elk	
  van	
  de	
  betrokken	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  in	
  het	
  te	
  vergoeden	
   schadebedrag.	
   Indien	
  de	
  schade	
  volgens	
  de	
  CM	
  een	
  
evident	
  andere	
  oorzaak	
  heeft	
  zal	
  zij	
  dit	
  in	
  de	
  uitspraak	
  vermelden. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  en	
  in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij(en). 	
  
9.b	
   Versnelde	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet 	
  op	
  basis	
  van	
  de	
  melding	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag. 	
  
Bij	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  is 	
  dit	
  bed rag	
  maximaal	
  €	
  1.500,00	
  ex clusief	
  BTW. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
   naar	
  
de	
  schademelder	
  gestuurd	
  en	
   in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij (en).	
  
10.	
   Vergoeding	
  van	
  de	
  schade	
  
Schadebedragen	
  worden	
  vergoed	
  zodra	
  de	
  schademelder	
  aan	
  de	
  CM	
  heeft	
  bevestigt 	
  dat	
  hij	
  instemt	
  
met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag.	
   Voor	
  de	
  vergoeding	
  van	
  vastgestelde	
  schadebedragen	
  
zijn	
  er	
  naar	
  keuze	
  van	
  de	
  schademelder	
   drie	
  mogelijkheden: 	
  
	
  1. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
   -­‐	
  indien	
  het 	
  schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
   1.500,00	
  
exclusief	
  BTW	
   -­‐	
  	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  de	
  instemming	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij(en)	
  rechtstreeks	
  aan	
  de	
  schademelder	
  betaald. 	
  
	
  
2. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  de	
  overlegging	
  van	
  betaalde	
   facturen	
  
betreffende	
  het	
  uitgevoerde	
  schadeherstel	
  door	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  rechtstre eks	
  aan	
  de	
  
schademelder	
  betaald.	
  
	
  
3. Het	
  te	
  vergoeden	
  s chadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  facturen	
  van	
  de	
  partij	
  
die	
  het	
  schadeherstel	
  heeft	
  uitgevoerd	
  door	
  de	
  mijnbouwmaats chappij	
  aan	
  deze	
  partij	
  betaald. 	
  
	
  Indien	
  de	
  schademelder	
  niet	
  instemt	
  met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag	
  houdt	
  de	
  schademelder	
  het	
  recht	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  laten	
  beoordelen	
  door	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Bedragen	
  die	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  worden	
  vergoed	
  zijn	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
   exclusief	
  BTW	
  
en	
  kunnen	
   rechtstreeks	
   en	
  zonder	
  overlegging	
  van	
  facturen	
   worden	
   uitbetaald	
  aan	
  de	
  schademelder.</pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>	
   21	
  	
  
5.	
  Vervolgstappen 	
  
Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  initieert	
  dat	
  h et	
  bestaande	
   LLM	
  verder	
   wordt	
   ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade	
   en	
  als	
   centraal	
  informatiepunt 	
  voor	
  mijnbouwactiviteiten .	
  
Commissie	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  stelt	
   een	
  landelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM) 	
  in.	
  De	
  CM	
  stelt	
  haar	
  werkwijze	
   en	
  
beoordelingskader	
  vast. 	
  
	
  
Het	
  beoordelingskader	
   dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert,	
  is	
  ten	
  tijde	
  van	
  het	
  schrijven	
  
van	
  dit	
  advies	
  nog	
  in	
  ontwikkeling.	
  In	
  2019	
   moet	
   worden	
  beoordeeld	
  of	
  dit	
   beoordelingskader	
   geschikt	
  
is	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanp ak	
  dan	
  wel	
  daarvoor	
  moet	
   worden	
  bijgesteld	
  en	
  aangevuld. 	
  
Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  Staat 	
  voorziet	
  in	
   	
  een	
  adequate 	
  uitvoeringsorgan isatie 	
  die	
  beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  wordt	
  
aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
  O verwogen	
  kan	
  worden	
   om	
  hiervoor	
  gebruik	
  te	
  maken	
  van	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie	
   van	
  de	
  TCMG .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
Belangrijk	
  is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
  snel	
  kunnen	
   worden	
  afgehandeld. 	
  
Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat	
   stelt	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  vast.	
   Ter	
  uitvoering	
  daarvan	
   maakt	
  de	
  
Staat	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
   nadere	
  afspraken 	
  met	
  het	
  KNMI	
  voor	
  het	
  leveren	
  van	
  ka arten	
  
aan	
  de	
  CM	
  waarop	
  effectgebieden	
  en	
   centrum gebieden 	
  zijn	
  aangegeven. 	
  
Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat 	
  sluit	
  met	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  NAM,	
  Vermilion	
  en	
  Taqa	
  een	
   Convenant	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
   op	
  Land.	
  
Gebiedsarrangementen	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
   op	
  Land	
  
De	
  Staat	
  bevordert	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  via	
  omgevingsprocessen	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  G ebiedsarrangementen	
   op	
  
basis	
  van	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  met	
  bijdragen	
  van	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen	
  en	
  de	
  
Staat. 	
  
Overgangsregeling	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
Vanuit	
  de	
  huidige	
  situatie,	
  waarbij	
  burgers	
  hun	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  moeten	
  melden	
  bij	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappi j	
  en	
  waarbij	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  de	
  schade	
  afhandelen ,	
  
kan	
  gefaseerd	
  worden	
  toegewerkt	
  naar	
  de	
  gewenste	
   eindsituatie	
  met	
  de	
   landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  
schadeafhandeling	
   gaswinning	
   bij	
  de	
  kleine	
  velden.	
   Met	
  het	
  KNMI	
  kunnen	
  afspraken	
  worden	
  gemaakt	
  
voor 	
  het	
  voorbereiden	
  van	
  het	
  leveren	
  van	
  informatie	
  over	
  effect -­‐	
  en	
  centrumgebieden.	
   Na	
  
gereedkomen	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  en	
  het	
  beschikbaar	
  komen	
  van	
  een	
  uitvoeringorganisatie	
  kan	
  de	
  Tcbb	
   -­‐	
  vooruitlopend	
  op	
  de	
  instelling	
  van	
  de	
  CM	
   -­‐	
  tijdelijk	
  de	
  rol	
  
van	
  de	
  CM	
  vervullen. 	
  
Uitwerking	
  voor	
  overige	
  mijnbouwtypes	
  
Parallel	
  aan	
  de	
   totstandkoming	
  van 	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  velden	
  kan	
   op	
  
overeenkomstige	
  wijze	
  gewerkt	
  worden	
  aan	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voor	
  de	
  
overige	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk 	
  de	
  zoutwinning ,	
  de	
  geothermie 	
  en	
  d e	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  
kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  Het	
  Schadeprotocol	
  G aswinning	
   Kleine	
  V elden	
   op	
  Land	
   kan	
  daarbij	
  fungeren	
  
als	
  model	
  voor	
   de	
  schadeprotocollen	
  bij 	
  de	
  overige	
  types	
  mijnbouw. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>	
   22	
  	
  
Met	
  betrekking	
  tot	
   mijnbouw schades	
  door	
  de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg	
  
wordt	
   nog	
  opgemerkt	
  dat	
  in	
  een	
  aantal	
  gevallen	
  geen	
  mijnbouwmaatschappij	
  meer	
  aangesproken	
  kan	
  
worden	
  voor	
  vergoeding	
  van	
  die	
   mijnbouw schades.	
  In	
  die	
  gevallen	
  zou	
  de	
  Staat 	
  (al	
  dan	
  niet	
  samen	
  met	
  
andere	
  partijen)	
  kunnen	
  voorzien	
  in 	
  de	
  	
  vergoeding	
  van	
  de	
   mijnbouw schade	
  (rechtstreeks	
  of	
  via	
  een	
  
fonds)	
   zodat	
  ook	
  de	
  burgers	
  in	
  Limburg	
  rechtvaardig	
  worden	
  behandeld. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>	
   23	
  	
  
Bijlage	
  A 	
   G econsulteerde	
  instanties 	
  en	
  personen 	
  
	
  
Bewonersgroepen	
  
Bewonersvereniging	
  Stop	
  Gaswinning	
  Marsdijk	
  Nu 	
  
Dorpsbelangen 	
  Ternaard 	
  
Dorpsbelang	
  Wierum 	
  
Landelijke	
  en	
  lokale	
  bestuurders	
  
EZK	
  
IPO	
  
VNG	
  
Noordelijke	
  bestuurderen 	
  
Mijnbouwmaatschappijen	
  
NAM 	
  
Vermilion 	
  
Taqa 	
  
ONE 	
  
Nogepa 	
  
Overige	
  instanties	
  
TCMG 	
  
KNMI 	
  
Mijnraad 	
  
SodM	
  
RVO 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>	
   24	
  Bijlage	
  B 	
  Schadebeoordeling 	
  
	
  
1. Inleiding	
  
Het	
  achterhalen	
  van	
  de	
  oorzaak	
  of	
  oorzaken	
  van	
  schade	
   aan	
  gebouwen	
   is	
  een	
  lastige	
  opgave,	
  zeker	
  als	
  
aardbevingen	
  daarbij	
  een	
  rol	
  kunnen	
  spelen.	
  De	
  grootste	
  knelpunten	
  vanui t	
  technisch	
  oogpunt	
  zijn: 	
  
	
  
-­‐ Bij	
  het	
   vaststellen	
  van	
  de	
   technische	
   causaliteit 	
  is	
  de	
  vraag	
  of	
  er	
   een	
  verband	
   is	
  tussen	
  een	
  bepaalde	
  
gebeurtenis	
  (in	
  het	
  verleden)	
  en	
  de	
  (op	
  een	
  bepaal d	
  moment)	
  geconstateerde	
  schade .	
  Het	
  
tijdsaspect	
  speelt	
  daarbij	
  een	
  grote	
  ro l.	
  Bij	
  bevingsschade	
  gaat	
  het	
  gewoonlijk	
  om	
  schade	
  die	
  
gelijktijdig	
  met	
  de	
  beving,	
  of	
  kort	
  daarna,	
  optreedt.	
   	
  Daartegenover	
  treedt	
   zettingsschade	
  
gewoonlijk	
  pas	
  op	
  vele	
  jaren	
  nadat	
  een	
  woning	
  is	
  gebouwd,	
  verbouwd,	
  bijgebouwd,	
  of	
   nadat	
   een	
  
verandering	
  in	
  de 	
  omgeving	
  heeft	
  plaatsgevonden. 	
  
-­‐ Hoeveel	
  onderzoek	
  moet	
  worden	
  uitgevoerd	
  om	
  tot	
  een	
  uitspraak	
  over	
  de	
  causaliteit	
  te	
  komen?	
  Er	
  is	
  een	
  tendens	
  om	
  bij	
  gebouwopnames	
  alle	
   aanwezige	
   schades	
  fotografisch	
  vast	
  te	
  leggen	
  en	
  deze	
  
één	
  voor	
  één	
  te	
  analyseren.	
  Worden 	
  de	
  beoordelingsresultaten	
  beter	
  bij	
  een	
  uitgebreider	
  
onderzoek	
  en	
  hoe	
  verhouden	
  de	
  onderzoekskosten	
  zich	
  tot	
  de	
  opgetreden	
  schade? 	
  
-­‐ Hoe	
  groot	
  is	
  het	
   bij	
  een	
  a ardbeving	
  te	
  beschouwen	
  gebied?	
  D e	
  door	
  een	
  beving	
  veroorzaakte	
  
trillingen	
  zijn	
  op	
  korte	
  afstand	
  v an	
  het	
  epicentrum	
  relatief	
  groot	
  en	
  op	
  grote	
  afstand	
  relatief	
  klein.	
  
Op	
  welke	
  afstand	
  is	
  de	
  trillingssnelheid	
  zo	
  klein	
  geworden	
  dat	
  er	
  redelijkerwijs	
  geen	
  schade 	
  aan	
  
gebouwen 	
  door	
  de	
  beving	
   meer	
  valt	
  te	
  verwachten 	
  c.q.	
  veroorzaakt	
  kan	
  zijn? 	
  
	
  
2. Onderzoek	
   oorz aken	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen 	
  
Bouwkundige	
  schade	
  doet	
  zich	
  vaak	
  voor	
  in	
  de	
  vorm	
  van	
  scheuren	
  in	
  metselwerk.	
  In	
  de	
  studie	
  naar	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen
2	
  	
  is	
  aan	
  de	
  hand	
  van	
  69	
  case 	
  studies	
   van	
  gebouwen	
  gekeken	
  welke	
  
afzonderlijke	
  oorzaken	
  of	
  c ombinaties	
  van	
  oorzaken	
  een	
  rol	
  kunnen	
  hebben	
  gespeeld	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  
van	
  schade.	
  Daartoe	
  zijn	
  scenario’s	
  beschouwd	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  kunnen	
  verklaren	
  naar	
  type,	
  aard	
  en	
  
voorkomen.	
  In	
  het	
  onderzoeksrapport	
  worden	
  de	
  mogelijke	
  oorzaken	
  van	
  schade	
  in	
  drie	
  
hoofdcategorieën	
  onderverdeeld: 	
  
	
  -­‐ gebouwgebonden	
  oorzaken ;	
  
-­‐ ongelijkmatige	
  zettingen ;	
  
-­‐ bevingen .	
  
	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  die	
  oorzaken	
  die	
  uitsluitend	
  samenhangen	
  met	
  het	
  gebouw,	
  de	
  
geometrie,	
  de	
  toegepaste	
  bouwmaterialen	
  en	
  constructiewijzen	
  en	
  met	
  de	
  kra chtswerking	
  in	
  het	
  
gebouw .	
  Deze	
  oorzaken 	
  staan	
  los	
  van	
  de	
  lokale	
  situatie.	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  niet	
  specifiek	
  
voor	
  de	
  onderzochte	
  panden	
  of	
  voor	
  de	
  provincie	
  Groningen.	
  Deze	
  oorzaken	
  komen	
  in	
  heel	
  Nederland	
  voor. 	
  
	
  Zettingen	
  en	
  zettingsverschillen	
   kennen	
  een	
  breed	
  spectrum	
  van	
  achterliggende	
  of	
  dieper	
  liggende	
  
oorzaken	
  die	
  sterk	
  worden	
  bepaald	
  door	
  specifieke	
  lokale	
  omstandigheden.	
  In	
  vrijwel	
  alle	
  onderzochte	
  gevallen	
  is	
  de	
  situatie	
  van	
  de	
  fundering	
  in	
  combinatie	
  met	
  de	
  lokale	
  ondiepe	
  ondergrond	
  de	
  belangrijkste	
  factor	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  van	
  zettingen	
  en	
  zettingsverschillen.	
  Voor	
  de	
  verklaring	
  van	
  de	
  bouwkundige	
  schade	
  speelt	
  deze	
  oorzaak	
  een	
  grote	
  rol.	
  De	
  meeste	
  onderzochte	
  panden	
  staan	
  niet	
  op	
  palen	
  en	
  zijn	
  zogenaamd	
  ‘op	
  staal’	
  (=	
  ondiep)	
  gefundeerd. 	
  
	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
2	
  Ir.	
  P.C.	
  van	
  Staalduinen,	
  dr.	
  ir.	
  K.C.	
  Terwel,	
  prof.	
  dr.	
  ir.	
  J.G.	
  Rots,	
  Onderzoek	
  naar	
  de	
  oorzaken	
  van	
  bouwkundige	
  
schade	
  in	
  Groningen,	
  Methodologie	
  en	
  case	
  studies	
  ter	
  duiding	
  van	
  d e	
  oorzaken,	
  TU	
  Delft,	
  Faculteit	
  Civiele	
  
Techniek	
  en	
  Geowetenschappen,	
  Rapportnummer	
  CM -­‐2018-­‐ 01,	
  11	
  juli	
  2018 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>	
   25	
  Bevingen	
  zijn	
  als	
  schadebijdragende	
  factor	
  moeilijk	
  uit	
  te	
  sluiten	
  van	
  de	
  best	
  verklarende	
  scenario’s,	
  
maar	
  vallen	
  tegelijk	
  ook	
  moeilijk	
   als	
  zodanig	
   te	
  bewijzen.	
  Het	
  schadebeeld	
  biedt	
  hiervoor	
  meestal	
  
onvoldoende	
  aanknopingspunten.	
  Waar	
  combinaties	
  van	
  b evingen	
  met	
  andere	
  oorzaken	
  optreden,	
  lijkt	
  
bij	
  lichte	
  bevingen	
  het	
  schadebeeld	
  vooral	
  gerelateerd	
  te	
  zijn	
  aan 	
  andere	
  onderliggende	
  oorzaken .	
  Het	
  
kan	
  echter	
  zijn	
  dat	
  de	
  beving	
  de	
  'trigger'	
  is	
  geweest	
  voor	
  het	
  ontstaan	
  van	
  de	
  schade.	
  Voor	
  het	
  
betrouwbaar 	
  bepalen	
  van	
  de	
  invloed	
  van	
  de	
  beving	
  op	
  de	
  schade	
  is	
  kennis	
  van	
  het	
  moment	
  van	
  het	
  
ontstaan	
  van	
  de	
  schade	
  essentieel. 	
  
	
  In	
  gemiddeld	
  70%	
  van	
  de	
  schades	
  kon	
  op	
  basis	
   van	
  de	
  beschikbare	
  schadeopname rapporten	
  een	
  best	
  
verklarend	
  scenario	
   in	
  de	
  studie 	
  worden	
  gefo rmuleerd.	
  In	
  de	
  overige	
  gevallen	
  waren	
  er	
  te	
  veel	
  opties	
  of	
  
was	
  de	
  kwaliteit	
  van	
  de	
  informatie	
  over	
  de	
  schade	
  onvoldoende	
  om	
  tot	
  een	
  oordeel	
  te	
  komen.	
  Eén	
  van	
  de	
  conclusies	
  van	
  het	
  rapport	
  is	
  dat	
  in	
  Groningen	
  gebouw gebonden	
  oorzaken	
  en	
  ongelijkmatige	
  
zetti ngen	
  de	
  belangrijkste	
  schadeoorzaken	
  zijn.	
  Gebleken	
  is	
  dat	
  gebouwen	
  van	
  na	
  1970	
  mede	
  op	
  basis	
  
van	
  beter	
  grondonderzoek	
  bete r	
  zijn	
  gefundeerd:	
  de	
  schade	
  door 	
  zettingen	
  is	
  bij	
  deze	
  gebouwen	
  hier	
  
aanzienlijk	
  geringer.	
   	
  
	
  
3. Gaswinning	
  uit	
  de	
  k leine	
  velden 	
  
De	
  stud ie	
  biedt	
  een	
  goede	
  basis	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventuele	
  schade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  
kleine	
  vel den.	
  De	
  bevindingen	
  over	
  gebouw gebonden	
  schade	
  hebben	
  een	
  breder	
  toepassingsgebied	
  
dan	
  alleen	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  hetzelfde	
  geldt	
  voor	
  schade	
  als	
  gevol g	
  van	
  ongelijkmatige	
  
zettingen:	
  ondiepe	
  funderingen	
  op	
  een	
  samendrukbare	
  klei -­‐ondergrond	
  komen	
  niet	
  alleen	
  in	
  de	
  
provincie	
  Groningen	
  voor,	
  maar	
  op	
  veel	
  meer	
  plaatsen	
  in	
  Nederland.	
  Het	
  betreft	
  dan	
  vooral	
  de	
  wat	
  oudere	
  bebouwing. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  bij	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  oorzaak	
  (of	
  oorzaken)	
  van	
  de	
  schade	
  de	
  volgende	
  werkwijze	
  te	
  ontwikkelen: 	
  
	
  -­‐ stel	
  per	
  schadegeval	
  een	
  best	
  verklarend	
  scenario	
  op	
  met	
  toepassing	
  van	
  de	
  hiervoor	
  genoemde	
  drie	
  hoofdcategorieën; 	
  
-­‐ houdt	
  bij	
  het	
  trekken	
  van	
  de	
  uiteindelijk e	
  conclusie	
  rekening	
  met	
  de	
   grotere	
  onzekerheid	
  rond	
  het	
  
vaststellen	
  van	
  de	
  schadeoorzaak	
  ‘bevingen’	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
   schadeoorzaken	
  
‘gebouw gebonden	
  schade’	
  en	
  ‘ongelijkmatige	
  zettingen’. 	
  
	
  Voor	
  het	
  vaststellen	
   en	
  beoordelen	
  van	
  de	
  schade	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  de	
  onderzoeken	
  op	
  locatie	
  beperkt	
  
te	
  houden	
  tot	
  de	
  schade	
  die	
   door	
  de	
  bewoner	
   is	
  gemeld 	
  en	
  dus	
  niet	
  alle	
  onvolkomenheden	
  in	
  een	
  
gebouw	
  te	
  gaan	
  fotograferen 	
  en	
  analyseren .	
  De	
  Tcbb	
  vindt	
  het	
  belangrijk	
  dat	
  de	
   schade	
  wordt	
  
onderzocht	
  en	
  beoordeeld	
  door	
  deskundigen	
  op	
  het	
  gebied	
  van	
  bouwconstructies	
  en 	
  ondiepe	
  
ondergrond.	
  Die	
  deskundigen	
  zijn	
   tevens	
  verantwoordelijk	
  voor	
  het	
  opstellen	
  van	
  het	
   adviesrapport 	
  
aan	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade. 	
  
	
  Met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  scha delocatie	
  is	
  van	
  belang	
  dat	
  rekening	
  wordt	
  gehouden	
  met	
  de	
  
trillings snelheden	
  die	
  door	
  een	
  beving	
  kunnen	
  zijn	
  opgetreden	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
  trilling ssnelheid	
  
waarbij	
  schade	
  is	
  te	
  verwachten.	
  De	
  gevoeligheid	
  van	
  het	
  bouwdeel	
  voor	
  trillingsschade	
  is	
  daar bij	
  een	
  
belangrijke	
  parameter.	
  De	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017	
  biedt	
  daarvoor	
  goed	
  bruikbare	
  informatie. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>Date : 15-2-2019 11:25:34
From  :  
To : "    @rug.nl
Subject : Fw d: Tcbb_LAAM-ontw erp-advies_concept_08-02-2019.pdf — Pagina 3
Attachm ent : Tcbb_LAAM-ontw erp-advies_concept_08-02-2019.pdf;
Beste ,
 
Hierbij mijn reactie. Ik vind het een goed stuk. Knap stukje werk. In de tekst heb ik wat opmerkingen gemaakt.
 
Het stuk over de overgangsregeling (in de tijd tot er een protocol is vastgesteld) vind ik nog wat weggestopt in de tekst. Dat zou wat mij betreft wel een duidelijk advies mogen
worden. Ik had de indruk dat jullie hier heldere ideeën over hadden.
 
Een wens voor de toekomst, is een regeling voor bedrijfsgebouwen. En dat niet voor productieprocessen, maar echt voor gebouwschades.
 
In het bestuurlijke overleg is alleen op hoofdlijnen over het protocol gesproken.
 
Succes met het vervolgtraject.
 17.15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>Mij
nbouwschade ,	
  wat	
  nu?	
  
	
  
	
  
	
  
Conce
pt	
  (08-­‐02-­‐ 2019) 	
  
Ontwerp	
   Advies 	
  
Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
en	
  
Schadeprotocol 	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  
	
  
	
  
Postb
us	
  20401	
  
2500	
  EK	
  
Den	
  Haag 	
  
T	
  088	
  042	
  5718 	
  
www.tcbb.nl 	
  
seceretaris@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>	
   1	
  Samenvatting	
  
	
  
Mijnbouwactiviteiten	
  roepen	
  bij	
  bewoners	
  en	
  bestuurders	
  heftige	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
  risico’s,	
  de	
  
verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  eventuele	
  schades,	
  niet	
  alleen	
  in	
  Groningen,	
  
maar	
  ook	
  daarbuiten,	
  zoals	
  in	
  Drenthe,	
  Friesland,	
  Noord -­‐	
  en	
  Zuid -­‐Holland	
  en	
  Limburg. 	
  
	
  Begin	
  2018	
  heeft	
  de	
   Staat 	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  
gasopslag	
  in	
  Norg	
  in	
  het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst.	
  De	
  betreffende	
  schades	
  worden	
  sinds	
  19	
  maart	
  2018	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  Tijdelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (TCMG) 	
  in	
  afwachting	
  van	
  
een	
  wettelijke	
  basis	
  voor	
  het	
  ‘definitieve’	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (IMG) .	
  
	
  
Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  adviseert	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  
Bodembeweging	
   (Tcbb)	
   om	
  onder	
  een	
  publieke	
  regie	
   een	
  uniforme, 	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  
vast	
  te	
  stellen	
  die	
  voor	
  alle	
  burgers	
  in	
  Nederland	
  tot	
  een	
  gelijke	
  behandeling	
  leidt.	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
   moet	
  gaan	
  gelden	
  voor	
  alle 	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  
(waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  presenteert	
   in	
  dit	
  advies	
  vanuit	
  deze	
  aanpak	
  allereerst	
  een	
   Schadeprotocol	
   Gaswinning	
  Kleine	
  
Velden	
  op	
  Land	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden. 	
  
	
  Voor	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  adviseert	
  de	
  Tcbb:	
  	
  
-­‐ Stel	
   een	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in,	
  het	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouws chade 	
  (LLM).	
  
-­‐ Stel	
  een	
  landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
   (CM)	
   in	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  
van	
  alle	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  (met	
  uitzondering	
  van	
  de	
  schades	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
-­‐ Zorg	
  voor	
  een 	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  ter	
  ondersteuning	
   en	
  onder	
  aansturing	
   van	
  de	
  CM. 	
  
-­‐ Stel	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Schadeprotocol	
  vast,	
   te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Sluit	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Convenant	
  tussen	
  de	
  Staat	
  en	
   de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen,	
  
te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Bevorder	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun 	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  omgevingsprocessen	
  die	
  leiden	
  tot	
  G ebiedsar rangementen	
   	
  
-­‐ Stel	
  op	
  zo	
  kort	
  mogelijke	
  termijn	
  een	
  overgangsregeling	
  vast 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  door	
  
gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden .	
  
-­‐ Breid	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  op	
  korte	
  termijn	
  uit	
  voor	
  de	
  z outwinning,	
  de	
  g eothermie	
  en	
   de	
  na-­‐ ijende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
   vroegere	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  
De	
  voorgestelde	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  leiden	
  tot	
  een	
  verbreding	
  van	
  het	
  draagvlak	
  
voor	
  mijnbouwactiviteiten 	
  met	
  een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
  de	
  lusten.	
  De	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschade	
  is	
   daarbij	
  laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel,	
  waarbij	
  de	
  burger	
  centraal	
  
staat. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>	
   2	
  	
  
Inhoudsopgave 	
  
	
  
Samenvatting 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  1	
  
	
  Inhoudsopgave 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  2	
  
	
  1. Inleiding,	
   adviesverzoek 	
  en	
  w erkwijze 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  3	
  
	
  2. Uitgangspunten 	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  5	
  
	
  3. Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  9	
  
	
  4. Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
   	
   	
   	
   	
   	
   13	
  
	
  5. Vervolgstappen	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   21	
  
	
  	
  	
  Bijlagen 	
  
	
  A. Geconsulteerde	
  instanties	
  en	
  personen 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   23	
  
	
  B. Schadebeoordeling 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   24	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>	
   3	
  1.	
   Inleiding ,	
  advie sverzoek	
  en	
  werkwijze 	
  
	
  
Sinds	
  de	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  in	
  Groningen	
  roepen	
  mijnbouwactiviteiten	
  bij	
  
bewoners	
  en	
  bestuurders	
  in	
  heel	
  Nederland	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
   risico’s,	
   de	
  verdeling	
  van	
   de	
  lasten	
  en	
  
de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
   van	
  scha des	
  aan	
  met	
  name	
  woningen .	
  Niet	
  in	
  de	
  laatste	
  plaats	
  is	
  dat	
  het	
  
gevolg	
  van	
  de	
  wijze	
  waarop	
  de	
  schadeafhandeling	
  in	
  de	
  provincie	
  G roningen	
  de	
  afgelopen	
  jaren	
  heeft	
  
plaatsgevonden. 	
  
	
  Mijnbouw 	
  in	
  Nederland	
  bestaat	
   in	
  vele	
  vormen .	
  De	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groninge nveld	
  is	
  het	
  meest	
  
bekend,	
  maar	
  ook	
   wordt	
   olie	
  en	
  gas	
   gewonnen	
   uit	
  ongeveer	
   150	
  zogenaamde	
   kleine	
  velden	
  op	
   het	
  land	
  
en	
  in	
  de	
  Noordzee .	
  Verder	
   wordt	
   zout	
   gewonnen	
   uit	
  de	
  ondergrond	
  en	
  tot	
  in	
  de	
  jaren	
  zeventig	
  van	
  de	
  
vorige	
  eeuw	
  war en	
  de	
  kolenmijnen	
  in	
  Limb urg	
  actief.	
   De	
  naijlende	
  gevolgen	
  daarvan	
  zijn	
  nog	
  steeds	
  
aanwezig.	
   Meer	
  recent	
   groeit	
   de	
  ervaring	
  met	
  en	
  de	
  belangstelling	
  voor	
  de	
  winning	
  van 	
  warmte	
  uit	
  
diepere	
  aardlagen,	
  de	
   geothermie. 	
  
	
  	
  Inmiddels	
  is	
  in	
  Nederland	
  de	
  ontwikkeling	
  en	
   de	
  uitvoering	
  van	
  een	
  programma	
  voor	
  energietransitie	
  in	
  
gang	
  gezet.	
   Voor	
  de	
  voortgang	
  van	
  de ze	
  energietransitie ,	
  waarbij	
  voorlopig	
  de	
  gaswinning	
  nog	
  een	
  
belangrijke	
  rol	
  speelt,	
   is	
  herstel	
  van	
  vertrouwen	
  in	
  mijnbouwactiviteiten 	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
eventuele	
  mijnbouwschade	
   van	
  groot	
  belang.	
  
	
  In	
  haar	
  verkenning	
  naar	
  een	
  uniforme	
  en	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  in	
  Nederland	
  ‘Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  van	
  februari	
  2018	
   heeft 	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  Bodembeweging	
  
(Tcbb)	
  geadviseerd :	
  
	
  	
  “	
  ...	
  om	
  te	
  komen	
  tot	
   een	
  uniforme	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschades. 	
  
Daarbij	
  zou	
  per	
  mijnbouwactiviteit	
  in	
  een	
  gebiedsarrangement	
  voorzien	
  moeten	
  worden	
  in	
  een	
  basisvoorziening	
  voor	
  een	
  snelle,	
  efficiënte	
  afhandeling	
  van	
  kleine	
  schades. 	
  ....	
  Mijnbouwsch ades	
  
moeten	
  kunnen	
  worden	
  aangemeld	
  bij	
  een	
  nieuw	
  landelijk	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  (IM).	
  Dit	
  Instituut	
  draagt	
  zorg	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  en	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schades	
  binnen	
  een	
  publiekrechtelijk	
  kader.”	
   	
  
	
  
Op	
  basis	
  hiervan	
  heeft	
  de	
  Minister 	
  van	
  EZK	
  in	
  Kamerbrieven	
  van	
  30	
  mei	
  2018	
  en	
  9	
  oktober	
  2018	
  
aangegeven	
  voornemens	
  te	
  zijn	
  een	
  “onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  commissie	
  (Commissie	
  
Mijnbouwschade)	
  in	
  het	
  leven	
  te	
  roepen,	
  waar	
  gedupeerden	
  van	
  mogelijke	
  mijnbouwschade,	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningerveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg,	
  hun	
  verzoek	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan	
  kunnen	
  indienen.	
  Deze	
  commissie	
  zal	
  moeten	
  zorgen	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  van	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschades	
  en	
  van	
  verzoeken	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan.” 	
  	
  
	
  Op	
  19	
  oktober	
  2018	
   heeft	
  de	
  Minister	
   van	
  EZK	
   de	
  Tcbb	
  gevraagd	
  te	
  komen	
  tot	
  een	
  voorstel	
  voor	
  een	
  
uniform	
  gedragen	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  voor	
  de	
  kleine	
  gasvelden	
  op	
  land ,	
  dat	
  als	
  basis	
  kan	
  dienen	
  
voor	
  een	
  integrale,	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
   de	
  afhandeli ng	
  van	
   alle	
  mijnbouwschades 	
  in	
  Nederland,	
  niet	
  
zijnde	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg.	
  Deze	
  mijnbouwschades	
  zullen	
  in	
  dit	
  advies	
  worden	
  aangeduid	
  met	
  ‘de	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland’	
  (waaronder	
  dan	
  oo k	
  begrepen	
  zijn	
  de	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  
zijn	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
	
  In	
  hoofdstuk	
  2	
  van	
  het	
  voorliggende	
  advies	
  formuleert	
  d e	
  Tcbb	
  eerst	
   de	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  
landelijke	
  aanpak	
   voor	
  d e	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouw schades. 	
  Vervolgens	
  wordt	
  i n	
  hoof dstuk	
  3	
  	
   deze	
  
landelijke	
  a anpak	
   nader	
  uitgewerkt.	
   Hoofdstuk	
  4	
  betreft	
  de	
  uitwerking	
  v an	
  een	
   Schadeprotocol	
  
Gaswinning	
   Kleine	
  V elden 	
  op	
  L and.	
  In	
  hoofdstuk	
  5	
  wordt	
  ingegaan 	
  op	
  de	
  ver volgstappen	
  die	
  n odig	
  zijn	
  
voor	
  de	
  verdere	
   ontwikkeling	
  van	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
   en	
  op	
   een	
  passende	
  overgangsregeling .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>	
   4	
  	
  
Dit	
  advies	
  is	
  tot	
  stand	
  gekomen	
  met	
  de	
  inbreng	
  van	
   verschillende	
  belanghebbenden	
   in	
  gesprekken,	
  
bijeenkomsten	
  en	
  workshops	
  met	
  bewonersgroepen,	
   landelijk e	
  en 	
  lokale	
  bestuurders,	
  mijnbouw -­‐
maatschappijen	
   en	
  overige	
  instanties	
   gerelateerd	
  aan	
   de	
  gaswinning 	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden 	
  (zie	
   bijlage	
  A) .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>	
   5	
  2.	
   Uitgangspunten	
  voor	
  de 	
  landelijke	
  a anpak 	
  	
  
	
  
De	
  Tcbb	
   formuleert	
  de	
  volgende 	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  landelijke	
  aanp ak	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschades .	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  toegepast	
  bij	
  verschillende	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  
de	
  gaswinning 	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  (waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  
de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  g evolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
Uniforme 	
  aanpak	
  
Een	
  belangrijk	
  u itgangspunt	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  is 	
  dat	
  geen	
  rechtsongelijkheid	
  ontstaat.	
  Dat	
  
betekent	
  dat	
  alle	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschade	
  op	
  uniforme	
  wijze	
  worden	
  af gehandeld,	
  
onafhankelijk	
  van	
  het	
  type	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  woonplaats	
  van	
   betrokkenen.	
   	
  
	
  In	
  verband	
  met	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  is	
  de	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades	
  inmiddels	
  d oor	
  de	
  wetgever	
  in	
  
het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst	
  om	
  daarmee	
  te	
  kunnen	
  voorzien	
  in	
  een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades.	
   	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  zijn	
  burgers	
  nu	
  nog	
  in	
  beginsel	
  aangewezen	
   op	
  een	
  procedure	
  tegen	
  de	
  mijnbouwexploitant	
  bij	
  de	
  civiele	
   rechter.	
   Ook	
  hebben	
  burgers	
  
op	
  grond	
  van	
  de	
  Mijnbouwwet	
  de	
  mogelijkheid	
  om	
  de	
  Tcbb	
   advies	
  te	
  vragen	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  
tussen	
  een	
  schade	
  en	
  een	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  die	
  schade .	
  Met	
  uitzondering	
  van	
  
Limburg	
  plegen	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  dit	
  advies	
  te	
  volgen.	
   Bij	
  de	
  uitvoering	
  van	
  enkele	
  
winningplannen	
   hebben	
   mijnbouwmaatschappijen	
   zelf	
  een	
  regeling	
   gemaakt 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
schade. 	
  	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijn bouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  
mijnbouwschades	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
   wil	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
   (onder	
   'publieke	
  regie’ )	
  voorzien	
  in	
  
een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling.	
  Daartoe	
  wil	
  hij	
  een	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  in	
  het	
  leven	
  roepen	
  die	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  	
  van	
  deze	
  mijnbouwschades	
  gaat	
  zorgdragen. 	
  
Laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel	
  	
  
In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  behoort	
  de	
  schadeafhandeling 	
  laagdrempelig,	
   ruimhartig	
  en	
  
transparant	
  te	
  zijn ,	
  waarbij	
  de	
  burg er	
  centraal	
  staat. 	
  Ook	
  dient	
   -­‐	
  zoals	
  de	
  Tcbb	
  in	
  haar	
  advies	
  ‘Help,	
  een	
  
scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  heeft	
  geadviseerd	
   -­‐	
  de	
  schadeafhandeling	
  zodanig	
  ingericht	
  te	
  zijn	
  dat	
  een	
  snelle,	
  
effici ënte	
  afhandeling	
  van	
  grotere	
  aantallen	
  kleine	
  schades	
  mogelijk	
  is. 	
  
Onafhankelijk	
  en	
  deskundig 	
  
De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  er	
  toe	
  leiden	
  dat	
  burgers,	
  die	
  schade	
  hebben	
  geleden	
  als	
  gevolg	
  van	
  mijnbouwactiviteiten,	
  niet	
  verzand	
  raken	
  in	
   verschillende	
  procedures ,	
  maar	
  die	
  schade	
  binnen	
  een	
  
redelijke	
  termijn	
  vergoed	
  krijgen	
  op	
  basis	
  va n	
  een	
  onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  beoordeling ,	
  die	
  voor	
  
alle	
  burgers	
  gelijk	
  is. 	
  
Aansluiten	
  bij	
  de	
  TCMG	
  
De	
  wijze	
  van 	
  afhandeling	
   sluit	
   waar	
  passend	
   aan	
  bij	
   de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  van	
  haar	
  
toekomstige	
  opvolger,	
  het	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (I MG). 	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  het	
  
beoordelingskader 	
  dat	
  de	
  TCMG	
  heeft	
  ontwikkeld	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  	
  
Adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  
Uitgang spunt	
  is	
  ook	
  dat	
  bij	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voorzien	
  wordt	
  in	
   een	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie.	
  
Onderzocht	
   moet	
  worden	
  of	
   daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
   van	
  de	
  voor	
  de	
  TCMG	
   reeds	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>	
   6	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  
	
  
Het	
  inrichten	
  van	
  een	
  aparte	
  uitvoeringsorganisatie	
  is	
  in	
  beginsel	
  niet	
  wen selijk	
   omdat	
  veel	
  van	
  de	
  
benodig de	
  elementen	
  al	
  ontwikkeld	
  zijn	
  door	
  de	
  TCMG .	
  Een	
  aparte	
   uitvoeringsorganisatie	
   met	
   een	
  
eigen	
   beoordelingskader 	
  voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  zou 	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
   ongewenste	
   verschillen	
  
in	
  aanpak.	
  Daarnaast	
  zouden	
  er	
  afstemmingsproblemen	
  kunnen	
  ontstaan	
  indien	
   er	
  sprake	
  is	
  van	
  
schades	
  als	
  gevolg	
  van	
  gestapelde	
  mijnbouwactiviteiten ,	
  zoals	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  gecombineerde	
  
bodembeweging	
  door	
  zout -­‐	
  en	
  gaswinning .	
  Het	
  'wiel	
  hoeft	
  dus	
  niet	
  opnieuw	
  te	
  worden	
  uitgevonden'.	
  
Geen	
  re chtsongelijkheid	
  
Met	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  zullen	
   ten	
  opzichte	
  van	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  
TCMG	
   twee	
  verschillen	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mjnb ouwschades	
  (blijven)	
  bestaan,	
  te	
  weten	
  de	
  
toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  en	
  de	
  rechtsbescherming. 	
  
-­‐	
  	
  	
  	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  
Voor	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  door	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  geldt	
   op	
  grond	
  van	
  6:177A	
  BW	
  de	
  toepassing	
  van	
  het	
   zogenoemde	
  wettelijk	
  
bewijsvermoeden .	
  Voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschades	
  
in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  geldt	
  dit	
  wetsartikel	
  niet.	
  De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  zodanig	
  worde n	
  
vormgegeven	
  dat	
  dit	
  verschil	
  materieel	
  gezien	
  voor	
  burgers	
  geen	
  effect	
  heeft	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  leidt	
  er	
  in	
  Groningen	
  toe	
  dat	
   de	
  TCMG	
  uitgaa t	
  van	
  
causaliteit	
  als	
  de	
  schade	
  naar	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  ontst aan	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg	
  en	
  als	
  de	
  schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  
heeft.	
  Als	
  aangetoond	
  word t	
  dat	
  de	
  schade	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  heeft	
  dan	
  is	
  daarmee	
  het	
  
bewijsvermoeden	
  w eerlegd 	
  en	
  is	
  er	
   geen	
  sprake	
  van	
  causaliteit. 	
  
	
  In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  dient 	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  Tcbb 	
  ook	
  voor 	
  overige	
   mijnbouw -­‐
schades	
  in	
   Nederland	
   als	
  uitgangspunt 	
  te	
  gelden	
  dat	
  causaliteit	
  met	
  bodembeweging	
  door	
  mijnbouw	
  is	
  
aangetoon d	
  indien	
  de	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  mijnbouw	
  en	
  als	
  de	
  
schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  heeft.	
  De	
  beoordeling	
  van	
  mijnbouwschades	
   zal	
  
daarmee 	
  materieel	
  voor	
  geheel	
  Nederland	
   gelijk 	
  zijn.	
  
-­‐ rechtsbescherming	
  
Een	
  burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de 	
  TCMG	
  (en	
  later	
  het	
  IMG) ,	
  kan	
   daartegen	
  
opkomen ,	
  eerst	
  bij	
  de	
   Deelcommissie	
  Bezwaar	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  vervolgens 	
  bij	
  de	
  bestuursrechter. 	
  De	
  
bestuursrechter	
  past	
  evenals	
  de	
  TCMG	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden 	
  toe.	
  
	
  Een	
   burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade 	
  zal,	
  ook	
  na 	
  
indiening	
  van	
  een	
  zienswijze ,	
  alsnog	
  naar	
  de	
  civiele	
  rechter	
  kunnen	
  gaan	
  voor	
  een	
  beoordeling	
  van	
  zijn 	
  
schadeclaim.	
   In	
  de	
  procedure	
  bij	
  de	
  civiele	
  rechter 	
  is	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  niet	
  van	
  
toepassing. 	
  
Zes	
  elementen	
  
De	
  minister	
  heeft	
  aan	
  de	
  Tcbb	
  gevraagd	
   om	
  met	
  een	
  voorstel	
  te	
  komen	
  voor 	
  een	
  schadeprotocol	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land.	
  Een	
  schadeprotocol	
  staat	
  echter	
  niet	
  op	
  zichzelf.	
  Uitgangspun t	
  is	
  dat	
  
de	
  Landelijke	
  Aanpak	
  Afhande ling	
  Mijnbouwschade	
   de	
  volgende	
  zes	
  elementen	
  omvat :	
  
	
  1. Een	
   centraal	
  meldpunt 	
  voor	
  mijnbouwschade ,	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade 	
  (LLM).	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>    2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) voor de beoordeling en de afhandeling van  mijnbouwschades.   3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.   4. Een landelijke schadeprotocol per mijnbouwtype.   5. Een convenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken  over de schadeafhandeling door de CM.   6. Gebiedsarrangementen die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten  in een bepaald gebied en een passende verdeling van de lasten en de lusten van die  mijnbouwactiviteiten.    De minister van EZK heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke  domein te plaatsen en de afhandeling van mijnbouwschade die niet onder de TCMG valt onder publieke  regie te laten afhandelen. In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de  schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde richtlijnen en stappen plaats te  vinden, onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM  ender publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet  worden beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb de  voorkeur om het verschil op termijn op te heffen.    In figuur 1 is de procesgang bij de afhandeling van mijnbouwschade volgens deze nieuwe landelijke  aanpak op hoofdlijnen schematisch weergegeven.    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                    Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopstag Norg?                    Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                              Schade vergoeden            Schade vergoeden  Zilk enter DA ARL          Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>	
   8	
  	
  
Bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  worden	
  bijbehorende	
  schadeprotollen	
  toegepast	
  en	
  wordt	
  rekening	
  
gehouden	
  met	
  de	
  i nhoud	
  van	
  bestaande	
   regelingen ,	
  gebieds convenanten	
  en	
  gebiedsarrangementen	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Naast	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
   blijft 	
  –	
  
zoals	
   reeds	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!' 	
  	
  –	
  ook	
  het	
  volgende	
  nodig: 	
  
	
  -­‐ Een	
  integrale	
  en	
  transparante	
  beoordeling	
  van	
  risico’s	
   voorafgaand
	
  aan	
  de	
  start	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten	
  en	
  heldere	
  afspraken	
  tussen	
  mijnbouwbedrijven,	
  Rijk	
  en	
  regionale	
  overheden	
  omtrent	
  de	
  verdeling	
  van	
  de	
   lasten	
  en	
   de	
  lusten.	
  
	
  -­‐ Een	
  transparante	
  en	
  onafhankelijke	
  monitoring	
  van	
  mogelijke	
  schaderisico’s	
   tijdens
	
  de	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  door	
  inzichtelijk	
  te	
  maken	
  welke	
  bodembeweging	
  (bodemdaling	
  en	
  bodemtrilling)	
  feitelijk	
  optreedt.	
  Uitgangspunt	
  daarbij	
  zal	
  moeten	
  zijn	
  dat	
  een	
  geïnteresseerde	
  burger	
  eenvoudig	
  het	
  verloop	
  van	
  de	
  bodembeweging 	
  in	
  zijn	
  omgeving	
  moet	
  kunnen	
  volgen. 	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  verwijst	
  in	
  dit	
  verband 	
  ook	
  naar	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  d.d.	
  06 -­‐09-­‐2018	
  over	
  de	
  representatieve	
  
nulmeting	
  aan	
  gebouwen.	
   De	
  Tcbb	
  concludeert	
  in	
  dat	
  advies	
  dat	
   de	
  representatieve	
  nulmeting	
   slechts	
  
een	
  beperkte	
  meerwaarde	
  heeft	
  en	
   adviseert	
   in	
  te	
  zetten	
  op 	
  een	
  uitbreiding	
  van	
  de	
  meetnetten	
  boven	
  
de	
  kleine	
  velden.	
  Daarmee	
  is	
  voor	
  burgers	
  inzichtelijk	
  welke	
  bodembeweging	
  i s	
  opgetreden,	
  terwijl	
  die	
  
informatie	
  ook	
  belangrijk	
  is	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventueel	
  gemelde	
  schades.	
  De	
  Tcbb	
  benadrukt	
  ook	
  in	
  dit	
  advies	
  het	
  belang	
  daarvan. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre>	
   9	
  3.	
   Landelijke	
  Aan pak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
	
  
In	
  hoofdstuk	
  2	
  zijn	
  de	
  zes	
  elementen	
   genoem d	
  waaruit	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  bestaat.	
  In	
  dit	
  hoofdstuk	
  
worden	
  deze	
   elementen 	
  nader	
   uitgewerkt .	
  
1.	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
Het	
  huidige	
  Landelijk	
  Loket	
   Mijn bouwschade 	
  (LLM),	
  dat	
  is	
  ondergebracht	
  bij	
  RVO,	
  kan	
   momenteel	
  
melders	
  van	
  schade	
  helpen	
  bij	
  het	
  bepalen	
  v an	
  de	
  aansprakelijke	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  bij	
  het	
  
indienen	
  van	
  een	
  schadeclaim	
  bij	
  die	
  mijnbouwmaatschappij. 	
  
	
  In	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  h et	
  LLM 	
  verder	
  ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  digitaal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade,	
  waar	
  burgers,	
  die	
  vermo eden	
  dat	
  zij	
  schade	
  hebben	
  als	
  gevolg	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  hun	
  schade	
  kunnen	
  melden	
  en	
   als	
  centraal	
   digitaal	
   informatiepunt,	
  dat	
  een	
  
burger	
  alle	
  informatie	
  geeft	
  rond	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  Nederland .	
  Het	
  LLM	
  geeft	
  de	
  schademelder	
  
dan	
  informatie	
  over	
  welke	
  gegevens	
  de	
  melder	
  dient	
  te	
  verstrekken	
  over	
  de	
  gemelde	
  schade.	
   	
  
	
  Met	
  een	
  centraal	
  meldpunt	
  wordt	
  bereikt	
  dat	
  alle	
  burgers	
  één	
  loket	
  hebben	
  in	
  het	
  geval	
  zij	
  schade	
  willen	
  melden,	
  ongeacht	
  hun	
  woonplaats	
  en	
  ongeacht	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  die	
  de	
  schad e	
  heeft	
  
veroorzaakt. 	
  
	
  Het	
  LMM	
  zorgt	
   dat	
  de	
   ontvangen	
  schademeldingen	
   word en	
  doorgeleid	
  naar	
  hetzij	
  de	
  TCMG	
   (indien	
  de	
  
schade	
   gerelateerd	
   is	
  aan	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en/of	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg )	
  hetzij	
  de	
  
Commissie	
  Mijnbouws chade .	
  In	
  gevallen	
  v an	
  twijfel	
  wordt	
  de	
  schademelding	
   ook	
  doorgeleid	
  naar	
  de	
  
CM	
  voor	
  nader	
  advies 	
  over	
  de	
  te	
  volgen	
  route.	
  
2.	
   Commisie	
  Mijnbouwschade	
  
Door	
  de	
   Staat 	
  wordt	
   een	
   landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM)	
  ingesteld,	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  
onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  all e	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  uitgezonderd	
  de	
  mijnbouwschades	
  
door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg. 	
  
	
  De	
  CM	
  bestaat	
  uit	
   minimaal	
  3	
  en	
  maximaal	
  7	
  onafhankelijke	
  leden.	
  In	
  de	
  commissie	
  is	
  juridische,	
  
communicatieve	
  en	
  technisch	
  bestuu rskundige	
  kennis	
  aanwezig,	
  alsmede	
  kennis	
  van	
  bouwconstructies,	
  
diepe	
  ondergrond,	
  ondiepe	
  ondergrond	
  en	
  mijnbouwactiviteiten. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  voor	
  haar	
  werkzaamheden 	
  kamers 	
  in.	
  Deze	
  kamers	
  betreffen	
   de	
  gaswinning	
   uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land,	
  de	
  zout winning,	
   de	
  geothermie	
  en	
   de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  
Limburg,	
  dan	
  wel	
  combinaties	
  daarvan. 	
  
	
  De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  CM	
  is	
  in	
  overeenstemming	
  met	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  het	
  betreffende	
  mijnbouwtype	
  waarbij	
  tevens	
  rekening	
  word t	
  gehouden	
  met	
  de	
  inhoud	
   van	
  het	
  voor	
  dat	
  mijnbouwtype	
  
gesloten 	
  Convenant	
  en	
   eventuel e	
  regelingen,	
  gebiedsconvenanten	
  en	
   gebiedsarrangement en	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  De	
  CM	
  maakt	
  gebruik	
  van	
  gekwalificeerde,	
  onafhankelijke	
  deskundigen,	
  confo rm	
  de	
  schadeprot ocollen. 	
  
	
  De	
  CM	
  kan	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
  adviseren	
  over	
  diverse	
  aangelegenheden	
  rond	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade,	
  waar 	
  nodig	
  in	
  overleg	
  met	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  
	
  De	
  CM	
  beschikt	
  over	
  passende	
  publieke	
  financiering. 	
  
	
  Bij	
  de	
  instelling	
  va n	
  de	
  CM	
  wordt 	
  voorzien 	
  in	
  een	
  procedure	
  voor	
  periodieke	
  evaluatie	
  van	
  de	
  CM	
  met	
  
inbreng	
  vanuit	
  betrokken	
  burgers,	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre>	
   10	
  3.	
   Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  CM	
   moet 	
  gebruik	
  kunnen	
  maken	
  van	
  een	
   adequate	
  uitvoeringsorganisat ie.	
  Zoals	
  bij	
  de	
  
uitgangspunten	
  is	
   vermeld 	
  moet	
  worden	
  onderzocht	
  of	
  daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
  van	
  de	
  
voor	
  de	
  TCMG	
  reeds	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie.	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  
TCMG	
  plaats	
  te	
  vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
   TCMG	
  v oor	
  de	
  
schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
	
  Nagegaan	
  moet	
   daarbij	
   worden	
  of,	
  en	
  zo	
  ja	
  welke	
  aanpassingen	
  en	
  aanvullingen	
  nodig	
  zijn	
  in	
  de	
  
uitvoeringorganisatie	
  en	
   in	
  het	
  beoordelingskader 	
  van	
  de	
  TCMG ,	
  in	
  eerste	
  instantie	
  in	
  re latie	
  tot	
  de	
  
gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden,	
  later	
  ook	
  voor	
  de	
  andere	
  types	
  mijnbouw. 	
  Gedacht	
  kan	
  daarbij	
  worden	
  
aan	
  een	
  separate	
  afhandelingslijn	
   binnen	
  de	
  uitvoeringsorganisatie	
   met	
  voldoende	
  capaciteit ,	
  die	
  
beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  kan	
  worden	
  aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
   Belangrijk	
   is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
   snel	
  kunnen	
  worden	
  afgehandeld. 	
  
4.	
   Schadeprotocollen	
  
Door	
   de	
  Staat 	
  wordt	
  per	
  mijnbouwtype	
  een	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  vastgesteld	
  voor	
  de	
  
mijnbouwtypes: 	
  
	
  -­‐ gaswinning	
  kleine	
  velden	
  op	
  land; 	
  
-­‐ zout winning; 	
  
-­‐ geothermie; 	
  
-­‐ naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg.	
   	
  	
  
	
  De	
  schadeprotocollen	
  zijn	
  bijlagen	
  bij	
  het	
  instellingbesluit	
  van	
  de	
  CM.	
   	
  
	
  
Elk	
  schadeprotocol	
  bevat	
  een	
  set	
  van	
  regels	
  die	
  worden	
  gehanteerd	
  door	
  de	
  CM	
  bij	
  de	
  beoordeling	
  en	
  
de	
  vergoeding	
  van	
  schades.	
  Naast	
  regels	
  die	
  generiek	
  van	
  toepassing	
  zijn	
   kan	
  een	
  schadeprotocol	
  regels	
  
bevatten	
  die	
  specifiek	
   van	
  toepassing	
   zijn	
  voor	
  het 	
  betreffende	
  mijnbouw type .	
  	
  
	
  De	
  generieke	
   regels	
  in	
  de	
  schadeprotollen	
  betreffen	
  de	
  volgende	
  onderwerpen: 	
  
	
  1. Begripsomschrijvingen .	
  
2. Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen .	
  
3. Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie.	
  
4. Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding .	
  
5. De	
  te	
  volgen	
  proce dure	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  (zonder	
  of	
  met	
  deskundigenonderzoek) .	
  	
  
6. Benoeming	
  van	
  deskundige(n)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder .	
  
7. Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) .	
  
8. Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n) .	
  
9. Uitspraak	
  van	
  de	
  CM .	
  
10. Vergoeding	
  van	
  de	
  schade.	
  
	
  Voor	
  het	
  Schadeprotoco l	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  zijn	
  deze	
  onderwerpen	
  nader	
  uitgewerkt	
  in	
  
hoofdstuk	
  4.	
   De	
  opzet	
   hiervan 	
  sluit	
  zo	
  veel 	
  mogelijk	
   aan	
  bij	
   de	
  opzet	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  dat	
  
onderdeel	
  is	
  van	
  het	
  instellingsbesluit	
  van	
  de	
  TCMG	
  d.d.	
  31 -­‐01-­‐2018	
  en	
  de	
   opzet	
  van	
  de	
  door	
  de	
  TCMG	
  
vastgestelde	
  voorlopige	
  werkwijze	
  d.d.	
  17 -­‐04-­‐2018.	
   	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  zonodig	
  per	
  schadeprotocol	
  een	
  nadere	
  werkwijze	
  vast	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  tevens	
  een	
  beoordelingskader	
  vast	
  dat	
  door	
  deskundigen	
  gehanteerd	
  wordt	
  bi j	
  de	
  
beoordeling	
  van	
  schades.	
   	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>	
   11	
  Uitgaande	
  van	
  het	
  primaat	
  van	
  de	
  publi eke	
  regie	
  is	
  de 	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  voor	
  de	
  
betreffende	
  mijnbouwmaatschappij	
  die	
  de	
  scha de	
  conform	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  vergoedt 	
  aan	
  de	
  
schademelder.	
   Dit	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  de 	
  te	
  sluiten	
  convenanten	
  tussen	
  de	
   Staat 	
  en	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  (zie	
  hierna). 	
  
	
  
De	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
  voorziet	
  niet	
  in	
  een	
   bezwaar -­‐	
  of	
  beroepsmogelijkheid	
  voor	
  de	
  
schademelder.	
  Indien	
  de	
  schademelder 	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  C M	
  kan	
  deze	
   zich	
  
wenden	
  tot	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  om	
  voor	
  het	
  begrip	
  schade	
   aan	
  te	
  sluiten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  Wetboek.	
  Daarbij	
  geldt	
  dat	
  
de	
  voorgestelde	
  landelijke	
  aanpak	
  met	
  name	
  is	
  bedoeld	
  voor	
  burgers	
  die	
  schade	
  	
  ondervinden	
  aan	
  hun	
  eigendom. 	
  In	
  beginsel	
  betreft	
  dit	
   fysieke	
  schade	
  aan	
  won ingen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
   en	
  materië le	
  
schade 	
  die	
  het	
  gevolg	
   is	
  van	
  deze	
  fysieke	
  schade .	
  De	
  Tcbb	
  stelt	
  voor	
  om	
   –	
  evenals	
  is	
  geschied	
  bij	
  de	
  
instelling	
  van	
  de	
  TCMG	
  – 	
  de	
  schade	
  die	
  via	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
  voor	
  vergoeding	
  in	
  aanmerking	
  komt	
  
vooralsnog	
  te	
  beperken	
  tot	
  deze	
  fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
  en	
  de	
  materiële	
  schade	
  die	
  daarvan	
  het	
  gevolg	
  is.	
  In	
   vervolg	
  op	
  de	
  rechtsontwikkeling 	
  zou	
  de	
  reikwijdte	
  van	
  
de	
  landelijke	
  aanpak	
  dan	
  nog	
  uitgebreid	
  kunnen	
  worden	
  met	
  de	
  beoordeling	
  van	
   immateriële	
  schade	
  
en/of	
  de	
  waardevermindering	
  van	
  objecten. 	
  
5.	
   Convenanten	
  
Tussen	
  de	
  Staat	
  en	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
   wordt 	
  per	
  mijnbouwtype	
   een	
  convenant 	
  gesloten	
  
waarin	
   afspraken	
   worden 	
  vastgeleg d	
  over	
  de	
   afhandeling	
  van	
  mijnbouw schade	
  door	
  de	
  CM 	
  en	
  het	
  
daarbij	
  gehanteerde	
  schadeprotocol .	
  
	
  
De	
  afspraken	
   behel zen	
  onder	
  meer	
  dat	
  de 	
  uitspraken	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  zijn	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  die	
  zich	
  verplichten	
  tot	
  betaling	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  vas tgestelde	
  
schadevergoedingen	
  aan	
  schademelders.	
   De	
  afspraken	
   betreffen	
  ook	
  de	
  financiering	
  van	
  de	
  kosten	
  van	
  
de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
   en	
  de	
   financiering	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  toegekende	
  
schadevergoedingen .	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  adviseert	
   in	
  ieder	
  geval	
  de	
  volgende	
  o nderwerpen	
   in	
  de	
  convenanten	
  te	
  regelen: 	
  
	
  1. Verantwoordelijkheden	
  van	
  betrokken	
  partijen .	
  
2. Commitment	
  aan 	
  de	
  CM	
  en	
  de	
   uitspraken	
  van	
  de	
  CM .	
  
3. Commitment	
  aan	
  het	
  betreffende	
  s chadeprotocol.	
  
4. De	
  relatie	
  met	
  gebieds arrangementen ,	
  regionale	
  en	
  lo kale	
  afspraken	
  en	
  re gelingen .	
  
5. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   schadeafhandeling	
  door	
  de	
   CM	
  en	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie .	
  
6. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  s chade vergoedingen .	
  
7. In-­‐	
  en	
  uittreden	
  van	
  partijen. 	
  
6.	
   Gebiedsarrangementen	
  
In	
  het	
  T cbb-­‐advies	
  ‘ Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  h uis!’	
  	
   is	
  het	
  begrip	
  gebiedsarrangement	
   geïntroduceerd.	
  
Een	
  gebiedsarrangement	
   is	
  bedoeld	
  om	
  afspraken	
   vast	
  te	
  leggen	
   tussen	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  
belanghebbenden	
  in	
  de	
  omgeving	
  van	
   een	
  mijnbouwactiviteit	
  over	
  (a)	
  de	
  communicatie	
  over	
  de	
  
mijnbouwactiviteit	
  en	
  (b)	
   een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  van	
  die	
  activiteit .	
  	
  
	
  Inmiddels	
  wordt	
  bij	
  de	
  (hernieuwde)	
  vaststelling	
  van	
  winningsplannen 	
  al	
  steeds	
  meer	
   aandacht	
  besteed	
  
aan	
  het	
  onderzoeken	
  van	
  schaderi sico’s	
  (voorafgaand	
  aan	
  een	
  winning)	
   en	
  de	
  monitoring	
  van 	
  
schaderisico’s	
  (tijdens	
  een	
  winning).	
  Die	
  monitoring	
  houdt	
  in	
  dat	
  tijdens	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  bodembewegingen	
  permanent	
  worden	
  geregistreerd.	
   In	
  gebiedsarrangementen	
  kan	
  worden	
  vastgelegd	
  
dat,	
  en	
  op	
  welke	
  wijze	
  de	
  betreffende	
  meetresultaten	
  toegankelijk	
  worden	
  gemaakt	
  voor	
  burgers .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>	
   12	
  	
  
Binnen	
  het	
  mijnbouwtype	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden	
  zetten	
  mijnbouwmaatschappijen	
  nu	
  reeds	
  bij	
  
nieuwe	
  mijnbouwactiviteiten 	
  samen	
  met	
  de	
  omgeving	
  zogenaamde	
   projectafst emmingsprogramma’ s	
  
op,	
  overeenkomstig	
  de	
  gedragscode	
  van 	
  de	
  bra nchevereniging	
  van	
  olie -­‐	
  en	
  gasmaatschappijen	
  
(Nogepa ).	
  Tevens	
  is	
   sprake	
  van	
  zogenaamde	
  gebiedsconvenanten.	
  Deze	
  
projectafstemmingprogram ma's	
  en	
  gebiedsconvenanten	
   zouden	
  onderdeel	
  kunnen	
  zijn	
   van	
  een	
  
gebiedsarrangement	
  voor	
  het	
  betreffende	
   winningsgebied. 	
  	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
   om	
  in	
  winningsgebieden	
   de	
  totstandkoming	
  en	
  verdere	
  ontwikkeling	
  van	
  
gebiedsarrangementen	
   te	
  stimuleren	
  door	
  middel	
  van	
   omgevingsprocessen .	
  De	
  nieuwe 	
  Omgevingswet	
  
biedt	
  hie rvoor	
  ook	
  instrumenten	
  aan. 	
  
	
  In	
  een	
  omgevingsproces	
  kunnen	
  betrokken	
  zijn :	
  
	
  -­‐ gemeente(s) ;	
  
-­‐ provincie(s) ;	
  
-­‐ waterschap(pen) ;	
  
-­‐ burgers ;	
  
-­‐ mijnbouwmaatschappij(en) ;	
  
-­‐ Staat	
  der	
  Nederlanden .	
  
	
  
Momenteel 	
  worden	
   al	
  op	
  enkele	
  plaatsen 	
  omgevingsprocessen	
   geïnitieerd	
   om	
  tot	
  nadere	
  afspraken	
  te	
  
komen 	
  tussen	
  burgers,	
  lokale	
  en	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen	
  rond	
  
mijnbouwactiviteiten	
  in	
  een	
  winningsgebied. 	
  Zo	
  	
  participeert	
  d e	
  NAM	
   in	
  het	
  omgevingsproces	
  Ternaard	
  
en	
  initieert 	
  zij	
  een	
  vergelijkbaar	
  proces	
  in	
   de	
  regio 	
  Assen .	
  Vermilion	
  participeert	
  in	
  een	
  project -­‐
afstemmingsprogramma	
  in	
  Weststellingwerf	
  en	
  Taqa	
  heeft	
   gebieds convenanten	
  gesloten	
   met	
  de	
  
Gemeenten	
   Alkmaar,	
   Bergen,	
   Heiloo	
  en	
  Schermer. 	
  
	
  
Een	
  omgevingsproces	
  zou	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
  de	
   gezamenlijke	
  ontwikkeling	
   van	
  bijvoorbeeld 	
  
energietransitieprogramma’s,	
  waaraan 	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatsch appij	
  en	
  eventueel	
  ook	
  de	
  Staat	
  
een	
  financi ële	
  bijdrag e	
  leveren.	
  Zo’n	
  programma	
  kan	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  volgens	
  regelingen	
  als	
  
bijvoorbeeld	
  ISDE	
  stimuleren. 	
  
	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>	
   13	
  4.	
   Schadeprotocol 	
  Gaswinning	
   Kleine	
   Velden 	
  op	
  Land 	
  
	
  
In	
  dit	
  hoofdstuk	
  wordt	
  een	
  uitwerking	
  gegeven	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land. 	
  
Introductie	
  
Zoals	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
   'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!'	
   is	
  bij	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
   op	
  land	
  de	
  situatie	
  anders	
  dan	
  in	
  Groningen.	
  De	
  veiligheidsrisico's	
  en	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  zijn	
  bij	
  
de	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  aanzienlijk	
  kleiner.	
   	
  
	
  Gaswinning	
  leidt	
  tot	
  bodemdaling	
  en	
  kan	
  leiden	
   tot	
  geïnduceerde	
  aardbevingen	
  met 	
  bodemtrilling	
   tot	
  
gevolg.	
  Bij 	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  de	
  bodemdaling	
  in	
  het	
  algemeen	
   zeer 	
  gering	
  waardoor	
  ook 	
  
de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  zeer	
  klein	
  is.	
   Echter,	
  omdat	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  niet	
  
volledig	
  is	
  uit	
  te	
  sluiten	
  zullen	
  sc hademeldingen	
  die	
  aan	
  bodemdaling	
  zijn	
  gerelateerd	
  ook	
  worden	
  
beoordeeld	
  door	
  de	
  CM. 	
  
	
  Bij	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  kan 	
  schade	
   optreden 	
  door	
  bodemtrilling.	
   Zo	
  hebben	
   de	
  aardbeving	
  
met	
  magnitude	
  2,3	
  in	
  Emmen	
  op	
  30	
  september	
  2015	
  en	
  de	
  aardbeving	
  met	
  m agnitude	
  2,4	
  in	
  Zuidlaren	
  
op	
  23	
  december	
  2016 	
  tot	
  circa	
  500	
  schademeldingen	
  geleid.	
  Deze	
  schademeldingen 	
  zijn	
  inmiddels	
  
grotendeels	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  NAM,	
  zij	
  het	
  met	
  veel	
  vertraging.	
  Met	
  de	
  beoogde	
  landelijke	
  aanpak	
  moeten	
   dergelijke	
  schade meldingen 	
  in	
  de	
  toekomst	
  sneller	
  en	
  efficiënter	
  afgehandeld 	
  kunnen	
  worden .	
  
De	
  wijze	
  van	
   afhandeling	
   wordt	
   in	
  het	
   Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  nader	
  
geregeld .	
  
	
  Als	
  er	
  bij	
   gaswinning	
  uit	
  een	
   klein	
  veld 	
  schade	
  ontstaat	
  dan	
  zal	
   deze 	
  bijna	
  altijd	
  gerelate erd	
  zijn	
  aan	
  
bodemtrilling	
  door	
  een	
  geïnduceerde	
  aardbeving.	
   Een	
  aardbeving	
  kan	
  leiden	
  tot 	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
  binnen	
  korte	
  tijd	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  Omdat	
  de	
  kans	
  op	
  grotere	
  magnitudes	
   bij	
  
gaswinning	
  uit 	
  kleine	
  velden	
  klein	
  is	
  zullen	
  de	
   eventueel	
   veroorzaakte	
  schades	
  veelal	
  een	
  geringe	
  
omvang	
  hebben. 	
  
	
  Bij	
  het	
  uitgangspunt	
  van	
  een	
  laagdrempelige	
  en	
  ruimhartige	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouwschade 	
  in	
  het	
  
kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  past	
  een	
  snelle/versnelde	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  van	
  geringe	
  omvang	
  en	
  een	
  afhandeling	
  waarbij	
  mogelijke	
  onzekerheden	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  een	
  schade	
  en	
  mijnbouwactiviteit	
  niet	
  voor	
  rekening	
  en	
  risico	
  van	
  de	
  burger	
  worden	
  gelaten.	
  In	
  het	
  schadeprotocol	
  wordt	
  hieraan	
  een	
  nadere	
  invulling	
  gegeven	
  door	
  onder	
  meer	
  h et	
  vaststellen	
  van	
  respectievelijk	
  een	
  
effectgebied	
  en	
  een	
  centrumgebied	
   rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
   alsmede 	
  door	
   een	
  
ruimhartige	
  beoordeling	
  van	
  het	
  causaal	
  verband .	
  
Onderwerpen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
Van	
  de	
  in	
  hoofdstuk	
  3	
  gegeven	
  onderwerpen	
   voor	
  een	
  schadeprotocol	
  wordt	
  i n	
  deze	
  paragraaf	
  een	
  
nadere	
  uitwerking	
  met	
  toelichting	
  gegeven .	
  
	
  
1.	
   Begripsomschrijvingen	
  
	
  
1a	
   Schade	
  
Gedefinieerd	
   wordt	
  wat	
  onder	
  schade	
  wordt	
  verstaan 	
  waarbij	
  wordt	
  aangesloten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  
Wetboek	
  ( 6:106	
  BW) 	
  en	
  het	
  sc hadeprotocol	
  van 	
  de	
  TCMG	
   (en	
  haar	
  opvolger	
  het	
  IMG ).	
  In	
  afw achting	
  
van	
  de	
  verdere	
  	
  rechtsontwikkeling	
   wordt	
  de	
  mogelijkheid	
  voor	
  burgers	
  om	
  schade	
  vergoed	
  te	
  krijgen	
  
via	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  beperkt	
  tot :	
  
	
  
-­‐ fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  object en	
  die	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  als	
  
gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning ;	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>	
   14	
  -­‐ materi ële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
   van	
  deze	
  fysieke	
  scha de.	
  
	
  
1b	
   Effectgebied	
  
Het	
  effectgebied	
  is	
  een	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning 	
  waarin	
  
op	
  grond	
  v an	
  de	
  huidige	
  kennis	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt 	
  door	
  de	
  aardbeving.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
  
effectgebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  
middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
  gesteld	
  op	
  de	
  website	
  van	
  de	
  CM.	
  Schademe ldingen	
  worden	
  in	
  
beginsel	
  alleen	
  in	
  behandeling	
  genomen	
  indien	
  de	
  schadelocatie	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  ligt.	
  Op	
  grond	
  
van	
  haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  schademeldingen	
  van	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  in	
  behandeling	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Met	
  het	
  oo g	
  op	
  een	
  efficient e	
  en	
  transparante	
  afhandeling	
  van	
  schademeldingen	
  wordt	
  bij	
  de	
  landelijke	
  
aanpak	
  het	
  begrip	
  effectgebied	
  gehanteerd.	
  Dat	
  is	
  het	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  waarbinnen	
  schade	
  aan	
  bebouwing	
  kan	
  zijn	
  ontstaan,	
  terwijl	
  dat 	
  daarbuiten	
  vrijwel	
  
uitgesloten	
  is.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  daarmee 	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  
locatie.	
  	
  Met	
  het	
  hanteren	
  van	
  een	
  effectgebied	
  wordt	
  met	
  name	
  voorkomen	
  dat	
  schademeldingen	
  van	
  ver	
  buiten	
  dit	
  gebied,	
  waarbij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  is	
  dat	
  de	
  schade	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
  aardbev ing,	
  
inhoudelijk	
  moeten	
  worden	
  beoordeeld.	
  Het	
  zal	
  in	
  dit	
  verband	
  duidelijk	
  zijn	
  dat	
  een	
  eventuele	
  
aardbeving	
  met	
  een	
  beperkte	
  magnitude	
  in	
  bijvoorbeeld	
  het	
  gasveld	
  De	
  Wijk	
  bij	
  Meppel	
  schade	
  zou	
  
kunnen	
  veroorzaken	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum, 	
  maar	
  niet	
  op	
  locaties	
  in	
  de	
  provincie	
  
Utrecht.	
  Omdat	
  bevingsschades	
  op	
  locaties	
  juist	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  echter	
  niet	
  volledig	
  zijn	
  uit	
  te	
  sluiten	
  biedt	
  de	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  van	
  de	
  CM	
  ruimte	
  om	
  dergelijke	
  schademeldingen	
  toch	
  in	
  behandeling	
  t e	
  nemen.	
  De	
  kans	
  is	
  echter	
  zeer	
  groot	
  dat	
  voor	
  lokaties	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  een	
  andere	
  
evidente	
  oorzaak	
  voor	
  de	
  schade	
  zal	
  worden	
  aangetoond	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
   Voor	
  locaties	
  
binnen	
  het	
  effectgebied	
  zal	
  uit	
  de	
  inhoudelijke	
  beoordeling	
  overig ens	
  ook	
  kunnen	
   blijken	
  dat	
  de	
  schade	
  
het	
  gevolg	
  is	
  van	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
  kans	
  10
-­‐4	
  (1	
  op	
  10.000)1	
  dat	
  in	
  
een	
  relatief	
  kwetsbaar	
  pand	
  op	
  een	
  loc atie	
  juist 	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  beving sschade	
  optreedt.	
  Daarbij	
  
hoort	
  een	
  topwaarde	
  van	
  de	
  opgetreden	
   trilling ssnelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  (PGV MaxRot )	
  met	
  een	
  
overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐3	
  (1	
  op	
  1.000).	
  De	
  snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  is	
  gekozen	
  omdat	
  er	
   bij	
  deze	
  snelheid	
  
een	
  kleine	
  kans	
  is	
  dat	
  schade	
  ontstaat	
  aan	
  voor	
  trillingsschade	
  gevoelige	
  bouwdelen	
  zoals	
  kwetsbaar	
  metselwerk.	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  uit	
  te	
  gaan	
  van	
  2	
  mm/s	
  als	
  er	
  op	
  een	
  schadelocatie	
  al	
  eerder	
  bodemtrillingen	
  door	
  aardbevingen	
  met	
  vergelijkbare	
  snelheden	
  z ijn	
  geweest.	
  Beide	
  waarden	
  zijn	
  
ontleend	
  aan	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017 .	
  De	
  gekozen	
  getalwaarden	
  volgen	
  
overigens	
  niet	
  uit	
  exacte	
  wetenschap	
  maar	
  moeten	
  worden	
  opgevat	
  als	
  goed	
  bruikbare	
  keuzes	
  ten	
  behoeve	
  van	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  	
  Het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  wordt	
  vastgestel d	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  
vastgesteld e	
  criterium.	
   De	
  ministeries	
  van	
  EZK	
  en	
  I&M	
  verlenen	
  het	
  KNMI	
  hiertoe	
  opdracht. 	
  
De	
  staande	
  praktijk	
  is	
  dat	
  het	
  KNMI	
  direct	
  na	
  het	
  optreden	
  van	
  een	
  aa rdbeving	
  informatie	
  beschikbaar	
  
stelt	
  over	
  de	
  opgetreden	
  aardbeving,	
  zijnde	
  het	
  tijdstip	
  van	
  optreden,	
  de	
  magnitude,	
  de	
  locatie	
  van	
  het	
  epicentrum	
  en	
  de	
  diepte	
  van	
  hypocentrum.	
  Voorlopige	
  informatie	
  is	
  'real	
  time'	
  beschikbaar	
  op	
  de	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
1	
  Deze	
  gekozen	
  kans	
  behoort	
  bij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  zijn	
  dat	
  schade	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  
de	
  aardbev ing.	
  Deze	
  kans	
  sluit	
  ook	
  aan	
  bij	
  de	
  kans	
  die	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  hanteert. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>	
   15	
  website	
  van	
  het	
  KNMI,	
  bi nnen	
  een	
  aantal	
  dagen	
  gevolgd	
  door	
  een	
  actualisatie	
  op	
  grond	
  van	
  een	
  analyse	
  
van	
  de	
  metingen	
  door	
  het	
  KNMI.	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  aardbevingen	
  die	
  het	
  gevolg	
  zijn	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   	
  
	
  
De	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  zal	
  door	
  het	
  KNMI	
  worden	
   vastgesteld	
  op	
  basis 	
  van	
  
een	
  rekenmodel	
  (Ground	
  Motion	
  Model) ,	
  dat	
  geschikt	
  is	
  voor	
  het	
  betreffende	
  kleine	
  veld ,	
  in	
  combinatie	
  
met	
  de	
  beschikbare	
  resultaten	
  van	
  de	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  uitgevoerde	
  metingen	
  van	
  de	
  opgetreden	
  
trillingssnelheden	
  met	
  het	
  me etnetwerk	
  van	
  het	
  KNMI.	
  Daarbij	
  wordt	
  rekening	
  gehouden	
  met	
  
onzekerheden	
  in	
  rekenmodellen	
  en	
  metingen.	
  Het	
  effectgebied	
  wordt	
  op	
  deze	
  wijze	
  door	
  een	
  deskundig	
  instituut	
  en	
  onafhankelijk	
  van	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  vastgesteld. 	
  
	
  Met	
  het	
  KNMI	
  worden	
  afsprake n	
  gemaakt 	
  over 	
  de	
  wijze	
  van	
  bepalen	
  van	
  het	
  effectgebied	
  en	
  het	
  
leveren	
  van	
  een	
  betreffende	
  kaart	
  aan	
  de	
  CM.	
  Deze	
  kaart	
  wordt	
  vervolgens	
  binnen	
  één	
  week	
  na	
  de	
  aardbeving	
  door	
  de	
  CM	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website,	
  zodat	
  burgers	
  kunnen	
  zien	
  wat	
  de	
  begrenzing	
  
van	
  het	
  effectgebied	
  is.	
   	
  
	
  Aardbevingen	
  met	
  een	
  kleine	
  magnitude 	
  (indicatief	
  kleiner	
  dan	
  M	
  =	
  1,5	
  à	
  2,0,	
  maar	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  
diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond)	
   veroorzaken	
  trilling ssnelheden	
  
die	
  te	
  klein	
  zijn	
  om	
  schade	
  te	
   kunnen	
  veroorzaken,	
  ook	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum.	
  Dat	
  
wordt	
  in	
  dat	
  geval	
  eveneens	
  op	
  basis	
  van	
  door	
  het	
  KNMI	
  aangeleverde	
  informatie	
  door	
  de	
  CM	
  aangegeven	
  op	
  haar	
  website.	
  Er	
  is	
  dan	
  dus	
  geen	
  effectgebied. 	
  
	
  
1c	
   Centrumgebied 	
  
Het	
  centrum gebie d	
  is	
  een	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  gelegen	
   gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  
aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  
voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
   gesteld	
  op	
  de	
  
website	
  van	
  de	
  CM.	
   Schademeldingen	
   van	
  locaties	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  worden	
  afgehandeld	
  via	
  
een	
  versnelde	
  procedure	
  mits	
  het	
  gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
   hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Het	
  centrum gebied	
  is	
  een	
  kleiner	
  g ebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  dan	
  het	
  effectgebied.	
  In	
  het	
  
centrum gebied	
  zijn	
  de	
  trillingssnelheden	
  door	
  de	
  aardbeving	
  groter	
  dan	
  daarbuiten	
  waardoor	
  de	
  kans	
  
op	
  schade	
  in	
  het	
   centrum gebied	
  groter	
  is.	
  Net	
  als	
  bij	
  het	
  effectgebied	
  is	
  d e	
  grootte	
  van	
  het 	
  
centrum gebied	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  
eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  is	
  
daarmee	
  ook	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  lo catie. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  introduceert	
  het	
   begrip	
   centrum gebied	
  om	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
   van	
  schades	
  
met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
   via	
  een	
  vers nelde	
  procedure	
  te	
  kunnen	
  afhandelen.	
  De	
  snelheid	
  van	
  de	
  
afhandeling	
  wordt	
  bereikt	
  door	
  de	
  betreffende	
  schades	
  zonder	
  deskundigenonderzoek	
  af	
  te	
  handelen.	
  Daarvoor	
  moet	
  aan	
  de	
  voorwaarde	
   zijn	
  voldaan	
  dat	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
   niet	
  hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  
1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  De	
  mogelijkheid	
  van	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  is	
  overeenkomstig	
  de	
  werkwijze	
  
van	
  de	
  TCMG. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
   topwaarde	
  van	
  de	
  
opgetreden	
  trillings snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  ( PGV
MaxRot )	
  met	
  een	
  overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐1	
  (1	
  op	
  10).	
   Bij	
  
dit	
  criterium	
  hoort	
  een	
  kans	
  van	
  circa	
  10-­‐2	
  (1	
  op	
  100)	
  dat	
  een	
  schademelding	
  van	
  juist	
  buiten	
  het	
  
centrum gebied	
  ten	
  onrechte	
  niet	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  wordt	
  afgehandeld.	
  Dat	
  is	
  op	
  zich	
  niet	
  
bezwaarlijk	
  omdat	
  die	
  schademelding	
  vervolgens	
  wordt	
  afgehandeld	
  via	
  de	
  standaard	
  procedure. 	
  
	
  Het	
  centrum gebied	
  wordt	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  dezelfde	
  wijze	
  vastgesteld	
  als	
  het	
  effectgebied 	
  en	
  
vervolgens	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>	
   16	
  1d	
   Overige	
  begrippen 	
  	
  
In	
  aan vulling	
  op	
  de 	
  hiervoor	
  genoemde	
  begrippen	
  worden	
  de	
  overige	
  begri ppen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
omschreven	
  conform	
  het	
  schadeprotocol	
  van	
  de	
  TCMG. 	
  
2.	
   Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen	
  
Een	
  schade	
  wordt	
  gemeld	
  bij	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade .	
  De	
  schade	
   kan	
  digitaal	
  of	
  per	
  post	
  
worden	
  ge meld .	
  
	
  
De	
  schademelding	
  bevat	
  ten	
  minste: 	
  
	
  a. de	
  naam	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  de	
  melder; 	
  
b. de	
  datum	
  van	
  de	
  melding; 	
  
c. de	
  aard	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  het	
  gebouw	
  waarop	
  de	
  melding	
  betrekking	
  heeft; 	
  
d. de	
  datum	
  en	
  het	
  tijdstip	
  waarop	
  de	
  sc hade	
  is	
  ontstaan	
  of	
   een	
   inschatting	
  daarvan; 	
  
e. een	
  aanduiding	
  van	
  de	
  oorzaak	
  van	
  de	
  schade; 	
  
f. een	
  beschrijving	
  van	
  de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  en	
  foto's	
  daarvan; 	
  
g. een	
  zo	
  goed	
  mogelijke	
  schatting	
  van	
  het	
  schadebedrag; 	
  
h. de	
  inschatting	
  of	
  sprake	
  zou	
  kunnen	
   zijn	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie 	
  (zie	
   3);	
  
i. (indien	
  van	
  toepassing )	
  de	
  melding	
  dat	
  de	
  schade	
  ook	
  bij	
  een	
  ander	
  orgaan	
   gemeld 	
  is;	
  
j. overige	
  relevante	
  informatie. 	
  
	
  Een	
  schademelding	
  moet	
   worden	
  ingediend	
  binnen	
   een	
  termijn	
  van	
  één	
  jaar	
  na	
  de	
  aardbeving.	
  Schades	
  
die	
  buiten	
  de ze	
  termijn	
  worden	
  gemeld	
  worden	
  in	
  beginsel	
  niet	
  in	
  behandeling	
  genomen.	
  Op	
  grond	
  van	
  
haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  schademeldingen	
  die	
  later	
  zijn	
  gedaan	
  toch	
  in	
  behandeling	
  te	
  nemen. 	
  Om	
  in	
  aanmerking	
  te	
  kunnen	
  komen 	
  voor	
  afhandeling	
  via	
   de	
  versnelde	
  
procedure	
  geldt ,	
  naast	
  andere	
  voorwaarden	
  (zie	
  5.), 	
  een	
  termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  reden	
  voor	
   het	
  opnemen	
  van	
   termijn en	
  is	
  dat	
  b odemtrilling	
  als	
  schadeoorzaak	
  gekoppeld	
   is	
  aan	
  het	
  
optreden	
  van	
  een	
  aardbeving	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   Informatie	
  over	
  opgetreden	
  aardbevingen	
  
wordt	
  naar	
  buiten	
  gebracht	
   door	
  het	
  KNMI 	
  en,	
  als	
  er	
  sprake	
  is	
   van	
  aardbevingen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
de	
  kleine	
  velden,	
  ook	
  door	
  de	
  CM. 	
  Burgers	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied	
   kunnen	
   daarvan	
  op	
  de	
  hoogte	
  zijn	
  
als	
  zij	
  de	
  aardbeving	
  al	
  niet	
   hebben	
  gevoeld	
  of	
  ervan	
  hebben	
  gehoord .	
  De	
  door	
  de	
  bodemtrilling	
  
veroorzaakte	
  schade	
  manifesteert	
  zich 	
  vrijwel	
  dire ct	
  na	
  de	
  aardbeving	
   en	
  zal	
  normaliter	
  binnen	
  korte	
  
tijd	
  kunnen	
   worden	
  opg emerkt	
  en	
  worden	
  gemeld. 	
  De	
  genoemde	
  termijn en	
  doen	
  overigens	
  geen	
  
afbreuk	
  aan	
  de	
  wettelijke	
  verjaringstermijnen .	
  
3.	
   Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie	
  
Acuut	
  onveilige	
  situaties	
  kunnen	
  worden	
  gemeld	
  op	
  de	
  wijze	
  die	
  is	
  aangegeven	
  op 	
  de	
  website	
  van	
  het	
  
LLM. 	
  
	
  Toelichting:	
   	
  
De	
  kans	
  op	
  het	
  ontstaan	
  van	
  acuut	
  onveilige	
  situaties	
  door	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  extreem	
  klein	
  maar	
  is	
  ook	
  niet	
  volledig	
  uit	
  te	
  sluiten.	
  In	
  de	
  onwaarschijnlijke	
  situatie	
  da t	
  dit	
  toch	
  gebeurt	
  moet	
  duidelijk	
  zijn	
  welke	
  regels	
  gelden.	
  Omdat	
  er	
  in	
  dit	
  geval	
  sprake	
  is	
  van	
  
urgentie	
  moet	
  de	
  schademelder	
  gebruik	
  kunnnen	
  maken	
  van	
  een	
  speciale	
  meldingsprocedure.	
  Vervolgens	
  moet	
  de	
  schademelding	
  op	
  adequate	
  wijze	
  direct	
  worden	
  opgevol gd.	
  Voor	
  de	
  procedure	
  en	
  
de	
  vervolgstappen	
  kan	
  worden	
  uitgegaan	
  van	
  de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  bij	
  de	
  melding	
  van	
  een	
  acuut	
  
onveilige	
  situatie	
  (zogenaamde	
  AOS -­‐melding). 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>	
   17	
  4.	
   Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  een	
  schademeldin g	
  wordt	
  de	
  ontvangst	
   daarvan	
  bevestigd	
  aan 	
  de	
  melder.	
  De	
  CM	
  
beoordeelt	
  of	
  de	
  melding	
  volledig	
  en	
  ontvankelijk	
  is.	
   Bij	
  onvolledige	
  meldingen	
  wordt	
  de	
  melder	
  
schriftelijk	
  in	
  de	
  gelegenheid	
  gesteld	
  om	
  de	
  melding	
  (zo	
  veel	
  mogelijk)	
  te	
  completeren.	
   De	
  CM	
  kan	
  
hierbij	
  assisteren.	
  Voor	
  de	
  completering	
   geldt	
  een	
  termijn	
  van	
  twee	
  weken .	
  
	
  
Completering	
  van	
  de	
  schademelding	
  is	
  niet	
  nodig	
  indien	
  duidelijk	
  is	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  voldoet	
  aan	
  de	
  voor waarde n	
  bij	
  de	
  hierna	
  genoemde	
  toets	
  op	
   de	
  ontvankelijkheid .	
  In	
  dat	
  g eval	
  wordt	
  de	
  
schademelding	
  namelijk 	
  afgewezen.	
   	
  
	
  	
  Voor 	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  ontvankelijkheid	
  wordt	
  getoetst	
  aan	
  twee	
   voorwaarden	
   die	
  relevant	
  zijn	
  
voor	
   schade s	
  die	
  zijn 	
  veroorzaakt	
  door	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning ,	
  
te	
  w eten: 	
  
	
  1. er	
  moet	
  sprake	
  geweest	
  zijn	
  van	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  door	
  de	
  gaswinning	
  veroorzaakte	
  
aardbeving	
  op	
  het	
   ontstaanstijdstip	
  van	
  de	
  schade; 	
  
2. de	
  schadelocatie	
   moet	
  in	
  het	
  effect gebied	
  van	
  de	
  aardbeving	
  liggen. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  ontvankelijk 	
  indien	
  aan	
   deze	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan. 	
  De	
  CM	
  wijst	
  vervolgens	
  een	
  
zaakbegeleider/contactpersoon	
  aan,	
  die	
  contact	
  opneemt	
  met	
  de	
  melder	
  en	
  toelichting	
  geeft	
  over	
  de	
  verdere	
  gang	
  van	
  zaken. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  niet	
  ontvankelijk	
  indien	
  niet	
  aan	
  één	
  of	
   beide	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan.	
  De	
  CM	
  stelt	
  
de	
  schademelder	
   in	
  dat	
  geval	
  op	
  de	
  hoogte 	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  in	
  behandeling	
  wordt	
  genomen.	
  
De	
  CM	
  heeft	
  op	
  grond	
  van	
  haar	
  discret ionaire	
  bevoegdheid	
  om	
  de	
  schademelding	
  toch	
  in	
  behandeling	
  
te	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Zoals	
  eerder	
  aangegeven	
  is	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  zeer	
  klein.	
   Schademeldingen	
  die	
  zijn	
   gerelateerd	
  aan	
  bodemdaling	
   worden	
  ook	
  	
  in	
  
behandeling	
  genomen	
  door	
  de	
  CM .	
  
5.	
   De	
  te	
  volgen	
  procedure	
  
Voor	
   de	
  te	
  volgen	
  procedure	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
   schademeldingen	
  zijn	
  twee	
  varianten	
  beschikbaar ,	
  
namelijk	
  de	
  standaard	
  procedure 	
  en	
  de	
  versnelde	
  procedure 	
  (zie	
  figuur	
  2).	
  De	
  versnelde	
  procedure	
  
wordt	
  gevolgd	
  voor	
  schademeldingen	
  die	
  voldoen	
  aan	
  de	
  volgende	
  v oorwaarden: 	
  
	
  -­‐ de	
  schadelocatie	
  ligt	
  in	
  het	
  centrumgebied; 	
  
-­‐ het	
  gemelde	
  schadebedrag	
  is	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW; 	
  
-­‐ de	
  schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  
	
  Voor	
  de	
  overige	
  schademeldingen	
  wordt	
  de	
  standaard	
  procedure	
  gevolgd. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  de	
  schademelder	
  op	
  de	
  hoogte	
  van	
  de	
  te	
  volgen	
  procedure. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>	
   18	
  	
  
Figu
ur	
  2	
   -­‐	
  Afhandeling	
  via	
   standaard	
  of	
   versnelde	
  procedure	
  
	
  
5.a
	
   Standaard	
  procedure	
  
Afha
ndeling	
  via	
  de	
  standaardprocedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade	
  door	
  éé n	
  of	
  meer	
  deskundigen	
  wordt	
  
onderzocht	
  waarbij	
  wordt	
  beoordeeld	
  of	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
   schade	
  en	
  de	
  
aardbeving.	
  Het	
  onderzoek	
  door	
  de	
  deskundige(n)	
  betreft	
  tevens	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schade	
  voor	
  zover	
  
de	
  schade	
  een	
  causaal	
  verband	
  heeft	
  met	
  de	
  aardbeving. 	
  
5.b	
   Ver
snelde	
  procedure 	
  
Een
	
  schademelding	
  van	
  een	
  locatie	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  
afgehandeld	
  mits	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW 	
  en	
  mits	
  de	
  
schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  d rie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbevin g.	
  
	
  De	
  CM	
  doet	
  direct	
   op	
  basis	
  van	
  de	
  bij	
  de	
  melding	
  gevoegde	
  stukken	
  en	
  de	
  beschikbare	
  gegevens	
  over	
  
de	
  aardbeving	
   een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  (vermoedelijke)	
  causale	
  verband	
  tussen	
  de	
  schade	
  en	
  
de	
  aardbeving	
  en	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag. 	
  
	
  
De	
  CM	
  kan	
  besluiten	
  om	
  steekproefsgewijs	
  door	
  een	
  deskundige	
  onderzoek	
  te	
  laten	
  doen	
  naar	
  
schademeldingen	
  die	
   worden	
  afgehandeld	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Schadeafhandeling	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade 	
  direct	
  wordt	
  vergoed	
  zonder	
  
onderzoek	
  door	
  een	
  deskundige.	
   Voor	
  de	
  afhandeling	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  denkt	
  de	
  Tcbb	
  aan	
  een	
  
termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  schademelding.	
   Voor	
  schades	
  met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
  is	
   de	
  
versnelde	
  procedure	
   efficiënt	
  omd at	
  daarmee	
  tijd	
  en	
  kosten	
  worden	
  bespaard. 	
  Het	
  genoemde	
  b edrag	
  
van	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
met	
  een	
  mogelijkheid	
  van	
  nadere	
  aanpassing. 	
  
6.	
   Benoeming	
  van	
  deskundige(n
)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  
De	
  
door	
  de	
  CM	
  te	
  benoemen	
  deskundigen	
  vo ldoen	
  aan	
  expliciete	
  eisen	
   met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  
deskundigheid,	
  onafhankelijkheid	
  en	
  onpartijdigheid.	
   	
  
	
  
De	
  schademelder	
   wordt	
   door	
  de	
  CM	
  op	
  de	
  hoogte	
  gesteld	
  van	
  het	
  voornemen	
  om	
   één	
  of	
  meer	
  
deskundigen	
  te	
  benoemen.	
  De	
  schademelder	
  kan	
  hierop	
  binnen	
  twee	
  w eken	
  een	
  zienswijze	
  indienen	
  
bij	
  de	
  CM. 	
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>	
   19	
  	
  
Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
   daartoe	
   aanleiding	
  geeft	
   kan	
  de	
  
CM	
  besluiten	
   één	
  of	
  meer	
  andere	
  deskundigen	
  te	
   benoem en.	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Voor	
  de	
  aan	
  de	
  deskundigen	
  te	
  stellen	
  eisen	
   wordt	
  nagegaan	
  of	
  	
   de	
  eisen	
  die 	
  de	
  TCMG	
  hanteert	
  geschikt	
  
zijn.	
  
7.	
   Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) 	
  
Door	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
   in	
  opdracht	
  van	
  de	
  CM	
   onderzoek	
  gedaan	
  naar	
  het	
   causa al	
  verband	
  
tussen	
   de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  schade.	
  Tevens	
  wordt	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag	
  vastgesteld 	
  voor	
  
zover	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband .	
  
	
  Door	
  de	
  deskundige (n)	
  wordt	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  onderzoek	
  een	
   advies rapport	
   uitgebracht	
  aan	
  de	
  CM	
  
met	
   advies 	
  over: 	
  
	
  -­‐ de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  gemelde	
  schade; 	
  
-­‐ of	
  er	
  sprake	
  is 	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  gemelde	
  schade	
   of	
  dat	
  de	
  
schade	
  een	
  andere	
  evidente ,	
  aantoonbare	
   oorzaak	
  heeft ;	
  
-­‐ of	
  er	
  eventueel	
  sprake	
  is	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  gebied	
  die	
  de	
  gemelde	
  schade	
  kunnen	
  hebben	
  veroorzaakt;	
   	
  
-­‐ de	
  kosten	
  van	
   het	
  herstel	
  van 	
  de	
  fysieke	
   schade	
  voorzover	
  er	
  sprake	
  is	
  v an	
  causaliteit; 	
  
-­‐ de	
  omvang 	
  van	
  eventuele	
  materiële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gemelde	
  fysieke	
  schade; 	
  
-­‐ eventuele	
  overwegingen	
  omtrent	
  de	
  verdere	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schade melding .	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  deskundigen	
  en	
  de	
  van	
  toepassing	
  zijnde	
  termijnen	
  voor	
  het	
  uitvoeren	
  van	
  het	
  onderzoek,	
  de	
  beoordeling	
  en	
  de	
  rapportage	
  dienen	
   in	
  beginsel	
   aan	
  te	
   sluiten	
   bij	
  wat	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  
hanteert. 	
  De	
  Tcbb	
  maakt	
   in	
  bijlage	
  B 	
  bij	
  dit	
   advies 	
  een	
  aantal 	
  kanttekingen	
   die	
  relevant	
  zijn	
  bij	
  de	
  
schadebeoordeling	
  en	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag.	
   	
  
	
  Bij	
  de	
  beantwoording	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  conform	
  haar	
  eigen	
  praktijk	
  de	
  eventuele	
  onduidelijkheid	
  over	
  de	
  schadeoorzaak	
  in	
  het	
  voordeel	
  van	
  de	
  schademelder	
  te	
  laten	
  werken.	
  Er	
  is	
  sprake	
  van	
  causaliteit	
  a ls	
  de	
  schade	
  naar 	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
   aardbeving	
   en	
  als	
  
er	
  geen	
  andere	
  evidente	
  aantoonbare	
  oorzaak	
   is.	
  Hiermee	
  w ordt	
  invulling	
  gegeven	
  aan	
  het	
  b egrip	
  
ruimhartigheid. 	
  
	
  Een	
  schade 	
  kan	
  in	
  relatie	
  staan	
  tot	
  zowel	
   één	
  of	
  meer	
  mijnbouwactiviteiten	
  als	
  tot	
  maatregelen	
  van	
  
andere	
  organisaties	
  (bijvoorbeeld	
  een	
  aanpassing	
  van	
  het	
  grondwaterpeil	
  door	
  een	
  waterschap	
  in	
  verband	
  met	
  een	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  gaswinning	
  in	
  een	
  gebied).	
  In	
  dat	
  geval	
  zal	
  de	
  deskundige	
  die	
  relaties	
  in	
  zijn	
  onderzoek	
  betrekken. 	
  
	
  Omdat	
  bij	
  het	
  schrijven	
  van	
  dit	
  advies	
  het	
  beoordelingskader	
  van	
  de	
  TCMG	
  nog	
  niet	
  beschikbaar	
  was,	
  
kon	
  niet	
  worden	
  nagegaan	
  of	
  dat	
  beoordelingskader	
   geschikt	
  is	
  voor	
  gebruik	
  door	
  de	
  CM .	
  
8.	
   Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
  dit	
  adviesrapport	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  die	
  binnen	
  een	
  termijn	
  van	
   twee 	
  weken	
  een	
   zienswijze	
  kan	
  geven	
  op	
  het	
  
rapport.	
  De	
  termijn	
  kan	
  op	
  verzoek	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  CM	
  worden	
  verlengd. 	
  
	
  Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
  daartoe	
  aanleiding	
  geeft	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  om	
  een	
  tweede	
  advies	
  aan	
   één	
  of 	
  meer	
   deskundige n	
  te	
  vragen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>	
   20	
  	
  
Toelichting: 	
  
Onderdeel	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  onder	
  publieke	
  regie	
  impliceert	
  geen	
  rol	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  een	
  individueel	
  schadegeval	
  door	
  de	
  CM. 	
  
9.	
   Uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  
9.a	
   Standaard	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  gemelde	
  schade	
  en	
  de	
  
mijnbouwactiviteit(en),	
   de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  en	
  de	
  verantwoordelijke	
  
mijnbouwmaatschappij(en).	
  Deze	
  uitspraak	
  is	
  gebaseerd	
  op	
  d e	
  schademelding,	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  
de	
  deskundige(n)	
  en	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n).	
  In	
  
geval	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  die	
  de	
  schade	
  veroorzaakt	
  kunnen	
  hebben	
  (‘gestapelde	
  mijnbouw’) 	
  bepaalt	
  de	
  CM	
  het	
  aandeel	
  van	
  elk	
  van	
  de	
  betrokken	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  in	
  het	
  te	
  vergoeden	
   schadebedrag.	
   Indien	
  de	
  schade	
  volgens	
  de	
  CM	
  een	
  
evident	
  andere	
  oorzaak	
  heeft	
  zal	
  zij	
  dit	
  in	
  de	
  uitspraak	
  vermelden. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  en	
  in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij(en). 	
  
9.b	
   Versnelde	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet 	
  op	
  basis	
  van	
  de	
  melding	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag. 	
  
Bij	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  is 	
  dit	
  bed rag	
  maximaal	
  €	
  1.500,00	
  ex clusief	
  BTW. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
   naar	
  
de	
  schademelder	
  gestuurd	
  en	
   in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij (en).	
  
10.	
   Vergoeding	
  van	
  de	
  schade	
  
Schadebedragen	
  worden	
  vergoed	
  zodra	
  de	
  schademelder	
  aan	
  de	
  CM	
  heeft	
  bevestigt 	
  dat	
  hij	
  instemt	
  
met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag.	
   Voor	
  de	
  vergoeding	
  van	
  vastgestelde	
  schadebedragen	
  
zijn	
  er	
  naar	
  keuze	
  van	
  de	
  schademelder	
   drie	
  mogelijkheden: 	
  
	
  1. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
   -­‐	
  indien	
  het 	
  schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
   1.500,00	
  
exclusief	
  BTW	
   -­‐	
  	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  de	
  instemming	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij(en)	
  rechtstreeks	
  aan	
  de	
  schademelder	
  betaald. 	
  
	
  
2. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  de	
  overlegging	
  van	
  betaalde	
   facturen	
  
betreffende	
  het	
  uitgevoerde	
  schadeherstel	
  door	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  rechtstre eks	
  aan	
  de	
  
schademelder	
  betaald.	
  
	
  
3. Het	
  te	
  vergoeden	
  s chadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  facturen	
  van	
  de	
  partij	
  
die	
  het	
  schadeherstel	
  heeft	
  uitgevoerd	
  door	
  de	
  mijnbouwmaats chappij	
  aan	
  deze	
  partij	
  betaald. 	
  
	
  Indien	
  de	
  schademelder	
  niet	
  instemt	
  met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag	
  houdt	
  de	
  schademelder	
  het	
  recht	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  laten	
  beoordelen	
  door	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Bedragen	
  die	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  worden	
  vergoed	
  zijn	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
   exclusief	
  BTW	
  
en	
  kunnen	
   rechtstreeks	
   en	
  zonder	
  overlegging	
  van	
  facturen	
   worden	
   uitbetaald	
  aan	
  de	
  schademelder.</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>	
   21	
  	
  
5.	
  Vervolgstappen 	
  
Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  initieert	
  dat	
  h et	
  bestaande	
   LLM	
  verder	
   wordt	
   ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade	
   en	
  als	
   centraal	
  informatiepunt 	
  voor	
  mijnbouwactiviteiten .	
  
Commissie	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  stelt	
   een	
  landelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM) 	
  in.	
  De	
  CM	
  stelt	
  haar	
  werkwijze	
   en	
  
beoordelingskader	
  vast. 	
  
	
  
Het	
  beoordelingskader	
   dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert,	
  is	
  ten	
  tijde	
  van	
  het	
  schrijven	
  
van	
  dit	
  advies	
  nog	
  in	
  ontwikkeling.	
  In	
  2019	
   moet	
   worden	
  beoordeeld	
  of	
  dit	
   beoordelingskader	
   geschikt	
  
is	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanp ak	
  dan	
  wel	
  daarvoor	
  moet	
   worden	
  bijgesteld	
  en	
  aangevuld. 	
  
Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  Staat 	
  voorziet	
  in	
   	
  een	
  adequate 	
  uitvoeringsorgan isatie 	
  die	
  beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  wordt	
  
aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
  O verwogen	
  kan	
  worden	
   om	
  hiervoor	
  gebruik	
  te	
  maken	
  van	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie	
   van	
  de	
  TCMG .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
Belangrijk	
  is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
  snel	
  kunnen	
   worden	
  afgehandeld. 	
  
Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat	
   stelt	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  vast.	
   Ter	
  uitvoering	
  daarvan	
   maakt	
  de	
  
Staat	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
   nadere	
  afspraken 	
  met	
  het	
  KNMI	
  voor	
  het	
  leveren	
  van	
  ka arten	
  
aan	
  de	
  CM	
  waarop	
  effectgebieden	
  en	
   centrum gebieden 	
  zijn	
  aangegeven. 	
  
Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat 	
  sluit	
  met	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  NAM,	
  Vermilion	
  en	
  Taqa	
  een	
   Convenant	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
   op	
  Land.	
  
Gebiedsarrangementen	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
   op	
  Land	
  
De	
  Staat	
  bevordert	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  via	
  omgevingsprocessen	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  G ebiedsarrangementen	
   op	
  
basis	
  van	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  met	
  bijdragen	
  van	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen	
  en	
  de	
  
Staat. 	
  
Overgangsregeling	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
Vanuit	
  de	
  huidige	
  situatie,	
  waarbij	
  burgers	
  hun	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  moeten	
  melden	
  bij	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappi j	
  en	
  waarbij	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  de	
  schade	
  afhandelen ,	
  
kan	
  gefaseerd	
  worden	
  toegewerkt	
  naar	
  de	
  gewenste	
   eindsituatie	
  met	
  de	
   landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  
schadeafhandeling	
   gaswinning	
   bij	
  de	
  kleine	
  velden.	
   Met	
  het	
  KNMI	
  kunnen	
  afspraken	
  worden	
  gemaakt	
  
voor 	
  het	
  voorbereiden	
  van	
  het	
  leveren	
  van	
  informatie	
  over	
  effect -­‐	
  en	
  centrumgebieden.	
   Na	
  
gereedkomen	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  en	
  het	
  beschikbaar	
  komen	
  van	
  een	
  uitvoeringorganisatie	
  kan	
  de	
  Tcbb	
   -­‐	
  vooruitlopend	
  op	
  de	
  instelling	
  van	
  de	
  CM	
   -­‐	
  tijdelijk	
  de	
  rol	
  
van	
  de	
  CM	
  vervullen. 	
  
Uitwerking	
  voor	
  overige	
  mijnbouwtypes	
  
Parallel	
  aan	
  de	
   totstandkoming	
  van 	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  velden	
  kan	
   op	
  
overeenkomstige	
  wijze	
  gewerkt	
  worden	
  aan	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voor	
  de	
  
overige	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk 	
  de	
  zoutwinning ,	
  de	
  geothermie 	
  en	
  d e	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  
kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  Het	
  Schadeprotocol	
  G aswinning	
   Kleine	
  V elden	
   op	
  Land	
   kan	
  daarbij	
  fungeren	
  
als	
  model	
  voor	
   de	
  schadeprotocollen	
  bij 	
  de	
  overige	
  types	
  mijnbouw. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>	
   22	
  	
  
Met	
  betrekking	
  tot	
   mijnbouw schades	
  door	
  de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg	
  
wordt	
   nog	
  opgemerkt	
  dat	
  in	
  een	
  aantal	
  gevallen	
  geen	
  mijnbouwmaatschappij	
  meer	
  aangesproken	
  kan	
  
worden	
  voor	
  vergoeding	
  van	
  die	
   mijnbouw schades.	
  In	
  die	
  gevallen	
  zou	
  de	
  Staat 	
  (al	
  dan	
  niet	
  samen	
  met	
  
andere	
  partijen)	
  kunnen	
  voorzien	
  in 	
  de	
  	
  vergoeding	
  van	
  de	
   mijnbouw schade	
  (rechtstreeks	
  of	
  via	
  een	
  
fonds)	
   zodat	
  ook	
  de	
  burgers	
  in	
  Limburg	
  rechtvaardig	
  worden	
  behandeld. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>	
   23	
  	
  
Bijlage	
  A 	
   G econsulteerde	
  instanties 	
  en	
  personen 	
  
	
  
Bewonersgroepen	
  
Bewonersvereniging	
  Stop	
  Gaswinning	
  Marsdijk	
  Nu 	
  
Dorpsbelangen 	
  Ternaard 	
  
Dorpsbelang	
  Wierum 	
  
Landelijke	
  en	
  lokale	
  bestuurders	
  
EZK	
  
IPO	
  
VNG	
  
Noordelijke	
  bestuurderen 	
  
Mijnbouwmaatschappijen	
  
NAM 	
  
Vermilion 	
  
Taqa 	
  
ONE 	
  
Nogepa 	
  
Overige	
  instanties	
  
TCMG 	
  
KNMI 	
  
Mijnraad 	
  
SodM	
  
RVO 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>	
   24	
  Bijlage	
  B 	
  Schadebeoordeling 	
  
	
  
1. Inleiding	
  
Het	
  achterhalen	
  van	
  de	
  oorzaak	
  of	
  oorzaken	
  van	
  schade	
   aan	
  gebouwen	
   is	
  een	
  lastige	
  opgave,	
  zeker	
  als	
  
aardbevingen	
  daarbij	
  een	
  rol	
  kunnen	
  spelen.	
  De	
  grootste	
  knelpunten	
  vanui t	
  technisch	
  oogpunt	
  zijn: 	
  
	
  
-­‐ Bij	
  het	
   vaststellen	
  van	
  de	
   technische	
   causaliteit 	
  is	
  de	
  vraag	
  of	
  er	
   een	
  verband	
   is	
  tussen	
  een	
  bepaalde	
  
gebeurtenis	
  (in	
  het	
  verleden)	
  en	
  de	
  (op	
  een	
  bepaal d	
  moment)	
  geconstateerde	
  schade .	
  Het	
  
tijdsaspect	
  speelt	
  daarbij	
  een	
  grote	
  ro l.	
  Bij	
  bevingsschade	
  gaat	
  het	
  gewoonlijk	
  om	
  schade	
  die	
  
gelijktijdig	
  met	
  de	
  beving,	
  of	
  kort	
  daarna,	
  optreedt.	
   	
  Daartegenover	
  treedt	
   zettingsschade	
  
gewoonlijk	
  pas	
  op	
  vele	
  jaren	
  nadat	
  een	
  woning	
  is	
  gebouwd,	
  verbouwd,	
  bijgebouwd,	
  of	
   nadat	
   een	
  
verandering	
  in	
  de 	
  omgeving	
  heeft	
  plaatsgevonden. 	
  
-­‐ Hoeveel	
  onderzoek	
  moet	
  worden	
  uitgevoerd	
  om	
  tot	
  een	
  uitspraak	
  over	
  de	
  causaliteit	
  te	
  komen?	
  Er	
  is	
  een	
  tendens	
  om	
  bij	
  gebouwopnames	
  alle	
   aanwezige	
   schades	
  fotografisch	
  vast	
  te	
  leggen	
  en	
  deze	
  
één	
  voor	
  één	
  te	
  analyseren.	
  Worden 	
  de	
  beoordelingsresultaten	
  beter	
  bij	
  een	
  uitgebreider	
  
onderzoek	
  en	
  hoe	
  verhouden	
  de	
  onderzoekskosten	
  zich	
  tot	
  de	
  opgetreden	
  schade? 	
  
-­‐ Hoe	
  groot	
  is	
  het	
   bij	
  een	
  a ardbeving	
  te	
  beschouwen	
  gebied?	
  D e	
  door	
  een	
  beving	
  veroorzaakte	
  
trillingen	
  zijn	
  op	
  korte	
  afstand	
  v an	
  het	
  epicentrum	
  relatief	
  groot	
  en	
  op	
  grote	
  afstand	
  relatief	
  klein.	
  
Op	
  welke	
  afstand	
  is	
  de	
  trillingssnelheid	
  zo	
  klein	
  geworden	
  dat	
  er	
  redelijkerwijs	
  geen	
  schade 	
  aan	
  
gebouwen 	
  door	
  de	
  beving	
   meer	
  valt	
  te	
  verwachten 	
  c.q.	
  veroorzaakt	
  kan	
  zijn? 	
  
	
  
2. Onderzoek	
   oorz aken	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen 	
  
Bouwkundige	
  schade	
  doet	
  zich	
  vaak	
  voor	
  in	
  de	
  vorm	
  van	
  scheuren	
  in	
  metselwerk.	
  In	
  de	
  studie	
  naar	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen
2	
  	
  is	
  aan	
  de	
  hand	
  van	
  69	
  case 	
  studies	
   van	
  gebouwen	
  gekeken	
  welke	
  
afzonderlijke	
  oorzaken	
  of	
  c ombinaties	
  van	
  oorzaken	
  een	
  rol	
  kunnen	
  hebben	
  gespeeld	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  
van	
  schade.	
  Daartoe	
  zijn	
  scenario’s	
  beschouwd	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  kunnen	
  verklaren	
  naar	
  type,	
  aard	
  en	
  
voorkomen.	
  In	
  het	
  onderzoeksrapport	
  worden	
  de	
  mogelijke	
  oorzaken	
  van	
  schade	
  in	
  drie	
  
hoofdcategorieën	
  onderverdeeld: 	
  
	
  -­‐ gebouwgebonden	
  oorzaken ;	
  
-­‐ ongelijkmatige	
  zettingen ;	
  
-­‐ bevingen .	
  
	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  die	
  oorzaken	
  die	
  uitsluitend	
  samenhangen	
  met	
  het	
  gebouw,	
  de	
  
geometrie,	
  de	
  toegepaste	
  bouwmaterialen	
  en	
  constructiewijzen	
  en	
  met	
  de	
  kra chtswerking	
  in	
  het	
  
gebouw .	
  Deze	
  oorzaken 	
  staan	
  los	
  van	
  de	
  lokale	
  situatie.	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  niet	
  specifiek	
  
voor	
  de	
  onderzochte	
  panden	
  of	
  voor	
  de	
  provincie	
  Groningen.	
  Deze	
  oorzaken	
  komen	
  in	
  heel	
  Nederland	
  voor. 	
  
	
  Zettingen	
  en	
  zettingsverschillen	
   kennen	
  een	
  breed	
  spectrum	
  van	
  achterliggende	
  of	
  dieper	
  liggende	
  
oorzaken	
  die	
  sterk	
  worden	
  bepaald	
  door	
  specifieke	
  lokale	
  omstandigheden.	
  In	
  vrijwel	
  alle	
  onderzochte	
  gevallen	
  is	
  de	
  situatie	
  van	
  de	
  fundering	
  in	
  combinatie	
  met	
  de	
  lokale	
  ondiepe	
  ondergrond	
  de	
  belangrijkste	
  factor	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  van	
  zettingen	
  en	
  zettingsverschillen.	
  Voor	
  de	
  verklaring	
  van	
  de	
  bouwkundige	
  schade	
  speelt	
  deze	
  oorzaak	
  een	
  grote	
  rol.	
  De	
  meeste	
  onderzochte	
  panden	
  staan	
  niet	
  op	
  palen	
  en	
  zijn	
  zogenaamd	
  ‘op	
  staal’	
  (=	
  ondiep)	
  gefundeerd. 	
  
	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
2	
  Ir.	
  P.C.	
  van	
  Staalduinen,	
  dr.	
  ir.	
  K.C.	
  Terwel,	
  prof.	
  dr.	
  ir.	
  J.G.	
  Rots,	
  Onderzoek	
  naar	
  de	
  oorzaken	
  van	
  bouwkundige	
  
schade	
  in	
  Groningen,	
  Methodologie	
  en	
  case	
  studies	
  ter	
  duiding	
  van	
  d e	
  oorzaken,	
  TU	
  Delft,	
  Faculteit	
  Civiele	
  
Techniek	
  en	
  Geowetenschappen,	
  Rapportnummer	
  CM -­‐2018-­‐ 01,	
  11	
  juli	
  2018 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>	
   25	
  Bevingen	
  zijn	
  als	
  schadebijdragende	
  factor	
  moeilijk	
  uit	
  te	
  sluiten	
  van	
  de	
  best	
  verklarende	
  scenario’s,	
  
maar	
  vallen	
  tegelijk	
  ook	
  moeilijk	
   als	
  zodanig	
   te	
  bewijzen.	
  Het	
  schadebeeld	
  biedt	
  hiervoor	
  meestal	
  
onvoldoende	
  aanknopingspunten.	
  Waar	
  combinaties	
  van	
  b evingen	
  met	
  andere	
  oorzaken	
  optreden,	
  lijkt	
  
bij	
  lichte	
  bevingen	
  het	
  schadebeeld	
  vooral	
  gerelateerd	
  te	
  zijn	
  aan 	
  andere	
  onderliggende	
  oorzaken .	
  Het	
  
kan	
  echter	
  zijn	
  dat	
  de	
  beving	
  de	
  'trigger'	
  is	
  geweest	
  voor	
  het	
  ontstaan	
  van	
  de	
  schade.	
  Voor	
  het	
  
betrouwbaar 	
  bepalen	
  van	
  de	
  invloed	
  van	
  de	
  beving	
  op	
  de	
  schade	
  is	
  kennis	
  van	
  het	
  moment	
  van	
  het	
  
ontstaan	
  van	
  de	
  schade	
  essentieel. 	
  
	
  In	
  gemiddeld	
  70%	
  van	
  de	
  schades	
  kon	
  op	
  basis	
   van	
  de	
  beschikbare	
  schadeopname rapporten	
  een	
  best	
  
verklarend	
  scenario	
   in	
  de	
  studie 	
  worden	
  gefo rmuleerd.	
  In	
  de	
  overige	
  gevallen	
  waren	
  er	
  te	
  veel	
  opties	
  of	
  
was	
  de	
  kwaliteit	
  van	
  de	
  informatie	
  over	
  de	
  schade	
  onvoldoende	
  om	
  tot	
  een	
  oordeel	
  te	
  komen.	
  Eén	
  van	
  de	
  conclusies	
  van	
  het	
  rapport	
  is	
  dat	
  in	
  Groningen	
  gebouw gebonden	
  oorzaken	
  en	
  ongelijkmatige	
  
zetti ngen	
  de	
  belangrijkste	
  schadeoorzaken	
  zijn.	
  Gebleken	
  is	
  dat	
  gebouwen	
  van	
  na	
  1970	
  mede	
  op	
  basis	
  
van	
  beter	
  grondonderzoek	
  bete r	
  zijn	
  gefundeerd:	
  de	
  schade	
  door 	
  zettingen	
  is	
  bij	
  deze	
  gebouwen	
  hier	
  
aanzienlijk	
  geringer.	
   	
  
	
  
3. Gaswinning	
  uit	
  de	
  k leine	
  velden 	
  
De	
  stud ie	
  biedt	
  een	
  goede	
  basis	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventuele	
  schade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  
kleine	
  vel den.	
  De	
  bevindingen	
  over	
  gebouw gebonden	
  schade	
  hebben	
  een	
  breder	
  toepassingsgebied	
  
dan	
  alleen	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  hetzelfde	
  geldt	
  voor	
  schade	
  als	
  gevol g	
  van	
  ongelijkmatige	
  
zettingen:	
  ondiepe	
  funderingen	
  op	
  een	
  samendrukbare	
  klei -­‐ondergrond	
  komen	
  niet	
  alleen	
  in	
  de	
  
provincie	
  Groningen	
  voor,	
  maar	
  op	
  veel	
  meer	
  plaatsen	
  in	
  Nederland.	
  Het	
  betreft	
  dan	
  vooral	
  de	
  wat	
  oudere	
  bebouwing. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  bij	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  oorzaak	
  (of	
  oorzaken)	
  van	
  de	
  schade	
  de	
  volgende	
  werkwijze	
  te	
  ontwikkelen: 	
  
	
  -­‐ stel	
  per	
  schadegeval	
  een	
  best	
  verklarend	
  scenario	
  op	
  met	
  toepassing	
  van	
  de	
  hiervoor	
  genoemde	
  drie	
  hoofdcategorieën; 	
  
-­‐ houdt	
  bij	
  het	
  trekken	
  van	
  de	
  uiteindelijk e	
  conclusie	
  rekening	
  met	
  de	
   grotere	
  onzekerheid	
  rond	
  het	
  
vaststellen	
  van	
  de	
  schadeoorzaak	
  ‘bevingen’	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
   schadeoorzaken	
  
‘gebouw gebonden	
  schade’	
  en	
  ‘ongelijkmatige	
  zettingen’. 	
  
	
  Voor	
  het	
  vaststellen	
   en	
  beoordelen	
  van	
  de	
  schade	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  de	
  onderzoeken	
  op	
  locatie	
  beperkt	
  
te	
  houden	
  tot	
  de	
  schade	
  die	
   door	
  de	
  bewoner	
   is	
  gemeld 	
  en	
  dus	
  niet	
  alle	
  onvolkomenheden	
  in	
  een	
  
gebouw	
  te	
  gaan	
  fotograferen 	
  en	
  analyseren .	
  De	
  Tcbb	
  vindt	
  het	
  belangrijk	
  dat	
  de	
   schade	
  wordt	
  
onderzocht	
  en	
  beoordeeld	
  door	
  deskundigen	
  op	
  het	
  gebied	
  van	
  bouwconstructies	
  en 	
  ondiepe	
  
ondergrond.	
  Die	
  deskundigen	
  zijn	
   tevens	
  verantwoordelijk	
  voor	
  het	
  opstellen	
  van	
  het	
   adviesrapport 	
  
aan	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade. 	
  
	
  Met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  scha delocatie	
  is	
  van	
  belang	
  dat	
  rekening	
  wordt	
  gehouden	
  met	
  de	
  
trillings snelheden	
  die	
  door	
  een	
  beving	
  kunnen	
  zijn	
  opgetreden	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
  trilling ssnelheid	
  
waarbij	
  schade	
  is	
  te	
  verwachten.	
  De	
  gevoeligheid	
  van	
  het	
  bouwdeel	
  voor	
  trillingsschade	
  is	
  daar bij	
  een	
  
belangrijke	
  parameter.	
  De	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017	
  biedt	
  daarvoor	
  goed	
  bruikbare	
  informatie. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2019 09:45:43
From  :  
To : "    @rug.nl
Subject :   op tv
Goedem orgen ,
  is in Hofbar geweest om  te praten over de gaswinningen in Drenthe. Zonder dat je naam  wordt genoem d (een adviseur van de m inister) wordt je aangehaald. Zie vanaf
10.15:
https://www.uitzendinggemist.net/aflevering/462007/De_Hofbar.html
Groet,17.16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>Date : 25-11-2018 12:44:50
F
T
S
ubject :  
D
h
eb jij een m ailadres en 06 num m er van  ?
D
ank en groet,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
17.17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>    Date : 7-1-2019 15:54:04 17.18  From: “datumprikker.nl” service @datumprikker.ni   To : MK ssc n.nl   Subject : ledereen heeft gereageerd: vervolg gesprek schadeprotocol/gehiedsarrange menten    J    datumprikker.nl    ledereen heeft gereageerd    Geachte EE.    GE heeft gereageerd op de afspraak ‘vervolg gesprek schadeprotocol/gebiedsarrangementen’. Daarmee hebben alle deelnemers hun reactie opgegeven en  kunt u een of meerdere data prikken. Klik hiervoor op de onderstaande link.    afspraak beheren    Werld de link niet? Kopieer dan het onderstaande adres naar uw browser.  https :/aaturprikker.rdimaa/1 10/f dw baggy 3nhSgyt</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>Date : 20-12-2018 16:08:00
F
T
o :    @m iddendrenthe.nl, @gem eentenoordenveld.nl'  @gem eentenoordenveld.nl, " @aaenhunze.nl'"
@
"
zuidhorn.nl'  
@
S
ubject : kam erbrief m et aandacht voor schadeprotocol 
A
ttachm ent : s._over_voor_1_juli_duidelijkheid_voor_alle_Lim burgers_m et_m ijnbouw schade_(Kam erstuk_32813-261).docx;
G
oedemiddag,
 
B
ijgevoegd stuur ik jullie een kamerbrief van vandaag met op pagina 2 aandacht voor het nieuwe schadeprotocol. De minister is nog heel voorzichtig. We weten dat de Tcbb veel
v
erder is met het proces.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  20 december 2018  
Betreft  Traject schaderegeling mijnbou wschade in Limburg en motie 251  
 
 Pagina  1 van 3 
 
   
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
 
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
F 070 378 6100 (algemeen)  
www.rijksoverh eid.nl/ezk  
 
Ons kenmerk   
DGETM / 18316050  
 
Geachte Voorzitter,  
 
Op 29 november 2018 heb ik tijdens het AO Klimaat en Energie toegezegd om 
eind december uw Kamer nader in te lichten over het traject dat ik zal volgen om 
te komen tot een schaderegeling voor mijnbouwschade veroorzaakt door de 
voormalige steenkolenwinning in Limburg. Met deze brief geef ik gevolg aan mijn 
toezegging.  
 
Schadevergoeding voor gedupeerden en rechtszekerheid voor mijnbouwbedrijven  
Ik heb in het AO van 29 november 2018 en in mijn brieven van 6 november 20181 
en 29 november 20182 aangegeven dat ik bezig ben om te komen tot een 
permanente adequate afhandeling van mijnbouwschade in Limburg. Ik streef 
daarbij naar een oplossing waarbij d e burger met onmiskenbare mijnbouwschade 
in Limburg recht wordt gedaan, maar waarbij ook de rechtszekerheid voor 
bedrijven niet uit het oog wordt verloren. Schade moet immers altijd hersteld of 
vergoed worden, en tegelijkertijd is het rechtvaardig dat de a ansprakelijkheid van 
een individueel bedrijf niet tot in de oneindigheid duurt, zoals dat nergens het 
geval is in het maatschappelijke en economische verkeer.  
 
Mijn insteek voor de nieuwe aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade in 
Limburg is dan ook  dat alle gedupeerden alle schade hersteld of vergoed krijgen, 
ongeacht de geldende verjaringstermijn die een individueel bedrijf vrijwaart van 
aansprakelijkheid . Voor wat betreft de financiering van deze vergoedingen, wil ik 
de komende maanden zorgvuldig in kaart brengen wat er mogelijk is. Daarbij ga 
ik uiteraard met alle belanghebbenden in gesprek, waarbij het mijn insteek is dat 
het in eerste instantie de mijnbouwsector is die de schade vergoedt.  
 
Claims in Limburg bij de Commissie Mijnbouwschade, fond s voor Limburg  
Op 9 oktober 2018 heb ik u per brief3 geïnformeerd over de nadere uitwerking van 
mijn voornemen om naar aanleiding van het advies van de Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb) te komen tot een uniforme landelijke en onafhankelijke 
beoorde ling en afhandeling van mogelijke mijnbouwschade. Voor de 
                                                 
1 Kamerstuk  32 849, nr. 151  
2 Kamerstuk  32 849, nr. 153  
3 Kamerstuk  32 849, nr. 137  </pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 3 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
 
 
Ons kenmerk  
DGETM  / 18316050  mijnbouwschade in Limburg beoog ik dezelfde aanpak. Dat betekent dat de 
behandeling van de mijnbouwschade onder publieke regie zal plaatsvinden. Deze 
behandeling zal procedureel en inhoudelijk trans parant zijn en ook onafhankelijk 
van de mijnbouwonderneming dan wel rechtsopvolger daarvan plaatsvinden. De 
in mijn brief genoemde beoogde Commissie Mijnbouwschade zal zich ook over de 
claims in Limburg buigen.  
 
Ik heb de Tcbb gevraagd om een uniform en la ndelijk schadeprotocol op te stellen 
voor de kleine gasvelden op land. Ik verwacht dat de Tcbb in maart 2019 dit 
protocol gereed heeft. Ik zal aan de hand van dit protocol in overleg met provincie 
Limburg komen tot een schadeprotocol voor de inwoners van L imburg. Aan dit 
protocol zal een fonds gekoppeld moeten worden. Vragen die ik bij de keuze voor 
een fonds wil beantwoorden zijn onder andere:  
• Kan gebruik worden gemaakt van een van de bestaande fondsen of zal er een 
nieuw fonds moeten worden ingericht?  
• Wie kunnen aanspraak maken op het fonds?  
• Welke schade vergoedt het fonds?  
• Verstrekt het fonds schadevergoedingen of regelt het fonds herstel van 
woningen in natura?  
• Kan de mijnbouwsector of kunnen de rechtsopvolgers van de voormalige 
mijnbouwbedrijven financi eel worden aangesproken om bij te dragen aan het 
beoogde fonds?  
 
Over deze vragen wil ik in gesprek treden met de betrokken overheden en 
bedrijven. Ik streef ernaar om eind 2019 de eerste schadebeoordelingen gereed te 
hebben en de eerste opdrachten voor he t herstel te geven. Dit is een ambitieus 
traject omdat ik afhankelijk ben van het advies van de Tcbb, de nog op te richten 
Commissie Mijnbouwschade en ook financiële reserveringen en toezeggingen. 
Binnen dit traject zal ik ook gevolg geven aan de aangenome n motie4 van lid 
Beckerman zodat deze bewoners met schade zo spoedig mogelijk duidelijkheid 
krijgen.  
 
Voortzetting s amenwerking provincie Limburg en Rijk  
De afgelopen jaren is door de provincie Limburg en het Rijk nauw samengewerkt 
bij de aanpak van mijnbouwschade. Ik hoop deze goede samenwerking voort te 
zetten bij het inrichten van een aanpak voor mijnbouwschade.  
 
In de periode 2014 tot en met 2016 zijn de na -ijlende gevolgen van de 
steenkolenwinning onderzocht. Op 15 december 2016 heeft mijn 
ambtsv oorganger uw Kamer per brief5 geïnformeerd over het pakket van 
maatregelen dat het Rijk, de provincie Limburg en de gemeenten zijn 
overeengekomen om de negatieve effecten van de voormalige steenkolenwinning 
zo veel als mogelijk te voorkomen. De belangrijks te maatregelen zijn het 
monitoren van verschillende na -ijlende effecten, het treffen van maatregelen bij 
zes industriële schachten en het saneren van historische schachten in Kerkrade. 
Daarnaast wordt er door de regio een expertisecentrum ingericht, is bij  de 
                                                 
4 Kamerstuk  32813, nr. 261  
5 Kamerstuk  32 849, nr. 97  </pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 3 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
 
 
Ons kenmerk  
DGETM  / 18316050  provincie Limburg een infopunt mijnbouw6 ingesteld, en wordt er bij nieuwe 
ruimtelijke ontwikkelingen rekening gehouden met de voormalige mijnbouw.  
 
Er is ook afgesproken om, in afwachting van een permanente regeling, het door 
het Rijk, provincie en gemeenten opgerichte Calamiteitenfonds Mijn(water)schade 
voort te laten bestaan.  In mijn brieven van 6 november 20187 en 29 november 
20188 heb ik aangegeven dat het Calamiteitenfonds aanvullende financiering 
behoeft. Gedeputeerde Staten van Li mburg, de betrokken gemeenten en ik zullen 
ervoor zorgen dat het fonds binnenkort weer beschikt over voldoende middelen 
zodat de komende periode meerdere woningen kunnen worden hersteld.  
 
 
 
 
 
Eric Wiebes  
Minister van Economische Zaken en Klimaat  
 
                                                 
6 www.limburg.nl/thema/infopunt -mijnbouw/  
7 Tweede Kamer, vergaderjaar 2018 –2019, 32 849, nr. 151  
8 Tweede Kamer, vergaderjaar 2018 –2019, 32 849, nr. 153  </pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>Date : 12-12-2018 21:22:26
F
T
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : Concept Advies KV 12 12 18.pptx;
c
om m entaar welkom !
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
17.20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!  Wat nu?         Concept Advies    Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Technische oi sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    Concept Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade (CM)   ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  ¢ Convenant KV   ¢ Gebiedsarrangementen   ¢ Overgangsregeling   ¢ En verder   , Uit te werken   ¢ Begrippen   . FAQ   , Geraadpleegde personen en instanties    Technische ois teteg</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s, verdeling van lasten en  lusten en afhandeling van schade naar menselijke maat.    ¢ Voor energietransitie is herstel van vertrouwen in  mijnbouwactiviteiten en met name in gaswinning noodzakelijk.    ¢« Dit kan alleen door de burger centraal te stellen bij een  landelijke aanpak van de afhandeling van mijnbouwschade.    - Deze biedt elke burger    — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;    — een transparante en onafhankelijke monitoring van  mogelijke schaderisico’s tijdens de mijnbouwactiviteiten;    — een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling  van eventuele schades.    Technische commisie sodernbenezins  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;    — het Landelijk Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden,  door de CM te hanteren;    — gebiedsarrangementen of convenanten per winningsplan,  die de context bieden voor de CM.    ¢« Voor het begrip schade door bodembeweging bij gaswinning  wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.    « Alle gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De beoordeling van het causaal verband heeft als  uitgangspunt het wettelijk bewijsvermoeden.    Technische amelander</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (1)    ¢ De instelling van de CM is onder het primaat van ‘publieke regie’  vergelijkbaar met de instellingsbesluiten van de Tijdelijke  Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar opvolger, het  Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    e* De CM hanteert als leidraad het Schadeprotocol Gaswinning Kleine  Velden in de context van vigerende gebiedsarrangementen en  convenanten.    , De CM en het Schadeprotocol worden ingesteld door de ministers op  basis van een convenant Landelijke Afhandeling Schade  Gaswinning Kleine Velden tussen de Staat en de  mijnbouwmaatschappijen.    Technische commiss¢\ odembewesing  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (2)    De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke  leden. In de commissie is juridische, communicatieve en technisch  bestuurskundige kennis aanwezig, alsmede kennis van  bouwconstructies, ondiepe ondergrond, geofysica en  mijnbouwactiviteiten.    De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke  deskundigen, conform het Schadeprotocol.    CM beschikt over passende publieke financiering en een  uitvoeringsorganisatie.    De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket  Mijnbouwschade, een Digitaal Platform, dat een burger alle  informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in  heel Nederland.    Technische commisse\podembewesng  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (3)    ¢« De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder  voorzitterschap van één van haar leden. Te denken valt aan de  kamers Gaswinning Kleine Velden, Zoutwinning, Geothermie en  Limburg. Hiervoor gelden afzonderlijke convenanten en nadere  regelingen.    ¢ De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de CM met inbreng vanuit betrokken burgers en  mijnbouwmaatschappijen.    , De CM adviseert de ministers over aangelegenheden rond de  afhandeling van mijnbouwschade.    Technische commisse\ dembewesing  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>    Afhandeling mijnbouwschade in Nederland                                                         Schademelding bij    Landelijk Loket Mijnbouwschade            Betreft de schade  Groningen of Norg?    Publieke Regie    Behandeling  door CM  (op te richten)    Behandeling  door Tcmg  (straks: IMG)                                                                              schade  vergoed te  orden?    schade  vergoed te  orden?    Uitbetaling Uitbetaling    Technische oni tet 8                     </pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    - Gemelde schade wordt vergoed, mits  ¢ Er sprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  ¢ De schadelocatie ligt in het effectgebied van de beving  ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving  ¢ Er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning is    ¢ Behandeling volgens dezelfde richtlijnen als het Instituut  Mijnbouwschade Groningen    ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    Technische onm manseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades    Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die  burgers ondervinden aan woningen, incl. boerderijen, winkels aan    huis  Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek  ¢« Fysieke schade aan gebouwen en werken    Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  * Immateriële schade    ¢ Waardevermindering    Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine    velden is uitzonderlijk, maar kan door de CM dan wel bestaande  bodemdalingscommissies onderzocht worden    Immateriële schade en waardevermindering kan door de CM  onderzocht worden conform een gebiedsarrangement/convenant    Technische anmelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten    Wel:  ¢ Woningen  ¢ Vergelijkbare objecten zoals         boerderijen en winkels aan huis    Niet:  ¢ Industriegebouwen  e Industriële installaties         e Infrastructurele werken    Technische ois sete ng</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Advies   Uitbetaling    NN A WN Ee    Technische oi manseer 12</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   . Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto's   . Geschat schadebedrag    . Overige relevante informatie    Technische os tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst melding    CM:    . Bevestigt ontvangst van de melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische om msnseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:  ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid    ¢ fJoetst aan vier criteria:  1. Was er bodembeweging door gaswinning (beving)?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied (van de beving)?  3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak zijn?  4. Is er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning?    Afwijzen         Technische ons sete ng</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    Ligt de schadelocatie in het effectgebied?  . Bodemtrilling (beving), schade kan ontstaan bij meer dan 2 mm/s    . Gebaseerd op metingen of beste schatting van de grens (met 10%  overschrijdingskans volgens Ground Motion Model)    e Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade    . Aanduiding effectgebied zo spoedig mogelijk na beving op  landelijke bevingskaart    ¢ Triage bij melding en ruimte voor maatwerk    Technische nmi odd    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    Snelle procedure na opname (eventueel aannemersafhandeling):    Uitbetaling van de schade volgt als;    1. Gemeld schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Gemeld schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Onderzoek en advies door deskundige    Technische ons manseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen (conform IMG) m.b.t:    . Deskundigheid  . Onafhankelijkheid  ° Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  . Melder kan zienswijze indienen  . CM benoemt deskundige    Technische omda</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundige geeft op basis van onderzoek advies over:    * _ Aard en omvang van de schade  . Causaliteit bodembeweging en schade  . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    . Deskundige stuurt adviesrapport naar CM  . CM stuurt adviesrapport naar melder  . Melder kan zienswijze indienen    . Eventuele herziening onderzoek en advies    Technische ons cet</pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Advies CM    . CM stelt advies vast als bindend advies  . Bindend advies naar melder en mijnbouwmaatschappij    -  Melder niet akkoord? = Civiele Rechter    Technische om tete</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?    e Mijnbouwmaatschappij betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?    . Mijnbouwmaatschappij betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . Mijnbouwmaatschappij betaalt melder voor overige schade    Technische ons manseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>    Convenant Gaswinning Kleine Velden    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  mijnbouwmaatschappijen (uit te werken door EZK)    ¢ Instemming met CM en Schadeprotocol KV   ¢ Bindend advies CM   e Kosten CM en uitvoering Schadeprotocol voor Staat   * Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  ¢ Hanteren gebiedsarrangementen/convenanten   ¢ Praktische uitwerkingen voor schadeafhandeling   ¢« Afspraken evaluatie    * Opzegging    Technische nm ode    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (1)    Het Gebiedsarrangement is een instrument voor lokale  gebiedsontwikkeling om lasten te dragen en lusten maatschappelijk  verantwoord aan te wenden.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ Afspraken rond een winningsplan, risico beoordeling vooraf,  monitoring, het winningsgebied en eventuele lokale aanvullingen op  het Schadeprotocol    ¢ Verdeling lasten en lusten van de mijnbouwacitiviteit in het gebied    Wie zijn betrokken in een gebiedsarrangement?  * gemeente(s)   ¢ provincie(s)   * waterschap(pen)   ¢ burgers   * mijnbouwmaatschappij(en)   * Staat der Nederlanden    Technische aranea</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (2)    Hoe werkt het?    ¢ Vaststelling tegelijk met instemmingsbesluit winningsplan    ¢ Voor een periode van begin tot 5 (?) jaar na beëindiging van de  mijnbouwactiviteit    ¢ Vergoeding van alle kosten van schadeafhandeling, volgens  convenant tussen mijnbouwmaatschappijen en Staat    ¢ Regionale bestedingsruimte gebaseerd op (zzz) % van de  opbrengsten en/of investeringen    ¢ Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie- en  werkgelegenheidsdoelen    ¢ Volgens model te formuleren aan de hand van enkele voorbeeld  gebieden    Technische anmelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>    Overgangsregeling  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Zo spoedig mogelijk:   ¢ Hanteren Schadeprotocol voor vigerende en nieuwe  winningsplannen met gebiedsarrangementen/convenanten   ¢ Tijdelijk loket mijnbouwschade    , Tcbb treedt tijdelijk op als CM in de geest van Schadeprotocol  met gebruikmaking van pool van deskundigen IMG    Technische orm teteg</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>    november 2018    december 2018    januari 2019    februari 2019    maart 2019    En verder  workshop NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb    gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’  uitwerken CM, Protocol en Convenant  uitwerken overgangsregeling    verdere uitwerking en toetsing aanpak   bij Tcmg, NCG, SodM   vormgeving landelijk loket en digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden, burgers    sondering Kamerleden, VNG, Provincies  publieksvriendelijke versie advies  demonstraties digitaal platform    aanbieding advies aan EZK  ingang overgangsregeling    Technische commisie bodembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>    Uit te werken    « Uitvoeringsorganisatie  ¢ Melding, NAW, opname  ¢ Dynamische bepaling effectgebied na beving    ¢« Hanteren actuele bevingskaart en richtlijnen triage en  ontvankelijkheid    - Beoordelingskader schades (IMG)  ¢ Deskundigheidseisen (IMG)   ¢ Handboek schade opnames (IMG)  ¢ Bedrag xxx   ¢ Bedrag yyy   ¢ Bedrag zzz    Technische amelander</pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>    Begrippen  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Effectgebied schade   Ground Motion Model (GMM)  Protocol   Publieke regie  Winningsgebied    Technische ois sete 28</pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>    FAQ  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Bedrijfspanden en kunstobjecten: wat geldt hiervoor?  Bodemdaling en bodemtrilling: onderscheid?   Effectgebied bepaling: hoe doe je dat dynamisch?   Gaswinning, zout en geothermie: samenhang?   Gestapelde mijnbouwactiviteiten: maatwerk?  Grondwaterpeilaanpassing in verband met mijnbouwactiviteiten?  Multicausaliteit: wie let daar op?   Naijlende gevolgen kolenwinning in Limburg: wie let daar op?  Nulmeting en bouwkundige opnames: wenselijk?  Winningsgebied: wat is dat?    Technische ons steteg</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>    Geraadpleegde personen en instanties    NAM   Vermilion   Taga   ONE   VNG   IPO   Stop Gaswinning Marsdijk Nu  Noordelijke bestuurderen  Tcmg   SoDM   NCG   RVO    Technische om tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>    Date : 15-2-2019 12:59:03  From : MN 2e neee nl 17.21    To : 0 G  Ce : ON ass Ca nl, Esse ro es ty rie ol a tynaario.nl,  ve ste rk vartic r- nl vs te rvvartier-nl, WK pe mee nte noorde nve ld.nl'"'  ‘ze mac ee nte noorde nve kd.nl   Subject : Landelijke aanpak afhandeling nijnbouwschade (LAAM) - concept advies TCBB aan Minister van EZK - opmerkingen gemeente Aa en Hunze  Attachment : image003.png;inage 005.pog;    Beste ND.    Het nu voorliggende concept advies van de Tcbb (LAAM), zoals wij dat afgelopen dinsdag 12 februari hebben ontvangen, is een inhoudelijk goed onderbouwd advies geworden,  Waarin onze inbreng in het vooroverleg goeddeels is meegenomen.  Hieronder mijn bevindingen die ik ook heb afgestemd met burgemeester ED.    Onze algemene opmerkingen heb ik hieronder zo beknopt mogelijk weergegeven en gekoppeld aan de samenvatting,  zoals door u is opgenomen op de eerste pagina van het advies. Daarna geef ik nog enkele paginagewijze opmerkingen.    Voor wat betreft het vervolgproces, willen wij opmerken, dat het van belang is dat ook andere gemeenten, waarbij  De problematiek geldt van meervoudige en/of overlappende vormen van mijnbouw en mijnbouwschades, zoals o.a. Veendam en Midden Groningen,  worden meegenomen in het vervolgproces c.q. afstemming.    Als u nog vragen heeft of een nadere toelichting wenst, dan hoor ik dat uiteraard graag.    Tot stot wens ik u alvast veel succes met het afronden van de opdracht!  Met wiendelijke groet,  ee    Praectooörfinator — beleidsadviseur namte    Algemene opmerkingen    Samenvatting    Mijnboauwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders heftige emoties op rond de risico's, de  verdeling van de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alteen in Groningen,  maar ook daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Noord- en Zuid-Holland en Limburg.    Begin 2018 heeft de Staat de schadeafhandeling door de gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag  in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 2018  afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) in afwachting van een  wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie    Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie ®’ een uniforme, onafhankelijke landelijke aanpak  vastte stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke aanpak  moet gaan gelden voor alle types mijnbouw, namelijk de gaswinning uit kleine velden (waaronder de  gasopslag in andere velden dan Norg), de zoutwinning, de geothermie en de na-ijtende gevolgen van de  vroegere steenkolenwinning in Limburg.    De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadeprotoco! Gaswinning Kleine  Velden op Land voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.    Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  - Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Loket Mijnbouwschade (LLM).    Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling  van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning in het  Groningenveld en de gasopslag Norg).    Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.    Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met een Schadeprotocot Gaswinning  Kleine Velden op Land.    Sluit per type mijnbouw een Convenant tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, te  beginnen met een Convenant Gaswinning Kleine Velden op Land. °)    Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  omgeving en stimuleer omgevingsprocessen die leiden tot Gebiedsarrangementen    Stel op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling vast voor de afhandeling van schades door  gaswinning uit kleine velden. °%    Breid de landelijke aanpak op korte termijn uit vaor de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende    gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.)         De voorgestelde onafhankelijke landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor  mijnbouwactiviteiten met een passende verdeling van de lasten en de lusten. De afhandeling van</pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>    mijnbouwschade is daarbij laagdrempelig, ruimhartig, transparant en snel, waarbij de burger centraal  staat.         1) Publieke regie is volgens onze inschatting het maximaal haalbare waarmee alle partijen zouden kunnen instemmen . Met 1 loket (LLM) voor alle mijnbouwschade en  materieel gelijke invulling afhandeling is dit wel verdedigbaar.   2) Wij zouden hier een extra aandachtspunt willen toevoegen: - Zorg voor een garantstelling van het Rijk voor onverhoopt wegvallen civielrechtelijke aansprakelijke partij  c.q. mijnbouwmaatschappijen. Een convenant biedt onvoldoende zekerheid en dus ook vertrouwen bij inwoners.   Dit geldt zowel bij de discussie (hieronder) rond de afbouw van gaswinning Groningen en traditionele gaswinners Shell en Exxon (NAM) als ook bij kleine velden en andere  maatschappijen in bijvoorbeeld de zoutwinning, geothermie en ook voor andere nieuwe ontwikkelingen, zoals   waterstof/CO2 opslag en de daarbij betrokken (nog te vormen} ondernemingen. Ook de ervaringen uit het verleden - mijnbouw Limburg (zie pag.22) - rechtvaardigt het  stellen van die zekerheid naar de toekomst. Daarbij is evident dat het schade en milieurisica niet bij de decentrale overheden   komt te liggen, zoals dat bijvoorbeeld in beginsel geldt bij vervuilde bedrijfsterreinen.   3) De ruimhartige afhandeling van schadedossiers Zuidlaren en Emmen (2018) is wat ons betreft het vertrekpunt voor een overgangsregeling. Daarmee houden we druk op  snetle inwerkingtreding van LAAM. Direct na acceptatie van het schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden op Land, bijvoorbeeld vanaf behandeling IPO, VNG, UVW en 2°  kamer zou al in lijn met het protocol gewerkt kunnen worden (inclusief bepaling begrenzing effect- en centrumgebied door het KNMI). Bij voorkeur al via het LLM en  anders onder begeleiding van de Tcbb.   4) Om de urgentie van het opstellen van de andere protocollen onder het LAAM te onderstrepen, moet bij herziening/nieuwe winningsplannen (zoals binnenkort voor  zoutwinning Nedmag) een overgangsregeling worden getroffen voordat instemmingsbesluit/vergunningen worden verleend,    paginagewijze opmerkingen    pagina 3.  2° alinea toevoegen: en ook voor andere nieuwe ontwikkelingen en toepassingen, zoals waterstof- en CO2 opslag    pagina 8.   Laatste alinea: Hier is verwoord dat het eerdere Tcbb advies en voortschrijdend inzicht ook bij EZK aangeeft dat nulmetingen slecht zeer beperkte meerwaarde hebben en dat  uitbreiding van meetnetwerken hogere   prioriteit verdiend. Omdat onze inwoners nog veel waarde toekennen aan )-metingen, moet de uitbreiding van het meetnetwerk versneld worden en beter worden  gecommuniceerd naar onze inwoners.   (Zie hierbij ook onderstaande opmerking uit de brief van min. EZK van 21-12-2018). Hier ligt een belangrijke taak voor de rijksoverheid ( met KNMI/TNO/NAM).    Bevindingen ormwonenden   Tijdens een aantal informatiebijeenkomsten voor gsswinningsprojecten wasrbij de  nulmeting aan gebouwen actueel was. is omwonenden gevraagd naar hun mening  en eventuele ervaringen. De hoofdlijn ven de reacties is dat burgers die wonen  boven een gasveld wilten dat bij een vermoede mijnbouwschade aan hun woning  deze onafhankelijk en deskundig wordt beoordeeld en vervolgens snel wordt  vergoed. Aangezien de nulmeting aan gebouwen wordt gezien als een hulpmiddel  tuerbij. wordt deze door omwonenden vaak gezien ats waardevol    Pugna } an    Brief van min. E2K van 21-12-2018 DGETM-EO/18269802)    Meet- en monitoringsnetwerk NAM         {voorbeeld uit NAM presentatie uit 2014)    Pagina 10.  Onder 4. toevoegen:  -__ Overige Mijnbouwactiviteiten, zoals waterstof- en CO2 opslag    DISCLAIMER:  Aan de informatie in deze e-mail en leder aangehecht databestand kuren geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aamvaardt geen aansprakelijitheid voor schade als gevolg vaars onjuistheden en/of gedateerde    informatie.  Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>    Bevindingen omwonenden   Tijdens een aantal informatiebijeenkomsten voor gaswinningsprojecten waarbij de  nulmeting aan gebouwen actueel was, is omwonenden gevraagd naar hun mening  en eventuele ervaringen. De hoofdlijn van de reacties is dat burgers die wonen  boven een gasveld willen dat bij een vermoede mijnbouwschade aan hun woning  deze onafhankelijk en deskundig wordt beoordeeld en vervolgens snel wordt  vergoed. Aangezien de nulmeting aan gebouwen wordt gezien als een hulpmiddel  hierbij, wordt deze door omwonenden vaak gezien als waardevol.    Pagana 3 van 5    </pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>    Meet- en monitoringsnetwerk NAM    MARR BERICHT, OUA OMTEKERHEDEN TE VERKLEINEN ey  4 Bodemdaling: by 5 Gebouwtrillingen:  sataliet 4 201) geboussensoren  1 Volume en gasdruk: J Grondbeweging: & Bouwkundig onderzoek:  meters m gasveld 60 extra versnellingsmeter: inspeches    é    2 Aardbevingen: 7 Schades:  4D eatra geatoons analyse trends    </pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>Date : 13-2-2019 14:30:33
F
T
@
w esterkw artier.nl'"
@
S
ubject : Landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade 
(
LAAM) - 
c
oncept advies TCBB aan Minister van EZ K
A
ttachm ent : im age003.png;
C
ollega’s,
 
I
k heb het concept advies van de Tcbb (LAAM) gelezen. Hieronder mijn bevindingen. Daarbij heb ik me beperkt tot de hooflijnen in de samenvatting.
M
orgenmiddag  heb ik een afstemmingsmoment met mijn burgemeester.
 
G
raag hoor/lees ik van jullie hoe jullie het advies ervaren en wat jullie mogelijke reactie naar Tcbb zal zijn.
 
G
roeten 
 
 
S
amenvatting
M
ijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders heftige emoties op rond de risico’s, de
v
erdeling van de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in 
G
roningen,
m
aar ook daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Noord- en Zuid-Holland en Limburg.
B
egin 2018 heeft de Staat de 
schadeafhandeling door de gaswinning in het Groningenveld
 
en de gasopslag
i
n Norg 
in het publieke domein
 
g
eplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 2018
a
fgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) in afwachting van een
w
ettelijke basis voor 
h
et ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).
V
oor de 
afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland
 
ad
viseert de Technische Commissie
B
odembeweging (Tcbb) om 
onder een publieke regie
1
)
 
e
en uniforme, onafhankelijke landelijke aanpak
v
ast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling 
l
eidt. Deze landelijke aanpak
m
oet gaan gelden voor alle types mijnbouw, namelijk de gaswinning uit kleine velden (waaronder de
g
asopslag in andere velden dan Norg), de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende gevolgen van de
v
roegere steenkolenwinning 
i
n Limburg.
D
e Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadeprotocol Gaswinning Kleine
V
elden op Land voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.
V
oor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:
-
 
         
S
tel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Loket Mijnbouwschade (LLM).
-
 
         
S
tel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling
v
an alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades 
d
oor de gaswinning in het
G
roningenveld en de   gasopslag Norg).
-
 
         
Z
org voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.
-
 
         
S
tel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met een Schadeprotocol Gaswinning
K
leine Velden op Land.
-
 
 
        
Sluit per type mijnbouw een Convenant tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, te
beginnen met een Convenant 
G
as
winning Kleine Velden op Land.
 
2
)
   
-
 
         
B
evorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun
o
mgeving en stimuleer omgevingsprocessen die leiden tot Gebiedsarrangementen
-
 
 
        
Stel op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling vast voor de afhandeling van schades door
gaswinning uit kleine velden
.
 
3
)
-
  
        
Breid de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende
gevolgen van de vroegere 
k
o
lenwinning in Limburg.
4
)
 
D
e voorgestelde onafhankelijke landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor
m
ijnbouwactiviteiten met een passende verdeling van de lasten en de lusten. De afhandeling 
v
an
m
ijnbouwschade is daarbij laagdrempelig, ruimhartig, transparant en snel, waarbij de burger centraal
s
taat. 
 
 
 
O
pmerkingen/vragen
 
1
)
 
     
P
ublieke regie is denk ik het maximaal haalbare. Met 1 loket (LLM) voor alle mijnbouwschade en materieel gelijke invulling afhandeling is dit verdedigbaar.
2
)
 
     
H
ier een extra aandachtspunt toevoegen: -    Zorg voor een garantstelling voor onverhoopt wegvallen civielrechtelijke aansprakelijke partij c.q. mijnbouwmaatschappijen
E
en convenant biedt onvoldoende zekerheid en dus vertrouwen bij inwoners.
D
it geldt zowel bij de discussie (hieronder) rond de afbouw van gaswinning Groningen en traditionele gaswinners Shell en Exxon (NAM) 
a
ls ook bij kleine velden en andere
m
aatschappijen en straks ook voor ontwikkelingen van zoutwinning, geothermie waterstof/CO2 opslag
e
n de daarbij betrokken (nog te vormen) ondernemingen.   Ook de ervaringen uit het verleden -  mijnbouw Limburg (zie pag.22) - rechtvaardigt 
h
et stellen van die
z
ekerheid naar de toekomst.
h
ttps://www.ad.nl/politiek/hoorzitting-shell-staat-garant-hoon-voor-exxon~a9e94c97/
3)
 
     
D
e coulante afhandeling van schadedossiers Zuidlaren en Emmen (2018) is wat mij betreft de overgangsregeling. Daarmee houden we druk op snelle inwerkingtreding 
v
an
L
AAM.
4
)
 
     
O
m die urgentie te onderstrepen moet bij herziening/nieuwe winningsplannen (zoals binnenkort voor zoutwinning Nedmag) een overgangsregeling worden 
g
etroffen
v
oordat instemmingsbesluit/vergunningen worden verleend.         
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator – beleids advis eur ruimte
17.22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>Gemeente Aa en Hunze
 
     
 
    i
.
.
 l   
 
i
:    
 
 i i  
 
 
 
 
 
 
 
 
V
a
n:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 12 februari 2019 14:06
A
an:
 
i @westerkwartier.nl';  
O
nderwerp:
 
Fwd: Concept LAAM
 
G
oedem iddag,
 
Z
ie onderstaande m ail. Willen jullie hem  bekijken/beoordelen en ook aan jullie bestuurders voorleggen. 
G
elet op de korte reactietijd, is het het handigst als iedereen rechtstreeks reageert naar   en de anderen in cc m eeneem t.
 
.
 Ook nog even naar  voor een snelle blik?
 
G
roet,
 
O
utlook voor iOS
 downloaden
V
a
n:
 
 
 
. . @rug.nl>
V
erzonden:
 
dinsdag, februari 12, 2019 1:21 PM
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Concept LAAM
 
B
este ,
 
h
ierbij (nogm aals) het concept Tcbb advies LAAM.
K
un jij dit ook naar jouw inzicht doorzetten naar je bestuurlijk en am btelijk netwerk?
I
k bericht  wel even.
(
Instem m ende) reacties zijn welkom  tot uiterlijk vrijdag 15 februari 2019.
B
eterschap en groet,
 
.
.  . , FAIS
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>   Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
Em eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
   Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
Visiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
  
 
  
. .
Disclaimer:
Aa n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>    In figuur 1 is de procesgang bij de afhandeling van mijnbouwschade volgens deze nieuwe landelijke  aanpak op hoofdlijnen schernatisch weergegeven.    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade    Ja Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen  Groningenveld en/of gatopslag Norg?         Afhandeling door TCMG | Afhandeling deor CM    Dient de schade an Dlent de schade  vergoed te worden? vergoed te worden?    Schade vergoeden | Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    </pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>Date : 29-11-2018 19:26:52
F
T
S
ubject : landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade
A
ttachm ent : Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade 30-11-2018.pptx;
B
h
ierbij de laatste stand van zaken.
J
e m ag het rustig versprijden onder je collegae en de betrokken bestuurderen.
L
aat weten als jullie verder willen praten of burgerm eesters door m ij bijgepraat kunnen/ m oeten worden, individueel danwel gezam enlijk.
G
roet,
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
17.23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!         Wat nu?    Technische oni tei</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>    Contouren  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade   e Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  e Gebiedsarrangementen   e En verder    Technische rms fete</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s en geloofwaardige  afhandeling van schade.    * Herstel van het vertrouwen in mijnbouwactiviteiten in een  periode van versnelde energietransitie is noodzakelijk,    ¢ Dit kan alleen door de burger een centrale plaats te geven bij  een landelijke aanpak van de afhandeling van  mijnbouwschade.    ¢« Uitgaande van het gelijkwaardigheidsbeginsel omvat deze  — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;  — een transparante monitoring van mogelijke schaderisico’s  tijdens de mijnbouwactiviteiten;  — een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling van  eventuele schades.    Technische commissie bodembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;    — het Landelijk Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden,  door de CM te hanteren;    — richtlijnen voor gebiedsarrangementen of convenanten  per winningsplan, die de context bieden voor de CM.    * Voor het begrip schade door bodembeweging bij gaswinning  wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.    ¢« Alle gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De bestuurlijke of juridische bewijslast is gelijkwaardig aan de  wettelijke omkering bewijslast.    Technische commis ogersbewegne  4</pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>    Schets Commissie Mijnbouwschade (1)    1. De instelling en vormgeving van de CM volgt de instellingsbesluiten  van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar  opvolger, het Instituut Mijnbouwschade Groningen, waar nodig aangepast  aan het primaat van ‘publieke regie’,    2. De CM hanteert als leidraad het Schadeprotocol Gaswinning Kleine  Velden in de context van vigerende gebiedsarrangementen of  convenanten.    3. De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket Mijnbouwschade,  een Digitaal Platform, dat een burger alle informatie geeft rond  mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in heel Nederland.    4, De CM wordt ingesteld door de ministers op basis van een convenant  tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen.    Technische commis odembeuei</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>    Schets Commissie Mijnbouwschade (2)    6. De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 leden:    Voorzitter; Lid met Juridisch profiel; Lid met technisch bestuurskundig  profiel; Lid met technisch profiel gericht op bouwconstructies; Lid met  technisch profiel gericht op ondiepe ondergrond; Lid met  geofysisch/seismologisch profiel; Lid met kennis van  mijnbouwactiviteiten.    7. De CM maakt gebruik van gekwalificeerde deskundigen, conform  het Schadeprotocol.    8. CM beschikt over passende publieke financiering en ondersteuning.    9, De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder  voorzitterschap van een van haar leden. Te denken valt aan Gaswinning  Kleine Velden, Zoutwinning, Geothermie en Limburg.    9. De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke evaluatie  van de CM.    10. De CM adviseert de ministers gevraagd en ongevraagd over  strategische aangelegenheden rond de afhandeling van mijnbouwschade.    Technische om senses</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    ¢ De burger staat centraal  ¢ Alle gemelde schade wordt vergoed, mits    ¢ Ersprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  - De schadelocatie ligt in het effectgebied ven de beving   ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving   ¢ Ergeen andere oorzaak dan de gaswinning aanwijsbaar is    ¢ Volledige aansluiting bij Instituut Mijnbouwschade Groningen  ¢ Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine    velden is uitzonderlijk, maar wordt ook vergoed wanneer zich dit  voordoet    Technische omnis dense ,</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades?    ¢ Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die  burgers ondervinden aan wooneenheden, incl boerderijen, winkels  aan huis    ¢ Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek    ¢ Fysieke schade aan gebouwen en werken   ‚ Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  , Immateriële schade   ¢ Waardevermindering    ¢ Volgens beoordelingskader in het convenant Landelijke Aanpak  Afhandeling Schade Gaswinning Kleine Velden    Technische omit centeven g</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten?    Wel:  ¢ Woningen ce yin    ¢ Vergelijkbare objecten    Niet:  ¢ Industriegebouwen    e Industriële installaties Bedrijven  e Infrastructurele werken         Technische nm ozenseven 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    Regels betreffen:    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Besluit   Uitbetaling    NAW RBWNE    Technische omni denten 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/ eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   . Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto's   . Geschat schadebedrag    * _ Overige relevante informatie    Technische omnis dense Ly</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst van de melding    CM:  . Bevestigt ontvangst van de melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische omni denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:    ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid    Toetst aan drie criteria:    1. Was er bodembeweging door gaswinning?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied?    3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak  zijn?    Eb ny,    Afwijzen         Technische nm zenseven</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling van de melding    Bodembeweging door gaswinning:   . Bodemtrilling, meer dan 2 mm/s   . Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade  . Gebaseerd op metingen of beste schatting    Effectgebied:   , _ Wijze van bepalen vastgelegd in gebiedsarrangement   e Dynamisch, afhankelijk van locatie en magnitude beving  . Discretionaire ruimte van de CM    Technische omit censor 14</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling van de melding    Snelle procedure:   Uitbetaling van de schade volgt als;   1. Schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Deskundigenonderzoek    Technische omit cenbenan 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen m.b.t:  . Deskundigheid    . Onafhankelijkheid  . Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  ° Melder kan zienswijze indienen  ° CM benoemt deskundige    Technische omnis centers 16</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundigenonderzoek naar:   * _ Aard en omvang van de schade   * _ Causaliteit bodembeweging en schade   . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    . Deskundige stuurt concept rapport naar CM  . CM stuurt rapport naar melder  . Melder kan zienswijze indienen    Technische omni dense</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Besluit CM    . CM neemt besluit  ° Besluit naar melder    Aanvrager niet akkoord? = Civiele Rechter    Technische omit senteweg 12</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?  . CM betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?  . CM betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . CM betaalt melder voor overige schade    Technische omnis centers 19</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (1)    Het begrip Gebiedsarrangement volgt het Tcbb rapport ‘Help een  scheur in mijn huis’. NOGEPA hanteert in haar gedragscode  ‘projectafstemmingsprogramma’.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ Afspraken rond een winningsplan, risico beoordeling vooraf,  monitoring, het winningsgebied en eventuele aanvullingen op het  schadeprotocol;    e Lasten en Lusten.    Over wie gaat het in een gebiedsarrangement?  * gemeente(s);   * provincie(s);   ¢ waterschap(pen);   ¢ Burgers;   * mijnbouwmaatschappij(en);   ¢ Staat der Nederlanden.    Technische commissie bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen met Lasten en Lusten  (2)    Hoe werkt het?  , Vaststelling samen met winningsplan.  ¢ Voor een periode van begin tot …    ¢ Naast vergoeding van alle kosten van schadeafhandeling, volgens  convenant tussen mijnbouwmaatschappijen en Staat.    — Regionale bestedingsruimte gebaseerd op (zzz) % van de  opbrengsten;    — Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie doelen.  e Volgens model te formuleren door VNG, IPO en NOGEPA.    Technische omni denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>    En verder met Landelijke Aanpak Afhandeling    Mijnbouwschade  Workshop NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb  28 november 2018  december 2018 gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’,    uitwerken CM, Protocol en Convenant    januari 2019 verdere uitwerking en toetsing aanpak  bij Tcmg, NCG, SoDM  vormgeving digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden,  burgers    februari 2019 sondering Kamerleden  demonstraties digitaal platform    maart 2018 aanbieding aan EZK    Technische commissie bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>    Contouren    Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    Reacties    h.g.sol@rug.nl    Technische mmister 23</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>Date : 12-12-2018 15:34:43
F
T
o : "    @rug.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl
C
c :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : Onderw erpen voor vanavond
H
eren,
 
V
oor vanavond hebben we geen agenda. Omdat we beperkt de tijd hebben, is het misschien handig om vooraf even te bepalen waar we het over willen hebben na de presentatie.
A
ls voorschot daarop benoem ik graag een paar mogelijke bespreekpunten:
-
              Er moeten nog verschillende zaken worden uitgewerkt in het protocol. Welke zaken zijn dat en op welke wijze zouden gemeenten daar over mee kunnen denken?
(
procesvraag)
-
              We zouden al kunnen nadenken over de wijze waarop het gebiedsarrangement wordt vormgegeven. Wat zijn er voor ideeën over de wijze waarop het ‘geld voor leuke
d
ingen’ wordt ingezet en verdeeld? Wie neemt welke rol? Wat zou een logische verdeelsleutel voor Nederland zijn?
-
              Wat zijn er voor mogelijkheden om vooruitlopend op het protocol een tijdelijk protocol te maken voor ons gebied? Dus een soort afspraak met NAM en EZK dat we al gaan
w
erken in de lijn van het protocol. Met hierbij de vraag of de Tcbb dan wil fungeren als tijdelijke onafhankelijke commissie?
-
              Welke vervolgacties zijn er nodig nadat er een bij wet vastgesteld protocol is? (bijv. Mijnbouwschades door zoutwinning? Schades aan bedrijfspanden?)
 
A
ls er meerdere onderwerpen aan de orde moeten komen, kan dit misschien betekenen dat de presentatie wat compacter moet zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
17.24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2018 10:55:28
F
T
 
@
zuidhorn.nl,   @assen.nl, " @gem eentenoordenveld.nl'"
@
gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl,   @tynaarlo.nl,  
@
S
ubject : Overleg m et Tcbb over schadeprotocol <> ontw erp brief EZ  over nut en noodzaak bouw kundige opnam es? 
A
ttachm ent : 12. brief EZ K aan de 2e kam er afhandeling m ijnbouw schade.pdf;
D
ag , allen,
 
I
k heb woensdag gesproken met   (EZK) over de door Wiebes 
a
angekondigde brief over  nut en noodzaak bouwkundige opnames. (zie bijgaand pagina 4, 1
e
 
alinea *)
D
eze kon zij nog niet met mij delen, maar is kennelijk wel bekend bij kleine veldenoverleg (aantal  gemeenten)
 
H
et zou bijzonder prettig zijn als wij op korte termijn hierover kunnen beschikken.
 
*
) Over nut en noodzaak van een bouwkundige opname (nulmeting aan gebouwen) als mogelijk hulpmiddel bij het vaststellen van mijnbouwschade zal ik uw Kamer binnen enkele
w
eken een aparte brief doen toekomen.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
 
- i
 
 
  
 
     
 
    i
 l   
 
i
:    
 
 i i  
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 22 november 2018 17:35
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Overleg met Tcbb over schadeprotocol
 
G
oedemiddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gemeenten en Westerkwartier wordt komende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste mensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van 
h
et overleg is om informeel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gemeentekantoor van Assen in de collegekamer.
 
 
 stuurt ons mogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder mogen worden verspreid.
 
 
   en ik moeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg moeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
17.25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>Tweede Kamer der Staten-Generaal2
Vergaderjaar 2018–2019  
32 849 Mijnbouw  
Nr. 137  BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN 
KLIMAAT  
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 
Den Haag, 9 oktober 2018 In mijn brief van 30 mei 2018 (Kamerstuk 32 849, nr. 132) heb ik toegezegd 
uw Kamer na de zomer te informeren over de nadere uitwerking van mijn voornemen om naar aanleiding van het advies van de Technische commissie bodembeweging (hierna: Tcbb) te komen tot een uniforme landelijke en onafhankelijke beoordeling en afhandeling van mogelijke mijnbouwschade. Met deze brief geef ik hieraan invulling. 
Mijnbouwactiviteiten roepen bij burgers en bestuurders vragen en 
emoties op, niet alleen in Groningen maar ook daarbuiten. Naast goede informatievoorziening en het tijdig betrekken van burgers en decentrale overheden bij (voorgenomen) mijnbouwactiviteiten, is ook duidelijkheid over de wijze van beoordeling en afhandeling van mogelijke mijnbouw-schade bij gedupeerden van groot belang. Waar het gaat om het beoordelen en afhandelen van schade is het wantrouwen tegen mijnbouwbedrijven toegenomen. Daarom is transparantie over de wijze waarop met de beoordeling en afhandeling van schade wordt omgegaan nodig. 
In deze brief ga ik achtereenvolgens in op de afhandeling van schade als 
gevolg van de gaswinning in Groningen in het publieke domein, de behandeling van overige mijnbouwschade onder publieke regie door de Commissie mijnbouwschade en de beoogde werkwijze van die commissie, overleg met stakeholders over draagvlak hiervoor en de verkenning van een landelijk schadefonds voor de gaswinning uit de kleine velden. In de bijlagen informeer ik u over de schadeafhandeling in Emmen en Zuidlaren en het Waarborgfonds mijnbouwschade 
Schadeafhandeling in Groningen in het publieke domein De vergoeding van schade die wordt veroorzaakt door een private partij is 
in principe een private aangelegenheid die met toepassing van de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek langs civielrechtelijke weg 
    
kst-32849-137
ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2018Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 1</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>(privaatrecht) wordt afgehandeld. In Groningen deed zich echter de 
uitzonderlijke omstandigheid voor van een groot aantal relatief gelijk-soortige gevallen van schade in korte tijd, waarbij het aannemelijk is dat in verreweg de meeste gevallen de gaswinning uit het Groningenveld de oorzaak is van de opgetreden schade. 
De afgelopen jaren is gebleken dat gedupeerden van schade als gevolg 
van de gaswinning uit het Groningenveld onvoldoende in staat zijn geweest om met behulp van de beschikbare privaatrechtelijke middelen hun schade vergoed of hersteld te krijgen. Daardoor is grote maatschap-pelijke onrust ontstaan. Dat heeft geleid tot de conclusie dat het maat-schappelijk belang van de onafhankelijke en adequate afhandeling van deze schadegevallen alleen goed tot zijn recht kan komen als de overheid de eindverantwoordelijkheid draagt voor de behartiging van dit belang. Daarbij speelt mee dat de bepaling van het niveau van de winning van gas uit het Groningenveld steeds meer een aangelegenheid is geworden van het Rijk. De afhandeling van de gevolgen van de gaswinning uit het Groningenveld (schade en versterking) is daardoor ook steeds meer een zaak van de overheid geworden. 
Omdat de afhandeling van mijnbouwschade in de bijzondere situatie die 
zich voordoet in Groningen kan worden aangemerkt als een publiek belang, is het een overheidstaak om dat belang in het publieke domein te borgen. Met de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen heb ik daarom de afhandeling van mijnbouwschade als gevolg van de gas-winning uit het Groningenveld en de gasopslag Norg zelf ter hand genomen. Ik heb een wetsvoorstel in voorbereiding dat als strekking heeft de afhandeling van aanvragen om vergoeding van schade definitief onder te brengen in het publieke domein en te laten uitvoeren door een zelfstandig bestuursorgaan, het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Voor een verdere toelichting op de taken, bevoegdheden en werkwijze van dit Instituut verwijs ik graag naar het wetsvoorstel hierover dat binnen afzienbare termijn bij uw Kamer zal worden ingediend. 
Behandeling overige mijnbouwschade onder publieke regie Ik voel mij ervoor verantwoordelijk dat de beoordeling en afhandeling van 
mogelijke mijnbouwschade ook in de rest van Nederland als rechtvaardig en bevredigend wordt ervaren. Gedupeerden moeten voor de beoordeling van hun schade niet afhankelijk zijn van de desbetreffende mijnbouwon-derneming. Niet alleen in Groningen, maar ook in de rest van Nederland moeten zij schade als gevolg van mijnbouwactiviteiten op eenvoudige en laagdrempelige wijze kunnen verhalen. Aangezien schaal, omvang en risico’s van mijnbouwschade in de rest van Nederland van een geheel andere orde zijn dan in Groningen is hiervoor een passende, separate schaderegeling nodig, 
Daarom neem ik maatregelen om, onder publieke regie, een overzichte-
lijke procedure en een onafhankelijke en transparante behandeling en beoordeling van verzoeken om vergoeding van schade door een onafhankelijke commissie te waarborgen. Ik ga ervoor zorgen dat de beoordeling van mogelijke mijnbouwschade zowel procedureel als inhoudelijk transparant is en dat die plaatsvindt onafhankelijk van de mijnbouwonderneming die de schade moet vergoeden. 
Commissie mijnbouwschade Ik ben voornemens een onafhankelijke en deskundige commissie 
(Commissie mijnbouwschade) in het leven te roepen waar gedupeerden met mogelijke mijnbouwschade, die niet het gevolg is van de gaswinning 
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>uit het Groningenveld of de gasopslag Norg, hun verzoek tot vergoeding 
daarvan kunnen indienen. Die commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken om vergoeding daarvan. 
Daarbij laat ik mij leiden door de volgende uitgangspunten: 
– onafhankelijkheid: de schadebeoordeling wordt gedaan door een 
onafhankelijke en deskundige commissie en niet door de desbetref-fende mijnbouwonderneming; 
– deskundigheid: zowel op technisch als juridisch gebied; – zorgvuldigheid en transparantie: heldere procedures en voorspelbare 
doorlooptijden; 
– laagdrempeligheid: eenvoudig benaderbaar en met oog voor de 
(specifieke risico’s van de) desbetreffende mijnbouwactiviteit. 
Ik bespreek dit voornemen met alle (organisaties van) mijnbouwonderne-mingen in Nederland. Met hen maak ik afspraken dat zij aan het oordeel van de Commissie mijnbouwschade committeren en dienovereenkomstig tot schadevergoeding overgaan. Indien blijkt dat zij zich achter dit voornemen kunnen scharen, zal ik tot implementatie overgaan. Zodoende kunnen we komen tot een voortvarende vergoeding van schade als gevolg van mijnbouwactiviteiten. 
Beoogde werkwijze Gedupeerden met mijnbouwschade kunnen zich met hun schadeclaim 
rechtstreeks wenden tot de Commissie mijnbouwschade. Zij hoeven met hun verzoek tot schadevergoeding niet meer eerst naar de desbetreffende mijnbouwonderneming te gaan. Die commissie is voor hen dus het eerste aanspreekpunt in geval van mijnbouwschade. Op grond van een onafhankelijke beoordeling zal de commissie zich vervolgens een oordeel vormen en zich uitspreken over de aanspraak op vergoeding van de schade en over de hoogte van het schadebedrag dat door de desbetref-fende mijnbouwonderneming dient te worden vergoed. 
Ik zal een objectief en transparant schadeprotocol vaststellen dat de 
commissie een leidraad geeft bij de procedure voor het vormen van een oordeel over de ingediende schadeclaim, over de aanspraak op vergoeding van de schade en over de omvang van het bedrag van de schadevergoeding dat door de mijnbouwonderneming zou moeten worden uitgekeerd. Daarbij zet ik mij er samen met mijnbouwonderne-mingen voor in dat schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en efficiënt zullen worden afgehandeld. 
Omdat ik van alle mijnbouwondernemingen verwacht dat zij zich 
committeren aan de beoogde werkwijze van de Commissie mijnbouw-schade en de beoogde beoordeling en afhandeling van schadeclaims, betrek ik hen vooraf bij de instelling, organisatie, werkwijze, werkpro-cessen en het schadeprotocol van de commissie. Ik zie daarbij toe op een evenwichtige afweging van alle betrokken belangen. In de operationele fase opereert de commissie bij de behandeling en beoordeling van schadeclaims onafhankelijk en conform het schadeprotocol. Uiteindelijk wil ik komen tot een voortvarende en rechtvaardige financiële afhandeling door mijnbouwondernemingen van de door de commissie conform het schadeprotocol gehonoreerde claim op vergoeding van schade. 
Dat laat onverlet dat lokaal en regionaal al bestaande regelingen, die 
mijnbouwondernemingen met lokale en regionale overheden zijn overeengekomen en die in de praktijk goed en naar tevredenheid van alle betrokken partijen functioneren, kunnen blijven voortbestaan. Ik denk 
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre>daarbij bijvoorbeeld aan de convenanten die TAQA met gemeenten in 
Noord-Holland heeft gesloten en de Bodemdalingscommissie aardgas-winning Fryslân, die schadeclaims in Friesland op NAM en Vermilion kan beoordelen. Een goede landelijke regeling voor de behandeling van schadeclaims zal leiden tot zoveel als mogelijk uniforme en eenduidige procedures en maakt, bij een goede uitvoering ervan, het treffen van nieuwe lokale en regionale afspraken mogelijk overbodig. Over nut en noodzaak van een bouwkundige opname (nulmeting aan gebouwen) als mogelijk hulpmiddel bij het vaststellen van mijnbouwschade zal ik uw Kamer binnen enkele weken een aparte brief doen toekomen. 
Draagvlak voor publieke regie op de afhandeling van mijnbouw-
schade 
Lokale en regionale overheden Ook gemeenten en provincies hechten, vaak vanwege de zorgen bij hun 
inwoners over een (voorgenomen) mijnbouwactiviteit, veel belang aan een onafhankelijke en voorspoedige behandeling van mijnbouwschade. In algemene zin bepleiten decentrale overheden een sturende rol van de rijksoverheid om een onafhankelijke beoordeling en een soepele afhandeling van mijnbouwschade te garanderen. Vanzelfsprekend zal ik ook de decentrale overheden verder betrekken bij de instelling en de verdere vormgeving van de voorgenomen schaderegeling en de afwikkeling van mogelijke schades door mijnbouwactiviteiten aan de hand van een schadeprotocol. 
Operators gaswinning kleine velden In reeds gevoerde gesprekken hebben de drie mijnbouwondernemingen 
die actief zijn met de gaswinning uit de kleine velden op land (NAM, Vermilion en TAQA) constructief meegedacht over de vormgeving en de werkwijze van de beoogde onafhankelijke Commissie mijnbouwschade en over de inrichting van de organisatie en de processen. Mij is gebleken dat er bij deze bedrijven de inzet is om, met eerbiediging van bestaande lokale en regionale afspraken en regelingen, de indiening en beoordeling van verzoeken van gedupeerden tot vergoeding van mijnbouwschade neer te leggen bij die commissie en zich te committeren aan de oordeels-vorming van de commissie aan de hand van een nog daartoe in te richten schadeprotocol. Ik wijs in dit verband ook op de door de Nederlandse gassector vastgestelde gedragscode Gaswinning kleine velden, die mijnbouwondernemingen algemene richtlijnen geeft voor het zorgvuldig betrekken van de omgeving bij olie- en gasprojecten uit kleine velden op land. 
Een van mijn eerste taken zal zijn het vormgeven van een zorgvuldige en 
transparante procedure en een protocol voor de beoordeling van schade door eventuele bevingen boven kleine gasvelden. Aan mijnbouwonderne-mingen zal worden gevraagd – en de hiervoor genoemde mijnbouwonder-nemingen hebben zich daartoe bereid getoond – direct en voortvarend met dit protocol te gaan werken, in de periode dat het dienaangaande wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet, waarin de commissie zal worden geformaliseerd, in behandeling is. Ik verwacht het schadeprotocol uiterlijk in het eerste kwartaal 2019 te hebben vastgesteld. Vanaf dat moment zullen betrokken mijnbouwondernemingen voor de gaswinning uit de kleine velden hier bij de schadeafhandeling al direct uitvoering aan geven. Zonodig kan in deze tussenfase de Tcbb toetsen op een juiste toepassing van het protocol. De aanpassing van de Mijnbouwwet waarmee de Commissie mijnbouwschade formeel wordt ingesteld, kan naar verwachting medio 2020 in werking treden. 
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre>Andere mijnbouwactiviteiten 
Naast de gaswinning uit de kleine velden, is het mijn bedoeling dat de 
Commissie mijnbouwschade ook de beoordeling van mijnbouwschade in andere mijnbouwsectoren, zoals zoutwinning en geothermie, ter hand neemt. Ook voor deze mijnbouwactiviteiten gelden naar mijn mening dezelfde uniforme uitgangspunten bij de beoordeling en afhandeling van mogelijke schade door mijnbouwondernemingen. Hierover ga ik op korte termijn met deze sectoren in gesprek. De afspraken zullen ook hier worden vastgelegd in een gedragscode en eventueel in voorwaarden in de vergunningen. Ik zet mij ervoor in dat de mijnbouwondernemingen uit deze sectoren zich bij de afhandeling van mijnbouwschade op dezelfde wijze committeren aan de instelling, inrichting, werkwijze en oordeel van de beoogde commissie. 
Technische commissie bodembeweging Belangrijke factoren om te komen tot een goed functionerende Commissie 
mijnbouwschade, zijn: onafhankelijkheid en deskundigheid. Aangezien de Technische commissie bodembeweging voldoet aan dit profiel, ga ik, vooruitlopend op de instelling van de beoogde Commissie mijnbouw-schade, met de Tcbb in gesprek over de bouwstenen voor de inrichting, organisatie, samenstelling en werkwijze van de Commissie mijnbouw-schade en voor het opstellen van een schadeprotocol. Ik beraad mij nog op de mogelijkheden om een nieuwe commissie in het leven te roepen, dan wel de Tcbb om te vormen tot deze nieuw op te richten commissie. In het laatste geval zal de huidige adviesfunctie van de Tcbb over winnings-plannen en in de mijnbouwvergunningverlening nader worden bezien en mogelijk elders belegd. Ik vind het ongewenst dat die adviesfunctie en de rol ten aanzien van de beoordeling van mijnbouwschade in dezelfde instelling zijn verenigd. Ik ben daarover nog met de Tcbb in overleg. Eveneens beraad ik mij nog over de mogelijkheid om het landelijk loket mijnbouwschade dat sinds 1 januari 2017 operationeel is en wordt bemenst door RVO, voor de Commissie mijnbouwschade te laten gaan fungeren als «front office» voor het indienen van schademeldingen. 
Verkenning landelijk schadefonds kleine velden In mijn brief van 30 mei 2018 over de gaswinning uit de kleine velden in 
de energietransitie (Kamerstuk 33 529, nr. 469) heb ik aangegeven de mogelijkheden te zullen verkennen om te bewerkstelligen dat toegekende claims voor de gaswinning uit de kleine velden snel worden uitgekeerd. Ik heb de vaste overtuiging dat het bovengenoemde overleg met de drie mijnbouwondernemingen die op land actief zijn met gaswinning uit de kleine velden, tot het beoogde resultaat leidt, en dat met de instelling van de Commissie mijnbouwschade wordt tegemoetgekomen aan deze doelstelling. Een apart landelijk schadefonds kleine velden, waaruit gehonoreerde schadeclaims in eerste instantie vergoed zouden worden, acht ik dan ook niet nodig. Mocht zich onverhoopt een situatie voordoen waarin de mijnbouwonderneming geen opvolging geeft aan het oordeel van de commissie, dan zal ik daarin bemiddelend optreden. 
Tot slot Ik vertrouw erop dat bovenstaande nadere uitwerking van de toegezegde 
uniforme landelijke en onafhankelijke beoordeling en afhandeling van mogelijke mijnbouwschade zal bijdragen aan een grotere maatschappe-lijke acceptatie van mijnbouwactiviteiten. Samen met decentrale overheden en mijnbouwondernemingen, blijf ik mij hiervoor inzetten 
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>omdat het gebruik van onze diepe ondergrond, wanneer dit veilig en 
verantwoord kan, ook voor een duurzame energievoorziening van essentieel belang is en bijdraagt aan onze welvaart.
 
De Minister van Economische Zaken en Klimaat, E.D. Wiebes
 
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 6</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>Afhandeling schademeldingen gaswinningen Emmen en Zuidlaren 
Op basis van het Besluit mijnbouwschade Groningen worden schademel-
dingen van na 31 maart 2017 die zijn gerelateerd aan bevingen in het Groningen gasveld afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouw-schade Groningen. De schademeldingen van voor deze tijd zal de NAM op een snelle en ruimhartige wijze afdoen. 
Bestuurders uit Drenthe hebben daarop via mijn ministerie aan de NAM 
verzocht om de schademeldingen naar aanleiding van de beving in het Emmen gasveld (30 september 2015) en de beving in het Annerveen gasveld (23 december 2016) op vergelijkbare wijze af te handelen, waarbij feiten uit eerdere rapportages opnieuw en anders worden gewogen. De NAM heeft hierin toegestemd en heeft hiervoor concrete spelregels opgesteld. Toepassing hiervan geeft schademelders duidelijkheid over wat men op hoofdlijnen kan verwachten. Voor een aantal complexe meldingen zal nog extra maatwerk in de afwegingen nodig zijn. 
De stand van zaken eind augustus 2018 was dat meer dan 93% van de 496 
indieners van schademeldingen het door de NAM gedane aanbod hebben geaccepteerd. De NAM is inmiddels overgegaan tot het uitbetalen van schadebedragen. Alhoewel nog niet alle schademeldingen zijn afgehandeld en deze aanpak nog zal moeten worden geëvalueerd, zie ik dit vooralsnog als een positieve ontwikkeling. Bij de verdere vormgeving van de Commissie mijnbouwschade zal ik de resultaten van deze evaluatie betrekken en uw Kamer daarover informeren.
 Bijlage 1
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 7</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>Inrichting Waarborgfonds mijnbouwschade 
Het Waarborgfonds mijnbouwschade is ingesteld bij de inwerkingtreding 
van de Mijnbouwwet in 2003. Burgers die door de Tcbb vastgestelde zaakschade hebben geleden door mijnbouwactiviteiten kunnen schadever-goeding vragen ten laste van dit fonds indien de mijnbouwonderneming die de schade heeft veroorzaakt, die schade niet meer kan vergoeden omdat hij failliet is verklaard of niet meer bestaat en er geen rechtsop-volger is. Vanwege de afwijzing van twee claims op dit fonds, in verband met schade als gevolg van de voormalige steenkolenwinning in Limburg door een inmiddels niet meer bestaande mijnbouwonderneming, staat dit fonds momenteel ter discussie. De rechter moet zich in een procedure tegen het Waarborgfonds mijnbouwschade nog uitspreken of het beroep op verjaring op grond van het Burgerlijk Wetboek voor het afwijzen van de claims redelijk en billijk is. Op grond van de rechterlijke uitspraak zal ik bekijken op welke wijze het mogelijk is om de behandeling van schade-claims als gevolg van de voormalige steenkolenwinning in Limburg ook onder te brengen bij de Commissie mijnbouwschade. Daarbij zal ik ook het bestaande Calamiteitenfonds mijn(water)schade Limburg betrekken. 
Het Waarborgfonds mijnbouwschade wordt eveneens nader bezien in 
verband met de positie van mijnbouwondernemingen op het terrein van geothermie. Houders van vergunningen voor toepassing van geothermie zijn op dit moment volgens de Mijnbouwwet niet gehouden een bijdrage te leveren aan het vermogen van het fonds, terwijl in voorkomende gevallen wel een beroep op dat fonds kan worden gedaan voor vergoeding van schade als gevolg van geothermie. Dit laatste heeft zich overigens nog niet voorgedaan.Bijlage 2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 137 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 17:34:39
F
T
o : " @gem eentenoordenveld.nl'  @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, "   @aaenhunze.nl,
"
  @tynaarlo.nl, "    
 
@
"
S
ubject : Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
G
oedemiddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gemeenten en Westerkwartier wordt komende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste mensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van het overleg is om informeel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gemeentekantoor van Assen in de collegekamer.
 
 
 stuurt ons mogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder mogen worden verspreid.
 
 
,   en ik moeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg moeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
   
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
17.26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 17:34:39
F
T
o : " @gem eentenoordenveld.nl'  @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, "   @aaenhunze.nl,
"
  @tynaarlo.nl, "    
 
@
"
S
ubject : Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
G
oedemiddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gemeenten en Westerkwartier wordt komende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste mensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van het overleg is om informeel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gemeentekantoor van Assen in de collegekamer.
 
 
 stuurt ons mogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder mogen worden verspreid.
 
 
,   en ik moeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg moeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
   
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
17.27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>Date : 17-12-2018 13:16:36
F
T
@
shell.com '  
S
ubject : Overleg m orgen
H
eren,
 
O
ns overleg staat morgen gepland om 12.30 uur in het gemeentekantoor Assen.
I
k zorg voor broodjes.
 
T
ot morgen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
17.28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>Date : 29-11-2018 19:55:29
F
T
S
ubject : presentatie landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade
A
ttachm ent : Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade 30-11-2018.pptx;
B
h
ierbij de neerslag van de recente gesprekken in een publieke presentatie die ik ook dinsdag as wil geven.
Z
org jij voor verdere (beperkte) verspreiding, ook aan bestuurderen?
M
arsdijk heft deze eveneens gekregen.
L
aat weten als ik m et bestuurderen, individueel of gezam enlijk, m oet praten.
M
et virendelijke groet,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
17.29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!         Wat nu?    Technische oni tei</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>    Contouren  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade   e Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  e Gebiedsarrangementen   e En verder    Technische rms fete</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s en geloofwaardige  afhandeling van schade.    * Herstel van het vertrouwen in mijnbouwactiviteiten in een  periode van versnelde energietransitie is noodzakelijk,    ¢ Dit kan alleen door de burger een centrale plaats te geven bij  een landelijke aanpak van de afhandeling van  mijnbouwschade.    ¢« Uitgaande van het gelijkwaardigheidsbeginsel omvat deze  — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;  — een transparante monitoring van mogelijke schaderisico’s  tijdens de mijnbouwactiviteiten;  — een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling van  eventuele schades.    Technische commissie bodembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;    — het Landelijk Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden,  door de CM te hanteren;    — richtlijnen voor gebiedsarrangementen of convenanten  per winningsplan, die de context bieden voor de CM.    * Voor het begrip schade door bodembeweging bij gaswinning  wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.    ¢« Alle gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De bestuurlijke of juridische bewijslast is gelijkwaardig aan de  wettelijke omkering bewijslast.    Technische commis ogersbewegne  4</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>    Schets Commissie Mijnbouwschade (1)    1. De instelling en vormgeving van de CM volgt de instellingsbesluiten  van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar  opvolger, het Instituut Mijnbouwschade Groningen, waar nodig aangepast  aan het primaat van ‘publieke regie’,    2. De CM hanteert als leidraad het Schadeprotocol Gaswinning Kleine  Velden in de context van vigerende gebiedsarrangementen of  convenanten.    3. De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket Mijnbouwschade,  een Digitaal Platform, dat een burger alle informatie geeft rond  mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in heel Nederland.    4, De CM wordt ingesteld door de ministers op basis van een convenant  tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen.    Technische commis odembeuei</pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>    Schets Commissie Mijnbouwschade (2)    6. De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 leden:    Voorzitter; Lid met Juridisch profiel; Lid met technisch bestuurskundig  profiel; Lid met technisch profiel gericht op bouwconstructies; Lid met  technisch profiel gericht op ondiepe ondergrond; Lid met  geofysisch/seismologisch profiel; Lid met kennis van  mijnbouwactiviteiten.    7. De CM maakt gebruik van gekwalificeerde deskundigen, conform  het Schadeprotocol.    8. CM beschikt over passende publieke financiering en ondersteuning.    9, De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder  voorzitterschap van een van haar leden. Te denken valt aan Gaswinning  Kleine Velden, Zoutwinning, Geothermie en Limburg.    9. De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke evaluatie  van de CM.    10. De CM adviseert de ministers gevraagd en ongevraagd over  strategische aangelegenheden rond de afhandeling van mijnbouwschade.    Technische om senses</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    ¢ De burger staat centraal  ¢ Alle gemelde schade wordt vergoed, mits    ¢ Ersprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  - De schadelocatie ligt in het effectgebied ven de beving   ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving   ¢ Ergeen andere oorzaak dan de gaswinning aanwijsbaar is    ¢ Volledige aansluiting bij Instituut Mijnbouwschade Groningen  ¢ Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine    velden is uitzonderlijk, maar wordt ook vergoed wanneer zich dit  voordoet    Technische omnis dense ,</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades?    ¢ Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die  burgers ondervinden aan wooneenheden, incl boerderijen, winkels  aan huis    ¢ Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek    ¢ Fysieke schade aan gebouwen en werken   ‚ Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  , Immateriële schade   ¢ Waardevermindering    ¢ Volgens beoordelingskader in het convenant Landelijke Aanpak  Afhandeling Schade Gaswinning Kleine Velden    Technische omit centeven g</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten?    Wel:  ¢ Woningen ce yin    ¢ Vergelijkbare objecten    Niet:  ¢ Industriegebouwen    e Industriële installaties Bedrijven  e Infrastructurele werken         Technische nm ozenseven 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre>    Schets Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    Regels betreffen:    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Besluit   Uitbetaling    NAW RBWNE    Technische omni denten 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/ eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   . Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto's   . Geschat schadebedrag    * _ Overige relevante informatie    Technische omnis dense Ly</pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst van de melding    CM:  . Bevestigt ontvangst van de melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische omni denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:    ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid    Toetst aan drie criteria:    1. Was er bodembeweging door gaswinning?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied?    3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak  zijn?    Eb ny,    Afwijzen         Technische nm zenseven</pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling van de melding    Bodembeweging door gaswinning:   . Bodemtrilling, meer dan 2 mm/s   . Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade  . Gebaseerd op metingen of beste schatting    Effectgebied:   , _ Wijze van bepalen vastgelegd in gebiedsarrangement   e Dynamisch, afhankelijk van locatie en magnitude beving  . Discretionaire ruimte van de CM    Technische omit censor 14</pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling van de melding    Snelle procedure:   Uitbetaling van de schade volgt als;   1. Schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Deskundigenonderzoek    Technische omit cenbenan 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen m.b.t:  . Deskundigheid    . Onafhankelijkheid  . Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  ° Melder kan zienswijze indienen  ° CM benoemt deskundige    Technische omnis centers 16</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundigenonderzoek naar:   * _ Aard en omvang van de schade   * _ Causaliteit bodembeweging en schade   . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    . Deskundige stuurt concept rapport naar CM  . CM stuurt rapport naar melder  . Melder kan zienswijze indienen    Technische omni dense</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Besluit CM    . CM neemt besluit  ° Besluit naar melder    Aanvrager niet akkoord? = Civiele Rechter    Technische omit senteweg 12</pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?  . CM betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?  . CM betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . CM betaalt melder voor overige schade    Technische omnis centers 19</pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (1)    Het begrip Gebiedsarrangement volgt het Tcbb rapport ‘Help een  scheur in mijn huis’. NOGEPA hanteert in haar gedragscode  ‘projectafstemmingsprogramma’.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ Afspraken rond een winningsplan, risico beoordeling vooraf,  monitoring, het winningsgebied en eventuele aanvullingen op het  schadeprotocol;    e Lasten en Lusten.    Over wie gaat het in een gebiedsarrangement?  * gemeente(s);   * provincie(s);   ¢ waterschap(pen);   ¢ Burgers;   * mijnbouwmaatschappij(en);   ¢ Staat der Nederlanden.    Technische commissie bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen met Lasten en Lusten  (2)    Hoe werkt het?  , Vaststelling samen met winningsplan.  ¢ Voor een periode van begin tot …    ¢ Naast vergoeding van alle kosten van schadeafhandeling, volgens  convenant tussen mijnbouwmaatschappijen en Staat.    — Regionale bestedingsruimte gebaseerd op (zzz) % van de  opbrengsten;    — Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie doelen.  e Volgens model te formuleren door VNG, IPO en NOGEPA.    Technische omni denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>    En verder met Landelijke Aanpak Afhandeling    Mijnbouwschade  Workshop NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb  28 november 2018  december 2018 gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’,    uitwerken CM, Protocol en Convenant    januari 2019 verdere uitwerking en toetsing aanpak  bij Tcmg, NCG, SoDM  vormgeving digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden,  burgers    februari 2019 sondering Kamerleden  demonstraties digitaal platform    maart 2018 aanbieding aan EZK    Technische commissie bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>    Contouren    Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    Reacties    h.g.sol@rug.nl    Technische mmister 23</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre>Date : 18-5-2017 12:59:45
F
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
S
ubject : : Proces Schadeafhandeling
D
ag Harmke,
N
.a.v. Je vraag om input voor het gesprek met . Ik heb verschillende zaken benoemd in onderstaande mail aan de provincie. 
I
k vraag mij echt af of i  nu een rol pakt die hem toekomt. Zonder daar goed met inwoners, gemeenteraden, college's van B&W over te hebben gepraat, nu met oplossingen te
k
omen, kan verkeerd vallen. Zijn niet primair de gemeenten aan zet? 
H
et is ook een vraag of de schaal winningsplan Westerveld de juiste is. Dan zitten wij straks als relatief kleine partijen te onderhandelen met de juristen van Shell.
V
anwaar de haast van  om te scoren zonder eerst zicht te hebben op de aard en omvang van de problematiek? 
G
roet,
 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
 
i
Verzonden: 
​
1
2-​5-​2017 15:27
A
an: 
 
CC: 
M
arco Out
; 
H
ar
mke Vlieg
; 
 
 
i
; 
i
 
;
 
'
 '
; 
 
Onderwerp: 
Pr
oces Schadeafhandeling
 
In het bestuurlijk overleg van 11 mei over aardgaswinningen hebben we het gehad over de onafhankelijke schadeafhandeling. Hierbij zijn ideeën uitgewisseld die vooral
betrekking hadden op de vorm. Verder is afgesproken dat de provincie en Assen hier “vanwege de aanwezige denkkracht” 
J
 het voortouw nemen. Het zou fijn zijn als we op korte
termijn als provincie en gemeente ambtelijk kunnen overleggen.
 
Uit het bestuurlijk overleg kreeg  ik de indruk dat er sprake is van verschillende snelheden. Gedeputeerde Stelpstra noemde al de vorm van een onafhankelijke commissie. Ons
college daarentegen, heeft in een brief aan de gemeenteraad het volgende laten weten:
 
Wij beschouwen het als positief dat de NAM wil overgaan naar een onafhankelijke schadeafhandeling. Wij constateren echter dat zich een complexe vraag aandient: Hoe kan de
schadeafhandeling op een  wijze gebeuren die zo veel mogelijk in het belang  van onze inwoners en bedrijven is?
Hierbij ontstaan verschillende  vragen:
- Wat het juiste schaalniveau?
- Hoe zijn de belangen van de  inwoners en bedrijven zo  goed mogelijk geborgd?
- Wat zijn de zekerheden voor de inwoners en bedrijven?
- Wat is  de omvang van de problematiek?  Hoe vaak komen er buiten Groningen schades voor?
- Hoe zit het financieel en welke garanties zijn er?
 
Wij hebben op dit moment geen direct antwoord op bovenstaande  vragen. De beantwoording vraagt tijd. Er is onderzoek  nodig; overleg met belangenorganisaties, met u als
gemeenteraad, met andere overheden en de VNG; er is duidelijkheid nodig over financiën, garanties en rollen en verantwoordelijkheden.
 
Wij vragen u daarom ons tijd  te geven om, samen met anderen te komen tot een goede oplossing. Wij zullen u op de hoogte houden van de voortgang.
 
Er zijn echter meer vragen. Rijp en groen door elkaar:
-
          
Is het wenselijk dat we in de discussie over schadeafhandeling ook kijken naar onafhankelijke nu(l)-metingen en meten en monitoren?
-
          
Wat is de rol en verantwoordelijkheid van het rijk? En in dit verband: Wie is er verantwoordelijk voor de het financieren van de schadeafhandeling op de langere termijn?
(Schades kunnen zich ook nog over 20 jaar voordoen. Is de NAM er dan nog?)
-
          
Wat is de rol van de andere eigenaren van de NAM?  
-
          
Wie betaalt de uitvoerings-/organisatiekosten van de schadeafhandeling?
-
          
Hoe zorgen we dat we wij mee kunnen praten en niet de oplossing Groningen als enige oplossing krijgen voorgeschoteld?
-
          
Wat is er nog voor rol voor gemeenten en provincies? Hoe gaan we bewaken dat de belangen van inwoners en bedrijven zijn geborgd? Iemand zal moeten sturen op de
schadeafhandeling en er kan getwijfeld worden of directe of indirecte sturing vanuit het rijk wenselijk is?
-
          
Wie moeten er betrokken zijn? Moeten wij dit wel als overheden gaan verzinnen? We gaan namelijk steeds meer toe naar een participatieve samenleving. Het gaat
primair om de belangen van inwoners en bedrijven. Misschien moet de samenleving zelf bedenken wat de beste oplossing is. Denk bijvoorbeeld aan het model van de Iers
burgertop. Als wij het verzinnen, is het ook onze schuld als het niet werkt.
-
          
Wat voor checks and balances bouwen we in? Een eventuele uitvoeringsorganisatie zal gecontroleerd moeten worden: Worden de schade-inspecties correct uitgevoerd?
Hoe snel wordt er gehandeld en hoe klantvriendelijk is de organisatie? Hoe is de efficiency? Doen we dit niet, dan kan de NAM op ieder moment roepen dat het niet deugt
en bijvoorbeeld stoppen met betalen. Hoe dan ook moet in mijn beleving voorkomen worden dat de NAM nog zelf gaat toetsen of er terecht schades worden vergoed. Zal
de NAM accepteren dat ze zonder sturing en garanties geld moeten weggeven?
-
          
Komt er een aparte ombudsfunctie of moeten mensen die het niet eens zijn met een besluit over schadevergoeding naar de rechter stappen?
-
          
Gaat dit alleen over de NAM of ook over Vermilion? Gaat het ook over zoutwinning?
-
          
Welke krachtenvelden gaan er ontstaan?
-
          
Is er wetgeving nodig?
 
Ik kan zo nog wel even doorgaan. 
J
 
Volgens mij is het belangrijk om ambtelijk elkaar goed bij de hand te houden en als lokale overheden samen op te trekken (Hierbij zullen volgens mij ook andere gemeenten
waaronder Emmen betrokken moeten zijn). En te beginnen met een goede analyse die als basis kan dienen voor de advisering aan onze bestuurders over traject/proces. We
kunnen het maar een keer goed doen. Bij het samen optrekken horen ook afspraken over interne en externe communicatie. De samenleving en politiek staan op scherp, wat hoge
eisen stelt aan wat we vertellen en aan verwachtingsmanagement.
Ik ga mijn bestuur adviseren om voorlopig nog even geen uitspraken te doen.
 
Aangezien het proces dat we moeten gaan doorlopen brede expertise vraagt, ga ik intern kijken wie we nodig hebben. Kun jij aangeven welke programmaleider of procesmanager
er van jullie aanschuift? Dan kunnen we die ook uitnodigen voor een eerste afspraak.
 
Ik ga je maandag bellen. Fijn weekend.
 
Aangezien ik het van belang vindt om iedereen dicht bij het proces te houden, stuur ik deze mail ook naar mijn bestuurders en naar   .
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsregisseur
 
  
 
 . i @assen.nl
17.30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
  
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>Date : 4-4-2019 15:06:18
F
 
@
assen.nl
T
S
ubject : RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
I
k hoop dat ik het nog onder haar neus kan duwen!
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 4 april 2019 9:54
A
an:
 
@
assen.nl>
O
nderwerp:
 
FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
H
a ,
 
Z
ie je  nog vandaag? Kun je vragen of ze nog naar onderstaande wil kijken?
I
k ben er vandaag tot 16.00 uur en daarna pas weer 25 april.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 1 april 2019 16:30
A
an:
 
@
assen.nl
>
C
C
:
 
  
.
@assen.nl
.
@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
B
 
V
an de secretaris van het VNG platform gemeenten met kleine gasvelden hebben we de vraag gekregen of we nog een reactie willen geven op het Tcbb advies Landelijke Aanpak
A
fhandeling Mijnbouwschade en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land. We zijn door de Tcbb goed betrokken bij het advies. Maar er zijn toch een aantal
v
erbeterpunten.
K
un jij je vinden in onderstaande reactie?
 
G
roet,
 
 
B
 
I
k heb, in overleg met mijn bestuurder, wel een aantal opmerkingen naar aanleiding van het Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade.
 
A
llereerst de complimenten voor de wijze waarop de Tcbb in korte tijd dit advies heeft geschreven en waarbij ze een groot aantal organisaties en personen heeft betrokken. Toch
z
ijn er een aantal opmerkingen:
-
 
         
H
et is jammer dat geen bedrag meer is genoemd voor kleine schades die via een versnelde procedure kunnen worden afgehandeld, dit analoog aan Groningen. (Dit stond
n
og wel in het laatste concept). De mijnbouwmaatschappijen krijgen toch weer een rol (ze worden geconsulteerd) in het bepalen van de hoogte van de dit schadebedrag
p
er beving. Dit is niet wenselijk tegen het licht van wat er eerder is gezegd over het feit dat de mijnbouwmaatschappijen uit de hele schadeafhandeling moeten worden
g
ehaald.
-
 
         
H
et stuk geeft geen duidelijk advies over een overgangsregeling. Wat gaan we doen als zich schades voordoen voor er een protocol van kracht is? Het zou fijn zijn als EZK in
d
e volgende platformvergadering kan aangeven hoe een overgangsregeling er uit gaat zien en wanneer deze klaar is. Sowieso is handig als EZK haar planning voor de
a
anpak van het protocol met ons deelt.
-
 
         
H
et advies is dat de mijnbouwmaatschappijen de schadebedragen uitkeren. Het zou wenselijk zijn als ze de bedragen overmaken naar de Commissie Mijnbouwschade en
d
e commissie de bedragen uitkeert. Om vertraging te voorkomen, zou de commissie de bedragen moeten voorschieten. Op deze manier hebben de inwoners niet meer te
m
aken met de mijnbouwmaatschappijen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
S
trategisch Adviseur
 
G
emeente Assen, Team Strategie en Advies
 
     
 
 
e
-mail: 
@
assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
 
 
V
a
n:
 
    
@
outlook.com
] 
V
erzonden:
 
vrijdag 29 maart 2019 14:02
A
an:
 
  . 
.
@rug.nl
@m
e.com
@h
etnet.nl
@h
eerenveen.nl
@h
eerenveen.nl
.
@vng.nl
>; 
.
@vng.nl
;
l
. @woerden.nl
; 
@
w
oerden.nl
; 
b
estuurssecretariaat@woerden.nl
 
i @
westerkwartier.nl
>;
B
estuurssecretariaat@zuidhorn.nl
@v
ng.nl
>; 
i
. @westerkwartier.nl
; 
@
westerkwartier.nl
@
as
sen.nl
>;
 
.
@assen.nl
>; 
.
. @fryslan.nl
.
l @fryslan.frl
>; 
.
@hardenberg.nl
; 
. l
@ommen-hardenberg.nl
;
. @
odijsselland.nl
; 
@
noaberkracht.nl
l
@
enschede.nl
>; 
@
heerenveen.nl
@
heerenveen.nl
>; 
@
defryskemarren.nl
. @drenthe.nl
@drenthe.nl
>;
be
stuurssecretariaat@smallingerland.nl
; 
@z
altbommel.nl
.
@vng.nl
.
l
@vng.nl
>;
@
zaltbommel.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
@
rvo.nl
>; 
 
@
msgstrategies.nl
@
provinciegroningen.nl
@
zaltbommel.nl
@
woerden.nl
>
C
C
:
 
   
@
tregthuys.nl
.
i
@rvo.nl
>
O
n
derwerp:
 
Re: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
H
allo allemaal,
 
A
fgelopen week hebben jullie onderstaande mail van de Tcbb ontvangen met het advies voor het schadeprotocol kleine gasvelden zoals het aan de Minister van EZK is
v
erzonden. We hebben geconstateerd dat de wijzigingsvoorstellen uit het platform grotendeels zijn verwerkt.
17.31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>Mochten jullie naar aanleiding van dit advies nog een reactie door willen geven of vragen hebben, laat het me dan weten. Indien gewenst kunnen we in het volgende
b
estuurlijke platform over het advies nog wat tijd reserveren. 
i
k zie jullie reactie tegemoet.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
 
  
-
 
V
an:
 
  . 
.
@rug.nl
>
V
e
rzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 10:21
A
an:
 
@
vng.nl
; 
l
.
@woerden.nl
;
@
w
oerden.nl
; 
b
e
stuurssecretariaat@woerden.nl
B
estuurssecretariaat@zuidhorn.nl
l
@westerkwartier.nl
;
.
@
westerkwartier.nl
; 
@
assen.nl
@
fryslan.nl
@
h
ardenberg.nl
; 
@
o
mmen-hardenberg.nl
;
.
@odijsselland.nl
; 
@
n
oaberkracht.nl
@
h
eerenveen.nl
i
@defryskemarren.nl
; 
l
 
b
estuurssecretariaat@smallingerland.nl
; 
@
zaltbommel.nl
; 
l
@provinciegroningen.nl
@
z
altbommel.nl
; 
@
n
oardeast-fryslan.nl
; 
@
noardeast-fryslan.nl
C
C
:
 
O
nderwerp:
 
Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
D
am es en heren, 
 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
 
Virusv rij. 
w
ww.av ast.com
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>Date : 29-3-2019 14:02:21
F
T
@
h
@vng.nl,
@
"
bestuurssecretariaat@w oerden.nl" bestuurssecretariaat@w oerden.nl,    
 
@
w esterkw artier.nl,
"
Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl" Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl,   
@
vng.nl, 
@w esterkw artier.nl"
@
w esterkw artier.nl, @w esterkw artier.n  @w esterkw artier.nl,    assen.nl,  
@
assen.nl, 
@
fryslan.nl" 
fryslan.nl,  -  @fryslan.frl, @hardenberg.nl"
@
hardenberg.nl, 
o
m m en-hardenberg.nl  
@
odijsselland.nl, noaberkracht.n  noaberkracht.nl,   
 
@enschede.nl,
@
s
b
estuurssecretariaat@sm allingerland.nl, @zaltbom m el.nl  @zaltbom m el.nl,   
v
@
z
altbom m el.nl, 
@
noardeast-fryslan.n  noardeast-fryslan.nl,      
@
m
@
@
w oerden.nl
C
S
ubject : Re: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
A
ttachm ent : Tcbb-advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade en Schadeprotoc....pdf;
H
allo allemaal,
A
fgelopen week hebben jullie onderstaande mail van de Tcbb ontvangen met het advies voor het schadeprotocol kleine gasvelden zoals het aan de Minister van EZK is
v
erzonden. We hebben geconstateerd dat de wijzigingsvoorstellen uit het platform grotendeels zijn 
v
erwerkt.
M
ochten jullie naar aanleiding van dit advies nog een reactie door willen geven of vragen hebben, laat het me dan weten. Indien gewenst kunnen we in het volgende
b
estuurlijke platform over het advies nog wat tijd reserveren. 
i
k zie jullie reactie tegemoet.
M
et vriendelijke groeten,
 
  
Van:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 10:21
A
an:
 
@
 
; l @westerkwartier.nl;
.
.
 
l
   ; bestuurssecretariaat@smallingerland.nl; @zaltbommel.nl; l @provinciegroningen.nl;   
-
@
zaltbommel.nl; @noardeast-fryslan.nl; @noardeast-fryslan.nl; i      i     
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
D
am es en heren, 
h
ierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
e
erste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine 
V
elden op Land'.
O
ver de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
H
et advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
I
k hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
G
raag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
M
et vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Virusv rij. 
w
w
w.av ast.com
17.32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>Mijnbouwschade , wat nu?  
 
 
 
Advies  
Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade  
en 
Schadeprotocol  
Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088 042 5718  
www.tcbb.nl  
info@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre> 1 Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteiten leiden  bij bewoners en bestuurders tot onrust over de risico’s, de verdeling van 
de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen, maar ook 
daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Overijssel , Gelderland, Noord - en Zuid -Holland , Noord -Brabant  
en Limburg.  
 
Begin 2018 heeft de Staat  de schadeafhandeling door de ga swinning uit het Groningenveld  en de 
gasopslag in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 
2018 afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)  in afwachting van 
een wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) . 
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie 
Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie een uniforme,  onafhankelijke landelijke aanpak 
vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke 
aanpak moet gaan gelden voor alle  types mijnbouw, namelijk de gaswinning  uit kleine velden  
(waaronder de gasopslag in an dere velden dan Norg) , de zoutwinning, de geothermie , de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  en de na -ijlende gevolgen van de vroegere 
steenkolenwinning in Limburg.  
 
De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadep rotocol Gaswinning  uit 
Kleine Velden op Land  voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.  
 
Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  
 
- Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Lok et Mijnbouwschade  (LLM) . 
- Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling 
van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning uit 
het Groningenveld  en de gasopslag in Norg ). 
- Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.  
- Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met  een Schadeprotocol Gaswinning 
uit Kleine Velden  op Land . 
- Sluit per type mijnbouw een Convenant  tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, 
te beginnen met  een Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land . 
- Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  
omgeving en s timuleer  omgevingsprocessen die leiden tot G ebiedsarrangementen .  
- Realiseer  op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling voor de afhandeling van schades door 
gaswinning uit kleine velden . 
- Breid  de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de z outwinning, de g eothermie en de n a-ijende 
gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.  
 
De voorgestelde landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor 
mijnbouwactiviteiten  met een passende verdeling van de lasten en de lusten.  De afhandeling van 
mijnbouwschad e is daarbij laagdrempelig, transparant en snel, wa arbij de burger centraal staat.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre> 2 Inhoudsopgave  
 
Samenvatting             1 
 
Inhoudsopgave             2 
 
1. Inleiding, adviesverzoek  en w erkwijze         3 
 
2. Uitgangspunten  voor de  landelijke aanpak         5 
 
3. Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade        9 
 
4. Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land      13 
 
5. Vervolgstappen           20 
 
 
 
Bijlagen  
 
A. Geconsulteerde instanties en personen        22 
 
B. Beoordeling skader  schade        `  23 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre> 3 1. Inleiding , advies verzoek  en werkwijze  
 
Sinds de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Groningen leiden  mijnbouwactiviteiten bij 
bewoners en bestuurders in heel Nederland tot onrust over  de risico’s, de verdeling van de lasten en de 
lusten en de afhandeling van schade s aan met name woningen . Niet in de laatste plaats is dat het 
gevolg van de wijze waarop de schadeafhandeling in de provincie G roningen de afgelopen jaren heeft 
plaatsgevonden.  
 
Mijnbouw  in Nederland  bestaat in vele vormen . De gaswinning uit het Gro ningenveld is het meest 
bekend, maar ook wordt olie en gas gewonnen uit ongeveer 150 zogenaamde kleine velden op het land 
en in de Noordzee . Verder wordt zout gewonnen uit de ondergrond en  tot in de jaren zeventig van de 
vorige eeuw war en de kolenmijnen in  Limburg  actief.  De na -ijlende gevolgen daarvan zijn nog steeds 
aanwezig. Meer recent groeit de ervaring met en de belangstelling voor de winning van  warmte uit 
diepere aardlagen, de geothermie.  En verder wordt er op diverse locaties tijdelijk  gas opgeslag en en 
wordt  de ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof  overwogen.  
  
Inmiddels is in Nederland de ontwikkeling en de uitvoering van een programma voor energietransitie in 
gang gezet. Voor de voortgang van de ze energietransitie , waarbij voorlopig de gaswinn ing nog een 
belangrijke rol speelt, is herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten  en de afhandeling van 
eventuele mijnbouwschade van groot belang.  
 
In haar verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland 
‘Help, een scheur in mijn huis!’ van februari 2018 heeft  de Technische Commissie Bodembeweging 
(Tcbb)  geadviseerd : 
 
 “ ... om te komen tot een uniforme landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades.  
Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een geb iedsarrangement voorzien moeten worden in een 
basisvoorziening voor een snelle, efficiënte afhandeling van kleine schades.  .... Mijnbouwschades 
moeten kunnen worden aangemeld bij een nieuw landelijk Instituut Mijnbouwschade (IM). Dit Instituut 
draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de schades binnen een 
publiekrechtelijk kader.”  
 
Op basis hiervan heeft de Minister van EZK in Kamerbrieven van 30 mei  2018  en 9 oktober 2018 
aangegeven voornemens te zijn een “onafhankelijke en desku ndige commissie (Commissie 
Mijnbouwschade) in het leven te roepen, waar gedupeerden van mogelijke mijnbouwschade, die niet 
het gevolg is van de gaswinning uit het Groningerveld of de gasopslag in Norg, hun verzoek tot 
vergoeding daarvan kunnen indienen. De ze commissie zal moeten zorgen voor een onafhankelijke 
beoordeling van meldingen van mijnbouwschades en van verzoeken tot vergoeding daarvan.”  
 
Op 19 oktober 2018 heeft de Minister van EZK de Tcbb gevraagd te komen tot een voorstel voor een 
uniform gedrag en landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land , dat als basis kan dienen 
voor een integrale, landelijke aanpak voor de afhandeling van alle mijnbouwschades  in Nederland, niet 
zijnde schade als gevolg van de gaswinning uit het Gron ingenveld of de gasopslag in Norg.  
Deze mijnbouwschades zullen in dit advies worden aangeduid met ‘de overige mijnbouwschades in 
Nederland’ (waaronder dan ook begrepen zijn de mijnbouwschades in Groningen die niet het gevolg 
zijn van de gaswinning uit het Groningenveld of de gasopslag in Norg).  
 
In hoofdstuk 2 van het voorliggende advies formuleert d e Tcbb eerst de uitgangspunte n voor een 
landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouw schades . Vervolgens wordt i n hoof dstuk 3 deze 
landelijke a anpak nader uitgewerkt. Hoofdstuk 4 betreft de uitwerking v an een Schadeprotocol  
Gaswinning uit Kleine Velden  op L and. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan  op de ver volgstappen die nodig 
zijn voor de verdere ontwikkeling va n de landelijke a anpak en op een passende overgangsregeling . </pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre> 4  
De minister  hecht aan  een uniform gedragen landelijk schadeprotocol voor de kleine gasvelden op land . 
Daarom  is dit advies tot stand gekomen middels  gesprekken, bijeenkomsten en workshops met 
bewonersgroepen, landelijke en lokale bestuu rders, mijnbouwmaatschappijen en overige instanties 
gerelateerd aan de gaswinning  uit de kleine v elden  (zie bijlage A) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre> 5 2. Uitgangspunten voor de  landelijke a anpak  
 
De Tcbb formuleert de volgende  uitgangspunten voor een landelijke aanpak  bij de  afhandeling van 
mijnbouwschades . Deze landelijke aanpak wordt toegepast bij verschillende types mijnbouw, namelijk 
de gaswinning  uit kleine velden  (waaronder de gasopslag in andere velden dan Norg  en de eventuele 
ondergrondse opslag van CO 2 en waterstof ), de zoutwinning, de geothermie , en de na -ijlende gevolgen 
van de vroegere steenkolenwinning in Limburg.  
 
Uniforme  aanpak  
Een belangrijk u itgangspunt voor de landelijke aanpak is  dat geen rechtsongelijkheid ontstaat. Dat 
betekent dat alle meldingen van mijn bouwschade op uniforme wijze worden af gehandeld, 
onafhankelijk van het type mijnbouwactiviteit en de woonplaats van betrokkenen.  
 
In verband met de omvang van de schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag in  Norg is de afhandeling van die schades inmiddels door de wetgever in 
het publieke domein geplaatst om daarmee te kunnen voorzien in een snelle, uniforme en 
laagdrempelige afhandeling van die schades.  
 
Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Ne derland zijn burgers nu nog in beginsel 
aangewezen op een procedure tegen de mijnbouwexploitant bij de civiele rechter.  Daarnaast  hebben  
burgers op grond van de Mijnbouwwet de mogelijkheid om de Tcbb advies te vragen over het causaal 
verband tussen een schade en een mijnbouwactiviteit en de omvang van die schade. Met uitzondering 
van Limburg plegen de mijnbouwmaatschappijen dit advies te volgen. Bij de uitvoering van enkele 
winning splannen hebben mijnb ouwmaatschappijen zelf een regeling gemaakt  voor  de afhandeling van 
schade s.  
 
De minister heeft benadrukt dat de schaal, de omvang en de risico’s van mijnbouwschade door de 
gaswinning in Groningen van een geheel  andere  orde zijn dan in de rest van Nederla nd. Daarom wil de 
minister voor de rest van Nederland (onder publieke regie) voorzien in een passende, separate 
schaderegeling, die is afgestemd op het specifieke karakter van mijnbouwactiviteiten buiten de 
gaswinning in Groningen.  Daartoe wil hij een Comm issie Mijnbouwschade in het leven  roepen die voor 
de afhandeling  van deze mijnbouwschades gaat zorgdragen.  
 
Laagdrempelig, transparant en snel  
In het kader van de landelijke aanpak behoort d e schadeafhandeling  ‘laagdrempelig,  transparant  en 
snel’ te zijn , waarbij de burger centraal staat.  Ook dient - zoals de Tcbb in haar advies ‘Help, een scheur 
in mijn huis!’ heeft geadviseerd - de schadeafhandeling zodanig ingericht te zijn dat een snelle, 
effici ënte afhandeling van grotere aantallen kleine schades moge lijk is.  De minister geeft aan ‘dat 
schadeclaims van relatief beperkte omvang ruimhartig zullen worden beoordeeld en snel en effici ënt 
zullen worden afgehandeld ’. 
 
Bij de schadeafhandeling word t een schadeprotol toegepast  dat uniform geldt voor de betreffende 
mijnbouw activiteit (en),  en wordt rekening gehouden met de inhoud van  reeds  bestaande regelingen, 
voorzover van belang voor de schadeafhandeling.  
 
Onafhankelijk en deskundig  
De landelijke aanpak moet er toe leiden dat burgers, die schade hebben geleden als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten, niet verzand raken in verschillende  procedures , maar die schade binnen een 
redelijke termijn vergoed krijgen op basis van een onafhankelijke en deskundige beoordeling , die voor 
alle bu rgers gelijk is.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre> 6 Eén Commissie Mijnbouwschade  
Voor de afhandeling van de overige mijnbouwschades in Nederland wil de minister één instantie in het 
leven roepen, de Commissie Mijnbouwschade  (CM) . In deze Commissie moet alle deskundigheid 
gebundeld worden d ie nodig is voor een adequate, onafhankelijke en deskundige afhandeling  van deze 
schades. Daarmee wordt ook voorkomen dat burger s met mijnbouwschade nog ‘ van het  kastje naar de 
muur’  worden gestuurd.  
 
Adequate uitvoeringsorganisatie  
Uitgangspunt is ook dat bij de landelijke aanpak voorzien wordt in een adequate uitvoeringsorganisatie. 
Onderzocht moet worden of toegewerkt kan worden naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie  van 
CM en TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG plaats te vind en. 
 
Het inrichten van een aparte uitvoeringsorganisatie is in beginsel niet wenselijk omdat veel van de 
benodig de elementen al ontwikkeld zijn in opdracht van  de TCMG . Een aparte uitvoeringsorganisatie 
met een eigen beoordelingskader  voor overige mijnbouwschades zou  kunnen leiden tot ongewenste 
verschillen in aanpak. Daarnaast zouden er afstemmingsproblemen kunnen ontstaan indien er sprake is 
van schades als gevolg van gestapelde mijnbouwactiviteiten , zoals schade als gevolg van 
gecom bineerde bodembeweging door zout - en gaswinning . Het 'wiel zou dus zo min mogelijk opnieuw 
uitgevonden  moeten worden '. 
 
Verschillen ten opzichte van Groningen  
De minister heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke domein te 
plaatsen en de afhandeling van mijnbouwsc hade die niet onder de TCMG valt onder publieke regie te 
laten  plaats vinden . In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de 
schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde r ichtlijnen en stappen te verlopen , 
onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM onder 
publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet worden 
beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb  overigens de 
voorkeur om de verschillen tussen beide ‘systemen’ op termijn op te heffen.  
 
Zolang er sprake is van een afzonderlijke aanpak voor de afhandeling van overige mijnbouwschades  in 
Nederland , zullen ten opzichte  van de schadeafhandeling  in Groningen  door de TCMG  met name  twee 
verschillen in de afhandeling van mjnbouwschades (blijven) bestaan, te weten de toepassing van het 
wettelijk bewijsvermoeden en de rechtsbescherming.  
 
- wettelijk bewijsv ermoeden  
Voor schades in de provincie Groningen door de gaswinning uit het Groningenveld en door de 
gasopslag in Norg geldt op grond van 6:177A BW de toepassing van het zogenoemde wettelijk 
bewijsvermoeden . Voor ov erige mijnbouwschades in  Nederland geldt dit wetsartikel niet.  
 
Toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden leidt er  binnen het bestuursrechtelijk kader  in 
Groningen toe dat de TCMG uitgaa t van causaliteit als de schade naar zijn aard kan zijn ontstaan door 
bodembeweging door d e gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg en als de schade 
geen andere  uitsluitende  oorzaak heeft , die evident en aantoonbaar tot de schade heeft geleid . Alleen 
wanneer  aangetoond word t dat de schade wél uitsluitend  een andere oorzaak heef t is daarmee het 
bewijsvermoeden weerlegd  en is er geen sprake van causaliteit.  
 
Naar het oordeel van de Tcbb  dient ook voor overige mijnbouwschades in Nederland als uitgangspunt  
te gelden  dat het bewijsrisico met betrekking tot het causaal verband tussen een mijnbouwactiviteit en 
een schade niet bij de burger moet liggen. Ook in de rest van Nederland zou daarom moeten gelden dat  
causaliteit met bodembeweging door mijnbouw is aangetoond indien de schade kan zijn veroorzaakt 
door bodembeweging door de mijnbo uw en als de schade geen evidente , aantoonbare andere oorzaak </pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre> 7 heeft.  
 
- rechtsbescherming  
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de  TCMG (en later het IMG) , kan daartegen 
opkomen , eerst bij de Deelcommissie Bezwaar van de TCMG en vervolgens  bij de bestuursrechter.   
 
Een burger , die het niet eens is met een uitspraak van de Commissie Mijnbouwschade  zal alsnog naar 
de civiele rechter kunnen gaan voor een beoordeling van zijn  schadeclaim.  
 
Rol Tcbb  
De Tcbb  gaat er vanuit dat bij invoering van de landelijke aanpak voor haar geen rol meer is weggelegd 
bij de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. De daarop betrekking hebbende bepalingen in 
de Mijnbouwwet kunnen dan komen te vervallen.  
 
Zes elementen  
De Tcbb adviseert om bij d e Landelijke Aanpak Afhande ling Mijnbouwschade  uit te gaan van de  
volgende zes elementen : 
 
1. Een centraal meldpunt  voor mijnbouwschade , het Landelijk Loket Mijnbouwschade  (LLM) .  
2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  voor de afhandeling  van de overige 
mijnbouwschades  in Nederland . 
3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.  
4. Een l andelijke s chadeprotocol  per mijnbouwtype . 
5. Een c onvenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken 
over d e schade afhandeling door de CM.  
6. Gebiedsarrangementen  die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten 
in een bepaald gebied en  in een passende  verdeling van de lasten en de lusten  van die  
mijnbouwactiviteiten . 
 
Schema procesgang mijnbouwschade  
Na invoering van de nieuwe landelijke aanpak ziet d e procesgang bij de afhandeling van 
mijnbouwschade  in Nederland er  op hoofdlijnen  zoals weergegeven in figuur 1.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                          Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopslag Norg?                   Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                        Schade vergoeden Schade vergoeden    Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie    Overige aandachtspunten  Naast de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschade blijft —  zoals reeds aangegeven in het Tcbb-advies ‘Help, een scheur in mijn huis!’ — ook het volgende nodig:    - Een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de start van  mijnbouwactiviteiten en heldere afspraken tussen mijnbouwbedrijven, Rijk en regionale en lokale  overheden omtrent de verdeling van de lasten en de lusten.    - Een transparante en onafhankelijke monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de  mijnbouwactiviteiten, door inzichtelijk te maken welke bodembeweging (bodemdaling en  bodemtrilling) feitelijk optreedt. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïnteresseerde  burger eenvoudig het verloop van de bodembeweging in zijn omgeving moet kunnen volgen.    De Tcbb verwijst in dit verband ook naar het Tcbb-advies d.d. 06-09-2018 over de representatieve  nulmeting aan gebouwen. De Tcbb concludeert in dat advies dat de representatieve nulmeting slechts  een beperkte meerwaarde heeft en adviseert in te zetten op een uitbreiding van de meetnetten boven  de kleine velden. Daarmee is voor burgers inzichtelijk welke bodembeweging is opgetreden, terwijl die  informatie ook belangrijk is voor de beoordeling van eventueel gemelde schades. De Tcbb benadrukt  ook in dit advies het belang daarvan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre> 9 3. Landelijke Aan pak Afhandeling Mijnbouwschade  
 
In hoofdstuk 2 zijn de zes elementen genoemd waaruit de landelijke aanpak bestaat. In dit hoofdstuk 
worden deze elementen  nader uitgewerkt . 
 
1. Landelijk Loket Mijnbouwschade  
Het huidige Landelijk Loket Mijn bouwschade  (LLM) , dat is ondergebracht bij RVO, kan momenteel 
melders van schade helpen bij het bepalen v an de aansprakelijke mijnbouwma atschappij en bij het 
indienen van een schadeclaim bij die mijnbouwmaatschappij.  
 
In de landelijke aanpak wordt h et LLM verder ontwikkeld als:  
- centraal digitaal meldpunt voor mijnbouwschade, waar burgers, die vermoeden dat zij schade 
hebben als gevolg van mijnbouwactiviteiten, hun schade kunnen melden , en als 
- centraal digitaal informatiepunt, dat een burger alle informatie geeft rond mijnb ouwactiviteiten in 
Nederland .  
 
Het LLM geeft de schademelder  informatie over welke gegevens de melder dient te verstrekken over de 
gemelde schade.  
 
Met een centraal meldpunt wordt bereikt dat alle burgers één loket hebben in het geval zij schade 
willen melden, ongeacht hun woonplaats en ongeacht de mijnbouwactivit eit die de schade heeft 
veroorzaakt.  
 
Het L LM zorgt dat de ontvangen schademeldingen word en doorgeleid naar  hetzij  de TCMG (indien de 
schade gerelateerd is aan de gaswinning uit het Groningenveld  en/of de gasopslag in Norg ) hetzij  de 
Commissie Mijnbouws chade. Dit laat uiteraard onverlet de mogelijkheid voor  burgers  om zich met 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld en /of de gasopslag in Norg rechtstreeks te 
melden bij de TCMG.  In gevallen van twijfel kan de schademelding  door het LLM  worden  doorgeleid 
naar de CM voor nader advies  over de te volgen route . 
 
2. Commisie Mijnbouwschade  
Door de Staat  wordt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) ingesteld, met als taak de 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschades in Nederland  uitgezonderd de mijnbouwschades 
door de gaswinning uit het Groningenveld  en de gasopslag in Norg.  
 
De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke leden. In de commissie is  (evenals thans in 
de Tcbb)  juridische, communicatieve en technisch bestu urskundige kennis aanwezig, alsmede kennis 
van bouwconstructies, diepe ondergrond, ondiepe ondergrond en mijnbouwactiviteiten.  
 
De CM stelt voor haar werkzaamheden  kamers  in. Deze kamers betreffen de g aswinning uit de kleine 
velden op land, de z outwinning, de g eothermie en de na -ijlende gevolgen van de kolenwinning in 
Limburg, dan wel combinaties daarvan.  
 
De werkwijze van de CM is in overeenstemming met het schadeprotocol voor het betreffende 
mijnbouwtype waarbij tevens rekening word t gehouden met de inhoud van  het voor dat mijnbouwtype 
gesloten  Convenant en eventuel e reeds bestaande regelingen , voorzover van belang voor de  
schadeafhandeling.  
 
De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke deskundigen, confo rm de s chadeprotocollen.  
 
De CM k an de minister van EZK adviseren over diverse aangelegenheden rond de afhandeling van 
mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre> 10  
De CM beschikt over passende publieke financiering.  
 
Bij de instelling van de CM wordt  voorzien  in een procedure voor  periodieke evaluatie van de CM met 
inbreng vanuit betrokken burgers, regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen.  
 
3. Uitvoering sorganisatie  
De CM moet  gebruik kunnen maken van een adequate uitvoeringsorganisatie. Op termijn is een 
gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van  CM en TCMG  na te streven . Hierover dient nadere afstemming 
met EZK en TCMG plaats te vinden.  Gedacht kan daarbij worden aan een separate afhandelingslijn 
binnen de uitvoeringsorganisatie met voldoende capaciteit , die beschikbaar is voor en die kan worden 
aangestuurd door de CM. Belangrijk is dat grotere aantallen s chademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
4. Schadeprotocollen  
Door de Staat  wordt per mijnbouwtype een  uniform,  landelijk schadeprotocol vastges teld voor de 
mijnbouwtypes:  
 
- gaswinning uit kleine velden op land  (inclusief ondergrondse opslag van gas ); 
- zoutwinning;  
- geothermie;  
- na-ijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg.  
 
Het eerste  schadeprotocol  (inzake de gaswinning uit kleine velden op land) zal een bijlage  zijn bij het 
instelling sbesluit van de CM.  
 
Elk schadeprotocol bevat een set van regels die worden gehanteerd door de CM bij de afhandeling van 
schades. Naast regels die generiek van toepas sing zijn kan een schadeprotocol regels bevatten die 
specifiek van toepassing zijn voor het  betreffende mijnbouw type .  
 
De generieke regels in de schadeprot ocollen betreffen de volgende onderwerpen:  
 
1. Begripsomschrijvingen . 
2. Eisen die worden gesteld aan scha demeldingen . 
3. Regels die gelden in geval van een acuut onveilige situatie . 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding . 
5. De te volgen proce dure bij de schadeafhandeling (zonder of met deskundigenonderzoek) .  
6. Benoeming van deskundige(n) en zienswijze  van de schademelder . 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n) . 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n) . 
9. Uitspraak van de CM . 
10. Vergoeding van de schade . 
 
Voor het S chadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land zijn deze onderwerpen nader 
uitgewerkt in hoofdstuk 4.  
 
De CM stelt zonodig per schadeprotocol een nadere werkwijze vast voor de afhandeling van schades.  
 
De CM stelt tevens een beoordelingskader  vast dat door deskundigen gehanteerd wordt bij de 
beoordeling van schades.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre> 11 Uitgaande van het primaat van de publi eke regie is de  uitspraak van de CM bindend voor de 
betreffende mijn bouwmaatschappij die de sch ade conform de uitspraak van de CM vergoedt  aan de 
schademelder . Dit wordt vastgeleg d in de te sluiten convenanten tussen de Staat  en de 
mijnbouwmaatschappijen (zie hierna).  
 
De schadeafhandeling door de CM voorziet niet in een bezwaar - of beroepsmogelijkheid voor de 
schademelder . Indien de schademelder  het niet eens is met de uitspraak v an de CM  kan deze zich 
wenden tot de civiele rechter.  
 
De Tcbb adviseert om voor het begrip s chade aan te sluiten bij het Burgerlijk Wetboek. Daarbij geldt dat 
de voorgestelde landelijke aanpak met name is bedoeld voor burgers die schade  ondervinden aan hu n 
eigendom.  In beginsel betreft dit fysieke schade aan won ingen en vergelijkbare objecten en materië le 
schade  die het  direct  gevolg is van deze fysieke schade . Voor deze directe gevolgschade  wordt  door de 
CM een leidraad vas te vergoedingen opgesteld.  
 
De Tcbb stelt voor om – evenals is geschied bij de instelling van de TCMG – de schade die via de 
landelijke aanpak voor vergoeding in aanmerking komt vooralsnog te beperken tot deze fysieke schade 
aan woningen en vergelijkbare objecten en de materiële schade die daarvan het  directe  gevolg is.  
In vervolg op de rechtsontwikkeling  zou de reikwijdte van de landelijke aanpak dan tezijnertijd  nog 
uitgebreid kunnen worden met de beoordeling van immateriële schade en/of de waardevermindering 
van objecten.  
 
5. Convena nten  
Tussen de Staat en de  betrokken  mijnbouwmaatschappijen wordt  per mijnbouwtype een convenant  
gesloten waarin afspraken worden  vastgelegd over de afhandeling van mijnbouw schade door de CM  en 
het daarbij te hanteren  schadeprotocol . 
 
De afspraken behel zen onder meer dat de  uitspraken van de CM bindend zijn voor de 
mijnbouwmaatschappijen  die zich verplichten tot betaling van de door de CM vastgestelde 
schadevergoedingen aan schademelders. De afspraken betreffen ook de financiering van de kosten van 
de schad eafhandeling door de CM en de financiering van de door de CM toegekende 
schadevergoedingen  voortvloeiend uit de aansprakelijkh eid van de mijnbouwmaatschappijen en de 
zorgplicht van de Staat . 
 
De Tcbb adviseert in ieder geval de volgende onderwerpen in de convenanten te regelen:  
 
1. Verantwoordelijkheden van betrokken partijen . 
2. Commitment aan  de CM en de uitspraken van de CM . 
3. Commitment aan het betreffende s chadeprotocol . 
4. De relatie met  bestaande  regionale en lo kale afspraken en regelingen . 
5. Financiële afspraken ten aanzien van de kosten van de schadeafhandeling door de CM en de 
uitvoeringsorganisatie . 
6. Financiële afspraken ten aanzien van de draagplicht van de door de CM vastgestelde  
schade vergoedingen . 
7. In- en uittreden van partijen.  
 
6. Gebiedsarrangementen  
In het Tcbb -advies ‘ Help, een scheur in mijn h uis!’  is het begrip gebiedsarrangement geïntroduceerd. 
Een gebiedsarrangement is daar  bedoeld om afspraken vast te leggen tussen de mijnbouwmaatschappij 
en belanghebbenden in de omgeving va n een mijnbouwactiviteit  over (a) de communicatie over de 
mijnbouwactiviteit en (b) een passende  verdeling van de lasten en de lusten van die activiteit . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre> 12 Inmiddels wordt bij de (hernieuwde) vaststelling van winningsplannen  al steeds meer aandacht besteed 
aan het onderzoeken van  schaderisico’s  (voorafgaand aan een winning) en de monitoring van  
schaderisico’s  (tijdens een winning) . Die monitoring houdt in dat tijdens de mijnbouwactiviteit 
bodembewegingen permanent worden geregistreerd. In gebiedsarrangemente n kunnen nadere 
afspraken worden vastgelegd over mon itoring en op welke wijze de betreffende meetresultaten 
toegankelijk worden gemaakt voor burgers . 
 
Binnen het mijnbouwtype gaswinning  uit kleine velden zetten mijnbouwmaatschappijen  nu reeds bij 
nieuwe mi jnbouwactiviteiten  samen met de omgeving zogenaamde projectafstemmingsprogramma ’s 
op, overeenkomstig de gedragscode van  de branchevereniging van olie - en gasmaatschappijen 
(Nogepa ). Tevens is sprake van zoge naamde gebiedsconvenanten. P rojectafstemmingprogr amma's en 
gebiedsconvenanten zouden onderdeel kunnen zijn van een gebiedsarrangement voor het betreffende 
winningsgebied.   
 
De Tcbb adviseert om in winningsgebieden de totstandkoming en verdere ontwikkeling van 
gebiedsarrangementen te stimuleren door middel van omgevingsprocessen . De nieuwe  Omgevingswet 
biedt hiervoor ook instrumenten aan.   
 
In een omgevingsproces kunnen betrokken zijn : 
 
- gemeente(s) ; 
- provincie(s) ; 
- waterschap(pen) ; 
- burgers ; 
- mijnbouwmaatschappij(en) ; 
- Staat der Nede rlanden . 
 
Momenteel  worden al op enkele plaatsen  omgevingsprocessen geïnitieerd om tot nadere afspraken te 
komen  tussen burgers, lokale en regionale overheden en mijnbouwmaatschappijen rond 
mijnbouwactiviteiten in een winningsgebied.  Zo participeert  de NAM  in het omgevingsproces Ternaard 
en initieert  zij een vergelijkbaar proces in de regio Assen . Vermilion participeert in een project -
afstemmingsprogramma in Weststellingwerf en Taqa heeft gebieds convenanten gesloten met de 
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schermer.  
 
Een omgevingsproces zou kunnen leiden tot de gezamenlijke ontwikkeling van bijvoorbeeld  
energietransitieprogramma’s, waaraan  de betrokken mijnbouwmaatsch appij en eventueel ook de Staat 
een financi ële bijdrag e leveren. Zo’n programma kan lok ale projectvoorstellen volgens regelingen als 
bijvoorbeeld ISDE stimuleren.   
 
Diverse gemeenten vinden het wenselijk  te komen tot een financi ële en organisatorische facilitering 
van omgevingsprocessen, bij voorkeur op een ‘boven lokaal’ niveau.  
 
Gebiedsarran gement en kunnen zo bijdragen aan draagvlak voor mijnbouwactiviteiten en een passend 
handelingsperspectief bieden  voor burgers . </pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre> 13 4. Schadeprotocol  Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
 
In dit hoofdstuk wordt een uitwerking gegeven van het schadeprotocol voor gaswinning uit de kleine 
velden op land.  Dit protocol is tevens van toepassing op scha des als gevolg van ondergrondse opslag 
van gas . 
 
Introductie  
Zoals aangegeven in het Tcbb -advies  'Help, een scheur in mijn huis!' is bij de gaswinning uit de kleine 
velden op land  de situatie anders dan in Groningen. Zoals gezegd , zijn de schaal en de omvang van 
mijnbouwschade door de gaswinning in Groningen van een geheel andere orde dan in de rest van 
Nederland. De veiligheidsrisico's en de kans op aardbevingen en daardoor veroorzaakte schade zijn bij  
de gaswinning uit  de kleine velden aanzienlijk kleiner.  
 
Gaswinning leidt tot bodemdaling en kan leiden tot geïnduceerde aardbevingen met  bodemtrilling tot 
gevolg . De bodemdalin g is bij gaswinning uit de kleine velden  in het algemeen gering waardoor  ook de 
kans op schade door bodemdaling klein is. Echter, omdat schade door bodemdaling niet volledig is uit 
te sluiten zullen schademeldingen die  aan bodemdaling zijn gerelateerd ook worden beoordeeld door 
de CM.  
 
Als er bij gaswinning uit een klein veld  schade ontstaat dan zal deze  bijna altijd gerelateerd zijn aan 
bodemtrilling door een geïnduceerde aardbeving. Een aardbeving kan leiden tot  grotere aantallen 
schademeldingen binnen korte tijd na de aardbeving.  Zo hebben de aardbeving met magnitude 2,3 in 
Emmen op 30 september 2015 en de aardbeving met magnitude 2,4 in Zuidlaren op 23 december 2016 
tot circa 500 schademeldingen geleid.   
Omdat de kans op grotere magnitudes bij gaswinning uit  kleine velden klein is zullen de eventueel 
veroorzaakte schades veelal een geringe omvang hebben.   
Met de beoogde landelijke aanpak moeten dergelijke schademeldingen in de toekomst snel en efficiënt  
afgehand eld kunnen worden. De wijze van afhandeling wordt in het Schadeprotocol Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land nader geregeld.  
 
Bij het uitgangspunt van een laagdrempelige , transparante en snelle  afhandeling van mijnbouwschade  
in het kader van de landelijke aanpak past een afhandeling waarbij mogelijke onzekerheden over het 
causaal verband tussen een schade en mijnbouwactiviteit niet voor rekening en risico van de burger 
worden gelaten. In het schadeprotocol wordt hieraan een n adere invulling gegeven , onder meer  door 
de vaststel ling van een beoordelings gebied rondom het epicentrum van een aardbeving alsmede  door 
een bij de aard van de mijnbouwschade passende  onafhankelijke en deskundige  beoo rdeling van het al 
dan niet aanwezig z ijn van een causaal verband . 
 
Onderwerpen in het schadeprotocol  
Van de in hoofdstuk 3 gegeven onderwerpen voor een schadeprotocol wordt i n deze paragraaf een 
nadere uitwerking met toelichting gegeven . 
 
1. Begripsomschrijvingen  
 
1a Schade  
Gedefinieerd wordt wat onder schade wordt verstaan  waarbij wordt aangesloten bij het Burgerlijk 
Wetboek ( 6:106 BW)  en het schadeprotocol van  de TCMG (en haar opvolger  het IMG ). In afw achting 
van de verdere rechtsontwikkeling wordt de mogelijkheid voor burgers om schade  vergoed te krijgen 
via de landelijke aanpak beperkt tot : 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre> 14 - fysieke schade aan woningen en vergelijkbare objecten die is veroorzaakt door bodembeweging als 
gevolg van de gaswinning ; 
- materi ële schade die het  direct  gevolg is van deze fysieke scha de, zoals aa ngegeven in een door de 
CM vast te stellen overzicht van vaste vergoedingsbedragen . 
 
1b Beoordelings gebied  
Met het oog op een effici ënte en transparante afhand eling van schademeldingen wordt  bij de landelijke 
aanpak  het begrip beoordelingsgebied gehanteerd. Dat is het gebied rondom het epicentrum van een 
aardbeving waarbinnen schade aan bebouwing kan zijn ontstaan, terwijl dat daarbuiten vrijwel 
uitgesloten is.  De grootte van het beoordelingsgebied is afhankelijk van  de magnitude van de 
aardbeving, de diepte van het hypocentrum en de eigenschappen van de ondergrond in het 
betreffende gebied. De grootte van het beoordelingsgebied is daarmee dynamisch en gekoppeld aan de 
betreffende aardbeving en locatie.  
 
De begrenzing  van het beoordelingsgebied is gebaseerd op een kans van ordegrootte 10-3 (1 op  1.000)  
dat in een relatief kwe tsbaar pand op een locatie net  buiten het beoordelingsgeb ied aardbevingsschade 
ontstaat. Om de begrenzing vast te stellen wordt op basis van uitgevoerde metingen in combinatie met 
rekenmodellen bepaald waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV)1 2 mm/s met een overschrijdings -
kans van  10-2 (1 op 100)2 is geweest.  
 
Het beoordelingsgebied wordt zo spoedig mogelijk - bij voorkeur binnen één week na  de aardbeving - 
door de CM vastgesteld en b ekend gemaakt door middel van  publicatie op de website van de CM.   
 
Schademeldingen in verband met de betreffende aardbeving worden in beginsel alleen in behandeling  
genomen indien de schadelocatie binnen het beoordelingsgebied ligt. Op grond van haar discretionaire 
bevoegdheid kan de CM besluiten om schademeldingen van buiten het beoordelingsgebied toch in 
behandeling nemen.  
 
Toelichting:  
Met het hanteren van een beo ordelingsgebied wordt met name voorkomen dat schademeldingen van 
buiten dit gebied, waarbij het vrijwel uitgesloten is dat de schade is veroorzaakt door de aardbeving, 
inhoudelijk moeten worden beoordeeld. Het zal duidelijk zijn dat een eventuele aardbevin g met een 
beperkte magnitude in bijvoorbeeld Eleveld bij Assen schade zou kunnen veroorzaken in de directe 
omgeving van het epicentrum, maar niet op locaties in de provincie Overijssel. Omdat bevingsschades 
op locaties net  buiten het beoordelingsgebied ech ter niet volledig zijn uit te sluiten biedt de  
discretionaire bevoegdheid van de CM ruimte om dergelijke schademeldingen toch in behandeling te 
nemen. Het is vrijwel zeker  dat voor loc aties buiten het beoordelingsgebied een andere oorzaak voor de  
schade za l worden aangetoond dan beving door de gaswinning. Voor locaties binnen het 
beoordelingsgebied zal uit de inhoudelijke beoordeling overigens ook kunnen blijken dat de schade het 
gevolg is van een andere oorzaak dan beving door de gaswinning. D it is des te meer het geval  naarmate 
de schadelocatie dichter bij de grens van het beoordelingsgebied ligt.  
 
Met de gekozen k ans van ordegro otte 10-3 (1 op 1.000) is het vrijwel uitgesloten dat buiten het 
beoordelingsgebied aardbevingsschade is ontstaan. Voor het bepalen van de begrenzing van het 
beoordelingsgebied is leidend waar de opgetreden trillingssnelheid (PGV) van 2 mm/s met een 
overschrijdingskans van 10-2 (1 op 100)  is geweest . De begrenzing wordt bepaald op basis van 
uitgevoerde metingen in combinati e met rekenmodellen . Opgemerkt wordt dat trillin gssnelheden 
kleiner dan 2 mm/s veel voorkomen, los van aardbevingen door de gaswinning. Tevens geldt dat het  
redelijkerwijs  vrijwel uitgesloten is dat bij trillings snelheden lager dan 2 mm/s aardbevingsschade  
                                                           
1 PGV staat voor Peak Ground Velocity.  
2 De trillingssnelheid van 2 mm/s met overschrijdingskans van 10-2 sluit aan bij wat de TCMG hanteert.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre> 15 ontstaat. De trillingssnelheid van 2 mm/s is ontleend aan SBR Trillingsrichtlijn A: Schade aan  
bouwwerken: 2017. De gekozen getal swaarden volgen overigens niet uit exacte wetenschap maar 
moeten worden opgevat als goed bruikbare keuzes ten behoeve van de schadeafhandeling.  
 
Naarmate meer metingen in het bevingsgebied beschikbaar zijn kan nauwkeuriger worden bepaald in 
welk gebied de trillingssnelheid van 2 mm/s is overschreden. Metingen verkleinen dus de onzekerheid 
over de opgetreden trillingsnelheden.  
 
In geval van een aardbeving geeft de CM het KNMI opdracht en instructies om het bijbehorende  
beoordelingsgebied te bepalen  op basis van de beschikbare resultaten van de in het betrokken gebied 
uitgevoerde metingen van de opgetreden trillingssnelheden met he t meetnetwerk van het KNMI in 
combinatie met een rekenmodel (Ground Motion Model), dat geschikt is voor het betreffende kleine 
veld.  Het beoordelings gebied wordt op deze wijze door een deskundig instituut en onafhankelijk van de 
mijnbouwmaatschappij bepaal d waarna de CM dit gebied vaststelt . Het KNMI geeft de ligging van het  
beoordelingsgebied weer op een kaart die door de CM wordt gepubliceerd op de CM -website, zodat 
burgers kunnen zien wa ar de begrenzing van het b eoordelingsgebied ligt . 
 
De staande prakti jk is dat het KNMI direct na het optreden van een aardbeving informatie beschikbaar 
stelt over de opgetreden aardbeving, zijnde het tijdstip van optreden, de magnitude, de locatie van het 
epicentrum en de diepte van hypocentrum. Voorlopige informatie is 'r eal time' beschikbaar op de 
website van het KNMI, binnen een aantal dagen gevolgd door een actualisatie op grond van een analyse 
van de metingen door het KNMI. Dit geldt ook voor aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning.  
 
De CM stelt in de ‘Nade re Werkwijze Schadeafhandeling Gaswinning uit Kleine Velden op Land’ de 
verdere uitwerking vast van de wijze waarop het beoordelingsgebied  wordt bepaald . Dit betreft onder 
meer de wijze waarop metingen en rekenmodellen worden gecombineerd.  
 
2. Eisen die worden gesteld aan schademeldingen  
Een schade wordt gemeld bij het Landelijk Loket Mijnbouwschade . De schade kan digitaal of per post 
worden ge meld . 
 
De schademelding bevat ten minste:  
 
a. de naam en het adres van de melder;  
b. de datum van de melding;  
c. de aard e n het adres van het gebouw waarop de melding betrekking heeft;  
d. de datum en het tijdstip waarop de sch ade is ontstaan of een inschatting daarvan;  
e. een aanduiding van de oorzaak van de schade;  
f. een beschrijving van de aard en de omvang van de schades en foto's  daarvan;  
g. een zo goed mogelijke schatting van het schadebedrag;  
h. de inschatting of sprake zou kunnen zijn van een acuut onveilige situatie  (zie 3); 
i. (indien van toepassing ) de melding dat de schade  ook bij een ander orgaan gemeld  is; 
j. overige relevante inform atie.  
 
Een schademelding  moet worden ingediend binnen een termijn van één jaar na de aardbeving. Schades 
die buiten de ze termijn worden gemeld worden in beginsel niet in behandeling genomen. Op grond van 
haar discretionaire bevoegdheid kan de CM overigens besluiten schademeldingen die later zijn gedaan 
toch in behandeling te nemen.   
 
Toelichting:  
De reden voor het opnemen van een termijn  van één jaar  is dat b odemtrilling als schadeoorzaak 
gekoppeld is aan het optreden van een aardbevin g als gevolg van de ga swinning. Naarmate meer tijd </pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre> 16 verstrijkt na de aardbeving is het moeilijker het causaal verband tussen de aardbeving en de schade vast 
te stellen. Informatie over opgetreden aardbevingen wordt naar buiten gebracht door het KNMI  en, als  
er sprake is van aard bevingen door de gaswinning uit de kleine velden, ook door de CM.  Burgers in het 
betreffende gebied kunnen daarvan op de hoogte zijn als zij de aardbeving al niet hebben gevoeld  of 
ervan hebben gehoord . De door de bodemtrilling veroorzaakte schade manifesteert zich  vrijwel dire ct na 
de aardbeving en zal normaliter binnen korte tijd kunnen worden opg emerkt en worden gemeld.  De 
genoemde  termijn doe t overigens geen afbreuk aan de wettelijke verjaringstermijn en. 
 
3. Regels die gelden in geval van een ac uut onveilige situatie  
Acuut onveilige situaties kunnen worden gemeld op de wijze die is aangegeven op de website van het 
LLM.  
 
Toelichting:  
De kans op het ontstaan van acuut onveilige situaties door aardbevingen als gevolg van de gaswinning 
uit de kleine  velden is extreem klein maar is ook niet volledig uit te sluiten. Als dit toch gebeurt moet 
duidelijk zijn welke regels gelden. Omdat er in d at geval sprake is van urgentie moet de schademelder 
gebruik kunnnen maken van een speciale meldingsprocedure. Ver volgens moet de schademelding op 
adequate wijze direct worden opgevolgd. Voor de procedure en de vervolgstappen kan worden 
uitgegaan van de werkwijze van de TCMG bij de melding van een acuut onveilige situatie (zogenaamde 
AOS-melding).  
 
4. Ontvangst en eerste beoordeling van de schademelding  
Na ontvangst van een schademelding wordt de ontvangst daarvan bevestigd aan  de melder. De CM 
beoordeelt of de melding volledig en ontvankelijk is. Bij onvolledige meldingen wordt de melder 
schriftelijk in de gelegenh eid gesteld om de melding (zo veel mogelijk) te completeren. De CM kan 
hierbij assisteren. Voor de completering geldt een termijn van twee weken . 
 
Completering van de schademelding is niet nodig i ndien duidelijk is dat de schademelding niet voldoet 
aan de voor waarde n bij de hierna genoemde toets op de ontvankelijkheid . In dat geval wordt de 
schademelding namelijk  afgewezen.  
  
Voor  de beoordeling van de ontvankelijkheid word t getoetst aan twee voorwaarden die relevant zijn 
voor schade s die zijn veroorzaakt door bodemtrilling als gevolg van een aardbeving  door de gaswinning , 
te weten:  
 
1. er moet sprake geweest zijn van bodemtrilling als gevolg van een door de gaswinning veroorzaakte 
aardbeving op het ontstaanstijdstip van de schade;  
2. de schadelocatie moet in het  beoor delings gebied van de aardbeving liggen.  
 
De schademelding is ontvankelijk indien aan deze voorwaarden is voldaan.  De CM wijst vervolgens een 
zaakbegeleider/contactpersoon aan, die contact opneemt met de melder en toelichting geeft over de 
verdere gang van zaken.  
 
De schademelding is niet ontvankelijk indien niet aan één of beide voorwaarden is voldaan. De CM stelt 
de schademelder in dat geval op de hoogte  dat de schademelding niet in behandeling wordt genomen . 
De CM kan op grond van haar discret ionaire bevoegdheid overigens besluiten  de schademelding toch in 
behandeling te nemen.  
 
Toelichting:  
Zoals eerder aangegeven is de kans op schade door bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de 
kleine velden klein. Desondanks worden ook s chademeldingen die zijn  gerelateerd aan bodemdaling in </pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre> 17 behandeling genomen door de CM , conform de daarvoor eventueel bestaande regelingen.   
 
5. De te volgen procedure  
Voor de te volgen procedure bij de afhandeling van schademeldingen zijn twee varianten beschikbaar , 
namelijk de standaard procedure  en de versnelde procedure .  
 
5a Standaard procedure  
Afhandeling via d e standaardprocedure houdt in dat de schade door één of meer deskundigen wordt 
onderzocht waarbij wordt beoordeeld of sprake is van een causaal verband tussen de schade en de 
door de gaswinning veroorzaakte  bodem beweging . Het onderzoek door de deskundige(n ) betreft 
tevens het schadebedrag voor zover de schade een causaal verband heeft met de bodem beweging . 
 
5b Versnelde procedure  
Indien na een aardbeving grotere aantallen schademeldingen door de CM worden ontvangen kan de 
CM, na consultatie van de betrokken  mijnbouwmaatschappij  en lokale bestuurderen , besluiten om 
kleinere schades af te handelen via een versnelde procedure.  De CM stelt hiertoe een gebied en een  
maxim um schadebedrag vast.  Schademeldingen van locatie s binnen het vastgestelde gebied en met 
schadebedragen tot het vastgestelde maxim um schadebedrag worden dan via de versnelde procedure 
afgehandeld.  Voor de overige schademeldingen wordt de standaard procedure gevolgd.  
 
In de versnelde procedure beoordeelt d e CM op basis van de bij de melding ge voegde stukken en de 
beschikbare gegevens over de aardbeving het (vermoedelijke) causale verband tussen de schade en de 
aardbeving en stelt de hoogte van het te vergoeden schadebedrag  vast. 
 
De CM kan besluiten om steekproefsgewijs door een deskundige onde rzoek ter plaatse  te laten doen 
naar schademeldingen die worden afgehandeld via  de versnelde procedure.  
 
Toelichting:  
Schadeafhandeling via een versnelde procedure houdt in dat de schade direct wordt vergoed zonder 
onderzoek  ter plaatse  door een deskundige . Voor de afhandeling via de versnelde procedure denkt de 
Tcbb aan een termijn van drie maanden na de schademelding. Voor schades met een beperkt 
schadebedrag is de versnelde procedure effici ënt omdat daarmee tijd en kosten worden bespaard.  Het 
voor de versnelde procedure vastgestelde gebied zal in beginsel aanzienlijk kleiner zijn dan het 
beoordelingsgebied.  
 
6. Benoeming van deskundige (n) en zienswijze van de schademelder  
De door de CM te benoemen deskundigen voldoen aan expliciete eisen met betrekking tot de 
deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.  
 
De schademelder wordt door de CM op de hoogte gesteld van het voornemen om één of meer 
deskundigen te benoemen. De schademelder kan hierop binnen twee weken een zienswijze indienen  
bij de CM.  
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten één of meer andere deskundigen te benoem en. 
 
7. Onderzoek door en advies van deskundige(n)  
Door de deskundige(n) wordt in opdracht van de CM onderzoek gedaan naar het causa al verband 
tussen de aardbeving  en de schade. Voor zover naar het oordeel van de deskundige(n) sprake is van 
een causaal verband wordt de hoogte van het schadebedrag begroot door de deskundige(n) . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre> 18 Door de deskundige (n) wordt op basis van het onderzoek een advies rapport uitgebracht aan de CM 
met advies  over:  
 
- de aard en de omvang van de gemelde schade;  
- of er sprake is van  een causaal verband tussen de aardbeving en de gemelde schade of dat de 
schade een a ndere evidente , aantoonbare oorzaak heeft ; 
- of er eventueel sprake is van meerdere mijnbouwactiviteiten in het gebied die de gemelde schade 
kunnen hebben veroorzaakt;  
- de kosten van het herstel van  de fysieke schade voorzover er sprake is v an causaliteit;  
- de omvang  van eventuele materiële schade die het  directe  gevolg is van de gemelde fysieke 
schade;  
- eventuele overwegingen omtrent de verdere afhandeling van de schade melding . 
 
Toelichting:  
De werkwijze van de deskundigen en de van toepassing zijnde termijnen  voor het uitvoeren van het 
onderzoek, de beoordeling en de rapportage  worden vastgelegd in een nad er door de CM vast te stellen  
beoordelingskader.  Bijlage B schetst hiervoor de contouren.  
 
Bij de beantwoording van de causaliteitsvraag adviseert de Tcbb co nform haar eigen praktijk de 
eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak in het voordeel van de schademelder te laten werken. 
Er is sprake van causaliteit a ls de schade naar  zijn aard kan zijn veroorzaakt door de aard beving en als 
er geen andere eviden te aantoonbare oorzaak is.  
 
Een schade  kan in relatie staan tot zowel één of meer mijnbouwactiviteiten als tot maatregelen van 
andere organisaties (bijvoorbeeld een aanpassing van het grondwaterpeil door een waterschap in 
verband met een bodemdaling als gevolg van gaswinning in een gebied). In dat geval zal de deskundige 
die relaties in zijn onderzoek betrekken.  
 
8. Zienswijze van de schademelder op het advies van de deskundige(n)  
Na ontvangst van het adviesrapport van de deskundige(n) wordt dit adviesrap port naar de 
schademelder gestuurd die binnen een termijn van twee  weken een zienswijze kan geven op het 
rapport. De termijn kan op verzoek van de schademelder door de CM worden verlengd . Het rapport 
wordt  ter informatie eveneens  toegezonden aan de betrokk en mijnbouwmaatschappij (en). 
 
Indien de zienswijze van de schademelder naar het oordeel van de CM daartoe aanleiding geeft kan de 
CM besluiten om een tweede advies aan één of meer deskundige n te vragen.  
 
9. Uitspraak van de CM  
 
9a Standaard procedure  
De CM doet een schriftelijke uitspraak over het causaal verband tussen de gemelde schade en de 
mijnbouwactiviteit(en), de hoogte van het te vergoeden schadebedrag en de verantwoordelijke 
mijnbouwmaatschappij(en). Deze uitspraak is gebaseerd op d e schademel ding, het adviesrapport van 
de deskundige(n) en de zienswijze van de schademelder op het adviesrapport van de deskundige(n). In 
geval van meerdere mijnbouwactiviteiten in het betrokken gebied die de schade veroorzaakt kunnen 
hebben (‘gestapelde mijnbouw’) bepaalt de CM het aandeel van elk van de betrokken 
mijnbouwmaatschappijen in het te vergoeden schadebedrag. Indien de schade volgens de CM een 
evident andere oorzaak heeft zal zij dit in de uitspraak vermelden.  De uitspraak wordt naar de 
schademelder gestu urd en in afschrift naar de betreffende mijnbouwmaatschappij(en).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre> 19 9b Versnelde procedure  
De CM doet  op basis van de schade melding  een schriftelijke uitspraak over de hoogte van het te 
vergoeden schadebedrag.  De uitspraak  wordt naar de schademelder gestuurd en in afschrift naar de 
betreffende mijn bouwmaatschappij (en). 
 
10. Vergoeding van de schade  
Schadebedragen worden vergoed zodra de schademelder aan de CM heeft bevestig d in te stemmen  
met het door de CM vastgestelde schadebedr ag. Voor de vergoeding van vastgestelde schadebedragen 
zijn er naar keuze van de schademelder drie mogelijkheden:  
 
1. Het te vergoeden schadebedrag wordt - indien het schadebedrag niet hoger is dan  het maximum 
bedrag van de versnelde procedure  - binnen vier w eken na ontvangst van de instemming van de 
schademelder door de mijnbouwmaatschappij(en) rechtstreeks aan de schademelder betaald.  
2. Het te vergoeden schadebedrag wordt binnen vier weken na de overlegging van betaalde facturen 
betreffende het uitgevoerde sch adeherstel door de mijnbouwmaatschappij rechtstre eks aan de 
schademelder betaald.  
3. Het te vergoeden s chadebedrag wordt binnen vier weken na ontvangst van facturen van de partij 
die het schadeherstel heeft uitgevoerd door de mijnbouwmaats chappij aan deze partij betaald.  
 
Indien de schademelder niet instemt met het door de CM vastgestelde schadebedrag houdt de 
schademelder het recht om de schade te laten beoordelen door de civiele rechter .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre> 20 5. Vervolgstappen  
 
Landelijk Loket Mijnbouwschade  
De Staat  initieer t dat h et bestaande LLM verder wordt ontwikkeld als centraal meldpunt voor 
mijnbouwschade en als centraal informatiepunt  voor mijnbouwactiviteiten . 
 
Commissie Mijnbouwschade  
De Staat  stelt een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM)  in. De CM stelt haar w erkwijze en 
beoordelingskader vast.  
 
Uitvoeringsorganisatie  
De Staat  voorziet in  een adequate  uitvoeringsorgan isatie  die beschikbaar is voor en die wordt 
aangestuurd door de CM. O verwogen kan worden om tezijnertijd  tot een gezamenlijke 
uitvoeringsorganisatie te komen met de TCMG . Hierover dient nadere afstemming met EZK en TCMG 
plaats te vinden.  Belangrijk is dat door  de CM  grotere aantallen schademeldingen snel kunnen worden 
afgehandeld.  
 
Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land 
De Staat stelt een Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden vast . Ter uitvoering  daarvan maakt de 
CM op basis van het Schadeprotocol nadere afspraken  met het KNMI voor het tijdig leveren van  
kaarten aan de CM waarop beoordelings gebieden zijn aangegeven.  
 
Convenant Gaswinning  uit Kleine Velden  op Land  
De Staat  sluit met de mijnbouwmaatschappijen NAM, Vermilion en Taqa een Conve nant Gaswinning uit 
Kleine Velden op Land , waarin naast de aansprakelijkheid van de maatschappijen onder meer ook de 
zorgplicht  van de Staat en de reikwijdte van de daarmee samenhangende publieke regie vastgelegd  
wordt .  
 
Gebiedsarrangementen  Gaswinning uit Kleine Velden op Land  
De Staat bevordert dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in  hun 
omgeving en stimuleer t via omgevingsprocessen  de totstandkoming van Gebiedsarrangementen op 
basis van lokale projectvoorstellen met bijdragen van de betrokken mijnbouwmaatschappijen en de 
Staat.  
 
Overgangsregeling Gaswinning  uit Kleine Velden op Land  
Vanuit de huidige situatie, waarbij burgers hun schade als gevolg van de gaswinning moeten melden bij 
de betreffende mijnbouwmaatschappij  en waarbij de mijnbouwmaatschappijen de schade afhandelen , 
kan gefaseerd worden toegewerkt naar de gewenste eindsituat ie met de landelijke aanpak voor de 
schadeafhandeling gaswinning uit de kleine velden.  Een kwartiermaker kan deze overgang 
voorbereiden.  
 
Na gereedkomen van het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land en het beschikbaar 
komen van een uitvoering organisatie kan  desgewenst  de Tcbb - vooruitlopend op de instelling van de 
CM - de rol van Tijdelijke  CM vervullen . 
 
Regeling openstaande meldingen buiten Groningen veld en gasopslag Norg  
Er zijn buiten het Groningenveld  en de gasopslag Norg nog diverse schademe ldingen die niet zijn 
afgehandeld . Werk een regeling uit om deze schademeldingen alsnog adequa at af te handelen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre> 21 Uitwerking voor overige mijnbouwtypes  
Parallel aan de totstandkoming van  de landelijke aanpak voor de gaswinning uit de kleine velden kan op 
overeenkomstige wijze gewerkt worden aan de totstandkoming van de landelijke aanpak voor de 
overige types mijnbouw, namelijk  de zoutwinning , de geothermie  en d e na -ijlende gevolgen van de 
kolenwinning in Limburg.  Het Schadeprotocol Gaswinning  uit Kleine Velden op Land kan daarbij 
fungeren als model voor de schadeprotocollen bij de overige types mijnbouw.  
 
Met betrekking tot mijnbouw schades door de naijlende gevolgen van de kolenwinning in Limburg 
wordt nog opgemerkt dat in een aantal gevallen geen mijnbouwmaatschappij meer aangesproken kan 
worden voor vergoeding van die mijnbouw schades. In die gevallen zou de Staat  (al dan niet samen met 
andere partijen) kunnen voorzien in  de vergoeding  van de mijnbouw schade (rechtstreeks of via een 
fonds) .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre> 22 Bijlage A  Geconsulteerde instanties  en personen  
 
Bewonersgroepen  
Bewonersvereniging Stop Gaswinning Marsdijk Nu  
Dorpsbelangen  Ternaard  
Dorpsbelang Wierum  
Stichting Fêste Gr ûn Noord -east Frys lân 
 
Landelijke en lo kale bestuurders  
EZK 
IPO 
VNG  
Provincies:  Drenthe, Overijssel, Noord -Brabant, Noord - en Zuid -Holland  
Gemeente s: Aa en Hunze, Assen, de Fryske Marren, Hardenberg, Heerenveen, Tubbergen, 
Weststellingwerf, Westerkwartier, Woerden  
 
Mijnbouwmaatschappijen  
NAM  
Vermil ion 
Taqa  
ONE  
Nogepa  
 
Overige instanties  
TCMG  
KNMI  
Mijnraad  
SodM 
RVO  </pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre> 23 Bijlage B  Beoordelingskader schade  
 
1. Inleiding  
Het achterhalen van de oorzaak of oorzaken van schade aan gebouwen is een lastige opgave, zeker als 
aardbevingen daarbij een rol kunnen spelen. De grootste knelpunten vanuit technisch oogpunt zijn:  
 
- Bij het vaststellen van de technische causaliteit  is de vraag of er een verband is tussen een bepaalde 
gebeurtenis (in het verleden) en de (op een bepaal d moment) geconstateerde schade . Het 
tijdsaspect speelt daarbij een grote rol . Bij bevingsschade gaat het gewoonlijk om schade die 
gelijktijdig met de beving, of kort daarna, optreedt. Daartegenover  treedt zettingsschade 
gewoonlijk pas op vele jaren nadat een woning is gebouwd, verbouwd,  bijgebouwd, of nadat een 
verandering in de omgeving heeft plaatsgevonden.  
- Hoeveel onderzoek moet worden uitgevoerd om tot een uitspraak over de causaliteit te komen? Er 
is een tendens om bij gebouwopnames alle aanwezige schades fotografisch vast te leggen  en deze 
één voor één te analyseren. Worden de beoordelingsresultaten beter bij een uitgebreider 
onderzoek en hoe verhouden de onderzoekskosten zich tot de opgetreden schade?  
- Hoe groot is het bij een a ardbeving te beschouwen gebied? D e door een beving vero orzaakte 
trillingen zijn op korte afstand van het epicentrum relatief groot en op grote afstand relatief klein. 
Op welke afstand is de trillingssnelheid zo klein geworden dat er redelijkerwijs geen schade  aan 
gebouwen  door de beving meer valt te verwachten  c.q. veroorzaakt kan zijn?  
 
2. Onderzoek oorzaken bouwkundige schade in Groningen  
Bouwkundige schade doet zich vaak voor in de vorm van scheuren in metselwerk. In de studie naar 
bouwkundige schade in Groningen3 is aan de hand van 69 case  studies van gebouwen  gekeken welke 
afzonderlijke oorzaken of combinaties van oorzaken een rol kunnen hebben gespeeld bij het ontstaan 
van schade. Daartoe zijn scenario’s beschouwd om de schade te kunnen verklaren naar type, aard en 
voorkomen. In het onderzoeksrapport worden d e mogelijke oorzaken van schade in drie 
hoofdcategorieën onderverdeeld:  
 
- gebouw gebonden oorzaken ; 
- ongelijkmatige zettingen ; 
- bevingen . 
 
Gebouw gebonden oorzaken zijn die oorzaken die uitsluitend samenhangen met het gebouw, de 
geometrie, de toegepaste bouwmat erialen en constructiewijzen en met de krachtswerking in het 
gebouw . Deze oorzaken  staan los  van de lokale situatie. Gebouw gebonden oorzaken zijn niet specifiek 
voor de onderzochte panden of voor de provincie Groningen.  Deze oorzaken komen in heel Nederland 
voor.  
 
Zettingen en zettingsverschillen kennen een breed spectrum van achterliggende of dieper liggende 
oorzaken die sterk worden bepaald door specifieke lokale omstandigheden. In vrijwel alle onderzochte 
gevallen is de situatie van de fundering in combinatie met de lokale ondiepe ondergrond de 
belangrijkste factor bij het ontstaan van zettingen en zettingsverschillen. Voor de verklaring van de 
bouwkundige schade speelt deze oorzaak een grote rol. De meeste onderzochte  panden staan niet op 
palen en zijn zogenaamd ‘op staal’ (= ondiep) gefundeerd.  
 
                                                           
3 Ir. P.C. van Staalduine n, dr. ir. K.C. Terwel, prof. dr. ir. J.G. Rots, Onderzoek naar de oorzaken van bouwkundige 
schade in Groningen, Methodologie en case studies ter duiding van de oorzaken, TU Delft, Faculteit Civiele 
Techniek en Geowetenschappen, Rapportnummer CM -2018 -01, 1 1 juli 2018  </pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre> 24 Bevingen zijn als schade bijdragende factor moeilijk uit te sluiten van de best verklarende scenario’s, 
maar vallen tegelijk ook moeilijk als zodanig te bewijzen. Het schadebee ld biedt hiervoor meestal 
onvoldoende aanknopingspunten. Waar combinaties van bevingen met andere oorzaken optreden, lijkt 
bij lichte bevingen het schadebeeld v ooral gerelateerd te zijn aan  andere onderliggende oorzaken . Het 
kan echter zijn dat de beving d e 'trigger' is geweest voor het ontstaan van de schade. Voor het 
betrouwbaar  bepalen van de invloed van de beving op de schade is kennis van het moment van het 
ontstaan van de schade essentieel.  
 
In gemiddeld 70% van de schades kon op basis van de beschikb are schadeopname rapporten een best 
verklarend scenario in de studie  worden geformuleerd. In de overige gevallen waren er te veel opties of 
was de kwaliteit van de informatie over de schade onvoldoende om tot een oordeel te komen. Eén van 
de conclusies van het rapp ort is dat in Groningen gebouw gebonden oorzaken en ongelijkmatige 
zettingen de belangrijkste schadeoorzaken zijn. Gebleken is dat gebouwen van na 1970 mede op basis 
van beter grondonderzoek bete r zijn gefundeerd: de schade door  zettingen is bij dez e gebouwen hier 
aanzienlijk geringer.  
 
3. Gaswinning uit k leine velden  
De studie biedt een goede basis voor de beoordeling van eventuele s chade door gaswinning uit  kleine 
velden. De bevindingen over gebouw gebonden schade hebben een breder toepassingsgebied d an 
alleen de provincie Groningen en hetzelfde geldt voor schade als gevolg van ongelijkmatige zettingen: 
ondiepe funderingen op een samendrukbare klei -ondergrond komen niet alleen in de provincie 
Groningen voor, maar op veel meer plaatsen in Nederland. Het  betreft dan vooral de wat oudere 
bebouwing.  
 
Voor de beoordeling van de oorzaak (of oorzaken) van gemelde schades en de beantwoording van de 
causaliteitsvraag hanteert de CM een beoordelingskader waarbij deskundigen als volgt te werk gaan:   
 
- stel per schadegeval een best verklarend scenario op met toepassing van de hiervoor genoemde 
drie hoofdcategorieën;  
- houdt  bij het trekken van de uiteindelijk e conclusie rekening met de grotere onzekerheid rond het 
vaststellen van de schadeoorzaak ‘bevingen’ in verg elijking met de schadeoorzaken 
‘gebouw gebonden schade ’ en ‘ongelijkmatige zettingen’;  
- eventuele onduidelijkheid over de schadeoorzaak werkt in het voordeel van de schademelder . 
 
Voor het vaststellen en beoordelen van de schade adviseert de Tcbb  de onderzoeken op locatie beperkt 
te houden tot de schade die door de bewoner is gemeld  en dus niet alle onvolkomenheden in een 
gebouw te gaan fotograferen  en analyseren . De Tcbb vindt het belangrijk dat de schade wordt 
onderzocht en beoordeeld door desku ndigen op het gebied van bouwconstructies en  ondiepe 
ondergrond . Die deskundigen zijn tevens verantwoordelijk voor het opstellen van het advie srapport  
aan de Commissie Mijnbouwschade.  
 
Met betrekking tot de schade locatie  is van belang dat rekening wordt ge houden met de 
trillings snelheden die door een beving kunnen zijn opgetreden in vergelijking met de trilling ssnelheid 
waarbij schade is te verwachten. De gevoeligheid van het bouwdeel voor trillingsschade is daarbij een 
belangrijke parameter. De SBR Trillin gsrichtlijn A: Schade aan bouwwerken: 2017 biedt daarvoor goed 
bruikbare informatie.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 16:34:28
Subject : RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
Daarom ook in cc 
J
 
Van:
Verzonden:
 dinsdag 26 maart 2019 14:54
Aan:
Onderwerp:
 RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Ja hoor, dat wil ik, maar ik had haar mailadres nog niet. 
J
 
Van:
  . 
: @tynaarlo.nl
] 
Verzonden:
 dinsdag 26 maart 2019 14:46
Aan:
. @assen.nl
. @assen.nl
>; 
@aaenhunze.nl
CC:
  .  
-
@tynaarlo.nl
>
Onderwerp:
 
RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Dag , en anderen,
 
Graag mijn collega i  meenemen in alle mail rond mijnbouw en gaswinning. Zie cc.
 
 
Met v riendelijke groet,
 
 . .  
Beleidsadv iseur/ projectleider
Team Ruimte en Ontwikkeling
Tel
 
0592 -  
Gemeente Tynaarlo
Tel
 
0592 - 266 662 
||
 
Fax
 
085 - 2084 923 
||
 
E-mail
 
info@tynaarlo.nl
Post
 Postbus 5, 9480 AA Vries 
||
 
Bezoek
 Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek onze website
 
||
 
Volg ons op Twitter
 
||
 
Like ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. W anneer u deze 
boodschap per abuis van ons
h
eeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te
slaan of door te sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder
enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
 
Van:
il . @assen.nl
] 
Verzonden:
 
dinsdag 26 maart 2019 14:34
Aan:
@assen.nl
i @aaenhunze.nl
@tynaarlo.nl
>; 
i @westerkwartier.nl'
.
i
@westerkwartier.nl
>; . @gemeentenoordenveld.nl' 
. i @gemeentenoordenveld.nl
>
Onderwerp:
 FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Goedemiddag,
 
Bijgevoegd het advies van de Tcbb. Zie ook onderstaande mail.
 
Groet,
 
Dam es en heren, 
 
hierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
eerste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
Over de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
Het advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
Ik hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
Graag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
Met vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
Em eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
   Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
Em eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
   Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
Visiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
  
 
  
.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 14:45:51
@tynaarlo.nl
Subject : RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
Dag , en anderen,
 
Graag mijn collega i  meenemen in alle mail rond mijnbouw en gaswinning. Zie cc.
 
 
Met v riendelijke groet,
 
. . .  
Beleidsadv iseur/ projectleider
Team Ruimte en Ontwikkeling
Tel
 
0592 -  
Gemeente Tynaarlo
Tel
 
0592 - 266 662 
||
 
Fax
 
085 - 2084 923 
||
 
E-mail
 
info@tynaarlo.nl
Post
 Postbus 5, 9480 AA Vries 
||
 
Bezoek
 Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek onze website
 
||
 
V
olg ons op Twitter
 
||
 
L
ike ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. W anneer u deze 
boodschap per abuis van ons
h
eeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te
slaan of door te sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder
enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
 
Van:
Verzonden:
 dinsdag 26 maart 2019 14:34
Aan:
i @westerkwartier.nl'
i @westerkwartier.nl>; ' @gemeentenoordenveld.nl' < i @gemeentenoordenveld.nl>
Onderwerp:
 FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Goedemiddag,
 
Bijgevoegd het advies van de Tcbb. Zie ook onderstaande mail.
 
Groet,
 
Dam es en heren, 
 
hierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
eerste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
Over de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
Het advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
Ik hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
Graag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
Met vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
Em eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
   Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
Em eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
   Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
Visiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
  
 
  
.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>Date : 26-3-2019 14:53:43
From  :  
Subject : RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gasw inning uit Kleine Velden op Land
Ja hoor, dat wil ik, maar ik had haar mailadres nog niet. 
J
 
Van:
Verzonden:
 dinsdag 26 maart 2019 14:46
Aan:
CC:
  .  
@tynaarlo.nl>
Onderwerp:
 RE: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Dag , en anderen,
 
Graag mijn collega i  meenemen in alle mail rond mijnbouw en gaswinning. Zie cc.
 
 
Met v riendelijke groet,
 
 . .  
Beleidsadv iseur/ projectleider
Team Ruimte en Ontwikkeling
Tel
 
0592 -  
Gemeente Tynaarlo
Tel
 
0592 - 266 662 
||
 
Fax
 
085 - 2084 923 
||
 
E-mail
 
info@tynaarlo.nl
Post
 Postbus 5, 9480 AA Vries 
||
 
Bezoek
 Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek onze website
 
||
 
V
olg ons op Twitter
 
||
 
L
ike ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. W anneer u deze boodschap per abuis van ons
heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te
s
laan of door te sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder
enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
 
Van:
il . @assen.nl
] 
Verzonden:
 dinsdag 26 maart 2019 14:34
Aan:
@assen.nl
i @aaenhunze.nl
@tynaarlo.nl
>; 
i @westerkwartier.nl'
.
i @westerkwartier.nl
>; @gemeentenoordenveld.nl' 
i @gemeentenoordenveld.nl
>
Onderwerp:
 
FW: Advies LAAM en Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land
 
Goedemiddag,
 
Bijgevoegd het advies van de Tcbb. Zie ook onderstaande mail.
 
Groet,
 
Dam es en heren, 
 
hierbij zend ik jullie, nam ens de Tcbb, een afschrift van het op 25 m aart 2019 aan de m inister van EZK verzonden 'Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade' en - als
eerste uitwerking daarvan - een landelijk 'Schadeprotocol Gaswinning uit Kleine Velden op Land'.
 
Over de uitwerking van een 'Nadere Werkwijze CM Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden op Land' is nog overleg gaande.
 
Het advies en protocol kunnen ook naar anderen doorgezet worden. 
Ik hoop dat de m inister snel uitvoering zal geven aan de aangegeven vervolgstappen.
 
Graag m aak ik van de gelegenheid gebruik alle betrokkenen dank te zeggen voor de sam enwerking en inbreng in dit uitdagende proces.
 
Met vriendelijke groet, nam ens de Tcbb,
 
 
 
 
Em eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
   Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
Em eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
   Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
Visiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
  
 
  
.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre>Date : 8-2-2019 17:01:24
F
T
C
c :     @heerenveen.nl,     
h
@
vng.nl, 
v
"
bestuurssecretariaat@w oerden.nl" bestuurssecretariaat@w oerden.nl,    
 
@
w esterkw artier.nl,
"
Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl" Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl,   
@
m
inez.nl,     @m inez.nl, @m inez.n  @m inez.nl, 
@
m inez.nl"
@
m inez.nl, 
@
 
@
fryslan.nl  
fryslan.nl,  
@
fryslan.frl, @hardenberg.n  @hardenberg.nl, 
o
m m en-hardenberg.nl  
om m en-hardenberg.nl,
@
odijsselland.nl  @odijsselland.nl, noaberkracht.nl  @noaberkracht.nl,   
@
s
b
p
rovinciegroningen.nl"
p
rovinciegroningen.nl,   
@
z
altbom m el.nl, 
@
noardeast-fryslan.nl  @noardeast-fryslan.nl, @noardeast-fryslan.nl"
n
@
ziggo.nl
S
ubject : Re: Agenda bestuurlijk platform  11 februari
A
ttachm ent : Tcbb_LAAM-ontw erp-advies_concept_08-02-2019.pdf;
G
oedem iddag allen,
z
oals aangekondigd stuur ik jullie, nam ens de Tcbb, bijgesloten het concept Tcbb Advies Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade.
I
k stel m e voor m aandagavond in Zwolle een korte toelichting te geven en m et collega   uw vragen te beantwoorden. 
G
raag ga ik na in hoeverre de concepten van de LAAM en het Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden op Land  'gedragen' worden.
T
ekstuele suggesties zijn uiteraard zeer welkom .
G
oed weekend en tot m aandagavond,
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Op do 7 feb. 2019 om  16:17 schreef     
@
o
utlook.com
>:
G
oedemiddag,
B
ij deze wil ik u laten weten dat de nazending van het document over de schade-afhandeling morgenmiddag zal plaatsvinden. De TcBB is op dit moment nog bezig met
d
e verwerking van de laatste reacties.
M
orgenmiddag zal  l u rechtstreeks het stuk, behorende bij agendapunt 2, doorsturen.
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
Van:
 
    
.
@outlook.com
>
V
e
rzonden:
 
dinsdag 5 februari 2019 17:22
A
an:
 
@
vng.nl
; 
@
w
oerden.nl
; 
.
@
woerden.nl
;
b
e
stuurssecretariaat@woerden.nl
B
estuurssecretariaat@zuidhorn.nl
 
 
.      . 
 
@
minez.nl
; 
l
l
@minez.nl
; 
l
@
westerkwartier.nl
; 
@
westerkwartier.nl
; 
.
l
@assen.nl
@
fryslan.nl
@
h
ardenberg.nl
; 
l
@
ommen-hardenberg.nl
; 
.
@
odijsselland.nl
; 
.
@noaberkracht.nl
.
  
.
@heerenveen.nl
s
e
cretariaat@defryskemarren.nl
b
e
stuurssecretariaat@smallingerland.nl
;
@
zaltbommel.nl
; 
@
zaltbommel.nl
; 
l
@provinciegroningen.nl
O
nderwerp:
 
FW: Recent verzonden brief aan colleges van B&W over evaluatie nulmeting aan gebouwen
 
G
oede middag,
B
ijgaand treffen jullie de agenda met bijlagen bij agendapunt 3 aan voor het bestuurlijke platform ondergrond, klimaat en energie, dat op maandag 11 februari  zal
p
laatsvinden in de Buitensociëteit aan het Stationsplein 1 in Zwolle. We starten om 18 uur tot 
2
0 uur. Voor broodjes en soep wordt gezorgd. Eind deze week zal ik nog
e
en stuk nasturen behorende bij agendapunt 2. 
M
et vriendelijke groeten en tot maandag.
 
  
17.36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre>Mij
nbouwschade ,	
  wat	
  nu?	
  
	
  
	
  
	
  
Conce
pt	
  (08-­‐02-­‐ 2019) 	
  
Ontwerp	
   Advies 	
  
Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
en	
  
Schadeprotocol 	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  
	
  
	
  
Postb
us	
  20401	
  
2500	
  EK	
  
Den	
  Haag 	
  
T	
  088	
  042	
  5718 	
  
www.tcbb.nl 	
  
seceretaris@tcbb.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre>	
   1	
  Samenvatting	
  
	
  
Mijnbouwactiviteiten	
  roepen	
  bij	
  bewoners	
  en	
  bestuurders	
  heftige	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
  risico’s,	
  de	
  
verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  eventuele	
  schades,	
  niet	
  alleen	
  in	
  Groningen,	
  
maar	
  ook	
  daarbuiten,	
  zoals	
  in	
  Drenthe,	
  Friesland,	
  Noord -­‐	
  en	
  Zuid -­‐Holland	
  en	
  Limburg. 	
  
	
  Begin	
  2018	
  heeft	
  de	
   Staat 	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  
gasopslag	
  in	
  Norg	
  in	
  het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst.	
  De	
  betreffende	
  schades	
  worden	
  sinds	
  19	
  maart	
  2018	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  Tijdelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (TCMG) 	
  in	
  afwachting	
  van	
  
een	
  wettelijke	
  basis	
  voor	
  het	
  ‘definitieve’	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (IMG) .	
  
	
  
Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  adviseert	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  
Bodembeweging	
   (Tcbb)	
   om	
  onder	
  een	
  publieke	
  regie	
   een	
  uniforme, 	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  
vast	
  te	
  stellen	
  die	
  voor	
  alle	
  burgers	
  in	
  Nederland	
  tot	
  een	
  gelijke	
  behandeling	
  leidt.	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
   moet	
  gaan	
  gelden	
  voor	
  alle 	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  
(waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  presenteert	
   in	
  dit	
  advies	
  vanuit	
  deze	
  aanpak	
  allereerst	
  een	
   Schadeprotocol	
   Gaswinning	
  Kleine	
  
Velden	
  op	
  Land	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden. 	
  
	
  Voor	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  adviseert	
  de	
  Tcbb:	
  	
  
-­‐ Stel	
   een	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in,	
  het	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouws chade 	
  (LLM).	
  
-­‐ Stel	
  een	
  landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
   (CM)	
   in	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  
van	
  alle	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  (met	
  uitzondering	
  van	
  de	
  schades	
  door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
-­‐ Zorg	
  voor	
  een 	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  ter	
  ondersteuning	
   en	
  onder	
  aansturing	
   van	
  de	
  CM. 	
  
-­‐ Stel	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Schadeprotocol	
  vast,	
   te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Sluit	
  per	
  type	
  mijnbouw	
  een	
  Convenant	
  tussen	
  de	
  Staat	
  en	
   de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen,	
  
te	
  beginnen	
  met 	
  een	
  Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land .	
  
-­‐ Bevorder	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun 	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  omgevingsprocessen	
  die	
  leiden	
  tot	
  G ebiedsar rangementen	
   	
  
-­‐ Stel	
  op	
  zo	
  kort	
  mogelijke	
  termijn	
  een	
  overgangsregeling	
  vast 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  door	
  
gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden .	
  
-­‐ Breid	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  op	
  korte	
  termijn	
  uit	
  voor	
  de	
  z outwinning,	
  de	
  g eothermie	
  en	
   de	
  na-­‐ ijende	
  
gevolgen	
  van	
  de	
   vroegere	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
	
  
De	
  voorgestelde	
  onafhankelijke	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  leiden	
  tot	
  een	
  verbreding	
  van	
  het	
  draagvlak	
  
voor	
  mijnbouwactiviteiten 	
  met	
  een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
  de	
  lusten.	
  De	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschade	
  is	
   daarbij	
  laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel,	
  waarbij	
  de	
  burger	
  centraal	
  
staat. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre>	
   2	
  	
  
Inhoudsopgave 	
  
	
  
Samenvatting 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  1	
  
	
  Inhoudsopgave 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  2	
  
	
  1. Inleiding,	
   adviesverzoek 	
  en	
  w erkwijze 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  3	
  
	
  2. Uitgangspunten 	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  5	
  
	
  3. Landelijke	
  Aanpak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
  9	
  
	
  4. Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
   	
   	
   	
   	
   	
   13	
  
	
  5. Vervolgstappen	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   21	
  
	
  	
  	
  Bijlagen 	
  
	
  A. Geconsulteerde	
  instanties	
  en	
  personen 	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   23	
  
	
  B. Schadebeoordeling 	
  	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   	
   24	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre>	
   3	
  1.	
   Inleiding ,	
  advie sverzoek	
  en	
  werkwijze 	
  
	
  
Sinds	
  de	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  in	
  Groningen	
  roepen	
  mijnbouwactiviteiten	
  bij	
  
bewoners	
  en	
  bestuurders	
  in	
  heel	
  Nederland	
  emoties	
  op	
  rond	
  de	
   risico’s,	
   de	
  verdeling	
  van	
   de	
  lasten	
  en	
  
de	
  lusten	
  en	
  de	
  afhandeling	
   van	
  scha des	
  aan	
  met	
  name	
  woningen .	
  Niet	
  in	
  de	
  laatste	
  plaats	
  is	
  dat	
  het	
  
gevolg	
  van	
  de	
  wijze	
  waarop	
  de	
  schadeafhandeling	
  in	
  de	
  provincie	
  G roningen	
  de	
  afgelopen	
  jaren	
  heeft	
  
plaatsgevonden. 	
  
	
  Mijnbouw 	
  in	
  Nederland	
  bestaat	
   in	
  vele	
  vormen .	
  De	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groninge nveld	
  is	
  het	
  meest	
  
bekend,	
  maar	
  ook	
   wordt	
   olie	
  en	
  gas	
   gewonnen	
   uit	
  ongeveer	
   150	
  zogenaamde	
   kleine	
  velden	
  op	
   het	
  land	
  
en	
  in	
  de	
  Noordzee .	
  Verder	
   wordt	
   zout	
   gewonnen	
   uit	
  de	
  ondergrond	
  en	
  tot	
  in	
  de	
  jaren	
  zeventig	
  van	
  de	
  
vorige	
  eeuw	
  war en	
  de	
  kolenmijnen	
  in	
  Limb urg	
  actief.	
   De	
  naijlende	
  gevolgen	
  daarvan	
  zijn	
  nog	
  steeds	
  
aanwezig.	
   Meer	
  recent	
   groeit	
   de	
  ervaring	
  met	
  en	
  de	
  belangstelling	
  voor	
  de	
  winning	
  van 	
  warmte	
  uit	
  
diepere	
  aardlagen,	
  de	
   geothermie. 	
  
	
  	
  Inmiddels	
  is	
  in	
  Nederland	
  de	
  ontwikkeling	
  en	
   de	
  uitvoering	
  van	
  een	
  programma	
  voor	
  energietransitie	
  in	
  
gang	
  gezet.	
   Voor	
  de	
  voortgang	
  van	
  de ze	
  energietransitie ,	
  waarbij	
  voorlopig	
  de	
  gaswinning	
  nog	
  een	
  
belangrijke	
  rol	
  speelt,	
   is	
  herstel	
  van	
  vertrouwen	
  in	
  mijnbouwactiviteiten 	
  en	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
eventuele	
  mijnbouwschade	
   van	
  groot	
  belang.	
  
	
  In	
  haar	
  verkenning	
  naar	
  een	
  uniforme	
  en	
  onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
  in	
  Nederland	
  ‘Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  van	
  februari	
  2018	
   heeft 	
  de	
  Technische	
  Commissie	
  Bodembeweging	
  
(Tcbb)	
  geadviseerd :	
  
	
  	
  “	
  ...	
  om	
  te	
  komen	
  tot	
   een	
  uniforme	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschades. 	
  
Daarbij	
  zou	
  per	
  mijnbouwactiviteit	
  in	
  een	
  gebiedsarrangement	
  voorzien	
  moeten	
  worden	
  in	
  een	
  basisvoorziening	
  voor	
  een	
  snelle,	
  efficiënte	
  afhandeling	
  van	
  kleine	
  schades. 	
  ....	
  Mijnbouwsch ades	
  
moeten	
  kunnen	
  worden	
  aangemeld	
  bij	
  een	
  nieuw	
  landelijk	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  (IM).	
  Dit	
  Instituut	
  draagt	
  zorg	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  en	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schades	
  binnen	
  een	
  publiekrechtelijk	
  kader.”	
   	
  
	
  
Op	
  basis	
  hiervan	
  heeft	
  de	
  Minister 	
  van	
  EZK	
  in	
  Kamerbrieven	
  van	
  30	
  mei	
  2018	
  en	
  9	
  oktober	
  2018	
  
aangegeven	
  voornemens	
  te	
  zijn	
  een	
  “onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  commissie	
  (Commissie	
  
Mijnbouwschade)	
  in	
  het	
  leven	
  te	
  roepen,	
  waar	
  gedupeerden	
  van	
  mogelijke	
  mijnbouwschade,	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningerveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg,	
  hun	
  verzoek	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan	
  kunnen	
  indienen.	
  Deze	
  commissie	
  zal	
  moeten	
  zorgen	
  voor	
  een	
  onafhankelijke	
  beoordeling	
  van	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschades	
  en	
  van	
  verzoeken	
  tot	
  vergoeding	
  daarvan.” 	
  	
  
	
  Op	
  19	
  oktober	
  2018	
   heeft	
  de	
  Minister	
   van	
  EZK	
   de	
  Tcbb	
  gevraagd	
  te	
  komen	
  tot	
  een	
  voorstel	
  voor	
  een	
  
uniform	
  gedragen	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  voor	
  de	
  kleine	
  gasvelden	
  op	
  land ,	
  dat	
  als	
  basis	
  kan	
  dienen	
  
voor	
  een	
  integrale,	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
   de	
  afhandeli ng	
  van	
   alle	
  mijnbouwschades 	
  in	
  Nederland,	
  niet	
  
zijnde	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg.	
  Deze	
  mijnbouwschades	
  zullen	
  in	
  dit	
  advies	
  worden	
  aangeduid	
  met	
  ‘de	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland’	
  (waaronder	
  dan	
  oo k	
  begrepen	
  zijn	
  de	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  die	
  niet	
  het	
  gevolg	
  
zijn	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  of	
  de	
  gasopslag	
  Norg). 	
  
	
  In	
  hoofdstuk	
  2	
  van	
  het	
  voorliggende	
  advies	
  formuleert	
  d e	
  Tcbb	
  eerst	
   de	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  
landelijke	
  aanpak	
   voor	
  d e	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouw schades. 	
  Vervolgens	
  wordt	
  i n	
  hoof dstuk	
  3	
  	
   deze	
  
landelijke	
  a anpak	
   nader	
  uitgewerkt.	
   Hoofdstuk	
  4	
  betreft	
  de	
  uitwerking	
  v an	
  een	
   Schadeprotocol	
  
Gaswinning	
   Kleine	
  V elden 	
  op	
  L and.	
  In	
  hoofdstuk	
  5	
  wordt	
  ingegaan 	
  op	
  de	
  ver volgstappen	
  die	
  n odig	
  zijn	
  
voor	
  de	
  verdere	
   ontwikkeling	
  van	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
   en	
  op	
   een	
  passende	
  overgangsregeling .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre>	
   4	
  	
  
Dit	
  advies	
  is	
  tot	
  stand	
  gekomen	
  met	
  de	
  inbreng	
  van	
   verschillende	
  belanghebbenden	
   in	
  gesprekken,	
  
bijeenkomsten	
  en	
  workshops	
  met	
  bewonersgroepen,	
   landelijk e	
  en 	
  lokale	
  bestuurders,	
  mijnbouw -­‐
maatschappijen	
   en	
  overige	
  instanties	
   gerelateerd	
  aan	
   de	
  gaswinning 	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden 	
  (zie	
   bijlage	
  A) .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre>	
   5	
  2.	
   Uitgangspunten	
  voor	
  de 	
  landelijke	
  a anpak 	
  	
  
	
  
De	
  Tcbb	
   formuleert	
  de	
  volgende 	
  uitgangspunten	
  voor	
   een	
  landelijke	
  aanp ak	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
mijnbouwschades .	
  Deze	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  toegepast	
  bij	
  verschillende	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk	
  
de	
  gaswinning 	
  uit	
  kleine	
  velden 	
  (waaronder	
  de	
  gasopslag	
  in	
  andere	
  velden	
  dan	
  Norg) ,	
  de	
  zoutwinning,	
  
de	
  geothermie	
  en	
  de	
  naijlende	
  g evolgen	
  van	
  de	
  vroegere	
  steenkolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  
Uniforme 	
  aanpak	
  
Een	
  belangrijk	
  u itgangspunt	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  is 	
  dat	
  geen	
  rechtsongelijkheid	
  ontstaat.	
  Dat	
  
betekent	
  dat	
  alle	
  meldingen	
  van	
  mijnbouwschade	
  op	
  uniforme	
  wijze	
  worden	
  af gehandeld,	
  
onafhankelijk	
  van	
  het	
  type	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  woonplaats	
  van	
   betrokkenen.	
   	
  
	
  In	
  verband	
  met	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  is	
  de	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades	
  inmiddels	
  d oor	
  de	
  wetgever	
  in	
  
het	
  publieke	
  domein	
  geplaatst	
  om	
  daarmee	
  te	
  kunnen	
  voorzien	
  in	
  een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling	
  van	
  die	
  schades.	
   	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  zijn	
  burgers	
  nu	
  nog	
  in	
  beginsel	
  aangewezen	
   op	
  een	
  procedure	
  tegen	
  de	
  mijnbouwexploitant	
  bij	
  de	
  civiele	
   rechter.	
   Ook	
  hebben	
  burgers	
  
op	
  grond	
  van	
  de	
  Mijnbouwwet	
  de	
  mogelijkheid	
  om	
  de	
  Tcbb	
   advies	
  te	
  vragen	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  
tussen	
  een	
  schade	
  en	
  een	
  mijnbouwactiviteit	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  die	
  schade .	
  Met	
  uitzondering	
  van	
  
Limburg	
  plegen	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  dit	
  advies	
  te	
  volgen.	
   Bij	
  de	
  uitvoering	
  van	
  enkele	
  
winningplannen	
   hebben	
   mijnbouwmaatschappijen	
   zelf	
  een	
  regeling	
   gemaakt 	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  
schade. 	
  	
  
	
  Voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijn bouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  
mijnbouwschades	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
   wil	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
   (onder	
   'publieke	
  regie’ )	
  voorzien	
  in	
  
een	
  snelle,	
  uniforme	
  en	
  laagdrempelige	
  afhandeling.	
  Daartoe	
  wil	
  hij	
  een	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  in	
  het	
  leven	
  roepen	
  die	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  	
  van	
  deze	
  mijnbouwschades	
  gaat	
  zorgdragen. 	
  
Laagdrempelig,	
  ruimhartig,	
  transparant	
  en	
  snel	
  	
  
In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  behoort	
  de	
  schadeafhandeling 	
  laagdrempelig,	
   ruimhartig	
  en	
  
transparant	
  te	
  zijn ,	
  waarbij	
  de	
  burg er	
  centraal	
  staat. 	
  Ook	
  dient	
   -­‐	
  zoals	
  de	
  Tcbb	
  in	
  haar	
  advies	
  ‘Help,	
  een	
  
scheur	
  in	
  mijn	
  huis!’	
  heeft	
  geadviseerd	
   -­‐	
  de	
  schadeafhandeling	
  zodanig	
  ingericht	
  te	
  zijn	
  dat	
  een	
  snelle,	
  
effici ënte	
  afhandeling	
  van	
  grotere	
  aantallen	
  kleine	
  schades	
  mogelijk	
  is. 	
  
Onafhankelijk	
  en	
  deskundig 	
  
De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  er	
  toe	
  leiden	
  dat	
  burgers,	
  die	
  schade	
  hebben	
  geleden	
  als	
  gevolg	
  van	
  mijnbouwactiviteiten,	
  niet	
  verzand	
  raken	
  in	
   verschillende	
  procedures ,	
  maar	
  die	
  schade	
  binnen	
  een	
  
redelijke	
  termijn	
  vergoed	
  krijgen	
  op	
  basis	
  va n	
  een	
  onafhankelijke	
  en	
  deskundige	
  beoordeling ,	
  die	
  voor	
  
alle	
  burgers	
  gelijk	
  is. 	
  
Aansluiten	
  bij	
  de	
  TCMG	
  
De	
  wijze	
  van 	
  afhandeling	
   sluit	
   waar	
  passend	
   aan	
  bij	
   de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  van	
  haar	
  
toekomstige	
  opvolger,	
  het	
  Instituut	
  Mijnbouwschade	
  Groningen	
  (I MG). 	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  het	
  
beoordelingskader 	
  dat	
  de	
  TCMG	
  heeft	
  ontwikkeld	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  	
  
Adequate	
  uitvoeringsorganisatie	
  
Uitgang spunt	
  is	
  ook	
  dat	
  bij	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voorzien	
  wordt	
  in	
   een	
  adequate	
  uitvoeringsorganisatie.	
  
Onderzocht	
   moet	
  worden	
  of	
   daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
   van	
  de	
  voor	
  de	
  TCMG	
   reeds	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre>	
   6	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  
	
  
Het	
  inrichten	
  van	
  een	
  aparte	
  uitvoeringsorganisatie	
  is	
  in	
  beginsel	
  niet	
  wen selijk	
   omdat	
  veel	
  van	
  de	
  
benodig de	
  elementen	
  al	
  ontwikkeld	
  zijn	
  door	
  de	
  TCMG .	
  Een	
  aparte	
   uitvoeringsorganisatie	
   met	
   een	
  
eigen	
   beoordelingskader 	
  voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  zou 	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
   ongewenste	
   verschillen	
  
in	
  aanpak.	
  Daarnaast	
  zouden	
  er	
  afstemmingsproblemen	
  kunnen	
  ontstaan	
  indien	
   er	
  sprake	
  is	
  van	
  
schades	
  als	
  gevolg	
  van	
  gestapelde	
  mijnbouwactiviteiten ,	
  zoals	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  gecombineerde	
  
bodembeweging	
  door	
  zout -­‐	
  en	
  gaswinning .	
  Het	
  'wiel	
  hoeft	
  dus	
  niet	
  opnieuw	
  te	
  worden	
  uitgevonden'.	
  
Geen	
  re chtsongelijkheid	
  
Met	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschade	
  in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  zullen	
   ten	
  opzichte	
  van	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  
TCMG	
   twee	
  verschillen	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mjnb ouwschades	
  (blijven)	
  bestaan,	
  te	
  weten	
  de	
  
toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  en	
  de	
  rechtsbescherming. 	
  
-­‐	
  	
  	
  	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  
Voor	
  schades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  door	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg	
  geldt	
   op	
  grond	
  van	
  6:177A	
  BW	
  de	
  toepassing	
  van	
  het	
   zogenoemde	
  wettelijk	
  
bewijsvermoeden .	
  Voor	
  overige	
  mijnbouwschades	
  in	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  voor	
  mijnbouwschades	
  
in	
  de	
  rest	
  van	
  Nederland	
  geldt	
  dit	
  wetsartikel	
  niet.	
  De	
  landelijke	
  aanpak	
  moet	
  zodanig	
  worde n	
  
vormgegeven	
  dat	
  dit	
  verschil	
  materieel	
  gezien	
  voor	
  burgers	
  geen	
  effect	
  heeft	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Toepassing	
  van	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  leidt	
  er	
  in	
  Groningen	
  toe	
  dat	
   de	
  TCMG	
  uitgaa t	
  van	
  
causaliteit	
  als	
  de	
  schade	
  naar	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  ontst aan	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg	
  en	
  als	
  de	
  schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  
heeft.	
  Als	
  aangetoond	
  word t	
  dat	
  de	
  schade	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  heeft	
  dan	
  is	
  daarmee	
  het	
  
bewijsvermoeden	
  w eerlegd 	
  en	
  is	
  er	
   geen	
  sprake	
  van	
  causaliteit. 	
  
	
  In	
  het	
  kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  dient 	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  Tcbb 	
  ook	
  voor 	
  overige	
   mijnbouw -­‐
schades	
  in	
   Nederland	
   als	
  uitgangspunt 	
  te	
  gelden	
  dat	
  causaliteit	
  met	
  bodembeweging	
  door	
  mijnbouw	
  is	
  
aangetoon d	
  indien	
  de	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  door	
  de	
  mijnbouw	
  en	
  als	
  de	
  
schade	
  geen	
  evidente ,	
  aantoonbare	
  andere	
  oorzaak	
  heeft.	
  De	
  beoordeling	
  van	
  mijnbouwschades	
   zal	
  
daarmee 	
  materieel	
  voor	
  geheel	
  Nederland	
   gelijk 	
  zijn.	
  
-­‐ rechtsbescherming	
  
Een	
  burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de 	
  TCMG	
  (en	
  later	
  het	
  IMG) ,	
  kan	
   daartegen	
  
opkomen ,	
  eerst	
  bij	
  de	
   Deelcommissie	
  Bezwaar	
  van	
  de	
  TCMG	
  en	
  vervolgens 	
  bij	
  de	
  bestuursrechter. 	
  De	
  
bestuursrechter	
  past	
  evenals	
  de	
  TCMG	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden 	
  toe.	
  
	
  Een	
   burger ,	
  die	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  een	
  uitspraak	
  van	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade 	
  zal,	
  ook	
  na 	
  
indiening	
  van	
  een	
  zienswijze ,	
  alsnog	
  naar	
  de	
  civiele	
  rechter	
  kunnen	
  gaan	
  voor	
  een	
  beoordeling	
  van	
  zijn 	
  
schadeclaim.	
   In	
  de	
  procedure	
  bij	
  de	
  civiele	
  rechter 	
  is	
  het	
  wettelijk	
  bewijsvermoeden	
  niet	
  van	
  
toepassing. 	
  
Zes	
  elementen	
  
De	
  minister	
  heeft	
  aan	
  de	
  Tcbb	
  gevraagd	
   om	
  met	
  een	
  voorstel	
  te	
  komen	
  voor 	
  een	
  schadeprotocol	
  
Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land.	
  Een	
  schadeprotocol	
  staat	
  echter	
  niet	
  op	
  zichzelf.	
  Uitgangspun t	
  is	
  dat	
  
de	
  Landelijke	
  Aanpak	
  Afhande ling	
  Mijnbouwschade	
   de	
  volgende	
  zes	
  elementen	
  omvat :	
  
	
  1. Een	
   centraal	
  meldpunt 	
  voor	
  mijnbouwschade ,	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade 	
  (LLM).	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>    2. Een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) voor de beoordeling en de afhandeling van  mijnbouwschades.   3. Een uitvoeringorganisatie voor de CM.   4. Een landelijke schadeprotocol per mijnbouwtype.   5. Een convenant per mijnbouwtype tussen de Staat en de mijnbouwmaatschappijen met afspraken  over de schadeafhandeling door de CM.   6. Gebiedsarrangementen die voorzien in een adequate communicatie over de mijnbouwactiviteiten  in een bepaald gebied en een passende verdeling van de lasten en de lusten van die  mijnbouwactiviteiten.    De minister van EZK heeft ervoor gekozen om de schadeafhandeling door de TCMG in het publieke  domein te plaatsen en de afhandeling van mijnbouwschade die niet onder de TCMG valt onder publieke  regie te laten afhandelen. In dit advies is de Tcbb van deze keuze uitgegaan. In essentie dient de  schadeafhandeling procedureel zo veel mogelijk volgens dezelfde richtlijnen en stappen plaats te  vinden, onafhankelijk of deze wordt uitgevoerd door de TCMG in het publieke domein of door de CM  ender publieke regie. Voor de burger mag het resultaat van de wijze van afhandeling daardoor niet  worden beïnvloed. Uit het oogpunt van uniformiteit heeft het naar het oordeel van de Tcbb de  voorkeur om het verschil op termijn op te heffen.    In figuur 1 is de procesgang bij de afhandeling van mijnbouwschade volgens deze nieuwe landelijke  aanpak op hoofdlijnen schematisch weergegeven.    Schademelding bij Landelijk  Loket Mijnbouwschade                    Betreft de schadeoorzaak gaswinning Neen    Groningenveld en/of gasopstag Norg?                    Afhandeling door CM    Dient de schade  vergoed te worden?    Afhandeling door TCMG    Dient de schade  vergoed te worden?                                              Schade vergoeden            Schade vergoeden  Zilk enter DA ARL          Figuur 1 - Afhandeling mijnbouwschades in het publieke domein en onder publieke regie</pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre>	
   8	
  	
  
Bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  worden	
  bijbehorende	
  schadeprotollen	
  toegepast	
  en	
  wordt	
  rekening	
  
gehouden	
  met	
  de	
  i nhoud	
  van	
  bestaande	
   regelingen ,	
  gebieds convenanten	
  en	
  gebiedsarrangementen	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  Naast	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade	
   blijft 	
  –	
  
zoals	
   reeds	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!' 	
  	
  –	
  ook	
  het	
  volgende	
  nodig: 	
  
	
  -­‐ Een	
  integrale	
  en	
  transparante	
  beoordeling	
  van	
  risico’s	
   voorafgaand
	
  aan	
  de	
  start	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten	
  en	
  heldere	
  afspraken	
  tussen	
  mijnbouwbedrijven,	
  Rijk	
  en	
  regionale	
  overheden	
  omtrent	
  de	
  verdeling	
  van	
  de	
   lasten	
  en	
   de	
  lusten.	
  
	
  -­‐ Een	
  transparante	
  en	
  onafhankelijke	
  monitoring	
  van	
  mogelijke	
  schaderisico’s	
   tijdens
	
  de	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  door	
  inzichtelijk	
  te	
  maken	
  welke	
  bodembeweging	
  (bodemdaling	
  en	
  bodemtrilling)	
  feitelijk	
  optreedt.	
  Uitgangspunt	
  daarbij	
  zal	
  moeten	
  zijn	
  dat	
  een	
  geïnteresseerde	
  burger	
  eenvoudig	
  het	
  verloop	
  van	
  de	
  bodembeweging 	
  in	
  zijn	
  omgeving	
  moet	
  kunnen	
  volgen. 	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  verwijst	
  in	
  dit	
  verband 	
  ook	
  naar	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
  d.d.	
  06 -­‐09-­‐2018	
  over	
  de	
  representatieve	
  
nulmeting	
  aan	
  gebouwen.	
   De	
  Tcbb	
  concludeert	
  in	
  dat	
  advies	
  dat	
   de	
  representatieve	
  nulmeting	
   slechts	
  
een	
  beperkte	
  meerwaarde	
  heeft	
  en	
   adviseert	
   in	
  te	
  zetten	
  op 	
  een	
  uitbreiding	
  van	
  de	
  meetnetten	
  boven	
  
de	
  kleine	
  velden.	
  Daarmee	
  is	
  voor	
  burgers	
  inzichtelijk	
  welke	
  bodembeweging	
  i s	
  opgetreden,	
  terwijl	
  die	
  
informatie	
  ook	
  belangrijk	
  is	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventueel	
  gemelde	
  schades.	
  De	
  Tcbb	
  benadrukt	
  ook	
  in	
  dit	
  advies	
  het	
  belang	
  daarvan. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre>	
   9	
  3.	
   Landelijke	
  Aan pak	
  Afhandeling	
  Mijnbouwschade 	
  
	
  
In	
  hoofdstuk	
  2	
  zijn	
  de	
  zes	
  elementen	
   genoem d	
  waaruit	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  bestaat.	
  In	
  dit	
  hoofdstuk	
  
worden	
  deze	
   elementen 	
  nader	
   uitgewerkt .	
  
1.	
   Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
Het	
  huidige	
  Landelijk	
  Loket	
   Mijn bouwschade 	
  (LLM),	
  dat	
  is	
  ondergebracht	
  bij	
  RVO,	
  kan	
   momenteel	
  
melders	
  van	
  schade	
  helpen	
  bij	
  het	
  bepalen	
  v an	
  de	
  aansprakelijke	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  bij	
  het	
  
indienen	
  van	
  een	
  schadeclaim	
  bij	
  die	
  mijnbouwmaatschappij. 	
  
	
  In	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  wordt	
  h et	
  LLM 	
  verder	
  ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  digitaal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade,	
  waar	
  burgers,	
  die	
  vermo eden	
  dat	
  zij	
  schade	
  hebben	
  als	
  gevolg	
  van	
  
mijnbouwactiviteiten,	
  hun	
  schade	
  kunnen	
  melden	
  en	
   als	
  centraal	
   digitaal	
   informatiepunt,	
  dat	
  een	
  
burger	
  alle	
  informatie	
  geeft	
  rond	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  Nederland .	
  Het	
  LLM	
  geeft	
  de	
  schademelder	
  
dan	
  informatie	
  over	
  welke	
  gegevens	
  de	
  melder	
  dient	
  te	
  verstrekken	
  over	
  de	
  gemelde	
  schade.	
   	
  
	
  Met	
  een	
  centraal	
  meldpunt	
  wordt	
  bereikt	
  dat	
  alle	
  burgers	
  één	
  loket	
  hebben	
  in	
  het	
  geval	
  zij	
  schade	
  willen	
  melden,	
  ongeacht	
  hun	
  woonplaats	
  en	
  ongeacht	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  die	
  de	
  schad e	
  heeft	
  
veroorzaakt. 	
  
	
  Het	
  LMM	
  zorgt	
   dat	
  de	
   ontvangen	
  schademeldingen	
   word en	
  doorgeleid	
  naar	
  hetzij	
  de	
  TCMG	
   (indien	
  de	
  
schade	
   gerelateerd	
   is	
  aan	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en/of	
  de	
  gasopslag	
  in	
  Norg )	
  hetzij	
  de	
  
Commissie	
  Mijnbouws chade .	
  In	
  gevallen	
  v an	
  twijfel	
  wordt	
  de	
  schademelding	
   ook	
  doorgeleid	
  naar	
  de	
  
CM	
  voor	
  nader	
  advies 	
  over	
  de	
  te	
  volgen	
  route.	
  
2.	
   Commisie	
  Mijnbouwschade	
  
Door	
  de	
   Staat 	
  wordt	
   een	
   landelijke	
  Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM)	
  ingesteld,	
  met	
  als	
  taak	
  de	
  
onafhankelijke	
  afhandeling	
  van	
  all e	
  mijnbouwschades	
  in	
  Nederland	
  uitgezonderd	
  de	
  mijnbouwschades	
  
door	
  de	
  gaswinning	
  in	
  het	
  Groningenveld	
  en	
  de	
  gasopslag	
  Norg. 	
  
	
  De	
  CM	
  bestaat	
  uit	
   minimaal	
  3	
  en	
  maximaal	
  7	
  onafhankelijke	
  leden.	
  In	
  de	
  commissie	
  is	
  juridische,	
  
communicatieve	
  en	
  technisch	
  bestuu rskundige	
  kennis	
  aanwezig,	
  alsmede	
  kennis	
  van	
  bouwconstructies,	
  
diepe	
  ondergrond,	
  ondiepe	
  ondergrond	
  en	
  mijnbouwactiviteiten. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  voor	
  haar	
  werkzaamheden 	
  kamers 	
  in.	
  Deze	
  kamers	
  betreffen	
   de	
  gaswinning	
   uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land,	
  de	
  zout winning,	
   de	
  geothermie	
  en	
   de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  
Limburg,	
  dan	
  wel	
  combinaties	
  daarvan. 	
  
	
  De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  CM	
  is	
  in	
  overeenstemming	
  met	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  het	
  betreffende	
  mijnbouwtype	
  waarbij	
  tevens	
  rekening	
  word t	
  gehouden	
  met	
  de	
  inhoud	
   van	
  het	
  voor	
  dat	
  mijnbouwtype	
  
gesloten 	
  Convenant	
  en	
   eventuel e	
  regelingen,	
  gebiedsconvenanten	
  en	
   gebiedsarrangement en	
  
voorzover	
  van	
  belang	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  De	
  CM	
  maakt	
  gebruik	
  van	
  gekwalificeerde,	
  onafhankelijke	
  deskundigen,	
  confo rm	
  de	
  schadeprot ocollen. 	
  
	
  De	
  CM	
  kan	
  de	
  minister	
  van	
  EZK	
  adviseren	
  over	
  diverse	
  aangelegenheden	
  rond	
  de	
  afhandeling	
  van	
  mijnbouwschade,	
  waar 	
  nodig	
  in	
  overleg	
  met	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  
	
  De	
  CM	
  beschikt	
  over	
  passende	
  publieke	
  financiering. 	
  
	
  Bij	
  de	
  instelling	
  va n	
  de	
  CM	
  wordt 	
  voorzien 	
  in	
  een	
  procedure	
  voor	
  periodieke	
  evaluatie	
  van	
  de	
  CM	
  met	
  
inbreng	
  vanuit	
  betrokken	
  burgers,	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre>	
   10	
  3.	
   Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  CM	
   moet 	
  gebruik	
  kunnen	
  maken	
  van	
  een	
   adequate	
  uitvoeringsorganisat ie.	
  Zoals	
  bij	
  de	
  
uitgangspunten	
  is	
   vermeld 	
  moet	
  worden	
  onderzocht	
  of	
  daarvoor	
  gebruik	
  kan	
  worden	
  gemaakt	
  van	
  de	
  
voor	
  de	
  TCMG	
  reeds	
  beschikbare	
  uitvoeringsorganisatie.	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  
TCMG	
  plaats	
  te	
  vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
   TCMG	
  v oor	
  de	
  
schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
	
  Nagegaan	
  moet	
   daarbij	
   worden	
  of,	
  en	
  zo	
  ja	
  welke	
  aanpassingen	
  en	
  aanvullingen	
  nodig	
  zijn	
  in	
  de	
  
uitvoeringorganisatie	
  en	
   in	
  het	
  beoordelingskader 	
  van	
  de	
  TCMG ,	
  in	
  eerste	
  instantie	
  in	
  re latie	
  tot	
  de	
  
gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  v elden,	
  later	
  ook	
  voor	
  de	
  andere	
  types	
  mijnbouw. 	
  Gedacht	
  kan	
  daarbij	
  worden	
  
aan	
  een	
  separate	
  afhandelingslijn	
   binnen	
  de	
  uitvoeringsorganisatie	
   met	
  voldoende	
  capaciteit ,	
  die	
  
beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  kan	
  worden	
  aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
   Belangrijk	
   is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
   snel	
  kunnen	
  worden	
  afgehandeld. 	
  
4.	
   Schadeprotocollen	
  
Door	
   de	
  Staat 	
  wordt	
  per	
  mijnbouwtype	
  een	
  landelijk	
  schadeprotocol	
  vastgesteld	
  voor	
  de	
  
mijnbouwtypes: 	
  
	
  -­‐ gaswinning	
  kleine	
  velden	
  op	
  land; 	
  
-­‐ zout winning; 	
  
-­‐ geothermie; 	
  
-­‐ naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg.	
   	
  	
  
	
  De	
  schadeprotocollen	
  zijn	
  bijlagen	
  bij	
  het	
  instellingbesluit	
  van	
  de	
  CM.	
   	
  
	
  
Elk	
  schadeprotocol	
  bevat	
  een	
  set	
  van	
  regels	
  die	
  worden	
  gehanteerd	
  door	
  de	
  CM	
  bij	
  de	
  beoordeling	
  en	
  
de	
  vergoeding	
  van	
  schades.	
  Naast	
  regels	
  die	
  generiek	
  van	
  toepassing	
  zijn	
   kan	
  een	
  schadeprotocol	
  regels	
  
bevatten	
  die	
  specifiek	
   van	
  toepassing	
   zijn	
  voor	
  het 	
  betreffende	
  mijnbouw type .	
  	
  
	
  De	
  generieke	
   regels	
  in	
  de	
  schadeprotollen	
  betreffen	
  de	
  volgende	
  onderwerpen: 	
  
	
  1. Begripsomschrijvingen .	
  
2. Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen .	
  
3. Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie.	
  
4. Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding .	
  
5. De	
  te	
  volgen	
  proce dure	
  bij	
  de	
  schadeafhandeling	
  (zonder	
  of	
  met	
  deskundigenonderzoek) .	
  	
  
6. Benoeming	
  van	
  deskundige(n)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder .	
  
7. Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) .	
  
8. Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n) .	
  
9. Uitspraak	
  van	
  de	
  CM .	
  
10. Vergoeding	
  van	
  de	
  schade.	
  
	
  Voor	
  het	
  Schadeprotoco l	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  zijn	
  deze	
  onderwerpen	
  nader	
  uitgewerkt	
  in	
  
hoofdstuk	
  4.	
   De	
  opzet	
   hiervan 	
  sluit	
  zo	
  veel 	
  mogelijk	
   aan	
  bij	
   de	
  opzet	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  dat	
  
onderdeel	
  is	
  van	
  het	
  instellingsbesluit	
  van	
  de	
  TCMG	
  d.d.	
  31 -­‐01-­‐2018	
  en	
  de	
   opzet	
  van	
  de	
  door	
  de	
  TCMG	
  
vastgestelde	
  voorlopige	
  werkwijze	
  d.d.	
  17 -­‐04-­‐2018.	
   	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  zonodig	
  per	
  schadeprotocol	
  een	
  nadere	
  werkwijze	
  vast	
  voor	
  de	
  afhandeling	
  van	
  schades. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  tevens	
  een	
  beoordelingskader	
  vast	
  dat	
  door	
  deskundigen	
  gehanteerd	
  wordt	
  bi j	
  de	
  
beoordeling	
  van	
  schades.	
   	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre>	
   11	
  Uitgaande	
  van	
  het	
  primaat	
  van	
  de	
  publi eke	
  regie	
  is	
  de 	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  voor	
  de	
  
betreffende	
  mijnbouwmaatschappij	
  die	
  de	
  scha de	
  conform	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  vergoedt 	
  aan	
  de	
  
schademelder.	
   Dit	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  de 	
  te	
  sluiten	
  convenanten	
  tussen	
  de	
   Staat 	
  en	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  (zie	
  hierna). 	
  
	
  
De	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
  voorziet	
  niet	
  in	
  een	
   bezwaar -­‐	
  of	
  beroepsmogelijkheid	
  voor	
  de	
  
schademelder.	
  Indien	
  de	
  schademelder 	
  het	
  niet	
  eens	
  is	
  met	
  de	
  uitspraak	
  van	
  de	
  C M	
  kan	
  deze	
   zich	
  
wenden	
  tot	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  om	
  voor	
  het	
  begrip	
  schade	
   aan	
  te	
  sluiten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  Wetboek.	
  Daarbij	
  geldt	
  dat	
  
de	
  voorgestelde	
  landelijke	
  aanpak	
  met	
  name	
  is	
  bedoeld	
  voor	
  burgers	
  die	
  schade	
  	
  ondervinden	
  aan	
  hun	
  eigendom. 	
  In	
  beginsel	
  betreft	
  dit	
   fysieke	
  schade	
  aan	
  won ingen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
   en	
  materië le	
  
schade 	
  die	
  het	
  gevolg	
   is	
  van	
  deze	
  fysieke	
  schade .	
  De	
  Tcbb	
  stelt	
  voor	
  om	
   –	
  evenals	
  is	
  geschied	
  bij	
  de	
  
instelling	
  van	
  de	
  TCMG	
  – 	
  de	
  schade	
  die	
  via	
  de	
  landelijke	
  a anpak	
  voor	
  vergoeding	
  in	
  aanmerking	
  komt	
  
vooralsnog	
  te	
  beperken	
  tot	
  deze	
  fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  objecten	
  en	
  de	
  materiële	
  schade	
  die	
  daarvan	
  het	
  gevolg	
  is.	
  In	
   vervolg	
  op	
  de	
  rechtsontwikkeling 	
  zou	
  de	
  reikwijdte	
  van	
  
de	
  landelijke	
  aanpak	
  dan	
  nog	
  uitgebreid	
  kunnen	
  worden	
  met	
  de	
  beoordeling	
  van	
   immateriële	
  schade	
  
en/of	
  de	
  waardevermindering	
  van	
  objecten. 	
  
5.	
   Convenanten	
  
Tussen	
  de	
  Staat	
  en	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
   wordt 	
  per	
  mijnbouwtype	
   een	
  convenant 	
  gesloten	
  
waarin	
   afspraken	
   worden 	
  vastgeleg d	
  over	
  de	
   afhandeling	
  van	
  mijnbouw schade	
  door	
  de	
  CM 	
  en	
  het	
  
daarbij	
  gehanteerde	
  schadeprotocol .	
  
	
  
De	
  afspraken	
   behel zen	
  onder	
  meer	
  dat	
  de 	
  uitspraken	
  van	
  de	
  CM	
  bindend	
  zijn	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  die	
  zich	
  verplichten	
  tot	
  betaling	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  vas tgestelde	
  
schadevergoedingen	
  aan	
  schademelders.	
   De	
  afspraken	
   betreffen	
  ook	
  de	
  financiering	
  van	
  de	
  kosten	
  van	
  
de	
  schadeafhandeling	
  door	
  de	
  CM	
   en	
  de	
   financiering	
  van	
  de	
  door	
  de	
  CM	
  toegekende	
  
schadevergoedingen .	
  
	
  
De	
  Tcbb	
  adviseert	
   in	
  ieder	
  geval	
  de	
  volgende	
  o nderwerpen	
   in	
  de	
  convenanten	
  te	
  regelen: 	
  
	
  1. Verantwoordelijkheden	
  van	
  betrokken	
  partijen .	
  
2. Commitment	
  aan 	
  de	
  CM	
  en	
  de	
   uitspraken	
  van	
  de	
  CM .	
  
3. Commitment	
  aan	
  het	
  betreffende	
  s chadeprotocol.	
  
4. De	
  relatie	
  met	
  gebieds arrangementen ,	
  regionale	
  en	
  lo kale	
  afspraken	
  en	
  re gelingen .	
  
5. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   schadeafhandeling	
  door	
  de	
   CM	
  en	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie .	
  
6. Financiële	
  afspraken	
  ten	
  aanzien	
  van	
  de	
   door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  s chade vergoedingen .	
  
7. In-­‐	
  en	
  uittreden	
  van	
  partijen. 	
  
6.	
   Gebiedsarrangementen	
  
In	
  het	
  T cbb-­‐advies	
  ‘ Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  h uis!’	
  	
   is	
  het	
  begrip	
  gebiedsarrangement	
   geïntroduceerd.	
  
Een	
  gebiedsarrangement	
   is	
  bedoeld	
  om	
  afspraken	
   vast	
  te	
  leggen	
   tussen	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  en	
  
belanghebbenden	
  in	
  de	
  omgeving	
  van	
   een	
  mijnbouwactiviteit	
  over	
  (a)	
  de	
  communicatie	
  over	
  de	
  
mijnbouwactiviteit	
  en	
  (b)	
   een	
  passende	
  verdeling	
  van	
  de	
  lasten	
  en	
   de	
  lusten	
  van	
  die	
  activiteit .	
  	
  
	
  Inmiddels	
  wordt	
  bij	
  de	
  (hernieuwde)	
  vaststelling	
  van	
  winningsplannen 	
  al	
  steeds	
  meer	
   aandacht	
  besteed	
  
aan	
  het	
  onderzoeken	
  van	
  schaderi sico’s	
  (voorafgaand	
  aan	
  een	
  winning)	
   en	
  de	
  monitoring	
  van 	
  
schaderisico’s	
  (tijdens	
  een	
  winning).	
  Die	
  monitoring	
  houdt	
  in	
  dat	
  tijdens	
  de	
  mijnbouwactiviteit	
  bodembewegingen	
  permanent	
  worden	
  geregistreerd.	
   In	
  gebiedsarrangementen	
  kan	
  worden	
  vastgelegd	
  
dat,	
  en	
  op	
  welke	
  wijze	
  de	
  betreffende	
  meetresultaten	
  toegankelijk	
  worden	
  gemaakt	
  voor	
  burgers .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre>	
   12	
  	
  
Binnen	
  het	
  mijnbouwtype	
  gaswinning	
  uit	
  kleine	
  velden	
  zetten	
  mijnbouwmaatschappijen	
  nu	
  reeds	
  bij	
  
nieuwe	
  mijnbouwactiviteiten 	
  samen	
  met	
  de	
  omgeving	
  zogenaamde	
   projectafst emmingsprogramma’ s	
  
op,	
  overeenkomstig	
  de	
  gedragscode	
  van 	
  de	
  bra nchevereniging	
  van	
  olie -­‐	
  en	
  gasmaatschappijen	
  
(Nogepa ).	
  Tevens	
  is	
   sprake	
  van	
  zogenaamde	
  gebiedsconvenanten.	
  Deze	
  
projectafstemmingprogram ma's	
  en	
  gebiedsconvenanten	
   zouden	
  onderdeel	
  kunnen	
  zijn	
   van	
  een	
  
gebiedsarrangement	
  voor	
  het	
  betreffende	
   winningsgebied. 	
  	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
   om	
  in	
  winningsgebieden	
   de	
  totstandkoming	
  en	
  verdere	
  ontwikkeling	
  van	
  
gebiedsarrangementen	
   te	
  stimuleren	
  door	
  middel	
  van	
   omgevingsprocessen .	
  De	
  nieuwe 	
  Omgevingswet	
  
biedt	
  hie rvoor	
  ook	
  instrumenten	
  aan. 	
  
	
  In	
  een	
  omgevingsproces	
  kunnen	
  betrokken	
  zijn :	
  
	
  -­‐ gemeente(s) ;	
  
-­‐ provincie(s) ;	
  
-­‐ waterschap(pen) ;	
  
-­‐ burgers ;	
  
-­‐ mijnbouwmaatschappij(en) ;	
  
-­‐ Staat	
  der	
  Nederlanden .	
  
	
  
Momenteel 	
  worden	
   al	
  op	
  enkele	
  plaatsen 	
  omgevingsprocessen	
   geïnitieerd	
   om	
  tot	
  nadere	
  afspraken	
  te	
  
komen 	
  tussen	
  burgers,	
  lokale	
  en	
  regionale	
  overheden	
  en	
  mijnbouwmaatschappijen	
  rond	
  
mijnbouwactiviteiten	
  in	
  een	
  winningsgebied. 	
  Zo	
  	
  participeert	
  d e	
  NAM	
   in	
  het	
  omgevingsproces	
  Ternaard	
  
en	
  initieert 	
  zij	
  een	
  vergelijkbaar	
  proces	
  in	
   de	
  regio 	
  Assen .	
  Vermilion	
  participeert	
  in	
  een	
  project -­‐
afstemmingsprogramma	
  in	
  Weststellingwerf	
  en	
  Taqa	
  heeft	
   gebieds convenanten	
  gesloten	
   met	
  de	
  
Gemeenten	
   Alkmaar,	
   Bergen,	
   Heiloo	
  en	
  Schermer. 	
  
	
  
Een	
  omgevingsproces	
  zou	
  kunnen	
  leiden	
  tot	
  de	
   gezamenlijke	
  ontwikkeling	
   van	
  bijvoorbeeld 	
  
energietransitieprogramma’s,	
  waaraan 	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatsch appij	
  en	
  eventueel	
  ook	
  de	
  Staat	
  
een	
  financi ële	
  bijdrag e	
  leveren.	
  Zo’n	
  programma	
  kan	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  volgens	
  regelingen	
  als	
  
bijvoorbeeld	
  ISDE	
  stimuleren. 	
  
	
  	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre>	
   13	
  4.	
   Schadeprotocol 	
  Gaswinning	
   Kleine	
   Velden 	
  op	
  Land 	
  
	
  
In	
  dit	
  hoofdstuk	
  wordt	
  een	
  uitwerking	
  gegeven	
  van	
  het	
  schadeprotocol	
  voor	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  
velden	
  op	
  land. 	
  
Introductie	
  
Zoals	
  aangegeven	
  in	
  het	
  Tcbb -­‐advies	
   'Help,	
  een	
  scheur	
  in	
  mijn	
  huis!'	
   is	
  bij	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  
velden	
   op	
  land	
  de	
  situatie	
  anders	
  dan	
  in	
  Groningen.	
  De	
  veiligheidsrisico's	
  en	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  zijn	
  bij	
  
de	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  aanzienlijk	
  kleiner.	
   	
  
	
  Gaswinning	
  leidt	
  tot	
  bodemdaling	
  en	
  kan	
  leiden	
   tot	
  geïnduceerde	
  aardbevingen	
  met 	
  bodemtrilling	
   tot	
  
gevolg.	
  Bij 	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  de	
  bodemdaling	
  in	
  het	
  algemeen	
   zeer 	
  gering	
  waardoor	
  ook 	
  
de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  zeer	
  klein	
  is.	
   Echter,	
  omdat	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  niet	
  
volledig	
  is	
  uit	
  te	
  sluiten	
  zullen	
  sc hademeldingen	
  die	
  aan	
  bodemdaling	
  zijn	
  gerelateerd	
  ook	
  worden	
  
beoordeeld	
  door	
  de	
  CM. 	
  
	
  Bij	
  gaswinning	
  uit 	
  de	
  kleine	
  velden	
  kan 	
  schade	
   optreden 	
  door	
  bodemtrilling.	
   Zo	
  hebben	
   de	
  aardbeving	
  
met	
  magnitude	
  2,3	
  in	
  Emmen	
  op	
  30	
  september	
  2015	
  en	
  de	
  aardbeving	
  met	
  m agnitude	
  2,4	
  in	
  Zuidlaren	
  
op	
  23	
  december	
  2016 	
  tot	
  circa	
  500	
  schademeldingen	
  geleid.	
  Deze	
  schademeldingen 	
  zijn	
  inmiddels	
  
grotendeels	
  afgehandeld	
  door	
  de	
  NAM,	
  zij	
  het	
  met	
  veel	
  vertraging.	
  Met	
  de	
  beoogde	
  landelijke	
  aanpak	
  moeten	
   dergelijke	
  schade meldingen 	
  in	
  de	
  toekomst	
  sneller	
  en	
  efficiënter	
  afgehandeld 	
  kunnen	
  worden .	
  
De	
  wijze	
  van	
   afhandeling	
   wordt	
   in	
  het	
   Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land 	
  nader	
  
geregeld .	
  
	
  Als	
  er	
  bij	
   gaswinning	
  uit	
  een	
   klein	
  veld 	
  schade	
  ontstaat	
  dan	
  zal	
   deze 	
  bijna	
  altijd	
  gerelate erd	
  zijn	
  aan	
  
bodemtrilling	
  door	
  een	
  geïnduceerde	
  aardbeving.	
   Een	
  aardbeving	
  kan	
  leiden	
  tot 	
  grotere	
  aantallen	
  
schademeldingen	
  binnen	
  korte	
  tijd	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  Omdat	
  de	
  kans	
  op	
  grotere	
  magnitudes	
   bij	
  
gaswinning	
  uit 	
  kleine	
  velden	
  klein	
  is	
  zullen	
  de	
   eventueel	
   veroorzaakte	
  schades	
  veelal	
  een	
  geringe	
  
omvang	
  hebben. 	
  
	
  Bij	
  het	
  uitgangspunt	
  van	
  een	
  laagdrempelige	
  en	
  ruimhartige	
  afhandeling	
  van	
   mijnbouwschade 	
  in	
  het	
  
kader	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  past	
  een	
  snelle/versnelde	
  afhandeling	
  van	
  schades	
  van	
  geringe	
  omvang	
  en	
  een	
  afhandeling	
  waarbij	
  mogelijke	
  onzekerheden	
  over	
  het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  een	
  schade	
  en	
  mijnbouwactiviteit	
  niet	
  voor	
  rekening	
  en	
  risico	
  van	
  de	
  burger	
  worden	
  gelaten.	
  In	
  het	
  schadeprotocol	
  wordt	
  hieraan	
  een	
  nadere	
  invulling	
  gegeven	
  door	
  onder	
  meer	
  h et	
  vaststellen	
  van	
  respectievelijk	
  een	
  
effectgebied	
  en	
  een	
  centrumgebied	
   rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
   alsmede 	
  door	
   een	
  
ruimhartige	
  beoordeling	
  van	
  het	
  causaal	
  verband .	
  
Onderwerpen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
Van	
  de	
  in	
  hoofdstuk	
  3	
  gegeven	
  onderwerpen	
   voor	
  een	
  schadeprotocol	
  wordt	
  i n	
  deze	
  paragraaf	
  een	
  
nadere	
  uitwerking	
  met	
  toelichting	
  gegeven .	
  
	
  
1.	
   Begripsomschrijvingen	
  
	
  
1a	
   Schade	
  
Gedefinieerd	
   wordt	
  wat	
  onder	
  schade	
  wordt	
  verstaan 	
  waarbij	
  wordt	
  aangesloten	
   bij	
  het	
  Burgerlijk	
  
Wetboek	
  ( 6:106	
  BW) 	
  en	
  het	
  sc hadeprotocol	
  van 	
  de	
  TCMG	
   (en	
  haar	
  opvolger	
  het	
  IMG ).	
  In	
  afw achting	
  
van	
  de	
  verdere	
  	
  rechtsontwikkeling	
   wordt	
  de	
  mogelijkheid	
  voor	
  burgers	
  om	
  schade	
  vergoed	
  te	
  krijgen	
  
via	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  beperkt	
  tot :	
  
	
  
-­‐ fysieke	
  schade	
  aan	
  woningen	
  en	
  vergelijkbare	
  object en	
  die	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  bodembeweging	
  als	
  
gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning ;	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre>	
   14	
  -­‐ materi ële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
   van	
  deze	
  fysieke	
  scha de.	
  
	
  
1b	
   Effectgebied	
  
Het	
  effectgebied	
  is	
  een	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning 	
  waarin	
  
op	
  grond	
  v an	
  de	
  huidige	
  kennis	
  schade	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt 	
  door	
  de	
  aardbeving.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
  
effectgebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  
middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
  gesteld	
  op	
  de	
  website	
  van	
  de	
  CM.	
  Schademe ldingen	
  worden	
  in	
  
beginsel	
  alleen	
  in	
  behandeling	
  genomen	
  indien	
  de	
  schadelocatie	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  ligt.	
  Op	
  grond	
  
van	
  haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  schademeldingen	
  van	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  in	
  behandeling	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Met	
  het	
  oo g	
  op	
  een	
  efficient e	
  en	
  transparante	
  afhandeling	
  van	
  schademeldingen	
  wordt	
  bij	
  de	
  landelijke	
  
aanpak	
  het	
  begrip	
  effectgebied	
  gehanteerd.	
  Dat	
  is	
  het	
  gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  aardbeving	
  waarbinnen	
  schade	
  aan	
  bebouwing	
  kan	
  zijn	
  ontstaan,	
  terwijl	
  dat 	
  daarbuiten	
  vrijwel	
  
uitgesloten	
  is.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
  effectgebied	
  is	
  daarmee 	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  
locatie.	
  	
  Met	
  het	
  hanteren	
  van	
  een	
  effectgebied	
  wordt	
  met	
  name	
  voorkomen	
  dat	
  schademeldingen	
  van	
  ver	
  buiten	
  dit	
  gebied,	
  waarbij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  is	
  dat	
  de	
  schade	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
  aardbev ing,	
  
inhoudelijk	
  moeten	
  worden	
  beoordeeld.	
  Het	
  zal	
  in	
  dit	
  verband	
  duidelijk	
  zijn	
  dat	
  een	
  eventuele	
  
aardbeving	
  met	
  een	
  beperkte	
  magnitude	
  in	
  bijvoorbeeld	
  het	
  gasveld	
  De	
  Wijk	
  bij	
  Meppel	
  schade	
  zou	
  
kunnen	
  veroorzaken	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum, 	
  maar	
  niet	
  op	
  locaties	
  in	
  de	
  provincie	
  
Utrecht.	
  Omdat	
  bevingsschades	
  op	
  locaties	
  juist	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  echter	
  niet	
  volledig	
  zijn	
  uit	
  te	
  sluiten	
  biedt	
  de	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  van	
  de	
  CM	
  ruimte	
  om	
  dergelijke	
  schademeldingen	
  toch	
  in	
  behandeling	
  t e	
  nemen.	
  De	
  kans	
  is	
  echter	
  zeer	
  groot	
  dat	
  voor	
  lokaties	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  een	
  andere	
  
evidente	
  oorzaak	
  voor	
  de	
  schade	
  zal	
  worden	
  aangetoond	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
   Voor	
  locaties	
  
binnen	
  het	
  effectgebied	
  zal	
  uit	
  de	
  inhoudelijke	
  beoordeling	
  overig ens	
  ook	
  kunnen	
   blijken	
  dat	
  de	
  schade	
  
het	
  gevolg	
  is	
  van	
  een	
  andere	
  evidente	
  oorzaak	
  dan	
  beving	
  door	
  de	
  gaswinning. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
  kans	
  10
-­‐4	
  (1	
  op	
  10.000)1	
  dat	
  in	
  
een	
  relatief	
  kwetsbaar	
  pand	
  op	
  een	
  loc atie	
  juist 	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  beving sschade	
  optreedt.	
  Daarbij	
  
hoort	
  een	
  topwaarde	
  van	
  de	
  opgetreden	
   trilling ssnelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  (PGV MaxRot )	
  met	
  een	
  
overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐3	
  (1	
  op	
  1.000).	
  De	
  snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  is	
  gekozen	
  omdat	
  er	
   bij	
  deze	
  snelheid	
  
een	
  kleine	
  kans	
  is	
  dat	
  schade	
  ontstaat	
  aan	
  voor	
  trillingsschade	
  gevoelige	
  bouwdelen	
  zoals	
  kwetsbaar	
  metselwerk.	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  uit	
  te	
  gaan	
  van	
  2	
  mm/s	
  als	
  er	
  op	
  een	
  schadelocatie	
  al	
  eerder	
  bodemtrillingen	
  door	
  aardbevingen	
  met	
  vergelijkbare	
  snelheden	
  z ijn	
  geweest.	
  Beide	
  waarden	
  zijn	
  
ontleend	
  aan	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017 .	
  De	
  gekozen	
  getalwaarden	
  volgen	
  
overigens	
  niet	
  uit	
  exacte	
  wetenschap	
  maar	
  moeten	
  worden	
  opgevat	
  als	
  goed	
  bruikbare	
  keuzes	
  ten	
  behoeve	
  van	
  de	
  schadeafhandeling. 	
  
	
  	
  Het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  wordt	
  vastgestel d	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  
vastgesteld e	
  criterium.	
   De	
  ministeries	
  van	
  EZK	
  en	
  I&M	
  verlenen	
  het	
  KNMI	
  hiertoe	
  opdracht. 	
  
De	
  staande	
  praktijk	
  is	
  dat	
  het	
  KNMI	
  direct	
  na	
  het	
  optreden	
  van	
  een	
  aa rdbeving	
  informatie	
  beschikbaar	
  
stelt	
  over	
  de	
  opgetreden	
  aardbeving,	
  zijnde	
  het	
  tijdstip	
  van	
  optreden,	
  de	
  magnitude,	
  de	
  locatie	
  van	
  het	
  epicentrum	
  en	
  de	
  diepte	
  van	
  hypocentrum.	
  Voorlopige	
  informatie	
  is	
  'real	
  time'	
  beschikbaar	
  op	
  de	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
1	
  Deze	
  gekozen	
  kans	
  behoort	
  bij	
  het	
  vrijwel	
  uitgesloten	
  zijn	
  dat	
  schade	
  buiten	
  het	
  effectgebied	
  is	
  veroorzaakt	
  door	
  
de	
  aardbev ing.	
  Deze	
  kans	
  sluit	
  ook	
  aan	
  bij	
  de	
  kans	
  die	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  hanteert. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre>	
   15	
  website	
  van	
  het	
  KNMI,	
  bi nnen	
  een	
  aantal	
  dagen	
  gevolgd	
  door	
  een	
  actualisatie	
  op	
  grond	
  van	
  een	
  analyse	
  
van	
  de	
  metingen	
  door	
  het	
  KNMI.	
  Dit	
  geldt	
  ook	
  voor	
  aardbevingen	
  die	
  het	
  gevolg	
  zijn	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   	
  
	
  
De	
  begrenzing	
  van	
  het	
  effectgebied	
  van	
  een	
  beving	
  zal	
  door	
  het	
  KNMI	
  worden	
   vastgesteld	
  op	
  basis 	
  van	
  
een	
  rekenmodel	
  (Ground	
  Motion	
  Model) ,	
  dat	
  geschikt	
  is	
  voor	
  het	
  betreffende	
  kleine	
  veld ,	
  in	
  combinatie	
  
met	
  de	
  beschikbare	
  resultaten	
  van	
  de	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  uitgevoerde	
  metingen	
  van	
  de	
  opgetreden	
  
trillingssnelheden	
  met	
  het	
  me etnetwerk	
  van	
  het	
  KNMI.	
  Daarbij	
  wordt	
  rekening	
  gehouden	
  met	
  
onzekerheden	
  in	
  rekenmodellen	
  en	
  metingen.	
  Het	
  effectgebied	
  wordt	
  op	
  deze	
  wijze	
  door	
  een	
  deskundig	
  instituut	
  en	
  onafhankelijk	
  van	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  vastgesteld. 	
  
	
  Met	
  het	
  KNMI	
  worden	
  afsprake n	
  gemaakt 	
  over 	
  de	
  wijze	
  van	
  bepalen	
  van	
  het	
  effectgebied	
  en	
  het	
  
leveren	
  van	
  een	
  betreffende	
  kaart	
  aan	
  de	
  CM.	
  Deze	
  kaart	
  wordt	
  vervolgens	
  binnen	
  één	
  week	
  na	
  de	
  aardbeving	
  door	
  de	
  CM	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website,	
  zodat	
  burgers	
  kunnen	
  zien	
  wat	
  de	
  begrenzing	
  
van	
  het	
  effectgebied	
  is.	
   	
  
	
  Aardbevingen	
  met	
  een	
  kleine	
  magnitude 	
  (indicatief	
  kleiner	
  dan	
  M	
  =	
  1,5	
  à	
  2,0,	
  maar	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  
diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond)	
   veroorzaken	
  trilling ssnelheden	
  
die	
  te	
  klein	
  zijn	
  om	
  schade	
  te	
   kunnen	
  veroorzaken,	
  ook	
  in	
  de	
  directe	
  omgeving	
  van	
  het	
  epicentrum.	
  Dat	
  
wordt	
  in	
  dat	
  geval	
  eveneens	
  op	
  basis	
  van	
  door	
  het	
  KNMI	
  aangeleverde	
  informatie	
  door	
  de	
  CM	
  aangegeven	
  op	
  haar	
  website.	
  Er	
  is	
  dan	
  dus	
  geen	
  effectgebied. 	
  
	
  
1c	
   Centrumgebied 	
  
Het	
  centrum gebie d	
  is	
  een	
  binnen	
  het	
  effectgebied	
  gelegen	
   gebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  van	
  een	
  
aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning.	
  De	
  ligging	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
   zo	
  spoedig	
  mogelijk	
  en	
  bij	
  
voorkeur	
   binnen	
  één	
  week	
  na	
  een	
  aardbeving	
  door	
  middel	
  van	
  een	
  kaart	
  beschikbaar	
   gesteld	
  op	
  de	
  
website	
  van	
  de	
  CM.	
   Schademeldingen	
   van	
  locaties	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  worden	
  afgehandeld	
  via	
  
een	
  versnelde	
  procedure	
  mits	
  het	
  gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
   hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Het	
  centrum gebied	
  is	
  een	
  kleiner	
  g ebied	
  rondom	
  het	
  epicentrum	
  dan	
  het	
  effectgebied.	
  In	
  het	
  
centrum gebied	
  zijn	
  de	
  trillingssnelheden	
  door	
  de	
  aardbeving	
  groter	
  dan	
  daarbuiten	
  waardoor	
  de	
  kans	
  
op	
  schade	
  in	
  het	
   centrum gebied	
  groter	
  is.	
  Net	
  als	
  bij	
  het	
  effectgebied	
  is	
  d e	
  grootte	
  van	
  het 	
  
centrum gebied	
  afhankelijk	
  van	
  de	
  magnitude	
  van	
  de	
  aardbeving,	
  de	
  diepte	
  van	
  het	
  hypocentrum	
  en	
  de	
  
eigenschappen	
  van	
  de	
  ondergrond	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied.	
  De	
  grootte	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  is	
  
daarmee	
  ook	
  dynamisch	
  en	
  gekoppeld	
  aan	
  de	
  betreffende	
  aardbeving	
  en	
  lo catie. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  introduceert	
  het	
   begrip	
   centrum gebied	
  om	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
   van	
  schades	
  
met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
   via	
  een	
  vers nelde	
  procedure	
  te	
  kunnen	
  afhandelen.	
  De	
  snelheid	
  van	
  de	
  
afhandeling	
  wordt	
  bereikt	
  door	
  de	
  betreffende	
  schades	
  zonder	
  deskundigenonderzoek	
  af	
  te	
  handelen.	
  Daarvoor	
  moet	
  aan	
  de	
  voorwaarde	
   zijn	
  voldaan	
  dat	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
   niet	
  hoger 	
  is	
  dan	
  €	
  
1.500,00	
  exclusief	
  BTW. 	
  De	
  mogelijkheid	
  van	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  is	
  overeenkomstig	
  de	
  werkwijze	
  
van	
  de	
  TCMG. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  de	
  begrenzing	
  van	
  het	
   centrum gebied	
  te	
  baseren	
  op	
  een	
   topwaarde	
  van	
  de	
  
opgetreden	
  trillings snelheid	
  van	
  3	
  mm/s	
  ( PGV
MaxRot )	
  met	
  een	
  overschrijdingskans	
  van	
  10-­‐1	
  (1	
  op	
  10).	
   Bij	
  
dit	
  criterium	
  hoort	
  een	
  kans	
  van	
  circa	
  10-­‐2	
  (1	
  op	
  100)	
  dat	
  een	
  schademelding	
  van	
  juist	
  buiten	
  het	
  
centrum gebied	
  ten	
  onrechte	
  niet	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  wordt	
  afgehandeld.	
  Dat	
  is	
  op	
  zich	
  niet	
  
bezwaarlijk	
  omdat	
  die	
  schademelding	
  vervolgens	
  wordt	
  afgehandeld	
  via	
  de	
  standaard	
  procedure. 	
  
	
  Het	
  centrum gebied	
  wordt	
  door	
  het	
  KNMI	
  op	
  dezelfde	
  wijze	
  vastgesteld	
  als	
  het	
  effectgebied 	
  en	
  
vervolgens	
  gepubliceerd	
  op	
  de	
  CM -­‐website .	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre>	
   16	
  1d	
   Overige	
  begrippen 	
  	
  
In	
  aan vulling	
  op	
  de 	
  hiervoor	
  genoemde	
  begrippen	
  worden	
  de	
  overige	
  begri ppen	
  in	
  het	
  schadeprotocol	
  
omschreven	
  conform	
  het	
  schadeprotocol	
  van	
  de	
  TCMG. 	
  
2.	
   Eisen	
  die	
  worden	
  gesteld	
  aan	
  schademeldingen	
  
Een	
  schade	
  wordt	
  gemeld	
  bij	
  het	
  Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade .	
  De	
  schade	
   kan	
  digitaal	
  of	
  per	
  post	
  
worden	
  ge meld .	
  
	
  
De	
  schademelding	
  bevat	
  ten	
  minste: 	
  
	
  a. de	
  naam	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  de	
  melder; 	
  
b. de	
  datum	
  van	
  de	
  melding; 	
  
c. de	
  aard	
  en	
  het	
  adres	
  van	
  het	
  gebouw	
  waarop	
  de	
  melding	
  betrekking	
  heeft; 	
  
d. de	
  datum	
  en	
  het	
  tijdstip	
  waarop	
  de	
  sc hade	
  is	
  ontstaan	
  of	
   een	
   inschatting	
  daarvan; 	
  
e. een	
  aanduiding	
  van	
  de	
  oorzaak	
  van	
  de	
  schade; 	
  
f. een	
  beschrijving	
  van	
  de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schades	
  en	
  foto's	
  daarvan; 	
  
g. een	
  zo	
  goed	
  mogelijke	
  schatting	
  van	
  het	
  schadebedrag; 	
  
h. de	
  inschatting	
  of	
  sprake	
  zou	
  kunnen	
   zijn	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie 	
  (zie	
   3);	
  
i. (indien	
  van	
  toepassing )	
  de	
  melding	
  dat	
  de	
  schade	
  ook	
  bij	
  een	
  ander	
  orgaan	
   gemeld 	
  is;	
  
j. overige	
  relevante	
  informatie. 	
  
	
  Een	
  schademelding	
  moet	
   worden	
  ingediend	
  binnen	
   een	
  termijn	
  van	
  één	
  jaar	
  na	
  de	
  aardbeving.	
  Schades	
  
die	
  buiten	
  de ze	
  termijn	
  worden	
  gemeld	
  worden	
  in	
  beginsel	
  niet	
  in	
  behandeling	
  genomen.	
  Op	
  grond	
  van	
  
haar	
  discretionaire	
  bevoegdheid	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  schademeldingen	
  die	
  later	
  zijn	
  gedaan	
  toch	
  in	
  behandeling	
  te	
  nemen. 	
  Om	
  in	
  aanmerking	
  te	
  kunnen	
  komen 	
  voor	
  afhandeling	
  via	
   de	
  versnelde	
  
procedure	
  geldt ,	
  naast	
  andere	
  voorwaarden	
  (zie	
  5.), 	
  een	
  termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  reden	
  voor	
   het	
  opnemen	
  van	
   termijn en	
  is	
  dat	
  b odemtrilling	
  als	
  schadeoorzaak	
  gekoppeld	
   is	
  aan	
  het	
  
optreden	
  van	
  een	
  aardbeving	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning.	
   Informatie	
  over	
  opgetreden	
  aardbevingen	
  
wordt	
  naar	
  buiten	
  gebracht	
   door	
  het	
  KNMI 	
  en,	
  als	
  er	
  sprake	
  is	
   van	
  aardbevingen	
  door	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  
de	
  kleine	
  velden,	
  ook	
  door	
  de	
  CM. 	
  Burgers	
  in	
  het	
  betreffende	
  gebied	
   kunnen	
   daarvan	
  op	
  de	
  hoogte	
  zijn	
  
als	
  zij	
  de	
  aardbeving	
  al	
  niet	
   hebben	
  gevoeld	
  of	
  ervan	
  hebben	
  gehoord .	
  De	
  door	
  de	
  bodemtrilling	
  
veroorzaakte	
  schade	
  manifesteert	
  zich 	
  vrijwel	
  dire ct	
  na	
  de	
  aardbeving	
   en	
  zal	
  normaliter	
  binnen	
  korte	
  
tijd	
  kunnen	
   worden	
  opg emerkt	
  en	
  worden	
  gemeld. 	
  De	
  genoemde	
  termijn en	
  doen	
  overigens	
  geen	
  
afbreuk	
  aan	
  de	
  wettelijke	
  verjaringstermijnen .	
  
3.	
   Regels	
  die	
  gelden	
  in	
  geval	
  van	
  een	
  acuut	
  onveilige	
  situatie	
  
Acuut	
  onveilige	
  situaties	
  kunnen	
  worden	
  gemeld	
  op	
  de	
  wijze	
  die	
  is	
  aangegeven	
  op 	
  de	
  website	
  van	
  het	
  
LLM. 	
  
	
  Toelichting:	
   	
  
De	
  kans	
  op	
  het	
  ontstaan	
  van	
  acuut	
  onveilige	
  situaties	
  door	
  aardbevingen	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  is	
  extreem	
  klein	
  maar	
  is	
  ook	
  niet	
  volledig	
  uit	
  te	
  sluiten.	
  In	
  de	
  onwaarschijnlijke	
  situatie	
  da t	
  dit	
  toch	
  gebeurt	
  moet	
  duidelijk	
  zijn	
  welke	
  regels	
  gelden.	
  Omdat	
  er	
  in	
  dit	
  geval	
  sprake	
  is	
  van	
  
urgentie	
  moet	
  de	
  schademelder	
  gebruik	
  kunnnen	
  maken	
  van	
  een	
  speciale	
  meldingsprocedure.	
  Vervolgens	
  moet	
  de	
  schademelding	
  op	
  adequate	
  wijze	
  direct	
  worden	
  opgevol gd.	
  Voor	
  de	
  procedure	
  en	
  
de	
  vervolgstappen	
  kan	
  worden	
  uitgegaan	
  van	
  de	
  werkwijze	
  van	
  de	
  TCMG	
  bij	
  de	
  melding	
  van	
  een	
  acuut	
  
onveilige	
  situatie	
  (zogenaamde	
  AOS -­‐melding). 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre>	
   17	
  4.	
   Ontvangst	
  en	
  eerste	
  beoordeling	
  van	
  de	
  schademelding	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  een	
  schademeldin g	
  wordt	
  de	
  ontvangst	
   daarvan	
  bevestigd	
  aan 	
  de	
  melder.	
  De	
  CM	
  
beoordeelt	
  of	
  de	
  melding	
  volledig	
  en	
  ontvankelijk	
  is.	
   Bij	
  onvolledige	
  meldingen	
  wordt	
  de	
  melder	
  
schriftelijk	
  in	
  de	
  gelegenheid	
  gesteld	
  om	
  de	
  melding	
  (zo	
  veel	
  mogelijk)	
  te	
  completeren.	
   De	
  CM	
  kan	
  
hierbij	
  assisteren.	
  Voor	
  de	
  completering	
   geldt	
  een	
  termijn	
  van	
  twee	
  weken .	
  
	
  
Completering	
  van	
  de	
  schademelding	
  is	
  niet	
  nodig	
  indien	
  duidelijk	
  is	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  voldoet	
  aan	
  de	
  voor waarde n	
  bij	
  de	
  hierna	
  genoemde	
  toets	
  op	
   de	
  ontvankelijkheid .	
  In	
  dat	
  g eval	
  wordt	
  de	
  
schademelding	
  namelijk 	
  afgewezen.	
   	
  
	
  	
  Voor 	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  ontvankelijkheid	
  wordt	
  getoetst	
  aan	
  twee	
   voorwaarden	
   die	
  relevant	
  zijn	
  
voor	
   schade s	
  die	
  zijn 	
  veroorzaakt	
  door	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  aardbeving	
  door	
  de	
  gaswinning ,	
  
te	
  w eten: 	
  
	
  1. er	
  moet	
  sprake	
  geweest	
  zijn	
  van	
  bodemtrilling	
  als	
  gevolg	
  van	
  een	
  door	
  de	
  gaswinning	
  veroorzaakte	
  
aardbeving	
  op	
  het	
   ontstaanstijdstip	
  van	
  de	
  schade; 	
  
2. de	
  schadelocatie	
   moet	
  in	
  het	
  effect gebied	
  van	
  de	
  aardbeving	
  liggen. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  ontvankelijk 	
  indien	
  aan	
   deze	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan. 	
  De	
  CM	
  wijst	
  vervolgens	
  een	
  
zaakbegeleider/contactpersoon	
  aan,	
  die	
  contact	
  opneemt	
  met	
  de	
  melder	
  en	
  toelichting	
  geeft	
  over	
  de	
  verdere	
  gang	
  van	
  zaken. 	
  
	
  De	
  schademelding	
  is	
  niet	
  ontvankelijk	
  indien	
  niet	
  aan	
  één	
  of	
   beide	
   voorwaarden	
  is	
  voldaan.	
  De	
  CM	
  stelt	
  
de	
  schademelder	
   in	
  dat	
  geval	
  op	
  de	
  hoogte 	
  dat	
  de	
  schademelding	
  niet	
  in	
  behandeling	
  wordt	
  genomen.	
  
De	
  CM	
  heeft	
  op	
  grond	
  van	
  haar	
  discret ionaire	
  bevoegdheid	
  om	
  de	
  schademelding	
  toch	
  in	
  behandeling	
  
te	
  nemen. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Zoals	
  eerder	
  aangegeven	
  is	
  de	
  kans	
  op	
  schade	
  door	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  kleine	
  velden	
  zeer	
  klein.	
   Schademeldingen	
  die	
  zijn	
   gerelateerd	
  aan	
  bodemdaling	
   worden	
  ook	
  	
  in	
  
behandeling	
  genomen	
  door	
  de	
  CM .	
  
5.	
   De	
  te	
  volgen	
  procedure	
  
Voor	
   de	
  te	
  volgen	
  procedure	
  bij	
  de	
  afhandeling	
  van	
   schademeldingen	
  zijn	
  twee	
  varianten	
  beschikbaar ,	
  
namelijk	
  de	
  standaard	
  procedure 	
  en	
  de	
  versnelde	
  procedure 	
  (zie	
  figuur	
  2).	
  De	
  versnelde	
  procedure	
  
wordt	
  gevolgd	
  voor	
  schademeldingen	
  die	
  voldoen	
  aan	
  de	
  volgende	
  v oorwaarden: 	
  
	
  -­‐ de	
  schadelocatie	
  ligt	
  in	
  het	
  centrumgebied; 	
  
-­‐ het	
  gemelde	
  schadebedrag	
  is	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW; 	
  
-­‐ de	
  schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbeving. 	
  
	
  Voor	
  de	
  overige	
  schademeldingen	
  wordt	
  de	
  standaard	
  procedure	
  gevolgd. 	
  
	
  De	
  CM	
  stelt	
  de	
  schademelder	
  op	
  de	
  hoogte	
  van	
  de	
  te	
  volgen	
  procedure. 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre>	
   18	
  	
  
Figu
ur	
  2	
   -­‐	
  Afhandeling	
  via	
   standaard	
  of	
   versnelde	
  procedure	
  
	
  
5.a
	
   Standaard	
  procedure	
  
Afha
ndeling	
  via	
  de	
  standaardprocedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade	
  door	
  éé n	
  of	
  meer	
  deskundigen	
  wordt	
  
onderzocht	
  waarbij	
  wordt	
  beoordeeld	
  of	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
   schade	
  en	
  de	
  
aardbeving.	
  Het	
  onderzoek	
  door	
  de	
  deskundige(n)	
  betreft	
  tevens	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  schade	
  voor	
  zover	
  
de	
  schade	
  een	
  causaal	
  verband	
  heeft	
  met	
  de	
  aardbeving. 	
  
5.b	
   Ver
snelde	
  procedure 	
  
Een
	
  schademelding	
  van	
  een	
  locatie	
  binnen	
  het	
   centrum gebied	
  wordt	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  
afgehandeld	
  mits	
  het	
   gemelde	
   schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW 	
  en	
  mits	
  de	
  
schade	
  is	
  gemeld	
  binnen	
  d rie	
  maanden	
  na	
  de	
  aardbevin g.	
  
	
  De	
  CM	
  doet	
  direct	
   op	
  basis	
  van	
  de	
  bij	
  de	
  melding	
  gevoegde	
  stukken	
  en	
  de	
  beschikbare	
  gegevens	
  over	
  
de	
  aardbeving	
   een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  (vermoedelijke)	
  causale	
  verband	
  tussen	
  de	
  schade	
  en	
  
de	
  aardbeving	
  en	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag. 	
  
	
  
De	
  CM	
  kan	
  besluiten	
  om	
  steekproefsgewijs	
  door	
  een	
  deskundige	
  onderzoek	
  te	
  laten	
  doen	
  naar	
  
schademeldingen	
  die	
   worden	
  afgehandeld	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Schadeafhandeling	
  via	
  een	
  versnelde	
  procedure	
  houdt	
  in	
  dat	
  de	
  schade 	
  direct	
  wordt	
  vergoed	
  zonder	
  
onderzoek	
  door	
  een	
  deskundige.	
   Voor	
  de	
  afhandeling	
  via	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  denkt	
  de	
  Tcbb	
  aan	
  een	
  
termijn	
  van	
  drie	
  maanden	
  na	
  de	
  schademelding.	
   Voor	
  schades	
  met	
  een	
  beperkt	
  schadebedrag	
  is	
   de	
  
versnelde	
  procedure	
   efficiënt	
  omd at	
  daarmee	
  tijd	
  en	
  kosten	
  worden	
  bespaard. 	
  Het	
  genoemde	
  b edrag	
  
van	
  €	
  1.500,00	
  exclusief	
  BTW	
  wordt	
  vastgelegd	
  in	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
met	
  een	
  mogelijkheid	
  van	
  nadere	
  aanpassing. 	
  
6.	
   Benoeming	
  van	
  deskundige(n
)	
  en	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  
De	
  
door	
  de	
  CM	
  te	
  benoemen	
  deskundigen	
  vo ldoen	
  aan	
  expliciete	
  eisen	
   met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  
deskundigheid,	
  onafhankelijkheid	
  en	
  onpartijdigheid.	
   	
  
	
  
De	
  schademelder	
   wordt	
   door	
  de	
  CM	
  op	
  de	
  hoogte	
  gesteld	
  van	
  het	
  voornemen	
  om	
   één	
  of	
  meer	
  
deskundigen	
  te	
  benoemen.	
  De	
  schademelder	
  kan	
  hierop	
  binnen	
  twee	
  w eken	
  een	
  zienswijze	
  indienen	
  
bij	
  de	
  CM. 	
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 437 ======================================================================

<pre>	
   19	
  	
  
Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
   daartoe	
   aanleiding	
  geeft	
   kan	
  de	
  
CM	
  besluiten	
   één	
  of	
  meer	
  andere	
  deskundigen	
  te	
   benoem en.	
  
	
  
Toelichting: 	
  
Voor	
  de	
  aan	
  de	
  deskundigen	
  te	
  stellen	
  eisen	
   wordt	
  nagegaan	
  of	
  	
   de	
  eisen	
  die 	
  de	
  TCMG	
  hanteert	
  geschikt	
  
zijn.	
  
7.	
   Onderzoek	
  door	
  en	
  advies	
  van	
  deskundige(n) 	
  
Door	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
   in	
  opdracht	
  van	
  de	
  CM	
   onderzoek	
  gedaan	
  naar	
  het	
   causa al	
  verband	
  
tussen	
   de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  schade.	
  Tevens	
  wordt	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag	
  vastgesteld 	
  voor	
  
zover	
  sprake	
  is	
  van	
  een	
  causaal	
  verband .	
  
	
  Door	
  de	
  deskundige (n)	
  wordt	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  onderzoek	
  een	
   advies rapport	
   uitgebracht	
  aan	
  de	
  CM	
  
met	
   advies 	
  over: 	
  
	
  -­‐ de	
  aard	
  en	
  de	
  omvang	
  van	
  de	
  gemelde	
  schade; 	
  
-­‐ of	
  er	
  sprake	
  is 	
  van	
  een	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  aardbeving	
  en	
  de	
  gemelde	
  schade	
   of	
  dat	
  de	
  
schade	
  een	
  andere	
  evidente ,	
  aantoonbare	
   oorzaak	
  heeft ;	
  
-­‐ of	
  er	
  eventueel	
  sprake	
  is	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  gebied	
  die	
  de	
  gemelde	
  schade	
  kunnen	
  hebben	
  veroorzaakt;	
   	
  
-­‐ de	
  kosten	
  van	
   het	
  herstel	
  van 	
  de	
  fysieke	
   schade	
  voorzover	
  er	
  sprake	
  is	
  v an	
  causaliteit; 	
  
-­‐ de	
  omvang 	
  van	
  eventuele	
  materiële	
  schade	
  die	
  het	
  gevolg	
  is	
  van	
  de	
  gemelde	
  fysieke	
  schade; 	
  
-­‐ eventuele	
  overwegingen	
  omtrent	
  de	
  verdere	
  afhandeling	
  van	
  de	
  schade melding .	
  
	
  Toelichting: 	
  
De	
  werkwijze	
  van	
  de	
  deskundigen	
  en	
  de	
  van	
  toepassing	
  zijnde	
  termijnen	
  voor	
  het	
  uitvoeren	
  van	
  het	
  onderzoek,	
  de	
  beoordeling	
  en	
  de	
  rapportage	
  dienen	
   in	
  beginsel	
   aan	
  te	
   sluiten	
   bij	
  wat	
  de	
  TCMG	
  hiervoor	
  
hanteert. 	
  De	
  Tcbb	
  maakt	
   in	
  bijlage	
  B 	
  bij	
  dit	
   advies 	
  een	
  aantal 	
  kanttekingen	
   die	
  relevant	
  zijn	
  bij	
  de	
  
schadebeoordeling	
  en	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag.	
   	
  
	
  Bij	
  de	
  beantwoording	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  conform	
  haar	
  eigen	
  praktijk	
  de	
  eventuele	
  onduidelijkheid	
  over	
  de	
  schadeoorzaak	
  in	
  het	
  voordeel	
  van	
  de	
  schademelder	
  te	
  laten	
  werken.	
  Er	
  is	
  sprake	
  van	
  causaliteit	
  a ls	
  de	
  schade	
  naar 	
  zijn	
  aard	
  kan	
  zijn	
  veroorzaakt	
  door	
  de	
   aardbeving	
   en	
  als	
  
er	
  geen	
  andere	
  evidente	
  aantoonbare	
  oorzaak	
   is.	
  Hiermee	
  w ordt	
  invulling	
  gegeven	
  aan	
  het	
  b egrip	
  
ruimhartigheid. 	
  
	
  Een	
  schade 	
  kan	
  in	
  relatie	
  staan	
  tot	
  zowel	
   één	
  of	
  meer	
  mijnbouwactiviteiten	
  als	
  tot	
  maatregelen	
  van	
  
andere	
  organisaties	
  (bijvoorbeeld	
  een	
  aanpassing	
  van	
  het	
  grondwaterpeil	
  door	
  een	
  waterschap	
  in	
  verband	
  met	
  een	
  bodemdaling	
  als	
  gevolg	
  van	
  gaswinning	
  in	
  een	
  gebied).	
  In	
  dat	
  geval	
  zal	
  de	
  deskundige	
  die	
  relaties	
  in	
  zijn	
  onderzoek	
  betrekken. 	
  
	
  Omdat	
  bij	
  het	
  schrijven	
  van	
  dit	
  advies	
  het	
  beoordelingskader	
  van	
  de	
  TCMG	
  nog	
  niet	
  beschikbaar	
  was,	
  
kon	
  niet	
  worden	
  nagegaan	
  of	
  dat	
  beoordelingskader	
   geschikt	
  is	
  voor	
  gebruik	
  door	
  de	
  CM .	
  
8.	
   Zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  advies	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  
Na	
  ontvangst	
  van	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n)	
  wordt	
  dit	
  adviesrapport	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  die	
  binnen	
  een	
  termijn	
  van	
   twee 	
  weken	
  een	
   zienswijze	
  kan	
  geven	
  op	
  het	
  
rapport.	
  De	
  termijn	
  kan	
  op	
  verzoek	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  CM	
  worden	
  verlengd. 	
  
	
  Indien	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  naar	
  het	
  oordeel	
  van	
  de	
  CM	
  daartoe	
  aanleiding	
  geeft	
  kan	
  de	
  CM	
  besluiten	
  om	
  een	
  tweede	
  advies	
  aan	
   één	
  of 	
  meer	
   deskundige n	
  te	
  vragen. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 437 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 438 ======================================================================

<pre>	
   20	
  	
  
Toelichting: 	
  
Onderdeel	
  van	
  de	
  schadeafhandeling	
  onder	
  publieke	
  regie	
  impliceert	
  geen	
  rol	
  voor	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij	
  in	
  de	
  afhandeling	
  van	
  een	
  individueel	
  schadegeval	
  door	
  de	
  CM. 	
  
9.	
   Uitspraak	
  van	
  de	
  CM	
  
9.a	
   Standaard	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
   het	
  causaal	
  verband	
  tussen	
  de	
  gemelde	
  schade	
  en	
  de	
  
mijnbouwactiviteit(en),	
   de	
  hoogte	
  van	
  het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  en	
  de	
  verantwoordelijke	
  
mijnbouwmaatschappij(en).	
  Deze	
  uitspraak	
  is	
  gebaseerd	
  op	
  d e	
  schademelding,	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  
de	
  deskundige(n)	
  en	
  de	
  zienswijze	
  van	
  de	
  schademelder	
  op	
  het	
  adviesrapport	
  van	
  de	
  deskundige(n).	
  In	
  
geval	
  van	
  meerdere	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  het	
  betrokken	
  gebied	
  die	
  de	
  schade	
  veroorzaakt	
  kunnen	
  hebben	
  (‘gestapelde	
  mijnbouw’) 	
  bepaalt	
  de	
  CM	
  het	
  aandeel	
  van	
  elk	
  van	
  de	
  betrokken	
  
mijnbouwmaatschappijen	
  in	
  het	
  te	
  vergoeden	
   schadebedrag.	
   Indien	
  de	
  schade	
  volgens	
  de	
  CM	
  een	
  
evident	
  andere	
  oorzaak	
  heeft	
  zal	
  zij	
  dit	
  in	
  de	
  uitspraak	
  vermelden. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
  naar	
  de	
  
schademelder	
  gestuurd	
  en	
  in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij(en). 	
  
9.b	
   Versnelde	
  procedure	
  
De	
  CM	
  doet 	
  op	
  basis	
  van	
  de	
  melding	
  een	
  schriftelijke	
  uitspraak	
  over	
  de	
  hoogte	
  van	
  het	
  schadebedrag. 	
  
Bij	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  is 	
  dit	
  bed rag	
  maximaal	
  €	
  1.500,00	
  ex clusief	
  BTW. 	
  De	
  uitspraak	
  wordt	
   naar	
  
de	
  schademelder	
  gestuurd	
  en	
   in	
  afschrift	
  naar	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappij (en).	
  
10.	
   Vergoeding	
  van	
  de	
  schade	
  
Schadebedragen	
  worden	
  vergoed	
  zodra	
  de	
  schademelder	
  aan	
  de	
  CM	
  heeft	
  bevestigt 	
  dat	
  hij	
  instemt	
  
met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag.	
   Voor	
  de	
  vergoeding	
  van	
  vastgestelde	
  schadebedragen	
  
zijn	
  er	
  naar	
  keuze	
  van	
  de	
  schademelder	
   drie	
  mogelijkheden: 	
  
	
  1. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
   -­‐	
  indien	
  het 	
  schadebedrag	
  niet	
  hoger	
  is	
  dan	
  €	
   1.500,00	
  
exclusief	
  BTW	
   -­‐	
  	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  de	
  instemming	
  van	
  de	
  schademelder	
  door	
  de	
  
mijnbouwmaatschappij(en)	
  rechtstreeks	
  aan	
  de	
  schademelder	
  betaald. 	
  
	
  
2. Het	
  te	
  vergoeden	
  schadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  de	
  overlegging	
  van	
  betaalde	
   facturen	
  
betreffende	
  het	
  uitgevoerde	
  schadeherstel	
  door	
  de	
  mijnbouwmaatschappij	
  rechtstre eks	
  aan	
  de	
  
schademelder	
  betaald.	
  
	
  
3. Het	
  te	
  vergoeden	
  s chadebedrag	
  wordt	
  binnen	
  vier	
  weken	
  na	
  ontvangst	
  van	
  facturen	
  van	
  de	
  partij	
  
die	
  het	
  schadeherstel	
  heeft	
  uitgevoerd	
  door	
  de	
  mijnbouwmaats chappij	
  aan	
  deze	
  partij	
  betaald. 	
  
	
  Indien	
  de	
  schademelder	
  niet	
  instemt	
  met	
  het	
  door	
  de	
  CM	
  vastgestelde	
  schadebedrag	
  houdt	
  de	
  schademelder	
  het	
  recht	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  laten	
  beoordelen	
  door	
  de	
  civiele	
  rechter. 	
  
	
  Toelichting: 	
  
Bedragen	
  die	
  via 	
  de	
  versnelde	
  procedure	
  worden	
  vergoed	
  zijn	
  niet	
  hoger	
  dan	
  €	
  1.500,00	
   exclusief	
  BTW	
  
en	
  kunnen	
   rechtstreeks	
   en	
  zonder	
  overlegging	
  van	
  facturen	
   worden	
   uitbetaald	
  aan	
  de	
  schademelder.</pre>

====================================================================== Einde pagina 438 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 439 ======================================================================

<pre>	
   21	
  	
  
5.	
  Vervolgstappen 	
  
Landelijk	
  Loket	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  initieert	
  dat	
  h et	
  bestaande	
   LLM	
  verder	
   wordt	
   ontwikkeld	
   als	
  centraal	
  meldpunt	
  voor	
  
mijnbouwschade	
   en	
  als	
   centraal	
  informatiepunt 	
  voor	
  mijnbouwactiviteiten .	
  
Commissie	
  Mijnbouwschade	
  
De	
  Staat 	
  stelt	
   een	
  landelijke	
   Commissie	
  Mijnbouwschade	
  (CM) 	
  in.	
  De	
  CM	
  stelt	
  haar	
  werkwijze	
   en	
  
beoordelingskader	
  vast. 	
  
	
  
Het	
  beoordelingskader	
   dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert,	
  is	
  ten	
  tijde	
  van	
  het	
  schrijven	
  
van	
  dit	
  advies	
  nog	
  in	
  ontwikkeling.	
  In	
  2019	
   moet	
   worden	
  beoordeeld	
  of	
  dit	
   beoordelingskader	
   geschikt	
  
is	
  voor	
  de	
  landelijke	
  aanp ak	
  dan	
  wel	
  daarvoor	
  moet	
   worden	
  bijgesteld	
  en	
  aangevuld. 	
  
Uitvoeringsorganisatie	
  
De	
  Staat 	
  voorziet	
  in	
   	
  een	
  adequate 	
  uitvoeringsorgan isatie 	
  die	
  beschikbaar	
  is	
  voor	
  en	
  die	
  wordt	
  
aangestuurd	
  door	
  de	
  CM.	
  O verwogen	
  kan	
  worden	
   om	
  hiervoor	
  gebruik	
  te	
  maken	
  van	
  de	
  
uitvoeringsorganisatie	
   van	
  de	
  TCMG .	
  Hierover	
  dient	
  nadere	
  afstemming	
  met	
  EZK	
  en	
  TCMG	
  plaats	
  te	
  
vinden. 	
  Dat	
  geldt	
  ook	
  voor	
  h et	
  beoordelingskader	
  dat	
  de	
  TCMG	
  voor	
  de	
  schadeafhandeling	
  hanteert. 	
  
Belangrijk	
  is	
  dat	
  grotere	
  aantallen	
  schademeldingen	
  snel	
  kunnen	
   worden	
  afgehandeld. 	
  
Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat	
   stelt	
  een	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  vast.	
   Ter	
  uitvoering	
  daarvan	
   maakt	
  de	
  
Staat	
  op	
  basis	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
   nadere	
  afspraken 	
  met	
  het	
  KNMI	
  voor	
  het	
  leveren	
  van	
  ka arten	
  
aan	
  de	
  CM	
  waarop	
  effectgebieden	
  en	
   centrum gebieden 	
  zijn	
  aangegeven. 	
  
Convenant	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
De	
  Staat 	
  sluit	
  met	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  NAM,	
  Vermilion	
  en	
  Taqa	
  een	
   Convenant	
  Gaswinning	
  
Kleine	
  Velden	
   op	
  Land.	
  
Gebiedsarrangementen	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
   op	
  Land	
  
De	
  Staat	
  bevordert	
  dat	
   burgers	
  en	
  lokale	
  overheden	
   worden	
  betrokken	
   bij	
  mijnbouwactiviteiten	
  in	
  hun	
  
omgeving	
  en	
  s timuleer	
  via	
  omgevingsprocessen	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  G ebiedsarrangementen	
   op	
  
basis	
  van	
  lok ale	
  projectvoorstellen	
  met	
  bijdragen	
  van	
  de	
  betrokken	
  mijnbouwmaatschappijen	
  en	
  de	
  
Staat. 	
  
Overgangsregeling	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  
Vanuit	
  de	
  huidige	
  situatie,	
  waarbij	
  burgers	
  hun	
  schade	
  als	
  gevolg	
  van	
  de	
  gaswinning	
  moeten	
  melden	
  bij	
  de	
  betreffende	
  mijnbouwmaatschappi j	
  en	
  waarbij	
  de	
  mijnbouwmaatschappijen	
  de	
  schade	
  afhandelen ,	
  
kan	
  gefaseerd	
  worden	
  toegewerkt	
  naar	
  de	
  gewenste	
   eindsituatie	
  met	
  de	
   landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  
schadeafhandeling	
   gaswinning	
   bij	
  de	
  kleine	
  velden.	
   Met	
  het	
  KNMI	
  kunnen	
  afspraken	
  worden	
  gemaakt	
  
voor 	
  het	
  voorbereiden	
  van	
  het	
  leveren	
  van	
  informatie	
  over	
  effect -­‐	
  en	
  centrumgebieden.	
   Na	
  
gereedkomen	
  van	
  het	
  Schadeprotocol	
  Gaswinning	
  Kleine	
  Velden	
  op	
  Land	
  en	
  het	
  beschikbaar	
  komen	
  van	
  een	
  uitvoeringorganisatie	
  kan	
  de	
  Tcbb	
   -­‐	
  vooruitlopend	
  op	
  de	
  instelling	
  van	
  de	
  CM	
   -­‐	
  tijdelijk	
  de	
  rol	
  
van	
  de	
  CM	
  vervullen. 	
  
Uitwerking	
  voor	
  overige	
  mijnbouwtypes	
  
Parallel	
  aan	
  de	
   totstandkoming	
  van 	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
  voor	
  de	
  gaswinning	
  uit	
   de	
  kleine	
  velden	
  kan	
   op	
  
overeenkomstige	
  wijze	
  gewerkt	
  worden	
  aan	
  de	
  totstandkoming	
  van	
  de	
  landelijke	
  aanpak	
   voor	
  de	
  
overige	
  types	
  mijnbouw,	
  namelijk 	
  de	
  zoutwinning ,	
  de	
  geothermie 	
  en	
  d e	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  
kolenwinning	
  in	
  Limburg. 	
  Het	
  Schadeprotocol	
  G aswinning	
   Kleine	
  V elden	
   op	
  Land	
   kan	
  daarbij	
  fungeren	
  
als	
  model	
  voor	
   de	
  schadeprotocollen	
  bij 	
  de	
  overige	
  types	
  mijnbouw. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 439 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 440 ======================================================================

<pre>	
   22	
  	
  
Met	
  betrekking	
  tot	
   mijnbouw schades	
  door	
  de	
  naijlende	
  gevolgen	
  van	
  de	
  kolenwinning	
  in	
  Limburg	
  
wordt	
   nog	
  opgemerkt	
  dat	
  in	
  een	
  aantal	
  gevallen	
  geen	
  mijnbouwmaatschappij	
  meer	
  aangesproken	
  kan	
  
worden	
  voor	
  vergoeding	
  van	
  die	
   mijnbouw schades.	
  In	
  die	
  gevallen	
  zou	
  de	
  Staat 	
  (al	
  dan	
  niet	
  samen	
  met	
  
andere	
  partijen)	
  kunnen	
  voorzien	
  in 	
  de	
  	
  vergoeding	
  van	
  de	
   mijnbouw schade	
  (rechtstreeks	
  of	
  via	
  een	
  
fonds)	
   zodat	
  ook	
  de	
  burgers	
  in	
  Limburg	
  rechtvaardig	
  worden	
  behandeld. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 440 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 441 ======================================================================

<pre>	
   23	
  	
  
Bijlage	
  A 	
   G econsulteerde	
  instanties 	
  en	
  personen 	
  
	
  
Bewonersgroepen	
  
Bewonersvereniging	
  Stop	
  Gaswinning	
  Marsdijk	
  Nu 	
  
Dorpsbelangen 	
  Ternaard 	
  
Dorpsbelang	
  Wierum 	
  
Landelijke	
  en	
  lokale	
  bestuurders	
  
EZK	
  
IPO	
  
VNG	
  
Noordelijke	
  bestuurderen 	
  
Mijnbouwmaatschappijen	
  
NAM 	
  
Vermilion 	
  
Taqa 	
  
ONE 	
  
Nogepa 	
  
Overige	
  instanties	
  
TCMG 	
  
KNMI 	
  
Mijnraad 	
  
SodM	
  
RVO 	
  
	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 441 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 442 ======================================================================

<pre>	
   24	
  Bijlage	
  B 	
  Schadebeoordeling 	
  
	
  
1. Inleiding	
  
Het	
  achterhalen	
  van	
  de	
  oorzaak	
  of	
  oorzaken	
  van	
  schade	
   aan	
  gebouwen	
   is	
  een	
  lastige	
  opgave,	
  zeker	
  als	
  
aardbevingen	
  daarbij	
  een	
  rol	
  kunnen	
  spelen.	
  De	
  grootste	
  knelpunten	
  vanui t	
  technisch	
  oogpunt	
  zijn: 	
  
	
  
-­‐ Bij	
  het	
   vaststellen	
  van	
  de	
   technische	
   causaliteit 	
  is	
  de	
  vraag	
  of	
  er	
   een	
  verband	
   is	
  tussen	
  een	
  bepaalde	
  
gebeurtenis	
  (in	
  het	
  verleden)	
  en	
  de	
  (op	
  een	
  bepaal d	
  moment)	
  geconstateerde	
  schade .	
  Het	
  
tijdsaspect	
  speelt	
  daarbij	
  een	
  grote	
  ro l.	
  Bij	
  bevingsschade	
  gaat	
  het	
  gewoonlijk	
  om	
  schade	
  die	
  
gelijktijdig	
  met	
  de	
  beving,	
  of	
  kort	
  daarna,	
  optreedt.	
   	
  Daartegenover	
  treedt	
   zettingsschade	
  
gewoonlijk	
  pas	
  op	
  vele	
  jaren	
  nadat	
  een	
  woning	
  is	
  gebouwd,	
  verbouwd,	
  bijgebouwd,	
  of	
   nadat	
   een	
  
verandering	
  in	
  de 	
  omgeving	
  heeft	
  plaatsgevonden. 	
  
-­‐ Hoeveel	
  onderzoek	
  moet	
  worden	
  uitgevoerd	
  om	
  tot	
  een	
  uitspraak	
  over	
  de	
  causaliteit	
  te	
  komen?	
  Er	
  is	
  een	
  tendens	
  om	
  bij	
  gebouwopnames	
  alle	
   aanwezige	
   schades	
  fotografisch	
  vast	
  te	
  leggen	
  en	
  deze	
  
één	
  voor	
  één	
  te	
  analyseren.	
  Worden 	
  de	
  beoordelingsresultaten	
  beter	
  bij	
  een	
  uitgebreider	
  
onderzoek	
  en	
  hoe	
  verhouden	
  de	
  onderzoekskosten	
  zich	
  tot	
  de	
  opgetreden	
  schade? 	
  
-­‐ Hoe	
  groot	
  is	
  het	
   bij	
  een	
  a ardbeving	
  te	
  beschouwen	
  gebied?	
  D e	
  door	
  een	
  beving	
  veroorzaakte	
  
trillingen	
  zijn	
  op	
  korte	
  afstand	
  v an	
  het	
  epicentrum	
  relatief	
  groot	
  en	
  op	
  grote	
  afstand	
  relatief	
  klein.	
  
Op	
  welke	
  afstand	
  is	
  de	
  trillingssnelheid	
  zo	
  klein	
  geworden	
  dat	
  er	
  redelijkerwijs	
  geen	
  schade 	
  aan	
  
gebouwen 	
  door	
  de	
  beving	
   meer	
  valt	
  te	
  verwachten 	
  c.q.	
  veroorzaakt	
  kan	
  zijn? 	
  
	
  
2. Onderzoek	
   oorz aken	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen 	
  
Bouwkundige	
  schade	
  doet	
  zich	
  vaak	
  voor	
  in	
  de	
  vorm	
  van	
  scheuren	
  in	
  metselwerk.	
  In	
  de	
  studie	
  naar	
  bouwkundige	
  schade	
  in	
  Groningen
2	
  	
  is	
  aan	
  de	
  hand	
  van	
  69	
  case 	
  studies	
   van	
  gebouwen	
  gekeken	
  welke	
  
afzonderlijke	
  oorzaken	
  of	
  c ombinaties	
  van	
  oorzaken	
  een	
  rol	
  kunnen	
  hebben	
  gespeeld	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  
van	
  schade.	
  Daartoe	
  zijn	
  scenario’s	
  beschouwd	
  om	
  de	
  schade	
  te	
  kunnen	
  verklaren	
  naar	
  type,	
  aard	
  en	
  
voorkomen.	
  In	
  het	
  onderzoeksrapport	
  worden	
  de	
  mogelijke	
  oorzaken	
  van	
  schade	
  in	
  drie	
  
hoofdcategorieën	
  onderverdeeld: 	
  
	
  -­‐ gebouwgebonden	
  oorzaken ;	
  
-­‐ ongelijkmatige	
  zettingen ;	
  
-­‐ bevingen .	
  
	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  die	
  oorzaken	
  die	
  uitsluitend	
  samenhangen	
  met	
  het	
  gebouw,	
  de	
  
geometrie,	
  de	
  toegepaste	
  bouwmaterialen	
  en	
  constructiewijzen	
  en	
  met	
  de	
  kra chtswerking	
  in	
  het	
  
gebouw .	
  Deze	
  oorzaken 	
  staan	
  los	
  van	
  de	
  lokale	
  situatie.	
  Gebouw gebonden	
  oorzaken	
  zijn	
  niet	
  specifiek	
  
voor	
  de	
  onderzochte	
  panden	
  of	
  voor	
  de	
  provincie	
  Groningen.	
  Deze	
  oorzaken	
  komen	
  in	
  heel	
  Nederland	
  voor. 	
  
	
  Zettingen	
  en	
  zettingsverschillen	
   kennen	
  een	
  breed	
  spectrum	
  van	
  achterliggende	
  of	
  dieper	
  liggende	
  
oorzaken	
  die	
  sterk	
  worden	
  bepaald	
  door	
  specifieke	
  lokale	
  omstandigheden.	
  In	
  vrijwel	
  alle	
  onderzochte	
  gevallen	
  is	
  de	
  situatie	
  van	
  de	
  fundering	
  in	
  combinatie	
  met	
  de	
  lokale	
  ondiepe	
  ondergrond	
  de	
  belangrijkste	
  factor	
  bij	
  het	
  ontstaan	
  van	
  zettingen	
  en	
  zettingsverschillen.	
  Voor	
  de	
  verklaring	
  van	
  de	
  bouwkundige	
  schade	
  speelt	
  deze	
  oorzaak	
  een	
  grote	
  rol.	
  De	
  meeste	
  onderzochte	
  panden	
  staan	
  niet	
  op	
  palen	
  en	
  zijn	
  zogenaamd	
  ‘op	
  staal’	
  (=	
  ondiep)	
  gefundeerd. 	
  
	
  
	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  	
  
	
  
2	
  Ir.	
  P.C.	
  van	
  Staalduinen,	
  dr.	
  ir.	
  K.C.	
  Terwel,	
  prof.	
  dr.	
  ir.	
  J.G.	
  Rots,	
  Onderzoek	
  naar	
  de	
  oorzaken	
  van	
  bouwkundige	
  
schade	
  in	
  Groningen,	
  Methodologie	
  en	
  case	
  studies	
  ter	
  duiding	
  van	
  d e	
  oorzaken,	
  TU	
  Delft,	
  Faculteit	
  Civiele	
  
Techniek	
  en	
  Geowetenschappen,	
  Rapportnummer	
  CM -­‐2018-­‐ 01,	
  11	
  juli	
  2018 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 442 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 443 ======================================================================

<pre>	
   25	
  Bevingen	
  zijn	
  als	
  schadebijdragende	
  factor	
  moeilijk	
  uit	
  te	
  sluiten	
  van	
  de	
  best	
  verklarende	
  scenario’s,	
  
maar	
  vallen	
  tegelijk	
  ook	
  moeilijk	
   als	
  zodanig	
   te	
  bewijzen.	
  Het	
  schadebeeld	
  biedt	
  hiervoor	
  meestal	
  
onvoldoende	
  aanknopingspunten.	
  Waar	
  combinaties	
  van	
  b evingen	
  met	
  andere	
  oorzaken	
  optreden,	
  lijkt	
  
bij	
  lichte	
  bevingen	
  het	
  schadebeeld	
  vooral	
  gerelateerd	
  te	
  zijn	
  aan 	
  andere	
  onderliggende	
  oorzaken .	
  Het	
  
kan	
  echter	
  zijn	
  dat	
  de	
  beving	
  de	
  'trigger'	
  is	
  geweest	
  voor	
  het	
  ontstaan	
  van	
  de	
  schade.	
  Voor	
  het	
  
betrouwbaar 	
  bepalen	
  van	
  de	
  invloed	
  van	
  de	
  beving	
  op	
  de	
  schade	
  is	
  kennis	
  van	
  het	
  moment	
  van	
  het	
  
ontstaan	
  van	
  de	
  schade	
  essentieel. 	
  
	
  In	
  gemiddeld	
  70%	
  van	
  de	
  schades	
  kon	
  op	
  basis	
   van	
  de	
  beschikbare	
  schadeopname rapporten	
  een	
  best	
  
verklarend	
  scenario	
   in	
  de	
  studie 	
  worden	
  gefo rmuleerd.	
  In	
  de	
  overige	
  gevallen	
  waren	
  er	
  te	
  veel	
  opties	
  of	
  
was	
  de	
  kwaliteit	
  van	
  de	
  informatie	
  over	
  de	
  schade	
  onvoldoende	
  om	
  tot	
  een	
  oordeel	
  te	
  komen.	
  Eén	
  van	
  de	
  conclusies	
  van	
  het	
  rapport	
  is	
  dat	
  in	
  Groningen	
  gebouw gebonden	
  oorzaken	
  en	
  ongelijkmatige	
  
zetti ngen	
  de	
  belangrijkste	
  schadeoorzaken	
  zijn.	
  Gebleken	
  is	
  dat	
  gebouwen	
  van	
  na	
  1970	
  mede	
  op	
  basis	
  
van	
  beter	
  grondonderzoek	
  bete r	
  zijn	
  gefundeerd:	
  de	
  schade	
  door 	
  zettingen	
  is	
  bij	
  deze	
  gebouwen	
  hier	
  
aanzienlijk	
  geringer.	
   	
  
	
  
3. Gaswinning	
  uit	
  de	
  k leine	
  velden 	
  
De	
  stud ie	
  biedt	
  een	
  goede	
  basis	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  eventuele	
  schade	
  door	
  gaswinning	
  uit	
  de	
  
kleine	
  vel den.	
  De	
  bevindingen	
  over	
  gebouw gebonden	
  schade	
  hebben	
  een	
  breder	
  toepassingsgebied	
  
dan	
  alleen	
  de	
  provincie	
  Groningen	
  en	
  hetzelfde	
  geldt	
  voor	
  schade	
  als	
  gevol g	
  van	
  ongelijkmatige	
  
zettingen:	
  ondiepe	
  funderingen	
  op	
  een	
  samendrukbare	
  klei -­‐ondergrond	
  komen	
  niet	
  alleen	
  in	
  de	
  
provincie	
  Groningen	
  voor,	
  maar	
  op	
  veel	
  meer	
  plaatsen	
  in	
  Nederland.	
  Het	
  betreft	
  dan	
  vooral	
  de	
  wat	
  oudere	
  bebouwing. 	
  
	
  De	
  Tcbb	
  adviseert	
  bij	
  het	
  beantwoorden	
  van	
  de	
  causaliteitsvraag	
  voor	
  de	
  beoordeling	
  van	
  de	
  oorzaak	
  (of	
  oorzaken)	
  van	
  de	
  schade	
  de	
  volgende	
  werkwijze	
  te	
  ontwikkelen: 	
  
	
  -­‐ stel	
  per	
  schadegeval	
  een	
  best	
  verklarend	
  scenario	
  op	
  met	
  toepassing	
  van	
  de	
  hiervoor	
  genoemde	
  drie	
  hoofdcategorieën; 	
  
-­‐ houdt	
  bij	
  het	
  trekken	
  van	
  de	
  uiteindelijk e	
  conclusie	
  rekening	
  met	
  de	
   grotere	
  onzekerheid	
  rond	
  het	
  
vaststellen	
  van	
  de	
  schadeoorzaak	
  ‘bevingen’	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
   schadeoorzaken	
  
‘gebouw gebonden	
  schade’	
  en	
  ‘ongelijkmatige	
  zettingen’. 	
  
	
  Voor	
  het	
  vaststellen	
   en	
  beoordelen	
  van	
  de	
  schade	
  adviseert	
  de	
  Tcbb	
  de	
  onderzoeken	
  op	
  locatie	
  beperkt	
  
te	
  houden	
  tot	
  de	
  schade	
  die	
   door	
  de	
  bewoner	
   is	
  gemeld 	
  en	
  dus	
  niet	
  alle	
  onvolkomenheden	
  in	
  een	
  
gebouw	
  te	
  gaan	
  fotograferen 	
  en	
  analyseren .	
  De	
  Tcbb	
  vindt	
  het	
  belangrijk	
  dat	
  de	
   schade	
  wordt	
  
onderzocht	
  en	
  beoordeeld	
  door	
  deskundigen	
  op	
  het	
  gebied	
  van	
  bouwconstructies	
  en 	
  ondiepe	
  
ondergrond.	
  Die	
  deskundigen	
  zijn	
   tevens	
  verantwoordelijk	
  voor	
  het	
  opstellen	
  van	
  het	
   adviesrapport 	
  
aan	
  de	
  Commissie	
  Mijnbouwschade. 	
  
	
  Met	
  betrekking	
  tot	
  de	
  scha delocatie	
  is	
  van	
  belang	
  dat	
  rekening	
  wordt	
  gehouden	
  met	
  de	
  
trillings snelheden	
  die	
  door	
  een	
  beving	
  kunnen	
  zijn	
  opgetreden	
  in	
  vergelijking	
  met	
  de	
  trilling ssnelheid	
  
waarbij	
  schade	
  is	
  te	
  verwachten.	
  De	
  gevoeligheid	
  van	
  het	
  bouwdeel	
  voor	
  trillingsschade	
  is	
  daar bij	
  een	
  
belangrijke	
  parameter.	
  De	
  SBR	
  Trillingsrichtlijn	
  A:	
  Schade	
  aan	
  bouwwerken:	
  2017	
  biedt	
  daarvoor	
  goed	
  bruikbare	
  informatie. 	
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 443 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 444 ======================================================================

<pre>Date : 19-12-2018 17:43:19
F
T
S
ubject : Re: concept advies Tcbb
E
r is net een brief naar de kam er die ook zegt dat het protocol en de Cie er aan kom en en dat de Tcbb in 1e kw m et advies kom t.
B
en m orgen van 8 tot 10 m obiel bereikbaar.
 
 
O
p wo 19 dec. 2018 17:21 schreef   
@
assen.nl
:
B
e
ste ,
 
D
ankjewel.
O
f gaan heel veel mensen nu op de VVD stemmen ……….
 
I
k denk trouwens wel dat de pers het gaat oppakken als Marco Out vertelt over het protocol dat er aan komt. Zitten de Tcbb, NAM en 
E
ZK hier op te wachten? Jullie raken dan een
d
eel van de regie op de communicatie kwijt en het kan zijn dat de pers direct de telefoon grijpt om de Tcbb te bellen. Of ligt het sowieso al op straat? Moeten we het nog even
h
ebben over wat Marco wel en niet kan 
z
eggen?
 
G
roet,
 
V
an:
 
.
@rug.nl
] 
V
erzonden:
 
woensdag 19 december 2018 17:09
A
an:
 
.
@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
concept advies Tcbb
 
S
ucces in de Raad, m isschien gaan nog m eer m ensen de VVD verlaten....
 
G
roet,
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
Disclaimer:
A
a
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 444 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 445 ======================================================================

<pre>Date : 26-11-2018 08:10:54
F
T
S
ubject : RE:  
G
oedemorgen 
 
H
ier zijn ze.
.
@hetnet.nl
 
 
T
o
t morgen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
   
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
 
 
V
a
n:
 
V
erzonden:
 
zondag 25 november 2018 12:45
A
an:
 
O
nderwerp:
 
 
D
 
h
eb jij een m ailadres en 06 num m er van  ?
D
ank en groet,
 
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
17.38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 445 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 446 ======================================================================

<pre>    Date : 26-11-2018 12:16:59   From : MN vs.)   To : assen.nl  Subject : Re: i    Heb mvt EEE oren na ons eesprek afgesproken.  Heb je wellicht ook een beaner plus laptop, dan neem ik nin USB stickje mee?    Groet.  |  |  Op mm 26 nov. 2018 08:30 schrec! reo:  Dank  as  PC  Op ma 26 nov. 2018 08:10 schreef EN « assen.ol:    Goedemorgen UM.  Hier zijn ze    NC oenen!  nn    Tot morgen  Met vriendelijke roet,    Beleidsrepisseur    Gemeente Assen, Team Beleid         e-mail Masser ol site: www    Van: ||    Verzonden: zondag 25 november 2018 12:45  Aan: ®Dassen.nl>    Onderwerp: EE    heb jij een mailadres en 06 mmmer van    Dank en groct,    AS    Erreritus Professor of Business and ICT and Founding Dean.  Faculty of Eoonosrics and Business, University of Groningen    Erreritus Professor of Systems Engineenng and Founding Dean,</pre>

====================================================================== Einde pagina 446 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 447 ======================================================================

<pre>    Faculty of Technalogy. Policy and Managerrent. Delft University of Technology    Visiting Professor, institute for Finance Managerrent Tanzana</pre>

====================================================================== Einde pagina 447 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 448 ======================================================================

<pre>    Date : 26-11-2018 08:30:33   From: ER vs.   To : Dis @ assennl  Subject : Re: i »    Dank   |   PC   Op ma 26 nov. 2018 08:10 schreef B: en oo:    Goedemorgen EE    Hier zijn ze    hetnet.nl  |  Tot morpen    Mert vriendelijke groet.    Beleidsrepisseur    Gemeente Assen, Team Beleic         e-mail. MK sen et ste: www asser    Van: MN |  Verzonden: zondag 25 november 2018 12:45  Aan: @assen.nl>    Onderwerp:    heb jij een mailadres en 06 nummer van    Dank en groet,    AS    Erreritus Professor of Business and ICT and Founding Dean.  Faculty of Economics and Business. University of Groningen  Esreritus Professor of Systems Engineenng and Founding Dean,  Facutty of Technology. Policy and Managerrent. Delft University of Technology    Visiting Professor, institute for Finance Managerrent Tanzania</pre>

====================================================================== Einde pagina 448 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 449 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 449 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 450 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2019 09:55:20
F
T
S
Z
it in Dar es Salaam . Zal het zondag bekijken...
 
 
O
p wo 16 jan. 2019 11:45 schreef   
@
assen.nl
:
G
o
edem orgen ,
 
 is in Hofbar geweest om  te praten over de gaswinningen in Drenthe. Zonder dat je naam  wordt genoem d (een adviseur van de m inister) wordt je aangehaald. Zie vanaf
1
0.15:
h
ttps://www.uitzendinggem ist.net/aflevering/462007/De_Hofbar.htm l
Groet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 450 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 451 ======================================================================

<pre>    Date : 26-11-2018 14:30:41 17.42  From : MN vs.   To :  : assennl   Subject: Re:    Voor julle wellicht ook goed om je door de notities te leiden?    Op na 26 nov. 2018 13:54 schroef B cn:  Beste  OO at zet Aen icts regelen. Ik heb hem net gesproken.  Groet.  7  Outlook voor 1OS downloaden  Van: © rug. >    Verzonden: maandag, november 26, 2018 12:16 PM  Aan: as  Onderwerp: Rc:    Heb mot EEE ooren na ons gesprek afgesproken.  Heb je wellicht ook een beamer plus laptop, dan neem ik mijn USB stickje mee?    Groet  nn  a  Op ma 26 nov. 2018 0830 schrect Eg rug nt  Dank  a  a  Op ma 26 nov. 2018 08:10 schroef B en o!:    Goedemorgen UM.    Hier zr ze  hetnet.nl    Ce  Tat morgen  Met vriendelijke groet,    Beleidsregisseur    Gemeente Assen, Team Beleic    e-mail B. +5: nl Site: weewe ASDEN TI    Van: MN |    Verzonden: zondag 25 november 2018 12:45  Aan: @assen.nl>  Onderwerp: EE</pre>

====================================================================== Einde pagina 451 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 452 ======================================================================

<pre>    Dag Pieter,    heb jij een mailadres cn 06 nummer van ES’    Dank cn groct,    4S    Enrreritus Professor of Business and (CT and Founding Dean,  Faculty of Economics and Business, University of Groningen  Ereritus Professor of Systerrs Engineering and Founding Dean.  Faculty of Technology. Policy and Managerrent. Delft University of Technology    Visiting Professor, institute for Finance Managerrent Tanzania</pre>

====================================================================== Einde pagina 452 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 453 ======================================================================

<pre>Date : 20-12-2018 16:01:35
F
T
S
ubject : Re: kam erbrief m et aandacht voor het schadeprotocol
​
 
D
ank
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
O
p 20 dec. 2018 om  15:58 heeft   
@
assen.nl
> het volgende geschreven:
B
e
 
B
ijgevoegd is een kamerbrief van vandaag van EZK. Op pagina 2 wordt ingegaan op de stand van zaken rond het protocol. In de brief wordt 
n
iet
 genoemd dat het
p
rotocol wat betreft werking gelijk wordt aan het protocol in Groningen.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
<
s._over_voor_1_juli_duidelijkheid_voor_alle_Lim burgers_m et_m ijnbouwschade_(Kam erstuk_32813-261).docx>
17.43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 453 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 454 ======================================================================

<pre>    Date : 15-2-2019 15:15:21   From : MGv! i746   To : EE @ aaenbunze.n!   Cc : BN ass Cn nl, ns 2 2ssernl, es @ tynaaro.nl eo tynaario.nl,  ES rcr MN @ westerkwartier.nl, NK: gemeentenoordenveld.n"  GEE a ge mee ntenoordenvekinl   Subject : Re: Landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade (LAAM) - concept advies TCBB aan Minister van EZK - opmerkingen gemeente Aa en Hunze  Attachment : image003.png;         Veel dank!   as   Pe   Op wr 15 fb. 2019 12:59 schrecf IRR o ascnhunze.nt  Beste i -    Het nu voorliggende concept advies van de Tcbb (LAAM}, zoals wy dat afgelopen dinsdag 12 februari hebben ontvangen, is een inhoudelijk goed onderbouwd advies geworden,  Waarin onze inbreng in het vooroverleg goeddeels is meegenomen.    Hieronder mijn bevindingen die ik ook heb afgestemd met burgemeester GE.    Onze algemene opmerkingen heb ik hieronder zo beknopt mogelijk weergegeven en gekoppeld aan de samenvatting,    zoals door u is opgenomen op de eerste pagina van het advies. Daarna geef ik nog enkele paginagewijze opmerkingen.    Voor wat betreft het vervolgproces, willen wij opmerken, dat het van belang is dat ook andere gemeenten, waarbij  De problematiek geldt van meervoudige en/of overlappende vormen van mijnbouw en mijnbouwschades, zoals o.a. Veendam en Midden Groningen,    worden meegenomen in het vervolgproces c.q. afstemming.  Als u nog vragen heeft of een nadere toelichting wenst, dan hoor ik dat uiteraard graag.    Tot slot wens ik u alvast veel succes met het afronden van de opdracht!    Met vriendelijke groet,  es    Projectooérdinator ~ beleidsadviseur rime    ®  I  A:  WE    Algemene opmerkingen    Samenvatting    Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders heftige emoties op rond de risico's, de  verdeling van de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen,  maar ook daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Noord- en Zuid-Holland en Limburg.    Begin 2018 heeft de Staat de schadeafhandeling door de gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag  in Norg in het publieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 2018  afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) in afwachting van een  wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie  Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie?’ een uniforme, onafhankelijke landelijke aanpak  vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke aanpak  moet gaan gelden voor alle types mijnbouw, namelijk de gaswinning uit kleine velden (waaronder de  gasopslag in andere velden dan Norg), de zoutwinning, de geothermie en de na-ijtende gevolgen van de  vroegere steenkolenwinning in Limburg.    De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadeprotocol Gaswinning Kleine  Velden op Land voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 454 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 455 ======================================================================

<pre>    Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  - Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Loket Mijnbouwschade (LLM).    - Stet een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke  afhandeling van alte mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de  gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag Norg).    -__ Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.    - __ Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met een Schadeprotocol Gaswinning  Kleine Velden op Land.    =_ Sluit per type mijnbouw een Convenant tussen de Staat en de betrokken  mijnbouwmaatschappijen, te beginnen met een Convenant Gaswinning Kleine Veiden op Land. 2}    - _ Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  omgeving en stimuleer omgevingsprocessen die leiden tot Gebiedsarrangementen    -_ Stel op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling vast voor de afhandeling van schades door  gaswinning uit kleine velden. °)    -__Breid de landelijke aanpak op korte termijn uit voor de zoutwinning, de geothermie en de na-  ijlende gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.*)    De voorgestelde onafhankelijke landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor  mijnbouwactiviteiten met een passende verdeling van de lasten en de lusten. De afhandeling van  mijnbouwschade is daarbij laagdrempelig, ruimhartig, transparant en snel, waarbij de burger centraal  staat.         1) Publieke regie is volgens onze inschatting het maximaal haalbare waarmee alle partijen zouden kunnen instemmen . Met 1 loket (LLM) voor alle mijnbouwschade en  materieel gelijke invulling afhandeling is dit wel verdedigbaar.    2) Wij zouden hier een extra aandachtspunt willen toevoegen: - Zorg voor een garantstelling van het Rijk vaor onverhoopt wegvallen civielrechtelijke aansprakelijke partij c.q.  mijnbouwmaatschappijen. Een convenant biedt onvoldoende zekerheid en dus ook vertrouwen bij inwoners.    Dit geldt zowel bij de discussie (hieronder) rond de afbouw van gaswinning Groningen en traditionele gaswinners Shell en Exxon (NAM) als ook bij kleine velden en  andere maatschappijen ìn bijvoorbeeld de zoutwinning, geothermie en ook voor andere nieuwe ontwikkelingen, zoals    waterstof/CO2 opslag en de daarbij betrokken (nog te vormen) ondernemingen. Ook de ervaringen uit het verleden - mijnbouw Limburg (zie pag.22} - rechtvaardigt het  stellen van die zekerheid naar de toekomst. Daarbij is evident dat het schade en milieurisico niet bij de decentrale overheden    komt te liggen, zoals dat bijvoorbeeld in beginsel geldt bij vervuilde bedrijfsterreinen.    3) De ruimhartige afhandeling van schadedossiers Zuidlaren en Emmen (2018) is wat ons betreft het vertrekpunt voor een overgangsregeling. Daarmee houden we druk op    snelle inwerkingtreding van LAAM. Direct na acceptatie van het schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden op Land, bijvoorbeeld vanaf behandeling IPO, VNG, UVW en 2° kamer  zou al in lijn met het protocol gewerkt kunnen worden (inclusief bepaling begrenzing effect- en centrumgebied door het KNMI). Bij voorkeur al via het LLM en anders onder  begeleiding van de Tcbb.    4) Om de urgentie van het opstellen van de andere protocollen onder het LAAM te onderstrepen, moet bij herziening/nieuwe winningsplannen (zoals binnenkort voor  zoutwinning Nedmag) een overgangsregeling worden getroffen voordat instemmingsbesluit/vergunningen worden verleend.    paginagewijze opmerkingen    pagina 3.    2° alinea toevoegen: en ook voor andere nieuwe ontwikkelingen en toepassingen, zoals waterstof- en CO2 opslag    pagina 8.    taatste alinea: Hier is verwoord dat het eerdere Tcbb advies en voortschrijdend inzicht ook bij EZK aangeeft dat nulmetingen slecht zeer beperkte meerwaarde hebben en dat  uitbreiding van meetnetwerken hogere    prioriteit verdiend. Omdat onze inwoners nog veel waarde toekennen aan )-metingen, moet de uitbreiding van het meetnetwerk versneld worden en beter worden  gecommuniceerd naar onze inwoners.    (Zie hierbij ook onderstaande opmerking uit de brief van min. EZK van 21-12-2018). Hier ligt een belangrijke taak voor de rijksoverheid ( met KNMI/TNO/NAM).</pre>

====================================================================== Einde pagina 455 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 456 ======================================================================

<pre>    Brief van min. EZK van 21-12-2018 DGETM-£0/18269802)    (voorbeeld uit NAM presentatie uit 2014)    Pagina 10.  Onder 4. toevoegen:    - Overige Mijnbouwactiviteiten, zoals waterstof- en CO2 opslag    DISCLAIMER:  Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestard kunnen geen rechten worden ostleend en de gemeente Aa en Hunze aarrvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde    informatie.  Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dt bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 456 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 457 ======================================================================

<pre>    Bevindingen omwonenden   Tijdens een aantal informatiebijeenkomsten voor gaswinningsprojecten waarbij de  nulmeting aan gebouwen actueel was, is omwonenden gevraagd naar hun mening  en eventuele ervaringen. De hoofdlijn van de reacties is dat burgers die wonen  boven een gasveld willen dat bij een vermoede mijnbouwschade aan hun woning  deze onafhankelijk en deskundig wordt beoordeeld en vervolgens snel wordt  vergoed. Aangezien de nulmeting aan gebouwen wordt gezien als een hulpmiddel  hierbij, wordt deze door omwonenden vaak gezien als waardevol.    Pagana 3 van 5    </pre>

====================================================================== Einde pagina 457 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 458 ======================================================================

<pre>   
i
 
i
 
 
i
@
zuidhorn.nl
   
 
 
 
w
ww.zuidhorn.nl
Date : 23-11-2018 12:09:47
F
r
 
@zuidhorn.nl
T
@
gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl,   @tynaarlo.nl,  
@
S
ubject : RE: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol <> ontw erp brief EZ  over nut en noodzaak bouw kundige opnam es? 
D
ag  en anderen,
 
O
p de aangekondigde brief zitten wij ook te wachten.   is bij uitstek de persoon die zou kunnen weten wanneer de brief gepubliceerd wordt, heeft ze daar nog iets
o
ver gezegd?
 
H
et ministerie heeft een conceptversie van de brief met een aantal gemeenten, waaronder ook Zuidhorn en Assen, gedeeld. Het is mij onduidelijk wat er met de feedback vanuit
d
e gemeenten is gedaan, dat kunnen we straks lezen in de definitieve 
v
ersie van de brief. De conceptbrief is in vertrouwen gedeeld. Ik voel me er niet goed bij om die te delen,
o
ok al snap ik de vraag. We kunnen in het beroep ook niet verwijzen naar de brief omdat de status ‘concept’ is, daarvoor moeten we helaas de definitieve 
b
rief afwachten.
 
V
riendelijke groeten,
 
 
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
  i @aaenhunze.nl> 
V
erzonden:
 
vrijdag 23 november 2018 10:55
A
an:
 
<
@gemeentenoordenveld.nl>;   . @assen.nl>;   . @tynaarlo.nl>; 
 
i  @gemeentenoordenveld.nl)
<
@gemeentenoordenveld.nl>
O
nderwerp:
 
Overleg met Tcbb over schadeprotocol <> ontwerp brief EZ over nut en noodzaak bouwkundige opnames?
 
D
ag , allen,
 
I
k heb woensdag gesproken met   (EZK) over de door Wiebes 
a
angekondigde brief over  nut en noodzaak bouwkundige opnames. (zie bijgaand pagina 4, 1
e
 
alinea *)
D
eze kon zij nog niet met mij delen, maar is kennelijk wel bekend bij kleine veldenoverleg (aantal  gemeenten)
 
H
et zou bijzonder prettig zijn als wij op korte termijn hierover kunnen beschikken.
 
*
) Over nut en noodzaak van een bouwkundige opname (nulmeting aan gebouwen) als mogelijk hulpmiddel bij het vaststellen van mijnbouwschade zal ik uw Kamer binnen enkele
w
eken een aparte brief doen toekomen.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
 
     
 
    i
.
.
 l   
 
i :    
 
 i i  
 
V
an:
 
i
@assen.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 22 november 2018 17:35
Aan:
O
nderwerp:
 
Overleg met Tcbb over schadeprotocol
 
G
oedemiddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gemeenten en Westerkwartier wordt komende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
meeste mensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van het overleg is om informeel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gemeentekantoor van Assen in de collegekamer.
 
 
 stuurt ons mogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder mogen worden verspreid.
 
 
   en ik moeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg moeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
ww
w.assen.nl
 
 
Di
sclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
17.45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 458 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 459 ======================================================================

<pre>   
i
 
 
i @ zuidhorn.nl
   
   
w
ww.zuidhorn.nl
Date : 23-11-2018 13:21:03
T
 
@zuidhorn.nl,   @assen.nl, @gem eentenoordenveld.nl'"
@gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl,   @tynaarlo.nl, "  
Subject : RE: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol <> ontw erp brief EZ  over nut en noodzaak bouw kundige opnam es? 
Dag , allen,
 
Nee geen datum, alleen dat de conceptbrief bij Smallenbroek ligt en dus nog niet definitief is.
Ik zal het 
onderstaande aan   meegeven
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
      
     i
. .
 l   
 i :    
  i i  
 
 
Van:
i @zuidhorn.nl] 
Verzonden:
 vrijdag 23 november 2018 12:10
Aan:
Onderwerp:
 RE: Overleg met Tcbb over schadeprotocol <> ontwerp brief EZ over nut en noodzaak bouwkundige opnames?
 
Dag  en anderen,
 
Op de aangekondigde brief zitten wij ook te wachten.   is bij uitstek de persoon die zou kunnen weten wanneer de brief gepubliceerd wordt, heeft ze daar nog iets
over gezegd?
 
Het ministerie heeft een 
conceptversie van de brief met een aantal gemeenten, waaronder ook Zuidhorn en Assen, gedeeld. Het is mij onduidelijk wat er met de feedback vanuit
de gemeenten is gedaan, dat kunnen we straks lezen in de definitieve versie van de brief. 
De conceptbrief is in vertrouwen gedeeld. Ik voel me er niet goed bij om die te delen,
ook al snap ik de vraag. We kunnen in het beroep ook niet verwijzen naar de brief omdat de status ‘concept’ is, daarvoor moeten we helaas de definitieve brief afwachten.
 
Vriendelijke groeten,
 
 
 
 
 
 
 
 
Van:
Verzonden:
 vrijdag 23 november 2018 10:55
Aan:
< @gemeentenoordenveld.nl>
Onderwerp:
 Overleg met Tcbb over schadeprotocol <> ontwerp brief EZ over nut en noodzaak bouwkundige opnames?
 
Dag , allen,
 
Ik heb woensdag gesproken met   (EZK) over de door Wiebes 
aangekondigde brief over  nut en noodzaak bouwkundige opnames. (zie bijgaand pagina 4, 1
e
 alinea *)
Deze kon zij nog niet met mij delen, maar is kennelijk wel bekend bij kleine veldenoverleg (aantal  gemeenten)
 
Het zou bijzonder prettig zijn als wij op korte termijn hierover kunnen beschikken.
 
*) Over nut en noodzaak van een bouwkundige opname (nulmeting aan gebouwen) als mogelijk hulpmiddel bij het vaststellen van mijnbouwschade zal ik uw Kamer binnen enkele
weken een aparte brief doen toekomen.
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
M
obiel (geen voicemail): +31623120452
 
Van:
i @assen.nl
] 
Verzonden:
 
donderdag 22 november 2018 17:35
Aan:
Onderwerp:
 Overleg met Tcbb over schadeprotocol
 
Goedemiddag,
 
Het overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gemeenten en Westerkwartier wordt komende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
meeste mensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van het overleg is om informeel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
We zitten in het gemeentekantoor van Assen in de collegekamer.
 
  stuurt ons mogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder mogen worden verspreid.
 
    en ik moeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg moeten.
 
Met vriendelijke groet,
 
17.46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 459 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 460 ======================================================================

<pre>B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
 
     
 
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 460 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 461 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 19:52:12
F
T
C
c : @gem eentenoordenveld.nl  @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, @aaenhunze.nl"
@
aaenhunze.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl, 
z
uidhorn.nl  
zuidhorn.nl, 
 
@assen.nl
S
ubject : Re: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
G
enoteerd, notitie volgt.
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Op do 22 nov. 2018 om  17:34 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
G
oedem iddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gem eenten en Westerkwartier wordt kom ende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste m ensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van 
h
et overleg is om  inform eel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gem eentekantoor van Assen in de collegekam er.
 
 
 stuurt ons m ogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder m ogen worden verspreid.
 
 
   en ik m oeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg m oeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 461 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 462 ======================================================================

<pre>Date : 14-12-2018 12:22:05
F
T
C
S
ubject : RE: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
A
ttachm ent : 180410-SPELREGELS Em  - Z l - def.pdf;Bijlage 3 - Gezam enlijk Persbericht afhandeling bevingsschade Z uidlaren ....docx;
G
eachte  ,
 
Z
oals afgesproken bijgaand de spelregels afhandeling schadedossiers Zuidlaren/Emmen.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator – beleids advis eur ruimte
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 i i  
 
 
V
an:
 
@rug.nl] 
V
erzonden:
 
donderdag 22 november 2018 19:52
A
an:
 
i @assen.nl
C
C:
 
l  i @zuidhorn.nl; @assen.nl
O
nderwerp:
 
Re: Overleg met Tcbb over schadeprotocol
 
G
enoteerd, notitie volgt.
 
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
 
 
O
p do 22 nov. 2018 om  17:34 schreef   
@
assen.nl
>:
G
oedem iddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gem eenten en Westerkwartier wordt kom ende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste m ensen 
k
unnen , schuif aan zodra je kunt). Het doel van het overleg is om  inform eel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gem eentekantoor van Assen in de collegekam er.
 
 
 stuurt ons m ogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder m ogen worden verspreid.
 
 
   en ik m oeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg m oeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
   
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
D
ISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
17.48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 462 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 463 ======================================================================

<pre> 1 SPELREGELS VOOR HET AANBOD VAN NAM – Emmen en Zuidlaren  
Versie 10 april 
 
Aanleiding  – snelle en ruimhartige afhandeling ‘oude’ schademeldingen in Groningen  
Kabinet en Groningse bestuurders hebben eind januari afspraken gemaakt  over een nieuw Protocol Mijnbouwschade 
Groningen . Vanaf 19 maart 2018 kan iedere bewoner met een schademelding die ná 31 maart 2017 is gedaan terecht 
bij de onafhankelijke Tijdelijke Comm issie Mijnbouwschade Groningen . Daarmee resteren nog ruim zesduizend 
‘oude’ schademeldingen d ie vóór 31 maart 2017 zijn gedaan bij NAM of het Centrum Veilig Wonen (CVW) en nog 
niet zijn afgehandeld. Het kabinet heeft besloten dat deze schademeldingen onder het oude schadeprotocol worden 
afgehandeld. Kabinet en Groningse bestuurders hebben daarom N AM verzocht deze oude schademeldingen af te 
ronden en dit op een snelle en ruimhartige wijze te doen. NAM heeft ingestemd met dit verzoek.  Vanaf 1 juli 2018 
speelt NAM geen rol meer in de afhandeling van schademeldingen  door bevingen in het Groningen gasve ld.  
 
Verzoek van EZK en  Drenthse  bestuurders aan NAM  
Bestuurders uit Drenthe hebben via EZK aan NAM verzocht om  de ongeveer vijfhonderd schademeldingen n aar 
aanleiding van de beving in het Emmen gasveld (30 september 2015, hierna “Emmen beving”) en de beving in het 
Annerveen gasveld (23 december 2016, hierna “Zuidlaren beving”)  op vergelijkbare wijze af te handelen , waarbij 
feiten uit eerdere rapportages opnieuw en anders worden gewogen . NAM heeft hierin toeg estemd. 
 
Spelregels  
Er zijn in totaal ongeveer vijfhonderd schademeldingen gerelateerd aan bovenstaande “Emmen beving” en “ Zuidlaren 
beving”. Voor deze  meldingen worden onderstaande spelregels  gehanteerd ten behoeve van  een vlotte afhandelin g. 
Met de spelregels wordt gestreefd naar uniformiteit in de afhandeling van ‘oude’ schademeldingen. Overige regels die 
specifiek bepaald zijn voor het Groningen dossier  zijn aangepast . Toepassing van deze spelregels geeft schademelde rs 
duidelijkheid over wat men op hoofdlijnen kan verwachten . Voor een klein aantal complexe meldingen zal nog extra 
maatwerk in de afwegingen  nodig zijn.  
 
SPELREGEL #1 – Afbakening ‘oude’ schademeldingen  
De afhandeling door NAM betreft de  schademeldingen van vóór 10 april 2018, gerelateerd aan  de twee voor noemde 
bevingen.  
 
SPELREGEL  #2 – Antwoordtermijn  
a. Het aanbod van NAM geldt voor een periode van 3 weken na dagtekening van de aanbiedingsbrief met daarin 
het aanbod  van NAM . Schademelders wordt gevraagd om binnen deze termijn te reageren. De schademelder 
reageert schriftelijk en kan daarbij akkoord gaan met het aanbod of het afwijzen.  
b. Als de schademelder het aanbod afwijst vervalt vervolgens het aanbod.  
c. Het aanbod vervalt eveneens na het verstrijken van de antwoordtermijn van drie weken, behalve als dit door 
omstandigheden (ziekte, verblijf in het buitenland, etc.). tot een uitzonderlijk onredelijke situatie  zou leiden  
 
SPELREGEL #3 – Aard van het aanbod van NAM  
a. Alle schademelders ontvangen  voor 1 juli 2018 een aanbod van NAM waarbij alle geïnventariseerde schades1 
worden vergoed, met uitzondering van schades die volgens eerdere beslissingen  van de Arbiter Bodembeweging  
of een gelijkwaardige instantie  evident niet voor vergoeding in aanmerking komen ( afgebladderde verf, 
waterschade, lekkend dak, etc.) . 
b. Als de schademelder het aanbod afwijst vervalt automatisch het aanbod (conform spelregel 2b). De schademelder 
heeft de mogelijkheid om binnen drie weken na het vervallen van het aanbod de schademelding voor te leggen 
aan de Arbiter Bodembeweging  of een gelijkwaardige instantie . Indien het aanbod niet wordt geaccepteerd en de 
schademelding niet tijdig wordt voorgelegd aan de Arbiter Bodem beweging, wordt de schademelding  afgesloten . 
c. Als de schademelding  groter is dan €25.000 (d.w.z. de optelsom van alle gecalculeerde schades) en de 
schademelder het aanbod afwijst, dan zal NAM de schademelding voor leggen aan de Arbiter .  
d. Indien de schademelding aan de Arbiter wordt voorgelegd, volgt een nieuwe beoordeling en uitspraak van de 
Arbiter hierop. Indien deze uitspraak een lager bedrag inhoudt dan het (afgewezen) aanbod van NAM, zal NAM 
dit lagere bedrag vergoeden . Indien deze ui tspraak een hoger bedrag inhoudt, zal NAM dit hogere bedrag 
vergoeden .  
 
                                                 
1 Met alle geinventariseerde schades wordt bedoeld de lijst met schades aan woning en opstallen van schademelders 
waarover is gerapporteerd in de Witteveen+Bos onderzoeken,  waaronder ook de niet -aardbevingsgerelateerde schades.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 463 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 464 ======================================================================

<pre> 2 SPELREGEL  #4 – Geen nieuwe processtappen  
Er worden geen nieuwe processtappen gezet in het proces van schadeafhandeling : 
a. NAM doet een aanbod op b asis van de reeds aanwezige informati e in de vorm van  de in het schadedossier 
beschikbare schaderapporten.  
b. Het aanbod van NAM zal zijn gebaseerd op  bestaande schadeopnames   
c. De calculatie van de schades is of wordt verzorgd door een deskundig bureau  of daartoe gekwalificeerde 
aannemer , op basis  van de in Nederland geldende standaarden.   
 
SPELREGEL  #5 – Toeslag-regeling voor meldingen van de Emmen en Zuidlaren beving  
Ter compensatie van de vertragingen in de schadeafhandeling, zal het aanbod van NAM opgehoogd worden met 25%, 
met een minimum van € 200 en een maximum van €4.000, naar eigen inzicht te besteden, maar bijvoorbeeld ook als 
bijdrage aan verduurzaming/energietran sitie van het pand .  
 
SPELREGEL  #6 – Uitbetaling  
Als de schademelder schriftelijk akkoord gaat met het aanbod van NAM ontvangt deze binnen 30 dagen een 
financiële vergoeding op de eigen bankrekening, tenzij de schademelder de voorkeur geeft aan herstel via het Centrum 
Veilig Wonen.   
 
SPELREGEL  #7 – Rechter  
Schademelders hebben te allen tijde het wettelijk recht om hun schademelding voor te leggen aan de burgerlijk e 
rechter.  
 
SPELREGEL  #8 – Einddatum  
Voor schadeclaims tot 10 april 2018 zal de NAM de snelle en ruimhartige  regeling voor de oude gevallen hanteren. 
Schadeclaims van na die datum zullen onder een generiek landelijk protocol worden afgehandeld. Dit generiek 
landelijk protocol is thans in voorbereiding . Na invoering daarvan zal NAM ook geen rol meer spelen in 
schadeafhandeling  gerelateerd aan bevingen in kleine gasvelden.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 464 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 465 ======================================================================

<pre>    persbericht persbericht persbericht persbericht persbericht persberichtpersberi    GH Ce rent ASH ize TOVINCIe Ljrenthe  \/\    )    A Provinciehuis  NA ves  Assen    Assen, 10 april 2018    Nummer: tweede CONCEPT Postbus 122  9400 AC Assen    Gelijke monniken, gelijke kappen  Zuidlaren en Emmen mee in generaal  pardon bevingsschade Groningen    In navolging van Groningen en Langelo krijgen ook gedupeerden van de  aardbevingen in Zuidlaren en Emmen hun gemelde schade volledig  vergoed. Dat hebben de NAM en het ministerie van Economische Zaken en  Klimaat in een bestuurlijk overleg toegezegd aan gedeputeerde Tjisse  Stelpstra, burgemeester Marcel Thijsen van Tynaarlo en wethouder René  van der Weide van Emmen. Dat betekent dat de onderzoeksrapporten die  in opdracht van de NAM - en daarmee niet onafhankelijk tot stand zijn  gekomen - ter zijde worden gelegd en dat alle gemelde schade volledig  wordt vergoed.    In Drenthe zijn naar aanleiding van de twee aardbevingen ruim 500 schades  gemeld in met name de gemeenten Tynaarlo, Aa en Hunze en Emmen.  Gedeputeerde Stelpstra is tevreden met dit besluit. “Wij hadden gepleit voor een  pilot waarbij in Zuidlaren alle schadegevallen opnieuw en onafhankelijk beoordeeld  werden. Dat kost tijd, Dit is de meest snelle en zeker gunstige oplossing. Sommige  mensen krijgen misschien een vergoeding van de NAM, terwijl de aardbeving geen  oorzaak was van de schade. Rechtvaardig is het dus niet per definitie. Maar zo doen  ze het met de 6000 gevallen in Groningen en mensen in Drenthe hebben recht op  gelijke behandeling. Daar hebben we op ingezet. Het is een gebaar van de NAM dat  we kunnen waarderen, waarmee ze ook een streep kunnen zetten achter het  verleden,” aldus de gedeputeerde.    De waardevermeerderingsregeling die in Groningen van kracht is, waarbij  gedupeerden een toelage krijgen van 4000 euro voor verbetering van de woning  met bijvoorbeeld zonnepanelen, geldt niet voor Zuidlaren en Emmen. “Die regeling  is namelijk bedoeld om de woningvoorraad in Groningen te versterken,” zegt  burgemeester Marcel Thijsen. “Maar om er in Drenthe niet helemaal aan voorbij te  gaan, hebben we een toelage van 25% over het schadebedrag afgesproken tot een  maximum van 4000 euro. Als mensen dat willen, kunnen ze dat geld ook investeren  in hun woning.”    De gevallen uit 2015 in Emmen waren al eerder beoordeeld door Witteveen +Bos. In  tweede instantie kwam de technische Commissie Bodembeweging (Tcbb) met de</pre>

====================================================================== Einde pagina 465 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 466 ======================================================================

<pre>    persbericht persbericht persbericht persbericht persbericht persberichtpersber1    conclusie dat niet uit te sluiten was de aardbeving in 2015 van invloed is geweest  op de ontstane schade. Wethouder René van der Weide is blij dat er nu ook  eindelijk duidelijkheid komt over de afdoening van deze schade. “Het is goed dat  onze inwoners niet de dupe worden van het getouwtrek tussen verschillende  partijen. Door deze regeling komt er een einde aan de discussie of de schade wel of  niet wordt vergoed. Ik vind het belangrijk dat er nu een oplossing op tafel ligt,  zodat de schade eindelijk kan worden hersteld”.    Lokale bestuurders hebben zich de afgelopen jaren sterk gemaakt voor  onafhankelijke behandeling van schadegevallen, ook in Drenthe en de rest van het  land. De minister heeft aangegeven het schadeprotocol voor de kleine gasvelden  voor de zomer operationeel te willen hebben. Burgemeester Piet van Dijk: “Ik ben  blij dat mede dankzij de betrokkenheid van de Minister van Economische Zaken en  Klimaat, de heer Wiebes, er nu een aanbod ligt voor een ruimhartige afhandeling  van alle schademeldingen. Dit aanbod is vergelijkbaar met de oude gevallen in  Groningen. Nu moet er zo snel mogelijk een landelijke regeling komen, zodat we  met een schone lei verder kunnen.”    Gedeputeerde Tjisse Stelpstra blijft in gesprek met het ministerie van EZK om de  totstandkoming van een rechtvaardig en onafhankelijk protocol voor de kleine  velden in Drenthe en ook elders in het land zo spoedig mogelijk rond te krijgen.  “Ons jarenlange pleidooi werpt nu vruchten af, De Tcbb heeft een prima advies  uitgebracht. Ik heb er vertrouwen in dat het protocol voor kleine velden voor de  zomer van kracht wordt en dat schade bij een eventuele tussentijdse beving  volledig onafhankelijk wordt afgehandeld,” aldus de gedeputeerde.    Noot voorde redactie (niet voor publicatie): Voormeer informatie kunt u contact opnemen  met de persdienst van het team Communicatie,  telefoonnummer (0592) 365005 (uitsluitend voorde pers),  e-mail: communicatie@drenthe.nl    </pre>

====================================================================== Einde pagina 466 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 467 ======================================================================

<pre>Date : 28-11-2018 14:27:43
F
rom  :   assen.nl
T
o :   @assen.nl
S
ubject : Re: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
B
espreken we dit m orgen ook? 
M
et vriendelijke groet,
 
,
W
ethouder Gem eente Assen
 
Van:
 
 
V
erzonden:
 
woensdag, november 28, 2018 1:01 PM
A
an:
 
 ; Marco Out
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Overleg met Tcbb over schadeprotocol
 
B
este  en Marco,
 
G
isteren hebben we gesproken met    van de Tcbb. Hij heeft verteld hoe de Tcbb voornemens is om de minister te adviseren over een schadeprotocol voor
m
ijnbouwschade buiten Groningen. Hij wilde een snelle ambtelijke mening van ons. Vandaag praat de Tcbb met de mijnbouwmaatschappijen.
 
W
e waren aangenaam verrast. De Tcbb zegt eigenlijk: trek alles gelijk en volg het protocol Groningen. We hebben wel de nodige opmerkingen meegegeven. De grote 
p
unten
h
ierbij waren: Zorg voor een garantstelling door de staat als in de toekomst mijnbouwmaatschappijen verdwijnen. Wij zien geen rol voor gemeenten bij het vaststellen van een
e
ffectcontour. Dat mag EZK bepalen.
 
B
ijgevoegd zijn de vertrouwelijke stukken, die niet verder verspreid mogen worden. Ze zijn nog in ontwikkeling.
 
4
 december geeft de Tcbb een presentatie in het Platform gemeenten met kleine velden.
 
I
k zorg dat    ook nog langs komt voor een presentatie aan de noord-Drentse gemeente bestuurders.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 467 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 468 ======================================================================

<pre>Date : 25-11-2018 12:43:26
F
T
C
c : @gem eentenoordenveld.nl  @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, @aaenhunze.nl"
@
aaenhunze.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl, 
z
uidhorn.nl  
zuidhorn.nl, 
 
@assen.nl
S
ubject : Re: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
A
ttachm ent : Uitgangspunten voor de landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade.docx;Procesgang Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade.docx;Schets
v
an het Schadeprotocol Gasw inning Kleine 
V
elden.docx;Schets van de Landelijke Com m issie Mijnbouw schade.docx;Naar Gebiedsarrangem enten m et Lusten en
L
asten.docx;
A
llen,
z
oals afgesproken enkele vertrouwelijke gespreksnotities voor onze bijeenkom st op dinsdag 27 novem ber in Assen
o
ver een landelijke aanpak afhandeling m ijnbouwschade. Deze concepten hoopt de Tcbb vrijdag 30 novem ber af te ronden voor verdere sondering.
M
et vriendelijke groet,
 
p
s ik heb alles ook op  een usb stick staan voor een korte ppt presentatie
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
Op do 22 nov. 2018 om  17:34 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
G
oedem iddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gem eenten en Westerkwartier wordt kom ende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste m ensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van 
h
et overleg is om  inform eel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gem eentekantoor van Assen in de collegekam er.
 
 
 stuurt ons m ogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder m ogen worden verspreid.
 
 
   en ik m oeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg m oeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
   
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 468 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 469 ======================================================================

<pre>Uitgangspunten  bij de Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade     
Tcbb 23 november 2018  
 
 
Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders emoties op rond mogel ijke risico’s 
en afhandeling van schade, niet alleen in Groningen, maar ook daarbuiten zoals in Drenthe, 
Friesland, Noord - en Zuid-Holland en Limburg.  
Herstel van het vertrouwen in mijnbouwactiviteiten in een periode van versnelde 
energietransitie  is noodzakelijk . 
Dit kan alleen door de burger een centrale plaats te geven  bij een landelijk e aanpak van de 
afhandeling van mijnbouwschade. Daartoe is nodig  
1. een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de 
mijnbouwactiviteiten ; 
2. een transparante monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de 
mijnbouwactiviteiten;  
3. een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling van eventuele schades die tijdens 
of na beeindiging van de mijnbouwactiviteiten optreden ;  
4. ruimte voor arrangementen tussen mijnbouwmaatschappij, (lokaal) bestuur en burgers 
in de regionale context van gebiedsontwikkeling en duurzame transitie.  
 
 
De Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade omvat  
- de Landelijke Commissie Mijnbouwschade LCM;  
- het landelijk Protocol Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden , door de LCM te 
hanteren; 
- richtlijnen voor gebiedsarrangementen of convenanten per winningsplan  die de 
context bieden voor de LCM . 
 
Voor het begrip ‘schade van een burger ’ wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.  
 
In een gebiedsarrangement wordt het effectgebied van de mijnbouwactiviteiten vastgelegd.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 469 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 470 ======================================================================

<pre>Procesgang Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    
Tcbb  23 november 2018  
 
28 november 2018  verkennende workshop met NAM, Vermilion, Taqa, Nogepa,  
EZK, Tcbb  
december 2018  gesprekken VNG, IPO, Waterschappen, bewoners’clubs’, SoDM , Tcmg 
   uitwerken schetsen Schadeprotocol  en LCM  
   vormgeving Gebiedsarrangementen  
januari 2019   verdere uitwerking en toetsing aanpak 
februari 2019   sondering Kamerleden  
   uitwerking voorbeeld digitaal  platform  
maart 2018   aanbieding aan EZK  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 470 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 471 ======================================================================

<pre> 1 Schets van het  Schadeprotocol Gawinning Kleine Velden  
van de Landelijke Commissie Mijnbouwschade  
 
Tcbb 23 november 2018  
 
Dit schadeprotocol bevat de regels over de werkwijze van de LCM bij de afhandeling van 
schade als gevolg van gaswinning buiten  het Groningenveld en de gasopslag Norg.  
  
0. Uitgangspunten  
Het uitgangspunt bij de afhandeling van schade is dat gemelde schade wordt vergoed als is 
voldaan aan drie criteria:  
 
a. er is sprake geweest van bodembeweging door de mijnbouw;  
b. de schadelocatie lig t binnen het effectgebied  dat in het gebiedsarrangement is vastgelegd ; 
c. de schade kan naar aard en tijdstip van ontstaan zijn veroorzaakt door de opgetreden 
bodembeweging als gevolg van de mijnbouw en een ander oorzaak niet aannemelijk is. 
 
Bij het begrip s chade wordt aange sloten bij het Burgerlijk Wetboek.  
 
De LCM behandelt aanvragen van burgers om vergoeding van schades aan gebouwen. 
Schades aan industriegebouwen, industriële installaties en infrastructuurworden niet 
behandelt door de LCM.  
 
 
1. Aanvraag  
Gegevens in de aanvraag:  
- naam en adres van de aanvrager ;  
- de aard en het adres van het gebouw waarop de schade betrekking heeft; 
- de datum waarop de datum is ontstaan ; 
- de oorzaak van de schade ; 
- beschrijving en foto's van de schade ;  
- het schadebedrag ; 
- overige relevante informatie . 
 
2. Ontvangst van de aanvraag  
- LCM bevestigt ontvangst van de aanvraag . 
- LCM wijst een zaakbegeleider aan als contactpersoon . 
- De zaakbegeleider bezoekt de aanvrager en licht de procedure toe . 
 
3. Beoordeling van de aanvraag  
- LCM toetst de aanvraag op volledigheid . 
- Bij ontbrekende gegevens wordt de aanvrager verzocht de ontbrekende gegevens alsnog 
aan te leveren . 
- LCM toetst aan drie criteria:  
a. er is sprake geweest van bodembeweging door de mijnbouw ; 
b. de schadelocatie ligt in het effectgebied  vastgelegd in het gebiedsarrangement ; 
c. de schade kan naar aard en tijdstip van ontstaan zijn veroorzaakt door de opgetreden 
bodembeweging als gevolg van mijnbouw en is niet aannemelijk  het gevolg van een 
andere oorza ak. 
- Bij niet  voldoen aan één of meer van de criteria a. t/m c. volgt afwijzing van de aanvraag.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 471 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 472 ======================================================================

<pre> 2 - Bij voldoen aan de criteria a. t/m c. volgt uitbetaling indien:  
d. het schadebedrag redelijk is in relatie tot de aard en de omvang van de schade ; 
e. het schadebedrag lager  is dan € (drempelbedrag 1) . 
- Bij niet voldoen aan criterium d. worden het schadebedrag vastgesteld door een 
deskundige . 
- Bij niet voldoen aan criterium e. volgt een onderzoek  door een deskundige . 
 
4. Benoeming deskundige  
- De deskundige voldoet (na passende training) aan expliciete eisen m.b.t. kwaliteit, 
onafhankelijkheid en onpartijdigheid .  
- LCM stelt de aanvrager in kennis van het voornemen een deskundige te benoemen . 
- De aanvrager kan een zienswijze indienen op de te benoeme n deskundige . 
- LCM benoemt een deskundige .  
 
5. Onderzoek door de deskundige  
- De deskundige stelt een onderzoek in naar:  
a. aard en omvang van de schade ; 
b. causaliteit met de opgetreden bodembeweging door mijnbouw ; 
c. schadebedrag voorzover sprake is van causaliteit . 
- De deskundige stelt een rapport op met zijn bevindingen .  
- LCM stelt de aanvrager in de gelegenheid een zienswijze in te dienen op het 
deskundigenrapport . 
 
6. Definitief besluit  
- LCM stelt een besluit vast met inachtneming van de zienswijzen  van de aanvrager . 
- LCM stuurt het definitief besluit naar de aanvrager . 
- Ten allentijde kan de aanvrager naar de rechter gaan.  
 
7. Betaling van het schadebedrag  
- Indien het schadebedrag lager is dan € (drempelbedrag 2) betaalt LCM het schadebedrag 
rechtstreeks aan de aanvrager .  
- Indien het bedrag voor het herstel van de fysieke schade hoger is dan € (drempelbedrag 2) 
betaalt LCM dat deel van het schadebedrag aan degene die de schade herstelt .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 472 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 473 ======================================================================

<pre>Schets van de  Landelijke Commissie Mijnbouwschade    
Tcbb 23 november 2018  
 
0. De Tcbb is gevraagd haar gedachten te formuleren rond de vormgeving van een Landelijke 
Commissie Mijnbouwschade (LCM)  als onderdeel van een landelijke aanpak afhandeling 
mijnbouwschade.  
1. De uitgangspunten hiervoor zijn separaat verwoord  in de notitie Uitgangspunten voor de 
Landelijke Anapka Afhandeling Mijnbouwschade . 
2. De instelling en vormgeving van de LCM volgt de  instellingsbesluiten van de Tijdelijke 
Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar opvolger , het Instituut 
Mijnbouwschade Groningen , waar nodig aangepast aan het primaat van ‘publieke regie’.  
3. De LCM  hanteert als leidraad het Landelijk Schadep rotocol Gaswinning Kleine Velden  in 
de context van vigerende gebiedsarrangementen.  
4. De LCM maakt gebruikt van een Digitaal Platform Mijnbouwschade dat een burger alle 
informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling.  
5. De LCM beschikt over passende ondersteuning.  
6. De LCM bestaat uit 7 leden: 
- Voorzitter;  
- Lid met juridisch profiel;  
- Lid met technisch bestuurskundig profiel ; 
- Lid met technisch profiel gericht op bouwconstructies;  
- Lid met technisch profiel gericht op  ondiepe ondergrond;  
- Lid met geofysisch profiel;  
- Lid met kennis van mijnbouwactivite iten. 
7. De LCM maakt gebruik van gekwalificeerde deskundigen, conform het Schadeprotocol . 
8. De LCM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder voorzitterschap van een 
van haar leden.  Te denken valt aan  Gaswinning Kleine Velden , Zoutwinning , Geothermie  en 
Limburg. 
9. De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de LCM.  
10. De LCM behandelt schade volgens het begrip scha de in het BW, met uitzondering van 
schade aan industriegebouwen en industriële installaties  en infrastructurele werken zoals 
openbare wegen, openbare bruggen, openbare riolering, dijken en netten als bedoeld in artikel 
1 van de Electriciteitswet 1998 en ar tikel 1 van de Gaswet .  
11.De LCM adviseert de minister s gevraagd en ongevra agd over strategische 
aangelegenheden rond  de afhandeling van mijnbouwschade.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 473 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 474 ======================================================================

<pre>Naar Gebiedsarrangementen met Lusten en Lasten  
Tcbb 23 november 2018  
 
Het begrip Gebiedsarrangement wordt voorgesteld in het Tcbb  rapport ’Help een scheur in 
mijn huis, een verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van 
mijnbouwschade in Nederland’.  NOGEPA hanteert in haar gedragscode het begrip 
‘projectafstemmingsprogramma’.  
1.Waarover gaat het in een gebiedsarrange ment? 
Over afspraken rond een winningsplan, met lusten en lasten, risisco  beoordeling, monitoring ,  
het effectgebied  en eventuele aanvullingen op het schadeprotocol . 
2. Om wie gaat het in een gebiedsarrangement?:  
- gemeente(s)  
- provincie(s)  
- waterschap(pen)  
- mijnbouwmaatschappij(en)  
- en verder . 
3. Hoe werkt het?  
Een regionaal fonds.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 474 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 475 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 19:52:12
F
T
C
c : @gem eentenoordenveld.nl  @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, @aaenhunze.nl"
@
aaenhunze.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl, 
z
uidhorn.nl  
zuidhorn.nl, 
 
@assen.nl
S
ubject : Re: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
G
enoteerd, notitie volgt.
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Op do 22 nov. 2018 om  17:34 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
G
oedem iddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gem eenten en Westerkwartier wordt kom ende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste m ensen kunnen , schuif aan zodra je kunt). Het doel van 
h
et overleg is om  inform eel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gem eentekantoor van Assen in de collegekam er.
 
 
 stuurt ons m ogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder m ogen worden verspreid.
 
 
   en ik m oeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg m oeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 475 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 476 ======================================================================

<pre>Date : 25-11-2018 12:43:26
F
T
C
c : @gem eentenoordenveld.nl" @gem eentenoordenveld.nl,   @assen.nl, @aaenhunze.nl"
@
aaenhunze.nl, @tynaarlo.n  @tynaarlo.nl, 
z
uidhorn.nl  
zuidhorn.nl, 
 
@assen.nl
S
ubject : Re: Overleg m et Tcbb over schadeprotocol
A
ttachm ent : Uitgangspunten voor de landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade.docx;Procesgang Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouw schade.docx;Schets
v
an het Schadeprotocol Gasw inning Kleine 
V
elden.docx;Schets van de Landelijke Com m issie Mijnbouw schade.docx;Naar Gebiedsarrangem enten m et Lusten en
L
asten.docx;
A
llen,
z
oals afgesproken enkele vertrouwelijke gespreksnotities voor onze bijeenkom st op dinsdag 27 novem ber in Assen
o
ver een landelijke aanpak afhandeling m ijnbouwschade. Deze concepten hoopt de Tcbb vrijdag 30 novem ber af te ronden voor verdere sondering.
M
et vriendelijke groet,
 
p
s ik heb alles ook op  een usb stick staan voor een korte ppt presentatie
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
Op do 22 nov. 2018 om  17:34 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
G
oedem iddag,
 
H
et overleg tussen   van de  Tcbb en de Noord-Drentse gem eenten en Westerkwartier wordt kom ende dinsdag van 10.15 uur tot 11.45/12.00 uur. Dit is de tijd dat de
m
eeste m ensen kunnen ( , schuif aan zodra je kunt). Het doel van 
h
et overleg is om  inform eel te praten over de contouren van het schadeprotocol buiten Groningen.
 
W
e zitten in het gem eentekantoor van Assen in de collegekam er.
 
 
 stuurt ons m ogelijk nog vooraf stukken. Dit zijn dan stukken die niet verder m ogen worden verspreid.
 
 
   en ik m oeten dinsdag nog in het college opdraven. Het kan zijn dat wij iets eerder weg m oeten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
   
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 476 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 477 ======================================================================

<pre>Uitgangspunten  bij de Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade     
Tcbb 23 november 2018  
 
 
Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders emoties op rond mogel ijke risico’s 
en afhandeling van schade, niet alleen in Groningen, maar ook daarbuiten zoals in Drenthe, 
Friesland, Noord - en Zuid-Holland en Limburg.  
Herstel van het vertrouwen in mijnbouwactiviteiten in een periode van versnelde 
energietransitie  is noodzakelijk . 
Dit kan alleen door de burger een centrale plaats te geven  bij een landelijk e aanpak van de 
afhandeling van mijnbouwschade. Daartoe is nodig  
1. een integrale en transparante beoordeling van risico’s voorafgaand aan de 
mijnbouwactiviteiten ; 
2. een transparante monitoring van mogelijke schaderisico’s tijdens de 
mijnbouwactiviteiten;  
3. een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling van eventuele schades die tijdens 
of na beeindiging van de mijnbouwactiviteiten optreden ;  
4. ruimte voor arrangementen tussen mijnbouwmaatschappij, (lokaal) bestuur en burgers 
in de regionale context van gebiedsontwikkeling en duurzame transitie.  
 
 
De Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade omvat  
- de Landelijke Commissie Mijnbouwschade LCM;  
- het landelijk Protocol Schadeafhandeling Gaswinning Kleine Velden , door de LCM te 
hanteren; 
- richtlijnen voor gebiedsarrangementen of convenanten per winningsplan  die de 
context bieden voor de LCM . 
 
Voor het begrip ‘schade van een burger ’ wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.  
 
In een gebiedsarrangement wordt het effectgebied van de mijnbouwactiviteiten vastgelegd.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 477 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 478 ======================================================================

<pre>Procesgang Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    
Tcbb  23 november 2018  
 
28 november 2018  verkennende workshop met NAM, Vermilion, Taqa, Nogepa,  
EZK, Tcbb  
december 2018  gesprekken VNG, IPO, Waterschappen, bewoners’clubs’, SoDM , Tcmg 
   uitwerken schetsen Schadeprotocol  en LCM  
   vormgeving Gebiedsarrangementen  
januari 2019   verdere uitwerking en toetsing aanpak 
februari 2019   sondering Kamerleden  
   uitwerking voorbeeld digitaal  platform  
maart 2018   aanbieding aan EZK  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 478 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 479 ======================================================================

<pre> 1 Schets van het  Schadeprotocol Gawinning Kleine Velden  
van de Landelijke Commissie Mijnbouwschade  
 
Tcbb 23 november 2018  
 
Dit schadeprotocol bevat de regels over de werkwijze van de LCM bij de afhandeling van 
schade als gevolg van gaswinning buiten  het Groningenveld en de gasopslag Norg.  
  
0. Uitgangspunten  
Het uitgangspunt bij de afhandeling van schade is dat gemelde schade wordt vergoed als is 
voldaan aan drie criteria:  
 
a. er is sprake geweest van bodembeweging door de mijnbouw;  
b. de schadelocatie lig t binnen het effectgebied  dat in het gebiedsarrangement is vastgelegd ; 
c. de schade kan naar aard en tijdstip van ontstaan zijn veroorzaakt door de opgetreden 
bodembeweging als gevolg van de mijnbouw en een ander oorzaak niet aannemelijk is. 
 
Bij het begrip s chade wordt aange sloten bij het Burgerlijk Wetboek.  
 
De LCM behandelt aanvragen van burgers om vergoeding van schades aan gebouwen. 
Schades aan industriegebouwen, industriële installaties en infrastructuurworden niet 
behandelt door de LCM.  
 
 
1. Aanvraag  
Gegevens in de aanvraag:  
- naam en adres van de aanvrager ;  
- de aard en het adres van het gebouw waarop de schade betrekking heeft; 
- de datum waarop de datum is ontstaan ; 
- de oorzaak van de schade ; 
- beschrijving en foto's van de schade ;  
- het schadebedrag ; 
- overige relevante informatie . 
 
2. Ontvangst van de aanvraag  
- LCM bevestigt ontvangst van de aanvraag . 
- LCM wijst een zaakbegeleider aan als contactpersoon . 
- De zaakbegeleider bezoekt de aanvrager en licht de procedure toe . 
 
3. Beoordeling van de aanvraag  
- LCM toetst de aanvraag op volledigheid . 
- Bij ontbrekende gegevens wordt de aanvrager verzocht de ontbrekende gegevens alsnog 
aan te leveren . 
- LCM toetst aan drie criteria:  
a. er is sprake geweest van bodembeweging door de mijnbouw ; 
b. de schadelocatie ligt in het effectgebied  vastgelegd in het gebiedsarrangement ; 
c. de schade kan naar aard en tijdstip van ontstaan zijn veroorzaakt door de opgetreden 
bodembeweging als gevolg van mijnbouw en is niet aannemelijk  het gevolg van een 
andere oorza ak. 
- Bij niet  voldoen aan één of meer van de criteria a. t/m c. volgt afwijzing van de aanvraag.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 479 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 480 ======================================================================

<pre> 2 - Bij voldoen aan de criteria a. t/m c. volgt uitbetaling indien:  
d. het schadebedrag redelijk is in relatie tot de aard en de omvang van de schade ; 
e. het schadebedrag lager  is dan € (drempelbedrag 1) . 
- Bij niet voldoen aan criterium d. worden het schadebedrag vastgesteld door een 
deskundige . 
- Bij niet voldoen aan criterium e. volgt een onderzoek  door een deskundige . 
 
4. Benoeming deskundige  
- De deskundige voldoet (na passende training) aan expliciete eisen m.b.t. kwaliteit, 
onafhankelijkheid en onpartijdigheid .  
- LCM stelt de aanvrager in kennis van het voornemen een deskundige te benoemen . 
- De aanvrager kan een zienswijze indienen op de te benoeme n deskundige . 
- LCM benoemt een deskundige .  
 
5. Onderzoek door de deskundige  
- De deskundige stelt een onderzoek in naar:  
a. aard en omvang van de schade ; 
b. causaliteit met de opgetreden bodembeweging door mijnbouw ; 
c. schadebedrag voorzover sprake is van causaliteit . 
- De deskundige stelt een rapport op met zijn bevindingen .  
- LCM stelt de aanvrager in de gelegenheid een zienswijze in te dienen op het 
deskundigenrapport . 
 
6. Definitief besluit  
- LCM stelt een besluit vast met inachtneming van de zienswijzen  van de aanvrager . 
- LCM stuurt het definitief besluit naar de aanvrager . 
- Ten allentijde kan de aanvrager naar de rechter gaan.  
 
7. Betaling van het schadebedrag  
- Indien het schadebedrag lager is dan € (drempelbedrag 2) betaalt LCM het schadebedrag 
rechtstreeks aan de aanvrager .  
- Indien het bedrag voor het herstel van de fysieke schade hoger is dan € (drempelbedrag 2) 
betaalt LCM dat deel van het schadebedrag aan degene die de schade herstelt .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 480 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 481 ======================================================================

<pre>Schets van de  Landelijke Commissie Mijnbouwschade    
Tcbb 23 november 2018  
 
0. De Tcbb is gevraagd haar gedachten te formuleren rond de vormgeving van een Landelijke 
Commissie Mijnbouwschade (LCM)  als onderdeel van een landelijke aanpak afhandeling 
mijnbouwschade.  
1. De uitgangspunten hiervoor zijn separaat verwoord  in de notitie Uitgangspunten voor de 
Landelijke Anapka Afhandeling Mijnbouwschade . 
2. De instelling en vormgeving van de LCM volgt de  instellingsbesluiten van de Tijdelijke 
Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar opvolger , het Instituut 
Mijnbouwschade Groningen , waar nodig aangepast aan het primaat van ‘publieke regie’.  
3. De LCM  hanteert als leidraad het Landelijk Schadep rotocol Gaswinning Kleine Velden  in 
de context van vigerende gebiedsarrangementen.  
4. De LCM maakt gebruikt van een Digitaal Platform Mijnbouwschade dat een burger alle 
informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling.  
5. De LCM beschikt over passende ondersteuning.  
6. De LCM bestaat uit 7 leden: 
- Voorzitter;  
- Lid met juridisch profiel;  
- Lid met technisch bestuurskundig profiel ; 
- Lid met technisch profiel gericht op bouwconstructies;  
- Lid met technisch profiel gericht op  ondiepe ondergrond;  
- Lid met geofysisch profiel;  
- Lid met kennis van mijnbouwactivite iten. 
7. De LCM maakt gebruik van gekwalificeerde deskundigen, conform het Schadeprotocol . 
8. De LCM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder voorzitterschap van een 
van haar leden.  Te denken valt aan  Gaswinning Kleine Velden , Zoutwinning , Geothermie  en 
Limburg. 
9. De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de LCM.  
10. De LCM behandelt schade volgens het begrip scha de in het BW, met uitzondering van 
schade aan industriegebouwen en industriële installaties  en infrastructurele werken zoals 
openbare wegen, openbare bruggen, openbare riolering, dijken en netten als bedoeld in artikel 
1 van de Electriciteitswet 1998 en ar tikel 1 van de Gaswet .  
11.De LCM adviseert de minister s gevraagd en ongevra agd over strategische 
aangelegenheden rond  de afhandeling van mijnbouwschade.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 481 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 482 ======================================================================

<pre>Naar Gebiedsarrangementen met Lusten en Lasten  
Tcbb 23 november 2018  
 
Het begrip Gebiedsarrangement wordt voorgesteld in het Tcbb  rapport ’Help een scheur in 
mijn huis, een verkenning naar een uniforme en onafhankelijke afhandeling van 
mijnbouwschade in Nederland’.  NOGEPA hanteert in haar gedragscode het begrip 
‘projectafstemmingsprogramma’.  
1.Waarover gaat het in een gebiedsarrange ment? 
Over afspraken rond een winningsplan, met lusten en lasten, risisco  beoordeling, monitoring ,  
het effectgebied  en eventuele aanvullingen op het schadeprotocol . 
2. Om wie gaat het in een gebiedsarrangement?:  
- gemeente(s)  
- provincie(s)  
- waterschap(pen)  
- mijnbouwmaatschappij(en)  
- en verder . 
3. Hoe werkt het?  
Een regionaal fonds.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 482 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 483 ======================================================================

<pre>Date : 17-12-2018 13:43:40
F
T
C
c : 
@
shell.com " 
S
ubject : Re: Overleg m orgen
A
ttachm ent : Concept Advies 17 12 18.pptx;
V
olledigheidshalve stuur ik jullie de laatste versie van de werk/concept versie van het Tcbb advies in ppt.
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
Op m a 17 dec. 2018 om  13:39 schreef   . 
.
.
rug.nl
>:
E
n een kroket? 
M
ijn advies, google eens op om gevingsproces en gebiedsontwikkeling.
W
ellicht liggen hier net als in Ternaard goede m ogelijkheden.
T
ot m orgen,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
Op m a 17 dec. 2018 om  13:16 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
H
e
ren,
 
O
ns overleg staat m orgen gepland om  12.30 uur in het gem eentekantoor Assen.
I
k zorg voor broodjes.
 
T
ot m orgen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
 
e
-m ail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 483 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 484 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!  Wat nu?         Concept Advies    Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Technische oi sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 484 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 485 ======================================================================

<pre>    Concept Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Algemeen   e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade (CM)   ¢ Schadeprotocollen   e Convenanten   * Gebiedsarrangementen  Gaswinning Kleine Velden   ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  Convenant KV  Gebiedsarrangementen  Overgangsregeling KV   Uit te werken   Begrippen   FAQ   En verder   Geraadpleegde personen en instanties    Technische ons ceteer</pre>

====================================================================== Einde pagina 485 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 486 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s, verdeling van lasten en  lusten en afhandeling van schade naar menselijke maat.    ¢ Voor energietransitie is herstel van vertrouwen in  mijnbouwactiviteiten en met name in gaswinning, noodzakelijk.    , Dit kan alleen door de burger centraal te stellen bij een  landelijke aanpak van de afhandeling van mijnbouwschade.    ¢ Deze biedt elke burger    — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;    — een transparante en onafhankelijke monitoring van  mogelijke schaderisico’s tijdens de mijnbouwactiviteiten;    — een adequate en transparante afhandeling van eventuele  schades.    Technische commisie sodenbenering  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 486 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 487 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;  — Schadeprotocollen, door de CM te hanteren;    — Gebiedsarrangementen, die de context bieden voor de  CM.    ¢ Voor het begrip schade wordt aangesloten bij het Burgerlijk  Wetboek, tenzij.    ¢ Gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De beoordeling van het causaal verband heeft als  uitgangspunt het wettelijk bewijsvermoeden.    ¢ Winningsplannen geven inzicht in risico’s en afspraken rond  monitoring.    Technische corm sodnoewgn</pre>

====================================================================== Einde pagina 487 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 488 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (1)    * De instelling van de CM is onder het primaat van ‘publieke regie’  vergelijkbaar met de instellingsbesluiten van de Tijdelijke  Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar opvolger, het  Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    , De CM hanteert als leidraad Schadeprotocollen in de context van  vigerende winningsplannen en gebiedsarrangementen.,    ¢ De CM en het Schadeprotocol worden ingesteld door de ministers op  basis van een convenant tussen de Staat en de betrokken  mijnbouwmaatschappijen.    Technische commisie bodembeweging  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 488 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 489 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (2)    De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke  leden. In de commissie is juridische, communicatieve en technisch  bestuurskundige kennis aanwezig, alsmede kennis van  bouwconstructies, ondiepe ondergrond, geofysica en  mijnbouwactiviteiten.    De CM maakt gebruik van gekwalificeerde, onafhankelijke  deskundigen, conform de Schadeprotocollen.    CM beschikt over passende publieke financiering en een  uitvoeringsorganisatie.    De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket  Mijnbouwschade, een Digitaal Platform, dat een burger alle  informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in  heel Nederland.    Technische commisse\podembewesng  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 489 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 490 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (3)    ¢« De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen onder  voorzitterschap van één van haar leden. Te denken valt aan de  kamers Gaswinning Kleine Velden, Zoutwinning, Geothermie en  Limburg. Hiervoor gelden afzonderlijke convenanten en nadere  regelingen.    ¢ De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de CM met inbreng vanuit betrokken burgers en  mijnbouwmaatschappijen.    , De CM adviseert de ministers over aangelegenheden rond de  afhandeling van mijnbouwschade.    Technische commisse\ dembewesing  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 490 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 491 ======================================================================

<pre>    Afhandeling mijnbouwschade in Nederland                                                         Schademelding bij    Landelijk Loket Mijnbouwschade            Betreft de schade  Groningen of Norg?    Publieke Regie    Behandeling  door CM  (op te richten)    Behandeling  door Tcmg  (straks: IMG)                                                                              schade  vergoed te  orden?    schade  vergoed te  orden?    Uitbetaling Uitbetaling    Technische oni tet 8                     </pre>

====================================================================== Einde pagina 491 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 492 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocollen    ¢« Gemelde schade wordt vergoed, mits…    * Behandeling volgens dezelfde richtlijnen als het Instituut  Mijnbouwschade Groningen    ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 492 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 493 ======================================================================

<pre>    Convenanten    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  mijnbouwmaatschappijen (uit te werken door EZK)    Instemming met CM en Schadeprotocol   Bindend advies CM   Kosten CM en uitvoering Schadeprotocol voor Staat   Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  Bijdrage aan Waarborgfonds Mijnbouwschade   Hanteren gebiedsarrangementen   Praktische uitwerkingen voor schadeafhandeling   Afspraken evaluatie    Opzegging    Technische amel sodentevnr Lo</pre>

====================================================================== Einde pagina 493 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 494 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangement (1)    Het Gebiedsarrangement is de uitkomst van een omgevingsproces ter  inrichting van gebiedsontwikkeling bij mijnbouwactiviteiten.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ In aanvulling op de voorwaarden vastgelegd in een winningsplan,  risico beoordeling vooraf, monitoring tijdens uitvoering en het  schadeprotocol    ¢ Verdeling lasten en lusten van de mijnbouwactiviteit in het gebied    Wie zijn betrokken in een omgevingsproces tot een  gebiedsarrangement?    * gemeente(s)   ¢ provincie(s)   * waterschap(pen)   ¢ burgers   * mijnbouwmaatschappij(en)  - Staat der Nederlanden    Technische nmi arte</pre>

====================================================================== Einde pagina 494 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 495 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (2)    Hoe werkt het?  ¢ Omgevingsproces wordt geïnitieerd tegelijk met voorbereiding van  een (herzien) winningsplan    ¢ Hierin worden compensatie voor lasten en impulsen voor  gebiedsontwikkeling besproken    ¢ Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie- en  werkgelegenheidsdoelen en ruimtelijke ontwikkeling    ¢ Volgens model te formuleren aan de hand van enkele voorbeeld  gebieden    Technische nm ode    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 495 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 496 ======================================================================

<pre>    Concept Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade Gaswinning Kleine Velden    ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  ¢ Convenant KV   ¢ Gebiedsarrangementen   ¢ Overgangsregeling KV   . FAQ    Technische oni sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 496 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 497 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    - Gemelde schade wordt vergoed, mits  ¢ Er sprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  ¢ De schadelocatie ligt in het effectgebied van de beving  ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving  ¢ Er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning is    ¢ Behandeling volgens dezelfde richtlijnen als het Instituut  Mijnbouwschade Groningen    ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    Technische onm manseer 1.)</pre>

====================================================================== Einde pagina 497 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 498 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades    Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die  burgers ondervinden aan woningen, incl. boerderijen, winkels aan    huis  Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek  ¢« Fysieke schade aan gebouwen en werken    Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  ¢ Overige schades    Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine    velden is uitzonderlijk, maar kan door de CM dan wel bestaande  bodemdalingscommissies onderzocht worden    Overige schades kunnen door de CM onderzocht worden conform  het convenant en Art. 177 Mijnbouwwet    Technische nmi lattes    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 498 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 499 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten    Wel:  ¢ Woningen  ¢ Vergelijkbare objecten zoals         boerderijen en winkels aan huis    Niet:  ¢ Industriegebouwen  e Industriële installaties         e Infrastructurele werken    Technische ois sete ng</pre>

====================================================================== Einde pagina 499 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 500 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Advies   Uitbetaling    NN A WN Ee    Technische oi manseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 500 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 501 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   . Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto's   . Geschat schadebedrag    . Overige relevante informatie    Technische os tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 501 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 502 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst melding    CM:    . Bevestigt ontvangst van de melding  ¢ Triage van melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 502 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 503 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:  ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid    ¢ fJoetst aan vier criteria:  1. Was er bodembeweging door gaswinning (beving)?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied (van de beving)?  3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak zijn?  4. Is er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning?    Afwijzen         Technische onmin 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 503 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 504 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Beoordeling melding    Ligt de schadelocatie in het effectgebied?  . Bodemtrilling (beving), schade kan ontstaan bij meer dan 3 mm/s    . Gebaseerd op metingen of beste schatting van de grens conform  tabel    e Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade    . Aanduiding effectgebied zo spoedig mogelijk na beving op  landelijke bevingskaart    . Ruimte voor maatwerk    Technische onser</pre>

====================================================================== Einde pagina 504 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 505 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Beoordeling melding    Snelle procedure na opname (eventueel aannemersafhandeling):    Uitbetaling van de schade volgt als:    1. Gemeld schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Gemeld schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Onderzoek en advies door deskundige    Technische om tete</pre>

====================================================================== Einde pagina 505 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 506 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen (conform IMG) m.b.t:    . Deskundigheid  . Onafhankelijkheid  ° Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  . Melder kan zienswijze indienen  . CM benoemt deskundige    Technische omda</pre>

====================================================================== Einde pagina 506 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 507 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundige geeft op basis van onderzoek advies over:    * _ Aard en omvang van de schade  . Causaliteit bodembeweging en schade  . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    . Deskundige stuurt adviesrapport naar CM  . CM stuurt adviesrapport naar melder  . Melder kan zienswijze indienen    . Eventuele herziening onderzoek en advies    Technische ons cet</pre>

====================================================================== Einde pagina 507 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 508 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Advies CM    . CM stelt advies vast als bindend advies  . Bindend advies naar melder en mijnbouwmaatschappij    -  Melder niet akkoord? = Civiele Rechter    Technische om tete</pre>

====================================================================== Einde pagina 508 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 509 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Concept Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?    e Mijnbouwmaatschappij betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?    e Mijnbouwmaatschappij betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . Mijnbouwmaatschappij betaalt melder voor overige schade    Technische ons anseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 509 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 510 ======================================================================

<pre>    Convenant Gaswinning Kleine Velden    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  mijnbouwmaatschappijen (uit te werken door EZK)    Instemming met CM en Schadeprotocol KV   Bindend advies CM   Kosten CM en uitvoering Schadeprotocol voor Staat   Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  Bijdrage Waarborgfonds Mijnbouwschade   Hanteren gebiedsarrangementen   Praktische uitwerkingen voor schadeafhandeling   Afspraken evaluatie    Opzegging    Technische amelander    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 510 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 511 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen    Voorbeelden   - Omgevingsproces Ternaard  - Omgevingsproces Marsdijk  ¢ Weststellingwerf   ¢ Bergen, Schagen, Alkmaar    Technische orm msnseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 511 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 512 ======================================================================

<pre>    Overgangsregeling  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Zo spoedig mogelijk:    ¢ Hanteren Schadeprotocol voor vigerende en nieuwe/  herziene winningsplannen met  gebiedsarrangementen/convenanten    * Tijdelijk loket mijnbouwschade    , Tcbb treedt tijdelijk op als CM in de geest van Schadeprotocol  met gebruikmaking van pool van deskundigen IMG    Technische orm msnseer</pre>

====================================================================== Einde pagina 512 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 513 ======================================================================

<pre>    Uit te werken    ¢« Uitvoeringsorganisatie  ¢ Melding, NAW, opname    ¢ Hanteren actuele bevingskaart en richtlijnen triage en  ontvankelijkheid    ¢ Beoordelingskader schades (IMG)  ¢ Deskundigheidseisen (IMG)  * Handboek schade opnames (IMG)    Technische nm odntew    h</pre>

====================================================================== Einde pagina 513 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 514 ======================================================================

<pre>    Begrippen  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Effectgebied schade   Ground Motion Model (GMM)  Protocol   Publieke regie  Winningsgebied    Technische ois sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 514 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 515 ======================================================================

<pre>    FAQ  Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Bedrijfspanden en kunstobjecten: wat geldt hiervoor?  Bodemdaling en bodemtrilling: onderscheid?   Effectgebied bepaling: hoe doe je dat dynamisch?   Gaswinning, zout en geothermie: samenhang?   Gestapelde mijnbouwactiviteiten: maatwerk?  Grondwaterpeilaanpassing in verband met mijnbouwactiviteiten?  Multicausaliteit: wie let daar op?   Naijlende gevolgen kolenwinning in Limburg: wie let daar op?  Nulmeting en bouwkundige opnames: wenselijk?  Winningsgebied: wat is dat?    Technische ons steteg</pre>

====================================================================== Einde pagina 515 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 516 ======================================================================

<pre>    november 2018    december 2018    januari 2019    februari 2019    maart 2019    En verder  workshop NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb    gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’  uitwerken CM, Protocol en Convenant  uitwerken overgangsregeling    verdere uitwerking en toetsing aanpak   bij Tcmg, NCG, SodM   vormgeving landelijk loket en digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden, burgers    sondering Kamerleden, VNG, Provincies  publieksvriendelijke versie advies  demonstraties digitaal platform    aanbieding advies aan EZK  ingang overgangsregeling    Technische commisie bodembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 516 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 517 ======================================================================

<pre>    Geraadpleegde personen en instanties    NAM   Vermilion   Taga   ONE   VNG   IPO   Stop Gaswinning Marsdijk Nu  Noordelijke bestuurderen  Tcmg   SoDM   NCG   RVO    Technische om tet</pre>

====================================================================== Einde pagina 517 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 518 ======================================================================

<pre>Date : 17-12-2018 13:40:02
F
T
C
c : 
@
shell.com  
S
ubject : Re: Overleg m orgen
E
n een kroket? 
M
ijn advies, google eens op om gevingsproces en gebiedsontwikkeling.
W
ellicht liggen hier net als in Ternaard goede m ogelijkheden.
T
ot m orgen,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Op m a 17 dec. 2018 om  13:16 schreef   
@
a
ssen.nl
>:
H
eren,
 
O
ns overleg staat m orgen gepland om  12.30 uur in het gem eentekantoor Assen.
I
k zorg voor broodjes.
 
T
ot m orgen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
em eente Assen, Team  Beleid
 
     
 
   
 
e
-m ail: 
@
assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 518 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 519 ======================================================================

<pre>    Date : 17-12-2018 17:24:58 4 7 55    From : MN rvg.ol  To : MN: <sen.n!  Subject : Re: Overleg morgen    Kan ook mijn eigen boterham meenenen hoor of op een houtje bijten.  AS    Esrentus Professor of Business and KCT and Founding Dean.   Faculty of Economics and Business, Unversity of Groningen  Esrenitus Professor of Systerrs Engineering and Founding Dean,   Faculty of Technology, Folicy and Managerrent. Delft University of Technology  Visiting Professor, institute for Finance Management Tanzania    Op ma 17 dec. 2018 om 17:20 schreef MN ssc}:  Beste EN    Een kroket zit er helaas nietin … We zijn bezig met bezuinigen. =    Ik ga morgen googelen.    Hartelijke groet,    Van: ||    Verzonden: maandag 17 december 2018 13:40  Aan: assen.nl>    CC: EK shel! com; iE © drenthe.nl>    Onderwerp: Re: Overleg morgen  En een kroket”?  Mijn advies, googke cens op ompevingsproces cn eebiedsontwikkeling,    Wellicht liggen hier net als m Temaard goede nogelijkheden.    Tot morgen.    a AS    Erreritus Professor of Business and KCT and Founding Dean.  Faculty of Economics and Business. University of Groningen  Erreritus Professor of Systems Engineenng and Founding Dean,  Faculty of Technology. Policy and Management. Delft University of Technology    Visiting Professor, institute for Finance Management Tanzania    Op ma 17 dee. 2018 om 13:16 schroef MK: sen nt:    Heren,</pre>

====================================================================== Einde pagina 519 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 520 ======================================================================

<pre>    Ors overke staat morgen gepland om 12.30 uur m het gemeentekantoor Assen.    Ik zorg voor broodjes.    Tot morgen.    Met vriendelijke groet,    Bekidsregisscur    Genwente Assen. Team Beleid    cen: MR eenn ste: vra asseunl</pre>

====================================================================== Einde pagina 520 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 521 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 07:27:33
Subject : Re: persbericht NAM schade afhandeling
Dank nog.
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Op 4 m ei 2017 om  17:02 heeft   
@assen.nl
> het volgende geschreven:
Heren en dame,
 
Hieronder het bericht waarmee de NAM naar buiten wil gaan.
Ik ben nu bezig met een memo hierover  voor het college van a.s. dinsdag. In dit memo ook het eerste snelle beeld van het ontwerp-instemmingsbesluit van de
minister van EZ.
 
Groet,
 
Van:
 
ll @shell.com
 [
il . i @shell.com
] 
Verzonden:
 
donderdag 4 mei 2017 16:53
Aan:
   
. @assen.nl
>
Onderwerp:
 
RE: En?
 
Dit is het bericht (in ieder geval):
 
NAM op afstand in schadeproces
 
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders
en belanghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook
aan de vraag om meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door gebouwopnames waar nodig en mogelijk. 
Overleg met gemeenten en provincies
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden 
in
Nederland een concessie om gas te mogen winnen. De kleine gasvelden liggen bijvoorbeeld in Drenthe, maar ook in verschillende andere provincies. Ook daar
waar in de nabije toekomst gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit vereist uiteraard maatwerk", aldus 
 asset manager Land bij NAM. "De situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in gesprek." 
Groningen-veld
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw
schadeprotocol en -handboek van de NCG in werking treden.
Monitoring
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde kleine velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden
en opwonenden van kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande 
situatie, bijvoorbeeld door gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn
met gemeenten, provincies en lokale vertegenwoordigers wat precies de verwachtingen en wensen zijn ten aanzien van monitoring rondom de gaswinning in
kleine velden. Afhankelijk 
daarvan kan monitoring lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol in de monitoring.
 
 
I
k denk dat hij meegaat in onze nieuwsbrief.
Vragen volgen zsm morgen!
Groet,
 
From:
l . i @assen.nl
] 
Sent:
 
donderdag 4 mei 2017 16:33
To:
- ll @shell.com
>
Subject:
 
En?
 
 
Naar aanleiding van ons gesprek, ben ik nu bezig met een memo voor het college. Kun je mij zeggen wanneer jullie naar buiten gaan met de mededeling dat jullie je
terugtrekken uit de schade afhandeling? (was het alleen Voor het gebied Winningsplan Westerveld of is het nu gelijk voor heel Nederland?)
 
Mail je mij ook nog de vraagstelling voor de 22
e
.
 
Alvast bedankt.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsregisseur
 
  
 
 
. i @assen.nl
 
 
G
emeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
17.56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 521 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 522 ======================================================================

<pre>Date : 30-11-2018 08:43:22
F
rom  :  
T
o :    @rug.nl
S
ubject : Re: presentatie landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade
B
este ,
H
artelijke dank. Ik ga hem  verspreiden. 
I
k vraag ons bestuurssecretariaat om  een afspraak in te plannen.
E
en fijne dag en tot dinsdag.
V
riendelijke groet,
O
utlook voor iOS
 downloaden
 
Van:
 
 
V
erzonden:
 
donderdag, november 29, 2018 7:55 PM
A
an:
 
O
nderwerp:
 
presentatie landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade
 
B
este ,
h
ierbij de neerslag van de recente gesprekken in een publieke presentatie die ik ook dinsdag as wil geven.
Z
org jij voor verdere (beperkte) verspreiding, ook aan bestuurderen?
M
arsdijk heft deze eveneens gekregen.
L
aat weten als ik m et bestuurderen, individueel of gezam enlijk, m oet praten.
M
et virendelijke groet,
.
.  . , FAIS
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
17.57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 522 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 523 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2018 13:51:08
To : "'bestuur@tynaarlo.nl'" bestuur@tynaarlo.nl, "'Bestuurssecretariaat Gem eente Noordenveld'" Bestuurssecretariaat@Gem eenteNoordenveld.nl,
"'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl'" bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl, "'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl'" bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
Cc :   @assen.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl,   @assen.nl
Subject : RE: Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Attachm ent : im age001.png;
Goedemiddag allen,
 
Er zijn de nodige afmeldingen voor het gesprek met de heer Sol van de Tcbb op 12 december om 17.30 uur.
Het gesprek gaat na overleg met burgemeester Out en    toch door. Er zijn, na de presentatie door    voor ambtenaren, nog de nodige wijzigingen gekomen in
de contouren voor een nieuw protocol.
Daarnaast zijn er een aantal zaken die nog moeten worden uitgewerkt. Zoals bijvoorbeeld hoe er wordt omgegaan met geld dat beschikbaar komt voor de gaswinningsgebieden.
Het gesprek met    kan gaan over hoe het proces er uit zou kunnen zien om te komen tot uitwerkingen en wat voor rol gemeenten daar in willen vervullen.
Mocht u toch aanwezig kunnen zijn bij de presentatie, dan hoor ik het graag.
 
Hartelijke groet,
 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 
. . l
 
Aanwezig op: ma, di, do en vr.
 
 
V
an:
Verzonden:
 dinsdag 4 december 2018 9:24
Aan:
 'bestuur@tynaarlo.nl' <bestuur@tynaarlo.nl>; 'Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld' <Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl>;
'bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl' <bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl>; 'bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl' <bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl>
CC:
Onderwerp:
 Presentatie Tcbb inzake schadeprotocol
Urgentie:
 Hoog
 
Goedemorgen collega secretaresses,
 
 
Onderstaand verzoek is bestemd voor uw burgemeester en wethouder  van de gemeente Zuidhorn.
 
 
Graag nodigen wij u uit voor een bestuurlijk gesprek met de Tcbb op 
woensdag 12 december van 17.30 – 18.30 uur,
 gemeentehuis Assen, Collegekamer
.
In dit gesprek zal .  van de Tcbb de contouren toelichten van een landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade. Wij kunnen de Tcbb nog zaken meegeven die de Tcbb kan
m
eenemen in haar advies aan de minister van EZK.
Bij het overleg zijn ook ambtenaren welkom.
 
Kunt u mij per omgaande laten weten of uw burgemeester/wethouder bij het overleg aanwezig kan zijn en of er een ambtenaar mee komt. Wij zullen dan zorgen voor de
inwendige mens.
 
 
Hartelijke groet,
 
   | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
         
 
. @assen.nl
 
Aanwezi  o : ma, di, do en vr.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 523 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 524 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 524 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 525 ======================================================================

<pre>Date : 14-2-2019 20:09:47
F
T
S
ubject : Re: verder m et LAAM
B
eterschap. Ben benieuwd.
 
 
O
p do 14 feb. 2019 19:57 schreef   
@
assen.nl
:
B
e
I
k ben nog steeds ziek en was niet bij het overleg. Ik kan je dus niets m elden.
I
k ga m orgenochtend naar het advies kijken. Ik begrijp dat Aa en Hunze m et een reactie kom t. 
F
ijne avond.
G
roet,
O
utlook voor iOS
 downloaden
Van:
 
  . 
@
rug.nl
>
V
e
rzonden:
 
donderdag, februari 14, 2019 6:57 PM
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
verder met LAAM
 
D
h
oe is het vandaag gegaan m et het BO?
H
eb/ben  je/jullie nog reacties op het advies?
G
roet,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
Disclaimer:
A
a
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
17.59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 525 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 526 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2018 13:20:13
F
T
S
ubject : RE: VERTROUWELIJK concept advies landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade
D
ag ,
 
N
og even een vraag: Mag ik hem doorstuur naar de betrokken ambtenaren of zien die het woensdag wel?
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 6 december 2018 19:37
A
an:
 
O
nderwerp:
 
VERTROUWELIJK concept advies landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade
 
D
e laatste stand van zaken die volgende week woensdag m et de m aatschappijen besproken wordt (en daarna in het Gem eentehuis in Assen)
 
G
roet,
 
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen  
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
 
.
17.60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 526 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 527 ======================================================================

<pre>Date : 16-2-2019 09:04:53
From  :  
To : @planet.nl  @planet.nl
Cc :    @rug.nl
Subject : Tcbb advies m et opm erkingen
Beste  ,
Hier is de versie m et opm erkingen. 
Met vriendelijke groet,
 
 17.61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 527 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 528 ======================================================================

<pre>Date : 14-2-2019 18:57:20
F
T
C
S
ubject : verder m et LAAM
D
h
oe is het vandaag gegaan m et het BO?
H
eb/ben  je/jullie nog reacties op het advies?
G
roet,
 
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
17.62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 528 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 529 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2018 19:37:36
F
T
S
ubject : VERTROUWELIJK concept advies landelijke aanpak afhandeling m ijnbouw schade
A
ttachm ent : Advies KV 07 12 18.pptx;
D
e laatste stand van zaken die volgende week woensdag m et de m aatschappijen besproken wordt (en daarna in het Gem eentehuis in Assen)
G
roet,
.
 
E
m eritus Professor of Business and ICT and Founding Dean, 
 
  Faculty of Econom ics and Business, University of Groningen 
 
E
m eritus Professor of System s Engineering and Founding Dean, 
 
  Faculty of Technology, Policy and M anagem ent, Delft University of Technology
V
isiting Professor, Institute for Finance M anagem ent Tanzania
 
 
 
 
 
 
.
.
17.63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 529 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 530 ======================================================================

<pre>    Help, een scheur in mijn huis!  Wat nu?         Advies    Landelijke Aanpak Afhandeling  Mijnbouwschade    Technische oi sete</pre>

====================================================================== Einde pagina 530 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 531 ======================================================================

<pre>    Advies  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    e Uitgangspunten   e Commissie Mijnbouwschade (CM)   ¢ Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden (KV)  e Convenant KV   ‚ Nadere Regeling KV   ¢ Gebiedsarrangementen   ¢ Overgangsregeling   ¢ En verder   ¢ FAQ   ¢ Geraadpleegde personen en instanties    Technische onmin</pre>

====================================================================== Einde pagina 531 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 532 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (1)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    * _Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders in heel  Nederland emoties op rond risico’s, verdeling van lasten en  lusten en geloofwaardige afhandeling van schade.    ¢ Herstel van vertrouwen in mijnbouwactiviteiten in een periode  van versnelde energietransitie is noodzakelijk.    - Dit kan alleen door de burger centraal te stellen bij een  landelijke aanpak van de afhandeling van mijnbouwschade.    ¢« Uitgaande van het gelijkwaardigheidsbeginsel omvat deze  — een integrale en transparante beoordeling van risico’s  voorafgaand aan de mijnbouwactiviteiten;  — een transparante monitoring van mogelijke schaderisico’s  tijdens de mijnbouwactiviteiten;  — een ruimhartige, snelle en transparante afhandeling  van eventuele schades.    Technische commissie | padembeweging  \</pre>

====================================================================== Einde pagina 532 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 533 ======================================================================

<pre>    Uitgangspunten (2)  Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade    ¢ De Landelijke Aanpak Afhandeling Mijnbouwschade omvat  — de Commissie Mijnbouwschade CM;    — het Landelijk Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden,  door de CM te hanteren samen met    — de Nadere Regeling Gaswinning Kleine Velden;    — een model voor gebiedsarrangementen of convenanten  per winningsplan, die de context bieden voor de CM.    ¢ Voor het begrip schade door bodembeweging bij gaswinning  wordt aangesloten bij het Burgerlijk Wetboek.    ¢« Alle gemelde schade wordt vergoed, mits…    ¢ De beoordeling van het causaal verband vindt plaats op basis  van het bestuursrechtelijk bewijsvermoeden.    Technische commissie padembeweging  ti  i</pre>

====================================================================== Einde pagina 533 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 534 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (1)    , De instelling van de CM volgt de instellingsbesluiten van de  Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) en haar  opvolger, het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG), waar nodig  aangepast aan het primaat van ‘publieke regie’,    , De CM hanteert als leidraad het Schadeprotocol Gaswinning Kleine  Velden en de Nadere Regeling in de context van vigerende  gebiedsarrangementen of convenanten.    - De CM en het Schadeprotocol worden ingesteld door de ministers op  basis van een convenant Landelijke Afhandeling Schade  Gaswinning Kleine Velden tussen de Staat en de  mijnbouwmaatschappijen en een Nadere Regeling Gaswinning Kleine  Velden.    Technische commis odembeue</pre>

====================================================================== Einde pagina 534 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 535 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (2)    De CM bestaat uit minimaal 3 en maximaal 7 onafhankelijke  leden. In de commissie is juridische, communicatieve en  technisch bestuurskundige kennis aanwezig, alsmede kennis  van bouwconstructies, ondiepe ondergrond, geofysica en  mijnbouwactiviteiten.    De CM maakt gebruik van gekwalificeerde onafhankelijke  deskundigen, conform het Schadeprotocol.    CM beschikt over passende publieke financiering en een  uitvoeringsorganisatie in afstemming met het IMG.    De CM maakt gebruikt van het Landelijk Loket  Mijnbouwschade, een Digitaal Platform, dat een burger alle  informatie geeft rond mijnbouwactiviteiten en schadeafhandeling in  heel Nederland.    Technische commis odembeueg</pre>

====================================================================== Einde pagina 535 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 536 ======================================================================

<pre>    Commissie Mijnbouwschade (3)    * De CM kan voor haar werkzaamheden kamers instellen  onder voorzitterschap van één van haar leden. Te denken  valt aan Gaswinning Kleine Velden, Zoutwinning,  Geothermie en Limburg. Hiervoor gelden afzonderlijke  convenanten en nadere regelingen.    ¢ De ministers voorzien in een procedure voor een periodieke  evaluatie van de CM met inbreng vanuit betrokken  burgers.    ¢ De CM adviseert de ministers gevraagd en ongevraagd  over strategische aangelegenheden rond de afhandeling  van mijnbouwschade.    Technische onmssesgenteucee</pre>

====================================================================== Einde pagina 536 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 537 ======================================================================

<pre>    Afhandeling mijnbouwschade in Nederland         Schademelding    Heeft melder het vermoeden dat de  schade is veroorzaakt door  gaswinning uit het Groningenveld  en/of gasopslag Norg?                                                                         Landelijke onafhankelijke schadeafhandeling                                             Deelt Commissie  Mijnbouwschade het  vermoeden van de  indiener?                            Behandeling door Publieke Regie  Tijdelijke Commissie  Mijnbouwschade Groningen  Straks: Instituut Mijnbouwschade  Groningen              Dient schade te  worden vergoed?             Behandeling door    Commissie Mijnbouwschade  Nog opte richten    lent (nog niet-vergoede) schade  volledig of deels vergoed te  worden?                             van de schade mogelijk  gerelateerd aan   andere   piinbouwactiviteites    Technische commissie bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 537 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 538 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    - Alle gemelde schade wordt vergoed, mits  ¢ Ersprake is van bodembeweging (beving) door gaswinning  ¢ De schadelocatie ligt in het effectgebied van de beving  ¢ De schade kan zijn ontstaan als gevolg van de beving  ¢ Ergeen evidente andere oorzaak dan de gaswinning is    ¢ Behandeling conform Instituut Mijnbouwschade Groningen  ¢ Borging van privacy conform de wettelijke regelingen    ¢« Uitwerking in Nadere Regeling in het convenant Landelijke  Afhandeling Schade Gaswinning Kleine Velden    Technische onmis denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 538 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 539 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke schades?    Schades als gevolg van bodembeweging door gaswinning die    burgers ondervinden aan woningen, incl. boerderijen, winkels aan  huis    Begrip schade conform Burgerlijk Wetboek  ¢« Fysieke schade aan gebouwen en werken    Materiële schade die het gevolg is van deze fysieke schade  , Immateriële schade    ¢ Waardevermindering    Schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning in kleine  velden is uitzonderlijk, maar kan door de CM onderzocht worden    Immateriële schade en waardevermindering kan door de CM  onderzocht worden    Technische omit dente</pre>

====================================================================== Einde pagina 539 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 540 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden  Welke objecten?    Wel: ——  * Woningen Burgers  ¢ Vergelijkbare objecten    Niet:    ¢ Industriegebouwen arr prees  - Industriële installaties earijven    e Infrastructurele werken         Technische commit scentewan</pre>

====================================================================== Einde pagina 540 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 541 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol Gaswinning Kleine Velden    (uitwerking in Nadere Regeling)    Melding   Ontvangst van de melding  Beoordeling   Benoeming van deskundige  Onderzoek door deskundige  Besluit   Uitbetaling    NO ANH    Technische onmis odenteweene</pre>

====================================================================== Einde pagina 541 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 542 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Melding    . Naam en adres melder (bewoner/ eigenaar)  . Aard en adres van gebouw   ° Datum waarop schade is ontstaan   . Mogelijke oorzaak van schade   . Beschrijving van schade en foto’s   . Geschat schadebedrag    * _ Overige relevante informatie    Technische omnis denten    u</pre>

====================================================================== Einde pagina 542 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 543 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Ontvangst melding    CM:  . Bevestigt ontvangst van de melding  . Wijst zaakbegeleider/contactpersoon aan    . Zaakbegeleider maakt contact met melder en geeft toelichting    Technische onmis dente</pre>

====================================================================== Einde pagina 543 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 544 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    CM:    ¢  Toetst melding op ontvankelijkheid en volledigheid  ° Toetst aan vier criteria:  1. Was er bodembeweging door gaswinning?  2. Ligt de schadelocatie in het effectgebied?  3. Kan bodembeweging door gaswinning de schadeoorzaak  zijn?  4. Is er geen evidente andere oorzaak dan de gaswinning?    Afwijzen         Technische commit sdentewan</pre>

====================================================================== Einde pagina 544 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 545 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    Bodembeweging door gaswinning:  . Bodemtrilling (beving), schade kan ontstaan bij meer dan 2 mm/s    . Gebaseerd op metingen of beste schatting van de bovengrens  (met 10% overschrijdingskans volgens GMM)    . Bodemdaling, alleen bij uitzondering schade    Effectgebied van een beving:   . Wijze van bepalen vastgelegd in gebiedsarrangement   * _ Aanduiding zo spoedig mogelijk na beving op landelijke kaart  . Discretionaire ruimte van de CM    Technische onmis denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 545 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 546 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Beoordeling melding    Snelle procedure:    Uitbetaling van de schade volgt als:  1. Gemeld schadebedrag redelijk is gelet op schade  2. Gemeld schadebedrag lager is dan € xxx    Nee bij 1? = Bepalen schadebedrag  Nee bij 2? = Onderzoek en advies door deskundige    CM kan bij snelle procedure steekproefsgewijs onderzoek instellen    Technische omit cenbevan</pre>

====================================================================== Einde pagina 546 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 547 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Benoeming van deskundige    Deskundigen voldoen aan expliciete eisen m.b.t:    ° Deskundigheid  ¢  Onafhankelijkheid  ° Onpartijdigheid    . CM stelt melder in kennis voornemen benoeming deskundige  . Melder kan zienswijze indienen  . CM benoemt deskundige    Technische onmis ogenen</pre>

====================================================================== Einde pagina 547 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 548 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Onderzoek door deskundige    Deskundige geeft op basis van onderzoek advies over:    * _ Aard en omvang van de schade  . Causaliteit bodembeweging en schade  . Schadebedrag voorzover sprake van causaliteit    e Deskundige stuurt adviesrapport naar CM  . CM stuurt adviesrapport naar melder   . Melder kan zienswijze indienen   . Eventuele herziening onderzoek en advies    Technische commis odentewene    ul</pre>

====================================================================== Einde pagina 548 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 549 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol    CM neemt besluit  ° Besluit naar melder    . Melder niet akkoord?    Technische omni dente    Besluit CM    mm)    Civiele Rechter</pre>

====================================================================== Einde pagina 549 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 550 ======================================================================

<pre>    Schadeprotocol  Uitbetaling    Schadebedrag niet hoger dan € yyy ?    . CM betaalt melder rechtstreeks    Schadebedrag hoger dan € yyy ?    . CM betaalt herstelbedrijf voor schadeherstel  . CM betaalt melder voor overige schade    Technische omnis denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 550 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 551 ======================================================================

<pre>    Convenant Gaswinning Kleine Velden    Convenant tussen Staat der Nederlanden en betrokken  Mijnbouwmaatschappijen    e Instemming met CM en Schadeprotocol KV   * Instemming met Nadere Regeling KV   ¢ Kosten CM en Schadeprotocol voor Staat   ¢ Kosten eventuele schadeafhandeling door betrokken maatschappij  ¢ Hanteren gebiedsarrangement   ¢« Afspraken evaluatie    Technische commis sgenteweens</pre>

====================================================================== Einde pagina 551 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 552 ======================================================================

<pre>    Nadere Regeling Gaswinning Kleine Velden    e _Uitvoeringsorganisatie   ¢ Melding en NAW   ¢ Dynamische bepaling effectgebied na beving  ¢« Hanteren actuele bevingskaart en richtlijnen ontvankelijkheid  ¢ Beoordelingskader schades (IMG)   ¢ Deskundigheidseisen (IMG)   ¢ Handboek schade opnames (IMG)   ¢ Bedrag xxx   ¢ Bedrag yyy   * Bedrag zzz   * Financiële afwikkeling   e Aanpassing nadere regeling    Technische onmasesdenteweens</pre>

====================================================================== Einde pagina 552 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 553 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (1)    Het Gebiedsarrangement is een instrument voor lokale  gebiedsontwikkeling om lasten te dragen en lusten maatschappelijk  verantwoord aan te wenden.    Waarover gaat het in een gebiedsarrangement?    ¢ Afspraken rond een winningsplan, risico beoordeling vooraf,  monitoring, het winningsgebied en eventuele aanvullingen op de  Nadere Regeling van het Schadeprotocol    , Verdeling lasten en lusten van de mijnbouwacitiviteit in het gebied    Wie zijn betrokken in een gebiedsarrangement?  * gemeente(s)   * provincie(s)   - waterschap(pen)   ¢ burgers   * mijnbouwmaatschappij(en)   ¢ Staat der Nederlanden    Technische commis nodembewesing  4</pre>

====================================================================== Einde pagina 553 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 554 ======================================================================

<pre>    Gebiedsarrangementen (2)    Hoe werkt het?  ¢ Vaststelling tegelijk met winningsplan    ¢ Voor een periode van begin tot 5 (?) jaar na beëindiging van de  mijnbouwactiviteit    * Naast vergoeding van alle kosten van schadeafhandeling, volgens  convenant tussen mijnbouwmaatschappijen en Staat    ¢ Regionale bestedingsruimte gebaseerd op (zzz) % van de  opbrengsten of investeringen    ¢ Gericht op regionale, maatschappelijke, transitie doelen    ¢ Volgens model te formuleren door VNG, IPO en NOGEPA    Technische commis oderbeuein</pre>

====================================================================== Einde pagina 554 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 555 ======================================================================

<pre>    Overgangsregeling  Landelijke Afhandeling Mijnbouwschade    Zo spoedig mogelijk:    , _Hanteren Schadeprotocol en Nadere Regeling voor vigerende en  nieuwe winningsplannen KV    * Tijdelijk loket mijnbouwschade    ¢- Tcbb treedt tijdelijk op als CM in de geest van Schadeprotocol en  Nadere Regeling    Technische commis dente</pre>

====================================================================== Einde pagina 555 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 556 ======================================================================

<pre>    november 2018    december 2018    januari 2019    februari 2019    maart 2019    En verder  Workshops NAM, Vermilion, Taga, Nogepa, EZK, Tcbb    gesprekken VNG, IPO, bewoners’clubs’  uitwerken CM, Protocol en Convenant  uitwerken Nadere Regeling   uitwerken overgangsregeling    verdere uitwerking en toetsing aanpak   bij Tcmg, NCG, SoDM   vormgeving landelijk loket en digitaal platform  sondering bestuurderen, raadsleden, burgers    sondering Kamerleden en VNG  publieksvriendelijke versie advies  demonstraties digitaal platform    aanbieding advies aan EZK  ingang overgangsregeling  Technische omnis denten</pre>

====================================================================== Einde pagina 556 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 557 ======================================================================

<pre>    Begrippen  Landelijke Afhandeling Mijnbouwschade    EffectgebiedSchade  GMM   Protocol   Publieke regie  Winningsgebied    Technische omni dente</pre>

====================================================================== Einde pagina 557 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 558 ======================================================================

<pre>    FAQ  Landelijke Afhandeling Mijnbouwschade    Bedrijfspanden en kunstobjecten   Bodemdaling en bodemtrilling   Effectgebied bepaling   Gaswinning, zout en geothermie   Gestapelde mijnbouwactiviteiten   Grondwaterpeilaanpassing in verband met mijnbouwactiviteiten  Multicausaliteit   Naijlende gevolgen kolenwinning in Limburg   Nulmeting en bouwkundige opnames   Winningsgebied    Technische onmis denten    ul</pre>

====================================================================== Einde pagina 558 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 559 ======================================================================

<pre>    Geraadpleegde personen en instanties    NAM   Vermilion   Taqa   VNG   IPO   Stop Gaswinning Marsdijk Nu  Noordelijke bestuurderen  Tcmg   SoDM   NCG   RVO    Technische onmis ogenen</pre>

====================================================================== Einde pagina 559 =================================================================

<br><br>