<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> 
   
 
   
S
ubject : FW: Ontw erp-besluit gasw inning
H
oi 
 
W
anneer zullen we de gesprekken plannen? Zie onderstaande mail.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 13 april 2017 8:27
A
an:
 
l
' 
.  
 
 'bestuur@marsdijk.nl' <bestuur@marsdijk.nl>
O
nderwerp:
 
Ontwerp-besluit gaswinning
 
G
oedemorgen,
 
H
et ministerie van Economische Zaken heeft de publicatie van het ontwerp-besluit voor het Winningsplan Westerveld iets uitgesteld. Het idee was om half april te publiceren. De
p
ublicatie wordt nu verwacht in de week van 5 mei. Op 22, 23 
e
n 24 mei zal het ministerie informatieavonden in Assen en omgeving organiseren.
 
B
urgemeester de heer Out gaat graag weer met u als afzonderlijke organisaties in gesprek over de inhoud van de ontwerp-beschikking en over uw wensen en ideeën hierover. Er
z
al binnenkort contact met u worden opgenomen om een afspraak te 
m
aken.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
l
i
 
 
 
 
 
.
i l
 
 
G
emeente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.351
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 15:15:09
 
  
 
   
 
  
 
 
 
 
 
  
 
   
 
 
S
ubject : FW: ontw erp-instem m ingsbesluit Westerveld
A
ttachm ent : Analyse ontw erp-instem m ingsbesluit gem eenten.docx;
T
er info zoals was toegezegd de inhoudelijk beoordeling van het ontwerp besluit van de provincie Drenthe.
M
orgen maar even bespreken.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
l
i i
.
.. .... ... ... .....
 
 
  | 
 
    | 
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
.
 
l
 
 
 
V
erzonden:
 
maandag 8 mei 2017 15:11
 
O
nderwerp:
 
ontwerp-instemmingsbesluit Westerveld
 
D
ag 
B
ij deze, conform de afspraak, mijn analyse van het ontwerp-instemmingsbesluit winningsplan Westerveld.
I
k kan helaas morgen niet aanwezig zijn, maar ik denk dat het document voor zich spreekt; mogelijk hebben jullie zelf al een groot deel  dezelfde analyse gemaakt.
I
k hoop dat jullie hier iets mee kunnen, voor vragen kun je altijd mailen of bellen. Wil jij het document verder uitzetten naar de andere leden?
 
I
k ga er vanuit  dat jullie als gemeenten sowieso een zienswijze zullen indienen. Voor de provincie weet ik dit nog niet; technisch hebben wij weinig reden om een zienswijze in te
d
ienen; het zou eventueel een soort adhesie betuiging aan jullie kunnen zijn. Maar dat zal dus bestuurlijk afgestemd/besproken moeten worden. Dat zal dan van de week wel
k
unnen gebeuren.
 
M
 
P
.S. Ik weet niet of    morgen komt, hij heeft momenteel erg trieste familieomstandigheden.
16.352
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Date : 10-5-2017 09:27:48
 
  
T
o : " @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, "' @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl
S
ubject : FW: ontw erp-instem m ingsbesluit Westerveld
A
ttachm ent : Analyse ontw erp-instem m ingsbesluit gem eenten.docx;
D
ag  
 
 
eeft een snelle inhoudelijk analyse gemaakt n.a.v. het ontwerp-instemmingsbesluit.
B
ij deze ter info het resultaat ervan.
 
W
ij hebben n.a.v. ervan een inhoudelijke vraag aan jullie t.a.v. het onderwerp productiesnelheid.
I
n  het ontwerp instemmingsbesluit van EZ (7.3.3, blz 25) staat dat effecten van de productiesnelheid niet is meegenomen in de SRA systematiek voor kleine velden en dat dit ook
n
iet nodig zou zijn.
 
suggereert dat het effect van de productiesnelheid nu wél voor het 
G
roningerveld
 is meegenomen maar dat die niet 1-1 voor de kleine velden is door te voeren.
V
r
aag hoe kijken jullie hier tegenaan?
I
s dit effect relevant in Groningen?
K
an dit ook voor Westerveld een relevant item zijn?
 
G
raag jullie spoedige reactie.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
l
i i
.
...........................................................
 
 
  | 
 
    | 
.
.. .... ... ... ...
 
 -  
 
 
 
 
l
 
V
an:
 
@
drenthe.nl] 
V
erzonden:
 
maandag 8 mei 2017 15:11
A
an:
 
O
nderwerp:
 
ontwerp-instemmingsbesluit Westerveld
 
D
ag 
B
ij deze, conform de afspraak, mijn analyse van het ontwerp-instemmingsbesluit winningsplan Westerveld.
I
k kan helaas morgen niet aanwezig zijn, maar ik denk dat het document voor zich spreekt; mogelijk hebben jullie zelf al een groot deel  dezelfde analyse gemaakt.
I
k hoop dat jullie hier iets mee kunnen, voor vragen kun je altijd mailen of bellen. Wil jij het document verder uitzetten naar de andere leden?
 
I
k ga er vanuit  dat jullie als gemeenten sowieso een zienswijze zullen indienen. Voor de provincie weet ik dit nog niet; technisch hebben wij weinig reden om een zienswijze in te
d
ienen; het zou eventueel een soort adhesie betuiging aan jullie kunnen zijn. Maar dat zal dus bestuurlijk afgestemd/besproken moeten worden. Dat zal dan van de week wel
k
unnen gebeuren.
 
M
 
P
.S. Ik weet niet of    morgen komt, hij heeft momenteel erg trieste familieomstandigheden.
16.353
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Date : 17-12-2018 09:36:42
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, "'  '"
@
gem eentenoordenveld.nl, "' @gem eentenoordenveld.nl'" @gem eentenoordenveld.nl
C
 
@
zuidhorn.nl, "'
@w esterkw artier.nl'"
@
w esterkw artier.nl
S
ubject : FW: opm erkingen portefeuillehouder Leek beroepschrift
A
ttachm ent : Uitgaande ziensw ijze gem eente Leek.pdf;
D
ag collega’s,
 
Z
ie onderstaande vraag van 
W
ie heeft er bezwaar tegen dat wij deze beperkte wijzigingen nog in ons gezamenlijke beroepschrift doorvoeren. Vanuit Tynaarlo geen bezwaar.
 
B
esluitvorming hier vindt morgen plaats. Ik verwacht van daaruit geen opmerkingen.
 
G
roet,   Tynaarlo  
 
 
V
an:
 
i
@westerkwartier.nl] 
V
erzonden:
 
vrijdag 14 december 2018 12:25
A
an:
 
O
nderwerp:
 
opmerkingen portefeuillehouder Leek beroepschrift
 
D
ag 
 
W
ethouder Dekker v an de gemeente Leek heeft een paar opmerkingen op het beroepschrift:
1.
 
I
n het beroepschrift alle 11 gasv elden die v allen onder winningsplan Westerv eld expliciet benoemen.
2.
 
B
ij nieuwe putten ook put Zev enhuizen-West noemen. Die stond al wel in instemmingsbesluit, maar gemeenten blijv en bij standpunt dat geen nieuwe 
v
elden ontwikkeld moeten worden.
(
zie ook zienswijze v an Leek, nogmaals in de bijlage toegev oegd)
3.
 
O
ndeugdelijk onderzoek aanv ullen met: interactie tussen gaswinning kleine v elden en gasopslag Norg. De risico’s die interactie met zich meebrengt, 
o
nder andere cumulatiev e
b
odemdaling, ontbreekt compleet in SRA.
(
zie ook v oor dit punt zienswijze Leek).
 
Z
ou je dit door kunnen gev en aan    l
 
H
artelijk dank.
 
  
 
 
16.354
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    gemeente Leek    Ministerie van Economische Zaken  Directie Energie en Omgeving  Cluster vergunningen   Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    Registratienummer: 2017003863 Contactpersoon:  Onderwerp: Zienswijze winningsplan Westerveld Leek, 0 3 JULI 2017  Geachte heer Kamp,    Op 8 mei 2017 hebt u de kennisgeving van het ontwerpinstemmingsbesluit wijziging gaswin-  ning Westerveld gepubliceerd. Hierin is uw reactie weergegeven op ons advies op het win-  ningsplan Westerveld (briefnummer 2017000013 met als datum 19-01-2017). Bij brief van   14 juni 2017 (registratienummer 2017004422) hebben wij pro forma een zienswijze ingediend.  Middels deze brief sturen wij u onze inhoudelijke zienswijze toe.    Twee van de aardgasvelden uit het winningsplan Westerveld liggen in zijn geheel in onze ge-  meente: de velden Zevenhuizen en Zevenhuizen-West. Het veld Zevenhuizen is reeds in pro-  ductie en het veld Zevenhuizen-West is een nieuwe winlocatie in het winningsplan.   De overige negen velden ín het winningsplan liggen deels in (veld Een) dan wel in de nabijheid  van onze gemeente. Bij de totstandkoming van onze zienswijze overlegden wij met andere be-  trokken decentrale overheden. De gemeente Leek concludeert dat u op grond van dit ontwerp  winningsplan geen instemming kunt verlenen aan de gaswinning Westerveld. Hieronder lichten  wij onze zienswijze toe.    Zienswijze winning Zevenhuizen-West   In de aanvraag gewijzigd winningsplan Westerveld door de NAM wordt niet duidelijk weerge-  geven of er winning uit het gasveld Zevenhuizen-West zal gaan plaatsvinden. Wij hebben in ons  advies aangegeven evenals de provincie Groningen dat wij tegen de ontwikkeling van een  nieuw klein gasveld in onze gemeente zijn. U geeft in uw ontwerpinstemmingsbesluit aan dat  deze stellingname niet per se leidt tot het niet winnen van gas uit het gasveld Zevenhuizen-  West, indien aan alle overige eisen wordt voldaan. Daarnaast geeft u aan dat in het gasveld Ze-  venhuizen-West al een niet-succesvolle put aanwezig is, waarmee u wellicht aangeeft dat het  geen nieuw klein gasveld betreft.    Wij hebben voor de ontvangst van het winningsplan Westerveld, nooit kennis gehad van het feit  dat er naast reservoir Zevenhuizen ook nog een tweede reservoir Zevenhuizen-West aanwezig  was in onze gemeente. Dit betekent dat wij nog steeds van mening zijn dat het hier niet gaat om  een ontwikkelde/al in productie genomen gasveld Zevenhuizen-West, maar om een nieuw gas-  veld.    Wij vinden dat:    1. het gasveld Zevenhuizen-West als een nieuw klein gasveld moet worden beschouwd en  blijven van mening dat het gasveld Zevenhuizen-West niet ontwikkeld mag worden.    Pagina 1 van 4         Tolberterstraat 66  9351 BĲ Leek  Postbus 100  9350 AC Leek    stre    14 0594    (0594) 51 75 12    info@leek.nl    www.leek.nl_ ;  oul</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    Zienswijze onzekerheden   Er is nog veel onduidelijk als het gaat om de effecten van gaswinning op de ondergrond en op  de bovengrondse bouwwerken. De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u hebt  omarmd, gaan specifiek over het communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeksraad  adviseerde u om in de communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit  te leggen welke plaats deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.    Ook heeft de Onderzoeksraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar kennisontwik-  keling van de diepe ondergrond. Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt  dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek  nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerhe-  den en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC), niet uitgesloten worden  dat er nog andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inheren-  te grote onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekenin-  gen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden. Dit beeld is onlangs (advies  aan u van 13 april 2017) bevestigd door de inspecteur generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan  dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is dat de seismiciteit betrouwbaar kan voorspel-  len.    Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het gas-  veld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken waarom de  bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de gas-  winning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en metho-  dieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met  geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren  tot de besten op hun vakgebied. Na dertig jaar ervaring en vier jaar gericht onderzoek is de na-  ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle ge-  komen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Wij vinden dat:   2. u in het ontwerpinstemmingsbesluit niet transparant bent. Het blijft onduidelijk hoe de ge-  noemde onzekerheden en/of onduidelijkheden in de effecten van gaswinning op de onder-  grond en op de bovengrondse bouwwerken zijn afgewogen in de besluitvorming. Ook blijft  onduidelijk wat de betrouwbaarheid van de risicoberekeningen is.    Zienswijze bodemdaling en gasopslag Norg   Het veld dat in gebruik is als gasopslag Norg ligt voor een deel in onze gemeente. Het beëindi-  gen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens de NAM in de toekomst tot een addi-  tionele tien centimeter bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, omdat de NAM veronderstelt de gasopslag tot 2080 in werking te zullen hebben. Wij  hebben in ons advies aangegeven om NAM de bodemdalingscomponent toch weer op te laten  nemen ín de bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.   U geeft in uw ontwerpinstemmingsbesluit aan dat u niet mee gaat in deze stellingname, aange-  zien het instemmingsbesluit slechts een doorlooptijd heeft t/m 2028 en de beoogde gebruiksduur  van de gasopslag Norg aanzienlijk langer is. Voorafgaand aan het leeg produceren van het gas-  veld Norg en de daarmee samenhangende bodemdaling zal voldoende tijd zijn om de hierdoor  noodzakelijke maatregelen te kunnen nemen.    Vanwege de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze toekomsti-  ge energievoorziening willen wij het scenario van een forse bespoediging van de sluiting van de  gasopslag Norg niet uitsluiten. Wij achten het zinvol op voorhand te weten welke additionele  daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu verwacht) nog verdisconteerd moet  gaan worden.    Wij vinden dat:   3. de NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer moet opnemen in de bodemda-  lingsprognose voor in ieder geval het jaar 2050 en 2080.    Pagina 2 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Zienswijze bodembeweging en schade   De NAM geeft aan in het winningsplan Westerveld de kans op schade ten gevolge van een ge-  induceerde beving niet uit te kunnen sluiten. In het ernstigste geval kan sprake zijn van lichte,  niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen. Wij  achten het van belang dat juist omdat de kans op schade niet uit te sluiten is, eventuele schade-  claims van inwoners goed en vlot afgehandeld worden. Een vastgelegde procedure bevordert de  transparantie, eenduidigheid en snelheid. Een adequaat seismisch netwerk om eventuele trillin-  gen te registreren en een aantal nulmetingen zal hier ook aan bijdragen.    Wij hebben u in ons advies aangegeven om aan het winningsplan Westerveld de voorwaarde te  verbinden dat eventuele schadeclaims vlot en adequaat afgehandeld zullen worden door NAM.  U onderschrijft in uw ontwerpinstemmingsbesluit de behoefte aan een adequate regeling voor de  afdoening en vergoeding van schades en compensatie. U geeft daarbij aan dat afspraken hier-  over primair gemaakt dienen te worden tussen de decentrale overheden en de NAM. De NAM  heeft aangegeven te willen meewerken aan de totstandkoming van afspraken hierover. Dit is in  artikel 5 van het besluit vastgelegd. Daarbij hebben wij u in ons advies aangegeven de NAM op  te dragen het proces van schademelding, onderzoek en afhandeling publiek toegankelijk, trans-  parant vast te leggen. Dit advies is opgevolgd en is als voorschrift overgenomen in het instem-  mingsbesluit (artikel 5).    Wij merken op dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat  u in uw ontwerpinstemmingsbesluit regels stelt (artikel 5) om een en ander te bewerkstelligen.  Wij zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt  bij de NAM en de decentrale overheden. U als vergunningverlenende en toezichthoudende in-  stantie en de Staat als ontvanger van de aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire ver-  antwoordelijkheid. Als decentrale overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoorde-  lijkheid om op te komen voor het lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die  verantwoordelijkheid zijn wij overigens graag bereid hierin mee te denken. Onlangs is bij de af-  handeling van schade door gaswinning uit het Groningenveld besloten om NAM als partij uit  het afhandelingsproces te halen. Dit om (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen.  Wij vinden net als de overige decentrale overheden in het winningsplan Westerveld, dat dit ook  naar dit dossier doorgetrokken moet worden.    Wij vinden dat:   4. u als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat — evenals in het aardbevingsgebied  Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van  schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten, inclusief beheersmaatregelen voor het  grondwaterpeil. Voor ons is van groot belang dat de onafhankelijkheid en objectiviteit van  de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd zijn.   5. _u zorg moet dragen dat indien de NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de toe-  komst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoe-  ding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.   6. inde huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds mijnbouw-  schade niet beperkt moet voor natuurlijke personen maar deze moet worden verbreed naar  alle rechtspersonen (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een bv of nv).    Zienswijze lusten en lasten   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij hebben u geadviseerd om zorg te dragen voor een goede verde-  ling van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij er ook baten terugvloeien naar het    gebied.    U geeft in uw ontwerpinstemmingsbesluit aan dat u de Tweede Kamer de toezegging hebt ge-  daan om samen met de energiesector, overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-  lastenverdeling voor mijnbouw, hernieuwbare energie en het hoogspannings- en gastransportnet  te verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie van Nederlandse gasproducenten (NOGE-  PA) momenteel aan een gedragscode, waarin ook aandacht wordt besteed aan maatregelen (lus-  ten) in de omgeving van een mijnbouw locatie.    Pagina 3 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>         Wij vinden dat:   7. _u in uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de lus-  ten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio en dat dit integraal onderdeel moet zijn  van uw afweging.    Conclusie  Wij zijn van mening zijn dat het nieuwe gasveld Zevenhuizen-West niet ontwikkeld mag wor-  den en dat er onduidelijkheden/onzekerheden blijve estaan over de risico’s van de bodemda-            Pagina 4 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Date : 5-6-2018 11:58:56
@gem eentew esterveld.nl, "'
@om m en-hardenberg.nl'" 
 
@om m en-hardenberg.nl
Cc : "
  
@dew oldenhoogeveen.nl
Subject : FW: Opnam e bouw kundige staat
Attachm ent : im age001.png;
Ter info onderstaande mailwisseling met EZK over dit onderwerp.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsmedewerker water en riolering | Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen
-   -
. @dewoldenhoogeveen.nl
Aanwezi : maanda  t/m vri da
Van:
   
V
erzonden:
 dinsdag 5 juni 2018 11:52
Aan:
Onderwerp:
 FW: Opname bouwkundige staat
 
Beste ,
 
Bedankt voor je uitgebreide antwoord waaruit blijkt dat ook bij jullie het onderwerp in ieder geval goed aandacht krijgt. En excuses voor de wat verlate reactie.
 
Zoals je hieronder onze rol als gemeente schetst is deze zeer beperkt tot het aanleveren van gegevens en adviserend hierin. Met name dat adviserende aspect is juist het lastige,
hoe kun je nu adviseren over iets waar je maar heel beperkt kennis van hebt. Woningen (bouwwerken) zijn immers geen eigendom van de gemeente. Hierin moeten we dus
vertrouwen op de kennis van anderen… en hoe serieus pakt iemand anders die rol dan op.
 
We kijken uit naar het door jou voorgestelde overleg. Ik vind wel dat dit dan het beste Drenthe breed kan worden opgepakt en niet alleen met onze gemeente. Het moet
volkomen helder zijn voor iedereen hoe uitvoering wordt gegeven aan dit artikel. Hier moet m.i. ook geen verschil in proces zijn tussen bijvoorbeeld Tynaarlo, Westerveld of De
Wolden. Inhoudelijk zijn dit natuurlijk verschillende gebieden (bodemgesteldheid, winningsmethode, bouwwerken) waardoor de uitkomst van de opname anders kan zijn, maar
het proces om te komen tot een selectie moet eenduidig zijn.
 
Ondertussen zal ik voor ons winningsplan ook contact opnemen met de NAM om te vragen hoe zij in dit proces zitten, of er al een planning is enz. Ik weet dat de noordelijke
Drentse gemeenten een dergelijk gesprek met de NAM al hebben gehad.
Ik weet dat de provincie ook bezig is met dit onderwerp, maar wat de precieze stand van zaken is, is mij niet helemaal meer duidelijk.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsmedewerker water en riolering | Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen
0   
. @dewoldenhoogeveen.nl
Aanwezi : maanda  t m vri da
Van:
l
: @minez.nl
] 
Verzonden:
 
dinsdag 15 mei 2018 17:03
Aan:
  
CC:
Onderwerp:
 RE: Opname bouwkundige staat
 
Beste i
 
       i      i    i       i  .
 
 i    
 i   i    l    
.
       
     i      l  .  i   i  l 
  i  .   i  
        
  l   l l
      i  
  l     l    i        l   
l   
  
 
i   i i   
i     i   i     l    i
i       
  i  i      
   .  
    i  i  i    i     
  . i   l  i i  i      
     l    
i  .    
  i   i  
           
  
    
 i    
. 
  i   i
 l     l  l
 
   i  
  
       .  
i  i   i     
i    
i  li     i      i      l      i
 
         i   
  l .      i     
       
        i   i i   
 i  l  i  
  l i      
   i  i
      
 
  i i  li  i  
 i   i    i    
 
  i     i  i          
 i .
 
 i      
      i    l
    l   i l        l i  i  
 
16.355
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   l i    i       l      i l    .    i    i   
 
i  
.
 
 i   i    
 
     i    i    
 .
 
      
 
  i    
  i   
  l   .
 
 
i   l  
 
 
 
H
artelijke groet,
 
 
M
inisterie van Economische Zaken en Klimaat
D
GETM-Directie Energie en Omgeving
B
ezuidenhoutseweg 73
2
594 AC Den Haag
 
l
@minez.nl
Tel. -
 
V
a
n:
 
  
l
: @dewoldenhoogeveen.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 26 april 2018 11:19
A
an:
 
 . . 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Opname bouwkundige staat
 
B
este 
 
I
n Drenthe hebben we met een aantal gemeenten bij elkaar gezeten over de opname van de bouwkundige staat (Aa en Hunze, Tynaarlo, Assen, Westerveld, Ommen-Hardenberg,
D
e Wolden en Hoogeveen).
B
ij de winningsplannen in deze gemeenten is dit artikel (of vergelijkbaar) nu opgenomen in het instemmingsbesluit van de minister (zo ook bij de wijk fase 2).
D
e tekst roept echter bij ons veel vragen op (geknipt uit artikel 5, de wijk fase 2):
 
“
(…) een opname is uitgevoerd naar de bouwkundige staat van een, na overleg met de gemeente(n), vast te stellen 
r
epresentatieve selectie
 van 
v
o
or bodembeweging gevoelige
bouwwerken
 gelegen 
b
innen het gebied waar bodembeweging
 als gevolg van de gaswinning 
z
ich kan voordoen
.”
 
W
e
 hebben als gemeente een duidelijke rol gekregen volgens het artikel. De invulling hiervan is echter een stuk lastiger. Het artikel laat namelijk veel ruimte voor discussie: wat
i
s representatief? Welk bouwwerk is gevoelig voor bodembeweging? 
B
innen welk gebied moet de selectie plaatsvinden? Dit is voor ons als gemeente lastig te bepalen.
 
W
e doen hierbij een oproep aan het ministerie van EZK om hierin duidelijkheid te verschaffen. Via de beroepsprocedure op het besluit vonden we niet de goede weg, we zitten
g
raag aan tafel om constructief hiermee bezig te zijn en zo voor 
o
nze inwoners het beste resultaat te halen. We kunnen ons voorstellen dat ook de mijnbouwexploitant met dit
b
esluit in zijn maag zit. Om willekeur te voorkomen en onafhankelijkheid te waarborgen lijkt het ons verstandig als EZK hiervoor met een uitwerking 
k
omt, hoe we een goede
i
nvulling kunnen geven aan dit artikel.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
B
eleidsmedewerker water en riolering | Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen
 
 
.
@dewoldenhoogeveen.nl
Aanwezig: maandag t/m vrijdag
 
-
- 
*
*****************************************************************************************************
 
D
it bericht is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Als u niet de geadresseerde 
 
b
ent en toch dit bericht heeft ontvangen, verzoeken wij u vriendelijk contact met de 
 
a
fzender op te nemen en het e-mailbericht te verwijderen.
 
*
***************************************************************************************************** 
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te
v
erwijderen.
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch
v
erzenden van berichten.
T
his m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
a
re not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
a
re requested to inform  the sender and delete the m essage.
T
he State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
r
isks inherent in the electronic transm ission of m essages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>    Pe Ne Tete  DE WOLDEN | SW Hoogeveen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Date : 16-11-2018 13:19:55
F
T
S
ubject : FW: opzet proces besluit EZ K w inningsplan Westerveld
T
er info
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
T
 
M
 -
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
V
a
n:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 16 november 2018 12:12
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: opzet proces besluit EZK winningsplan Westerveld
 
 
zal in ieder geval zorgen dat ze haar conclusies aanlevert.
 
V
an:
 
@
assen.nl
> 
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 11:20
A
an:
 
   
.
@drenthe.nl
>
C
C:
 
  
@
drenthe.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: opzet proces besluit EZK winningsplan Westerveld
 
S
nap ik !
 
H
oop dat  wel aanwezig kan zijn.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
T
 -
M
 
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
V
an:
 
   
:
@drenthe.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 10:01
A
an:
 
C
C:
 
  
O
nderwerp:
 
RE: opzet proces besluit EZK winningsplan Westerveld
 
H
 
I
k kan zelf dinsdag niet; zou er anders tijd voor vrij maken, maar ik geef toch maar prioriteit aan de promotieplechtigheid van mijn vrouw!
G
ezien de tijdsdruk wat mij betreft wel door laten gaan lijkt mij, ik neem aan dat iemand anders het gesprek wel kan leiden.
 
G
roet, 
 
V
an:
 
@
assen.nl
> 
Ve
rzonden:
 woensdag 14 november 2018 17:50
Aan:
    
. @drenthe.nl
>; 'Gemeente Tynaarlo' <
@
tynaarlo.nl
@
drenthe.nl
>; @aaenhunze.nl'
<
@aae
nhunze.nl
>; ' i @gemeentenoordenveld.nl' <
.
@
gemeentenoordenveld.nl
>
C
C:
 
.
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
opzet proces besluit EZK winningsplan Westerveld
 
Dag allemaal,
H
et besluit van het winningsplan Westerveld is nu eindelijk dan toch gepubliceerd!
 
en ik hebben het eerdere planningsschema voor Assen nu geactualiseerd (zie hieronder). Ons plan was om, net zoals bij de zienswijze, weer met de kerngroep het besluit
t
e gaan analyseren op de technische/maatschappelijke aspecten. Voor de juridische aspecten wordt een advocaat ingeschakeld. Ook de overige overheden binnen het gebied van
h
et winningsplan Westerveld worden van harte uitgenodigd hierbij aan te schuiven.
 
Mijn voorstel is om op 
d
insdag 20 november van 14:00 -17:00uur in het gemeentehuis van Assen
 
bij elkaar te komen om het besluit ambtelijk te bespreken en te analyseren.
E
ventueel is woensdag 21 nov van 9:00-12:00 uur een alternatief mocht je niet kunnen maar dat heeft niet mijn voorkeur.
G
raag verneem ik voor morgenmiddag een reactie of dinsdag gaat lukken. Dan stuur ik morgenmiddag de overige overheden via de mail een uitnodiging.
 
l
l
-
 
 
  
l
 
 
 
 
     
l
     
l
-
-
l
-
l
-
l
-
 
 
   
16.356
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> 
-
 
   
 
 
 
 
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
T
 
M
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
D
i
sclaim er:
A
an de inform atie in deze e-m ail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-m ail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestem d voor de geadresseerde.
D
e gem eente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde inform atie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van
i
nform atie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 14:40:13
F
T
o : "   @assen.nl, "''   @tynaarlo.nl
C
S
ubject : FW: opzetje com m unicatie ziensw ijze gasw inning w esterveld
H
oi  
 
Z
ie hieronder  onze bijdrage voor hoofdstuk 5 communicatie.
S
ucces morgen met de redactieslag en het overleg met de advocaat.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct:    
 
5
             
C
OMMUNICATIE
 
.
 
i
    
 
 
 
 
 
      
i
  
 
      
 
 
      
i
  
.
 
      
i
 
      
 
 
 
 
.
i
 
    
 
 
i
 
l
      
 
 
 
 
 
 
 
 
i
i   
 
   
 
    
 
    i
.
.
 
 
 
 
.
 
i :      l       
 
l   
 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.357
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Date : 13-12-2016 09:30:16
F
rom  :  
T
C
S
ubject : FW: overleg gezam enlijk advies w inningsplan Westerveld: 15 decem ber 9.00 uur Gem eenhuis Tynaarlo te Vries, kam er 142
A
ttachm ent : Overzicht novelle bew ijsverm oeden gasw inning Groningen_JFE.docx;
D
it stuk bespreken we met de gezamenlijke overheden donderdag as. Dan besluit of we omkering bewijslast in casco-advies gaan opnemen. Morgen even overleg hoe we als
A
ssen hierin gaan staan. Dit nav de uitgesproken wens van de raad.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 13 december 2016 8:31
A
an:
 
   . @drenthe.nl>;   . @assen.nl>; '
 
@aaenhunze.nl>;  i
@
drenthe.nl>; 
l
 @tynaarlo.nl>; '  i  
@wdodelta.nl>; '
@
C
C:
 
l
.  
GemeenteNoordenveld.nl>; Advies <advies@noorderzijlvest.nl>;
'
.
l
' @middendrenthe.nl>; '
@
ooststellingwerf.nl>; ' i l
'
 i l@wetterskipfryslan.nl>; '
 . @hunzeenaas.nl>; I
I
l @aaenhunze.nl>; il
.
O
nderwerp:
 
RE: overleg gezamenlijk advies winningsplan Westerveld: 15 december 9.00 uur Gemeenhuis Tynaarlo te Vries, kamer 142
 
B
este m ensen,
 
B
ij deze doe ik jullie het toegezegde overzicht toekom en van de novelle Wet bewijsverm oeden gaswinning Groningen.
 
Z
oals in het besprekingsverslag van 1 decem ber jongstleden staat is dit geheel beperkt tot een weergave van de ‘haken en ogen’.
 
I
k denk dat we aan dit onderwerp niet veel aandacht kunnen besteden in ons gezam enlijk advies voor de gaswinning Westerveld.
 
J
ullie hebben van m ij nog een uiteenzetting tegoed over kritische infrastructuur en een tekst over KRW, natuur en waterdoelen, indien van toepassing.
 
D
eze bijdragen volgen z.s.m .
 
G
roeten,
 
 
m
B
eleidsadviseur Bestuurlijk-Juridische Zaken
W
aterschap Noorderzijlvest
T
F
E
-m ail: 
@
noorderzijlvest.nl
KVK-num m er 501 30 994
 
 
16.358
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>1 
 OVERZICHT NOVELLE BEWIJSVERMOEDEN GASWINNING GRONINGEN  
 
Aanleiding voor de indiening van de novelle bewijsvermoeden  
• In artikel 177 van Boek 6 van het Burgerlijk Wet boek is een specifieke regeling voor 
aansprakelijkheid voor mijnbouwschade opgenomen. Op de exploitant van een mijnbouwwerk 
rust een risicoaansprakelijkheid. Dat wil zeggen dat het voor zijn aansprakelijkheid niet 
relevant is of het mijnbouwwerk gebrekkig is en of er sprake is van schuld van de exploitant. 
Wel moet de benadeelde stellen en zo nodig bewijzen dat zijn schade is ontstaan door 
bodembeweging als gevolg van mijnbouwactiviteiten.  
• In aansprakelijkheidsprocedures voor mijnbouwschade staat de vraag naar het causale verband 
tussen de gaswinning en de geleden schade centraal.  Dit causale verband bestaat uit twee 
onderdelen: het verband tussen de mijnbouwactiviteiten en de bodembeweging en het verband 
tussen de bodembeweging en de schade.  
• In de periode van augustus 2012 tot eind 2015 zijn er vanuit het effectgebied van het 
Groningenveld circa 59.000 schademeldingen  gedaan. In ongeveer 92% van het aantal 
gemelde gevallen  is door de NAM een voorstel voor schadeherstel gedaan. In die gevallen 
wordt dus niet betwist dat de schade geheel of gedeeltelijk het gevolg is van aardbevingen  
door gaswinning. In veel gevallen gaat het om particuliere woningeigenaren. Anders dan 
NAM beschikken zij niet over specifieke juridische of technische kennis. Door hen wordt het 
schade-afhandelingsproces vaak als belastend ervaren.  
• De omkering van de bew ijslast past in het beleid van het kabinet om de schade -afhandeling te 
verbeteren en zo de gedupeerde Groningers te ontlasten.   
Inhoud novelle bewijsvermoeden  
• De novelle bewijsvermoeden gaswinning Groningen is een amendement dat het 
Wetsvoorstel Veiligheid  van offshore olie - en gasactiviteiten en omkering van bewijslast bij 
schade binnen het effectgebied van een mijnbouwwerk ( 34.041) wijzigt. 
• De novelle regelt een wettelijk bewijsvermoeden voor fysieke schade als gevolg van 
bodembeweging door mijnbouwwerkza amheden ten behoeve van gaswinning uit het 
Groningenveld.   
• De novelle is gebaseerd op de overweging, dat het gewenst is enkele bestaande wetten te 
wijzigen met het oog op  de omkering van de bewijslast bij schade binnen het effectgebied v an 
een mijnbouwwerk . Het doel daarvan is om te komen tot een afgebakend wettelijk 
bewijsvermoeden  voor schade door bodembeweging als gevolg van g aswinning uit het 
Groningenveld . 
• Het bewijsvermoeden  houdt in dat, indien binnen het effectgebied van het Groningenvel d 
fysieke schade aan gebouwen en werken  ontstaat, die naar haar aard schade als gevolg van 
bodembeweging door de gaswinning zou kunnen zijn, wordt vermoed dat die schade door 
gaswinning veroorzaakt is.  Hiermee wordt de positie van de benadeelde in discussi es over het 
causaal verband tussen de schade en de mijnbouwactiviteiten versterkt.  
• Met dit wettelijk vermoeden moet de benadeelde stellen dat zich fysieke schade heeft 
voorgedaan aan een gebouw of werk binnen het effectgebied van het Groningenveld, die na ar 
haar aard schade als gevolg van bodembeweging door gaswinning zou kunnen zijn.  Daaruit 
ontstaat dan voor de rechter het vermoeden dat de schade het gevolg is van de gaswinning. Het 
is dan aan de exploitant om dit vermoeden te ontzenuwen, door aannemelij k te maken dat 
bodembeweging door de aanleg of exploitatie van het mijnbouwwerk niet de oorzaak is van de 
schade. Het vermoeden van causaliteit kan door de exploitant dus worden weerlegd door 
aannemelijk te maken dat de schade niet het gevolg is van bodemb eweging door gaswinning. 
Dit kan de exploitant bijvoorbeeld doen door aannemelijk te maken dat de schade een andere 
oorzaak heeft, zoals een bouwkundige oorzaak of weersomstandigheden.                              </pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>2 
 Het is dan weer aan de benadeelde om alsno g het causale verband tussen de schade en 
bodembeweging door gaswinning te bewijzen.                                                                         
Ook kan de exploitant verweer voeren op grond van de artikelen 98 (toerekening naar 
redelijkheid) o f 101 (eigen schuld) van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek.  
• Het wettelijk bewijsvermoeden wordt beperkt tot schade binnen het effectgebied van het 
Groningenveld.  De introductie van het wettelijk bewijsvermoeden wordt voor dit gasveld 
gerechtvaardigd doorda t sprake is van een situatie waarin het grootste deel van een groot 
aantal soortgelijke schadegevallen het gevolg is van één oorzaak, namelijk gaswinning. In 
situaties en gebieden waar dat niet het geval is, is een zodanige ingreep in de procespositie van 
partijen niet aangewezen. In andere delen van Nederland blijft daarom de bestaande 
risicoaansprakelijkheid gelden. Om dezelfde reden geldt het wettelijke bewijsvermoeden 
uitsluitend voor fysieke schade en niet voor bijvoorbeeld omzetschade van onderneminge n. 
De verwachting is dat in de komende decennia het Groningenveld leeg zal raken en de 
gaswinning uiteindelijk zal eindigen. Op termijn zal de bodembeweging dan ook afnemen. 
Wanneer niet langer sprake is van een situatie waarin vaststaat dat het grootste d eel van een 
groot aantal soortgelijke schadegevallen het gevolg is van gaswinning, ligt het in de rede dat 
de wetgever het wettelijke bewijsvermoeden heroverweegt.  
 
Conclusies  
De novelle bevat een sterk afgebakend bewijsvermoeden. Zij introduceert slechts een beperkte 
omkering van de bewijslast. Deze gelimiteerde betekenis komt tot uitdrukking in de volgende 
aspecten. 
1. De omkering van de bewijslast is alleen van toepassing binnen het effectgebied van het 
Groningenveld.  De wet houdt geen bew ijsvermoeden in ten aanzien van aardbevingsschade 
die is veroorzaakt door gaswinning uit andere velden dan het Groningenveld.  
2. De wet introduceert alleen  een omkering van de bewijslast (b ewijsvermoeden) voor fysieke 
schade aan gebouwen en werken als gevolg van aardbevingen . Voor de nadelige gevolgen van 
bodemdaling en ook voor andere soorten schade (omzetschade, psychisch nadeel) blijft de 
hoofdregel ‘wie eist bewijst’ gelden.  
3. De omkering van de bewijslast (bewijsvermoeden) moet in de eerste plaats een verlichting 
brengen in de procespositie s van benadeelde particulieren . Het is de vraag of ook 
overheidsinstanties  in procedures rechtstreeks een beroep zouden kunnen doen op de 
omkering van de bewijslast . Alhoewel in de toelichting op de novelle met enig e regelmaat de 
algemene term ‘benadeelde’ wordt genoemd, blijkt uit de novelle zelf niet duidelijk of zij al 
dan niet ook (mede) gericht is tot overheden.  
4. Op grond van d e omkering van de bewijslast heeft de benadeelde alleen een stelplicht ten 
aanzien van de omstandigheid, dat de opgetreden schade naar haar aard schade als gevolg van 
bodembeweging door aardgaswinning zou kunnen zijn . Hij of zij hoeft dus niet te bewijzen dat 
de opgetreden schade door  de gaswinning is veroorzaakt . Ondanks dit bewijsvermoeden houdt 
de novelle geen absolute garantie in  dat de opgetreden schade in alle gevallen volledig  geacht 
wordt door bodembeweging te zijn ontstaan.  
5. De omkering van de bewijslast heeft in de praktijk w ellicht ook een beperkte waarde .            
De benadeelde zal immers alsnog het causaal verband tussen de bodembeweging door 
aardgaswinning en de opgetreden schade moeten bewijzen wanneer de NAM erin slaagt om 
aannemelijk te maken dat de schade zich heeft gemanifesteerd als gevolg van andere oorzaken 
dan de aardbevingen . 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 11:47:03
F
T
S
ubject : FW: overleg PlasBossinade - ziensw ijze w inningsplan Westerveld 
 
 
-
----Oorspronkelijke afspraak-----
V
an:
 
 . . 
:
. @tynaarlo.nl
] 
V
e
rzonden:
 
woensdag 17 mei 2017 10:10
A
an:
 
O
nderwerp:
 
overleg PlasBossinade - zienswijze winningsplan Westerveld 
T
ijd:
 
donderdag 18 mei 2017 13:00-14:00 (UTC+01:00) Amsterdam, Berlijn, Bern, Rome, Stockholm, Wenen.
L
ocatie:
 
kantoor PlasBossinade
 
 
 
 
 
16.359
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Date : 17-7-2017 11:55:01
Subject : FW: Overzicht w inningsplannen provincie Drenthe
Attachm ent : Wipla overzicht prov Drenthe.pdf;im age001.png;
Ter info
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsspecialist gemeente Assen
 
T -
M 
Website: www@assen.nl
 
Van:
@drenthe.nl] 
Verzonden:
 maandag 17 juli 2017 10:26
Aan:
@wdodelta.nl; @wdodelta.nl;   
@wdodelta.nl)
<
@meppel.nl; . @middendrenthe.nl' @middendrenthe.nl>;  i  i @gemeentenoordenveld.nl)
@drenthe.nl>;    . @drenthe.nl>; ' @ruddrenthe.nl' < @ruddrenthe.nl>; ' @ruddrenthe.nl' < . @ruddrenthe.nl>;
@ruddrenthe.nl; ' i @hunzeenaas.nl' < . @hunzeenaas.nl>; @noorderzijlvest.nl' < i @noorderzijlvest.nl>
CC:
Onderwerp:
 FW: Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
 
Dag allemaal,
Hierbij het beloofde overzicht van EZ voor advisering winningsplannen.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Team Milieu, Bodem en Energie
Telefoon -
www. rovincie.drenthe.nl
 
 
Van:
  . .  
. . @minez.nl
] 
Verzonden:
 
vrijdag 14 juli 2017 11:06
Aan:
  . . . . 
Onderwerp:
 Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
 
Geachte heer/mevrouw,
 
In de brief van de minister van Economische zaken van 14 april 2017 wordt toegezegd dat er specifiek ten aanzien van de in uw gebied voorliggende winningsplan(nen)
toelichting geven zal worden op de te volgen procedure en uw rol als adviseur ten gevolge van de mijnbouwwet. Een brief hierover wordt voorbereid en binnenkort
opgestuurd naar uw college. Voor u wordt er na de zomer een bijeenkomst georganiseerd om u te informeren over de te volgen procedure bij behandeling van een ingediend
winningsplan en om uw rol als adviseur van het winningsplan te bespreken.
 
Vooruitlopend hierop, geef ik u alvast met deze e-mail een overzicht van de winningsplannen die bij het ministerie zijn ingediend of zijn aangekondigd. Onderstaande
informatie is de eerste algemene informatie ten aanzien van die winningsplannen. Specifieke informatie van afzonderlijke winningsplannen volgt als deze in behandeling
worden genomen.
 
In principe wordt een gewijzigd winningsplan via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in behandeling genomen.
Dan ontvangt u een adviesverzoek met tevens het winningsplan. Daaropvolgend wordt contact opgenomen om een afspraak te maken voor een informatiesessie specifiek ten
aanzien van het winningsplan dat dan in behandeling is genomen. Tijdens deze informatiesessie zijn ter zake kundige ambtenaren van het ministerie aanwezig evenals
medewerkers van het mijnbouwbedrijf. Tijdens een dergelijk sessie kunnen vragen worden gesteld over bijvoorbeeld de inhoud van het winningsplan, technische zaken en
over de procedure e.d. Adviezen van SodM en de Tcbb die gedurende de adviesperiode worden uitgebracht, worden ter informatie doorgestuurd. Op deze manier probeert
het ministerie van EZ de provincie en de andere decentrale overheden zo goed mogelijk te ondersteunen bij het adviestraject.
 
Voor wijzigingen van het instemmingsbesluit die van ondergeschikte aard zijn wordt de reguliere procedure van de Awb gevolgd. In dit geval is de advies termijn korter.
Echter, indien SodM in haar advies aangeeft, dat er toch wijzigingen verwacht worden in de bodemdaling of dat de risico’s toch anders zijn dan in het verzoek tot wijziging
van het instemmingsbesluit wordt voorgesteld, zal de operator gevraagd worden om wijzigingen van het winningsplan in te dienen. Het gewijzigde winningsplan zal dan de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure volgen, waarbij u op de gebruikelijke wijze dan wederom om advies gevraagd zal worden over het gewijzigde winningsplan.
 
Ik hoop u hierbij (voor nu) voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u die mij toesturen.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Projectsecretaris Winningsplannen
Ministerie van Economische Zaken
DGETM-Directie Energie en Omgeving
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC  Den Haag
 
E: 
. @minez.nl
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
16.360
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Winningsplannen provincie Drenthe 
Status 6 juli 2017  
  
1
) In behandeling 
Winningsplan Diever 
Diever is een nieuw gasveld dat in 2014 is aangeboord vanaf de Wapse locatie met de 
“Diever-02” put. 
Het winningsplan Diever betreft een winningsplan voor nieuwe winning. Voor de 
behandeling van het winningsplan Diever wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Diever is in behandeling genomen, alle 
adviezen zijn ingewonnen, het ontwerp-instemmingsbesluit heeft ter inzage gelegen en 
zienswijzen zijn ingediend. Momenteel wordt de definitieve beschikking opgesteld. 
 
Winningsplan Westerveld 
Gaswinning uit het Westerveld systeem vindt al ruim dertig jaar plaats en bevindt zich in 
de eindfase.  
Het winningsplan Westerveld betreft een actualisering van het vigerende winningsplan 
voor de bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: een (vernieuwde) 
seismische risicoanalyse, de stopzetting van de gasproductie uit de gasvelden Appelscha, 
Roden en Norg-Zuid, een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en 
voorziene activiteiten om de productie in stand te houden tot 2023 met een uitloop tot 
2028. 
Op het winningsplan is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die brief heeft de 
minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in afwachting van de 
formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de gewijzigde wet, de 
productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was gebleken dat de 
veiligheid niet in het geding was.  
Voor de behandeling van het winningsplan Westerveld wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Westerveld is in behandeling 
genomen, alle adviezen zijn ingewonnen en het ontwerp-instemmingsbesluit heeft ter 
inzage gelegen. Momenteel worden de zienswijzen in behandeling genomen en wordt de 
definitieve beschikking opgesteld. 
 
Winningsplan Vinkega 
Uit het Vinkega gasveld wordt sinds 2011 gas gewonnen vanaf de locatie Vinkega 1 in de 
gemeente Weststellingwerf. De verwachte productieduur is tot en met 2032.  
Het winningsplan Vinkega betreft een actualisering van het vigerende winningsplan voor de 
bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: de winningsperiode verlengen 
van 2028 naar 2032, een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen. 
Op het winningsplan is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die brief heeft de 
minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in afwachting van de 
formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de gewijzigde wet, de 
productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was gebleken dat de 
veiligheid niet in het geding was. 
Voor de behandeling van het winningsplan Vinkega wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Vinkega is in behandeling genomen en 
de adviseurs zijn in de gelegenheid gesteld om advies uit te brengen. 
 
Winningsplan Wanneperveen  
Het voorkomen Wanneperveen is in 1951 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats 
vanaf drie locaties in de gemeente Meppel en 1 locatie in de gemeente De Wolde.  
Het winningsplan Wanneperveen betreft een actualisering van het vigerende winningsplan. 
De redenen voor de wijziging zijn: de winningsperiode verlengen van 2014 naar 2022, een 
(vernieuwde) seismische risicoanalyse en een actualisatie van productie- en 
bodemdalingsvoorspellingen.  
 
Op het winningsplan Wanneperveen is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die 
brief heeft de minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in 
afwachting van de formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de 
gewijzigde wet, de productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was 
gebleken dat de veiligheid niet in het geding was.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Voor de behandeling zal een korte procedure gevolgd worden, waarin u 4 weken de tijd 
krijgt om tot een advies te komen. Het winningsplan is in behandeling genomen en ligt 
momenteel ter advisering voor. 
 
Winningsplan Eesveen 
Het gasveld Eesveen is in 2015 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats vanaf de 
locatie Eesveen 1 in de gemeente Steenwijk in de provincie Overijssel.  
Het winningsplan Eesveen betreft een actualisering van het vigerende winningsplan voor 
de bestaande gaswinning. De actualisatie bestaat uit: de winningsperiode verlengen van 
2019 naar 2027, een actualisatie van de seismische risico analyse en actualisatie van 
productie- en bodemdalings-voorspellingen wegens het plan een tweede put te boren. 
Het winningsplan Eesveen is in behandeling genomen en voor de behandeling wordt de 
uniforme openbare voorbereidingsprocedure gevolgd. De adviseurs zijn in de gelegenheid 
gesteld om advies uit te brengen. 
 
Winningsplan De Wijk Fase II 
Het gasveld De Wijk is in 1953 in productie genomen. Voor De Wijk Fase II zal vanaf 5 
locaties gaswinning plaatsvinden en vanaf 1 locatie zal stikstof worden geïnjecteerd. Alle 
mijnbouwwerken bevinden zich in de gemeente De Wolden in de provincie Drenthe. Voor 
De Wijk Fase II zullen de ondiepere lagen, rond 500 m onder het maaiveld, in productie 
worden genomen. Het winningsplan De Wijk Fase I behandelde de diepere gaswinning uit 
reservoirs op 1100-1400 m onder het maaiveld. 
Het winningsplan De Wijk Fase II betreft een wijziging van het vigerende winningsplan 
voor de bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: de winningsperiode 
verlengen tot 2030, een (vernieuwde) seismische risicoanalyse en een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen.  
Voor de behandeling van het winningsplan De Wijk Fase II wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan De Wijk Fase II is in behandeling 
genomen en de adviseurs hebben hun advies uitgebracht. Momenteel wordt geschreven 
aan het ontwerp-instemmingsbesluit. 
 
Opslagplan Norg 
Het gasvoorkomen Norg wordt sinds 1997 gebruikt als gasopslag en is van 1983 tot en 
met 1995 gebruikt voor gaswinning. Productie en injectie van gas vindt plaats vanaf de 
gasbehandelingsinstallatie UGS Norg in de gemeente Noordenveld in de provincie Drenthe. 
Het opslagplan Norg betreft een actualisering van het vigerende opslagplan. De redenen 
voor de wijziging zijn: een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen en het aanpassen van het drukbereik om 
daarmee het volledige werkvolume van 7 miljard Nm3 te kunnen leveren zonder de 
d
rukgrenzen te overschrijden.  
Voor de behandeling van het opslagplan Norg wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het opslagplan is in behandeling genomen en SodM is 
om advies gevraagd, waarna de adviseurs van decentrale in de gelegenheid worden 
gesteld om advies uit te brengen. 
 
2) Nog niet in behandeling 
Er zijn geen uitstaande winningsplannen. 
 
 
3) Ingetrokken 
Winningsplan Kiel Windeweer 
Het voorkomen Kiel-Windeweer is in 2003 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats 
vanaf de locatie Kiel-Windeweer 1 in de gemeente Hoogezand in de provincie Groningen. 
Het vigerende winningsplan Kiel-Windeweer laat productieprofielen voor het voorkomen 
Kiel-Windeweer tot en met 2021 zien. Het ingediende winningsplan is ingetrokken. 
Aanvankelijk verwachtte de NAM dat de productie hoger zou uitvallen dan de productie 
waarmee is ingestemd in het vigerende winningsplan. Met de huidige kennis van de NAM 
wordt echter verwacht dat de productie binnen de bandbreedte van het vigerende 
winningsplan zal blijven. 
 
Winningsplan Coevorden 
Het systeem Coevorden is in 1950 in productie genomen. Het huidige winningsplan 
Coevorden laat productieprofielen voor het voorkomen Coevorden tot en met 2030 zien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Het ingediende winningsplan is ingetrokken. Aanvankelijk verwachtte de NAM dat de 
productie hoger zou uitvallen dan de productie waarmee is ingestemd in het huidige 
winningsplan. Met de huidige kennis van de NAM wordt echter verwacht dat de productie 
binnen de bandbreedte van het huidige winningsplan zal blijven. 
 
Winningsplan Schoonebeek Olie 
Het voorkomen Schoonebeek Olie is in 1944 in productie genomen. Oliewinning vindt 
plaats vanaf 18 locaties nabij het dorp Schoonebeek in de gemeente Emmen in de 
provincie Drenthe. Het vigerende winningsplan Schoonebeek Olie laat productieprofielen 
voor het voorkomen tot en met 2040 zien. Het ingediende winningsplan is ingetrokken. 
Sinds het indienen van het nieuwe winningsplan heeft verdere vertraging van productie 
plaatsgevonden waardoor productie afwijkt van het in ingediende winningsplan. NAM trekt 
het ingediende winningsplan van 2014 in en zal voldoen aan het vigerend winningsplan 
van 2008 voor “maximum totale productie". 
 
Winningsplan Annerveen 
Het voorkomen Annerveen is in 1973 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats vanaf 
locaties ZLV en ZLN (gemeente Tynaarlo), ANN (gemeente Aa en Hunze) en WTD 
(gemeente Westerveld) in de provincie Drenthe en de locatie WDV (gemeente Veendam) in 
de provincie Groningen. Het vigerende winningsplan Annerveen laat productieprofielen 
voor het voorkomen tot en met 2021 zien.  
Het ingediende winningsplan is ingetrokken. Aanvankelijk verwachtte de NAM een 
volumeafwijking, die niet is uitgekomen. Met de huidige kennis van de NAM wordt echter 
verwacht dat de productie binnen de bandbreedte van het vigerende winningsplan zal 
blijven. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Date : 17-7-2017 10:25:39
@coevorden.nl, " @dew oldenhoogeveen.nl" @dew oldenhoogeveen.nl, "
@dew oldenhoogeveen.nl"
@dew oldenhoogeveen.nl, " @hunzeenaas.nl" @hunzeenaas.nl, "
vechtstrom en.nl"
@vechtstrom en.nl, "
@w dodelta.nl" 
@w dodelta.nl, " @w dodelta.nl" @w dodelta.nl, "
 
@w dodelta.nl)" 
@em m en.nl)" 
@em m en.nl,
"   @gem eentenoordenveld.nl)" @gem eentenoordenveld.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, "  
@assen.nl, " gem eentew esterveld.nl" gem eentew esterveld.nl, "   @drenthe.nl, "   
@ruddrenthe.nl, "' @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, "' noorderzijlvest.nl'" noorderzijlvest.nl
Subject : FW: Overzicht w inningsplannen provincie Drenthe
Attachm ent : Wipla overzicht prov Drenthe.pdf;im age001.png;
Dag allemaal,
Hierbij het beloofde overzicht van EZ voor advisering winningsplannen.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Team Milieu, Bodem en Energie
Telefoon -
www. rovincie.drenthe.nl
 
 
Van:
  .   
. @minez.nl
] 
Verzonden:
 
vrijdag 14 juli 2017 11:06
Aan:
CC:
   . 
Onderwerp:
 Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
 
Geachte heer/mevrouw,
 
In de brief van de minister van Economische zaken van 14 april 2017 wordt toegezegd dat er specifiek ten aanzien van de in uw gebied voorliggende winningsplan(nen)
toelichting geven zal worden op de te volgen procedure en uw rol als adviseur ten gevolge van de mijnbouwwet. Een brief hierover wordt voorbereid en binnenkort
opgestuurd naar uw college. Voor u wordt er na de zomer een bijeenkomst georganiseerd om u te informeren over de te volgen procedure bij behandeling van een ingediend
winningsplan en om uw rol als adviseur van het winningsplan te bespreken.
 
Vooruitlopend hierop, geef ik u alvast met deze e-mail een overzicht van de winningsplannen die bij het ministerie zijn ingediend of zijn aangekondigd. Onderstaande
informatie is de eerste algemene informatie ten aanzien van die winningsplannen. Specifieke informatie van afzonderlijke winningsplannen volgt als deze in behandeling
worden genomen.
 
In principe wordt een gewijzigd winningsplan via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in behandeling genomen.
Dan ontvangt u een adviesverzoek met tevens het winningsplan. Daaropvolgend wordt contact opgenomen om een afspraak te maken voor een informatiesessie specifiek ten
aanzien van het winningsplan dat dan in behandeling is genomen. Tijdens deze informatiesessie zijn ter zake kundige ambtenaren van het ministerie aanwezig evenals
medewerkers van het mijnbouwbedrijf. Tijdens een dergelijk sessie kunnen vragen worden gesteld over bijvoorbeeld de inhoud van het winningsplan, technische zaken en
over de procedure e.d. Adviezen van SodM en de Tcbb die gedurende de adviesperiode worden uitgebracht, worden ter informatie doorgestuurd. Op deze manier probeert
het ministerie van EZ de provincie en de andere decentrale overheden zo goed mogelijk te ondersteunen bij het adviestraject.
 
Voor wijzigingen van het instemmingsbesluit die van ondergeschikte aard zijn wordt de reguliere procedure van de Awb gevolgd. In dit geval is de advies termijn korter.
Echter, indien SodM in haar advies aangeeft, dat er toch wijzigingen verwacht worden in de bodemdaling of dat de risico’s toch anders zijn dan in het verzoek tot wijziging
van het instemmingsbesluit wordt voorgesteld, zal de operator gevraagd worden om wijzigingen van het winningsplan in te dienen. Het gewijzigde winningsplan zal dan de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure volgen, waarbij u op de gebruikelijke wijze dan wederom om advies gevraagd zal worden over het gewijzigde winningsplan.
 
Ik hoop u hierbij (voor nu) voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u die mij toesturen.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Projectsecretaris Winningsplannen
Ministerie van Economische Zaken
DGETM-Directie Energie en Omgeving
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC  Den Haag
 
E: 
. @minez.nl
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
16.361
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Winningsplannen provincie Drenthe 
Status 6 juli 2017  
  
1
) In behandeling 
Winningsplan Diever 
Diever is een nieuw gasveld dat in 2014 is aangeboord vanaf de Wapse locatie met de 
“Diever-02” put. 
Het winningsplan Diever betreft een winningsplan voor nieuwe winning. Voor de 
behandeling van het winningsplan Diever wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Diever is in behandeling genomen, alle 
adviezen zijn ingewonnen, het ontwerp-instemmingsbesluit heeft ter inzage gelegen en 
zienswijzen zijn ingediend. Momenteel wordt de definitieve beschikking opgesteld. 
 
Winningsplan Westerveld 
Gaswinning uit het Westerveld systeem vindt al ruim dertig jaar plaats en bevindt zich in 
de eindfase.  
Het winningsplan Westerveld betreft een actualisering van het vigerende winningsplan 
voor de bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: een (vernieuwde) 
seismische risicoanalyse, de stopzetting van de gasproductie uit de gasvelden Appelscha, 
Roden en Norg-Zuid, een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en 
voorziene activiteiten om de productie in stand te houden tot 2023 met een uitloop tot 
2028. 
Op het winningsplan is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die brief heeft de 
minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in afwachting van de 
formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de gewijzigde wet, de 
productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was gebleken dat de 
veiligheid niet in het geding was.  
Voor de behandeling van het winningsplan Westerveld wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Westerveld is in behandeling 
genomen, alle adviezen zijn ingewonnen en het ontwerp-instemmingsbesluit heeft ter 
inzage gelegen. Momenteel worden de zienswijzen in behandeling genomen en wordt de 
definitieve beschikking opgesteld. 
 
Winningsplan Vinkega 
Uit het Vinkega gasveld wordt sinds 2011 gas gewonnen vanaf de locatie Vinkega 1 in de 
gemeente Weststellingwerf. De verwachte productieduur is tot en met 2032.  
Het winningsplan Vinkega betreft een actualisering van het vigerende winningsplan voor de 
bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: de winningsperiode verlengen 
van 2028 naar 2032, een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen. 
Op het winningsplan is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die brief heeft de 
minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in afwachting van de 
formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de gewijzigde wet, de 
productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was gebleken dat de 
veiligheid niet in het geding was. 
Voor de behandeling van het winningsplan Vinkega wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan Vinkega is in behandeling genomen en 
de adviseurs zijn in de gelegenheid gesteld om advies uit te brengen. 
 
Winningsplan Wanneperveen  
Het voorkomen Wanneperveen is in 1951 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats 
vanaf drie locaties in de gemeente Meppel en 1 locatie in de gemeente De Wolde.  
Het winningsplan Wanneperveen betreft een actualisering van het vigerende winningsplan. 
De redenen voor de wijziging zijn: de winningsperiode verlengen van 2014 naar 2022, een 
(vernieuwde) seismische risicoanalyse en een actualisatie van productie- en 
bodemdalingsvoorspellingen.  
 
Op het winningsplan Wanneperveen is de brief van 29 juni 2016 van toepassing. In die 
brief heeft de minister van EZ aan de mijnbouwonderneming laten weten dat zij, in 
afwachting van de formele behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van de 
gewijzigde wet, de productie mochten voortzetten. Dit is nadat uit analyses van TNO was 
gebleken dat de veiligheid niet in het geding was.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Voor de behandeling zal een korte procedure gevolgd worden, waarin u 4 weken de tijd 
krijgt om tot een advies te komen. Het winningsplan is in behandeling genomen en ligt 
momenteel ter advisering voor. 
 
Winningsplan Eesveen 
Het gasveld Eesveen is in 2015 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats vanaf de 
locatie Eesveen 1 in de gemeente Steenwijk in de provincie Overijssel.  
Het winningsplan Eesveen betreft een actualisering van het vigerende winningsplan voor 
de bestaande gaswinning. De actualisatie bestaat uit: de winningsperiode verlengen van 
2019 naar 2027, een actualisatie van de seismische risico analyse en actualisatie van 
productie- en bodemdalings-voorspellingen wegens het plan een tweede put te boren. 
Het winningsplan Eesveen is in behandeling genomen en voor de behandeling wordt de 
uniforme openbare voorbereidingsprocedure gevolgd. De adviseurs zijn in de gelegenheid 
gesteld om advies uit te brengen. 
 
Winningsplan De Wijk Fase II 
Het gasveld De Wijk is in 1953 in productie genomen. Voor De Wijk Fase II zal vanaf 5 
locaties gaswinning plaatsvinden en vanaf 1 locatie zal stikstof worden geïnjecteerd. Alle 
mijnbouwwerken bevinden zich in de gemeente De Wolden in de provincie Drenthe. Voor 
De Wijk Fase II zullen de ondiepere lagen, rond 500 m onder het maaiveld, in productie 
worden genomen. Het winningsplan De Wijk Fase I behandelde de diepere gaswinning uit 
reservoirs op 1100-1400 m onder het maaiveld. 
Het winningsplan De Wijk Fase II betreft een wijziging van het vigerende winningsplan 
voor de bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: de winningsperiode 
verlengen tot 2030, een (vernieuwde) seismische risicoanalyse en een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen.  
Voor de behandeling van het winningsplan De Wijk Fase II wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het winningsplan De Wijk Fase II is in behandeling 
genomen en de adviseurs hebben hun advies uitgebracht. Momenteel wordt geschreven 
aan het ontwerp-instemmingsbesluit. 
 
Opslagplan Norg 
Het gasvoorkomen Norg wordt sinds 1997 gebruikt als gasopslag en is van 1983 tot en 
met 1995 gebruikt voor gaswinning. Productie en injectie van gas vindt plaats vanaf de 
gasbehandelingsinstallatie UGS Norg in de gemeente Noordenveld in de provincie Drenthe. 
Het opslagplan Norg betreft een actualisering van het vigerende opslagplan. De redenen 
voor de wijziging zijn: een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, een actualisatie van 
productie- en bodemdalingsvoorspellingen en het aanpassen van het drukbereik om 
daarmee het volledige werkvolume van 7 miljard Nm3 te kunnen leveren zonder de 
d
rukgrenzen te overschrijden.  
Voor de behandeling van het opslagplan Norg wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure gevolgd. Het opslagplan is in behandeling genomen en SodM is 
om advies gevraagd, waarna de adviseurs van decentrale in de gelegenheid worden 
gesteld om advies uit te brengen. 
 
2) Nog niet in behandeling 
Er zijn geen uitstaande winningsplannen. 
 
 
3) Ingetrokken 
Winningsplan Kiel Windeweer 
Het voorkomen Kiel-Windeweer is in 2003 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats 
vanaf de locatie Kiel-Windeweer 1 in de gemeente Hoogezand in de provincie Groningen. 
Het vigerende winningsplan Kiel-Windeweer laat productieprofielen voor het voorkomen 
Kiel-Windeweer tot en met 2021 zien. Het ingediende winningsplan is ingetrokken. 
Aanvankelijk verwachtte de NAM dat de productie hoger zou uitvallen dan de productie 
waarmee is ingestemd in het vigerende winningsplan. Met de huidige kennis van de NAM 
wordt echter verwacht dat de productie binnen de bandbreedte van het vigerende 
winningsplan zal blijven. 
 
Winningsplan Coevorden 
Het systeem Coevorden is in 1950 in productie genomen. Het huidige winningsplan 
Coevorden laat productieprofielen voor het voorkomen Coevorden tot en met 2030 zien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Het ingediende winningsplan is ingetrokken. Aanvankelijk verwachtte de NAM dat de 
productie hoger zou uitvallen dan de productie waarmee is ingestemd in het huidige 
winningsplan. Met de huidige kennis van de NAM wordt echter verwacht dat de productie 
binnen de bandbreedte van het huidige winningsplan zal blijven. 
 
Winningsplan Schoonebeek Olie 
Het voorkomen Schoonebeek Olie is in 1944 in productie genomen. Oliewinning vindt 
plaats vanaf 18 locaties nabij het dorp Schoonebeek in de gemeente Emmen in de 
provincie Drenthe. Het vigerende winningsplan Schoonebeek Olie laat productieprofielen 
voor het voorkomen tot en met 2040 zien. Het ingediende winningsplan is ingetrokken. 
Sinds het indienen van het nieuwe winningsplan heeft verdere vertraging van productie 
plaatsgevonden waardoor productie afwijkt van het in ingediende winningsplan. NAM trekt 
het ingediende winningsplan van 2014 in en zal voldoen aan het vigerend winningsplan 
van 2008 voor “maximum totale productie". 
 
Winningsplan Annerveen 
Het voorkomen Annerveen is in 1973 in productie genomen. Gaswinning vindt plaats vanaf 
locaties ZLV en ZLN (gemeente Tynaarlo), ANN (gemeente Aa en Hunze) en WTD 
(gemeente Westerveld) in de provincie Drenthe en de locatie WDV (gemeente Veendam) in 
de provincie Groningen. Het vigerende winningsplan Annerveen laat productieprofielen 
voor het voorkomen tot en met 2021 zien.  
Het ingediende winningsplan is ingetrokken. Aanvankelijk verwachtte de NAM een 
volumeafwijking, die niet is uitgekomen. Met de huidige kennis van de NAM wordt echter 
verwacht dat de productie binnen de bandbreedte van het vigerende winningsplan zal 
blijven. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Date : 7-9-2017 15:52:11
F
T
o : "   @assen.nl, "   @tynaarlo.nl)" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: Overzicht w inningsplannen provincie Drenthe
H
L
ees hieronder even mee. Een bijzonder verhaal: SodM<>EZ
G
roeten 
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
an: 
 
   
@
minez.nl
]
V
e
rzonden: donderdag 7 september 2017 15:26
A
O
nderwerp: Re: Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
N
ee, vanuit toezicht kunnen wij bij afwijkingen ten opzichte van het winningsplan de operators aanschrijven dat de plannen geactualiseerd moeten worden (en ultiem hier ook op handhaven als het niet binnen
e
en zekere termijn gebeurd).
I
k durf niet met zekerheid te zeggen of we EZ hierover geïnformeerd hebben, maar dat is in principe ook niet nodig (zoals gezegd, dit is een handhavings/toezichtskwestie en niet een vergunningsverlenings of
b
eleidskwestie)
D
e procedure is vervolgens bij een wijziging van de risicoinschatting altijd een uitgebreide, maar dat is en blijft officieel aan EZ natuurlijk!
G
roeten,
V
erstuurd vanaf mijn iPhone
O
p 7 sep. 2017 om 15:20 heeft   @aaenhunze.nl<mailto: @aaenhunze.nl>> het volgende geschreven:
G
oedemiddag 
D
ank je voor je reactie. Het komt op tijd in verband met het overleg dat wij hier in Drenthe binnenkort hebben over het gasdossier.
E
en aanvullende vraag:
J
ij schrijft:
D
e daarop volgende stap is dat voor de velden/winningsplannen waarvoor de SRA in risicocategorie II uitkomt, de winningsplannen geactualiseerd moeten worden en deze actualisatie zal vervolgens een
u
itgebreide procedure doorlopen. De operators zullen door ons hierover worden bericht, waarna zij een wijziging winningsplan zullen opstellen.
I
s dat ook het standpunt/conclusie van EZ?
M
et vriendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleidsmedewerker RO
G
emeente Aa en Hunze
P
ostbus 93 * 9460 AB G ieten
S
piekersteeg 1 * 9461 BH G ieten
w
ww.aaenhunze.nl<http://www.aaenhunze.nl
>
T
elefoon algemeen: 14 0592
T
elefoon direct:    
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
-
@minez.nl
]
V
e
rzonden: donderdag 7 september 2017 15:13
A
O
nderwerp: Re: Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
B
este 
M
ijn ex cuses voor de vertraagde reactie.
D
e update van EZ is de feitelijke weergave van de ontwikkelingen ten aanzien van de bij hun ingediende en teruggetrokken winningsplan Annerveen.
16.362
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Aan onze kant zijn we nog steeds bezig om van de verschillende operators voor geselecteerde velden actualisaties van de SRA conform de leidraad te krijgen, zodat wij vanuit onze toezichtsrol kunnen toetsen
o
f deze nog in lijn zijn met de huidige winningsplannen. V oor de uitwerking van deze leidraad voor de velden hebben de operators wel tijd nodig.
D
e daarop volgende stap is dat voor de velden/winningsplannen waarvoor de SRA in risicocategorie II uitkomt, de winningsplannen geactualiseerd moeten worden en deze actualisatie zal vervolgens een
u
itgebreide procedure doorlopen. De operators zullen door ons hierover worden bericht, waarna zij een wijziging winningsplan zullen opstellen.
Z
oals al eerder aangegeven zal Annerveen hier zeker onder gaan vallen. Ik kan echter op dit moment niet aangeven op welke termijn de actualisatie van het winningsplan in procedure genomen zal gaan
w
orden.
H
oop je hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
V
erstuurd vanaf mijn iPad
O
p 18 jul. 2017 om 09:06 heeft   @aaenhunze.nl<mailto: @aaenhunze.nl<mailto @aaenhunze.nl%3cmailto: @aaenhunze.nl>>> het volgende geschreven:
B
I
n vervolg op de brief van Min.EZ van 14 april jl. hebben wij nu onderstaande/bijgaande update ontvangen.
G
raag zou ik z.s.m. jouw commentaar hierop willen vernemen. Dit in vervolg op ons eerdere gesprek hierover.
D
aarbij gaat het ons met name om het Annerveenveld.
W
inningsplan Annerveen
H
et voorkomen Annerveen is in 1973 in productie genomen. G aswinning vindt plaats vanaf locaties ZLV  en ZLN (gemeente Tynaarlo), ANN (gemeente Aa en Hunze) en WTD (gemeente Westerveld) in de
p
rovincie Drenthe en de locatie WDV  (gemeente V eendam) in de provincie G roningen. Het vigerende winningsplan Annerveen laat productieprofielen voor het voorkomen tot en met 2021 zien.
H
et ingediende winningsplan is ingetrokken. Aanvankelijk verwachtte de NAM een volumeafwijking, die niet is uitgekomen. Met de huidige kennis van de NAM wordt echter verwacht dat de productie
b
innen de bandbreedte van het vigerende winningsplan zal blijven.
(
Na deze week ben ik vier weken met vakantie)
M
et vriendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleidsmedewerker RO G emeente Aa en Hunze Postbus 93 * 9460 AB G ieten Spiekersteeg 1 * 9461 BH G ieten
w
ww.aaenhunze.nl<http://www.aaenhunze.nl/<http://www.aaenhunze.nl%3chttp:/www.aaenhunze.nl/
>>
T
e
lefoon algemeen: 14 0592
T
elefoon direct:    
V
:
@drenthe.nl
]
V
e
rzonden: maandag 17 juli 2017 10:26
A
@
@
.
@
.
vechtstromen.nl<mailto:
vechtstromen.nl>>;
@
wdodelta.nl<mailto
@wdodelta.nl<mailto:
@wdodelta.nl%3cmailto:
@wdodelta.nl>>;
@
wdodelta.nl<mailto: @wdodelta.nl<mailto: @wdodelta.nl%3cmailto @wdodelta.nl>>;  
@
wdodelta.nl<mailto:
@wdodelta.nl<
@wdodelta.nl%3cmailto:
wdodelta.nl>>); '  
.
<
mailto . @borger-odoorn.nl>'; @meppel.nl<mailto: @meppel.nl<mailto @meppel.nl%3cmailto: @meppel.nl>>;
'
@middendrenthe.nl<mailto: @middendrenthe.nl><mailto @middendrenthe.nl>';  
.
@
@
.
@gemeentewesterveld.nl<mailto: @gemeentewesterveld.nl<mailto: @gemeentewesterveld.nl%3cmailto: @gemeentewesterveld.nl>>;     
.
@
<
mailto . @hunzeenaas.nl>'; ' r@noorderzijlvest.nl<mailt : . @noorderzijlvest.nl><mailto: @noorderzijlvest.nl>'
C
O
nderwerp: FW: Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Dag allemaal,
H
ierbij het beloofde overzicht van EZ voor advisering winningsplannen.
M
et vriendelijke groet,
 
T
eam Milieu, Bodem en Energie
T
elefoon -
w
ww.provincie.drenthe.nl<http://www.provincie.drenthe.nl/duurzamedates<http://www.provincie.drenthe.nl%3chttp:/www.provincie.drenthe.nl/duurzamedates
>>
<i
mage001.png>
. . r@minez.nl
]
V e
rzonden: vrijdag 14 juli 2017 11:06
Onderwerp: Overzicht winningsplannen provincie Drenthe
G eachte heer/mevrouw,
In de brief van de minister van Economische zaken van 14 april 2017 wordt toegezegd dat er specifiek ten aanzien van de in uw gebied voorliggende winningsplan(nen) toelichting geven zal worden op de te
volgen procedure en uw rol als adviseur ten gevolge van de mijnbouwwet. Een brief hierover wordt voorbereid en binnenkort opgestuurd naar uw college. V oor u wordt er na de zomer een bijeenkomst
georganiseerd om u te informeren over de te volgen procedure bij behandeling van een ingediend winningsplan en om uw rol als adviseur van het winningsplan te bespreken.
V ooruitlopend hierop, geef ik u alvast met deze e-mail een overzicht van de winningsplannen die bij het ministerie zijn ingediend of zijn aangekondigd. Onderstaande informatie is de eerste algemene informatie
ten aanzien van die winningsplannen. Specifieke informatie van afzonderlijke winningsplannen volgt als deze in behandeling worden genomen.
In principe wordt een gewijzigd winningsplan via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in behandeling genomen. Dan ontvangt u een adviesverzoek met
tevens het winningsplan. Daaropvolgend wordt contact opgenomen om een afspraak te maken voor een informatiesessie specifiek ten aanzien van het winningsplan dat dan in behandeling is genomen.
Tijdens deze informatiesessie zijn ter zake kundige ambtenaren van het ministerie aanwezig evenals medewerkers van het mijnbouwbedrijf. Tijdens een dergelijk sessie kunnen vragen worden gesteld over
bijvoorbeeld de inhoud van het winningsplan, technische zaken en over de procedure e.d. Adviezen van SodM en de Tcbb die gedurende de adviesperiode worden uitgebracht, worden ter informatie
doorgestuurd. Op deze manier probeert het ministerie van EZ de provincie en de andere decentrale overheden zo goed mogelijk te ondersteunen bij het adviestraject.
V oor wijzigingen van het instemmingsbesluit die van ondergeschikte aard zijn wordt de reguliere procedure van de Awb gevolgd. In dit geval is de advies termijn korter. Echter, indien SodM in haar advies
aangeeft, dat er toch wijzigingen verwacht worden in de bodemdaling of dat de risico's toch anders zijn dan in het verzoek tot wijziging van het instemmingsbesluit wordt voorgesteld, zal de operator gevraagd
worden om wijzigingen van het winningsplan in te dienen. Het gewijzigde winningsplan zal dan de uniforme openbare voorbereidingsprocedure volgen, waarbij u op de gebruikelijke wijze dan wederom om
advies gevraagd zal worden over het gewijzigde winningsplan.
Ik hoop u hierbij (voor nu) voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u die mij toesturen.
Met vriendelijke groet,
.   
Projectsecretaris Winningsplannen
Ministerie van Economische Zaken
DG ETM-Directie Energie en Omgeving
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC  Den Haag
E: 
.
.
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risks inherent in the electronic transmission of messages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
onjuistheden en/of gedateerde informatie.
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
<Wipla overzicht prov Drenthe.pdf>
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risks inherent in the electronic transmission of messages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
onjuistheden en/of gedateerde informatie.
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risks inherent in the electronic transmission of messages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
onjuistheden en/of gedateerde informatie.
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2018 10:14:02
F
T
S
ubject : FW: Pfffff ..... Fw d: Gasw inning onder w oonw ijk Marsdijk, gem eente Assen
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 15 januari 2018 15:30
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Pfffff ..... Fwd: Gaswinning onder woonwijk Marsdijk, gemeente Assen
 
D
 
I
nfo@nlog.nl
 stelde m ij voor om  de vragen voor te leggen aan Sodm . Ik heb de schrijver van de frontoffice bedankt voor de snelle reactie.
D
u
s - zie hieronder - nu de vragen naar Sodm  gem aild.
P
fffff ..... Maar ik heb er begrip voor. Want TNO m oet natuurlijk (dit zijn m ijn woorden) echt, helem aal, volledig, onbetwistbaar onafhankelijk blijven. 
 
M
et vriendelijke groet,
 
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
   
@
telfort.nl
>
D
atum :
 
15 januari 2018 om  15:22:07 CET
A
an:
 
s
odm @m inez.nl
Onderw erp:
 
G
a
sw inning onder w oonw ijk Marsdijk, gem eente Assen
G
eachte heer/m evrouw,
B
egin vorig jaar is de NAM de procedure gestart voor een nieuw winningsplan Westerveld, waarbij nog m eer gas zal worden gewonnen (o.a.) onder de wijk Marsdijk,
w
aar ik woon, van de gem eente Assen.
I
n juni 2017 zijn daar zienswijzen op ingediend, m aar tot op heden heeft de Minister hier nog niet op gereageerd en dus ook nog geen besluit genom en over het
w
inningsplan. Aanvankelijk zou het besluit er eind van de zom er zijn, later in 
o
ktober. Telefonische navraag vandaag bij m evrouw  van EZ wees uit dat EZ niet m eer
k
an aangeven wanneer dat besluit te verwachten is.
N
atuurlijk ben ik dan benieuwd hoelang de NAM intussen m ag blijven doorgaan m et gaswinning onder de woonwijk Marsdijk op basis van de 
o
ude
 vergunning.
M
e
vrouw  verwees m ij hiervoor naar 
n
log.nl
, om dat daar al die gegevens worden bijgehouden, en naar Sodm , dat er toezicht op houdt.
V
a
ndaar twee vragen van m ij aan u:
*
 hoeveel gas m ag de NAM op basis van de oude vergunning nu nog naar boven halen?
*
 wanneer denkt de NAM dit te hebben gedaan?
O
ftewel: wanneer m oet de NAM stoppen m et gaswinning bij put Vries-10, als zij de nieuwe vergunning (nog) niet heeft?
D
eze vragen heb ik vandaag per m ail al gestuurd naar 
i
nfo@nlog.nl
, m aar kreeg als reactie dat ik die beter aan Sodm  kon voorleggen.
B
ij voorbaat dank voor uw aandacht
e
n m et vriendelijke groet,
 
 
 
 
e
: 
@
telfort.nl
 
 
Ve
rstuurd vanaf m ijn iPad
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.363
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2016 09:37:47
F
T
o : "'   @drenthe.nl, "'   @aaenhunze.nl
C
c : "' @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: pilot w inningsplan
B
 
U
it de onderstaande mails maak ik op dat er iets niet goed gaat met de communicatie onzerzijds. Daarom deze mail om hierin duidelijkheid te geven.
 
H
et proces m.b.t. de winningsplannen wordt als volgt ingericht:
 
P
er provincie, tezamen met de betrokken gemeenten en waterschappen in die provincie, zal een voorlichtingssessie worden opgezet over het nieuwe proces rondom
w
inningsplannen en de adviesrol van de regionale overheden daarin.
Z
oals besproken zal in het geval van de provincie Drenthe dit gecombineerd worden met een 
a
parte 
s
essie over het winningsplan Westerveld. Dit winningsplan zullen we
v
ooraf toesturen.
 
I
n het proces over de nieuwe adviesrol van provincie, gemeenten en waterschappen zal ook gesproken worden met de koepelorganisaties (IPO, VNG en VEWIN), zodat zij
i
ndien gewenst de regionale overheden kunnen ondersteunen in hun adviesrol. Dit overleg zal deze week (2 februari) plaatsvinden, maar komt absoluut niet in de plaats van
d
e regionale voorlichtingssessies.
 
D
e bijeenkomst in Groningen op 5 februari is geen onderdeel van het bovengenoemde proces, maar onderdeel van een regulier overleg dat wij hebben met de regionale
o
verheden over het Groningenveld en bijbehorende winningsplan. Ook in Groningen zal een aparte voorlichtingssessie gepland worden.
 
I
n alle voorlichtingssessies zal ook ingegaan worden op de seismische risico analyse en de risico analyse m.b.t. putstimulatie. Het overleg met de koepelorganisaties (2
f
ebruari) zal meer generiek zijn en niet inzoomen op meer inhoudelijke elementen van de risico analyses.
 
I
k hoop hiermee de misverstanden uit de wereld te hebben geholpen. Mochten jullie nog vragen hebben dan kunnen jullie contact opnemen met i   l
.
l @minez.nl
 
V
r
iendelijke groeten,
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 28 januari 2016 17:11
A
an:
 
@
tynaarlo.nl
; 
l
@assen.nl
Onderwerp:
 
R
E: pilot winningsplan
U
rgentie:
 
Hoog
 
D
ag 
 
D
ank voor het bericht. Heb vanmorgen nog gebeld met i   en net met  :
 
D
e NAM heeft het aangepaste winningsplan (Westerveld) met risicoanalyse ingediend en dit bericht aan dorpsbelangen Loon, Balloo e.a.
D
aarop heeft de vz DB Loon gevraagd om inzage in het winningsplan + risicoanalyse.
 
heeft aangegeven dat niet te kunnen doen, zolang er geen bericht is van EZ en doorverwezen naar provincie en gemeenten.
 
H
et is nu van belang dat er z.s.m. duidelijkheid komt wanneer de omgeving en wij worden geïnformeerd.
D
us wanneer de aanvraag + risicoanalyse met ons wordt gedeeld.
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct: (    
 
V
an:
 
l
. @drenthe.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 28 januari 2016 15:48
A
an:
 
  
.
@tynaarlo.nl
; 
.
@assen.nl
Onderwerp:
 p
ilot winningsplan
 
Heren,
nav hetgeen besproken op onze laatste bijeenkomst het volgende.
 
Er komt geen Drentse pilot meer, d.w.z. volgens EZ is dit een gepasseerd station aangezien er nu twee niuewe winningsplannen liggen die in procedure moeten en het dus direct om het 'eggie'
gaat.
 
Aankomende dinsdag (2/2) is er overleg tussen EZ en de koepels (VNG, UvW en IPO) over de adviesrol/inspraak van decentrale overheden bij winningsplannen. Hier zal EZ uitleggen wat zij
denken hoe het proces zou moeten gaan, vragen of al dan niet toelichtingen (handreikingen) nodig zijn, en of b.v. per koepel een aanspreekpunt zou moeten komen waar de decentrale
overheden om raad kunnen vragen.
 
De bedoeling is, dat de koepels hun achterbannen informeren dan wel raadplegen over wat zij denken nodig te hebben. 
Er zit dus voor N. Drenthe nu even niets in.
 
Vrijdag 5 februari is een eerste sessie van EZ met Groningen in Groningen (ivm het nieuwe winningsplan voor Groningen gasveld). 
 
De risico analyse komt aankomende dinsdag (nog) niet ter sprake; blijkbaar heeft SodM hier nog wat over te zeggen/doen. Volgens mij is de risicoanalyse wel onderdeel van het (nieuwe)
winningsplan, dus mogelijk dat eea wel al ter sprake komt op de sessie in Groningen.
 
Hoop jullie hiermee up to date gebracht te hebben.
 
Mvg, 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
16.364
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Date : 29-1-2016 15:57:25
From  : "  
Subject : FW: pilot w inningsplan
,
 
Zie mail van  en de reactie van .
Ik ben verbaasd over de houding van min van EZ!. Nu krijgen we mogelijk  toch geen pilot over de adviesrol? EZ gaat eerst met de koepels praten        
       
i      !
 
Ik had vanwege tijdgebrek nog geen contact opgenomen met gemeente Groningen maar op 5 februari is er wel een proefsessie met Groningen? (ik vermoed de provincie) voor
het Groningerveld gepland. De koepels gaan ons benaderen over hoe wij de adviesrol zien maar dan horen we het van tweede hand.
Ik denk dat het slim is dat jij de mijnheer van EZ nog eens belt. Aren heeft dat ook al gedaan.
 
Moeten het er maandag even over hebben welke stappen we zetten en hoe we Marco hierover informeren.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
  -  
 -
  
l @assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
Van:
 
Verzonden:
 vrijdag 29 januari 2016 9:57
Aan:
Onderwerp:
 RE: pilot winningsplan
 
, allen,
 
Mijn actie was n.a.v. een e-mail uit Balloo aan onze burgemeester (nav communicatie NAM over winningsplan +risicoanalyse)
En duidelijk is nu dat er geen proefsessie Assen komt.
 
Laten we nu maar even afwachten wat er uit het overleg EZ IPO VNG UvW van 2/2 a.s. komt.
Overigens hebben wij geen behoefte aan de provincie als doorgeefluik. Dan zie ik meer in de voorgestelde aanpak van Assen (  zijn e-mail van 20 januari).
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i :    
 
V
an:
l
@drenthe.nl
] 
Verzonden:
 
vrijdag 29 januari 2016 8:46
Aan:
   
. @tynaarlo.nl
; 
. @assen.nl
Onderwerp:
 RE: pilot winningsplan
 
,
Ik denk (tenzij er uit het overleg op 2 februari andere dingen/aanbevelingen komen), dat de adviesgevende instanties, dwz 
provincie, waterschap en gemeente tegelijk de officiele
stukken krijgen
 en dat het vervolgens aan de gemeente(n) is om hun achterban en belanghebbenden verder te informeren (als die inspraak willen hebben in het plan, of als de
gemeente de bewoners om inspraak wil vragen).
 
De bedoeling is tot nu toe ook dat de provincie het advies van gemeente, waterschap en zichzelf ‘coordineert’. Hoe dit precies vorm gaat krijgen weten we nog niet, maar de
provincie ziet zichzelf in deze liever als ‘doorgeefluik’ van de verschillende adviezen richting EZ, zodat duidelijk is dat iedereen een eigen advies en eigen rol in het advies heeft.
 
 
Groet, 
 
Van:
i @aaenhunze.nl
] 
Verzonden:
 donderdag 28 januari 2016 17:11
Aan:
@tynaarlo.nl
; 
@assen.nl
Onderwerp:
 RE: pilot winningsplan
Urgentie:
 Hoog
 
 
Dank voor het bericht. Heb vanmorgen nog gebeld met i       :
 
De NAM heeft het aangepaste winningsplan (Westerveld) met risicoanalyse ingediend en dit bericht aan dorpsbelangen Loon, Balloo e.a.
Daarop heeft de vz DB Loon gevraagd om inzage in het winningsplan + risicoanalyse.
 heeft aangegeven dat niet te kunnen doen, zolang er geen bericht is van EZ en doorverwezen naar provincie en gemeenten.
 
Het is nu van belang dat er z.s.m. duidelijkheid komt wanneer de omgeving en wij worden geïnformeerd.
Dus wanneer de aanvraag + risicoanalyse met ons wordt gedeeld.
 
 
Met v riendelijk  
 
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
16.365
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Gemeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
V
an:
 
l
@drenthe.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 28 januari 2016 15:48
A
an:
 
  
.
@tynaarlo.nl
; 
.
@
assen.nl
Onderwerp:
 
p
ilot winningsplan
 
H
eren,
n
av hetgeen besproken op onze laatste bijeenkomst het volgende.
 
E
r komt geen Drentse pilot meer, d.w.z. volgens EZ is dit een gepasseerd station aangezien er nu twee niuewe winningsplannen liggen die in procedure moeten en het dus direct om het 'eggie'
g
aat.
 
A
ankomende dinsdag (2/2) is er overleg tussen EZ en de koepels (VNG, UvW en IPO) over de adviesrol/inspraak van decentrale overheden bij winningsplannen. Hier zal EZ uitleggen wat zij
d
enken hoe het proces zou moeten gaan, vragen of al dan niet toelichtingen (handreikingen) nodig zijn, en of b.v. per koepel een aanspreekpunt zou moeten komen waar de decentrale
o
verheden om raad kunnen vragen.
 
D
e bedoeling is, dat de koepels hun achterbannen informeren dan wel raadplegen over wat zij denken nodig te hebben. 
E
r zit dus voor N. Drenthe nu even niets in.
 
V
rijdag 5 februari is een eerste sessie van EZ met Groningen in Groningen (ivm het nieuwe winningsplan voor Groningen gasveld). 
 
D
e risico analyse komt aankomende dinsdag (nog) niet ter sprake; blijkbaar heeft SodM hier nog wat over te zeggen/doen. Volgens mij is de risicoanalyse wel onderdeel van het (nieuwe)
w
inningsplan, dus mogelijk dat eea wel al ter sprake komt op de sessie in Groningen.
 
H
oop jullie hiermee up to date gebracht te hebben.
 
M
vg, 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2016 09:46:06
Subject : FW: pilot w inningsplan
Ter info.
Ik ben alweer gerustgesteld.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T  -  
M 
E  
l @assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
Van:
 
Verzonden:
 maandag 1 februari 2016 9:38
Aan:
 '  i  @drenthe.nl>; '   @aaenhunze.nl>
CC:
 ' @tynaarlo.nl' < @tynaarlo.nl>;   @assen.nl>
Onderwerp:
 FW: pilot winningsplan
 
 
Uit de onderstaande mails maak ik op dat er iets niet goed gaat met de communicatie onzerzijds. Daarom deze mail om hierin duidelijkheid te geven.
 
Het proces m.b.t. de winningsplannen wordt als volgt ingericht:
 
winningsplannen en de adviesrol van de regionale overheden daarin.
Zoals besproken zal in het geval van de provincie Drenthe dit gecombineerd worden met een aparte sessie over het winningsplan Westerveld. Dit winningsplan zullen we
vooraf toesturen.
 
In het proces over de nieuwe adviesrol van provincie, gemeenten en waterschappen zal ook gesproken worden met de koepelorganisaties (IPO, VNG en VEWIN), zodat zij
indien gewenst de regionale overheden kunnen ondersteunen in hun adviesrol. Dit overleg zal deze week (2 februari) plaatsvinden, maar komt absoluut niet in de plaats van
de regionale voorlichtingssessies.
 
De bijeenkomst in Groningen op 5 februari is geen onderdeel van het bovengenoemde proces, maar onderdeel van een regulier overleg dat wij hebben met de regionale
overheden over het Groningenveld en bijbehorende winningsplan. Ook in Groningen zal een aparte voorlichtingssessie gepland worden.
 
In alle voorlichtingssessies zal ook ingegaan worden op de seismische risico analyse en de risico analyse m.b.t. putstimulatie. Het overleg met de koepelorganisaties (2
februari) zal meer generiek zijn en niet inzoomen op meer inhoudelijke elementen van de risico analyses.
 
Ik hoop hiermee de misverstanden uit de wereld te hebben geholpen. Mochten jullie nog vragen hebben dan kunnen jullie contact opnemen met i   l
 
V
riendelijke groeten,
 
 
 
Van:
Verzonden:
 donderdag 28 januari 2016 17:11
Aan:
@tynaarlo.nl
; 
l @assen.nl
Onderwerp:
 RE: pilot winningsplan
U
rgentie:
 Hoog
 
 
Dank voor het bericht. Heb vanmorgen nog gebeld met i   en net met  :
 
De NAM heeft het aangepaste winningsplan (Westerveld) met risicoanalyse ingediend en dit bericht aan dorpsbelangen Loon, Balloo e.a.
Daarop heeft de vz DB Loon gevraagd om inzage in het winningsplan + risicoanalyse.
 heeft aangegeven dat niet te kunnen doen, zolang er geen bericht is van EZ en doorverwezen naar provincie en gemeenten.
 
Het is nu van belang dat er z.s.m. duidelijkheid komt wanneer de omgeving en wij worden geïnformeerd.
Dus wanneer de aanvraag + risicoanalyse met ons wordt gedeeld.
 
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct:    
 
Van:
l
@drenthe.nl
] 
Verzonden:
 donderdag 28 januari 2016 15:48
Aan:
   
. @tynaarlo.nl
; 
. @assen.nl
Onderwerp:
 pilot winningsplan
 
Heren,
nav hetgeen besproken op onze laatste bijeenkomst het volgende.
 
Er komt geen Drentse pilot meer, d.w.z. volgens EZ is dit een gepasseerd station aangezien er nu twee niuewe winningsplannen liggen die in procedure moeten en het dus direct om het 'eggie'
gaat.
 
Aankomende dinsdag (2/2) is er overleg tussen EZ en de koepels (VNG, UvW en IPO) over de adviesrol/inspraak van decentrale overheden bij winningsplannen. Hier zal EZ uitleggen wat zij
denken hoe het proces zou moeten gaan, vragen of al dan niet toelichtingen (handreikingen) nodig zijn, en of b.v. per koepel een aanspreekpunt zou moeten komen waar de decentrale
16.366
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>overheden om raad kunnen vragen.
 
De bedoeling is, dat de koepels hun achterbannen informeren dan wel raadplegen over wat zij denken nodig te hebben. 
Er zit dus voor N. Drenthe nu even niets in.
 
Vrijdag 5 februari is een eerste sessie van EZ met Groningen in Groningen (ivm het nieuwe winningsplan voor Groningen gasveld). 
 
De risico analyse komt aankomende dinsdag (nog) niet ter sprake; blijkbaar heeft SodM hier nog wat over te zeggen/doen. Volgens mij is de risicoanalyse wel onderdeel van het (nieuwe)
winningsplan, dus mogelijk dat eea wel al ter sprake komt op de sessie in Groningen.
 
Hoop jullie hiermee up to date gebracht te hebben.
 
Mvg, 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Date : 12-7-2016 11:53:35
F
T
o : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
S
ubject : FW: planning vervolg w inningsplan Westerveld (NAM)
A
ttachm ent : stroom schem a voorstel huidige inrichting proces.pdf;
D
ag ,
 
H
eel toevallig kreeg ik net onderstaande mail binnen van EZ waarin ik antwoord heb op mijn eerste vraag.
D
aarin staat dat de Nam binnen 8 weken na dagtekening het winningsplan moet aanvullen.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
M
 -
E
  
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 12 juli 2016 11:17
A
an:
 
.
@noorderzijlvest.nl' < . @noorderzijlvest.nl>; . @noorderzijlvest.nl' < @noorderzijlvest.nl>; ' @noorderzijlvest.nl'
<
. @noorderzijlvest.nl>; ' . . @noorderzijlvest.nl' . . @noorderzijlvest.nl>; ' . . l@hunzeenaas.nl' < . . l@hunzeenaas.nl>;
'
@fryslan.frl' < fryslan.frl>; ' @ooststellingwerf.nl' < . @ooststellingwerf.nl>; @wetterskipfryslan.nl'
<
<
@aaenhunze.nl>; ' @gemeentenoordenveld.nl' < . @gemeentenoordenveld.nl>;   i @assen.nl>;  
@
assen.nl>;   < @assen.nl>; ' @tynaarlo.nl' @tynaarlo.nl>; @middendrenthe.nl' < @middendrenthe.nl>;
'
@
gemeentenoordenveld.nl>
O
nderwerp:
 
planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
U
rgentie:
 
Hoog
 
B
este heer, mevrouw,
 
N
aar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
v
erzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
o
ntvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
w
inningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
a
dvies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
I
ndicatie
 globale planning:
·
 
 
       
W
eek 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM 
e
n
 
adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·
 
        
W
eek 42 ontvangst advies Staatstoezicht 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden 
e
n
 
adviesverzoek aan Tcbb
·
 
        
W
eek 44-45 specifieke sessie overheden
·
 
        
W
eek 46 ontvangst advies Tcbb 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden
·
 
        
W
eek 50 ontvangst advies overheden
 
T
er informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces 
n
u
 is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
g
e
volgd.
 
E
chter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
u
itkomsten van het debat in de 2
e
 
Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
g
ehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
a
anpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
a
dvies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
H
eeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
I
k wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
 
   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 1 juli 2016 15:15
A
an:
 
' i @provinciegroningen.nl'; ' . @leek.nl'; ' @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
'
@
aaenhunze.nl'; ' n@aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; ' . @assen.nl'; ' . i @assen.nl'; ' . @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
'
O
nderwerp:
 
annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
U
rgentie:
 
Hoog
 
G
eachte heer, mevrouw,
 
O
p 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(
NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
16.367
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
P
roces
Z
oals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2
e
 
Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
D
it heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
w
inningsplannen en uw rol daarin.
 
I
n het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
r
apport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
g
ereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
A
dvies Staatstoezicht op de Mijnen
E
ind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
h
eeft aangevuld met de volgende gegevens:
1
. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2
. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3
. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
v
an vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A
;
4
. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5
. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6
. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
W
ij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
V
eiligheid gewaarborgd
S
odM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid 
n
iet
 in het geding is en dat, in afwachting van de
a
an
vullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
S
essie 8 juli 2016
A
angezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(
een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
L
angere adviesperiode
Z
odra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
w
inningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
u
it te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
S
tukken ter informatie
U
 vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
h
et document dan downloaden.
 
I
k hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
-
-------------------
 
.    
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
-
 
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
v
erwijderen. 
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
v
erzenden van berichten.
T
his m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
a
re not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
a
re requested to inform  the sender and delete the m essage.
T
he State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
r
isks inherent in the electronic transm ission of m essages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>    Maximale doorlooptiid 43 weken    €--------------------------------------------------------------------------------------->    Specifieke infosessies  overheden  <2 weken    ge  Ë  a  Bigs  a @  „jg Y  ris  =  8    Advies SadM (incl TNO)         €n 22 nnn nnn nnn nnn nnn nnn nn nnn nn nnn nooo oo o-oo 2-5 = == = = $$ == = == == == -------- >    UsYam ST ainpasosd pidoojsoop ajewiulW</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Date : 5-7-2017 10:36:18
F
T
S
ubject : FW: Planning Winningsplan Westerveld
I
k had ‘m inderdaad niet naar jou gestuurd. Foei.
W
il jij ze informeren over wat  net vertelde?
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 20 juni 2017 13:37
A
an:
 
@
.
.
O
nderwerp:
 
Planning Winningsplan Westerveld
 
G
oedemiddag,
 
V
olgende week stuurt   van EZ op mijn verzoek een mail met de planning van de besluitvorming op het Winningsplan Westerveld naar alle betrokken decentrale
o
verheden. Ik heb haar gevraagd om niet in of kort voor onze schoolvakanties 
t
e publiceren.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
 
 
 
 .
i @assen.nl
 
 
G
e
meente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.368
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 21:31:04
F
T
C
S
ubject : FW: Poster + flyer stopgasw inningm arsdij
A
ttachm ent : Poster stopgasw inning m arsdijk.pdf;stopgasw inning leaflet Verbetering versie2.pdf;
G
eachte heer 
 
Z
oals vandaag afgesproken, stuur ik u hierbij de poster en flyer van de werkgroep Stopgaswinningmarsdijk.nu
H
et gaat om 50 en 250 stuks.
G
raag verneem ik van u wanneer de posters en flyers gereed zijn.
 
N
ogmaals, namens de werkgroep onze hartelijke dank.
 
V
riendelijke groet,
 
 
 
 
V
erzonden vanuit 
M
ail
 voor Windows 10
 
V
a
n: 
 
Verzonden: 
w
oensdag 17 mei 2017 21:21
O
nderwerp: 
P
oster + flyer stopgaswinningmarsdij
 
 
 
16.369
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    22 mei  Cafe Popken Ekehaar.    23 & 24 mei  De Nieuwe Kolk Assen                        n 5  i s&h nf AEN _ a ws ee ebr a € ,  B Po y A y  Lj a] D 8 ‘ 2 A . - OTN  7 a a ae  on an In an ow .  DE „… ie    a hole  ow  >    Dn 7                                        Reman 21214 MEE VERE ende dei  , & me    Kom ook me A         19.00 — 21.00  uur                ma" www. stopgaswinningmarsdijk.nu stopgaswinningmarsdijk</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>    Daling van de bodem vindt reeds plaats (meer dan 2 a 3 cm.)  Bevingen zijn al gemeten in Eleveld, Zuidlaren, Annen en Emmen    Burgemeester Marco Out van de gemeente Assen:    “De NAM zei tijdens gesprekken in december jl. te wachten op het  nieuwe winningsplan. Nu houden ze zich niet aan de afspraak en zijn  weer begonnen met de gaswinning. Dat maakt de gesprekken met de  NAM wat kriegelig.”         & www. stopgaswinningmarsdijk.nu stopgaswinningmarsdijk.nu    </pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>    Als je niets doet, weet je zeker dat het niet helpt.    ®</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>    Date : 8-7-2016 14:07:29 16.370    From: "EE @ aaenhunze.nl   To: " ES @ drenthe.nl, " WEEE noorde rzijkvest.nl'"" WN noorde rzijkvest.nl, “MN noorderzijivest.ni"™  ME voorde rzijkest.nl'. NN hunze enaas.nl'" WG hunzeenaas.nl', " GEE @ frysian fri" Ma fryslan. frl’,  MN 7 oostste llingverf.nl'" WG ooststellingve rf.nl', MK vetterskipfryslan.nl'" MW vetterskipfryslan.nl’,   " (Ea gemeentenoordenvekLnl'” KG gemeentencordenveld. nl’, " Qa assen.ol" 9 assennl', "MM assen.nl'”  WK assen.nl’, "Re assennl'” SG assenol’, " WK tynaario.nl"" WER tynaario.n!', "WR middendrenthe.ni""  Yam middendrenthe.nl', "EE wdodelta.nl'” | wdodelta.n!', "KG aaenhurze.nl,   “HEE genrentencordenvelkini'” Ec meentenoordenvek.nl', " MEE provinciegroningen.nl MK provinciegroningen.nl’,  CK leek!” leek.nl', "HG leck.n!"" TEE a leek.nl', "EK noorderzijivest.nl"" (KG noorderzijivest.nt’,  “EEE @ noorderzijivest.ni'" EEE; noorderzijivest.nl’, "ES ¢ provinciegroninge nol, “mma middendrenthe.ni'  (emma middendrenthe.nl)" Seta middendrenthe.nl, "TT ' GEER drenthe.nl, " ] ¢ wdodelta.ni"”  Bé io   Subject : FW: Proces adviesaanvraag EZen bijeenkomst 8 juli   Attachment : image001.jpg;    Beste allen,    Ter info onderstaande e-marl, die ik eerder al had gedeeld met de Drentse collega's die ook betrokken zijn bij de advisering/zienswijzen Groningen gasveld  Dit omdat we vanmorgen hier ook over spraken    Met wendelijke groet.    ET   Pryectooördinator - beleidsnedewerter RO  Gemeente Aa en Hunze   Postbus 83 « 3460 AB Gieten   Spretersteeg 1 + 9461 BH Gieten   ww. aaenhunze.nl   Telefoon algemeen: 14 0592    Telefoon direct: ay    Van:   Verzonden: dinsdag 28 juni 2016 16:51   Aan: > <…  CC   Onderwerp: RE: Proces adviesaanvraag EZ en bijeenkomst 8 juli    Collega's,    tk heb vanmiddag zelf ook nog maar eens gebeld met MN yan £Z,en aangegeven dat wi “niet gelukkig” zijn met de adviestermijn in de zomerperiode.  Zij zal het doorgeven aan het management.    Ondanks dat de adviestermijn is opgerekt tot 5 september (ruim 9 weken), blijft het ongelukkig. want:  De adviestermijn valt samen met zienswijzentermijn voor het ontwerp-instemmingsbesluit Groningen  De komende 2 maanden is een lastige periode voor (ambtelijke) onderlinge afstemming    Ik heb van ME oe ore pen dar de adviestermijn vooraf 1s afgestemd met de provincies en rekening is gehouden met GS-vergaderingen.  Dan is mijn vraag waarom niet een termijn tot 7 september ? Dat zou in elk geval bij ons nog een extra collegevergadering opleveren.    Daarbij is relevant dat het winningsplan al maanden bij EZ ligt en de start van de advisering(overleg daarover) door EZ is vertraagd. Reden daarvoor is naar ik begrijp o.a. het INO  onderzoek kleine velden    en de behandeling Mijnbouwwet in de 2“ kamer (morgen)    Het lijkt me goed dat wij dit volgende week vrijdag nog eens aankaarten    Met wiendelijke groet,  zn    Proyectoodrdinator - beleidsmedewerter RO  Gemeente Aa en Hunze   Postbus 93 « 8460 AB Gieten   Spieterdeeg 1 * 3461 BH Gieten   wea. aaenhunze.n!   Telefoon algemeen: 14 0592   Telefoon direct:    Van: GemeenteNoordenveld.nl  Verzonden: maandag 27 juni 2016 14:49    Aan: N= <e  CC:  Onderwerp: Proces adviesaanvraag EZ en bijeenkomst 8 juli    Hallo collega's,  Naar aanleiding van onderstaande mailwisseling en het telefoongesprek wat ik vanochtend met BEB heb gevoerd, reageer ik nog even op het proces.    Het lijkt er inderdaad een beetje op dat EZ inderdaad weinig oog heeft voor de capaciteit en inzet van de betrokken lagere overheden wanneer ze   het proces van een acviesaarrwaag starten.   Inhoudelijk kan ik (nog) niet overzien of we tijd genoeg zullen hebben om goed inhoudelijk goed te kunnen reageren. Ik heb het concept-plan nog niet gezien. Ook wij hebben gekeken naar het  proces, in beginsel zouden we, met wat kunst en Viegwerk, als gemeente tot een advies kunnen komen. Daar waar het de bedoeling is om als werkgroep met elkaar op te trekken zal dat ook  niet gemakkelijk zijn in die periode.    Het lijkt met goed om 8 juli aan te grijpen om dit in discussie met EZ aan te kaarten. Dan zijn de meeste betrokkenen overheden ook aanwezig neem ik aan. Wanneer de procedure van  advesaanwvaag een belemmering blijkt te zijn om te komen tot een goed advies dan lijkt het me aangewezen om dit  zeker mee te nemen in het advies richting EZ Het is een leerproces van beide kanten, ga ik maar van uit.    In verband met geplande vakanties deel ik mee dat ik van 29 juni tot en met 10 juli afwezig ben. Ik waag jullie mijn college MN in ;uilie maillijsten op te nemen  EE oerveenteroordeeld.nl) Naar verwachting zal hij 8 juli aanwezig zijn bij de bijeenkomst op het Provinciehuis  het is de bedoeling dat hij eerste aanspreekpunt zal zijn voor het winningsplan Westeneld. We zullen intem gezamenlijk optrekken.    Met wiendelijke groet,</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Postbus 109
t
el. 14 050
9
300 AC RODEN
.
@ GemeenteNoordenveld.nl
w w w .gemeentenoordenveld.nl
 
V
a
n:
 
 . 
l
@tynaarlo.nl
] 
V
e
rzonden:
 
maandag 27 juni 2016 10:04
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
D
ag mensen,
 
I
k heb  vorige week vlak na ontvangst van de mail gebeld met    l .
I
k heb aangegeven niet blij te zijn het gebruik van de vakantieperiode voor dit soort procedures.
T
e meer daar wij vanuit Noord Drenthe momenteel ook al met de procedure voor het Groninger gasveld zitten. De zienswijzetermijn van het ontwerpwinningsbesluit van Kamp
l
oopt eveneens in de vakantieperiode.
Z
ij gaf toen inderdaad de datum van 5 september aan als uiterste datum voor het gevraagde advies.
V
erder gaf Mirella aan dat er wel tijdsdruk op deze procedure staat, juist vanwege de voorgenomen nieuwe gaswinning uit het veld Vries-Zuid-Zuid.
 
3
0 augustus vergadert bij ons het college weer voor het eerst. Dit betekent dat het besluit dan ook ineens conform het advies moet zijn. Ben ik niet blij mee, maar wettelijk gezien
k
an dit vast wel.
M
et name de samenloop met de procedure voor het Groninger gasveld vindt ik een uitermate ongelukkige.
I
n tegenstelling tot de Groninger gemeenten krijgen wij geen financiële ondersteuning uit het rijk voor onze rol in de gaswinning en wat daarmee maar samenhangt. Wij moeten
d
it dan ook met een beperkte capaciteit 
z
ien te klaren. Ik vindt dat daar vanuit EZ wel iets meer oog voor mag zijn. Ook hebben ze sinds maart (laatste voorlichting over procedure
r
ond winningsplannen kleine gasvelden) toch genoeg tijd gehad om nu niet dit in de vakantieperiode dit te willen afhandelen. 
 
 
 
I
k vindt dat wij daarom een dringend beroep op EZ mogen en zouden moeten doen om hier toch zeker een maand extra te krijgen. Ik zou het op prijs stellen als de provincie daarin
h
et voortouw wil nemen. Uiteraard 
w
ordt dit verzoek door de betrokken gemeenten ondersteund.
 
M
et vriendelijke groet,
 
   
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
T
 
 
   
 
 
 
E
 
@
tynaarlo.nl
  
I
 
w
w
w.tynaarlo.nl
  
@
 
k
ornoeljeplein1
 
F
B
 
G
emeente Tynaarlo
 
P
 
P
 
T
ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend 
b
estemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit
d
an aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen 
k
opieën op te slaan of door te sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
g
emeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
V
an:
 
i
@aaenhunze.nl
] 
V
erzonden:
 
maandag 27 juni 2016 09:41
A
an:
 
@
GemeenteNoordenveld.nl
C
C:
 
' . @middendrenthe.nl' (
@
middendrenthe.nl
.
@
fryslan.nl
@
w
dodelta.nl
); 
'
@noorderzijlvest.nl';
.
@hunzeenaas.nl
; ' l @hunzeenaas.nl' (
l
@
hunzeenaas.nl
O
n
derwerp:
 
RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
G
oedemorgen , Allen,
 
T
en aanzien van de adviesprocedure:
 
W
at mij betreft moet onze insteek zijn:  “zorgvuldigheid boven snelheid”
D
aarbij weet ik dat het winningsplan half februari al bij EZ is ingediend door de NAM.
B
ovendien:
-
 
         
E
r ligt hier geen deadline zoals bij Winningsplan Groningen
-
 
         
G
aat om 0,4 bcm
-
 
         
J
uridisch geen formele procedure
 
W
at mij betreft start de adviesprocedure eind augustus!
 
G
roeten 
 
 
P
S. Wij hadden vrijdag een interessant symposium hier, waarbij o.a. gesproken werd door  prof. l  (KU Leuven) en prof.     (RUG)
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
elefoon direct: (    
 
V
an:
 
l
. @drenthe.nl
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 24 juni 2016 9:40
A
an:
 
@
GemeenteNoordenveld.nl
C
C:
 
' . @middendrenthe.nl' (
@
middendrenthe.nl
.
@fryslan.nl
@
w
dodelta.nl
); 
'
@
noorderzijlvest.nl';
.
@hunzeenaas.nl
; ' l @hunzeenaas.nl' (
l
@hunzeenaas.nl
O
n
derwerp:
 
RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
G
oedemorgen allemaal,
 
N
aar aanleiding van de mail onder het volgende.
 
I
nhoudelijk afstemmen voor 8 juli lijkt me niet mogelijk: het schijnt een behoorlijk dik document te zijn.
W
e kunnen na afloop van de bijeenkomst met EZ onderling zeker wel overleggen over een aantal zaken, dat lijkt me een goed moment.
 
V
wb de termijn: ik heb even na vraag gedaan bij onze jurist hoe dit eventueel zit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Aangezien de Mbw nog niet officieel gewijzigd is, is er feitelijk geen juridische grond voor wel/niet verlengen: het is nog steeds goodwill en werken in de nieuwe geest. Daarnaast
i
s het zo, dat als de verlengde 
t
ermijn genoeg is om het betreffende bestuur te laten beslissen en het advies dan uiterlijk op de 5
e
 
binnen te laten zijn, dat dat eigenlijk niet als
o
nredelijk te beschouwen is. Ik heb begrepen dat de eerste bestuurlijke beslismomenten na de vakantie 
v
oor de gemeenten rond 23 augustus en voor de provincies op 30
a
ugustus liggen:  5 september zou dus voldoende moeten zijn. Bovendien is het argument dat niemand de volledige 10 weken (ambtenaren noch burgers) weg is, dus iedereen op
z
eker moment wel geinformeerd/geraadpleegd 
k
an worden.
E
r is dus vanuit die optiek weinig in te brengen tegen de voorgestelde termijn. De 29
s
te
 
is wsch. sowieso voor EZ niet te verantwoorden: ze hebben ook een verplichting naar de
m
ijnbouwer (NAM in casu).
 
I
n het officiele schrijven wat wij (volgende week?) krijgen, zal wsch. de termijn van 8 + 2 weken genoemd worden. Als je het daar dan toch niet mee eens bent, zal uitgezocht
m
oeten worden hoe daar iets tegen 
i
n te brengen. Onze jurist weet ook niet een twee drie hoe dat zit.
 
V
oorstel:
,
 neem even contact op met de andere partijen en peil even hoe die er over denken.
 
V
oor zover ik weet zijn er de volgende contactpersonen:
P
rovincie Fryslan:  , hij weet wsch. wel wie het contact voor Ooststellingwerf  is  
@
fryslan.nl
Provincie Groningen:     
@p
rovinciegroningen.nl
)  zij weet wel wie het contact voor Leek is
Ge
meente Midden-Drenthe:      
. @middendrenthe.nl
Waterschappen:
Hu
nze en Aa’s         
. . @hunzeenaas.nl
DrentsOverijsselse Delta     
@w
dodelta.nl
Noorderzijlvest    
.
@noorderzijlvest.nl
Wetterskip – weet ik niet, check  
G
roningen heeft al aangegeven niet veel tijd voor een advies te hebben en eventueel mee te liften op ons advies, aangezien het merendeel van de gasvelden in Drenthe ligt.
 
I
k kan me voorstellen dat in geval van enige onenigheid over wel/niet accepteren van de termijn van 5 september de Drentse stem zwaarder zou moeten tellen, omdat wij meer
w
erk hebben dan de andere provincies, 
d
e meeste velden liggen immers in Drenthe.
 
O
mgekeerd is de vraag hoeveel werk het feitelijk voor ons als decentrale overheden zal zijn, uiteindelijk is de bedoeling dat we beoordelen waar onze belangen eventueel
g
eraakt worden, daarvoor heb je niet direct 
a
l de inhoudelijke kennis en toetsing voor nodig. Je moet alleen wel duidelijk in je advies aangeven waar je wilt dat EZ extra aandacht
a
an zou moeten besteden. Bovendien zullen niet alle delen van het winningsplan op iedereen van toepassing zijn, omdat het 
o
m verschillende velden gaat, met verschillende
l
okale/regionale invloed.
 
M
ijn advies is de termijn wel te accepteren en gewoon goed te regelen dat we voor en evt. tijdens de vakantie toch zoveel mogelijk afstemmen. Mochten de meeste van jullie
t
och een andere termijn willen, dan eerst 
n
og maar eens terugchecken met EZ (Mirella) en anders de wettelijke opties laten uitzoeken.
 
I
k ben volgende week niet aanwezig, dus vandaar de vraag of i  dit willen coordineren voor nu.
 
H
oop jullie allemaal op de 8
s
te  
t
e zien in Assen.
 
M
vg,  
 
 
 
 
V
an:
 
i
@aaenhunze.nl
] 
Ve
rzonden:
 donderdag 23 juni 2016 17:07
Aan:
. @GemeenteNoordenveld.nl
C
C:
 
 
O
nderwerp:
 
RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
H
oi , (allen)
 
D
ank voor je bericht.
 
V
raag 1: Het gaat inderdaad over het hele gebied van Westerveld waar bij voor Assen Noord ingegaan zal worden op de effecten van de nieuwe voorgenomen winning Assen
N
oord.
D
aarom zijn deze overheden ook uitgenodigd i.v.m. de adviesvraag:
P
rovincies
G
emeenten
W
aterschappen
G
roningen
L
eek
N
oorderzijlvest
F
riesland
O
oststellingwerf
W
etterskip Fryslan
D
renthe
A
a en Hunze
H
unze en Aa's
 
N
oordenveld
D
rents Overijsselse Delta
 
A
ssen
 
 
T
ynaarlo
 
 
M
idden-Drenthe
 
H
et lijkt mij goed dat (vooraf) afstemming met de anderen plaatsvindt.    
 
V
raag 2: Dit is inderdaad de start van het officiële traject; Volgende week als we de info per post of mail ontvangen gaat de termijn van 8 weken in. De bijeenkomst vindt dus plaats
i
n de 2
e
 
week van 
d
e termijn. Echter vanwege de vakantieperiode wordt de adviestermijn verlengd tot 5 september (dat is dus maar 2 weekjes extra!). De bijeenkomst is bedoeld
o
m ons te helpen bij onze adviesrol.
I
k vind dat wij hier direct tegen moeten ageren. In tegenstelling tot het Winningsplan Groningen, heeft EZ niet te maken met een deadline. Dus wat mij betreft start adviestermijn
v
anaf 29 augustus (eerste week na 
s
choolvakanties).
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
elefoon direct: (    
 
V
an:
 
  
i
. @assen.nl
] 
Ve
rzonden:
 donderdag 23 juni 2016 16:10
Aan:
@GemeenteNoordenveld.nl
CC
:
  
Onderwerp:
 RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
Dag allemaal,
 
Ter info.
 
Jullie hebben allen gister de uitnodiging van EZ ontvangen.
Bij mij riep deze uitnodiging 2 vragen op:
 
1.
       
Gaat dit winningsplan over het gehele gebied Westerveld met daarin alle gasvelden of alleen over de voorgenomen winning uit het gasveld Assen Noord?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>2.
 
      
I
s deze bijeenkomst bedoeld om nader te spreken over de adviesrol aan de hand van dit concrete winningsplan of is dit de start van het “officiële” traject en gaat hiermee
o
ok direct de termijn in?   
 
I
k heb hierover vandaag contact gehad met i ll
 
A
ntwoord:
 
V
raag 1: Het gaat inderdaad over het hele gebied van Westerveld waar bij voor Assen Noord ingegaan zal worden op de effecten van de nieuwe voorgenomen winning Assen
N
oord.
V
raag 2: Dit is inderdaad de start van het officiële traject; Volgende week als we de info per post of mail ontvangen gaat de termijn van 8 weken in. De bijeenkomst vindt dus plaats
i
n de 2
e
 
week van 
d
e termijn. Echter vanwege de vakantieperiode wordt de adviestermijn verlengd tot 5 september (dat is dus maar 2 weekjes extra!). De bijeenkomst is bedoeld
o
m ons te helpen bij onze adviesrol.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
  -  
 
E
  
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
a
n:
 
  
:
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 23 juni 2016 10:47
A
an:
 
@
minez.nl
>
C
C
:
 
@
drenthe.nl
@
tynaarlo.nl
@
assen.nl
 
.
@
GemeenteNoordenveld.nl
) <
.
@GemeenteNoordenveld.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
B
este  i ll
 
D
ank voor de info.
W
il jij ons een link naar de brief+rapport sturen, zodra het op nlog.nl staat?
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct:    
 
V
an:
 
 
@
minez.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 23 juni 2016 8:56
A
an:
 
' i @drenthe.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @tynaarlo.nl'; ' . l@hunzeenaas.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl';
.
@middendrenthe.nl'; ' l@gemeentenoordenveld.nl'; ' . @gemeentenoordenveld.nl'; 
'
. assen.nl'; ' @assen.nl'; ' @assen.nl';
'
. @tynaarlo.nl'; ' . @noorderzijlvest.nl'; ' . . @noorderzijlvest.nl'; 'advies@noorderzijlvest.nl'; ' @wdodelta.nl'; ' . . @hunzeenaas.nl'; ' . @tynaarlo.nl';
.
l hunzeenaas.nl'; ' l @dewoldenhoogeveen.nl'; ' l @coevorden.nl'; ' @vechtstromen.nl'; ' l @coevorden.nl'; '
@emmen.nl';
'
@
t-diel.nl'; ' @ferwerderadiel.nl'; ' . @ferwerderadiel.nl';
'
'
secretariaat.diks@leeuwarden.nl'; 
@
@
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Aankondiging publicatie TNO rapport m.b.t. seismische risico analyse van de kleine velden
 
B
este heer, mevrouw,
 
I
n de informatiesessie  over de veranderingen in de Mijnbouwwet is toegezegd dat wij u zouden informeren over het moment dat de studie van TNO met de seismische 
r
isico
a
nalyse (SRA) voor de kleine velden in Nederland beschikbaar komt.  TNO heeft haar studie afgerond en deze zal eind deze week naar de Tweede Kamer verzonden worden.
I
n de begeleidende brief aan de Tweede Kamer zal nader ingegaan worden op de inhoud 
e
n duiding van het rapport. Daarna zal de studie en de begeleidende Kamerbrief op
w
ww.nlog.nl
 digitaal beschikbaar zijn. Omdat de samenhang tussen het TNO rapport en de door SodM opgestelde tijdelijke leidraad voor seismische risico analyse van belang
i
s, sluit ik de verwijzing naar deze leidraad bij: 
h
ttp://www.nlog.nl/resources/Seismic_Risk/Tijdelijke%20leidraad%20SRA%20v1-2.pdf
 
H
e
eft u nog vragen of opmerkingen, dan hoor ik het graag.
 
M
et vriendelijke groeten,                                                                                                                                                             
 
  
-
-------------------
 
   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
 
 
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
v
erwijderen. 
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
v
erzenden van berichten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2016 11:17:16
F
T
 
S
ubject : FW: Provincie Drenthe: GS-besluitenlijst w eek 47 
A
ttachm ent : GS-besluitenlijst w eek 47 def.pdf;16-151-AH-brief EZ  rondom  gasw inning Wapse.pdf;
C
ollega’s
 
D
it draagt dus niet bij in onze adviesprocedure
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 
V
an:
 
Communicatie [
m
ailto:Communicatie@drenthe.nl
] 
V
erzonden:
 
dinsdag 22 november 2016 14:55
A
an:
 
Communicatie
O
nderwerp:
 
Provincie Drenthe: GS-besluitenlijst week 47 en twee persberichten
 
A
ssen, 22 nov ember 2016
 
h
ierbij ontv angt u v an de prov incie Drenthe de GS-besluitenlijst v an week 47 en twee persberichten. De onderwerpen zijn:
 
C
ollege van GS Drenthe kiest voor investeren in Groningen Airport Eelde
 
C
ommunicatie rondom gaswinning wederom onvoldoende
O
verheden sturen minister boze brief over gaswinning Wapse
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
C
ommunicatie
w
ww.prov incie.drenthe.nl
E
:
 
c
ommunicatie@drenthe.nl
 
 
D
I
SCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.371
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Mededeling: 
Disclaimer. Deze publicatie geldt niet als een officiële bekendmaking in de zin van de Algemene wet 
bestuursrecht. Aan deze publicatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie, uitsluitend voor de media):   
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Bestuur, Communicatie en Concernzaken 
telefoonnummer (0592) 36 5005 (uitsluitend voor de media), e-mail: communicatie@drenthe.nl 
        Provinciehuis 
       Westerbrink 1 
       Assen 
Assen, 22 november 2016  
Week 47 
       Postbus 122 
       9400 AC Assen 
 
 
GS-besluiten  
 
Gedeputeerde Staten kiest voor in vesteren in Groningen Airport Eelde 
Investeren in Groningen Airport Eelde (GAE) biedt het beste perspectief voor Noord-
Nederland. Dat is de belangrijkste conclusie uit het voorstel over de toekomst van de 
Noordelijke luchthaven dat het Drentse college van Gedeputeerde Staten vandaag aan 
Provinciale Staten stuurt. Gedeputeerde Staten stellen Provinciale Staten hierin voor om het 
scenario 'Toegangspoort van het Noorden' aan te wijzen als voorkeursalternatief. De 
belangrijkste motivatie hiervoor is dat goede verbindingen, ook door de lucht, belangrijk zijn 
voor het vestigingsklimaat voor bedrijven en daarmee ook voor de gewenste groei van de 
werkgelegenheid in de regio. Meer informatie kunt u lezen in het persbericht 16-150 
Openbaar vervoer Ontwikkelagenda Noord-Nederland 2025  
De provincie Drenthe heeft, samen met haar SNN partners, vervoerders, OV-bureau 
Groningen Drenthe, ProRail en consumentenorganisaties, een OV-Ontwikkelagenda 
opgesteld. De ontwikkelagenda geeft inzage in (de samenhang van) alle ambitieuze ov- en 
spoorprojecten in Noord Nederland. De ontwikkelagenda wordt ter kennisname aangeboden 
aan leden van Provinciale Staten. 
 
RTV Drenthe; herfinanciering en satelietverbinding 
RTV Drenthe heeft te maken met bezuinigingen. Daarom heeft het college van GS besloten 
een lopende lening van RTV Drenthe bij de provincie te herfinanciering. Hierdoor ontstaat bij 
RTV Drenthe wat meer financiële ruimte voor de redactie van de omroep. Een gevolg van de 
bezuinigingen zou het wegvallen van de uitzendingen via de satelliet zijn. Deze kan 
voorlopig in stand worden gehouden met een eenmalige bijdrage van € 67.000. In IPO 
verband wordt een lobby gevoerd om de bezuinigingen op de regionale omroepen terug te 
draaien. Provincie Staten worden hierover per brief geïnformeerd.  
 
Brief aan de minister van Economische Zaken over procesverloop advisering 
gaswinningsplan Diever  
Gedeputeerde Staten sturen samen met de gemeente Westerveld en het waterschap Drents 
Overijsselse Delta een brief aan de minister van Economische Zaken. Hierin uiten zij hun 
ontstemming over het verloop van de adviesprocedure voor het gaswinningsplan Diever. Zij 
stellen (aanvullend) advies te willen indienen vanwege de voorziene verdrievoudiging van de 
productiecapaciteit van het gasveld Diever. Zie voor meer informatie persbericht 16-1 51 
 
Verkoop werkschip MS Drenthe  
Gedeputeerde Staten hebben besloten om het werkschip, de MS Drenthe, te verkopen. Het 
schip is toe aan groot onderhoud. Het schip doet echter geen dienst meer voor de taken 
waarvoor het oorspronkelijk is aangeschaft. 
 
Revisie omgevingsvisie Drenthe  
Gedeputeerde Staten hebben besloten met het versturen van een brief waarin Provinciale 
Staten en gemeenten worden geïnformeerd over de revisie van de omgevingsvisie.  
 GS-besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -
besluiten  
 
GS-besluiten  
 
 
 
GS-besluiten  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Mededeling: 
Disclaimer. Deze publicatie geldt niet als een officiële bekendmaking in de zin van de Algemene wet 
bestuursrecht. Aan deze publicatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie, uitsluitend voor de media):   
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Bestuur, Communicatie en Concernzaken 
telefoonnummer (0592) 36 5005 (uitsluitend voor de media), e-mail: communicatie@drenthe.nl 
 Schriftelijke vragen ex artikel 41 RVO inzake betrokkenheid Rijwielsector bij Drenthe 
als fietsprovincie  
Gedeputeerde Staten hebben de vragen beantwoord die gesteld zijn door de PvdA fractie 
over de betrokkenheid van de Rijwielsector bij Drenthe als fietsprovincie . U kunt de 
antwoorden vinden op www.drentsparlement.nl . 
 
Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater  
Gedeputeerde Staten hebben ingestemd met de landelijke 'Intentieverklaring Delta-aanpak 
Zoetwater en Waterkwaliteit'. Zij mandateren gedeputeerde Staghouwer van de provincie 
Groningen en gedeputeerde Boerman van de provincie Overijssel om namens 
respectievelijk RBO-Noord en RBO Rijn-Oost de intentieverklaring op 16 november 2016 te 
tekenen.  
 
Intentieverklaring De Hondsrug UNESCO Global Geopark 
Op 15 november heeft Gedeputeerde Bijl namens de Intentieverklaring bij het Masterplan De 
Hondsrug UNESCO Global Geopark getekend. De provincie geeft hiermee aan dat zij achter 
het Masterplan staat en het van belang vindt de UNESCO-status voor de Hondsrug te 
behouden. 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre> 1 
 Provinciehuis 
 Westerbrink 1 
 Assen 
Assen, 22 november 2016 
Nummer: 16- 151 Postbus 122 
 9400 AC Assen 
 
 
 
Communicatie rondom gaswinning wederom onvoldoende 
Overheden sturen minister boze brief 
over gaswinning Wapse 
 
Bestuurders van de gemeente Westerveld en de provincie Drenthe 
zijn ontstemd over de gebrekkige en foutieve informatie rondom de 
verdrievoudiging van de voorgenomen gaswinning bij Wapse.  Dat 
laten zij weten in een brief aan minister Kamp van Economische 
Zaken (EZ). Bovendien voelen de overheden zich weinig serieus 
genomen in hun rol als wettelijk adviseur. 
 
Via de media moesten de lokale overheden vernemen dat Vermillion de 
gasproductie gaat ophogen van maximaal 480.000 Nm3 per dag naar 
maximaal 1.500.000 Nm3 per dag. Wethouder Van Schelven: Het ministerie 
van EZ heeft ons advies gevraagd op het oorspronkelijke winningsplan. Nu 
blijkt dat op het moment dat de adviesaanvraag naar ons gestuurd werd, al 
bekend was bij het ministerie, dat de aangevraagde productie aanzienlijk 
hoger is. Dat is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.”  
  
Het ministerie vraagt volgens de nieuwe mijnbouwwet advies aan 
gemeenten, provincie en waterschappen. "Voor dat wettelijke adviesrecht 
heeft de provincie jarenlang gestreden," zo zegt gedeputeerde Tjisse 
Stelpstra, "maar als dit de praktijk is, dan is de waarde van dat adviesrecht 
nog zwaar onder de maat," vervolgt hij.  
"Activiteiten in de ondergrond hebben vaak ingrijpende gevolgen. Het gaat 
om de belangen van onze mensen en onze omgeving. Daar willen wij de 
vinger aan de pols kunnen houden. Hoe kunnen wij adequaat advies 
uitbrengen als we niet te horen krijgen dat het plan al verouderd is? En 
 persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht persberi </pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre> 2 
erger nog, dat het ministerie het niet nodig acht om na zo'n wezenlijke 
verandering in de plannen de overheden opnieuw om advies te vragen. Als 
iemand je advies vraagt, wil je ook serieus genomen worden," aldus 
Stelpstra. 
 
In de brief doen de overheden een dringend beroep op de Minister om de 
adviesprocedure rondom winningsplannen te verbeteren, transparanter te 
zijn en volledige openheid van zaken te geven.  
 
 
 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie): Voor meer informatie kunt u contact opnemen 
met de persdienst van het team Communicatie,  Andrea Huisman  
telefoonnummer (0592) 365005 (uitsluitend voor de pers),  
e-mail: communica tie@drenthe.nl  
 persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht persberi </pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2016 15:04:33
F
rom  :  
T
S
ubject : FW: Provincie Drenthe: GS-besluitenlijst w eek 47 
A
ttachm ent : GS-besluitenlijst w eek 47 def.pdf;16-151-AH-brief EZ  rondom  gasw inning Wapse.pdf;
D
e provincie begint te bewegen in de goede richting.
 
snapt dit nog niet helemaal volgens mij.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 23 november 2016 11:17
A
an:
 
i   @assen.nl>; i   @drenthe.nl>;   . @tynaarlo.nl) . @tynaarlo.nl>; i  
.
.  . @GemeenteNoordenveld.nl>
O
nderwerp:
 
FW: Provincie Drenthe: GS-besluitenlijst week 47
 
C
ollega’s
 
D
it draagt dus niet bij in onze adviesprocedure
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 
V
an:
 
Communicatie [
m
ailto:Communicatie@drenthe.nl
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 22 november 2016 14:55
A
an:
 
Communicatie
O
nderwerp:
 
Provincie Drenthe: GS-besluitenlijst week 47 en twee persberichten
 
A
ssen, 22 nov ember 2016
 
h
ierbij ontv angt u v an de prov incie Drenthe de GS-besluitenlijst v an week 47 en twee persberichten. De onderwerpen zijn:
 
C
ollege van GS Drenthe kiest voor investeren in Groningen Airport Eelde
 
C
ommunicatie rondom gaswinning wederom onvoldoende
O
verheden sturen minister boze brief over gaswinning Wapse
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
C
ommunicatie
w
ww.prov incie.drenthe.nl
E
:
 
c
ommunicatie@drenthe.nl
 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
16.372
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Mededeling: 
Disclaimer. Deze publicatie geldt niet als een officiële bekendmaking in de zin van de Algemene wet 
bestuursrecht. Aan deze publicatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie, uitsluitend voor de media):   
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Bestuur, Communicatie en Concernzaken 
telefoonnummer (0592) 36 5005 (uitsluitend voor de media), e-mail: communicatie@drenthe.nl 
        Provinciehuis 
       Westerbrink 1 
       Assen 
Assen, 22 november 2016  
Week 47 
       Postbus 122 
       9400 AC Assen 
 
 
GS-besluiten  
 
Gedeputeerde Staten kiest voor in vesteren in Groningen Airport Eelde 
Investeren in Groningen Airport Eelde (GAE) biedt het beste perspectief voor Noord-
Nederland. Dat is de belangrijkste conclusie uit het voorstel over de toekomst van de 
Noordelijke luchthaven dat het Drentse college van Gedeputeerde Staten vandaag aan 
Provinciale Staten stuurt. Gedeputeerde Staten stellen Provinciale Staten hierin voor om het 
scenario 'Toegangspoort van het Noorden' aan te wijzen als voorkeursalternatief. De 
belangrijkste motivatie hiervoor is dat goede verbindingen, ook door de lucht, belangrijk zijn 
voor het vestigingsklimaat voor bedrijven en daarmee ook voor de gewenste groei van de 
werkgelegenheid in de regio. Meer informatie kunt u lezen in het persbericht 16-150 
Openbaar vervoer Ontwikkelagenda Noord-Nederland 2025  
De provincie Drenthe heeft, samen met haar SNN partners, vervoerders, OV-bureau 
Groningen Drenthe, ProRail en consumentenorganisaties, een OV-Ontwikkelagenda 
opgesteld. De ontwikkelagenda geeft inzage in (de samenhang van) alle ambitieuze ov- en 
spoorprojecten in Noord Nederland. De ontwikkelagenda wordt ter kennisname aangeboden 
aan leden van Provinciale Staten. 
 
RTV Drenthe; herfinanciering en satelietverbinding 
RTV Drenthe heeft te maken met bezuinigingen. Daarom heeft het college van GS besloten 
een lopende lening van RTV Drenthe bij de provincie te herfinanciering. Hierdoor ontstaat bij 
RTV Drenthe wat meer financiële ruimte voor de redactie van de omroep. Een gevolg van de 
bezuinigingen zou het wegvallen van de uitzendingen via de satelliet zijn. Deze kan 
voorlopig in stand worden gehouden met een eenmalige bijdrage van € 67.000. In IPO 
verband wordt een lobby gevoerd om de bezuinigingen op de regionale omroepen terug te 
draaien. Provincie Staten worden hierover per brief geïnformeerd.  
 
Brief aan de minister van Economische Zaken over procesverloop advisering 
gaswinningsplan Diever  
Gedeputeerde Staten sturen samen met de gemeente Westerveld en het waterschap Drents 
Overijsselse Delta een brief aan de minister van Economische Zaken. Hierin uiten zij hun 
ontstemming over het verloop van de adviesprocedure voor het gaswinningsplan Diever. Zij 
stellen (aanvullend) advies te willen indienen vanwege de voorziene verdrievoudiging van de 
productiecapaciteit van het gasveld Diever. Zie voor meer informatie persbericht 16-1 51 
 
Verkoop werkschip MS Drenthe  
Gedeputeerde Staten hebben besloten om het werkschip, de MS Drenthe, te verkopen. Het 
schip is toe aan groot onderhoud. Het schip doet echter geen dienst meer voor de taken 
waarvoor het oorspronkelijk is aangeschaft. 
 
Revisie omgevingsvisie Drenthe  
Gedeputeerde Staten hebben besloten met het versturen van een brief waarin Provinciale 
Staten en gemeenten worden geïnformeerd over de revisie van de omgevingsvisie.  
 GS-besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -besluiten GS -
besluiten  
 
GS-besluiten  
 
 
 
GS-besluiten  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Mededeling: 
Disclaimer. Deze publicatie geldt niet als een officiële bekendmaking in de zin van de Algemene wet 
bestuursrecht. Aan deze publicatie kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie, uitsluitend voor de media):   
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Bestuur, Communicatie en Concernzaken 
telefoonnummer (0592) 36 5005 (uitsluitend voor de media), e-mail: communicatie@drenthe.nl 
 Schriftelijke vragen ex artikel 41 RVO inzake betrokkenheid Rijwielsector bij Drenthe 
als fietsprovincie  
Gedeputeerde Staten hebben de vragen beantwoord die gesteld zijn door de PvdA fractie 
over de betrokkenheid van de Rijwielsector bij Drenthe als fietsprovincie . U kunt de 
antwoorden vinden op www.drentsparlement.nl . 
 
Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater  
Gedeputeerde Staten hebben ingestemd met de landelijke 'Intentieverklaring Delta-aanpak 
Zoetwater en Waterkwaliteit'. Zij mandateren gedeputeerde Staghouwer van de provincie 
Groningen en gedeputeerde Boerman van de provincie Overijssel om namens 
respectievelijk RBO-Noord en RBO Rijn-Oost de intentieverklaring op 16 november 2016 te 
tekenen.  
 
Intentieverklaring De Hondsrug UNESCO Global Geopark 
Op 15 november heeft Gedeputeerde Bijl namens de Intentieverklaring bij het Masterplan De 
Hondsrug UNESCO Global Geopark getekend. De provincie geeft hiermee aan dat zij achter 
het Masterplan staat en het van belang vindt de UNESCO-status voor de Hondsrug te 
behouden. 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre> 1 
 Provinciehuis 
 Westerbrink 1 
 Assen 
Assen, 22 november 2016 
Nummer: 16- 151 Postbus 122 
 9400 AC Assen 
 
 
 
Communicatie rondom gaswinning wederom onvoldoende 
Overheden sturen minister boze brief 
over gaswinning Wapse 
 
Bestuurders van de gemeente Westerveld en de provincie Drenthe 
zijn ontstemd over de gebrekkige en foutieve informatie rondom de 
verdrievoudiging van de voorgenomen gaswinning bij Wapse.  Dat 
laten zij weten in een brief aan minister Kamp van Economische 
Zaken (EZ). Bovendien voelen de overheden zich weinig serieus 
genomen in hun rol als wettelijk adviseur. 
 
Via de media moesten de lokale overheden vernemen dat Vermillion de 
gasproductie gaat ophogen van maximaal 480.000 Nm3 per dag naar 
maximaal 1.500.000 Nm3 per dag. Wethouder Van Schelven: Het ministerie 
van EZ heeft ons advies gevraagd op het oorspronkelijke winningsplan. Nu 
blijkt dat op het moment dat de adviesaanvraag naar ons gestuurd werd, al 
bekend was bij het ministerie, dat de aangevraagde productie aanzienlijk 
hoger is. Dat is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.”  
  
Het ministerie vraagt volgens de nieuwe mijnbouwwet advies aan 
gemeenten, provincie en waterschappen. "Voor dat wettelijke adviesrecht 
heeft de provincie jarenlang gestreden," zo zegt gedeputeerde Tjisse 
Stelpstra, "maar als dit de praktijk is, dan is de waarde van dat adviesrecht 
nog zwaar onder de maat," vervolgt hij.  
"Activiteiten in de ondergrond hebben vaak ingrijpende gevolgen. Het gaat 
om de belangen van onze mensen en onze omgeving. Daar willen wij de 
vinger aan de pols kunnen houden. Hoe kunnen wij adequaat advies 
uitbrengen als we niet te horen krijgen dat het plan al verouderd is? En 
 persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht persberi </pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> 2 
erger nog, dat het ministerie het niet nodig acht om na zo'n wezenlijke 
verandering in de plannen de overheden opnieuw om advies te vragen. Als 
iemand je advies vraagt, wil je ook serieus genomen worden," aldus 
Stelpstra. 
 
In de brief doen de overheden een dringend beroep op de Minister om de 
adviesprocedure rondom winningsplannen te verbeteren, transparanter te 
zijn en volledige openheid van zaken te geven.  
 
 
 
 
Noot voor de redactie (niet voor publicatie): Voor meer informatie kunt u contact opnemen 
met de persdienst van het team Communicatie,  Andrea Huisman  
telefoonnummer (0592) 365005 (uitsluitend voor de pers),  
e-mail: communica tie@drenthe.nl  
 persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht  persbericht persberi </pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Date : 2-12-2016 15:36:02
To : "    @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : FW: Reactie NAM op uw  verzoek tav gasw inning Assen-Noord
Attachm ent : im age001.png;im age004.jpg;
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: 
- l @shell.com
Verzonden: 
​2-​12-​2016 14:58
Aan: 
Marco Out
; 
@aaenhunze.nl
; 
bestuur@tynaarlo.nl
CC: 
 i
; 
  i
 
@tynaarlo.nl
; 
@aaenhunze.nl
; 
 
O
nderwerp: 
Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put Vries-10 en het Westerveld-
winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie gepubliceerd:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10
. Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien
ruimte ziet in het bestaande w
inningsplan Westerveld om winning uit NAM’s nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar
voor gebruik is gemaakt, op te starten. Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per mail geïnformeerd over ons voornemen
om de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse
verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit moment buigt over de gaswinning in uw
gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar luisterend, willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig
en juist te informeren over
·
         
uw standpunt,
·
         
de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
·
         
het proces rondom het nieuwe winningsplan,
·
         
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw gemeente krijgt, dat wij u graag de
mogelijkheid geven om het toekomstige winningsplan met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet
opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we samen verder kunnen, voldoen aan ieders
wensen.   neemt daarvoor contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden rondom gaswinning in Noord-
Drenthe, geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie over dit onderwerp mee.
 
Ik hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +     
    
E . l @shell.com
I www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.373
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Date : 2-12-2016 16:09:47
To : "   @assen.nl, " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl
Subject : FW: Reactie NAM op uw  verzoek tav gasw inning Assen-Noord
Attachm ent : im age001.png;im age004.jpg;
 
 i    i          
 
 
       
      -     
  i  
.
 
      
 ll          li  .
 
  
      
       
    l  l  
i
.
 
 
 i      i  
 
 l  
 i
  i
 
   
      
     i
 l   
 i :    
 
Van:
l @shell.com [mailto: i
l @shell.com] 
Verzonden:
 vrijdag 2 december 2016 14:58
Aan:
 m.out@assen.nl; Lambert, ; bestuur@tynaarlo.nl
CC:
Onderwerp:
 Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
 
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put Vries-10 en het Westerveld-
winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie gepubliceerd:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10
. Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien
ruimte ziet in het bestaande w
inningsplan Westerveld om winning uit NAM’s nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar
voor gebruik is gemaakt, op te starten. Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per mail geïnformeerd over ons voornemen
om de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse
verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit moment buigt over de gaswinning in uw
gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar luisterend, 
willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig
en juist te informeren over
·
         
uw standpunt,
·
         
de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
·
         
het proces rondom het nieuwe winningsplan,
·
         
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw gemeente krijgt, dat wij u graag de
mogelijkheid geven om 
het toekomstige winningsplan met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet
opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we samen verder kunnen, voldoen aan ieders
wensen.  
 neemt daarvoor contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden rondom gaswinning in Noord-
Drenthe, 
geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie 
over dit onderwerp mee.
 
Ik hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T     
    
E 
. ll @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
16.374
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre> 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Date : 20-1-2017 11:28:03
F
T
 
S
ubject : FW: Rem inder - Kennisnetw erk Diepe Ondergrond (m ijnbouw activiteiten/STRONG)
A
ttachm ent : RE: Mijnbouw activiteiten;
H
oi Allen,
 
O
pgelet, Dit overleg is nu a.s. donderdag gepland!
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 15:08
A
an:
 
  
O
nderwerp:
 
FW: Reminder - Kennisnetwerk Diepe Ondergrond (mijnbouwactiviteiten/STRONG)
 
 
,
 
Z
ie eerdere reacties vanuit de SDA gemeenten onderstaand (Tynaarlo en van mij ) en bijgaand (Assen).
I
k hoor wel graag of de afspraak doorgaat.
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
V
an:
 
 . 
l
@tynaarlo.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 27 oktober 2016 10:44
A
an:
 
 
O
nderwerp:
 
RE: Reminder - Kennisnetwerk Diepe Ondergrond (mijnbouwactiviteiten/STRONG)
 
 
          l               l  i
 
    i    l  i      i  
 
    l      
     .  i  i    i   n.
 
V
an:
 
i
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 27 oktober 2016 10:15
A
an:
 
    
@
assen.nl
@
G
emeenteNoordenveld.nl
@
GemeenteNoordenveld.nl
)
On
derwerp:
 FW: Reminder - Kennisnetwerk Diepe Ondergrond (mijnbouwactiviteiten/STRONG)
 
Hoi , allen,
 
Duidelijke taal van jouw .
 
    i    l       l    l            
 li            l        
 i     i
.
     .   
 
   i    l      li  i    
 l    
 
Misschien ook goed om dit in ons afstemmingoverleg overleg ( i  wilde volgens mij al iets plannen?!)  
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i
:    
 
Van:
  . . 
l . @tynaarlo.nl
] 
Ve
rzonden:
 donderdag 27 oktober 2016 9:36
Aan:
CC:
Onderwerp:
 RE: Reminder
 
Dag ,
 
     i            .      i   i   i    
    l      l  l  i   l       i  
     
l     l      l     i     
      ll         
l  l    l         l     
 
             i     
 
  i   i    i  l i    l  li  i     . I     i   i  i   i i    i
l   
 i i    .       .
16.375
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>    Met vriendelijke groet,    Beleidsadviseur Wonen en Ruimte  Gemeente Tynaarlo  Postbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoelgeplein 1 Vnes    tynaarlo.nl IT wwwtynaaro.n! @ komoeljeplein1    FB Gemeente Tynaarlo    sÂ ry naarto gaat voor groen! Denk na voordat u print...         Dit bericht en de event uele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke Inf ormatie bevatten en is daarom uitsluitend best ern voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap per abuis van oms heeft ontvangen, taat cht  dan aan de af zender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.    Al onze e-mmitberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garant ie dat gebruk van e-mail veilig is of dat het gebrulk van e-mail geschiedt zonder enige fout. De  gemeente Tynaarto is op gean enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek In det inhoud van dit e-mailbericht.    Van:    ‚nl    Verzonden: woensdag 26 oktober 2016 14:30  Aan: BERNNE@noorderzijlvest.nl'; MG assen.nt; MG enmen.n;  Onderwerp: Reminder    Beste collega's,    De geplande bijeenkomst op maandagmiddag 10 oktober jl. in Zwiggelte over kennisnetwerk mijnbouwactiviteiten is helaas niet door gegaan. Na wat wikken en  wegen hebben we besloten om de bijeenkomst om een paar redenen te annuleren.   Een aantal van juliie kan niet vertegenwoordigd zijn, dat is natuurlijk jammer. Zeker gezien de opgave waarvoor wij bijna allemaal aan de lat staan. Verder is het  van belang dat er voldoende commitment en aandacht is voor dit onderwerp op managementniveau.   We willen daarom eerst een gesprek organiseren tussen de betrokken managers/opdrachtgevers/teamleiders over wat ons te doen staat en wie wat kan bijdragen  aan de samenwerking.   Ik verzoek julie daarom naam en mailadres van jultie leidinggevende te mailen om een afspraak te plannen om hierover te spreken.   Graag ontvang ik die gegevens binnen een week.    Met vriendelijke groet,    Secretariaat Team Milieu, Bodem en Energie    SE drenthe.nl    Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kurmen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hune aarvaardt geen aansprakelijkheid woor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde    informatie.    Als u niet de bedoelde onnunger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afsender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.    DISCLAIMER:    dan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hurce aanvoardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateente    informatie.    Als u nier de bedoelde onnanger bent wilt 11 dan dit bericht en ieder aangehecht databestard verwijderen en de afender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    Date : 19-10-2016 12:12:44    From nn   To u  Subject : RE: Mijnbouwactiviteiten   Dag allemaal,    Voor ons is de actie zinloos. Binnen onze gemeenten ts er voldoende aandacht voor zowel ambtelijk als bestuurlijk  Deze actie is zeker niet afgesproken tijdens het bestuurlijk overleg afgelopen vrijdag. Dit was al eerder in gang gezet.  Maar er zijn ook gemeenten binnen het plan Westerveld die niet erg actief zijn. Volgens mij 1s de actie daarop gericht.  Wij voelen ons niet aangesproken toch”? Wij laten voldoende van ons zien horen. Het gaat ons ook het meeste aan.    Met vriendelijke groeten,    nn   Beleidsspecialist   Gemeente Assen  Noordersingel 33 | Assen  Postbus 30018 | 9400 RA | Assen    @assen.nl  website: www assen.nl    Van: EE @ zae nh enzen  Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 13:56   Aan: HEEE ty naarie.n'>   CC: BEN @ assen.ni>    Onderwerp: RE: Mijnbouwactiviteiten    Ik vind het op zich prima dat de provincie hierover contact heeft met onze managers.  Sterker misschien is deze acte wel afgesproken in het overleg van onze bestuurders afgelopen vrijdag (verslagje Er MD)  Zo niet dan dat erbij betrekken:    Kosten advisering winningsplannen  Steipstra ES CC Ds enithe is koploper t.a.v. ondergrond. Provincie heeft als eerste provincie een    visie op de ondergrond en heeft geologische kennis en expertise in huis.    Stelpstra wil graag samen optrekken bij adviesrol en dat provincie het voortouw hierin neemt.  Thema's in advies: Schade en communicatie zijn voor gemeenten belangrijke thema's  Stelpstra: Ook veiligheid meenemen.    Van: MN zo}  Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 13:04    Aan:  Onderwerp: RE: Mijnbouwactiviteiten    Dank  Werken ze daar nu volledig langs elkaar heen op het provinciehuis?  Verder lijkt een overleg met mijn leidinggevende me volstrekt zinloos en tijdverspilling. Aandacht en commitment voor dit thema rs bij ons zeker wel aanwezig.    Van: EES ©2aenhunze.n!)  Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 13:00    Aan: ÜÚÜÚRn  Onderwerp: RE: Mijnbouwactiviteiten    sere nn    Van Harte Gefeliciteerd  Wat vind jij er zelf van ?    Groeten EB    Van: Rozema, F.A. [mailto:F.Rozema@tynaarlo.nl]  Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 12:36  Aan: Thieme, Arne   Onderwerp: FW: Mijnbouwactiviteiten    Wat vindt jij hiervan?    Van: ee}   Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 10:44   Aan: BEN@ \dodelte.n!: BEM@roorderzijkvest.n; Massen: BME borger-odoorn.nf: WOcoevorden. nr Reem men.nf:  TEE @.dewoldenhoogeveen.n''; BO ricdendrenthe.nl', MG ogemeentenoordenveld.nl   Onderwerp: Mijnbouwactiviteiten</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>    Beste collega's,    De geplande bijeenkomst op maandagmiddag 10 oktober jl. in Zwiggelte  over kennisnetwerk mijnbouwactiviteiten is helaas niet door gegaan. Na  wat wikken en wegen hebben we besloten om de bijeenkomst om een  paar redenen te annuleren.   Een aantal van jullie kan niet vertegenwoordigd zijn, dat is natuurlijk  jammer. Zeker gezien de opgave waarvoor wij bijna allemaal aan de tat  staan. Verder is het van belang dat er voldoende commitment en  aandacht is voor dit onderwerp op managementniveau.   We willen daarom eerst een gesprek organiseren tussen de betrokken  managers/opdrachtgevers/teamleiders over wat ons te doen staat en wie  wat kan bijdragen aan de samenwerking.   Ik verzoek jullie daarom naam en maltadres van jullie leidinggevende te  mailen om een afspraak te plannen om hierover te spreken.   Graag ontvang ik die gegevens binnen een week.    Met vriendelijke groet,    a.  Secretariaat Team Milieu, Bodem en Energie  renthe.nl  DISCLAIMER:    Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehacht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemvente Aa en Phaze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde  Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht daabesand verwijderen en de ofender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.    DISCLAIMER:   Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand lainnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aunsprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde  informatie.   Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand vervijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.    Disclaimer  Aan de informatie in deze e-mail ep weder aangehecht datebestend kunnen geen rechten worden antltend De eo man is vertrausenyk ents Uetsruetnnd bestemd voor de geodressecurde De gemeente Assen dartveardt geen  aans prakelijkherd voor schade als gevolu var onjuistheden, gedateerde mntaarstie of von eeu onjwste en onvolledige verzending © untvangs! yan formate</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 08:29:06
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Gea Sm ith" G.Sm ith@assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: schaderegeling
G
oedemorgen,
 
 
    l .
I
k ga kijken of ik   of iemand anders van de Tcbb te pakken kan krijgen om te zeggen dat wij (Noord-Drenthe) graag het gesprek aangaan.
I
k neem aan dat, dat accoord is.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 21 november 2018 18:19
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: schaderegeling
 
B
este 
Z
ie onderstaand bericht.
 
  i     
H
eb daaropaangedrongen, zo mogelijk met de gezamenlijke gemeenten in winningsgebied Westerveld.
H
eb jouw naam genoemd.
H
et kan dus zijn dat hij je belt.
 
g
roet
 
 
V
an:
 
  
:
. . l @hetnet.nl
] 
V
e
rzonden:
 
woensdag 21 november 2018 18:17
A
an:
 
.
@planet.nl
@
gmail.com
.
.
@kpnplanet.nl
>
O
n
derwerp:
 
schaderegeling
 
B
este allemaal,
 
B
en zojuist gebeld door  l.
L
id TCBB.
Z
ij zijn bezig op verzoek van EZK met een uniforme schaderegeling.
D
e eerste concepten zijn klaar.
H
ij wil graag met een aantal betrokkenen in gesprek om te klankbor
d
e
n.
W
aaronder onze werkgroep.
I
k heb daar positief op gereageerd.
Z
al vermoedelijk in de eerste week van december zijn.
E
r komt nog een datum.
 
G
roet
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.376
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Date : 9-2-2018 08:16:55
F
r
T
S
ubject : FW: Scrum  Jaarstukken 2017 - Program m a 1 Wonen in Assen
A
ttachm ent :
j
v17_1_w onen.docx;jv17_fin_1_w onen_beleidsproductniveau.xlsx;jv17_indeling_scrum team s.doc;jv17_plaats_van_onderw erpen.docx;jv17_schrijf_en_taaltips.docx;jv17_schrijfw ijzer.docx;
G
oedemorgen,
 
W
illen jullie hier naar kijken en waar nodig input leveren?
 
kun jij vooral ook kijken naar RUD? Het onderwerp komt ook terug bij het kopje: Weerstandsvermogen.
I
k schrijf wel twee regels over het Winningsplan Westerveld.
 
A
lvast bedankt.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 8 februari 2018 17:43
A
an:
 
i
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Scrum Jaarstukken 2017 - Programma 1 Wonen in Assen
 
B
este collega’s,
 
C
onform de planning hierbij alle informatie voor de scrum Jaarstukken 2017. De scrumperiode is gesplitst in twee fasen:
 
F
ase 1: maandag 12 februari t/m donderdag 22 februari 2017
·
 
        
W
onen in Assen
·
 
        
W
erken in Assen
·
 
        
A
antrekkelijk Assen
·
 
        
V
astgoed en grondbedrijf
 
F
ase 2: maandag 5 maart t/m donderdag 15 maart 2017
·
 
        
M
eedoen in Assen
·
 
        
S
amen werken aan Assen 
·
 
        
B
edrijfsvoering
·
 
        
A
lgemeen financieel beleid
 
D
e samenstelling van de teams vind je in bijlage jv17_indeling_scrumteams. Per programma zijn hiervoor twee afspraken in jullie agenda's gepland.
D
e te gebruiken scrum-modellen in Word zijn toegevoegd. De vooraf met de portefeuillehouders afgestemde bestuurlijk relevante onderwerpen zijn reeds in deze modellen opgenomen.
D
e cijfers voor de eerste scrumfase zijn toegevoegd. De cijfers voor de tweede scrumfase worden donderdag 1 maart verstuurd.
 
M
et vriendelijke groet,
 
i
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt
g
een aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.377
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>    Naslag P&C documenten zie assenfinancieel.nl    Scrummodel Jaarstukken 2017  programma 1    Wonen in Assen         Programmasamenvatting    Tekst samenvatting    Highlights    ¥ Tekst  {Tekst  ¥ Tekst  v    Model jaarverslag 2017 pagina l van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>    1) Woningbouw en woonplan    Wat hebben we gedaan,    Wat willen we bereiken?    en wat is het resultaat?         We willen de groei van het woningaanbod faciliteren  en zetten in op stimuleren van de woonvraag.    We bieden zoveel mogelijk ruimte aan nieuwe initia-  tieven.    Waar nodig passen we regels aan of schaffen we ze  af.    We vinden het van belang dat onze huidige en toe-  komstige inwoners prettig wonen in Assen. Daarom  willen we een evenwichtig programma van bouw-  plannen op inbreidings- en uitbreidingslocaties en in-  zet op kwaliteitsverbeteringen in de bestaande wo-  ningvoorraad en woonomgeving.    We willen ons woonbeleid en onze afspraken met  woningcorporaties actualiseren.    Om onze groeiambitie en regionale afspraken te rea-  liseren, gaan we 300 woningen bouwen, gevarieerd  in aanbod en passend bij de vraag.    Regiovisie Groningen - Assen (RGA)    De samenwerking binnen het verband van de Regio-  visie Groningen-Assen wordt voortgezet. We onder-    schrijven de nieuwe koers naar een netwerkorganisa-    tie en een klein programmabureau. Daarbij zetten  wij het Economisch Platform met ondernemers en  kennisinstellingen voort. Wij stellen samen met de  stad Groningen de economische agenda op voor de  regio en zoeken aansluiting bij de Noordelijke Inno-  vatie Agenda (NIA).    In de Regio Groningen - Assen wordt het programma    Bereikbaarheid onveranderd voortgezet. In het kader    van het (rijks)programma Beter Benutten-vervolg  wordt intensief gewerkt aan ITS (intelligente trans-  portsystemen).    In het Beter Benutten 2 heeft Assen het project Min-  der Hinder Assen/Assen Slim Bereikbaar lopen.    Model jaarverslag 2017    Wonmgbouw    Tekst    Kloosterveen, uitbreiding [Fen [II]    Tekst    Umgevingswet 2017-2019    Tekst    Veemarktterrein    Tekst    Gaswinning Winningsplan Westerveld    Tekst    Tekst    pagina 2 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>    2) Openbare Ruimte    We streven naar een doelmatig ingerichte en ver- Avenda BOR  zorgde openbare ruimte. Dit levert een grote bij- Senda BE  drage aan de aantrekkelijkheid van de stad. Tekst    Wat hebben we gedaan,    en wat is het resultaat?            We gaan de budgetten voor het beheer van de open-  bare ruimte slimmer inzetten met specifieke aan-  dacht voor de technische kwaliteit, de beeldkwaliteit  en de binnenstad.    We blijven werken aan natuurontwikkeling.    Nieuwe ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan  van groene gebieden en water.    De FlorijnAs-projecten worden aangelegd met oog  voor het toekomstige beheer en onderhoud. De uit-  gangspunten daarbij zijn functionaliteit en doelmatig-  heid.         3) Bereikbaarheid, verkeer en vervoer    . . Wat hebben we gedaan,  Wat willen we bereiken? 8 8  en wat is het resultaat?    We garanderen de bereikbaarheid van Assen.         Publiek Vervoer (aanbesteding)  Met de uitvoering van het programma FiorijnAs is de Tekst  grootste (toekomstige) mobiliteitsopgave in de stad  opgelost.    Bij het openbaar vervoer richten wij ons op instand-  houding van een goede binnenstedelijke Openbaar  Vervoer-voorziening, al dan niet in combinatie met  een efficiënt doelgroepenvervoer.    Het fietsnetwerk in Assen is voor een groot deel op  orde. Onze inzet richt zich op het in stand houden er-  van. Daarnaast willen we de fietsbereikbaarheid van  Assen verbeteren.    Met de inzet van sensortechnologie kunnen we be-  staande infrastructuur beter benutten en hoeven we  minder nieuwe infrastructuur aan te leggen.    Groningen Airport Eelde (GAF)    Wij streven ernaar onze positie af als aandeelhouder  van Groningen Airport Eelde af te bouwen.    Model jaarverslag 2017 pagina 3 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>    4) Duurzaamheid    Wat hebben we gedaan,    Wat willen we bereiken?    We willen een ambitieuze, groene gemeente zijn, die  duurzaam ontwikkelt en bouwt en actief de toepas-  sing van onder andere zonne-energie stimuleert.    Energiebesparing en decentrale opwekking van ener-  gie is gericht op kwaliteitsverbetering van woningen  en het betaalbaar houden van de totale woonlasten.    Bij afval gaan we niet langer uit van afval, maar van  grondstoffen die steeds beter hergebruikt kunnen  worden.    Model jaarverslag 2017    en wat is het resultaat?         RUD Drenthe (kort samenvatten)  Tekst    Duurzaamheid (Zonneleningen, Energie-  transitie, Verduurzamen verlichting)    Tekst    pagina 4 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>    Indicatoren         Peiljaar Assen Drenthe Nedertand  Ziekenhuisopname nav verkeersongeval met motorvoertuig (%) 2015 8 6 8  Ziekenhuisopname nav vervoersongeval met fietser (%) 2015 11 9 9  Fijn huishoudelijk restafval (kg per inwoner) 2015 207 212 200  Hernieuwbare elektriciteit (%) 2016 0,3 42,6 12,6  Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen) 2014 3,6 2,9 6    Bron: Waarstaatjegemeente.nl, peildatum 18 januari 2018    Toelichting indicatoren  Tekst    Model jaarverslag 2017 pagina 5 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Model jaarverslag 2017   pagina 6 van 15 Financiën  
 
 
  
Wonen in Assen
Beleidsthema Primaire Begroting Realisatie Saldo 
begroting na wijziging 
lasten
Woningbouw/woonplan 1.497 1.736 1.548 187 
Openbare ruimte 10.229 10.564 11.200 -636 
Bereikbaarheid, verkeer en vervoer 295 1.602 450 1.152 
Duurzaamheid 4.337 5.108 5.573 -464 
Totaal lasten 16.358 19.010 18.770 239 
baten
Woningbouw/woonplan 1.424 1.424 2.938 1.514 
Openbare ruimte 8.262 8.262 8.467 205 
Bereikbaarheid, verkeer en vervoer 0 755 79 -676 
Duurzaamheid 8.571 8.841 8.697 -144 
Totaal baten 18.257 19.282 20.181 900 
Totaal saldo van baten en lasten 1.899 272 1.411 1.139 
mutaties in reserves
storting reserves 113 3.447 3.474 -27 
beschikking reserves 215 2.093 1.115 -978 
totaal mutaties in reserves 102 -1.354 -2.359 -1.005 
Resultaat 2.001 -1.082 -948 135 (bedragen * € 1.000) </pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>    Paragraaf 2  Weerstandsvermogen en risicobeheersing         Risicobedragen (bedragen * € 1.000)   2019 *) bedrag kans risicobedrag  Claim Omnia officierswoningen 3.400 0 3.400 10% 340  RUD 100 100 200 75% 150    In de tabel zijn de risicocijfers van juni 2017 opgenomen, deze graag actualiseren (bedragen *€ 1.000)    *) Kadernota Weerstandsvermogen: risico's met structurele gevolgen tellen mee voor twee jaren, beleid moet in twee  jaar bijgestuurd kunnen worden    bron cijfers: Uitkomsten risicosessie college - juni 2015    De bron van de tekst hieronder is de programmabegroting 2018. Deze graag actualiseren en als daar aanleiding toe is  aanvullen.    Officierswoningen   Het complex aan de Oranjestraat verkeert volgens de woningbouwcorporatie in een slechte bouwkundige staat en  heeft vochtproblemen. Er is gezocht naar mogelijkheden om het complex te slopen en over te gaan tot vervangende  nieuwbouw. Door het toekennen van de monumentenstatus aan de officierswoningen aan de Oranjestraat zijn deze  plannen niet meer voor de hand liggend. Er wordt gezamenlijk naar een oplossing gezocht.    Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD)    De vastgestelde bezuinigingstaakstelling van tien procent blijkt niet haalbaar. Het bestuurlijke proces hierover richting  deelnemers wordt gestart. De indicatie van de extra bijdrage van Assen is € 100.000 structureel.    Model jaarverslag 2017 pagina 7 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>    paragraaf 3    Onderhoud Kapitaalgoederen    [Brontekst in dit model komt uit programmabegroting 2017]    Algemeen    Inleiding  De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente bestaan uit wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze    kapitaalgoederen vergen onderhoud en worden geëxploiteerd. Deze paragraaf biedt inzicht in de beleidskaders voor  de instandhouding van de kapitaalgoederen.    Algemene beleidskaders   Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendom-  men en risico gestuurd beheer. Groot onderhoud gebeurt als er sprake is van een wettelijke verplichting, er bestuur-  lijke nalatigheid dreigt, de veiligheid naar algemene maatschappelijke maatstaven niet meer gewaarborgd is, als er  exploitatietekorten en/of kapitaalverlies dreigt of wanneer bij de uitvoering samengewerkt kan worden met andere  partijen of projecten.    Wij hebben in de notitie IBOR Assen (2010) de beeldkwaliteitsniveaus vastgesteld voor de verzorging van de Openbare  Ruimte (IBOR). In 2016 is het niveau verlaagd vanwege de bezuinigingen.    Beeldkwaliteit per gebied         Beeldkwaliteit 2017 TeV Bedrijven- Buitenge- Recreatief Representa- Verbinding-  Kloppend terreinen bied Groot groen tieve ont- en hoofd  hart, oude moeting routes  aah eae nay eae  centra ict   Groen B B C C C B B   Meubilair B B C C C B B   Reiniging A B B B B B B   Verharding B B C C C B B   Civiele Kunstwerken B B C Cc C B B    (hierin is A het hoogsteen D het laagste onderhoudsniveau)    Financiële Kaders    De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploi-  tatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt omdat onderhoud vroeg of laat altijd moet worden  uitgevoerd om kapitaalverlies te voorkomen. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer  kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd.    De hoogte van de budgetten is mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor hebben wij diverse beheer-  visies opgesteld waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. In het vervolg van dit  hoofdstuk is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd.    Model jaarverslag 2017 pagina 8 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Model jaarverslag 2017   pagina 9 van 15 Rioolbeheer en  waterzuivering  
 
Beleid  
In het Gemeentelijk Water - en Rioleringsplan Assen (GWRP 2013 -2018) hebben wij de gezamenlijke visie en ambities 
van de gemeente en de waterschappen vastgelegd op het gebied van water in relatie tot ruimtelijke ordening.  
Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning no-
dig. Daarbij kijken wij steeds vier jaar vooruit met een doorkijk naar de werkvoorraad daarna (vijf tot zes jaar). Wij m a-
ken een integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slij-
tage van de inrichting, maatschappelijke vragen en bijvoorbeeld functiewijzigingen. De planningen worden afgestemd 
op de FlorijnAs en wenspr ogramma’s van Gebiedsgericht Werken (GGW).  
Financiën  
De uitgaven met betrekking tot de riolering worden gedekt door inkomsten uit rioolrechten. De kosten van vervanging 
van rioleringen worden geactiveerd. Daarnaast is een onderhoudsvoorziening beschikbaar.  De geraamde stand van de 
voorziening is eind 2017 € 9,3 miljoen en is op een voldoende niveau.  
Afwijkingen en risico’s  
In het rioolbeheer voorzien wij geen afwijkingen in kwaliteitsniveau, financiën en/of risico’s door achterstallig onder-
houd en dergelijk e. De rioolheffing zal zich dan ook volgens het GWRP 2013 -2018 ontwikkelen. In het beheer van de 
waterwegen houden wij rekening met mogelijke afwijkingen wat betreft kwaliteitsniveau, financiën en/of risico’s. Rio-
len zijn op middellange termijn aan vervang ing toe. Dit kan tot een verhoging van de rioolheffing leiden.  
 
 
Groenbeheer  
 
Beleid  
De Groenstructuurvisie en Het Groene Frame zijn toetsingskaders voor de ontwikkeling van ruimtelijke plannen en de 
basis voor het ontwikkelen van groenplannen. Ook is de G roenstructuurvisie onze kapstok voor het opstellen van de 
Groenbeheervisie. Deze geeft algemene kaders voor het beheer van het openbaar groen en richtlijnen voor het dage-
lijks onderhoud. Verder staan hierin de uitgangspunten voor het opstellen van gebiedsg erichte beheerplannen. De 
kwaliteitsniveaus voor het beheer zijn door de raad vastgesteld.  
Ons Stedelijk Speelbeleidskader geeft de kaders en ambities weer voor het buitenspelen in Assen voor de lange ter-
mijn. Wij hebben in 2015 in het kader van de bezuini gingen het beleid rond de vervanging van speeltoestellen gewij-
zigd. Bij einde levensduur wordt het speeltoestel weggehaald en niet vervangen.  
Samen met burgers en instellingen houden we het onderhoudsniveau van ons buurtgroen op peil. De uitgangspunten 
voor de verzorging en de verzorgingsniveaus van de openbare ruimte zijn in de nota Integraal Beheer Openbare 
Ruimte vastgelegd.  
Financiën  
Het huidig budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Binnen de be-
heerbudge tten is geen ruimte voor het renoveren/vervangen van verouderd groen en uitbreiding van areaal.  
Afwijkingen en risico’s  
De uitwerking van de bezuinigingstaakstellingen heeft tot gevolg dat dat de verzorgingskwaliteit en technische kwali-
teit van de openbare  ruimte daalt. Daarnaast zijn riolen, wegen en groen op middellange termijn aan vervanging toe. 
In de komende jaren zal dan ook vaker een onvoorziene bijdrage uit de algemene middelen beschikbaar moeten wor-
den gesteld.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Model jaarverslag 2017   pagina 10 van 15 Begraven  
 
Beleid  
Onze doelen zijn het  zorgen voor kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de be-
graafcapaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen waar kostendekkend wordt begraven en het op peil 
houden van de bijdrage die de begraafplaatsen lever en aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet vol-
doen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en het padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoet aan 
de afgesproken IBOR -kwaliteitsniveaus. Er is een financiële meerjarenplanning opgesteld voor de toekomstige investe-
ringen voor de begraafplaatsen (onder andere herinrichtings - en ruimingsplan voor De Boskamp, herinrichting en her-
stel Zuider - en Noorderbegraafplaats).  
Afwijkingen en risico’s  
Het huidig budget is niet toereikend om regulier beh eer van de begraafplaatsen, de opstallen, hekwerken, administra-
tie, dienstverlening en planvorming te financieren. In 2013 is een overeenkomst met de Facultatieve Groep gesloten 
waaruit inkomsten naar de gemeente toe komen. Deze inkomsten zullen worden aan gewend om eerder genoemd 
tekort aan te vullen en waar mogelijk voor de uitvoering van plannen voor de Noorder - en Zuiderbegraafplaats en De 
Boskamp (ruimings - en inrichtingsplan).  
 
 
Wegbeheer  
 
Beleid  
Uitvoering van het planmatig dagelijks onderhoud vindt plaats op basis van beeldkwaliteitsniveaus en is met name 
gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien.  
Het groot en constructief onderhoud vindt plaats aan de hand van structureel uitgevoerde technische  inspecties, me-
tingen, visuele weginspecties en is gebaseerd op risico gestuurd beheer, op het behoud van de verkeersveiligheid en 
duurzaamheid (voorkomen kapitaalvernietiging).  
Bij de planning kijken wij vier jaar vooruit met een doorzicht naar de werkvoo rraad daarna. In 2009 hebben wij een 
integrale planning opgesteld voor 2010 -2020. Deze wordt continu afgestemd op het rioolvervangingsprogramma tot 
2019.  
Wij maken een integrale afweging van de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde levensd uur en slijtage van 
de inrichting, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planningen worden afgestemd op de FlorijnAs en Gebieds-
gericht Werken (GGW).  
Financiën  
De Nota wegbeheer geeft inzicht in de werkwijze en financiering van het dagelijks en groot onderhoud van de verhar-
dingen. De financiering van herinrichtingsprojecten door einde levensduur worden met ingang van 2017 niet meer 
direct ten laste gebracht van de reserve. De daarvoor beschikbare middelen zijn met ingang van 2017 opgenomen in 
de staat van activa (BBV -wijziging)., het meerjarenperspectief voor vervanging van rioleringen. Als er nog subsidies te 
verkrijgen zijn vragen we deze aan.  
Afwijkingen en risico’s  
Een integrale planning, afweging van projecten en het wegvallen van subsidies k an leiden tot een verhoogd veilig-
heidsrisico voor weggebruikers en beperking van de bereikbaarheid. Om de veiligheid van de weggebruiker en de 
functie van de weg te kunnen waarborgen zullen maatregelen genomen moeten worden. Hierdoor neemt de druk op 
de mi ddelen voor het dagelijks beheer toe. Door te werken aan het verbeteren van de efficiency willen we meer reali-
seren met de beperkte middelen.  
Door het beperkte budget als gevolg van de bezuinigingen en de toename van het areaal aan RO -projecten moeten we </pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Model jaarverslag 2017   pagina 11 van 15 grootonderhoudsprojecten heroverwegen en uitstellen. Hiernaast komen riolen en wegen en het groen aan het einde 
van hun levensduur waardoor vervanging op middellange termijn nodig is. In de komende jaren zal daarom vaker een 
onvoorziene bijdrage uit de alge mene middelen nodig zijn.  
 
 
Overige  Infrastructuur  
 
Beleid  
Onderhoud is met name gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het 
groot en technisch onderhoud vindt plaats aan de hand van technische metingen, visuele w eginspecties en is geba-
seerd op risico gestuurd beheer, op het behoud van de verkeersveiligheid en duurzaamheid (voorkomen kapitaalver-
nietiging).  
Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende plannin g nodig. 
Daarbij kijken wij steeds vier jaar vooruit met een doorkijk naar de werkvoorraad daarna (vijf tot zes jaar). Wij maken een 
integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slijtage van de 
inrichting, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planningen worden afgestemd op de FlorijnAs en wenspro-
gramma’s van Gebiedsgericht Werken (GGW).  
Financiën  
De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en financiering van het dagelijks onderhoud v an de overige infra-
structuur. In de productbegroting van overige infrastructuur zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levens-
duur opgenomen. De stand van de voorzieningen voor groot onderhoud en vervanging van onder andere kunstwerken 
en verkeersre gelingen is geactualiseerd en daarmee voor de komende jaren op niveau. Wij kiezen voor grootschalige 
vervanging van openbare verlichting. Hiervoor is budget beschikbaar gesteld.  
De geraamde stand van de voorziening voor kunstwerken is eind 2017 € 2,2 miljoen.  
Afwijkingen en risico’s  
Door het beperkte budget als gevolg van de bezuinigingen en de toename van het areaal voor RO -projecten moet 
groot onderhoud worden heroverwogen en/of uitgesteld. Als beheerder moeten we wel maatregelen nemen om de 
openbare  ruimte veilig te houden. Hierdoor neemt de druk op de middelen voor het dagelijks beheer toe. Dit kan be-
tekenen dat sommige werkzaamheden of vervangingsprojecten pas in een later stadium kunnen worden uitgevoerd. 
Tegelijkertijd werken we aan het verbetere n van de efficiency zodat we meer realiseren met de beperkte middelen. 
Riolen en wegen en het groen moeten op middellange termijn vervangen worden. In de komende jaren zal daarom 
vaker onvoorziene bijdrage uit de algemene middelen beschikbaar moeten worden  gesteld.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>    Budgetten onderhoud kapitaalgoederen         Tabel Budgetten onderhoud kapitaalgoederen (bedragen * € 1.000)  Realisatie Begroting Realisatie   lef: IOT le product 2016 2017 2017  Rioolbeheer Riolering beheer en onderhoud   Watergangen   Waterwegen   Totaal  Groenbeheer Plantsoenen    Bossen en natuurterreinen  Kinderboerderijen  Groenonderhoud recreatieterreinen  Speelterreinen    Totaal  Begraven Begraven  Maatschappelijk vastgoed  Wegen  Overige infrastructuur Bermen    Schoonhouden open-bare ruimte  Verkeersregelingen   Kunstwerken   Klein Straatmeubilair   Openbare verlichting   Totaal    Model jaarverslag 2017 pagina 12 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>    Tabel beleidsdocumenten    documentnaam    Uitvoeringsplan verhardingen   Beleidsplan openbare verlichting   Beheersplan kunstwerken   Beleidsplan graffiti en wildplakken   Beleids- en beheersplan verkeersregelinstallaties  Gemeentelijke Rioleringsplan Assen (GWRP 2013 2018)  Beheer van het openbaar vaarwater in Assen 2008 2013  Groenstructuurvisie   Groenbeheervisie   Beleidsnota Natuur-en Milieueducatie   Stedelijk Speelbeleidskader   Het Groene Frame   Beleidsnotitie begraafplaatsen   Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen  Inrichtings- en beheerplan De Boskamp   Beleidsnota historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraaf-  Contourennota vastgoed 2009-2013 TE    Programmamodel jaarverslag 2017    =   U   =   il   U   ht}  De   wu   Li]  >    2014  2008  2011  2011  2013  2013  2008  2006  2008  2009  2009    2006  2011  2011  2010  2009    overige infra    Bass    riolering    ss A    gebouwen         SE 5    pagina 13 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>    Paragraaf 06    Verbonden partijen    1 Groningen Airport Eelde nv, Eelde    ontvangst +    bijdrage -    eigen vermogen vreemd vermogen resultaat 2017         Doel    Bestuurlijk belang    Financieel belang  Ontwikkelingen    Veranderingen  in het belang    Uitoefening van het luchthavenbedrijf. Voornamelijk de aanleg, het onderhoud, de ontwikkeling, en  de exploitatie van het luchtvaartterrein, inclusief het verrichten van daaraan verbonden handelingen  van commerciële of financiële aard.    Aandeelhouder (10%) en lid raad van toezicht met Provincies Groningen en Drenthe en de gemeen-  ten Tynaarlo en Groningen.    Deelneming in kapitaal.    1 Regionaal Uitvoeringsorgaan Drenthe (RUD), GR. Assen    ontvangst +    bijdrage -    eigen vermogen vreemd vermogen resultaat 2017         Doel    Bestuurlijk belang  Financieel belang  Ontwikkelingen    Veranderingen  in het belang    Uitvoeren van milieutaken ten aanzien van bedrijven. Specialistisch advies op het gebied van bodem,  lucht, geluid, asbest en externe veiligheid, voor 12 Drentse gemeenten en de Provincie Drenthe.    Lid van AB en DB, besluiten worden genomen bij meerderheid van stemmen.    Jaarlijkse exploitatiebijdrage.    1 Regio Groningen-Assen 2030, GR zonder meer, Groningen    ontvangst +    bijdrage -    eigen vermogen vreemd vermogen resultaat 2017         Doel   Bestuurlijk belang  Financieel belang  Ontwikkelingen    Veranderingen  in het belang    Programmamodel jaarverslag 2017    Samenwerking ten behoeve van regio-ontwikkeling.  Deelname in convenant; lid van stuurgroep en DB.    Bijdrage in fonds/investering subsidie(s).    pagina 14 van 15</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Programma model jaarverslag 2017   pagina 15 van 15  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>    Programma's    Wonen in Assen    Werken in Assen    Jaarrekening 2017    Indeling teams en planning scrum    Deelnemers per programma    Jaarrekening 2017    Concern- Deelnemers scrumteam Advies/ondersteuning  managers BMA-fi  1: eerste adviseur  2: tweede adviseur  Frits Ligthart    Fred Hummel         Meedoen in Assen    Aantrekkelijk Assen    Samen werken aan  Asscn    Bedrijfsvoering    Fred Hummel    Fritz Ligthart    Fritz Ligthart    Judith Jansen         Vastgoed en  Grondbedrijf    Frits Ligthart         Algemeen  financieel beleid    Judith Jansen              De namen van de coördinerende beleidsregisseurs, teamleiders e.a. zijn onderstreept.</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre> 
Programma  Coördinerende beleidsregisseurs, teamleiders e.a. 
Wonen in Assen  
Werken in Assen  
Meedoen in Assen  
Aantrekkelijk Assen  
Samen werken aan Assen  
Bedrijfsvoering  
Vastgoed en grondbedrijf  
Algemeen financieel beleid  
 
 
 
 
  
Paragraaf  Adviseurs  
Lokale heffingen  
Weerstandsvermogen en risicobeheersing  
Onderhoud kapitaalgoederen  
Financiering  
Bedrijfsvoering  
Verbonden partijen  
Grondbeleid  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Plaats van onderwerpen in p&c-producten  
(vaker dan één keer vermelde onderwerpen  en cijfers ) 
 
 
Onderwerpen  
Hieronder volgt een opsomming van  onderwerpen die op meer dan één plaats in een p&c -product 
(begroting, voorjaarsnota, kaderbrief, najaarsnota, voortgangsnota en jaarrekening) aan de orde 
worden gesteld. Het is de bedoeling , dat ze voortaan uitsluitend op één plaats staan  en dus moeten 
we duidelijk afspreken waar (in welk programma) ze worden vermeld.  
De volgende onderwerpen zijn bekend:  
1. Parkeren  
- komt voor in drie programma’s Vastgoed, Aantrekkelijk  en Bedrijfsvoering . 
- voortaan  alleen in Aantrekkelijk (met in Aantrekkelijk ook een totaal financieel overzicht  van 
parkeren ). 
 
2. Psycholance  
- in najaarsnota 2017 vermeldin g in progr amma’s Aantrekkelijk  en Meedoen . 
- voortaan uitsluitend in progr. Meedoen ( want is inmiddels uitgedokterd beleid ), dus ook in 
Jaarrekening 2017 alleen in Meedoen . 
 
3. (ambtelijke) organisatie  
- vermeld in Samen  werken en Bedrijfsvoering . 
- voortaan uitsluitend vermelden in hoofdstuk Bedrijfsvoering . 
 
4. Samen  werken  
- Samenwerkingsverbanden en verbonden partijen staan nu in de programmamodellen bij de 
relevante budgetten . 
 
5. Vastgoed, Wonen & Werken  
- sommige onderwerpen vermeld in Vastgoed en ook in Wonen of Werken . 
- voortaan benoemen waar het onderwerp beleidsinhoudelijk thuishoort.  
Vastgoed gaat alleen over het beheer van de panden zelf.  
 
6. Statushouders  
- vermeld in de hoofdstukken Wonen, Werkgelegenheid en Meedoen (Wmo).  
- voortaan eenmalig vermelden in hoofdstuk Meedoen . 
 
7. Visie, uitvoeringsagenda  of kadernota  
- de termen w orden soms door elkaar gebruikt, hoewel ze verschillende betekenissen hebben.  
- voortaan aansluiten bij de terminologie die in de richting van de raad gebruikt wordt . 
 
8. Overheidsparticipatie  
- Opgenomen in programma Meedoen in Assen, als onderdeel van Mijn Buurt Assen . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Cijfers  
Andere doublure s betref fen niet de teksten, maar de cijfers. Soms worden in één p&c -product op 
verschillende plaatsen bij hetzelfde onderwerp niet dezelfde cijfers gebruikt.  Dit is lastig voor de 
lezers, leidt tot verwarring en is niet acceptabel.   
Voortaan zorg voor overeenstemming tussen de actuele cijfers in de teksten en de tabellen . 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>1 
 SCHRIJF - EN TAALTIPS  SCRUM JAARREKENING 2017  
 
De t otstandkoming van de teksten  
De programmamodellen worden , zoals bekend,  voorzien van beleidsmatige teksten .  
Tip. Let bij het schrijven van de teksten , vooral op het volgende:  
• soepel leesbare tekst.  
• bondigheid en compactheid.  
• heldere formulering.  
• uniformiteit (eenvormigheid/gelijkvormigheid) . 
• integraliteit  (geen d oublures /herhalingen).  
• consistentie (innerlijk same nhangend en niet tegenstrijdig).  
• bestuurlijk e relevantie  (bestuurlijke bruikbaarheid, zoals bestuurlijke argumenten).  
• SMART geformuleerd (zie hieronder).  
  
Schrijftips  
• schrijf gemakkelijk leesbare teksten.  
Voor wie schrijf je? Wat is je doelgroep? De tekst en moet en goed toegankelijk zijn voor een 
breed publiek, dat nog niet is ingevoerd in de materie . Ze zijn dus niet alleen  toegankelijk voor 
specialisten.  
• hoofdlijnen, compact en to-the-point.  
• per onderwerp maximaal 150 woorden, lieve r korter.  
• de teksten betreffen alleen het afgelopen jaar: 2017.  
• voorkom jargon/vaktaal.  
• actieve  stijl, tegenwoordige tijd . Dus: ‘ wij doen het volgende’  en niet ‘het volgende wordt 
gedaan ’. Hierbij wel meenemen, dat het voor het gevoel ook goed moet klink en (dus voorkomen, 
dat de tekst bijvoorbeeld stroef gaat klinken).  
• voorkom ouderwets taalgebruik. In de taalkalender van de gemeente Assen staan goede 
alternatieven voor uitdrukkingen als : ten aanzien va n, met betrekking tot, ten behoeve van , etc.  
Laat even weten als je over een taalkalender van Assen wilt beschikken!  
• het college rapport eert aan de raad in de wij -vorm. De combinatie Uw raad  gebruiken we niet 
meer.  
• beschrijf alles zo ‘SMART ’ mogelijk : Specifiek , Meetbaar , Acceptabel , Realiseerbaar , 
Tijdgebonden . 
• concentreer je in de tekst op wat specifiek voor Assen geldt, beperk de algemene informatie 
(bijvoorbeeld info over ge heel Nederland) zoveel mogelijk.  
• in het algemeen: vooral aandacht voor het concrete resultaat (in plaats van voor het proces )! 
• voeg een samenvatting toe in 150 tot  250 woorden  (dus geen samenvatting van 90 woorden  en 
evenmin van 370) . Gebruik geen kopjes: d oel is een samenvatting zonder  kopjes  boven de 
verschill ende alinea’s . 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>2 
 Spelling  
• telwoorden t/m 10: ( met letters ) voluit schrijven, groter dan tien als getal.  
• in principe: geen dubbele spaties. Wordt echter in de teksten ook rechts uitgelijnd, dan 
ontkomen we niet aan grotere en  kleinere spaties.  
• data: voluit schrijven. Dus 1 januari 2016 en niet  01/01/2016 of andere variaties.  
• afkortingen kun je de eerste keer voluit uitschrijven in de tekst met de afkorting tussen haakjes 
erachter . Begrippen en afkortingen vind je hier: http://assenbegroting.nl/afkortingen .  
Aanvul lingen kun je aan ons doorgeven.  
• ter bevordering van de uniformiteit:  
- aanhalingstekens: altijd enkelvoudig, dus '……' en niet "……..";  
- haakjes in de tekst: (   ), maar niet [  ]; 
• wel/geen hoofdletter?  
- collegeprogramma: altijd klein;  
- college van b en w: altijd klein;  
- titels van nota's e.d.: alleen aan het begin een hoo fdletter, geen aan halingstekens, geen 
cursivering.  
• gebruik je vorig jaar , zorg dan dat echt duidelijk is welk jaar bedoeld wordt.  
• geen ,- ,-- of ,00 achter een bedrag in euro’s: € 14 en niet € 14, -- of € 14, - of € 14,00;  
• het is € 53.000 en niet 5 3.000 euro.  
• schrijf cijfers onder de één miljoen in duizendtallen (zoals € 785.000), maar niet als een bedrag 
kleiner dan één miljoen (dus niet € 0,785 miljoen  of € 0,023 mil joen). € 1,785 miljoen is prima.  
• hoofdletters zoals: MBO HBO  moet zijn mbo hbo, BTW moet zijn btw, en het Kabinet  moet zijn 
het kabinet.  
• Het Rijk (dus met een hoofdletter ) is juist , maar samenstellingen zoals rijksbegroting, 
rijksmaatregel, rijksoverheid worden niet  met een hoofdletter geschreven.  
• standaard afkortingen in de tekst voluit:  
- dus:  Naar aanleiding van  en niet N.a.v.    
- geen mln . of mln, maar voluit miljoen  
Andere voorbeelden:  
- t.o.v.       ten opzichte van  
- e.e.a.       een en ander  
- o.a.       onder andere  
- zgn.       zogen aamd, zogenaamde  
- 2e helft      tweede helft   
- 4-tal       viertal  
- BBL-ers   medewerkers vanuit de Beroeps Begeleide Leerweg (BBL)  
- ministerie van BZK   Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties  
• bij twijfel over de juiste spelling  of het juiste woord : raadpleeg de Dikke van Dale.  
• woordkeuze:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>3 
 - prognosticeren   prognosticeerde, heeft geprognosticeerd  (= standaardtaal 
Nederland). Geen prognotiseren, prognostiseren  of progn ostikeren;  
• gebruik , als je je tekst helemaal af hebt , de ABC spelling - en grammaticac ontrole onder 
Controleren in je tekstverwerker  (Word) . Hiermee kun je met een kleine moeite heel wat 
onvolkomenheden uit je eerste versie halen . 
• maak desgewenst g ebruik van de mogelijkheid van Word om afkortingen voluit te sc hrijven en 
fouten te herstellen (zie functies Zoeken en Vervangen).  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
schrijf - en taaltips scrum Jaarrekening 2017 vMT 20180116  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>1 
 Schrijfwijzer  
Jaarrekening en jaar verslag 2017  
 
Drie b elangrijke aandachtspunten  
Ons doel is e en compact e en goed  toegankelijke Jaarrekening 2017  
Onze bedoeling is een compacte en gemakkelijk toegankelijke Jaarrekening 201 7 op te stellen. D us 
alleen doen wat noodzakelijk is : dat is een uitdaging ! Tip: ga na het schrijven je tekst screenen op wat 
weg kan en wat geen of nauw elijks toegevoegde waarde heeft en verwijder dat.  
Gelaagdheid/slimme opmaak  
De bedoeling is, dat de fina nciële verantwoording is gerelateerd aan de bijbehorende teksten (de 
beleids verantwoording ) en daar één op één op aansluit . In de tekst en moet je slim kunnen 
doorklikken (digitaal) naar onderliggende informatie of in het papieren document moet naar de 
bijlage verwijzen worden.  
In de scrum a lleen afstemming met de concernmanagers  
Maak de jaarrekening zo feitelijk mogelijk en ga niet sturen. I ngeval er nog keuzemogelijkheden zijn, 
kun je die voorleggen aan de  concernmanagers . Die zorgen voor het presenteren van keuzes in het 
besluitvormingsproces (zowel richting college , als richting GMT).   Streef t ijdens de scrumperiode dus 
geen afstemming na van de scrumteams met collegeleden buiten de concernmanagers om!  
 
Toelichting op het invullen van de modellen  
Hieronder volgt een toelichting op het invullen van de modellen, die voor de acht programma’s 
worden verspreid. Veel activiteiten in deze scrum zijn in eerde re scrumsessie s ook al gedaan en 
zullen de geoefende scrumdeelnemers bekend voorkomen. Enkele activiteiten zijn nieuw en in deze 
scrum dus voor het eerst aanwezig.  Die vergen de eerste keer extra aandacht.  
 
1. Brondocumenten  
Bovenaan in het scrummodel van je programma tref je de link aan waarmee je door kunt klikken naar 
de landingspagina met bestanden die je programma betreffen: Begroting 2017 , Voorjaarsnota en 
Najaar snota 201 7. Ook vind je er de voor je programma relevante paragrafen.  
 
2. Programmasamenvatting  
Schrijf een samenvatting van 150 à 250 woorden van je programma, als je alle onderstaande 
opdrachten hebt afgerond.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>2 
 3. Overzicht v erdeling lasten en baten  
Dit overzicht staat voor het eerst in de jaarrekening en is dus nieuw: de baten en de lasten 
van je programma in 201 7 komen hier te staan. De scrumteams hoeven hier niets in te 
vullen, de cijfers worden aan het eind van de scrum door financieel adviseurs ingevuld . 
 
4. Programmateksten  
In de begroting staan steeds drie vragen centraal:  
a) Wat willen we bereiken?  
b) Wat gaan we daarvoor doen?  
c) Wat gaat het kosten?  
Toegepast op de jaarrekening luiden de ze vragen:  
a) Wat wilden we bereiken?  
b) Wat hebben we daarvoor gedaan en wat is het resultaat?  
c) Wat heeft het gekost?  
In de p rogrammateksten staan twee kolommen ( een blad met cijfers  volgt hieronder in 3. “Wat heeft 
het gekost?” ). In de linker kolom staat de vraag: ‘wat wil len we bereiken? ’en i n de re chter kolom 
staan twee vragen: ‘ wat hebben we daarvoor gedaan en wat is het resultaat? ’. 
De tekst in de linker  kolom is ontleend aan de Begroting 201 7 en betreft wat we van plan waren te 
gaan doen. De rechter kolom is leeg: hier kun je als scrumteam verslag doen over de act iviteiten en 
verrichtingen in 201 7. De teksten links en rechts horen inhoudelijk bij elkaar.  
Wil je weten wat we in de begroting van vorig jaar hebben vermeld over wat we in 201 7 van plan 
waren te gaan doen? Kijk dan in de Begroting 201 7 in de rechter kolo m (hiervoor kun je de link bij je 
brondocumenten gebruiken) . Daar worden de plannen voor 201 7 opgesomd. Die kun je als basis 
voor je eigen verslag gebruiken.  
Behalve ruimte voor je eigen verslag staan in de rechter kolom de be stuurlijk relevante onderwerpe n 
opgesomd.  Deze onderwerpen moeten in elk geval in de tekst voor 201 7 aandacht krijgen .  Er is dus 
nadrukkelijk ruimte voor jullie eigen inbreng en de bestuurlijk relevante onderwerpen.  
Onze bedoeling  is, dat deze teksten zoveel mogelijk worden versmart. Zoals bekend: SMART = 
Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realiseerbaar en Tijdgebonden . Willen jullie daarom de tekst in de 
rechter kolom VERSMARTEN ?  
 
5. ‘Usual suspects’ in p&c -producten  
Usual suspects: v aker dan één keer vermelde onderwerpen en cij fers. 
 
Onderwerpen  
Hieronder volgt een opsomming van onderwerpen die op meer dan één plaats in een p&c -product 
(begroting, voorjaarsnota, kaderbrief, najaarsnota, voortgangsnota en jaarrekening) aan de orde 
worden gesteld. Het is de bedoeling, dat ze voortaan uitsluitend op één plaats staan en dus moeten 
we duidelijk afspreken waar (in welk programma) ze worden vermeld.  
De volgende onderwerpen zijn bekend:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>3 
 1. Parkeren  
- komt voor in drie programma’s Vastgoed, Aantrekkelijk en Bedrijfsvoering.  
- voortaan alleen in Aantrekkelijk (met  in Aantrekkelijk ook een totaal financieel overzicht  
van parkeren ). 
 
2. Psycholance  
- in najaarsnota 2017 vermelding in programma’s Aantrekkelijk  en Meedoen.  
- voortaan uitsluitend in progr. Meedoen (want is inmiddels uitgedokterd beleid ), dus ook in 
Jaarrekeni ng 2017 alleen in Meedoen . 
 
3. (ambtelijke) organisatie  
- vermeld in Samen  werken en Bedrijfsvoering . 
- voor taan uitsluitend vermelden in hoofdstuk Bedrijfsvoering . 
 
4. Samen werken  
- voortaan samenwerkingsverbanden onderbrengen bij de relevante budgetten.  
 
5. Vastgoed, Wonen & Werken  
- sommige onderwerpen vermeld in Vastgoed en ook in Wonen of Werken.  
- voortaan benoemen waar het onderwerp beleidsinhoudelijk thuishoort.  
Vastgoed gaat alleen over het beheer van de panden zelf.  
 
6. Statushouders  
- vermeld in de hoofdstukken Wonen, Werkgelegenheid en Meedoen (Wmo).  
- voortaan eenmalig vermelden in hoofdstuk Meedoen . 
 
7. Visie, uitvoeringsagenda  of kadernota  
- de termen worden soms door elkaar gebruikt, hoewel ze verschillende betekenissen hebben.  
- voortaan aansluiten bij de terminologie die in de richting van de raad gebruikt wordt.  
 
8. Overheidsparticipatie  
- voortaan niet vermelden bij Bedrijfsvoering, alleen bij Samen  werk en. 
 
Cijfers  
Andere doublures betreffen niet de teksten, maar de cijfers. Soms worden in één p&c -product op 
verschillende plaatsen bij hetzelfde onderwerp niet dezelfde cijfers gebruikt. Dit is lastig voor de 
lezers, leidt tot verwarring en is niet acceptabel.  
Voortaa n zorg voor overeenstemming tussen de actuele cijfers in de teksten en de tabellen . 
 
6. Wat heeft het gekost?  
Deze tabel bevat de definitieve cijfers over 201 7. Die zijn de basis voor de financiële verantwoording. 
De programmateksten eerder in het programma en de bedragen onder hetzelfde beleidsthema in 
deze tabel horen bij elkaar. Het is dus niet de bedoeling dat je [delen van] de teksten in de kolommen 
gaat verplaatsen, want dan horen kosten en toelichting niet meer bij elkaar.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>4 
 7. Financiële analyse van grote afwijkingen (dus op hoofdlijnen)  
We hebben hard gewerkt  aan de volledigheid en juistheid van de cijfers: 95% is volledig. Ingeval er 
toch iets ontbreekt, is dat vermeld in de begeleidende mail onder de tabel.   
Geef de indruk van je scrumteam weer: zitten alle ingrediënten erin? Analyseer hier d e grote 
financiële afwijkingen  (dat wil zeggen: afwijkingen groter dan  € 25.000) en analyseer ze op 
hoofdlijnen. Geef verklaringen  die bestuurlijk relevant zijn.  
 
8. Tabel bezuinigingen  
In deze tabel staan de geplande bezuinigingen voor de onderwerpen in dit programma vermeld. De 
doelstellingen zijn reeds ingevuld. Licht in deze tabel de stand van zaken van de bezuinigingen toe.  
 
9. Aanlevering informatie voor de paragrafen  
Ook dit keer  halen we  de inhoud voor vier paragra fen in de scrum op . Het gaat dan om de 
paragrafen Weerstandsvermogen  en risicobeheersing , Verbonden partijen , Onderhoud 
kapitaalgoederen  en Bedrijfsvoering . Ter toelichting het volgende.  
 
Weerstandsvermogen en risico behe ersing  
Onder de bedragen en percentages staan  teksten , waarin de risico’s uit de begroting worden 
beschreven. Als scrumteam dien je d e teksten te gaan actualiseren en aan te vullen bij nieuwe 
risico’s.  
 
Verbonden partijen  
De voor dit programma relevante verbonden partijen zijn hier opgenomen. Vul in de overzichten de 
gegevens in, die van de verbonden p artijen moeten worden geregistreerd.  Onder ‘Ontwikkelingen’ 
kun je desgewenst verslag doen van d e ontwikkelingen in 201 7. Zorg ervoor dat bij de 
tussenoplevering alle verbonden partijen er in staan!  
 
Onderhoud kapitaalgoederen  
In sommige modellen komt de rubriek Onderhoud kapitaalgoederen voor. De gevraagde getallen 
moeten hier worden ingevuld en de begrotingstekst moet worden geactualiseerd.  
 
Bedri jfsvoering  
Deze paragraaf is gekoppeld aan het programma Bedrijfsvoering.  
 
Contactpersonen  van BMA -Fi voor de paragrafen : 
Weerstandsvermogen en risicobeheersing   Abel Bakker  
Verbonden partijen      Stefan Hasselman  </pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>5 
 Onderhoud kapitaalgoederen     Fred Alting  
Bedrijfsvoering       Jan Hennipman  
Financiering       Eddie Valk en Fred Alting  
Lokale heffingen      Eddie Valk en Fred Alting  
 
10. Afbeeldingen, beleidsdocumenten en verwijzingen  
 
Afbeeldingen  
Communicatie zal per programma twee afbeeldingen aan leveren , die bij voorkeur betrekking hebben 
op de in de lijst genoemde bestuurlijk relevante onderwerpen  in 201 7.  
Verzoek  
Bij deze het verzoek aan jullie om het programmaonderdeel ' Verdieping en links ' in je eigen 
programma te controleren.  
Willen jullie controle ren of alle verwijzingen nog actueel zijn? Wellicht kunnen er verwijzingen voor 
de Jaarrekening 2017 worden geschrapt, omdat ze niet meer actueel zijn. Of zijn er voor de nieuwe 
jaarrekening aanvullingen, die kunnen worden vermeld. Geef indien mogelijk ook  de url (link) naar de 
betreffende beleidsdocumenten door.   
Ter toelichting  
We plaatsen liever niet de documenten zelf op de website, dat kan wel, maar we kunnen beter 
'linken'  naar de plek waar het document al online te vinden is en ook 'thuishoort ' (bijv oorbeeld op 
https://gemeenteraad.assen.nl  of http://wetten.overheid.nl ). 
Ook links naar andere relevante url's kun je doorgeven. Links naar bijv oorbeeld filmpjes (van high 
lights), illustraties, presentaties, geluidsfragmenten et cetera kunnen ter verlevendiging en als 
achtergrondinformatie onder 'Verdieping en links'  worden opgenomen.  
De URL’s  
De url van Verdieping en links  van de acht programma´ s vind je hier:   
 https://jaarrekening2017.assenfinancieel.nl  
 
 
 
Schrijfwijzer Jaarrek ening en -verslag 201 7 vMT  20180116  </pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Date : 9-5-2018 10:33:30
F
T
S
ubject : FW: SPOED: annotatie tbv bestuurlijk platform  gem eenten m et kleine gasvelden
A
ttachm ent : 20180509 agenda bestuurlijk platform .docx;Evaluatie van adviesrecht Winningsplannen kleine velden (zonder bijlagen) (2).pdf;20180507 aanpak
b
estuurlijk platform .docx;20180507 Deelnem erslijst.docx;im age001.png;
 
 
V
an:
 
   
V
erzonden:
 
woensdag 9 mei 2018 10:16
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
SPOED: annotatie tbv bestuurlijk platform gemeenten met kleine gasvelden
U
rgentie:
 
Hoog
 
H
 
M
arco heeft vanavond om 17.30 uur genoemd overleg en vraagt of jij nog een kleine annotatie aan kunt leveren.
S
tukken gaan hierbij.
 
B
edankt alvast.
 
H
artelijke groet,
 
 
  | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
(
 
*
 .
@assen.nl
 
A
a
nwezig op: ma t/m do
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.378
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Agenda  
Bestuurlijk platform ondergrond, klimaat en energie  
9 mei 18.00 – 20.00 uur  
(voor broodjes wordt gezorgd)  
 
Locatie  
(LET OP : locatie is gewijzigd ):  
Nieuwe Buitensocië teit 
Stationsplein 1, 8011 CW Zwolle  
(tegenover Wientjes)  
 
 
Agenda:  
1. Opening en mededelingen  
2. Brief aan de Tweede Kamer: presentatie (Ministerie van EZK)  
3. Het verhaal van Twente: presentatie (regio Twente; Erik Volmerink)  
4. Aanpak bestuurlijk platform ondergrond, energie en klimaat: bijlage  
5. Ronde langs de gemeenten  
6. Vervolgafspraken en afronding  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>         Evaluatie Adviesrecht Winningsplannen  kleine gasvelden    Versie 1.0    Datum 7 november 2017  Status Definitief</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 2 van 20 
 Colofon 
Projectnummer  111863/02  
Versienummer  1.0 
Contactpersoon   
projectleider  
M  
@rvo.nl  
Directie Nationale Programma's | Team Gebied en 
Ruimtelijke  Ontwikkeling  
Croeselaan 15 | 3521 BJ  Utrecht  
Postbus 8242 | 3503 RE Utrecht  
Auteurs   
 
  
  
  
  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 3 van 20 
 Inhoud 
Colofon —2 
1 Inleiding —4 
2 Aanpak —5 
3 Verwachtingenmanagement —6 
4 Omgevingsmanagement —7 
4.1 Samenbinden van belanghebbenden —7 
4.2 Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk —7 
4.3 Transparantie en vertrouwen —8 
4.4 Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid —10 
4.5 Maatwerk —10 
5 Kennis en ervaring —11 
5.1 Informatie van het ministerie en de initiatiefnemer —11 
5.2 SodM- en Tcbb advies —12 
5.3 Ervaringen van andere organisaties —12 
5.4 Samenwerking met de regionale partners —12 
5.5 Het inzetten van omgevingsdiensten —13 
5.6 Het inhuren van (contra)expertise —13 
6 Planning en proces —14 
7 Praktische zaken —15 
7.1 Vertrouwelijkheid en openbaarheid —15 
7.2 Kosten —15 
7.3 Overige mijnbouwactiviteiten —15 
8 Overzicht van de aanbevelingen —17 
8.1 Voor de initiatiefnemer —17 
8.2 Voor het ministerie —17 
8.3 Voor de decentrale overheden —19 
9 Ten slotte —20 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 4 van 20 
 1 Inleiding 
Per 1 januari 2017 is de Mijnbouwwet veranderd en worden gemeenten, provincies 
en waterschappen o.a. in de gelegenheid gesteld om advies uit te brengen over de 
instemming van de minister met winningsplannen. Voor zowel het ministerie als de 
betrokken overheden is het nog zoeken naar een zodanige invulling van de 
adviesrol, dat deze optimaal bijdraagt aan een goed onderbouwde besluitvorming 
door de minister. De eerste winningsplannen hebben nu de adviesprocedure 
doorlopen. De ervaringen vanuit deze procedures kunnen leerzaam zijn voor zowel 
het ministerie als gemeenten, provincies en waterschappen.  
 
Het ministerie van  Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft om die reden aan 
RVO.nl gevraagd om met een aantal partijen te gaan praten om hun ervaringen tot 
nu toe te inventariseren. Dit met als doel om EZK te informeren over de bevindingen 
en waar nodig aanbevelingen te doen aan zowel EZK als de overige betrokken 
partijen over het proces. 
 
In deze rapportage doen we verslag van onze bevindingen en delen we onze 
conclusies. In hoofdstuk twee beschrijven we de aanpak, waarbij we verwijzen naar 
de verslagen van de gevoerde gesprekken, die als bijlagen zijn bijgevoegd. 
 
De gesprekken geven ons aanleiding tot een aantal constateringen, die we in de 
hoofdstukken 3 tot en met 7 hebben weergegeven. Aan onze constateringen hebben 
we zo veel mogelijk aanbevelingen verbonden voor de bij het adviesproces 
betrokken partijen.  
 
De aanbevelingen hebben we in hoofdstuk 8 gegroepeerd naar acties voor de 
initiatiefnemers, het ministerie en vervolgens de decentrale overheden.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 5 van 20 
 2 Aanpak 
In overleg met EZK is een selectie gemaakt van winningsplannen waar de 
procedurestap van adviesaanvraag heeft plaatsgevonden. 
Dit heeft geleid tot een selectie van de volgende 3 projecten 
- Winningsplan Oudendijk 
- Winningsplan Slootdorp 
- Winningsplan Westerveld 
Daarnaast is gesproken met provincie Noord-Brabant omdat ze bezig zijn om een 
werkwijze te ontwikkelen voor de provincies bij het doorlopen van de procedure bij 
mijnbouwactiviteiten. 
 
De betrokken provincies, waterschappen en gemeenten zijn benaderd voor een 
gesprek. De bereidheid om deel te nemen aan het gesprek was groot. Dit heeft per 
winningsplan geleid tot een evaluatiegesprek met de betrokken partijen en 2 
bilaterale gesprekken met betrokkenen die niet aanwezig konden zijn bij het 
gesprek. 
 
Ter voorbereiding van het gesprek heeft RVO beknopt het dossier bekeken en een 
gesprek gehad met , de projectleider winningsplannen bij het 
ministerie van Economische Zaken.  
De uitnodiging aan de deelnemers van het gesprek bevatte onder meer een agenda. 
Van het gesprek is een verslag gemaakt en deze is definitief gemaakt na accordering 
door de deelnemers. 
 
Voor provincies, gemeenten en waterschappen is het de eerste keer dat ze een 
adviesaanvraag voor een winningsplan in behandeling hebben genomen. Door de 
partijen wordt daarmee verschillend omgegaan: 
1) Er zijn partijen die geen advies hebben uitgebracht, omdat ze inhoudelijk 
geen op- en aanmerkingen hebben op het plan, door het vertrouwen dat 
EZK / SodM het winningsplan goed kan beoordelen en/of omdat ze 
onvoldoende inhoudelijke expertise hebben om een advies op te stellen. 
2) Er zijn partijen die reageren, niet omdat ze inhoudelijk aanvullingen hebben, 
maar om een politiek statement te maken 
3) Er zijn partijen die gereageerd hebben omdat ze met inhoudelijke vragen / 
zorgen zitten, dit in een aantal gevallen gevoed door onduidelijkheden / 
slordigheden in winningsplan. 
4) Combinatie van punt 2 en 3. 
 
Een overleg tussen EZK en provincies, gemeenten en waterschappen over deze 
evaluatie en inhoudelijk de adviezen wordt op prijs gesteld. Dit met name om in een 
vervolgprocedure een betere inschatting te kunnen maken welke 
opmerkingen/adviezen effectief zijn en de wijze van afstemming tussen EZ en de 
decentrale overheden te verbeteren. 
 
In de volgende hoofdstukken wordt, op basis van de gesprekken, een analyse 
gegeven van de uitkomsten en aanbevelingen gedaan voor het vervolg. 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Verwachtingenmanagement    De goedkeuring van een (wijziging van een) winningsplan is één van de laatste  stappen in de besluitvorming rond het winnen van delfstoffen in een gebied. Het  besluit, dat er winning kan plaatsvinden is dan eigenlijk al genomen, het gaat dan  met name om de wijze waarop. Dat beperkt de speelruimte in de advisering  aanzienlijk. Dat knelt, met name als de gemeente en provincie bij de besluitvorming  over de winningsvergunning niet of al lang geleden betrokken zijn.    In de mijnbouwwet is geen nadere invulling gegeven waar het advies van de  decentrale overheden betrekking op kan hebben. Wel zijn er voor de minister  kaders, waarbinnen het winningsplan moet worden beoordeeld verbinden: de  afwegingsruimte in de Mijnbouwwet bevat redenen van het belang van veiligheid  voor omwonenden en schade aan gebouwen, het planmatig beheer van delfstoffen  en nadelige gevolgen voor het milieu en voor de natuur. In de EZ-brief met de  adviesaanvraag is dit inmiddels scherper geformuleerd. De provincies kijken  inhoudelijk met name naar effecten op drinkwater en natuur. De waterschappen  kijken naar de effecten op waterveiligheid (waterkeringen), waterkwantiteit en  waterkwaliteit. Voor de gemeente is het toetsingskader het meest lastige en wordt  grotendeels bepaald door het effect/risico van de gaswinning voor de bewoners.    De minister vraagt advies aan de colleges van B en W‚ Gedeputeerde Staten en de  dagelijkse besturen van de waterschappen. Daarmee is de advisering een  bestuurlijk/politieke aangelegenheid geworden: de lokale en regionale besturen  moeten zich politiek verantwoorden over het uitgebrachte advies, de minister over  de wijze waarop hij met dit advies omgaat. Daarmee heeft de advisering een ander  karakter dan de technische adviezen van de SodM en de Tccb. De advisering van de  provincies en de gemeenten heeft naast een inhoudelijke component ook veelal een  politiek/bestuurlijke component. Dit komt vooral aan de orde in de adviezen in  gebieden, waar de maatschappelijke weerstand tegen winning en de ongerustheid  over de gevolgen groot is.    Met name gemeenten nemen het maatschappelijk gevoel van onveiligheid mee in  haar advies, ook al sluit dit niet direct aan op de gronden die weigeren van of het  verbinden van voorwaarden aan de instemming met het winningsplan mogelijk  maken. De decentrale overheden vinden dat de minister in zijn besluit aan moet  geven hoe en in welke mate hij ook de subjectieve gevoelens van onveiligheid mee  laat wegen in de goedkeuring van het winningsplan en de daaraan te verbinden  voorwaarden.   Aanbevelingen   Voor de decentrale overheden:   e Maak in het (gemeentelijk en provinciaal) advies duidelijk onderscheid tussen  enerzijds de technisch/inhoudelijke aspecten (aanvulling op de gegevens, de  gehanteerde uitgangspunten, de interpretatie van de conclusies, effectiviteit  van de voorgestelde beheersmaatregelen) en de bestuurlijke beoordeling van  veiligheid en risico’s, mede in relatie tot de gevoelens die door het    winningsplan worden opgeroepen.  Laat zowel de inhoudelijk/technische reacties als de bestuurlijke beoordeling  vergezeld gaan van duidelijke voorstellen met betrekking tot aanpassing van  het winningsplan of de daaraan te verbinden voorwaarden.  Voor het ministerie:  e De minister motiveert of en in welke mate hij ook subjectieve gevoelens van  onveiligheid laat meewegen in zijn besluit.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>    4.1    4.2    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Omgevingsmanagement    De minister heeft in een brief aan de Tweede Kamer uitgangspunten geformuleerd  voor het omgevingsmanagement rond energieprojecten (Kamerstuk 31239, nr.  211). In de gesprekken vragen de decentrale overheden aandacht om dit in zowel  het formele als het informele traject beter te ontwikkelen.   De uitgangspunten voor het omgevingsmanagement komen het beste tot hun recht,  als deze al vanaf het begin af aan bij een energieproject door zowel de  initiatiefnemer als het bevoegd gezag worden gehanteerd. De winningsplannen die  nu in procedure zijn, betreffen echter vaak actualisaties van al lang lopende  winningen. In ieder geval zijn de winningsvergunningen al verleend. Daarmee is ook  de speelruimte voor het bevoegd gezag al sterk ingeperkt. Toch moeten de  mogelijkheden om ook in deze situatie recht te doen aan de uitgangspunten van het  omgevingsmanagement zoveel mogelijk worden benut.    Samenbinden van belanghebbenden  Bevoegd gezag en initiatiefnemer zoeken samen met belanghebbenden naar  gemeenschappelijke belangen en geven projecten daarmee vorm.    Het is wenselijk dat de initiatiefnemer al bij het voornemen tot het indienen van een  (gewijzigd of nieuw) winningsplan contact zoekt met de partijen in de regio en de  effecten van de voorgenomen (aanpassing van de) winning bespreekt. Uit de  onderzochte procedures blijkt dat dat nog geen gangbare praktijk is.    Aanbeveling  voor het ministerie:    e Vraag de initiatiefnemers bij de indiening van een winningsplan te laten  zien welk overieg ze met belanghebbenden en organisaties hebben  gevoerd.         Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Niet als initiatiefnemer of overheid zelf direct een plan presenteren, maar het  plan samen met de omgeving vormgeven.    Het formele vragen van advies over een winningsplan gebeurt pas in een laat  stadium in de procedure , Uit de gesprekken is gebleken, dat in een aantal gevallen  zowel de decentrale overheden als bewoners van een gebied zich pas (weer) bewust  worden van de aanwezigheid van een gaswinning, als een winningsplan in procedure  wordt gebracht. Dan is er nog maar weinig ruimte om het plan mee vorm te geven.    Het betrekken van instanties en belanghebbenden vindt nu nog slechts sporadisch  plaats op het moment van voorbereiding van een winningsplan. De technisch nogal  complexe relatie tussen winning en effecten op de omgeving maken het betrekken  van instanties en belanghebbenden bij het opstellen van een winningsplan niet  makkelijk. Dit is echter geen reden om het niet te doen.    Voor een goed omgevingsmanagement is het namelijk wenselijk dat, het ministerie  en/of initiatiefnemer de omgeving zo vroeg mogelijk betrekt, ook als ze nog niet  weten hoe het winningsplan en de procedure worden vormgegeven. Dit bevordert de  vroegtijdige betrokkenheid en geeft ook ruimte voor partijen om mee te denken en  hun inbreng te leveren. Het bevordert het vertrouwen en de relatie als ook de  onzekerheden met de betrokkenen in het gebied worden gedeeld.    Pagina 7 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>    4.3    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    In de communicatie is het wel van belang de marges weer te geven waarbinnen  aanpassingen mogelijk zijn. Als de winning zelf niet meer ter discussie kan staan  beperkt het omgevingsmanagement zich vanzelf tot het zorgvuldig doorlopen van de  procedures. Daarbij speelt altijd wel het vroegtijdig informeren van betrokkenen een  belangrijke rol.    Aanbevelingen  Voor initiatiefnemer en ministerie:  e Communiceer ook in de fase waarin nog niet alles duidelijk is met de  omgeving    Voor de initiatiefnemer:  e Bespreek voor het indienen van een winningsplan bij het ministerie het    voorgenomen winningsplan met de betrokken overheden, rapporteer  daarover bij de indiening van een winningsplan    Voor het ministerie  e Faciliteer enkele pilots voor het opstellen van winningsplannen in  gezamenlijk overleg tussen initiatiefnemer en belanghebbenden, kies  daarbij voor een wijziging van een lopende winning en opstarten van een  nieuwe winning.         Transparantie en vertrouwen  Door het delen van informatie wordt een gelijke kennisbasis gecreëerd, zodat  partijen elkaar niet verrassen en er onderling vertrouwen ontstaat.    Tot voor de wetswijziging waren de winningsplannen een technische onderbouwing  van de wijze waarop gewonnen ging worden en de daaruit voortvloeiende effecten.  De wetswijziging maakt de winningsplannen onderdeel van het publieke debat over  de gaswinning, de veiligheid en de wenselijkheid daarvan. Dat stelt andere eisen  aan het plan, de onderbouwing en de presentatie er van. Een adviesaanvraag (en  later in de procedure een ter inzage legging) van een plan waarvan de  onderbouwing niet na te volgen is, daardoor de conclusies niet zijn te begrijpen en  dat ook nog eens niet duidelijk is in doel en strekking, tast het vertrouwen in de  initiatiefnemer, het ministerie en de zin van de advisering aan. Zeker in een  omgeving, waarin het vertrouwen in de overheid in zaken rond gaswinning en de  gevolgen daarvan al onder druk staat, is begrijpelijke en inhoudelijk consistente  informatie van groot belang.    Er is een ontwikkeling in gang gezet naar het meer begrijpelijk maken van het  winningsplan voor een breder publiek. We constateren, dat nieuwere  winningsplannen bij de partijen die om advies zijn gevraagd al minder  onduidelijkheden oproepen dan de oudere. Het toevoegen van een samenvatting  zoals bij Oudendijk, waarin overzichtelijk de stand van zaken, de plannen en de  effecten zijn toegelicht, helpen de adviseurs bij het uitwerken van het advies en in  de communicatie met de bestuurders.    We constateren dat in de adviesprocedure over de winningsplannen het ministerie  de beschikbare informatie deelt met de betrokken overheden. Dat leidt echter nog  niet tot een gelijke kennisbasis. Gemeenten en waterschappen geven aan niet over  de juiste kennis te beschikken om de informatie volledig te kunnen interpreteren. Ze  blijven daardoor afhankelijk van de conclusies, zoals die door de initiatiefnemer en    Pagina 8 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsplannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    het ministerie worden gepresenteerd. Het toezenden van de adviezen van de SodM  en Tcbb bevordert daarbij het vertrouwen in de gedeelde informatie.  Onduidelijkheden en inconsequenties in de winningspltannen ondermijnen het  vertrouwen. Het ministerie en de initiatiefnemers werken aan verbetering van de  leesbaarheid van de winningsplannen. Uit de gesprekken blijkt dat die inspanning  ook zijn vruchten afwerpt.    Aanbevelingen  Voor de initiatiefnemer:   e Ga door met het verbeteren van de leesbaarheid, het is nog te veel een  (geo-)technisch rapport en daardoor alleen voor inhoudelijk deskundigen te  beoordelen  Bewaak de consistentie in de tekst, figuren en tabellen (ook in aanvullingen  op het plan)   Beschrijf de samenhang met effecten van andere winningsplannen in  omgeving.  Voeg een goede locatiekaart toe met een topografische ondergrond  Maak expliciet wat de aanleiding is van de herziening en wat wijzigingen /  nieuwe inzichten zijn ten opzichte van het vigerende winningsplan   Voor de initiatiefnemer en het ministerie:   e Voorzie het winningsplan van een samenvatting, waarin de relatie tussen  het winningsplan met eerdere plannen of andere procedures duidelijk is  weergegeven en waarin de gevolgen en de eventuele risico’s daarvan helder  en bondig worden samengevat. Deze samenvatting moet goed leesbaar zijn  voor burgers en bestuurders.   Besteed in de communicatie veel aandacht aan de begrijpelijkheid van de  informatie en de bestaande gevoelens bij betrokkenen.  Voor het ministerie:  e Zorg dat in de brief, waarmee om advies wordt gevraagd, de volgende zaken  aan de orde komen:   o Uitleggen waar het adviesrecht betrekking op heeft   o Korte samenvatting van het winningsplan   o Relatie met andere winningsplannen in de omgeving   o Relatie met vergunningenprocedures (opsporings-, winnings- en  omgevingsvergunningen)  De gronden waarop de minister het goedkeuring aan het  winningsplan kan onthouden of voorwaarden aan de goedkeuring  kan verbinden         Het versterkt de kracht en daarmee het vertrouwen van de decentrale overheden als  zij bij de beoordeling van de plannen zo nodig kunnen terugvallen op in eigen kring  vergaarde kennis en ervaring bij de advisering. Platforms bij VNG, IPO en  Waterschappen zouden die kennisuitwisseling kunnen organiseren.    Aanbevelingen  Voor de decentrale overheden:  e organiseer intern de afstemming rond het opstellen van een    adviesaanvraagverzoek, zoek de afstemming met collega-decentrale  overheden.   Organiseer de kennisuitwisseling met andere decentrale overheden op  landelijk niveau (VNG, IPO, Unie van Waterschappen)         Pagina 9 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>    4.4    4.5    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsplannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Naast het delen van inhoudelijke informatie is er ook veel behoefte aan informatie  over het proces, de planning daarvan en de speelruimte daar in. Voldoende ruimte  om te reageren vergroot het vertrouwen, tijdig geïnformeerd zijn over een  (komende) adviesaanvraag speelt daarbij een belangrijke rol.    Aanbeveling  Voor het ministerie:    e Informeer de betrokken partijen tijdig over een te verwachten  adviesaanvraag en de planning daarvan.         Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Overheden en initiatiefnemers hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid   voor omgevingsmanagement.   De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het omgevingsmanagement botst in de  praktijk met de verschillende belangen, die de diverse overheden bij het goedkeuren  van de winningsplannen hebben. Wat de gaswinning betreft zien de decentrale  overheden het belang van omgevingsmanagement wel, maar voelen ze zich niet  verantwoordelijk om het omgevingsmanagement vorm te geven.    De decentrale overheden zien de communicatie met omwonenden over het  winningsplan als de verantwoordelijkheid van EZ. De adviezen die de decentrale  overheden uitbrengen zijn openbaar en enkele gemeentes hebben ervoor gekozen  om actief haar advies te communiceren met de gemeenteraad en met bewoners.    Een aandachtspunt voor de communicatie met de bewoners is dat rekening wordt  gehouden met de belevingswereld van bewoners en dat de  voorlichting/informatievoorziening zich niet te inhoudelijk richt op de juridische en  technische aspecten. Er wordt (met name nabij gasveld Groningen) door bewoners  veelal gereageerd vanuit wantrouwen, emotie en negatieve ervaringen met  communicatie en schade-afhandeling. Het zal dan ook veel tijd en energie kosten  van het ministerie en de initiatiefnemer om bij burgers het vertrouwen in de  overheid ten aanzien van gaswinning weer terug te krijgen.    Maatwerk  Elk beleidstraject of project is uniek en vergt een eigen oplossing voor het  betrekken van de omgeving.    De adviesprocedure over de winningsplannen is wettelijk vastgelegd en volgt  daarmee een vast stramien. Toch blijkt er zoveel variatie te zitten in zowel de  winningsplannen als de lokale verhoudingen en de lokale visie op gaswinning, dat de  wijze waarop de adviezen worden opgesteld een grote variatie laat zien.    Aanbeveling  Voor alle partijen:    e Bespreek tijdig (bijvoorbeeld in de informatieve bijeenkomst) hoe de  initiatiefnemer en de verschillende overheden in dit specifieke geval met  elkaar en met de bewoners gaan communiceren         Pagina 10 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Kennis en ervaring    Het beoordelen van de effecten van het winningsplan vergt specialistische kennis  van de winningstechnieken, de ondergrond en de onderlinge beïnvloeding van die  twee. Het zelfde geldt voor de inschatting van de gevolgen en risico's van de  effecten op bebouwing en andere zaken op de bovengrond.    De kennis van de ondergrond en de effecten van gaswinning is, met name voor  gemeenten, niet als toereikend ervaren om tot een inhoudelijk advies te komen.  Waterschappen hebben veelal wel een bodemkundige/geotechnicus in huis die bij  het advies betrokken kan worden. Provincie heeft de meeste kennis in huis en kan  veelal gebruik maken van expertise van een omgevingsdienst. Hoewel in de loop der  jaren ervaring rond de advisering zal ontstaan, is het aantal adviesaanvragen met  name voor gemeenten te beperkt om zelf specifieke deskundigheid op dit onderwerp  te ontwikkelen of in stand te houden.    Om toch de gevolgen van een winningsplan goed te kunnen beoordelen en daarover  te kunnen adviseren, hanteren de verschillende overheden een aantal strategieën:  e Vertrouwen op de informatie van het ministerie en de initiatiefnemer.  e De beoordeling van de technische aspecten aan het SodM en de Tcbb  overlaten  e Het navragen van ervaringen van andere organisaties die advies hebben  uitgebracht  e Het gezamenlijk met partners beoordelen van het plan en de gevolgen  e Het inzetten van omgevingsdiensten  e Het inhuren van (contra)expertise  In de praktijk blijkt dat alle strategieën worden gevolgd, soms ook een combinatie  ervan.    Informatie van het ministerie en de initiatiefnemer   Heldere, eenduidige informatie maakt het voor de decentrale overheden makkelijker  op de informatie uit de winningsplannen te vertrouwen. In de gesprekken kwam aan  de orde dat dat bij minder ingrijpende plannen ook tot de conclusie leidt, om geen  inhoudelijk advies uit te brengen.   De contacten met het ministerie verlopen over het algemeen plezierig en er wordt  accuraat gereageerd op vragen/opmerkingen.   De organisatie van een informatieve bijeenkomst door EZK wordt op prijs gesteld,  de datum voor deze bijeenkomst zou echter eerder moeten worden vastgelegd.  Aandachtspunt is dat op de bijeenkomst het advies van SodM beschikbaar is en de  initiatiefnemer een toelichting kan geven die te begrijpen is voor ambtenaren en  burgers.    Aanbeveling  Aanbeveling voor de initiatiefnemer en het ministerie:    e Blijf veel zorg besteden aan de duidelijkheid en leesbaarheid van het  winningsplan en controleer het plan goed op fouten en inconsequenties  e Organiseer de informatieve bijeenkomst tijdig.         Pagina 11 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>    5.2    5.3    5.4    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    SodM- en Tcbb advies   Het vroegtijdig ontvangen van het SodM- en Tcbb-advies wordt als zeer nuttig  ervaren omdat de SodM en de Tcbb vanuit hun onafhankelijke positie en  deskundigheid kijken naar het winningsplan.    Aanbeveling  voor het ministerie    e Zend de adviezen SodM en Tcbb tijdig toe, zodat ze in de advisering  kunnen worden betrokken.         Ervaringen van andere organisaties   De provincie hebben een gezamenlijk netwerk (IPO-DOG) waarin gesproken wordt  over mijnbouwactiviteiten. De provincie Noord-Brabant werkt, in samenspraak met  het IPO-overleg DOG, aan een werkwijze voor het informeren en afstemmen van  mijnbouwactiviteiten met de partijen in de regio, en gaat daarin onder meer in op de  adviesprocedure.   Gemeenten en waterschappen hebben geen gemeenschappelijk netwerk waarin  specifiek gesproken wordt over mijnbouwactiviteiten. Een platform waar ervaringen  kunnen worden uitgewisseld kan helpen in een soepele advisering.    Aanbeveling  voor de decentrale overheden    e Bouw gezamenlijk aan een netwerk om kennis en ervaringen over inhoud  en proces te bundelen in een platform gebruik ondergrond, te gebruiken  als vraagbaak in afzonderlijke procedures         Samenwerking met de regionale partners   Onderling overleg/afstemming tussen partijen over het uit te brengen advies wordt  als zeer wenselijk ervaren. Waar samengewerkt is bij het opstellen van de adviezen  heeft de provincie een coördinerende rol in gehad. In praktijk zal blijken of dit  wenselijk en werkbaar is en of dit leidt een goede afstemming/kennisuitwisseling  tussen partijen en zelfs kan leiden tot een gezamenlijk advies. Gezamenlijk advies  wordt lastig als belangen/standpunten verschillen.    Aanbeveling  voor de provincies    e Coördineer in het adviesproces: gezamenlijk vragen verkennen en  gevolgen beoordelen         Voor een goede afstemming tussen de partijen onderling is het wenselijk dat er een  overzicht komt met organisaties en contactpersonen die betrokken zijn bij de  adviesaanvraag, zowel vanuit het ministerie en de initiatiefnemer als in de regio. Het  is wenselijk als EZK en initiatiefnemer deze communiceren zodat alle partijen de  juiste personen kunnen betrekken. Dat vergt wel dat ook de decentrale overheden  duidelijk weten wie in hun organisatie de adviesverzoeken afhandelt. Dat was in een  aantal gevallen voor de betrokken organisaties nog zoeken.    Pagina 12 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>    5.5    5.6    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Het inzetten van omgevingsdiensten   In Noord- en Zuid-Holland zijn de omgevingsdiensten ingezet in het kader van de  advisering. De provincies hebben één van de omgevingsdiensten in hun provincie  opdracht gegeven om te adviseren over de (diepe) ondergrond, de omgevingsdienst  haaglanden is ook gemandateerd om namens GS advies uit te brengen.   De gemeenten hebben de omgevingsdienst in hun eigen regio geen opdracht over  advisering over de ondergrond gegeven. Deze diensten beschikken daardoor niet  over specifieke deskundigheid en kunnen daar ook niet (zonder extra kosten) voor  worden ingezet. Afstemming tussen de overheden over de inzet van de  omgevingsdienst kan bijdragen tot een efficiëntere en effectievere advisering.    Aanbevelingen    voor de decentrale overheden  e bespreek gezamenlijk efficiënte inzet van de omgevingsdiensten         Het inhuren van (contra)expertise   Gemeenten hebben externe expertise ingehuurd om de winningsplannen te  bestuderen en te helpen bij de adviesaanvraag. De ervaringen daarmee zijn  wisselend, mede door de onduidelijkheid over de reikwijdte van de advisering. Het  leidt voor gemeenten tot aanzienlijke kosten. Bij goede en betrouwbare  informatievoorziening en toegankelijkheid van kennis voor de gemeenten zou  externe expertise niet nodig moeten zijn. In complexere gevallen kan het gewenst  zijn, dan helpt duidelijke vraagstelling de kosten te beperken en de adviezen  bruikbaarder te laten zijn.    Pagina 13 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Planning en proces    Een periode van 4 respectievelijk 10 weken voor het opstellen van een advies en de  bestuurlijke afstemming hierover is kort en vergt een efficiënte planning van de  betrokken overheden. Bestuurlijke besluitvorming vergt bij veel partijen de nodige  tijd. Partijen kunnen alte bijdragen aan het soepel doorlopen van het adviesproces  door een goede voorbereiding en stroomlijning van de informatievoorziening en het  doorlopen van procedures.    Geconcludeerd is dat de verschillende dossierhouders van de decentrale overheden  elkaar in een aantal gevallen nog niet kennen. Daarnaast blijkt intern bij een  gemeente, provincie of waterschap niet altijd afgesproken wie de  verantwoordelijkheid heeft om het advies op te stellen en hoe de mandatering is. De  provincie ziet in een aantal gevallen voor zich zelf een rol om de contacten met de  verschillende decentrale overheden te organiseren. Wat daarbij helpt is als EZK  aangeeft welke organisaties/contactpersonen worden aangeschreven .    Aanbeveling  Voor de initiatiefnemer:   e Zorg dat de decentrale overheden bekend zijn met de gaswinning, weten  dat een nieuw winningsplan in procedure komt en dat de effecten al zijn  besproken   Voor het ministerie van EZ:   e Lever de betrokken overheden een overzicht van te verwachten  winningsplannen   e Kondig de komst van een adviesaanvraag tijdig aan   e Plan tijdig de informatieve bijeenkomst   e Stuur geen adviesaanvragen tijdens de vakantieperiodes   Voor de decentrale overheden:   e Maak intern al afspraken over de wijze van behandeling van  adviesaanvragen, wijs aan wie voor de afhandeling verantwoordelijk is  Regel, waar mogelijk, ambtelijke mandatering, zodat wanneer mogelijk  besluitvorming niet afhankelijk is van het bestuurlijke vergaderschema,  bestuurlijke afstemming kan dan informeel plaatsvinden  Informeer tijdig collega’s die bij de advisering betrokken moeten worden  Maak al afspraken met de andere betrokken overheden over samenwerking  bij de advisering.         Pagina 14 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>    Concept | Evaluatie Adviesrecht Winningsptannen  kleine gasvelden | 30 oktober 2017    Praktische zaken    Vertrouwelijkheid en openbaarheid   Een deel van de bijlagen van het winningsplan bevat vertrouwelijke informatie.  Indien stukken aan het bestuur moeten voorgelegd is het wenselijk dat helder is  welke informatie wel/niet vertrouwelijk is. Na besluitvorming zijn ze immers in  principe openbaar, tenzij vertrouwelijkheid is aangevraagd. Dan moet ook de  termijn van de vertrouwelijkheid worden benoemd.    Aanbeveling  voor het ministerie:   e Toets of de vertrouwelijke informatie noodzakelijk is voor het uitbrengen  van een advies. Stuur indien de vertrouwelijk informatie als  achtergrondinformatie wenselijk is, de informatie los van de  adviesaanvraag aan de decentrale overheden (of alleen onderhands aan  de behandelende ambtenaren)    Zorg dat er ìn de adviesaanvraag en de meegezonden bijlagen  (winningsplan) geen vertrouwelijke informatie (zoals namen en  adresgegevens) staan, zodat de aanvraag zonder problemen openbaar  gemaakt kan worden   Geef bij toegezonden vertrouwelijke informatie, die deel uit zou kunnen  maken van de besluitvorming door de decentrale overheden, aan hoe  lang de vertrouwelijkheid moet worden gehandhaafd         Kosten   Gemeenten geven aan, dat het uitbrengen van advies kosten met zich mee brengt:  de eigen ambtelijke kosten en de kosten van de inschakeling van deskundigen  (extern en van de omgevingsdiensten). Anders dan bij vergunningaanvragen worden  dergelijke kosten niet uit de opbrengsten van leges gedekt. Gemeenten zouden deze  kosten graag vergoed zien door de initiatiefnemer of het ministerie.    Overige mijnbouwactiviteiten   De gesprekken hebben zich toegespitst op de procedure rond de winningsplannen  van kleine gasvelden. Maar daarbij is, met name vanuit de zijde van de provincies,  ook de samenhang met andere mijnbouwactiviteiten aan de orde gesteld. Daarbij  zijn de volgende opmerkingen naar voren gekomen:   - De algemene kennis bij decentrale overheden over de impact van  mijnbouwactiviteiten vraagt aandacht. Met name kennis over Geothermie,  waarvoor nu veel plannen worden ontwikkeld, is onvoldoende en er zal meer  kennis moeten worden opgebouwd. Het zou wenselijk als daar landelijk een  platform voor komt, waar de decentrale overheden terecht kunnen voor  advies en kennisvragen   - De provincies zouden graag door EZK (bevoegd gezag) en/of initiatiefnemer  op de hoogte worden gebracht van onvoorziene gebeurtenissen als gevolg  van mijnbouwactiviteiten. Nu is de informatiebron veelal het nieuws    Pagina 15 van 20</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 16 van 20 
 - Afstemming en kennisdeling met buurlanden is aanbevelingswaardig: ook 
daar zijn ontwikkelingen, met name op het gebied van geothermie, die ook 
de Nederlandse belangen kunnen raken. Daarnaast wordt ook daar kennis 
opgedaan, zowel inhoudelijk als met het omgevingsmanagement.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 17 van 20 
 8 Overzicht van de aanbevelingen 
Hieronder staan de aanbevelingen die in de vorige hoofdstukken zijn gedaan, per 
organisatie gerubriceerd   
8.1 Voor de initiatiefnemer 
De initiatiefnemer adviseren we om met name zorg te (blijven) besteden aan de 
leesbaarheid voor een brede doelgroep,  zodat ook niet de technisch onderlegde 
ambtenaar het rapport kan lezen en op basis daarvan haar advies kan opstellen.  
Dit kan ondersteund worden door vroegtijdig overleg met de decentrale overheden 
over de (voorgenomen) winning. 
 
Concreet hebben we hiervoor de volgende aanbevelingen: 
 Bewaak de consistentie in de tekst, figuren en tabellen (ook in aanvullingen 
op het plan)  
 Beschrijf de samenhang met effecten van andere winningsplannen in 
omgeving.  
 Voeg een goede locatiekaart toe met een topografische ondergrond  
 Maak expliciet  wat de aanleiding is van de herziening en wat wijzigingen / 
nieuwe inzicht en zijn ten opzichte van het vigerende winningsplan  
 Voorzie het winningsplan van een samenvatting, waarin de verhouding van 
het winningsplan met eerdere plannen of andere procedures duidelijk is 
weergegeven en waarin de gevolgen en de eventuele risico’s d aarvan helder 
en bondig worden samengevat. Deze samenvatting moet goed leesbaar zijn 
voor burgers en bestuurders.  
 Besteed in de communicatie veel aandacht aan de begrijpelijkheid van de 
informatie en de bestaande gevoelens bij betrokkenen.  
 Blijf veel zorg besteden aan de duidelijkheid en leesbaarheid van het 
winningsplan en controleer het plan goed op fouten en inconsequentie  
 Communiceer ook in de fase waarin nog niet alles duidelijk is met de 
omgeving  
 Zorg dat de decentrale overheden bekend zijn met de gas winning, weten dat 
een nieuw winningsplan in procedure komt en wat de wijziging is en wat de 
effecten (kunnen)  zijn  
 Rapporteer bij het indienen van het winningsplan hoe je de omgeving / 
decentrale overheden hebt betrokken bij het plan.  Ga door met het 
verbeteren van de leesbaarheid, het is nog te veel een (geo -)technisch 
rapport en daardoor alleen voor inhoudelijk deskundigen te beoordelen 
 
8.2 Voor het ministerie 
Het ministerie  adviseren we om met de decentrale overheden deze evaluatie te 
bespreken en met elkaar na te gaan hoe de adviesaanvraagprocedure effectiever 
kan worden benut . Wij adviseren met name de spanning te bespreken tussen de 
politieke gevoeligheid  van het advies voor gemeenten en provincies enerzijds en 
anderzijds  de (wettelijke beperkte) r uime voor de minister om het winningsplan niet 
goed te keuren of er voorwaarden aan te verbinden.  
 
Daarnaast hebben we nog de volgende aanbevelingen:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 18 van 20 
  Motiveer  of en in welke mate ook subjectieve gevoelens van onveiligheid 
worden meegewogen  in besluit.  
 Vraag de initiatiefnemers bij de indiening van een winningsplan te laten zien 
welk overleg ze met belanghebbenden en organisaties hebben gevoerd.  
 Communiceer ook in de fase waarin nog niet alles duidelijk is met de 
omgeving  
 Faciliteer enkele pilots voor he t opstellen van winningsplannen in gezamenlijk 
overleg tussen initiatiefnemer en belanghebbenden, kies daarbij voor een 
wijziging van een lopende winning en opstarten van een nieuwe winning.  
 Organiseer de  informatieve bijeenkomst  tijdig.  
 Besteed in de com municatie veel aandacht aan de begrijpelijkheid van de  
informatie en de bestaande gevoelens bij betrokkenen.  (lees: bewoners)  
 Zorg dat in de brief, waarmee om advies wordt gevraagd, de volgende zaken 
aan de orde komen:  
o Uitleggen waar het adviesrecht betrek king op heeft  
o Korte samenvatting van het winningsplan  
o Relatie met andere winningsplannen in de omgeving  
o Relatie met vergunningenprocedures (opsporings -, winnings - en 
omgevingsvergunningen)  
o De gronden waarop de minister het goedkeuring aan het 
winningsplan kan onthouden of voorwaarden aan de goedkeuring kan 
verbinden  
 Informeer de betrokken partijen tijdig over een te verwachten adviesaanvraag 
en de planning daarvan  
 Bespreek tijdig (bijvoorbeeld in de  informatieve bijeenkomst ) hoe de 
initiatiefnemer en de ve rschillende overheden in dit specifieke geval met 
elkaar en met de bewoners wordt gecommuniceerd  
 Zend de adviezen SodM en Tcbb tijdig toe, zodat ze in de advisering kunnen 
worden betrokken.  
 Lever de betrokken overheden een overzicht van te verwachten 
winn ingsplannen  
 Kondig de komst van een adviesaanvraag tijdig aan  
 Plan tijdig de informatieve bijeenkomst  
 Stuur geen adviesaanvragen tijdens de vakantieperiodes  
 Besteed aandacht aan de vertrouwelijkheid van delen van het winningsplan, 
door :  
o Toets of de vertro uwelijke informatie noodzakelijk is voor het 
uitbrengen van een advies. Stuur indien de vertrouwelijk informatie 
als achtergrondinformatie wenselijk is, de informatie los van de 
adviesaanvraag aan de decentrale overheden (of alleen onderhands 
aan de behand elende ambtenaren)  
o Zorg dat er in de adviesaanvraag en de meegezonden bijlagen 
(winningsplan) geen vertrouwelijke informatie (zoals namen en 
adresgegevens) staan, zodat de aanvraag zonder problemen 
openbaar gemaakt kan worden  
o Geef bij toegezonden vertrouwelijke informatie, die deel uit zou 
kunnen maken van de besluitvorming door de decentrale overheden, 
aan hoe lang de vertrouwelijkheid moet worden gehandhaafd.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 19 van 20 
  
8.3 Voor de decentrale overheden 
De decentrale overheden adviseren we  om de kennis/expertise zowel 
landelijk (VNG, IPO en Unie van Waterschappen), als specifiek rond een 
winningsplan te bundelen, zodat optimaal gebruik kan worden van elkaars 
kennis.   
 
En verder hebben we de volgende adviezen:  
 Maak i n het (gemeentelijk en p rovinciaal) advies duidelijk onderscheid tussen 
enerzijds de technisch/inhoudelijke aspecten (aanvulling op de gegevens, de 
gehanteerde uitgangspunten, de interpretatie van de conclusies, effectiviteit 
van de voorgestelde beheersmaatregelen) en de be stuurli jke beoordeling van 
veiligheid en risico’s, mede in relatie tot de gevoelens die door het 
winningsplan worden opgeroepen.   
 Laat de inhoudelijk/technische reacties als de bestuurlijke beoordeling 
vergezeld gaan van duidelijke voorstellen met betrekking tot aanpassing van 
het winningsplan of de daaraan te verbinden voorwaarden.  
 Organiseer intern de afstemming rond het opstellen van een 
adviesaanvraagverzoek . Bespreek tijdig (bijvoorbeeld in de  informatieve 
bijeenkomst ) hoe de initiatiefnemer en de verschillende overheden in dit 
specifieke geval met elkaar en met de bewoners communiceren   
 Bespreek gezamenlijk efficiënte inzet van de omgevingsdiensten  
 Maak intern al afspraken over de wijze van behandeling van adviesaanv ragen, 
wijs aan wie voor de afhandeling verantwoordelijk is  
 Regel waar mogelijk ambtelijke mandatering, zodat wanneer mogelijk 
besluitvorming niet afhankelijk is van het bestuurlijke vergaderschema, 
bestuurlijke afstemming kan dan informeel plaatsvinden  
 Informeer tijdig collega’s die bij de advisering betrokken moeten worden  
 
voor de provincies : 
 Coördineer in het adviesproces: gezamenlijk vragen verkennen en gevolgen 
beoordelen . </pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre> 
Concept | Evaluatie Adviesrecht Winning splannen  
kleine gasvelden | 30 oktober 2017  
 
 Pagina 20 van 20 
 9 Ten slotte  
De rol van de decentrale overheden in de besluitvorming over mijnbouwactiviteiten 
is met de gewijzigde Mijnbouwwet groter geworden. Dit is mede het gevolg van het 
verzoek vanuit de regio om de omgeving en de decentrale overheden meer te 
betrekken. 
 
Voor alle partijen is dit echter een nieuwe situatie en nog wennen. 
 
De geïnterviewden hebben het op prijs gesteld  dat  EZK investeert in een 
vroegtijdige evaluatie van de nieuwe werkwijze. Ze werkten daar graag aan mee. 
Doordat gekozen is voor een gesprek over een specifiek dossier ontstond er 
interactie tussen de partijen.  
 
In de gesprekken is een openheid ervaren in het gezamenlijk terug kijken naar hoe 
de adviesaanvraagprocedure is verlopen. Daarnaast zijn suggesties gedaan om het 
proces te verbeteren. 
 
Hiermee is een basis gelegd om de praktische invulling van de  
adviesaanvraagprocedure te verbeteren. Dit draagt bij aan de 
samenwerking/afstemming in de toekomst. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre> 
Aan:  Bestuurlijk platform ondergrond, energie en klimaat  
  
Betreft :  Waar staan we voor?   
Datum:  7 mei 2018  
Bijlage:  Deelnemende gemeenten, provincies en ministerie van EZK  
 
 
Aanleiding  
In het regeerakkoord wordt uitgebreid aandacht besteed aan gaswinning. (Paragraaf 3.3.). 
De aandachtspunten zijn hier:  
- Veilige en verantwoorde gaswinning waarbij het doel is om de vraag naar gas tot en 
met 2021 3 miljard kubieke meter (BCM) te verminderen t.o.v. 2017. Maar waar wel 
gas wordt gewonnen zal dit veilig en verantwoord gebeur en door minder winning en 
vlakkere winning opdat het aardbevingsrisico afneemt.  
- Er zullen deze kabinetsperiode geen nieu we opsporingsvergunningen worden 
afgegeven voor nieuwe gasvelden op land. Bestaande vergunningen blijven va n 
kracht.  
- Het v erantwoord omgaan met de ondergrond.  De energieagenda voorziet in een 
overgangsfase van fossiele naar duurzame energie. Bij deze verduurzaming speelt 
de ondergrond een steeds belangrijkere rol, bijvoorbeeld voor winning van 
aardwarmte, opsl ag van stoffen en winning van drinkwater. Ook hier zijn risico’s aan 
verbonden .  
- En verder wil het kabinet werken aan preventie, herstel en perspectief boven de 
grond. De discussie moet niet gaan over verantwoordelijkheidverdelingen , maar over 
herstel en versterking van woningen, gebouwen, monumenten en infrastructuur door 
een onafhankelijke partij . Voor de investeringen in de leefbaarheid en economie 
wordt een fonds ingesteld. Hiervoor zal een tribartiet bestuursakkoord worden 
opgesteld.  
Dit rea liseren kan niet van vandaag op morgen. Mede door de ontwikkelingen in Groningen 
is er verminderd vertrouwen bij burgers en decentrale overheden in mijnbouwactiviteiten. 
Door de verduurzaming van de samenleving , met een belangrijke rol voor duurzame energi e, 
zal de ondergrond de komende jaren een promintere rol gaan innemen. Voor de hand ligt dat 
lokale gemeenschappen invloed kunnen uitoefenen op de wijze waarop ‘hun’ ondergrond 
hiervoor zal worden ingezet. Vanuit de VNG is het besef aanwezig dat gemeenten een 
tweezijdige verantwoordelijkheid hierin hebben: enerzijds hebben gemeentelijke bestuurders 
de taak om er voor te zorgen dat hun inwoners invloed kunnen uitoefenen op hun directe 
omgeving en anderzijds hebben zij de taak om samen met hun inwoners een bi jdrage te 
leveren aan zaken van lokaal overstijgend belang. Om de energiedoelen te halen is het van 
belang dat de fragiele relatie tussen de landelijke en lokale overheden wordt hersteld opdat 
de rijksoverheid en de gemeenten meer als één overheid optrekke n met ieder daarin zijn 
eigen rol.  
Om dit mogelijk te maken is in bestuurlijk platform ondergrond, energie en klimaat in 
oprichting dat valt onder de VNG. Dit platform is erop gericht om , via een programmatische 
samenwerking met het ministerie van Economis che Zaken en Klimaat , zaken op te pakken 
opdat gemeenten hun bestuurlijke rol kunnen oppakken. Er zal worden gewerkt via een </pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre> 
netwerkstructuur waarbij, indien het aan de orde is, ook het IPO en de Unie kunnen worden 
benaderd voor het maken van samenwerkings afspraken.  
De verwoording van formele gemeentelijke standpunten loopt via de VNG.   
De doelen van dit programma zijn:  
• Beter gebruik van opgedane kennis en ervaringen;  
• Betere procesafstemming tussen ministerie EZK en deelnemende gemeenten;  
• Meer inzicht in bodem en ondergrond in relatie tot de eigen en lokaal overstijgende 
maatschappelijk e opgaven;  
• Meer waarborgen voor de burger;  
• Betere benutting van gemeentelijke kennis en ervaring op het gebied van 
bewonersparticipatie;  
• Dusdanig gebruik van de o ndergrond dat het duurzaam  en veilig is en het een 
bijdrage levert aan de grote verduurzamingsopgaven waar Nederland voor staat.  
Voorzitter van dit platform is Tjeerd van der Zwan (Heerenveen). Als secretaris is Bertien 
Oude Groote Beverborg namens de VNG betrokken. Deelnemende gemeenten en 
provincies met contactgegevens staan opgenomen in de bijlage.  
 
Aanpak 
De insteek  van het platform is  erop gericht dat de decentrale overheden hun taak leren  
oppakken als vertegenwoordigers van bewoners die zich zorgen maken over de risico’s in 
‘hun’ ondergrond, nu en in de nabije toekomst.  
Onderlinge samenwerking en  acceptatie van gebruik ondergrond zijn belangrijke 
streefbeelden. Wederzijds begrip voor elk aars problemen en behoeften  (1); heldere 
afspraken en spelregels  (2) en kennisopbouw en kennisdeling (3) zijn belangrijke pijlers 
waarop dit bereikt kan worden.  
 
Het voorstel is om een proces in te richten om deze 3 pijlers gezamenlijk uit te werken  en af 
te stemmen met de omgeving. Hierbij kan gewerkt worden met  de inzet van een ambtelijke 
project team  bestaande uit de deelnemende gemeenten , provincies  en ministerie van EZK.  
De rol van de secretaris kan  daarbij een procesbegeleidende en co ördinerend e zijn om 
stukken voor te bereiden voor het bestuurlijke platform.  
  
Concrete acties van deze project team  waar  aan gedacht kan worden,  zijn: 
- Inventariseren van problemen en behoeften van de afzondelijke partijen om hun rol te 
kunnen pakken bij het gebruik van de ondergrond;  
- Inventariseren van aanwezige kennis en ervaring en komen met een gezamenlijk 
voorstel voor kennisdeling onderling , maar ook voor een breder publiek (bijv: 
kennisplatform en toegankelijke website) . 
- Komen tot een gezamenlijk plan v an aanpak met daarin helder verwoord de 
gezamenlijke visie, doelen, uitgangspunten en gezamenlijke acties. Eventueel 
kunnen gemeenten dit naar eigen inzicht aanvullen met gemeentelijke leerdoelen en 
acties.  
Dit plan van aanpak kan worden bekrachtigd in een  bestuursakkoord waarin heldere 
acties /proefprojecten  voor de verschillende partijen worden vastgelegd.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre> 
 
Gelet op het verzoek van een netwerkorganisatie zal een deel van werkzaamheden ook 
bestaan uit logische verbindingen zoeken met andere partijen die ‘handig’ zijn om bij het 
netwerk aan te laten sluiten. Dit kan gebaseerd zijn op overeenkomstige, maar ook 
tegenstrijdige belangen. Dit met als doel om het draagvlak van het bestuurlijke platform 
ondergrond , energie en klimaat  te vergroten.  
De planning van de werkzaamheden en de werklocaties wordt in onderling overleg bepaald  
waarbij Bertien de zorgdraagt voor : 
o ondersteun ing van het bestuurlijk platform  door het aanleveren  van notities en andere 
relevante documentatie;  korte verslaglegging van de overleggen.   
o begeleiding en co ördinatie van het projectteam om de gevraagde stukken tot st and te 
brengen opdat die aan het bestuurlijk platform kunnen worden voorgelegd;  
o waar nodig, afstemm ing met betrokkenen;  
o het aanjagen en uitvoeren van afgesproken acties om uitvoering te geven aan plan 
van aanpak.   
Tijdens de uitvoering worden aanvullende afspraken gemaakt over de te leveren producten 
en de planning.  
 
VRAGEN AAN HET PLATFORM  
- Kunnen jullie je vinden in deze aanpak?  
- Zijn er zaken die worden gemist?  
- Wie van jullie organisatie zal deelnemen aan het op te richten projectteam?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Deelnemers
: bestuurlijk 
platform 
ondergrond, klimaat en energie
 
 
 
Naam
 
organisatie
 
functie
 
telefoonnr
 
mailadres
 
Tel.nr secr
 
Bakker, Henk
 
gemeente 
Zuidhorn
 
weth
ouder
 
 
Secr: 
 
Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl
 
0594
-
 
VNG
 
adviseur
 
 
@vng.nl
 
 
 
EZK
 
 
 
@minez.nl
 
070
-
EZK
 
 
06
-
@minez.nl
 
 
Haring, Hans
 
g
emeente 
Woerden
 
weth
ouder
 
 
Secr: 
@woerden.nl
 
0348
-
06
-
 
VNG
 
 
 
@vng.nl
 
 
 
 
g
emeente 
Zuidhorn
 
adviseur
 
 
n
@zuidhorn.nl
 
 
 
EZK
 
 
 
@minez.nl
 
 
 
 
VNG
 
Secretaris platform
 
 
@outlook.com
 
 
Out, Marco
 
g
emeente 
A
ssen
 
burg
emeester
 
 
Secr: 
 
 
@assen.nl
 
0592
-
 
Provincie 
Friesland
 
ged
eputeerde
 
 
Secr: 
 
 
058
-
2
 
EZK
 
DG
 
 
@minez.nl
 
 
Vent, Rene de
 
gemeente 
Hardenberg
 
weth
ouder
 
 
Secr: 
 
@ommen
-
hardenberg.nl
 
0523
-
Volmerink, Erik
 
gemeente 
Tubbe
rgen
 
Wethouder
 
 
Secr: 
 
@noaberkracht.nl
 
0546
-
Zwan, Tjeerd van der
 
gemeente 
Heerenveen
 
b
urg
emeester
 
Voorzitter platform
 
 
Secr: 
 
@heerenveen.nl
 
0513
-
 
 
 vergezellen en 
 vergezellen
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2018 09:01:50
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl
C
c : "H   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: stukje voor op site gem eente
A
ttachm ent : Docum ent1.docx;
B
este Marco,
B
ijgevoegd het stukje voor op de site. Ik heb het heel Jip en Janneke geschreven en rekening gehouden met meelezers bij de NAM. Is het accoord?
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.379
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Beroep tegen gaswinningsbesluit  
 
De gemeente  Assen gaat  samen met de Noord Drentse gemeenten  in beroep tegen het besluit van 
de minister van Economische Zaken en Klimaat om toestemming te geven voor het blijven winnen 
van aard gas onder Assen  en omgeving . De gemeenteraad van Assen heeft hier 20 december mee 
ingestemd.  
 
Hoewel het gaat om winninge n uit bestaande gasvelden en er geen gevaar is voor veiligheid, kunnen 
er wel bevingen ontstaan  die schade kunnen veroorzaken. De gemeente vindt dat er daarom eerst 
een goede schaderegeling zoals in Groningen moet zijn, voordat de minister vergunning kan 
verlenen. Verder vindt de gemeente o.a. dat beoordeling van de risico’s niet goed is gebeurd en dat 
er meer trillings meters moeten komen die eventuele bevingen registreren.  
 
Het beroepschrift van de gemeenten is te vinden op: Hier linkje naar beroepschrift  
 
Alles stukken rond het besluit zijn te vinden op: https://www.nlog.nl/ter -inzage -legging -
winningsplan -westerveld  </pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Date : 20-3-2017 15:18:01
F
@
colliers.com
T
S
ubject : FW: stukken gasw inning NAM Marsdijk Assen 
A
ttachm ent : Winningsplan Westerveld excl vertrouw elijk deel.pdf;advies Sodm .pdf;definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;RE: stukken gasw inning NAM
M
arsdijk Assen ;im age003.gif;im age004.gif;im age005.gif;im age006.gif;im age007.gif;im age009.png;
B
este heer ,
 
I
k ben online aan het zoeken naar het ontwerpbesluit, wat v anaf 16 maart ter inzage zou moeten liggen, echter ik kan het niet v inden. Kunt 
u
 mij helpen?
 
M
et v riendelijke groet,
.
.      
P
roperty M anagement Retail
D
irect +       
 
|  
M
ain +       
V
iew M y Profile
Colliers International Asset Services Retail B.V.
L
i
nie 592
7
325 DZ A peldoorn | The Netherlands
The inform ation contained in this m essage m ay  be confidential and is intended to be ex clusiv ely  for the addressee. Should y ou receiv e this m essage by  m istak e, please do not use its contents and notify  the sender im m ediately  by  return e-m ail.
B
efore printing, think  about the env ironm ent.
V
an:
 
.
@assen.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 2 februari 2017 15:58
A
an:
 
  
.
@colliers.com
>
O
n
derwerp:
 
stukken gaswinning NAM Marsdijk Assen
 
D
ag mevrouw ,
 
Z
oals gisteren afgesproken zend ik u een aantal stukken er informatie toe.
 
1
.
 
      
W
inningsplan NAM
2
.
 
      
A
dvies staatstoezicht der Mijnen
3
.
 
      
A
dvies van de gemeente Assen
 
V
ervolgplanning vergunningprocedure:
-
              
1
9 januari
 
verstrijken  adviestermijn lokale overheden;
-
              Dan 8 weken voor ontwerpbesluit (4 weken advies Mijnraad en 4 weken voor ontwerpbesluit). Dus 
1
6 maart
 
ontwerp besluit;
-
              Vanaf 
1
6 maart 
t
ermijn van 6 weken voor indienen zienswijzen inwoners/belanghebbenden en overheid;
-
              Daarna definitief besluit.
-
              Mogelijkheid beroep bij Raad van State.
 
I
k verwacht u hiermee voldoende te hebben geinformeerd.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.380
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>    fn         vi    NAM    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aanvraag Instemming Winningsplan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>    IL    Bijlage: Overzicht van veranderingen aan het Winningsplan Westerveld — september 2016    Naar aanleiding van de constructieve gesprekken tussen SodM/EZ en NAM in augustus 2016, zijn  veranderingen aan het Winningsplan Westerveld doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen zijn:    1. Informatie per voorkomen, in plaats van gecombineerd Westerveld:  a. Productieprofielen per voorkomen (low-mid-high)  b. Bodemdaling voor een peilmerk in eik voorkomen (figuur C2)    2. Bodemdalingsfiguren  Verduidelijking over bodemdaling veroorzaakt door productie uit voorkomens in dit  winningsplan en andere voorkomens    3. Volledige informatie voor de 3 voorkomens zonder verwachte productie (Zevenhuizen-West,  Assen-Zuid, Witten): behandel de velden bij productieprofielen, bodemdaling, SRA    4. Belangrijkste kleine veranderingen  a. “Hydraulische stimulatie”  b. Statische GIP toegevoegd in winningstabel  c. Voorwaarde voor productie toegevoegd in sectie B1  d. Verwijderen van subjectieve kwalificaties of stellingen zonder referentie</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>    Inleiding    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) is houder van de winningsvergunning Drenthe Il en Groningen.  Conform de Mijnbouwwet (Mw) dient de winning van koclwaterstoffen te gebeuren overeenkomstig een Winningsplan.  In het Mijnbouwbesluit (Mb) is in artikel 24 aangegeven welke informatie het Winningsplan moet bevatten.    De gasvelden die (via verschillend locaties) produceren naar de locatie Westerveld zijn samengevoegd in het  “Winningsplan Westerveld”. Dit Winningsplan bestaat uit vier onderdelen:  A. Algemene gegevens  B. De bedrijfs- en productiegegevens. Dit onderdeel beschrijft de winningsstrategie, de ondergrondse geologie  van de laag waaruit gewonnen wordt, de aanwezige infrastructuur, de stoffen die worden geproduceerd en  een beschrijving van de toekomstige plannen om de winning te optimaliseren.  C. Informatie over bodemdaling ten gevolge van de winning.  D. Informatie over bodemtrilling ten gevolge van de winning inclusief mogelijke aardbevingen en maatregelen.    Bijlage 1,2 & 3 geven meer informatie ten ondersteuning van onderdeel C en D.  Bijlage 4 bevat de geologische kaarten.    Onderdeel Bí probeert een algemeen overzicht van de plannen te geven. Technische details worden in verdere  onderdelen beschreven.    Een klein onderdeel van het Winningsplan (onderdeel E) wordt apart toegezonden aan het Ministerie van  Economische Zaken. Dit vertrouwelijke deel bevat bedrijfsgevoelige informatie en kan NAM's concurrentiepositie in  gevaar brengen en is daarom niet openbaar. Het onderdeel E bevat met name informatie over de verwachte  productiekosten en investeringskosten.</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag instemming winningsplan ex artikel 34 lid 1 Mijnbouwwet (Mw)  juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)    Indienen in 6-voud bij:   Ministerie van Economische Zaken  Directie Energieproductie   Postbus 20101   2500 EC DEN HAAG    Artikel 1)                                                                 Beschrijving    _} een winningsplan voor voorkomens in het  continentaal plat vanaf de 3 zeemijlszone                   Onderwerp    Verzoek om instemming voor een  wijziging/actualisatie van het  winningsplan                               [J een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  territoir tot 3 zeemijl   De wijziging/actualisatie bestaat voornamelijk uit een  vernieuwing van de seismische risico analyse en  actualisatie van productie- en bodemdalings-  voorspellingen.    A) Algemene gegevens OO  A1.1) Naam Indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  A1.2) Adres Postbus 28000  9400 HH Assen  A1.3) Contactpersoon | el OO    A1.4) E-mail ED    A1.6) Indiener IX] is houder van de vergunning  L] is uitvoerder cf artikel 22 Mw          Westerveld    A2) Winningsvergunningsgebied(en) |_} winningsvergunning(en)  - Drenthe Il (K.B. 4/11/1968, laatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-  EM-7075840)   Groningen (K.B. 30/5/1963)                                                                                                          8                             ! Witten    A2.1) Voorkomens koolwaterstoffen Assen                                                       e e  Mb 24 lid ta e Assen-Zuid e Witterdiep  e Een e Zevenhuizen  e Eleveld e Zevenhuizen-West  e = Vries-Noord  e Vries-Centraal  e Vries-Zuid                        Mb 24 lid ta olie  hoog calorisch gas    A2.2) Soort koolwaterstof die wordt  [] Groningen kwaliteit gas  LJ  m    gewonnen    laag calorisch gas  zwavelhoudend gas  &] aardgascondensaat    Uit alle voorkomens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.           Mr 4.2.1 lid 3                  winningsplan voor reeds bestaande winning  awn voorziene uitbreiding)  winningsplan voor nieuwe winning    DJ nee  || ja: te weten:    A3) Bestaande of nieuwe winning    A4) Samenloop vergunningen Wet  milieubeheer</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>            | B) Bedrijfs- en productiegegevens    B1) Beknopte beschrijving van het winningsplan               De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:             1. een vernieuwde seismische risico analyse  2. de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid  3. een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en   4. voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.                   Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden (voorkomens):                        Cras weld Loc atte  Assen ASN  Assen-Zuid WIT                 Zevenhuizen-West ZVH                                                                  Sectie B3 geeft een overzicht van de ligging van de locaties. Alle productie wordt per pijpleiding  getransporteerd naar de behandelingslocatie VRS-4. Het geproduceerde gas wordt na behandeling  (ontwaterd en op hogere druk gebracht) op de VRS-4 locatie per pijpleiding getransporteerd naar de  locatie Westerveld (WTV) en daar afgeleverd aan GasTerra B.V.                      De voorkomens Appelscha, Roden en Norg-Zuid maakten in het verleden ook deel uit van het  winningsplan Westerveld. De productie in deze velden is echter inmiddels gestopt en de putten en  productielocaties zijn veiliggesteld (“gesuspendeerd”). Ook zijn er op dit moment geen actieve  herontwikkelingsplannen. De productie vanuit deze voorkomens wordt derhalve niet meer genoemd in dit  winningsplan. De faciliteiten zijn nog wel onderdeel van het productiesysteem en worden als zodanig wel  vermeld in dit winningsplan. Ook zijn de contouren van deze drie voorkomens aangegeven op de  overzichtskaart. De historische bodemdaling veroorzaakt door deze velden is vanzelfsprekend  meegenomen in sectie C. Bodemdaling.                                       De nieuwe bodemdalingsprognose geeft minder bodemdaling aan dan de prognose in het vorige  winningsplan: de verwachte bodemdaling door toekomstige productie uit de velden beschreven in dit  winningsplan is minder dan 2 cm. Ce seismische risicoanalyse laat zien dat de voorkomens in dit  winningsplan in de laagste seismische risicocategorie vallen.                       Het winningsplan zal aangepast worden als de bodemdaling of seismische risicoanalyse afwijkt van de  prognose zoals in dit winningsplan beschreven. Als voorzien wordt dat de cumulatieve productie uit een  voorkomen gaat uitkomen boven de prognose van de uiteindelijke cumulatieve productie zoals in dit  winningsplan beschreven, zal dit besproken worden met de regulerende overheden. Eventuele  toekomstige activiteiten op de locaties (b.v. compressie) of in het reservoir (b.v. extra putten) zullen de  gangbare vergunningsprocedures volgen en behoeven geen aanpassing van het winningsplan.                                              B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)               Mb 24 lid    ted De onbehandelde productie van de verschillende satellietlocaties komt samen op de behandelingslocatie    VRS-4, zoals in de figuur hieronder is aangegeven. Productie van locatie ELV wordt onder lage druk  gewonnen en op de locatie WTV gecomprimeerd om de VRS-4 locatie te kunnen bereiken.                 Op de behandelingslocatie VRS-4 werden de met het gas meegeproduceerde vloeistoffen (water en  aardgascondensaat) van het gas gescheiden. Deze vloeistoffen worden vanaf deze locatie afgevoerd.  Het aardgascondensaat wordt uiteindelijk in Delfzijl van het water gescheiden waarna het  aardgascondensaat aan raffinaderijen wordt geleverd en het water bij Borgsweer in de diepe ondergrond  wordt geïnjecteerd.                  </pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>    De resulterende gasstroom wordt op VRS-4 via druk- en temperatuurbehandeling op specificatie gebracht  en naar WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra B.V.    Schematische voorstelling van de gasstromen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>    Mb 24 Jid  la    Mb 24 lid  ib    B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)   Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten  door een dikke zoutlaag van de Zechstein for natie.   B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Bijlage 4 bevat voor elk voorkomen een doorsnede en kaart van de Top Rotliegend. De figuren zijn  naar een bijlage verplaatst om de leesbaarhe d van het document te verbeteren.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>    B3) Overzicht ligging voorkomens, gasputten                Mb 24 tid  ide               ZEVENHUIZEN WEST           wan          6°36'0°E           In het navolgend overzicht zijn voorkomens met de bijbehorende putten aangegeven.                              nne od ME                        Roden ROD-2 (Roden-2) |    Zevenhuizen ZVH (Zevenhuizen)  Zevenhuizen-West  Appelscha APS (Appelscha) |  Norg-Zuid NRZ (Norg-Zuid) |  Vries-Zuid VRS-1 (Vries-1) 2 |  Vries-Centraal VRS-2 (Vries-2) | a  Vries-Noord VRS-4 (Vries-4) 3 |  1  2                                   WIT (Witten)           Witterdiep  Eleveld  Witten  Assen-Zuid    “Deze 2 observatieputten zijn geboord in het Norg veld (maakt geen deel uit van dit winningspian)                        aL  OO  En  En  1  1               </pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>    Mb 24 tid  1d,e.g              B3.1) Situering mijnbouwwerken situatietekening /eventueel foto    Overzicht mijnbouwlocaties, gesorteerd per gemeente    J  As: renthe  a en Hunze  renthe  enthe  roningen    vo ns    D    hin         Foto's van mijnbouwlocaties, alfabetisch gesorteerd    Appelscha Satelliet (APS    Assen Satelliet (ASN</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>    Eleveld Satelliet (ELV         Norg-3 Satelliet (NOR3    </pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>    Roden-2 satelliet (ROD-2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>         Vries-1 satelliet (VRS-1)         14 1C 2007 Ad    Vries-2 satelliet (VRS-2         Vries-4 Proc uctie Faciliteit (VRS-4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>         Vlesterveld Productie Faciliteit         Zevenhuizen satelliet (ZVH            </pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>    Dee B4) Overzicht boringen in voorkomen(s)    jef    Het is mogelijk dat er in de toekomst nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde  voorkomens geboord gaan worden. Mogelijke activiteiten worden in sectie B5.2 genoemd.  Eventuele toekomstige activiteiten zuilen de gangbare vergunningsprocedures volgen.    Mb B4.1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>    B4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing treden                         ‚| De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  j formatie op een diepte tussen 2600 en 3250 metar beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil) Zie ook B.2.1.                    | B5) Productieontwikkeling strategie                    In navolgend overzicht wordt de verwachte totale gaswinning per voorkomen gegeven. De “statische GIIP”  geeft de hoeveelheid gas die oorspronkelijk in het reservoir aanwezig was. De "Mid Case” en “High Case”  verwijzen naar de voorspellingen zoals beschreven in sectie B5.3.                 ee                                                          Assen             0,000 0,057  0,090          | 075s | ozo | oz | ose | sae | on  Assen-Zuld | ozs |  uses | sa | sou | som | zen | mn |  ga | eu | zon |    vries-Noord | 4a7z | zes | zen |  Vries-Contraal ant | 2266 | 2370 2572  tea |  7    41,975                          0,755    es-Zuid 5.498 | 2022 | 22  | o28 | 0.000 0,000  | oan | oss                                                                | 0,100 | 0,108  0,108    Voor de Assen, Een en Vries-Zuid voorkomens geldt dat het winningspercentage relatief laag uitvalt door  waterproductie en een matige kwaliteit van het reservoir. Voor de voorkomens Zevenhuizen-West, Assen-  Zuid en Witten geven evaluatieresultaten van de boringen aan dat de winbare hoeveelheden gas  waarschijnlijk zeer gering zullen zijn. Er zijn daarom momenteel geen winbare volumes aan deze velden  toegekend in de Mid Case. Ook voor het voorkomen Witterdiep wordt geen verdere productie verwacht in de  Mid Case.    Nis   ef   a   2 ls   RN ro  @  >           Zevenhuizen-West    B5.1) Productie filosofie                 De voorkomens genoemd in dit winningsplan worden dusdanig geproduceerd dat er optimaal gebruik wordt  gemaakt van de productiefaciliteiten, De locaties ASN, ELV, NOR-3, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en  WTV worden voor een belangrijk deel op afstard bestuurd. De installaties kunnen altijd van afstand veilig  uitgeschakeld worden. Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regelmatig bezoeken  plaats door operators voor controle en eventuele reparaties.                                       De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan gebeurt met behulp van compressie op VRS-4  (en tevens op WTV voor het deel van het Eleveld veld dat vanaf de locatie ELV wordt gewonnen). Eventuele  verdere installatie van compressiecapaciteit zal ce gangbare vergunningsprocedures volgen.               85.2) Reservoir management               Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt dat er via regelmatige drukmetingen in de  productieputten informatie wordt verkregen over de ontwikkeling van drukken in de gasvoorkomens.              De waterproductie wordt continu gecontroleerd op systeem niveau. Verschillende maatregelen worden  getroffen om waterproductie te minimaliseren.                        Vries voorkomens (Noord/Centraal/Zuid)  Het reservoir gesteente van de voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaat grotendeels uit  conglomeraten waarvan de productiviteit slecht is in vergelijking met de zandsteen reservoirs. Vries-Noord  heeft meer zandsteen in de gaszone en daardoor een betere productiviteit. De huidige Vries putten  produceren naast gas ook formatiewater. De gasproductie wordt geoptimaliseerd door toepassing van  “continuous foam” instaliaties (waarbij schuimende zeep onderin de put wordt ingebracht) door                                      </pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>                                                                                                                gecontroleerde onderbroken productie om de druk onderin de productieputten te doen toenemen en door  waterpreventiemaatregelen. In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter  vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder wordt  er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van het Vries-  Zuid veld.            Een  Door de lage permeabiliteit zal de productie van de huidige put door middel van productiecycli gebeuren. Dit  betekent dat de putproductie zal worden onderbroken door steeds langer wordende tijdsintervallen.            Eleveld  Dit veld wordt geproduceerd vanaf 2 locaties, ELV (met putten ELV-101 en ELV-102) en WIT (put WIT-5). De  ELV locatie wordt geproduceerd met behulp van bovengrondse compressie van het geproduceerde gas; put  EtLV-101 produceert momenteel terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. Put WIT-5 is begin 2015 in  productie genomen. Deze put is geboord naar het noordelijk deel van het Eleveld voorkomen.            Assen  Het voorkomen Assen laat een snelle afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting in de put. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het  niveau van de productie uit dit voorkomen te herstellen.            Witterdlep  De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen suggereren dat er een  langzame toestroom van gas naar de put plaatsvindt door stechte communicatie tussen de verschillende  ondergrondse compartimenten van het voorkomen. Mochten verdere drukmetingen uitwijzen dat niet alte  ondergrondse compartimenten van het voorkomen geproduceerd worden dan is het mogelijk dat er in de  toekomst nog een extra put wordt geboord.            Zevenhuizen  Als gevolg van de lage reservoirdruk in de put vindt productie plaats door middel van onderbroken  productiecycli. De reservoirdruk wordt regelmatig gecontroleerd. Het is mogelijk dat er in de toekomst een  nieuwe put naar het westelijk deel van het Zevenhuizen veld zal worden geboord.          Naast metingen aan de productie van de gasvelden, worden ook metingen gedaan aan de integriteit van de  putten. Beide bronnen van informatie kunnen leiden tot activiteiten waarvoor mogelijk een boorinstallatie  nodig is. Ook het (mechanisch of chemisch) stimuleren van de productie in een klein gedeelte van de putten  behoort tot de mogelijkheden.                     B5.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    De aanvraag om een winningsplan gaat uit van drie productiescenario's (Low, Mid en High Case). Reden  hiervoor is dat de productie niet precies op voorhand kan worden ingeschat.    Het lage productiescenario (“Low Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een conservatieve inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hiertoe is met behulp  van een “decline curve analysis” (DCA) gekeken naar een trend in de afname van het productieniveau ten  opzichte van de cumulatieve productie, waarbij wordt aangenomen dat de productie ophoudt wanneer de  minimum stroomsnelheid van een put bereikt wordt.    Het midden productiescenario (“Mid Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een gemiddelde inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  verwachte productieprofielen van de onlangs geboorde WIT-5 put en de eind 2015 geboorde put in het  Vries-Zuid veld (VRS-10) meegenomen. Ook is hierin de verwachte bijdrage van verdere “continuous  foam” injecties, productie optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries voorkomen  meegenomen.    Het hoge productiescenario (“High Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een optimistische inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  “high case” productieprofielen van de WIT-5 put en de VRS-10 put meegenomen, alsook een verlengd  gasproductie profiel ten gevolge van optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries  voorkomen.    In geen van deze scenario's zijn bijzondere omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>    In onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2015 ook de verwachte productie  weergegeven (Low-Mid-High scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de voorkomens zoals  omschreven in dit winningsplan.    CPPS HELE EEE EEE EE HELE SH  hoon    Onderstaande tabel geeft de historische jaarlijkse productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan.    aga | AR |  ase | RRB |  BORE ERE |  aR TRE    ee oe nC Ce    De volgende tabel geeft de verwachte totale productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan. De drie eerder genoemde scenario's (Low-Mid-High) geven de onzekerheid aan met  betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden geproduceerd gas.         17</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>                 | hedde  | cfdhdeesangadasdasdeadesnnadad de  [ieee oaiedags/tegansesaasis des  pede  eeen  [gies SSA ade daddeddee  | feedreader  dd ©  ideeen  En ite    itt  deden  PAAR                                                                 Jaarlijkse verwachte  productie per voorkomen  Vries-Noord  Vries-Zuld  Zevenhuiren-West                                     productiescenario. Het gedrag van de  len aangezien het veld bijna leeg is.         [Heese] 25,856 | 26,414 | 26,940 | 27,349    De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige voorspellingen    gesteld op 2023, maar kan uitlopen tot 2028 volgens het hoge  bestaande en mogelijke toekomstige putten is moeilijk te voorspe    B5.4) Duur van de winning (per voorkomen)    Winningsplan Westerveld                             productie aanzienlijk.             e de opbrengsten van de  hnische of andere oorzaak    Hierdoor is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van  productie zullen overtreffen dan we! zoveel eerder indien door onvoorziene tec    De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de producti  voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.                   18</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>    bi Zld B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geprcduceerd         Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door  de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft bij benadering de waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    Eleveld    os |  od  resten | 0  CT =|  evenhuizenwer [a0 | |    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk in het reservoir afneemt.         Mb 24lid | B7) Jaarlijks elgengebruik bij winning    Voor eigen gebruik wordt op de locatie WTV per jaar ca. 0,02 min Nm3 aangewend.    Op de centrale behandelingsiocatie VRS-4 wordt per jaar voor eigen gebruik (incl. fornuis + fakkel  spoelgas + fakkel waakvlam) ca. 0,64 min Nm3 gas aangewend.    Bô) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakkelde koolwaterstoffen    Het volume koolwaterstoffen dat jaarlijks op de locatie Westerveld (WTV) wordt afgeblazen (ten gevolge  van het afgaan van veiligheidskleppen dan wet onderhoud) is ca. 0,001 min Nm3.    Op de locatie VRS-4 wordt per jaar gemiddeld 0,1 min Nm3 gas afgefakkeld dan wel afgeblazen. Het  volume op VRS-4 is hoger dan op Westerveld aangezien op de VRS-4 locatie de daadwerkelijke  gasbehandeling plaatsvindt om gas op specificatie te kunnen afleveren, terwijl op WTV slechts  compressie plaatsvindt.    Deze gegevens zijn gebaseerd op de waarden uit de jaren 2011 t/m 2014 en dienen als indicatie gebruikt  te worden voor de latere jaren.    B9) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen    Het vrijkomende productiewater wordt via een injectieput op de Borgsweer locatie geïnjecteerd in de diepe  ondergrond.</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>    mn C) Gegevens inzake bodemdaling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.            C1) Aard van de bodemdaling                       Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën van  het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide beschrijving  van het bodemdalingsproces “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en  het Noorden van Drenthe Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444).                                   C2) Gekalibreerde bodemdaling en bodemdalingprognoses (uiteindelijk verwachte mate van  bodemdaling)                        Gekalibreerd bodemdalingsmodel  De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013  (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland 2014). Deze en alle andere beschikbare metingen uit  het verleden zijn gebruikt om een bodemdalingsmodel te kalibreren. In figuur C1 wordt de in 2013 op de  peilmerken gemeten daling sinds de nulmeting in 1975 weergegeven door punten. De blauwe lijnen geven  de contouren van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.                                             Figuur C1: In 2013 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourlijnen van de  gemodelleerde bodemdaling voor het jaar 2013 ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan  beschreven voorkomens én naburige voorkomens.                           Om inzicht te verkrijgen over de kwaliteit van het model ten opzichte van historische metingen is boven de  in dit winningsplan genoemde producerende voorkomens een meetpunt geselecteerd waar meerdere  keren in de tijd bodemdaling is gemeten. Figuur C2 toont de resultaten voor deze meetpunten. Tevens  laat dit figuur de nog te verwachten totale bodemdaling zien. Deze totale bodemdaling wordt veroorzaakt  door productie uit het voorkomen zelf en de bodemdaling die wordt veroorzaakt door omliggende  producerende voorkomens. De tijdelijke stijging die te zien is in de modelresultaten voor punten boven  Een en Zevenhuizen wordt veroorzaakt door de injectie van gas in de Norg gasbuffer.                                    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>    1980 1990 2060 2010 2029 200 F040 2050  o128%o23 Vries-Centraa!    1980 1990 3000 HO MP MOM HED 50    o12B80r9 Eleveld    Teo 1990 000 2010 2070 2000 ANO 2050 |  ne    1900 1996 2000 210 2020 WHO 2060 2050    03788193 Vries-Zuid    1500 1990 2000 2010 200 WO 90 HO |    or7B8o17 Witterdie    1900 1990 2000 2010 NI 2030 2040 2050  per    01280044 Vries-Noord    KONE EINE EEE  1788213 Assen    1900 1990 2000 2010 220 20K 240 2050  jaar    Figuur C2: Vergelijking van gemeten (groene punten) en voorspelde bodemdaling voor een peilmerk  boven ieder producerend voorkomen genoemd ín dit winningsplan. De meetonzekerheid in de metingen  (gekozen als één standaard deviatie) bedraagt 4mm per meetpunt. De blauwe lijn toont de voorspelde  bodemdaling op deze locatie, met de onzekerheid (licht blauwe gebied) op de uiteindelijke bodemdaling.  De minimale onzekerheid voor de voorspelling is +/- 2cm.    Meer informatie over de bodemdalingsmodellering en prognoses is terug te vinden in het rapport  “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe    Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080”    reen report- december-2015.pdf    £P201511213444)'.         21</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>    Toekomstige bodemdaling    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de voorkomens zoals beschreven in dit  winningsplan is weergegeven in figuur C3°. De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door  gasproductie uit de voorkomens in dit winningsplan bedraagt minder dan 2 cm. Aangezien het niet  mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende precisie te meten, zijn er verder geen figuren getoond  die de toekomstige bodemdaling tonen boven de individuele voorkomens. Indien een significante afwijking  van de bodemdaling plaatsvindt ten opzichte van de huidige voorspelling, zal deze worden beschreven in  een herziening van het winningsplan.    Figuur C3: Nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door gasproductie uit de voorkomens in  dit winningsplan (2016 — 2023). De omvang van het gasvoerend gedeelte van de reservoirs is in groen  weergegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw. Aangezien de verwachte bodemdaling minder  dan 2em is, zijn geen contouren getekend.    Figuur C4 toont de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning voor het jaar 2025. Figuur C5 toont de  situatie ruim na afloop van de in dit winningsplan beschreven productieprofielen (het jaar 2080).    Het dient benadrukt te worden dat Figuur C4 en C5 de totale bodemdaling geven als gevolg van gaswinning  uit de in dit winningsplan genoemde voorkomens én de omliggende voorkomens (waaronder het Groningen  veld in het noordoosten), waar Figuur C3 de (bijna afwezige) bodemdaling laat zien door de productie van  voorkomens beschreven in dit winningsplan.    Onzekerheid in verwachte bodemdaling    Bijlage 1 in dit winningsplan geeft een overzicht van de kentallen die gebruikt zijn in de berekening van de  bodemdaling. Deze bijlage beschrijft ook de onzekerheidsanalyse voor deze bodemdalingsprognose  resulterend in een maximum en minimum bodemdalingscenario. De analyse laat zien dat ook in het  maximale scenario de verdere bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan genoemde  voorkomens in de toekomst onder de 2 cm blijft.         ? In het verwachte “Mid Case” productiescenario zullen de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West niet  produceren. Mogelijke bodemdaling in het “High case” productiescenario wordt beschreven in de  onzekerheidsanalyse beschreven in Bijlage 1.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>    Figuur C4: Prognose van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan  genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens voor 2025. De contourlijnen geven de bodemdaling  ín cm aan.    Figuur C5: Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit  winningsplan genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens. De contourlijnen geven de  bodemdaling in cm aan         23</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>    Mb | C3) Omvang en aard van de schade    24  lid  iq    C3.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de opperviakte in de vorm van een platte, zeer gelijkmatige  schotel. Die schotel veroorzaakt een zeer geringe helling van maximaal een paar centimeter over een kilometer  afstand aan het maaiveld. Zoals in figuur C3 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten bodemdaling door  gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens minder dan 2 cm over een periode van meer dan  10 jaar.    C3.2 Schade aan openbare infrastructuur door bodemdaling    Omdat bodemdaling een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan infrastructuur  verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het normale beheer en het  onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer onvermijdelijk te maken meerkosten met  zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde in onderdeel C5, voor vergoeding in aanmerking  komen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te  vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevallen kunnen  afspraken worden gemaakt in bilateraal verband met de betreffende waterschappen.    C3.3 Schade aan bouwwerken door bodemdaling    Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming  (zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt geen directe schade  aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten betreffende ongelijkmatige zakkingen in  verband met aardgaswinning in de provincie Groningen; een uitgave van de Commissie Bodemdaling door  Aardgaswinning; maart 1987”. Meer recente rapporten die mogelijke oorzaken van schade in het gebied rondom  West-Groningen® en Loppersum* beschrijven bevestigen dit beeld.    C3.4 Schade aan natuur en milieu door bodemdaling    Bij een daling van minder dan 2 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van bodemdaling  aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schommelingen in de waterstand (verschil zomer- en winterpeil). De  waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevolge van gaswinning is in de loop  van eeuwen tot stand gekomen en wordt tegenwoordig volledig kunstmatig geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd  in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te  overschrijden, zal dit worden tegengegaan door aanpassingen in de waterafvoer (compartimentering, versnelde  afvoer waterbezwaar). Het waterschap is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied. De totale  bodemdaling boven de voorkomens is echter groter dan deze twee centimeter en indien nodig zullen afspraken  worden gemaakt met de betreffende waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden.    C4) Maatregelen om bodemdaling te voorkomen / te beperken    Dit winningsplan beschrijft productie met behulp van al bestaande faciliteiten uit al producerende voorkomens.  De effecten door verdere bodemdaling als gevolg van de nog resterende gasproductie zijn gering. Er worden  daarom geen extra maatregelen voorzien.    C5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemdaling beperken of voorkomen    Zoals beschreven in sectie C3 wordt geen schade aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van  bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding of andere waterstaatkundige werken wel in betekenende  mate worden beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als met het nemen  van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden voorkomen dan rust op  NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.         24</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>    .    | | D) Gegevens inzake bodemtrilling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.         _| 01) Aard van de bodemtriling    > Compactie van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen veroorzaken. Dit  kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen. Deze Sectie D beschrijft de  risicoanalyse en mogelijke maatregelen gerelatee-d aan gasproductie beschreven in dit winningsplan.    Om de doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten kunnen operators gebruikmaken van de  hydraulische stimulatie of zuurstimulatie. De kans op schadelijke bodembeweging (trilling en daling) die zou  kunnen volgen uit deze operaties wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Bijlage 2 geeft hiervoor een  onderbouwing.    D2) Risicoanalyse bodem trilling    D2.1 Risico voor bodemtrillingen als gevolg van geïnduceerde bevingen door gasproductie   De winning van aardgas gaat gepaard met een daling van de druk in de ondergrond met als gevolg een  verandering van de gesteentespanningen. Deze verandering van spanning kan leiden tot plotselinge  bewegingen langs bestaande breuken, waardoor mogelijk een lichte aardbeving kan plaatsvinden. In Nederland  is/wordt uit ongeveer 140 olie- en gasvelden og het vasteland geproduceerd. Boven ongeveer 20% van de  velden zijn bevingen geregistreerd. Boven 11 velden zijn bevingen geregistreerd die ook duidelijk aan het  oppervlak voelbaar waren (Magnitude meer dan 2,0 op de schaal van Richter).    In tabel D1 is voor de voorkomens in dit winningsplan weergegeven of deze seismisch actief zijn geweest.  Tevens is per voorkomen de beving weergegeven met de grootste magnitude die in dat veld is geregistreerd.  Hieruit blijkt dat alleen bij Eleveld aan het opperslak duidelijk voelbare bevingen zijn geweest (de laatste in  2014).    Tabel D1: Overzicht van historische seismicitei' boven de producerende voorkomens in het Westerveld  winningsplan. Per voorkomen is de beving met de grootste magnitude die ooit boven het betreffende  voorkomen is geregistreerd weergegeven.    Historische bevingen Maximale gemeten magnitude |___ Locatie = | Jaar |  Geelbroek (Zuid | 2004 |    po ries (West) | 2008 |    VriesCentraal fa 1,2  VriesNoord | ja 19 | Winde | 19% |  pa 17    Vries (Zuid 2007  Geelbroek (West    Onderstaande grafieken in figuur D1 geven de observaties aan voor het aantal bevingen en de magnitudes  van de bevingen per voorkomen. De laatste gra“iek laat zien dat de laatste 7 jaar alleen bevingen boven  Eleveld zijn geregistreerd.    ries Zuid    Witterdiep    evenhuizen         25</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>    Aardbevingen geregietreerd in voorkomen Eleveld    m2,5<M s 3,0   820<Ms2,5   e1,5<M 2,0  Ms 1,5    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Vries    m2,5<Ms3,0   B20<M 25   ©15<Ms2,0  Ms15    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Witterdiep  @2,5<M 43,0  2,0<Ms2,5  0 1,5<Ms2,0  Ms15    — cop ta    Od ere en  a wn  BREREREERERRESE    Figuur D1: Historische bevingen voor voorkomens in dit winningsplan. Vanaf 1996 is het seismische netwerk  voldoende accuraat om ook kleine (niet voelbare bevingen) betrouwbaar te kunnen registreren.         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>    „Sinds het begin van de jaren negentig houden verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig.°*”® Sinds 2002  Zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA). Hiermee is de  „aanwezige kennis op het gebied van aardtrillingen gebundeld en wordt deze kennis optimaal ingezet met  „gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek. In respons op het in het Mijnbouwbesluit is onder  ‚begeleiding van het TPA een risicoanalyse omtrent bodemtrillingen als gevolg van winning van olie of gas  uitgevoerd”"*"". Tevens is in dit kader een samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van  bovengenoemde studies zijn geïntegreerd‘. Deze rapporten zijn gepubliceerd op   http://www.nlog.nl/n rds/ idence.htm!.    Recent heeft SodM een tijdelijke leidraad voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd!*. De SRA  voorziet in een analyse van het seismisch risico op basis van veld-specifieke kwantitatieve parameters en geeft  een richtlijn voor maatregelen die passend zijn bij een bepaalde risicocategorie die uit de analyse volgt. De  basis van de analyse en de toepassing van deze leidraad op de Westerveld voorkomens wordt beschreven in  bijlage 3.    Selsmische Risico Analyse (SRA) voor de voorkomens in dit winningspian  Bijlage 3 geeft een uitgebreid overzicht van de waarden van de parameters die gebruikt worden in de formules  zoals gehanteerd in de SRA! en hoe deze bepaald zijn.    De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “mid case” scenario  niet produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het “high case” productiescenario voor  deze voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de  DHAIS methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze  voorkomens niet nodig.    Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2" van de  SRA zoals beschreven in bijlage 3). Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een  score gegeven waarbij de som van de scores een positie geeft in de matrix.    e De som van de scores voor “invloedfactoren ondergrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de x-as.  ¢ De som van de scores voor “invloedfactoren bovengrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de y-as weer.  Details voor de score van elke factor is weergeven in bijlage 3.  Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA)    Figuur D2 geeft het resultaat van de SRA analyse voor de voorkomens in dit winningsplan. Uit de SRA analyse  volgt dat alle voorkomens in Categorie | vallen (laagste seismische risicocategorie).         5 Eindrapport muttidisciplinair onderzoek naar de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen in Noord-Nederland;  Begeleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993  ; De reiatie tussen schade aan gebouwen en lichte ondiepe aardbevingen in Nederland; TNO Bouw, 1998   Seismisch risico in Noord-Nederland; de Crook et al., KNMI, 1998  5 Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-DTM-2009-04435 (2009)   Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen; Wassing et al  " TNO-NITG rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)   Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS); TNO-rapport R10198, 2012   1 Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen, integratie van deelstudies; TNO/KNMI, TNO 2012 R11139  13 Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>          invioedsfactor bovengrond                         0.2 0.4 0.6 0.8 1.0    0.  3.0  invloedstactor ondergrond    Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan vallen in  risico Categorie |.                                                 In sectie D3 en D4 wordt beschreven welke mogelijke risico's en maatregelen gekoppeld zijn aan deze  risicocategorie. In onderdeel D5 worden de schade beperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geval van schade uiteengezet.               D3) Omvang en aard van de schade                      D3.1 Schade aan openbare infrastructuur door bodemtrillingen          In het verleden is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke schade aan buisleidingen door potentiele  aardbevingen“. Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat mogelijke schade door geïnduceerde  aardbevingen klein zal zijn (zowel in mogelijk aantal als ernst).                  D3.2 Schade aan bouwwerken door bodemtriilingen                      De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat lichte aardbevingen ten  gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet worden uitgesloten.  Hierbij speelt zowel kwetsbaarheid van de bebouwing als de intensiteit van de beving een belangrijke rol. Al in  1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven’ dat de maximaal te verwachten intensiteit bij het  optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VII op de Europese Macroseismische Schaal  is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet  constructieve schade kan optreden aan meerdere gebouwen en matige schade (lees, scheuren in muren tot  constructieve schade in het uiterste geval) aan enkele gebouwen. Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten  van de seismische hazard studie van TNO-NITG'*.In deze studie zijn ook voor de Vries en Eleveld voorkomens                                            * Deltares 2010 Schade aan buisleiding door aardbeving  8 ‚Deltares en Dost, 2012, TNO 2012 R11139    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>    de resultaten getoond voor de berekeningen van de maximale horizontale pieksnelheden boven en rondom deze  voorkomens. Deze berekeningen bevestigen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  ir bevingen boven of rondom deze voorkomens.    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de diepte en  de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving  die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aanta! potentiële schadegevallen binnen dit gebied sterk  afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate van schade (geen, lichte, matige) op een bepaalde  afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de  lokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het TNO rapport®.    De tabel hieronder geeft de historische schademeldingen, gerelateerd aan bevingen in voorkomens genoemd in  dit winningsplan. Voor al deze meldingen betreft het “lichte, niet constructieve schade” die vergoed is (of wordt)  wanneer duidelijk is dat de schade veroorzaakt is door NAM.    schasemeling  a |  EC CC  :   Seb a   7 A    5-feb-14 Eleveld  2076 Elevel    D4) Maatregelen om bodemtrillingen te voorkomen / te beperken    Het KNMI kan met behulp van het huidige monitoringsnetwerk aardbevingen met een magnitude van 1,5 en  groter lokaliseren. De leidraad'°, geeft aan dat voor de voorkomens in risicoklasse | geen additionele  monitoringmaatregelen hoeven te worden getroffen.    Eventuele verdere monitoring zal evenwel in overweging genomen worden. Hierover zal overleg met de  omgeving plaatsvinden. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van versnellingsmeters boven de  seismisch actieve voorkomens in dit winningsplan.    D5) Maatregelen die gevolgen van schade door bodemftrillingen beperken of voorkomen  Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust op de NAM  de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht. Er is een schaderegeling    opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning en/of opslag. Deze regeling is  beschreven op de website www.namplatform.nl en in de folder “Bodemdaling” (www.nam.nl).    car: [4/6    Plaats: Asse    Naam:  Functie: Asset Manager Land         29</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Kentallen bodemdaling en onzekerheidsanalyse bodemdaling    Enkele algemene kentallen voor de in dit winningsplan beschreven voorkomens zijn samengevat in Tabel 1.1. Deze  (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De omvang van de  voorkomens worden weergegeven in figuur C3, waarbij in groen het gasvoerend en in blauw het watervoerend  gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in het reservoir model. Dit reservoirmodel  ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel 1.1: Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.                                               en TE ee  Centraal   [Diepteveldjmy” ________| 2875 | 3150 | 2630 | 3140 _| 3027 | 2960 |  | Gemiddelde dikte reservoir[m]” |__ 50 | 150 | 45 | 100 _[ 149 | 138 |  Initiëledruk[ba]_________ | 335 | 377 | _30 | 382 | 356 | 3442 |  \Drukin2016[ba] | 166 | 37 | 23 | 75 _|_97 | __80 |  Einddruk_______ | 446 | _ 377 [__ 189 | ___33 | 94 | 66 |   [_058 | 060 |           Cm[10° bar’ | ost | 04 | __ 049 | 048                             [| ries Zuid [Witten | Witterdiep | Zevenhuizen | Zevenhuizen-West           | Diepteveldjm) Ss | 3060 | 3080 | 2892 | 2625 | 2500  Gemiddeldediktereservolrjm] {440 _[_ 150 | 125 {| __75 | ___160 _ |  [Initisiedrukfbar] | 356 {360 | 343 | 306 S| 288  [Druk in 2016 [bar] {272 | 360 at | __40 | 288 __|  | Einddrukfbar] | 28760" | 8 [ 35 | 288 |  LCnl10®bar) | 043 [6044 | 052 | 056 | 054 |                 1) Eleveld: De drukken in de tabel geven de gemiddelde reservoirdruk weer over de compartimenten.   2) Witterdiep, Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West: Geen verwachte (verdere) productie in Mid Case   3) Dit betreft de totale dikte van de zandsteenlaag (water- plus gasvoerend gedeelte). Voor het Assen  voorkomen is de dikte van de gaskolom genomen omdat het watervoerend gedeelte van de zandsteenlaag in  drukcommunicatie staat met de Norg UGS die zich op een hogere gemiddelde druk bevindt.    Onzekerheidsanalyse voor de bodemdalingsprognose   Om een inschatting te maken van de onzekerheid over de toekomstige bodemdaling voor de voorkomens in dit  winningsplan is de onzekerheid in de Cm (compressibiliteit) gecombineerd met de verschillende depletiewaarden (DP)  die volgen uit de scenario’s voor de productievoorspellingen. De Cm onzekerheid bevat meerdere componenten:  onzekerheid over het compactiegedrag, onzekerheid over de depleterende dikte en onzekerheid over de  compressibiliteit op basis van coreplug metingen. Niet al deze onzekerheden zijn kwantitatief te bepalen en daarom is  er voor een inschatting ervaring uit het verleden gebruikt. Voor een nieuw voorkomen op land wordt deze onzekerheid  geschat op 75% op basis van ervaring uit het verleden. Na één of meerdere bodemdalingsmetingen is meer kennis  beschikbaar gekomen over de combinatie van de depleterende dikte en compressibiliteit waarmee de onzekerheid  geschat wordt op 25%. De onzekerheid voor de DP volgt uit de reservoirmodellen voor de “low-mid-high case”. De  vermenigvuldiging van de Cm met de DP geeft een maat voor de compactie. Wanneer een hoge Cm met een hoge  DP wordt vermenigvuldigd geeft dit een maximum scenario voor de onzekerheid. Een combinatie van lage waarden  geeft een minimum.    16 Voor “diepte veld” is hier de minimale diepte van de top structuurkaart gebruikt  30</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>    De verwachte bodemdaling is doorgerekend met de Geertsma en van Opstal methode!”. Om de impact van de  onzekerheid in de gekozen parameters te berekenen is gebruik gemaakt van Geertsma'®. Geertsma geeft een  eenvoudige formule om de maximale bodemdaling te berekenen voor een cilindrisch compacterend reservoir:    _ D/  Hmax = 2 Cy (1 —v) APH 1-  [1 + (/p)    De straal van dit model (effectieve reservoir straal in Tabel 1.2) is dusdanig gekozen dat de verwachte bodemdaling in  het diepte punt overeenkomt met de waarde die word: berekend met het Geertsma en van Opstal model. Na deze  kalibratiestap wordt de bovenstaande formule gebruikt om de onzekerheid voor de bodemdaling te bepalen.    Waarbij:   D: Diepte veld [m]   H: Depleterende reservoir dikte [m), in deze analyse constant gehouden omdat de onzekerheid over de depleterende  dikte verdisconteerd is in de Cm onzekerheid.   AP: reservoir depletie (huidige druk — eind druk) [bar]   v: Poissor’s ratio [-]   R: “effectieve” straal van het veld [m], waarbij de straal wordt gekozen op basis van een vergelijking tussen de  maximale voorspelde bodemdaling boven de verschillende voorkomens zoals berekend met het bodemdalingsmodel  gebaseerd op de werkelijke veldgeometrie.   Cm: Compressibiliteit van het veld (10° bar}    De parameters die gebruikt zijn in deze onzekerheidsanalyse zijn te vinden in Tabel 1.2. Tabel 1.3 toont de  onzekerheden zoals bepaald voor de voorkomens in dit winningsplan.    Tabel 1.2: Parameters voor de bepaling van de bodemdalingsonzekerheid met de Geertsma formule    Nog te  verwachten Depteterende Reservoir | Effectieve  Compressibilitelt drukdaling reservoir diepte reservoir Polsson’s  (10° bar?) (bar) dikte (m (m) straal (m) ratio    Assen   Assen-Zuid   Een   Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord ZIE TABEL 1.1  Vries-Zuid   Witten   Witterdiep  Zevenhuizen  Zevenhuizen-West         7 Geertsma J. and Van Opstal G., “A Numerical Techn que for Predicting Subsidence Above Compacting Reservoirs  Based on the Nucleus of Strain Concept", Verhandelincen Kon. Ned. Geol. Mijnbouwk. Gen., Vol. 28, pp. 63-78,  1973a.   '® Geertsma, J., A basic theory of subsidence due to reservoir compaction: The homogeneous case, Verh. K. Ned.  Geol. Mijnbouwkd. Genoot., 28, 43 — 62, 1973a.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>    Tabel 1.3: Onzekerheid voor de voorspelde bodemdaling per voorkomen door productie uit het betreffende  voorkomen (2016 tot einde productie)    Te verwachten drukdsling (bar)  Ondergrens Bovengrens    Nog te voor de nog te voor de nog te  verwachten verwachten verwachten  Mid Case low Case High Case bodemdaling In _ bodemdalingin bodemdaling In  productie productie productie Onzekerheid diepste punt diepste punt diepste punt  Voorkomen scenario scenario scenario compressibilitett | (cm)    Assen <2  Assen-Zuid* Geen daling Geen daling  Een <2 <2    Eleveld <2 <2    Vries-Centraal <2 <2  Vries-Noord <2 <2  Vries-Zuid <2 <2  Witten* Geen daling Geen daling    Witterdiep  Zevenhuizen    Zevenhuizen-West*         * De velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen in het verwachte Mid Case en Low Case scenario noolt produceren waardoor er in  deze scenario's voor deze voorkomens geen bodemdaling zal optreden door productie uit deze voorkomens.    Aquifers (watervoerende lagen)   Mogelijke drukdaling in de aquifers zal leiden tot bodemdaling. Voor de aquifers die behoren tot de voorkomens in dit  winningsplan wordt aangenomen dat ze tijdens de productieperiode voor 50% meedalen met de gasdruk. Dit betekent  dat wanneer de gasdruk met 200 bar is gedaald, de druk in de aangrenzende aquifers met 100 bar is gedaald. Na de  productieperiode wordt aangenomen dat de druk in de aangrenzende aquifers gelijk is aan die in het gasveld.    De verwachting is dat met deze aanname de compactie in de aquifers en daarmee de bodemdaling boven deze  aquifers overschat wordt in de berekeningen. Deze verwachting wordt bevestigd door de vergelijking tussen het model  en de metingen zoals getoond in figuur C1: de gemodelleerde bodemdaling is over het algemeen hoger dan de  gemeten bodemdaling boven de aquifers. Aangezien de aanname over de drukdaling in aquifers al conservatief is, is  er verder geen onzekerheidsanalyse uitgevoerd voor de drukdaling in de aquifers.    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoirstimulatie    Risico voor bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van het reservoir   De kans op eventuele bodembeweging als gevolg van een kortdurende zuurstimulatie is verwaarloosbaar gezien de  beperkte volumes die gebruikt worden. Dit is een activiteit die met grote regelmaat en wereldwijd in de olie en gas  industrie toegepast wordt en voor zover bekend zijn dergelijke gevolgen nog nooit gerapporteerd.    Risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het reservoir    Hydraulische stimulatie - Algemeen   Om de gaswinning te bevorderen, of op gang te brengen, zijn werkzaamheden op bestaande locaties mogelijk. Om de  doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten gebruiken operators de hydraulische stimulatie-techniek.  Deze techniek wordt al sinds de jaren 50 regelmatig en succesvol toegepast in Nederland. Dankzij gebruik van deze  techniek wordt er meer aardgas uit bestaande en nieuwe gasvelden geproduceerd.   Bij hydraulische stimulatie wordt vloeistof onder hoge druk via de boorput in het gasveld gebracht. Door de hoge druk  ontstaan op gecontroleerde wijze plaatselijk kleine scheuren in het gashoudende gesteente dat zich meestal op een  diepte van ruim drie kilometer bevindt. De vloeistof bestaat uit water (90%), chemicaliën (2%) en kleine keramiek  korrels (8%). De korrels blijven als opvulmiddet in het gesteente achter. Zij houden de gecreterde scheuren open  zodat het gas gemakkelijker naar de boorput kan stromen. Meer dan de helft van de vloeistof wordt weer  teruggewonnen, de rest blijft achter in het gashoudende gesteente en kan daaruit niet vrijkomen.    Verdere uitleg over de techniek en werkzaamheden op locaties waar gestimuleerd wordt staan beschreven op de  website van NAM (nam.nl). Onder de algemene informatie bevindt zich ook een document “Risico duiding  conventioneel fracken in Nederland” waarin meer achtergrond informatie wordt gegeven.    Analyse van een mogelijk selsmische dreiging   De seismische dreiging geassocieerd met hydraulische stimulatie in Nederland wordt als zeer laag ingeschat. In de  afgelopen 50 jaar zijn in Nederland meer dan 220 stimulaties uitgevoerd. Hierbij zijn geen voelbare bevingen  geconstateerd.    Dat de kans op seismiciteit zeer klein is wordt bevestigd in het rapport van Witteveen en Bos (W&B) uit 2013  (Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en gevolgen van de opsporing en winning van  schalie- en steenkoolgas in Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013). In dit rapport is een mogelijk verband  tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen onderzocht, aan de hand van alle sinds 1986 uitgevoerde stimulaties  in Nederland en de waarnemingen van aardbevingen gedurende die periode. Hierin wordt gesteld dat er geen  duidelijk verband is tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen. Van de 94 bestudeerde stimulaties kan er bij  slechts 1 stimulatie een mogelijk verband met een aan het oppervlak niet voelbare beving niet volledig uitgesloten  worden.    Locatie specifieke risico analyse voor hydraulische stimulatie   Zonder een specifiek boorplan (voor nieuwe putten) of, in geval van het stimuleren van een bestaande put, een  specifiek stimulatieplan is het niet mogelijk om een locatie specifieke risico analyse of duiding te geven. Deze zal  worden vastgelegd in een werkveiligheidsplan dat als onderdeel van een VG aanvraag ingediend zal worden bij elk  gericht boorplan of stimulatiepian.    In die locatie specifieke risico analyse zal ingegaan worden op:  - Status en integriteit van de put  -  Integriteit van de afdekkende lagen  „Hydraulische stimulatie (gebruikte vloeistof samenstelling en -volumes, afstand van gekarteerde breuken)  -__ Injectiedrukken en gevolg voor spanningscondities in het reservoir  - Locatie van de put ten opzichte van waterwingebieden en intrekgebieden    33</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3: Samenvatting SRA en gebruikte gegevens m.b.t. de SRA voor de  voorkomens in dit winningsplan    Samenvatting SRA    Recent heeft SodM een tijdelijke richtlijn voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd (methodiek voor  risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016). De SRA gaat uit van het schema zoals getoond in Figuur 3.1.               Risico Matrix  Stap 2                       Kwantitatieve  Risico Analyse  Stap 3              Figuur 3.1: Schematische weergave van de verschillende stappen en risico categorieën (1, Il, III) in de seismische  risico inventarisatie (conform SodM, 2016)    Stap 1:  in stap 1 worden alle voorkomens bekeken. De voorkomens die direct in risicocategorie | (zeer laag seismisch    risico) vallen worden gekarakteriseerd doordat ze:   e Voorkomens zijn die niet seismisch actief zijn geweest.   e Voorkomens zijn waarvoor de kans laag is dat ze in de toekomst seismisch actief kunnen worden (volgens  de DHAIS “Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit” methodiek) en/of waarvoor op  basis van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor de mogelijke maximale  bevingsmagnitude (Mmax) laag uitvalt (M < 2,5).   e _Voorkomens die niet meer produceren.    Voorkomens die niet aan deze criteria voldoen schuiven door naar stap 2.    Stap 2:  In deze stap worden alle voorkomens bekeken die    e _ seismisch actief zijn geweest en   e een hogere toekomstige kans op seismiciteit hebben (volgens de DHAIS methodiek) en waarvoor op basis  van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor Mmax (“maximale  bevingsmagnitude”) hoger uitvalt dan M=2,5    In stap 2 wordt op basis van een risico matrix benadering het risico van geïnduceerde aardbevingen verder  gekwalificeerd. Figuur 3.2 geeft een schematische weergave van de verschillende factoren die bepalen of een  geïnduceerde beving kan resulteren in een sterke grondbeweging (de “invloedfactoren ondergrond”) en de  verschillende factoren die invloed hebben op de grootte van de mogelijke gevolgen (de “invloedfactoren  bovengrond”).</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>    | lavioedfactoren    Veld indicator DHAIS Iaviee@inctoren  - Realistisch sterkste : : i    beving - Industrie  - Ligging voorkomen = Speciale gebouwen en  - Opslingering wefrestrectunr   - Dijken         Figuur 3.2: Schematische weergave van de bedreigingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de  verschillende invloedfactoren die daarbij een rol spelen (So M, 2016).    in de risico matrix analyse worden de verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis  van de uitkomst per factor gerankt. Over de scores van de individuele factoren wordt gesommeerd, zodat een  totaalscore voor zowel de invloedfactoren ondergrond als de invloedfactoren bovengrond wordt bepaald. Deze  worden genormaliseerd met het maximaal te behalen aantal punten voor ondergrond cq. bovengrond en in de risico  matrix tegen elkaar uitgezet waarmee kwalitatief een risicocategorie wordt bepaald (zie figuur 3.3).    1  0.9  0.8  0.7    0.6    8 0.5    i oa    0.3  0.2    0.1         0  0 0.1 02 03 0.4 0.5 0.6 0.7 0.6 0.2 1    invtoedsfactor ondergrond    Figuur 3.3: De risicomatrix. De zwarte lijnen zijn lijnen van gelijk genormaliseerd risico. De verdeling in categorieën is  gedaan op basis van 1/3 en 2/3 van het genormaliseerde risico. (SodM, 2016).    De mogelijke seismische dreiging volgt uit een analyse en score van de volgende invloedfactoren voor de  ondergrond:  e Veld indicator DHAIS. Dit is een methode die beschrijft hoe — per voorkomen - de kans op het mogelijk  optreden van een beving kan worden berekenc aan de hand van ondergrondse kenmerken.  e Realistisch sterkste beving (Mmax).Voor een realistische inschatting van de sterkste beving zijn twee  verschillende benaderingen genomen:  een bepaling van de compactie-energie die beschikbaar is in een producerend gasveld en kan leiden tot  een beving en  2. een maat voor de mogelijke bevingsmagnitude als de langste breuk in het producerende veld in zijn  geheel in één keer in beweging zou komer.    35</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>    Methode [1] resulteert doorgaans in lagere waardes voor Mmax dan methode [2]. Dit kan er op duiden dat  de totale hoeveelheid beschikbare energie die tot een beving kan leiden waarschijnlijk niet voldoende is om  de grootste breuken in een veld in één keer in beweging te brengen.   e Ligging van het voorkomen. In de SRA methodiek (SodM, 2016) wordt er een onderscheid gemaakt tussen  velden ten noorden van de lijn Amsterdam-Arnhem en velden ten zuiden van deze lijn. Dit onderscheid is  gemaakt op basis van observaties. Er is nog nooit een aardbeving waargenomen ten zuiden van de lijn  Amsterdam-Arnhem.   e _Opslingering; de ondiepe ondergrond kan een opslingering veroorzaken van de seismische golven en wordt  daarom boven het veld gekarakteriseerd. Voor relatief slappe ondergrond (veen, klei) is dit effect groter dan  voor relatief stevige ondergrond (zand)    Het mogelijke gevolg van een beving volgt uit een analyse en score van de invloedfactoren bovengrond:  bevolkingsdichtheid, industrie, speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken.  e Voor de bepaling van de bevolkingsdichtheid wordt de CBS Statline data gebruikt; hierbij krijgt de categorie  flats/appartementencomplexen extra aandacht in de uiteindelijke score.  e Industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken worden in kaart gebracht m.b.v.    de risicokaart. (http://www.risicokaart.nl)    De laatst genoemde drie factoren (speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken) zijn van  invloed op een mogelijk gevolgrisico voor schade en veiligheid. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de  geïnduceerde bevingen kunnen leiden tot een dergelijk gevolgrisico omdat de bevingen te zwak zullen zijn om een  bedreiging te vormen voor deze objecten. Deze gevolgen zijn tot nu toe dan ook nooit waargenomen.    Indien uit het voorgaande blijkt dat voorkomens binnen een Winningsplan in risico categorie Ill vallen gaan deze  door naar Stap 3    Stap 3:    in deze stap worden alleen de voorkomens die in Categorie III vallen verder bestudeerd. Voor deze voorkomens dient  een Kwantitatieve Risico Analyse uitgevoerd te worden. Van alle bekende voorkomens in Nederland vait alleen het    Groningen gasveld in deze categorie.    Uitwerking SRA voor de voorkomens in dit winningsplan  Stap 1: Inschatten risicopotentieel voor de verschillende voorkomens    De kans op beven van een olie- of gasvoorkomen   In de studie ‘Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS)'® is onderzocht welke  eigenschappen (geologische, productietechnische en geomechanische eigenschappen) van de olie- en  gasvoorkomens invloed hebben op het wel of niet optreden van aardbevingen. In 2012 is een update van deze  studie uitgevoerd, waarin alle nieuwe data zijn meegenomen tot mei 2010®.   Aan de hand van de volgende parameters van een olie- of gasvoorkomen wordt de kans op beven van dat  voorkomen bepaald:    - DP/Pini: De ratio van drukval (DP) en initiële druk (Pini) in het reservoir;    - E: de verhouding tussen de Young’s moduli (stijfneidsmoduli) van de ‘overburden’ en het    reservoirgesteente;  E = L burden  . E  Waarbij : Re servoir    - _B: een maat voor de breukdichtheid van het reservoir.  12 3/2 43/2 3/2  _ _breukoppewlake’ bh _h Jh  brutogesteentevolume __ A-h A    Waarbij: b= De totale breuklengte van de intra reservoir breuken en de randbreuken van het voorkomen in meters;  h= De maximale dikte van de gaskotom van het voorkomen in meters;  A = De oppervlakte van het voorkomen gemeten binnen de GWC dieptecontour (In vierkante meters);    B    19 TNO-rapport NITG 04-171-C. Van Eijs, 2004. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit  20 TNO-rapport 2012 R10198. Van Thienen, 2012. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit in Nederland.    36</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>    De combinatie van de parameterwaarden geven een kans op beven voor een bepaald voorkomen gedurende de    productietijd.    DP/P „228%    B>08Sen101sEs 133: Pm 0.10 2 0.05    DP/P,;<28%         De waarden die zijn gebruikt in de bepaling van de DHAIS kans zijn gegeven in Tabel 3.1.    Tabel 3.1: Invoergegevens voor de bepaling van de DHAIS en de DHAIS kansen    Totale  breuk-  tengte    Verwachte  totale  drukdaling    Reservoir  dikte /  geskolom®®    Initiële    Voorkomen  Assen  Een    Eleveld    Vries-  Centraal    Vries-Noord  Vries-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen  Assen-Zuid    Witten    Zevenhulzen-  West    Reservoir    opper-  vlakte  2,    Maximale Aantal  waargenomen aardbevingen  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <5 per jaar    <5 per jaar    DHAIS    DHAIS    42%   42%  bevend veld  bevend veld  bevend veld  bevend veld  bevend veld   19%   verwaarloosbaar    verwaarloosbaar    verwaarloosbaar         * De getoonde drukdaling en de DHAIS waarden van de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zijn volgens het High Case    productie scenario. Omdat in het verwachte scenario deze voorkomens niet zullen produceren zal er geen drukdaling plaatsvinden en is de DHAIS  kans voor deze voorkomens in de Mid Case verwaarloosbaar.   ** Voor de DHAIS berekening wordt zowel de hoogte van de gaskolom als de totale reservoir dikte beschouwd. Het minimum van deze twee wordt  gekozen voor de berekening van de “B” waarde zoals voorgeschreven door de DHAIS methodiek.    Realistisch sterkste beving   Naast de kans op beven, wordt ook de waarde voor de realistisch sterkste beving (Mmax) bepaald om tot een  oordeel te komen of een niveau 2 analyse noodzakelijk is. Er worden twee methoden gebruikt om de Mmax waarde  te bepalen: op basis van breukgeometrie en op basis van energiebalans. In de Seismisch Risico Analyse leidraad  worden beide methoden gebruikt. Voor de berekeningen van de Mmax is uitgegaan van de standaardwaarden voor  de “stress drop” en “partitie coëfficiënt” die gegeven zijn in de leidraad (respectievelijk 5 MPa en 0,01). De veld  specifieke waarden die benodigd zijn voor de berekeningen en de uitkomsten voor de Mmax staan vermeld in Tabel  3.2 (behalve voor de voorkomens met verwaarloosbare DHAIS kans, zoals Assen-Zuid, Witten, Zevenhuizen-West).    Tabel 3.2: Invoergegevens voor de bepaling van de Mmax, en de Mmax waarden volgens de twee methoden    Langste  breuklengte  {km)    Mmax  breukslip    Breukhoogte Mmax  Voorkomen Poisson's ratio (m) energlebalans  Assen   Een   Eleveld   Vries-Centraal   Vries-Noord   Vries-Zuid    Witterdlep    Zevenhuizen         37</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>    Stap 2: Risico matrix   De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “Mid Case” scenario niet  produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het high case productie scenario voor deze  voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de DHAIS  methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze voorkomens niet nodig.  Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA).  Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de som van de  scores een positie geeft in de risico matrix.    In dit deel van de bijlage worden de figuren en tabellen getoond die gebruikt zijn om tot een risicobeoordeling te  komen. Figuur 3.4, 3.5 en 3.6 tonen de situaties voor respectievelijk “Bevolkingsdichtheid”, “Industriële inrichtingen”,  “Speciale gebouwen en vitale infrastructuur” en "Dijken". Figuur 3.7 toon de kaart van de grondsoorten in de ondiepe  ondergrond kaart om de mate van opslingering te bepalen. Tabel 3.3 A en B toont de evaluatie en scores voor de  invloedfactoren. De risico matrix is afgebeeld in Figuur D2 (sectie D van dit winningsplan).         38</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>    +    hoo  Figuur 3.4: Overzicht van de bevolkingsdichtheid boven de in dit winningsplan genoemde voorkomens.         39</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.5: Overzicht van de industriële inrichtingen (rode punt), ziekenhuizen (groene plus) onderwijsinstellingen  (groene driehoek), tehuizen (groene x) en publieksgebouwen (groene ruit) boven de in dit winningsplan genoemde  voorkomens. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de SRA.         Midd Arfa    Figuur 3.6: Overzicht van de dijken. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de  SRA.    40</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>         EB klasse ‘special study soils’  CI kiasse ‘stijve grond’  ER Hasse ‘slappe grond’    Figuur 3.7: Overzicht van de grondsoorten in de ondiepe ondergrond om de mate van opslingsring te bepalen    Uit de analyse op basis van bovenstaande figuren volgen de scores voor de verschillende factoren. Deze zijn per  voorkomen inclusief onderbouwing en uitkomst, weergegeven in Tabel 3.3.    41</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.3: Kwantitatieve evaluaties (A) en daaruit voortkomende scores (B) voor de invloedfactoren onder- en  bovengrond                                      Bevolkingsdichtheid  (aantal inwoners per _ Industriele Speciale gebouwen en  inrichtin, vitale infrastructuur              Analoge  velden              Opstingering                                                                      Primaire  dijken binnen    1 ziekenhuis en/of  energievoorziening                                                                                                                                                                     Boven de direct boven het veld of 5 km rond  1 1000 - 2500 en/of Meerdere  methode lijn < 10% slappe 500-1000 met direct boven meerdere binnen 5 km het veld  31-35 Amsterdam grond flats/app het veld rond het veld. Meerdere en/of  Ad - Arnhem . scholen, tehuizen en/of secundaire  publieksgebouwen dijken boven          direct boven het veld het veld                                                       1 boven het  veld en/of  meerdere   binnen S km   rond het  veld.                                                          1 school, tehuis en/of  publieksgebouw boven  het veld of meerdere  binnen 5 km rond het  veld.                                            Boven de  lijn  Amsterdam  - Arnhem                                                              1  methode  3,1-3,5    Geen dijken  binnen S km  rond het veld    500 - 1000 en/of  250-500 met  flats/app.    < 10% slappe  grond                                                             1 ziekenhuis en/of  energievoorziening                                                                                                                                                                                                                                                Me ee 1 Boven de Meerdere direct boven het veld of Secundaire  lijn < 10% slappe | 250-500 en/of <250 . meerdere binnen 5 km dijken binnen  dan 5 methode direct boven  bevingen 36-40 Amsterdam grond met flats/app. het veld rond het veld. Meerdere 5 km rond  per jaar co - Arnhem schoten, tehuizen en/of het veld    publieksgebouwen  direct boven het veld                                             Eteveld                                          1 ziekenhuis en/of  energievoorziening                                                                                                                                                                                Bevend Alle Boven de Meerdere direct boven het veld of Secundaire  . veld met lijn <10% slappe | 250-500 en/of <250 . meerdere binnen 5 km | dijken binnen  Vries-Centraal methodes direct boven  M kleiner 31-35 Amsterdam grond met flats/app. het veld rond het veld. Meerdere 5 km rond  dan 1,5 ’ , - Arnhem scholen, tehuizen en/of het veld         publieksgebouwen  direct boven het veld                                                                          1 boven het                                                                                                                           M>=1,5 1 school, tehuls en/of                                                                                                                                          Boven de veld en/of fi Secundaire  minder liek: ven  . 8 i lijn <10%stappe | 250-500 en/of <250 meerdere publieksgebouw bove dijken binnen  Vries-Noord dan 5 methode het veld of meerdere  Amsterdam grond met flats/app. binnen 5 km . 5 km rond  bevingen 3,6- 4,0 binnen 5 km rond het  - Arnhem rond het het veld  per jaar veld.    veld.                                                                                                                                                                                                                                                   M>=1,5 Boven de veld en/ot 1 school, tehuls en/of Secundaire  minder Alle in < 10% st 1000 - 2500 en/of eerder publieksgebouw boven dijken binnen  Vries-Zuid dan 5 methodes u Slappe 500-1000 met meerdere het veld of meerdere 4  . Amsterdam grond binnen 5 km 5 km rond  bevingen 3,1-3,5 flats/app. binnen 5 km rond het  - Arnhem rond het het veld  per jaar veld veld.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 M>= 1,5 Boven d ‘ denon 1 school, tehuis en/of Secundaire  minder 1 lijn e < 10% slappe 1000 - 2500 en/of meen dere publieksgebouw boven dijken binnen  Witterdiep dans methode pp 500-1000 met het veld of meerdere  Amsterdam grond binnen 5 km 5 km rond  bevingen 3,1- 3,5 flats/app. binnen 5 km rond het  - Arnhem rond het het veld  per jaar veld veld.                                                                                                                                                                                                      1 boven het   hool, tehuis en/of   Boven de veld en/of 1 Schoo’, tehuis en/o Secundaire  500 - 1000 en/of publieksgebouw boven ,  lijn < 10% slappe meerdere dijken binnen   Pzig% 250-500 met . het veld of meerdere   Amsterdam grond flats/a binnen 5 km binnen 5 km rond het 5 km rond  - Arnhem pp. rond het het veld  veld veld.    42</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>    | score invloedfactoren ondergrond score Invloedfactoren bovengrond |    Assen  Een  Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep    Zevenhuizen    en    Kans op beven of  waargenomen bevi:    -~ Www wn wn NN    eRe NN NM NM Re    NN NY NY NY NN ON    Opslingering    ooo s oe oo 0    Genormaliseerde  totaalscore ondergrond    Bevolkings dichtheid    NW Wh me we OND U    WWW a B WwW    Industriele inrichtingen    Speciale gebouwen en  vitale infrastructuur    3  2  3  3  2  2  2  2    NN NN NN OO u    totaalscore bovengrond         43</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: Geologische kaarten voor de voorkomens    Doorsnede Assen voorkomen    W-E Cross section of the Assen Field    </pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen voorkomen    BER ae DO    ek         NAM | nodertandse Aardete Mi DV |_ Frefect: MPLA         Author. Land Aanst Date: Aug 2015 Oven. Ne: EP 201908208338001         45</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>    9b    00 000 80 400 3300 00 320 4200 340 -106 „3050 000 “200 2800 2880 2800    He z> i   E  af! i  i         ae  Pied PINZ-USssy olf JO UOAIES SOND S-N               a >»,    oss 0016: 00 ooo 0 Oost: ee: Oo:         uewoy100A pinz-uessy epeusIoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen-Zuid voorkomen    an    A              [ Cate: August 2015 [ Drew. No: EP201 808200948001    47</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>    8b         2700 200 2000 2550 -3500 2490 “2000 200 2200 2280    00-2780    UAWIOWJOOA USZ speusicoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre>    Kaart Een voorkomen    219000 220000    Groningen Drenthe    Ee    oe ET    Project name:   Een _and_ZVH_Feb2012_Mariena_Deterministic.pet  Al depths in metres below NAP   Coordinate Prejection: RD   Contour interval: 0 m                Een  Top Rotliegend  (RO)    Nederlandse Aardolie Mij BV Project: WIPLA Author: Land Asset                                   | _Date: Aug 2018 | Draw. No.: EP201507215380003         49</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>    0s         USWOYIOOA PjeAgly epeusio0g</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>    Kaart Eleveld voorkomen                                                     ys > o  nt es  I.  PF_AMB_3100tt4_ Post: Pas,  ELEVELD, 1  7 ~ Ki depths aars below SAP  Coordinate Prejestion: RD    Contour iterval: 20 m j  6 e090 000m  ed              Eleveld  Top  (RO)    51</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>    es         SUSUIOHIOOA [ELIJUGD-S914A UG PIOON-SOIIA PAUS IOO</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>    Kaart Vries-Noord en Vries-Centraal voorkomens    570000 Seo $@4000  ~ - — de A en ana _  fe wt ex ; 53 !    wm nance |  kj 1  B er Ate i                      Viney North    Vries (North and Central)  Rotileaend  (RO)    MAM vaer [een [aar td oee [ Bw: EPO    53</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>    8  i  3  z         USWIOYJOOA pINZ-SeLA epeusioog</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre>    . Kaart Vries-Zuid voorkomen  50000                       ‘ t t + 1 4  Vries-Bouth Field  Too Rottleaend  (RO)    [_Necerancee aarsote ma bv J Proc: aRPR T Aver: Lond Annet Dow: ren 2016] Orow. Wo. B20</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>    Zectutein Salt  ~~ ee en € Te en ee ~  nT TNT _ LT en Sn 7  } EL Ef ‘  TTT nn ee ne — jg ~  7 [hae] Se en    K WIT-4A    Wm va tm ame te we 1 oo 20 2 2 20 20 20 0e 20    SW-NE Cross section of the Witten Field    eer er  oort    A’  NE    os    UOWOHYIOOA UORIM epeusIood    i : i  poy po: i  eR eeen  000s: 008:    oon    oe    me = = 00 188 1 1 Knead kad we 17 ae 100 Kad 20 mm 2 200 ae 200 2700 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>    i    Kaart Witten voorkomen    h    Ui 6E IEAMORM NEMIED  Cut wenssfaig vaags    | dvn mang sagen: aj udep wv    j er la 81ers Sw LL OBA "WAA    ass pefeig         57</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>    88    WTM  - a “ 1 4 bed u a ad 2 a a    ak beide ee    \         |    NW-SE Cross section of the Witterdien Field    >    A OS OH OBO B BB HV BWO BB PV IO MO _ MP _ MVJ    R >    oo ont on ost oor oe onse: oet oost ones ont: ont: oost: ost Oos         uewoHzooar derpsanIm epeussoog</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>    Kaart Witterdiep voorkomen    B  f              59</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>    Doorsnede Zevenhuizen & Zevenhuizen-West voorkcmen    ee et et mt nt Or a Ot OO a OE OU Oe OG On On ms DN a  ams SEEN ILO token a)  aren veger  ded nue | _  8 we & i  i top papa Gl i  ° wp paene GR         wedn meike enh be tedhetnetenntbisretneretesbererderentinnetonintansridaste ter    w  <2    \ ‘  eee: on one: a one: cent: an ee oe en ae ar om    j    SPNO IDOM-UEEPUGIGASZ PUE LEEPUWOAOZ OU} JO UORSSE SOUD FM    « er MZ GE OK OOK On OZ Oe OT en mn Oe OO OE OE ORO On  wre Dear    60</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>    *         1 0 0 0 1 0 2 6 8    DN         > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Ministerie van Economische Zaken  Directie Energie en Omgeving   T.a.v. mevrouw M.A.C. Van der Salm  Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    minute    Datum 10 oktober 2016  Betreft advies winningsplan Westerveld    Parafenroute   Paraaf Medeparaaf  el  Hoofdondergrond   M paraaf leparaaf a    Verzendwijze: Per post    Oatum verzending    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken    Medeparaaf    Coörd    Me    raaf    Staatstoezicht op de Mijnen  Henri Faasdreef 312   Postbus 24037   2490 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nl (algemeen)  www.sodm.nl    Behandeld door  7  9. Go minez.n!    Ons kenmerk    Uw kenmerk    Kopie aan   DIV   LET   MUM   M. Van der Salm (EZ)  M. EE (TNO)    Bijlage(n)  1    Datum afdoen    Atlacnummmar ralatia</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>           NN Staatstoezicht op de Mijnen  PEEN ont .  PAPA Ministerie van Economische Zaken    > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    io: . : Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken    Directie Energie en Omgeving oane a  T.a.v. mevrouw M.A.C. Van der Salm 2492 JP Den Haag  Postbus 20401 Postadres   2500 EK DEN HAAG Postbus 24037    2490 AA Den Haag  T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nl  www.sodm.nl    Behandeld door  ir. G. Jharap    Datum 11 oktober 2016 T 070 379 8473    Betreft advies winningsplan Westerveld Ons kenmerk  16152380    Uw kenmerk  Bijlage: TNO advies Westerveld    Bijlage(n)    Geachte mevrouw van der Salm, 1    Naar aanleiding van uw adviesverzoek betreffende het gewijzigde winningsplan  Westerveld, ingediend door Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) op 11  september 2016, berichten wij u het volgende.    Procesverloop   NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld  ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27 mei 2014, waarna SodM  en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan het Ministerie van  Economische Zaken. Gelet op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de  voorziene wijziging van de Mijnbouwwet is het instemmingsbesluit over het  winningsplan Westerveld aangehouden. Recent is besloten om winningsplannen  breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en infrastructuur  mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de  “seismische hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het  seismische risico. NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan  Westerveld ingediend. Het oorspronkelijke winningsplan uit december 2013 en het  addendum, dat EZ in oktober 2014 heeft ontvangen, zijn door NAM aangevuld met  een nieuwe beoordeling van het seismische risico. Bovendien is de tekst  geactualiseerd.   Op 30 mei 2016 heeft het Ministerie van Economische Zaken SodM gevraagd om  deze nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gaan of  de geactualiseerde tekst van de overige paragrafen invloed heeft op het eerdere  advies van 15 september 2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM  per brief van 12 juli 2016 kenbaar gemaakt aan het Ministerie. In deze brief is  geadviseerd om aanvullende gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal  stellingen in het winningsplan onderbouwd konden worden.   Naar aanleiding van de brief van SodM en verder overleg met het Ministerie, heeft  NAM op 11 september 2016 een gewijzigd winningsplan Westerveld ingediend.  Voor de beoordeling van het gewijzigde winningsplan heeft SodM advies gevraagd  aan TNO voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige  winning, bodemdaling en de seismische risico analyse.    Pagina 1 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Op 4 oktober 2016 heeft SodM hierover het bijgevoegd advies van TNO  ontvangen. Middels deze brief ontvangt u mijn advies.    Beschrijving Westerveld winningspian   Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden t.w. Assen, Assen-Zuid, Een,  Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen  en Zevenhuizen-West. Het gros van deze velden zijn al geruime tijd in productie.  NAM verwacht voor velden Zevenhuizen-West, Assen-Zuid, Witten en Witterdiep  enkel productie in het meest optimistische scenario aangezien de winbare  hoeveelheden zeer gering zijn. De velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid die  historisch gezien deel uitmaakten van dit winningsplan, zijn uit geproduceerd.  NAM heeft geen plannen om de productie uit deze voorkomens te hervatten.    Reden voor wijziging winningsplan   NAM heeft een wijziging van het winningsplan ingediend omdat zij een vernieuwde  risicoanalyse heeft gemaakt van de geïnduceerde seismiciteit die kan optreden als  gevolg van de gaswinning uit de diverse velden. Tevens heeft NAM de  productievoorspellingen en de te verwachten bodemdaling geactualiseerd voor de  velden in het winningsplan.    Planmatig beheer   NAM verwacht dat de productie van de velden in het Westerveld systeem tot het  jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke productie scenario en tot  het jaar 2028 in het hoge, meest optimistische productie scenario. De verwachte  volumes voor de gasvelden (GIIP) en de winningspercentages per veld zijn  weergegeven in onderstaande tabel:         Pagina 2 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de variërende reservoir kwaliteit en de water productie in de  diverse velden een grote invloed hebben op de winningspercentages. De nog te  winnen gas volumes komen voornamelijk uit de velden Eleveld (ca. 700 miljoen  Nm3) en Vries Zuid (ca 400 miljoen Nm3). NAM bestudeert de mogelijkheden om  de productie van een aantal velden te verhogen. Hieronder vallen de drie velden  Zevenhuizen-West, Assen-Zuid en Witten. TNO is van mening dat de winning  doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het productiegedrag van de  betrokken velden. Verder vindt zij dat NAM voldoende initiatieven onderneemt om  de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de conclusie van TNO en vindt  de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van  planmatig beheer.    Verwachte bodemdaling   NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van  het Westerveld cluster (Meetregister meetplannen Noord Nederland 2014). Het  resuitaat van de meting uit 2013 heeft zij weergegeven in figuur C1 van het  winningsplan. In deze figuur heeft NAM de gemeten waarden van de peilmerken  weergegeven tezamen met de contouren van de gemodelleerde bodemdaling ats  gevolg van de gaswinning. Het bodemdalingsmodel heeft NAM geactualiseerd met  de meeste recente reservoir parameters, productie profielen en geijkt aan de  bodemdalingsmetingen tussen 1975 en 2013 [Bron: NAM-rapport “Bodemdaling  door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van  Drenthe- Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080”  (EP201511213444)]. Met dit geactualiseerde en geverifieerde model heeft NAM  een prognose van de te verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4,  einde van de winning) en het jaar 2080 (Figuur C5, verwachte eindsituatie)  gemaakt.   De nog te verwachten bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door  de resterende productie uit de velden van de Westerveld cluster, wordt door NAM  geschat op minder dan 2 cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag  van de aquifers in haar analyse meegenomen.    TNO kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenario en onderschrijft  deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoëfficiënt niet wordt  meegenomen. TNO heeft voor de bepaling van haar “worst case scenario” de  onzekerheid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie  scenario. In dit geval bedraagt de maximale nog te verwachten bodemdaling voor  alle velden minder dan 2 cm en voor het veld Zevenhuizen nog minder dan 3 cm  tot het einde van de winningsperiode. Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses in het winningsplan.    Pagina 3 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Schade door bodemdaling en mitigerende maatregelen   NAM vermeld in het winningsplan dat de nog te verwachten bodemdaling als  gevolg van de gaswinning uit de velden in het cluster Westerveld, minder dan 2  cm zal bedragen. Zij geeft verder aan dat deze bodemdaling een geleidelijk en  gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming van de bovengrond zeer  klein is. Om deze reden verwacht zij dat geen directe schade aan infrastructuur en  bebouwing. NAM kan echter niet uitsluiten dat de bodemdaling gevolgen kan  hebben voor het normale beheer en het onderhoud van waterkeringen en  waterlopen. De totale bodemdaling boven de voorkomens is groter dan twee  centimeter en waar nodig zal NAM afspraken maken met de betreffende  waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden. Indien de waterhuishouding of waterstaatkundige werken worden  beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als  met het nemen van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade  afdoende kan worden voorkomen dan rust op NAM de verplichting die schade  overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.   SodM onderschrijft de stelling van NAM dat het effect van de resterende  bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen  noodzakelijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke  maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden  bodemdaling. SodM adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken  er met het Waterschap zijn gemaakt. Verder moet NAM aangeven bij welke  bodemdaling er additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige  gevolgen van de bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen  dan zullen worden genomen.    Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie   NAM vermeld dat zij kort durende zuur- en hydraulische stimulatie kan gaan  toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De  kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als  verwaarloosbaar ingeschat. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om  een put te gaan stimuleren zal zij een locatie specifieke risico analyse uitvoeren en  deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.    SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzien van het veiligheidsrisico en het risico  op schade niet verifiëren omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. NAM  vermeldt dat zij de specifieke risico analyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in  het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe Mijnbouwwet  wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als  onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale  eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe  Mijnbouwregeling. Vooruitlopend op de wijziging van de Mijnbouwwet en  Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het  instemmingsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk  vier weken vóór aanvang van de zuur- en/of hydraulische stimulatie een locatie  specifieke risico analyse in te dienen, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, die in gaat op de volgende onderwerpen:    Pagina 4 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    1. Status en integriteit van de te behandelen put   2. Integriteit van de afdekkende lagen   3. Hydraulische- of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van de te  gebruiken chemicaliën   4. Injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities in het reservoir   5. Afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de operatie   6. Locatie van de put ten opzichte van drink- en grondwatergebieden   7. Geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en  gesteente/afsluitende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)   8. Het afvoerplan van de uitgewerkte chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of    stimulatie vloeistoffen)    Risico analyse bodemtrilling   NAM heeft een analyse gemaakt van het seismisch risico (SRA) als gevolg van de  gaswinning uit de onderhavige gasvelden (bijlage 3). Hiervoor heeft zij gebruik  gemaakt van de methodiek “risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door  gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p, versie 1.2, SodM, 1  februari 2016”.   De gasvelden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het  verwachte mid-case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal  plaatsvinden. NAM verwacht in het high case productie scenario voor deze velden  dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit  scenario “verwaarloosbaar” is. Volgens de methodiek is verdere analyse (“Stap 2”  van de SRA ) voor deze velden niet nodig.   TNO kan zich vinden in deze analyse voor de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West. Mocht de productie uit deze velden in de toekomst de high  case scenario’s overschrijden, dan adviseert TNO om de seismische risico analyse  voor deze velden opnieuw uit te voeren.   SodM onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze velden. SodM  adviseert om in het geval dat het duidelijk wordt dat de productie uit de velden  Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West de voorspellingen in het winningsplan  dreigen te gaan overschrijden, NAM een actualisatie van de seismische risico  analyse voor deze velden te laten indienen en het winningsplan te actualiseren.    Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld, Assen, Een,  Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen is het nodig  om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA). Voor elke factor die  bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de  som van de scores een positie geeft in de risico matrix; de som van de scores  voor “invloedfactoren ondergrond” geeft de positie op de x-as en de som van de  scores voor “invloedfactoren bovengrond” geeft de positie op de y-as weer.    Pagina 5 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    invloedsfactor bovengrond         “0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0    invloedsfactor ondergrond  Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan vatien in  risico Categorie I.    Het resultaat van de SRA analyse voor de gasvelden in dit winningsplan is grafisch  weergegeven in bovenstaande figuur (winningsplan p.28). Uit de analyse van NAM  volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vatlen (categorie I).    Pagina 6 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad en kan  zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie 1). SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden  Eleveld en Vries-Zuid dicht bij de grens met categorie II liggen met waarden van  0,315. Voor deze risicogroep geldt dat seismisch monitoren met het bestaande  KNMI netwerk volstaat. Het huidige KNMI monitoringsnetwerk kan aardbevingen  met een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij bereid is  aanvullende metingen te doen.         SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente  verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan  (M > 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen  geleid (zie ook volgende paragraaf). Daarnaast wordt de productie uit het  bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) middels de  put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de  grondbewegingen aan het oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze  grondbewegingen die de schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert  hierom NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende  monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele  versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een  risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten  opstellen en implementeren.    Schade door bodembeweging en mitigerende maatregelen   NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet  constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO-NITG. In deze studie geven berekeningen van de   maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.    Pagina 7 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  diepte en de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate  van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de tokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt  verder beschreven in het TNO rapport en is ook meegenomen in de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische  schademeldingen voor “lichte, niet constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of  worden) wanneer het duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.    Advies   SodM concludeert dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de wettelijke eisen  en overeenstemt met de principes van planmatig beheer. SodM adviseert u om  onder de volgende voorwaarde in te stemmen met het winningsptan:    1. NAM dient voor 1 maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken  met het Waterschap zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid  bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden om nadelige  gevolgen te voorkomen of te beperken.   2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het "high-case  productie scenario” van de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West de seismisch risico analyse te actualiseren en een  wijziging winningsplan in te dienen.   3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch  Instituut, voor 1 juni 2017 enkele versnellingsmeters boven de Eleveld  en Vries-Zuid gasvelden te installeren en operationeel te hebben.   4. NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, voor de bevende velden in dit winningsplan een  risicobeheerssysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.    Hoogachtend,    De Minister.van Eceremische Zaken,    namens deze:    ir. R.P.H. van Elsen  Hoofd afdeling Engineering    Pagina 8 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life quae    Princetontaan 6    3584 CB Utrecht  Retosades Postbus 80015 35CS TA Utrecht Postbus 80015  3508 TA Utrecht  Staatstoezicht op de Mijnen www.tno.nl  T.av. mevrouw G. Jharap  Postbus 24037 T S188 086 42 58    2490 AA DEN HAAG  ated tape ft tat    Datum  4 oktober 2016    Onze referentie  16-10,083    Onderwerp Contactperscon  Advies Westerveld Drs. G. Remmetts    E-mail  gijs. remmefts@tno.nl    Doorkiesnummer  Geachte mevrouw Jharap, +31 68 866 45 28  Naar aanleiding van uw verzoek van 12 september 2016 (per email) om advies in Poorest 05  het kader van de beoordeling van het geactualiseerde winningsplan Westerveld,  ingediend door de Nederlandse Aardolie Maatschappij N.V. (verder NAM),    berichten wij u het volgende. Op opdrachten aar TNO zjn de Algemene  VWoerwaarden voor opdrachten aar TNO.  . zoas gedeponeerd bij de Sne van de  Het winningsplan betreft de velden Assen, Een Eleveld Vries-Noord Vries- Rechtbank Den Haag en de Kamer van  C . z Koophandei Den Haag van toepassng  entraal Vries-Zuid, Zevenhuizen, Witterdiep, Witten, Assen-Zuid en Deze algemene voorwaarden kurt: tevens  Zevenhuizen-West. De laatste vier velden zijn momenteel niet in productie. NAM vinden cp www tno nl    verzoek den ar:  geeft aan, dat er voor de mid case van het winningspian geen winbare volumes in op zanden rl oen ee    deze velden aanwezig zijn. NAM bestudeerd de mogelijkheid deze velden alsnog Handelsrepsterummer 27376855  in productie te nemen.    Doelmatigheid van de winning   Ten opzichte van het vigerende winningsplan is de doelmatigheid van de  voorgenomen winning in de velden binnen het winningsplan Westerveld over het  algemeen iets toegenomen.    De reservoirkwaliteit varieert van veld tot veld, hetgeen wordt weerspiegeld in de  verwachte winningspercentages. Daarnaast beperkt de waterproductie de  gasproductie in verschillende putten.    Van de velden binnen het Westerveld cluster komt de resterende productie vooral  uit de velden Eleveld (ca 700 miljoen Nm?) en Vries Zuid (ca 400 miljoen Nm’).  Vries Centraal produceert naar verwachting de komende 5 jaar nog ca. 100  miljoen Nm’. Productie uit de overige velden zal naar verwachting minder dan 50  miljoen Nm? bedragen. Het gehete cluster zal naar verwachting per 2023  uitgeproduceerd zijn. In het high case scenario zou dit uit kunnen lopen tot 2028.    Het is in deze laatste fase van productie lastig te voorspellen hoe de velden zullen  produceren. NAM bestudeert de mogelijkheid om de productie van een aantal  velden te verhogen. Dit betreft onder meer de drie velden, die momenteel niet  produceren. Mogelijke projecten betreffen nieuwe boringen en eventueel het</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life nnn nnn    Datum   4 oktober 2016  stimuleren van putten (fracken). Of deze projecten doorgang zullen vinden is Onze referentie  afhankelijk van de economische haalbaarheid. 16-10.083   Blad    TNO-AGE is van mening dat, gezien de reservoirkwaliteit en het praductiegedrag 23  van de betrokken velden, de winning doelmatig is en dat de NAM voldoende  initiatieven neemt om de productie te optimaliseren.    Bodemdaling   NAM heeft de resterende bodemdaling berekend van de gasvelden in  winningsplan Westerveld. Parameterwaarden zijn gekalibreerd op basis van de  periodieke metingen, die sinds 1975 zijn uitgevoerd (2013 voor het laatst).    NAM geeft aan, dat de nog resterende bodemdaling minder dan 2 cm zal  bedragen (figuur C3 uit het winningsplan) voor zowel het mid-case scenario per  veld afzonderlijk als de integrale bodemdaling voor aile velden samen. De  integrale bodemdaling sinds het begin van de gasproductie, inclusief de  bodemdaling door productie uit velden in de omgeving. is gegeven in figuur CS  van het winningsplan.    TNO-AGE kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenario. De NAM  geeft in haar winningsplan een adequate beschrijving van de onzekerheid in de  berekeningen van de bodemdaling.    TNO-AGE heeft voor de eigen bodemdalingsberekening de onzekerheid in  compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie scenario (high-case).  De maximale bodemdaling bedraagt dan -3 cm.    NAM heeft een maximale bodemdaling berekend van onder de 2 cm. TNO-AGE  komt op hetzeifde resultaat uit, in het geval de onzekerheid in de  compactiecoëfficiënt niet wordt meegenomen.    Risicoschatting op basis van de leidraad seismisch risico    Hutdige producerende velden  Voor alle producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de    DHAIS classificatie een niet te verwaarloze kans op beven hebben, of reeds  hebben gebeefd'. Dit verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico  analyse uit te voeren? Volgens de NAM vallen aile velden in het winningsptan in  risicocategorie |.    TNO-AGE constateert, dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie |).    ' Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS): TNO-  rapport R10198, 2012   ? Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24 1.p. versie 1.2, SodM, 1 februari 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life EE    Datum  4 oktober 2016    Voor velden behorende tot risicocategorie | volstaat seismisch monitoren met het Onze referentie  bestaande seismisch meetnet van het KNMI®. De NAM geeft in haar winningsplan _ 16-10.083   aan, dat zij eventueel bereid is aanvullende metingen te doen, als de omgeving Blad   dat wenst. 3/3    Huidige niet-producerende velden    Voor alle momenteel niet-producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij  op basis van de DHAIS classificatie een te verwaarloze kans op beven hebben.    TNO-AGE kan zich hierin vinden Echter, als de productie uit de velden Assen-  Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario  overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor om opnieuw per veld te bekijken, of een  seismische risicoanatyse noodzakelijk is.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van putstimufatie  TNO-AGE acht het risico op bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van  het reservoir vanuit de put verwaarloosbaar op grond van de huidige informatie.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het  reservoir in zichzelf is Klein“. Procedureel gezien zal de NAM voorafgaand aan het  uitvoeren van een hydraulisch frack-operatie een gedetailleerd plan ten genoegen  van de IGM moeten overleggen, waarin het risico voor die specifieke operatie  nader wordt geanalyseerd. Daarom is dit effect hier niet verder geëvalueerd door  TNO-AGE.    Bevindingen  Samenvattend, TNO-AGE  * is van mening, dat het winningsplan getuigt van doelmatige winning  * verwacht een maximale bodemdaling van ~3 cm  e constateert, dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie |).    Met vriendelijke groeten,    Hoogachte nd,            Hoofd Adviesgroep Economische Zaken         ® Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p, versie 1.2, SodM, 1 februari 2016   “zie rapport Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en  gevolgen van de opsporing en winning van schalie- en steenkoolgas in  Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>Date
 
: 2-2-2017 15:11:23
F
rom
 
T
o
 
S
ubject
 
: RE: stukken gaswinning NAM Marsdijk Assen 
A
ttachment
 
: kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10.pdf;
T
er aanvulling de specifieke toestemming van minister Kamp voor gaswinning binnen de bestaande vergunning.
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
Van:
 
i
  
V
erzonden:
 
donderdag 2 februari 2017 15:58
A
an:
 
' . @colliers.com' < . @colliers.com>
O
nderwerp:
 
stukken gaswinning NAM Marsdijk Assen
D
ag mevrouw ,
Z
oals gisteren afgesproken zend ik u een aantal stukken er informatie toe.
1
.
 
W
inningsplan NAM
2
.
 
A
dvies staatstoezicht der Mijnen
3
.
 
A
dvies van de gemeente Assen
V
ervolgplanning vergunningprocedure:
-
 
1
9 januari
 
verstrijken 
a
dviestermijn lokale overheden;
-
 
D
an 8 weken voor ontwerpbesluit (4 weken advies Mijnraad en 4 weken voor ontwerpbesluit). Dus 
1
6 maart
 
ontwerp besluit;
-
 
V
anaf 
1
6 maart 
t
ermijn van 6 weken voor indienen zienswijzen inwoners/belanghebbenden en overheid;
-
 
D
aarna definitief besluit.
-
 
M
ogelijkheid beroep bij Raad van State.
I
k verwacht u hiermee voldoende te hebben geinformeerd.
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
-
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
Disclaimer:
A
a
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber ( CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 
2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57). Ofschoon dit in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries- 10 
in Drenthe. 
 
Put Vries- 10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries-10 opstarten en heeft Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik 
nemen van put Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie. 
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries- 10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd, zal ik (wijzigingen van) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde 
winningsplan te reageren. In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries- 10 niet op te starten. Ook de verwachte </pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries- 10 binnen het nu 
geldende winningsplan.  
 
SodM zal erop toezien dat de productie uit de put Vries-10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven. 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp 
Minister van Economische Zaken </pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>    Colliers    INTERMATION AL    </pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 14:23:20
F
T
o : "'T   @aaenhunze.nl, "'   @tynaarlo.nl
S
ubject : FW: stukken rond gasw inning voor college van m orgen
A
ttachm ent : collegevoorstel bij brief aan raad over schadeafhandeling m ei 2017.docx;brief aan raad over schadeafhandeling m ei 2017.docx;m em o college m ei
2
017.docx;
 
 
T
er kennisname en voor intern gebruik.
 
G
raag eerst vertrouwelijk behandelen.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 8 mei 2017 13:05
A
an:
 
SMO-Secretariaat <smo-secretariaat@assen.nl>;   r@assen.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
stukken rond gaswinning voor college van morgen
 
G
oedemiddag SMO-secretariaat,
 
H
ier nog stukken voor morgen. Marco en Harmke zijn accoord.
H
et collegevoorstel met raadsbrief moet op interne besluitenlijst en kan pas naar buiten nadat de NAM met een persbericht is gekomen. Je krijgt een seintje als de brief uit kan.
 
A
lvast bedankt.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.381
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
Beleid  
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 08-05-2017 
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:   
Opsteller:   
Telefoon:  6248 
Portef. Houder:  Out 
Registr.nr.:   
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum 
Lies de Klerk   
 
Paraaf : 
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:   
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
X Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief 
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de raad:  
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Schadeafhandeling Gaswinning  
 
 
Voorstel:  
In te stemmen met bijgevoegde brief en deze naar de 
gemeenteraad te sturen nadat de NAM naar buiten is 
gekomen met berichtgeving over een onafhankelijke 
schadeafhandeling  
 
 
Achtergrond:  
De NAM komt binnenkort met het bericht dat ze, na 
Groningen, nu ook in de rest van Nederland een 
onafhankelijke schadeafhandeling willen.  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WS  
   
WH  
   
WV  
   
WW  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
  Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Schadeafhandeling Gaswinning  
 
 
Voorstel:  
In te stemmen met bijgevoegde brief en deze naar de gemeenteraad te sturen nadat de NAM naar buiten is 
gekomen met berichtgeving over een onafhankelijke schadeafhandeling  
 
 
Achtergrond:  
De NAM komt binnenkort met het bericht dat ze, na Groningen, nu ook in de rest van Nederland een 
onafhankelijke schadeafhandeling willen.  
 
 
Argumenten:  
De gemeenteraad zal naar verwachting met vragen komen aan het college. Met deze brief wordt de raad 
proactief geinformeerd.  
 
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
n.v.t. 
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre> 
 
Gemeenteraad Assen  
 
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   8 mei 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Schadeafhandeling Gaswinning  
 
 
 
Geachte heer/mevrouw ,  
 
 
De NAM heeft bekend gemaakt dat ze zich, na Groningen , nu ook wil terugtrekken uit de 
schadeafhandeling in de rest van  Nederland. De NAM geeft aan dat ze graag in samenspraak met 
bestuurders en belanghebbenden  wil kijken hoe lokaal of regionaal de  schadeafhandeling ook bij de  
kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden . De NAM heeft aangegeven dat ze in dit 
kader ook met ons in overleg wil.  
 
Wij beschouwen het als positief dat de NAM wil overgaan naar een onafhankelijke 
schadeafhandeling. Wij constateren echter dat zich een complexe vraag aandient: Hoe kan de 
schadeafhandeling op een  wijze gebeuren die zo veel mogelijk in het belang  van onze inwoners en 
bedrijven is?  
Hierbij ontstaan verschillende  vr agen: 
- Wat het juiste sch aalniveau?  
- Hoe zijn de belangen van de  inwoners en bedr ijven zo  goed mogelijk geborgd?  
- Wat zijn de zekerhede n voor de inwoners en bedrijven?  
- Wat is  de omvang van de problematiek?  Hoe vaak komen er buiten Groningen schad es voor? 
- Hoe zit het financieel en welke garanties zijn er?  
 
Wij hebben op dit moment geen direct antwoord op bovenstaande  vragen. De beantwoording vraagt 
tijd. Er is onderzo ek  nodig; overleg met belangen organisaties, met u als gemeenteraad, met andere  
overheden en de VNG; er is duidelijkheid nodig over financiën , garanties  en rollen en 
verantwoordelijkheden.  
 
Wij vragen u daarom ons tijd  te geven om, samen met anderen te komen tot een goede oplossing. 
Wij zullen u op de hoogte houden van de voortgang.  
 
Overigens zullen wij in de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit op het Winningsplan 
Westerveld ingaan op de schadeafhandeling. Deze zienswijzen worden nog met u besproken.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Schade afhandeling gaswinning  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
7 mei 2017  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
   
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief: 
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : Vrijdag 5  mei 2017  
Onderwerp  : Gaswinning  
 
Graag informeren wij u over twee zaken rond de gaswinning: De o nafhankelijke 
schade afhandeling en het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.  
 
Onafhankelijke s chade afhandeling  
De NAM heeft zi ch teruggetrokken uit de schade afhandeling bij het Groningerveld. De NAM 
wil zich nu ook in de rest van Neder land teru gtrekken uit de schade afhandeling en komt een 
dezer dagen met het volgende bericht:  
  
NAM op afstand in schadeproces  
  
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de 
kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en 
belanghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij 
NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de 
vraag om meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door 
gebouw opnames waar nodig en mogelijk.   
 
Overleg met gemeenten en provincies  
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling 
rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een 
concessie om gas te  mogen winnen. De kleine gasvelden liggen bijvoorbeeld in Drenthe, 
maar ook in verschillende andere provincies. Ook daar waar in de nabije toekomst 
gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit 
vereist uiteraard maat werk", aldus  asset manager Land bij NAM. "De 
situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in 
gesprek."   
 
Groningen -veld 
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de 
Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en -
handboek van de NCG in werking treden.  
 
Monitoring  
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde 
kleine velden. Een van de veel g ehoorde verzoeken van omwonenden en opwonenden van 
kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door 
gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn met gemeenten, provincies en 
lokale vertegenwoordigers wat precies de v erwachtingen en wensen zijn ten aanzien van 
monitoring rondom de gaswinning in kleine velden. Afhankelijk daarvan kan monitoring 
lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol 
in de monitoring.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre> 
  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan  
 
Met ingang van maandag 8 mei ligt het Ontwerp -instemmingsbesluit W inningsplan  
Westerveld ter inzage.  
 
Het ontwerp heeft de volgende strekking:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>- Er mag worden gewonnen.  
- Er wordt wel tegemoet gekomen aan een aantal door ons geadviseerde zaken. Het 
gaat daarbij om:  
o een vlotte, transparante en adequate afhandeling van schade,  
o een 0-meting aan gebouwen in de gasvelden Eleveld en Vr ies Zuid  
o het plaatsen van versnellingsmeters aldaar  
o het opstellen van een risicobeheersysteem  voor deze velden .  
 
 
 
 
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
-  
  
  
   
De planning is krap. Behandeling in de raadsvergad ering van 15 juni zou meer ruimte geven. 
Er is dan echter geen tijd meer om eventuele wijzigingen die uit de raadsbehandeling komen 
te verwerken (inclusief behandeling in het college) voor het einde van de zienswijzen termijn.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>Date : 16-12-2016 10:56:42
F
T
o : " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl
S
ubject : FW: svp verzendklaar m aken
A
ttachm ent : brief aan de NAM w inning put Vries-10 def concept.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 14 december 2016 11:30
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: svp verzendklaar maken
 
V
andaag gaat de brief uit naar de Nam.
 
H
ier alvast via de mail een afschrift.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
a
n:
 
Marco Out 
V
erzonden:
 
woensdag 14 december 2016 11:21
A
an:
 
.
@assen.nl
>
C
C
:
 
.
@assen.nl
@
assen.nl
. @
assen.nl
>
On
derwerp:
 svp verzendklaar maken
 
 
 
Vriendelijke groet,
 
Marco L.J. Out
Burgemeester van Assen
 
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon: 14 0592
bestuurssecretariaat: 0592 366572
 
Bezoekadres:
Noordersingel 33
9401 JW Assen
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.382
</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre> 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij  
t.a.v.   
Postbus  28000  
9400 HH ASSEN  
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   14 december 2016 5 
december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Stoppen opstarten gaswinning put Vries -10 
 
 
 
Geachte mevrouw  
 
Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de 
put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg  van 30 november.  
 
Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om o p dit moment de productie te 
starten uit put Vries -10. Uw besluit  doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet 
produceren uit de put Vries -10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u 
eerder gemaild). Wij gaan er vanuit  dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van 
advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.  
 
Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.  
 
In de brief van minister Kamp aan de 2e Kamer lezen wij het vo lgende: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwo nenden, gemeenten en provincies hierop 
zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke 
vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van 
boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend 
moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring ge weest op basis waarvan door u  besloten is om 
gas te gaan winnen. U  heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is 
voor Vries -10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high  case). Hiermee 
onderkent u  dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsp lan nodig is. Het Sodm 
heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al 
vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.  
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moet en wij constateren dat het oude 
Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn 
geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers  en 
infrastructuur (seismische risico analyse). W ij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden 
teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
In uw mail lezen wij het volgende:  
‘De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij h et indienen van het 
gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen. 
In dit winningsplan is ook een seismische risico analyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse 
geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te 
starten.’ 
 
Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een 
kans bestaat op bevingen en schades als gevolg van , onder andere , de winning uit put Vries -10. 
Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt 
toegepast in deze situaties.  
 
Wij vinden nogmaals dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze 
en eventueel beroep moet worden doorlopen.  
 
Naar aanleiding van de mails heeft er ook telefonisch contact plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat u 
ondanks toezeggingen en andere genoemde  argumenten het genoemde proces niet wilt afwachten. 
Wij betreuren dit in hoge mate.  
 
Op 21 december staat een bestuur lijk overleg gepland waarin wij dit onderwerp verder met u zullen 
bespreken.   
  
Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Aa en Hunze en 
Tynaarlo,  
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Winning aardgas uit put Vries -10 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
5 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
   
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>Date : 13-12-2016 11:23:23
F
rom  : "  
T
o : "' @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl
C
S
ubject : FW: technische vraag Advies Tcbb Winningsplan Westerveld
A
ttachm ent : 161206 advies Tcbb inzake Westerveld (NAM).pdf;
D
ag 
 
I
n je mail van gisteren gaf je aan dat de Tcbb vanavond ook naar de raadscommissie komt.
I
k stuur je bij deze een afschrift van de vraag die ik gister aan de Tcbb heb gesteld. Ik heb nog geen antwoord gekregen. Wellicht heb je nog tijd om hem vanavond deze vraag te
s
tellen.
 
 
   l       .
 
    l  li  li  i       i  ill      i   
l
    
 
 i
 
       l l  i    
 
 i  i           i   i   i
 
                l         ll        
 
 
A
lvast bedankt
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
M
 -
E
  
.
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 12 december 2016 11:26
A
an:
 
' @tcbb.nl' <secretaris@tcbb.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
technische vraag Advies Tcbb Winningsplan Westerveld
 
D
ag,
 
D
e gemeente Assen heeft van de minister van EZ een adviesrol gekregen over het gaswinningsplan Westerveld. De gemeente moet half januari haar advies indienen bij de
M
inister.
O
nlangs heeft u advies uitgebracht over dit winningsplan Westerveld (zie bijlage). Uw advies riep bij ons een aantal vragen op. Wij hebben hierover vorige week contact gehad
m
et dhr l. Een aantal vragen zijn beantwoord; op 1 ervan moest hij het antwoord schuldig blijven. Dhr  vroeg ons deze vraag via de mail  te stellen.
 
 
 
 
 
 
                    
 
 
      .                 
 
G
raag ontvangen wij uw reactie voor 16 december zodat wij tijdig ons advies kunnen voorleggen aan het college van 20 december.
 
M
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
M
E
  
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
16.383
</pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>    Technische commissie bodembewesing    > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Ministerie van Economische Zaken    Directie Energie en Omgeving  T.a.v. mw.   Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    Technische commissie  bodembeweging    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    T 088 042 5718  www.tcbb.nl  secretaris@tcbb.nl    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Uw kenmerk  161016    Bijlage(n)    06 DEC 2016  Datum    Betreft Tcbb-advies winningsplan Westerveld    Op 19 oktober 2016 heeft u het winningsplan Westerveld, d.d. 9  september 2016 van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna  NAM) voor advies aan de Technische commissie bodembeweging (Tcbb)  voorgelegd.    Het opgestelde advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  (kenmerk: 16152380, d.d. 13 oktober 2016) heeft u bijgevoegd. Tevens  heeft u het advies van TNO-Geologische dienst van Nederland (TNO)  (kenmerk: 16-10.083 d.d. 4 oktober 2016) aan Sodm bijgevoegd.    Het gewijzigd winningsplan Westerveld omvat de voorkomens Assen,  Assen-Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten,  Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West.    De Tcbb heeft het winningsplan getoetst aan het criterium risico van  schade ten gevolg van bodembeweging uit de Mijnbouwwet en het  Mijnbouwbesluit. Zij heeft kennis genomen van de adviezen van SodM en  TNO.    De Tcbb onderscheidt in haar advies de twee componenten die zich  voordoen bij bodembeweging, te weten bodemdaling en bodemtrilling.    De Tcbb merkt op dat deze beide kennisgebieden In ontwikkeling zijn en  dat er ontwikkelingen zijn in de acceptatie van bodemdaling en  bodemtrilling. De Tcbb heeft ook in dat licht gekeken naar dit onderhavige  winningsplan. In een afzonderlijke brief zullen wij u adviseren in de  toekomst de adviesaanvragen anders in te richten, waarbij de vraag of  een berekend risico acceptabel is expliciet aan de orde komt en de  adviezen ook voor technisch niet ingewijden (zoals regionale en lokale  overheden) begrijpelijk zijn.    Pagina 1 van 4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Bodemdaling   In onderdeel C2, pagina 22 van het winningsplan, geeft de NAM de  verwachte bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning (tussen 2016 en  2023) uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens, De verwachte  bodemdaling voor ieder individueel voorkomen wordt geschat op minder  dan 2 cm.   Ook geeft de NAM in het winningsplan een prognose van de totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de in het winningsplan  genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens (waaronder het  Groningen veld in het noordoosten) voor 2025. De verwachte totale  bodemdaling in 2025 ligt tussen 2 cm (Een) en 10 cm (Vries-Noord).    Daarnaast heeft de NAM in het winningsplan weergeven de verwachte  eindsituatie in 2080 van de totale bodemdaling als gevolg van de  gaswinning uit de In het winningsplan genoemde voorkomens en de  omliggende voorkomens. De totale bodemdaling in 2080 ligt tussen 2 cm  (Een) en 12 cm (Vries-Noord).    Omdat de te verwachten bodemdaling geleidelijk en gelijkmatig optreedt  wordt er geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en  milieu verwacht. Er wordt niet uitgesloten dat de bodemdaling gevolgen  kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en  waterlopen. De Tcbb acht het van belang dat er overeenstemming komt  met het verantwoordelijke waterschap over de te nemen maatregelen.  Het winningsplan geeft niet duidelijk aan of deze overeenstemming  bestaat.    De Tcbb concludeert dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het  diepste punt van de bodemdalingskom van de voorkomens Assen, Assen-  Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten,  Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West in de periode tussen 2016  en 2023 niet meer dan 2-3 cm bedraagt.    Bodemtrilling   De aanvrager geeft, op basis van de risicoanalyse in onderdeel D van het  winningsplan, per voorkomen aan wat de kans is op een geïnduceerde  beving met significante schade door de gaswinning.    - Assen 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Assen-Zuid verwaarloosbaar (mid-case)   - Een 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Witten verwaarloosbaar (mid-case)   - Zevenhuizen 19% met een onzekerheidsmarge van 5%  - Zevenhuizen-West verwaarloosbaar (mid-case)    De voorkomens Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid en  Wittendiep zijn ingedeeld in de categorie van voorkomens waar    Pagina 2 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>    Technische commlssie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    aardbevingen zijn opgetreden. In deze voorkomens zijn tot 2014 jaarlijks  aardbevingen waargenomen met een magnitude boven 1,5 op de schaal  van Richter.    De NAM heeft volgens de Seismisch Risico Analyse (SRA) voor  voorkomens Assen, Eleveld, Een, Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal,  Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen de Risico Matrix (stap 2 van de  SRA) toegepast. De NAM concludeert uit het resultaat van de SRA dat alle  voorkomens In dit winningsplan vallen in EMS schaal VI-VII (Categorie í).    Verwijzend naar het onderzoek van Deltares over schade aan  buisleidingen door aardbeving uit 2010 is de verwachting dat de kans op  schade door geïnduceerde aardbevingen aan buisleidingen klein zal zijn.    Er wordt niet uitgesloten dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor  schade aan gebouwen. Dit kan betekenen dat in de nabijheid van een  voorkomen mogelijk tot matige schade (scheuren in muren tot  constructieve schade) kan optreden aan gebouwen, afhankelijk van de  kwetsbaarheid (type en onderhoud) van het gebouw en de intensiteit van ~  de beving. Uit resultaten van de seismische hazard studie van TNO-NITG  uit 2012 met ook de voorkomens Eleveld en Vries bevestigen de  berekeningen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bodemtrillingen boven of rondom de Eleveld en Vries voorkomens.    Uit het historisch overzicht in het winningsplan komt naar voren dat voor  het voorkomen Eleveld zestien schademeldingen, gerelateerd aan  bodemtrilling van dit voorkomen, zijn geweest.    De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken Inzake het  Groningenveld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden  de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden  overschreden, Als er ook voor Westerveld redenen blijken te zijn om de  Mmax van 3,9 te herzien, dan zal de NAM het winningsplan alsnog  moeten actualiseren.    Slotsom   De Tcbb kan zich vinden in een maximale te verwachten additionele  bodemdaling van 2-3 cm. In het winningsgebied, concludeert dat de  seismische risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA leidraad, en  onderschrijft de indeling in categorie 1 (EMS VI-VII) van de velden die  reeds bevingen hebben vertoond. Op grond hiervan heeft de Tcbb geen  bezwaar om onder voorwaarden in te stemmen met het winningsplan  Westerveld.    Pagina 3 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    De Tcbb adviseert aan de instemming de voorwaarden te verbinden die  door SodM/TNO zijn voorgesteld, inclusief de risicoanalyse zuur-en  hydraulische reservoir stimulatie, alsmede de eis dat alvorens reservoir  stimulatie toe te passen seismisch meetinstrumentarium boven of nabij  het te stimuleren voorkomen te plaatsen en in werking te hebben.    Met vriendelijke groet,         Pagina 4 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2016 11:56:12
F
T
o : "Griffier" griffier@assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: Technische vraag gasw inning Hans Marskam p
A
ttachm ent : brief EZ  verzoek tot uitbrengen van advies.pdf;
B
ij deze de brief waar Hans Marskamp om heeft gevraagd.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
  -  
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 22 november 2016 10:19
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Technische vraag gaswinning Hans Marskamp
 
H
oi ,
 
B
en jij in staat om onderstaande brief aan te leveren?
 
G
roet,
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
dinsdag 22 november 2016 9:15
A
an:
 
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Fwd: Technische vraag gaswinning Hans Marskamp
 
H
H
eb jij deze brief voor Hans Marskam p. 
M
vg
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
D
a
tum :
 
22 novem ber 2016 08:59:38 CET
A
an:
 
  
.
@assen.nl
>
O
n
derw erp:
 
T
echnische vraag gasw inning Hans Marskam p
H
oi ,
 
B
ijgevoegd een vraag van Hans inzake de vergadering van donderdag.
 
 
H
artelijke groet,
l
 
 
G
riffie Gemeenteraad Assen
B
ezoekadres: Noordersingel 33 | 9401 JW Assen 
P
ostadres: Postbus 30018 | 9400 RA Assen
T
:  -  | E:  
g
riffier@assen.nl
 | W: 
h
ttp://gemeenteraad.assen.nl/
 
 
 
 
Ge
achte griffier,
 
Graag zouden wij als fractie GL  een kopie de brief van 13 oktober 2016 (waarnaar verwezen wordt in het raadsvoorstel)  ontvangen  waarin het Min. van EZ  de
gem eente form eel om  advies vraagt terzake van het winningsplan .
 
 
Met vriendelijke groet,
Fractie GL,
Hans Marskam p.
 
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
16.384
</pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen  Postbus 30018  9400 RA Assen    Gemeente Asser    ae koinen del.    Reg.nr.    2016/4435 1, NKT 20th    Titgr on    13 oktober 2016  verzoek tot het uitbrengen van advies betreffende het winningsplan  Westerveld    Datum  Betreft    Geacht college/bestuur,    Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad  voor Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten  om alle aanbevelingen van de OVV over te nemen.    Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV rapport richt zich op  de veiligheid van de burgers en de infrastructurele werken. Een ander  belangrijk punt betreft meer aandacht voor het burgerperspectief.    Deze en andere aanbevelingen, hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet op  verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Deze wijzigingen zijn op  26 november 2015 ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016,  34348) en het wetsvoorstel zal naar verwachting in de eerste helft van  2017 in werking treden. In afwachting van de inwerkingtreding van het  wetsvoorstel, heeft de Minister de Kamer toegezegd zoveel als mogelijk in  de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen.    Nieuwe Mijnbouwwet   Het besluit om zoveel als mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te  handelen, heeft tot gevolg dat de veiligheid voor omwonenden, gebouwen  en infrastructurele werken getoetst moet worden. Dit houdt in dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt  tot de “seismische hazard” (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid  naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten voor omwonenden).  Het gevolg is dat de reeds ingediende (wijzigingen van) winnings- en  opslagplannen door de operator aangevuld moeten worden met een  seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft  hiervoor een leidraad opgesteld. U kunt de leidraad vinden op:    www.nlog.nl/resources/Seismic Risk/Tijdelijke%20teidraad%20SRA%20v  1-2.pdf    Ministerie van Economische Zaken    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving  Bezoekadres    Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr  00000001 003214369000    T 070 379 8911 (algemeen)  www.rijksoverheid.nl/ez    Behandeld door  M.A.C. van der Salm    7    M. vanderSalm@minez.nl  Ons kenmerk  DGETM-EO / 16095939    Uw kenmerk    Bijlage(n)  1    Pagina 1 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>         Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang dat het Directoraat-generaat  burgerperspectief in de besluitvorming wordt meegenomen. Om Energie, Telecom &  hieraan tegemoet te komen wordt de uniforme openbare Mededinging  voorbereidingsprocedure in beginsel toegepast bij zowel instemming Directie Energie en Omgeving  met nieuwe winnings- en opslagplannen, als bij de wijziging van deze ons kenmerk  plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter inzage worden gelegd DGETM.EO 7 16095939  met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Om verder   invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huidige   wettelijke adviseurs (SodM, Tcbb en Mijnraad), ook provincies,   gemeenten en waterschappen adviesrecht. Daarnaast vindt er   gedurende de periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit ook   een informatieavond plaats voor belangstellenden.    Verzoek tot advies winningsplan Westerveld   Op 12 september jl. heeft NAM een verzoek tot instemming voor het  aangepaste winningsplan Westerveld ingediend. Het winningsplan is  aangepast naar aanleiding van het eerder uitgebrachte advies van SodM  van eind juni 2016. U vindt het aangepaste winningsplan als bijlage bij  deze brief. Onderdeel van dit winningsplan is een confidentieel document  dat bedrijfsgevoelige gegevens bevat. Het document is daarom niet  openbaar en wij verzoeken hier als zodanig mee om te gaan.    Zoals hier bij procedure is aangegeven ontvangt u —-zodra wij dit hebben  ontvangen- per e-mail het advies van SodM en de Tcbb.    Wij verzoeken u om binnen 14 weken na dagtekening van deze brief,  advies uit te brengen ten aanzien van het winningsplan Westerveld.    Specifieke informatiesessie    Zoals hierboven al is aangegeven, wordt per winningsplan een specifieke  informatiesessie georganiseerd. Voor deze sessie worden de provincie(s),  gemeenten en waterschappen uitgenodigd, die binnen het winnings- of  opslaggebied vallen van het desbetreffende plan.    8 november a.s. van 10.00 tot 12.00 uur op het provinciehuis Drenthe,  Westerbrink 1 ín Assen.    Hiervoor is reeds op 7 oktober jl. per mail een uitnodiging verstuurd.    Achtergrond Winnings- en opstagplannen   In een winnings- of opslagplan wordt beschreven hoe er gewonnen of  opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte seismische risico's zijn.  De scope is dus de ondergrond en de veiligheid (van omwonenden en  infrastructurele werken).    Procedure   Wanneer de minister van Economische Zaken, in haar hoedanigheid als  bevoegd gezag, van een operator een verzoek tot instemming met een  winnings- of opslagplan ontvangt, wordt het betreffende winnings- of  opslagptan ter advisering voorgelegd aan de betrokken provincie(s),  gemeente(n) en waterschap{({pen). De betrokken overheden hebben 14  weken de tijd om advies uit te brengen.    Pagina 2 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>         Parallel aan het verzoek tot advies aan de betrokken overheden, wordt Directoraat-generaal  Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) verzocht om binnen 6 weken advies Energie, telecom &   uit te brengen. Zodra dit advies is ontvangen wordt deze aan de Mededinging   betrokken overheden gestuurd. Directie Energie en Omgeving  Vervolgens wordt het advies van SodM samen met het winningsplan ter Ore Kenmers  advisering voorgelegd aan de Technische commissie bodembescherming   (Tcbb). De Tcbb heeft 4 weken de tijd om advies uit te brengen. Zodra   het advies is ontvangen, wordt ook deze aan u gestuurd.    2 weken na ontvangst van het advies van SodM, wordt een overleg  georganiseerd, waar de betrokken overheden specifieke vragen kunnen  stellen naar aanleiding van het betreffende winnings- of opsiagplan. In  beginse! zullen hierbij ook SodM en de operator aanwezig zijn.    Na ontvangst van de adviezen van de betrokken overheden wordt in  principe binnen 4 weken advies gevraagd aan de Mijnraad. De Mijnraad  ontvangt naast het betreffende winnings- of opslagplan, alle uitgebrachte  adviezen.    Vervolgens zal een ontwerpbesluit worden opgesteld, waarin de adviezen  worden meegewogen. Tijdens de 6 weken durende ter inzage legging van  het ontwerpbesluit, kan een ieder zienswijzen indienen. Ook wordt er een  bewonersavond georganiseerd, waar men vragen kan stellen over het  plan.    Als laatste wordt het definitieve besluit opgesteld. Dit besluit is vatbaar  voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.    Hoogachtend                rectie Energie en mgeving    Pagina 3 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>Date : 30-8-2016 15:43:10
F
T
S
ubject : FW: technische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
,
B
ijgaand een concept beantwoording van de technische vragen van GroenLinks.
 
G
raag je eventuele opmerkingen aanvullingen.
 
B
ij akkoord stuur ik deze naar Marco en als hij akkoord is gaat het antwoord naar de griffie.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
-
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
A
ntwoord:
We kunnen begrijpen dat de berichtgeving van de NAM bij u tot verwarring heeft geleid. Wij zijn een dag voor de berichtgeving door de NAM pas geïnformeerd over deze
w
e
rkzaamheden.
 
D
e NAM heeft, zoals we u eerder hebben gemeld, eind 2015 een proefboring naar een gasveld in Assen Noord afgerond. Dit is gedaan vanaf de bestaande NAM-locatie van het
K
leuvenveld. De werkzaamheden waarover de NAM bericht passen, 
v
oor zover ons bekend,
 binnen de bestaande vergunningen.
 
D
e
 NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming ingediend bij het ministerie van EZ voor het gebied Westerveld met daarin een aantal kleine gasvelden waaronder
d
ie van Assen Noord. De betrokken lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een adviesrol over een winningsplan gekregen.
 
H
et ministerie van EZ heeft ons bericht dat zij het winningsplan van de NAM begin juli heeft aangehouden. De NAM moet ten behoeve van de beoordeling van dit winningsplan
a
anvullende informatie aanleveren aan het ministerie en het Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).
A
ls dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op dit winningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat zij verwachten dat dit
k
omend najaar zal gebeuren.
W
ij hebben dus intensief contact met het ministerie over dit winningsplan en werken bovendien samen met de betrokken lokale overheden om te komen tot een advies voor het
t
otale winningsplan.
 
W
ij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.    
 
  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
maandag 8 augustus 2016 8:31
A
an
 
.
@assen.nl
@as
sen.nl
>
CC
:
   
@assen.nl
>; Griffier <
gr
iffier@assen.nl
>
On
derwerp:
 FW: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
 
Goedemorgen,
 
Zie onderstaande mail.
 kun jij er voor zorgen dat de griffie de antwoorden op deze technische vragen krijgt?
 
Alvast bedankt.
Groetjes
.
 
Van:
 Griffier 
Verzonden:
 vrijdag 5 augustus 2016 18:48
Aan
   
. l @assen.nl
.
@assen.nl
>
C
C:
 
  
@
assen.nl
>
O
nderwerp:
 
Fwd: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
 
K
unnen jullie deze afhandelen?
 
G
roet, 
16.385
</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>Verstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
  
@
kpnm ail.nl
>
D
a
tum :
 
4 augustus 2016 16:05:28 GMT+4
A
an:
 
Griffie <
g
riffier@assen.nl
>
K
o
pie:
 
  
d
vhn.nl
@
r
tvdrenthe.nl
>, RTV Assen <
r
e
dactie@rtvassen.nl
<
i
nfo@assercourant.nl
>, PMB Journalistiek <
p
bm journalistiek@gm ail.com
@
k
pnplanet.nl
>, DvhN <
r
edactie@dvhn.nl
>, "Nieuws in
A
ssen" <
i
nfo@nieuwsinassen.nl
>, Drenthe Journaal <
b
u
reauredactie@boom .nl
d
v
hn.nl
>, <
d
vhn.nl
>, 
 
@
a
ssen.nl
@
g
m ail.com
   
@
hom e.nl
@
a
ssen.nl
.
. @hom e.nl
.
@gm ail.com
@
k
pnplanet.nl
@
l
eem rijse.eu
@
gm ail.com
>
O
n
derw erp:
 
t
echnische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
G
eachte griffier,
 
W
ilt onderstaande (technische)  vragen ter beantwoording aan het college voorleggen:
 
G
asw inning NAM Assen Noord
 
I
n DvhN van 4 augustus lezen we dat de NAM sinds m aandag aan het werk is in de put aan het Kleuvenveld om  een verbinding te m aken m et het gasveld Vries onder  het
d
orp Loon
D
e werkzaam heden duren twee weken, dan begint de NAM  m et het affakkelen van het eerste gas.   Vervolgens wordt gem eld dat de winning pas begint na toestem m ing
v
an het Ministerie van EZ
 
G
roenLinks m aakt zich zorgen over deze gaswinning en heeft eerder van het college begrepen dat de gem eente gekend c.q. geconsulteerd zou worden in de
v
ergunningprocedure door het Ministerie.  De NAM lijkt echter een trein die gewoon doordendert en vergaande voorbereidende m aatregelen neem t.
 
O
nze vragen zijn dan ook:
 
1
 Hoe staat het m et de vergunningprocedure bij EZ ?
2
 Heeft de gem eente hier al berichten over ontvangen ?
3
 Zo, nee wordt het geen tijd eens te inform eren bij EZ  naar de stand van zaken en rol van de gem eente Assen in de procedure ?
 
C
C  Pers  en fractievoorzitters
 
M
et vriendelijke groet,
F
ractie GroenLinks Assen
H
ans Marskam p.
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>Date : 31-8-2016 11:01:53
From  : "  
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : FW: technische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
Dag Marco,
 
Kun je je vinden in onderstaande reactie op de technische vragen van GroenLinks?
 
Antwoord:
We kunnen ons voorstellen dat de berichtgeving van de NAM bij u tot verwarring heeft geleid. Wij zijn een dag voor de berichtgeving door de NAM pas geïnformeerd over deze
werkzaamheden.
 
De NAM heeft, zoals we u eerder hebben gemeld, eind 2015 een proefboring naar een gasveld in Assen Noord afgerond. Dit is gedaan vanaf de bestaande NAM-locatie van het
Kleuvenveld. De werkzaamheden waarover de NAM bericht passen binnen de bestaande vergunningen.
 
De NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming ingediend bij het ministerie van EZ voor het gebied Westerveld met daarin een aantal kleine gasvelden waaronder
die van Assen Noord. De lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een adviesrol over een winningsplan gekregen.
 
Het ministerie van EZ heeft ons bericht dat het  winningsplan van de NAM begin juli is aangehouden. De NAM moet ten behoeve van de beoordeling van dit winningsplan
Westerveld aanvullende informatie aanleveren aan het ministerie en het Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).
Als dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op dit winningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat dit komend najaar zal
gebeuren.
Wij hebben dus intensief contact met het ministerie over dit winningsplan en werken bovendien samen met de betrokken lokale overheden om te komen tot een advies voor het
totale winningsplan.
 
Wij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.    
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T    
 -
  
l @assen.nl
website: 
www.assen.nl
 
Van:
 
  
Verzonden:
 maandag 8 augustus 2016 8:31
Aan:
CC:
   @assen.nl>; Griffier <griffier@assen.nl>
Onderwerp:
 FW: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
 
Goedemorgen,
 
Zie onderstaande mail.
 kun jij er voor zorgen dat de griffie de antwoorden op deze technische vragen krijgt?
 
Alvast bedankt.
Groetjes
 
Van:
 Griffier 
Verzonden:
 vrijdag 5 augustus 2016 18:48
Aan:
   
l @assen.nl
@assen.nl
>
CC:
 
  
@assen.nl
>
Onderwerp:
 Fwd: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
 
Kunnen jullie deze afhandelen?
 
Groet, 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 Hans Marskam p <
@kpnm ail.nl
>
Datum :
 4 augustus 2016 16:05:28 GMT+4
Aan:
 Griffie <
griffier@assen.nl
>
Kopie:
   
dvhn.nl
@rtvdrenthe.nl
>, RTV Assen <
redactie@rtvassen.nl
<
i
nfo@assercourant.nl
>, PMB Journalistiek <
pbm journalistiek@gm ail.com
. @kpnplanet.nl
>, DvhN <
redactie@dvhn.nl
>, "Nieuws in
Assen" <
info@nieuwsinassen.nl
>, Drenthe Journaal <
bureauredactie@boom .nl
dvhn.nl
>, <
dvhn.nl
>, 
 
@
assen.nl
@gm ail.com
@hom e.nl
@assen.nl
@hom e.nl
@gm ail.com
@kpnplanet.nl
>, Janna Booij
<
@
gm ail.com
>
Onderw erp:
 
t
echnische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
Geachte griffier,
 
16.386
</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>Wilt onderstaande (technische)  vragen ter beantwoording aan het college voorleggen:
 
Gasw inning NAM Assen Noord
 
In DvhN van 4 augustus lezen we dat de NAM sinds m aandag aan het werk is in de put aan het Kleuvenveld om  een verbinding te m aken m et het gasveld Vries onder  het
dorp Loon
De werkzaam heden duren twee weken, dan begint de NAM  m et het affakkelen van het eerste gas.   Vervolgens wordt gem eld dat de winning pas begint na toestem m ing
van het Ministerie van EZ
 
GroenLinks m aakt zich zorgen over deze gaswinning en heeft eerder van het college begrepen dat de gem eente gekend c.q. geconsulteerd zou worden in de
vergunningprocedure door het Ministerie.  De NAM lijkt echter een trein die gewoon doordendert en vergaande voorbereidende m aatregelen neem t.
 
Onze vragen zijn dan ook:
 
1 Hoe staat het m et de vergunningprocedure bij EZ ?
2 Heeft de gem eente hier al berichten over ontvangen ?
3 Zo, nee wordt het geen tijd eens te inform eren bij EZ  naar de stand van zaken en rol van de gem eente Assen in de procedure ?
 
CC  Pers  en fractievoorzitters
 
Met vriendelijke groet,
Fractie GroenLinks Assen
Hans Marskam p.
 
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>Date : 24-11-2016 09:18:26
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
C
c : "Marco Out" M.Out@assen.nl
S
ubject : FW: Technische vragen SP w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : Technische vragen gasw inning Westerveld.docx;
H
oi,
B
ijgaand technische vragen van de SP nav het voorstel adviesrol gaswinning.
A
ls ik de vragen zo bekijk, is er nog aardig wat uitzoekwerk mee gemoeid. Is beantwoording voor de raadsvergadering vanavond reeel?
G
raag even reactie of dat lukt.
D
ank
 
 
V
an:
 
Griffier 
V
erzonden:
 
donderdag 24 november 2016 8:59
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Technische vragen SP winningsplan Westerveld
 
 
 
B
ijgaand technische vragen van de SP.
 
 
H
artelijke groet,
 
i
 
G
riffie Gemeenteraad Assen
B
ezoekadres: Noordersingel 33 | 9401 JW Assen 
P
ostadres: Postbus 30018 | 9400 RA Assen
T
:  -  | E:  
g
riffier@assen.nl
 | W: h
t
tp://gemeenteraad.assen.nl/
 
 
 
 
 
V
an:
 
  
i
l @hotmail.com
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 24 november 2016 0:06
A
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
C
C
:
 
.  
@
assen.nl
i
@
gmail.com
@
home.nl
>
On
derwerp:
 Technische vragen SP winningsplan Westerveld
 
Beste Griffie,
 
Bijgaand een aantal technische vragen over het winningsplan Westerveld.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Verzonden vanuit 
Mail
 voor Windows 10
 
Di
sclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.387
</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>Technische vragen SP gaswinningsplan Westerveld  
Algemeen:  
Welke technische vragen zijn er gesteld door het college n.a.v de stukken?  
Welke antwoorden heeft u daarop gekregen?  
Bijlage aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld  
1. Het aardgascondensaat moet worden afgevoerd naar Delfzijl. Hoe wordt het vervoerd?  
2. Indien met tankwagens, welke route(s) gaan deze tankwagens rijden?  
3. Is er voor die route en up -to date calamiteitenplan in de gemeentes in de maak?  
4. Met hoeveel tankwagens wordt e r in de highcase winning per week gereden per route?  
5. Er wordt gestudeerd op de  mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en 
ten oosten van het Vries -Zuid Veld. Over welke locaties hebben we het dan precies?  
6. Bij 5 bedoelde termijn waar moet en we dan aan denken, hoeveel jaar?  
7. Op blz 18 staat Totale verwachte productie per jaar (miljard Nm3) en Cumulatieve verwachte 
productie per jaar (miljard Nm3) voor het Winningsplan Westerveld. Ik snap niet waar de 
verschillen in zitten. De een high case 0 ,607 en de andere 25,856 per jaar in 2016. Graag 
uitleg.  
8. Op blz. 21 g even de blauwe lijn en  het licht blauwe gebied  de voorspelde bodemdaling en de 
onzekerheid weer. Alle komen minimaal op 2 cm bodemdaling uit. Vries Noord zelfs op 15 
cm. Ik snap niet dat er dan een bodemdaling van minder dan 2 cm wordt aangegeven als 
verwachte bodemdaling. Graag uitleg.  
9. Op blz. 24 lees ik dat schade aan gebouwen door bodemdaling niet wordt verwacht. Alleen 
voor de waterschappen lijkt er een vergoeding voor bodemdaling te z ijn. Is de conclusie juist 
dat schade door bodemdaling aan gebouwen niet wordt vergoed? Zo nee , wat is dan uw 
conclusie?  
10. Op blz. 25 wordt een historisch overzicht gegeven van seismiciteit in het Westerveld per 
producerende voorkomens. We hebben een overzic ht op blz. 18 van de verwachte productie 
vanaf 2016. Wat was de productie tussen in de afgelopen 7 jaar in die voorkomens?  
11. Op blz. 33 wordt uitleg gegeven over het risico voor bodembeweging als gevolg van 
reservoirstimulatie (fracking). Wat zijn de risico ’s voor watervervuiling en bodemvervuiling 
door de 2% chemicaliën die hiervoor gebruikt worden?  
12. Op blz. 37 zijn de kansen weergegeven op bevingen. Bij DHAIS kans staat bij 5 ‘bevend veld’ 
en bij Assen en Een 42% kans. Bij allen staat minder dan 5 bevingen per jaar. Ik lees op blz. 42 
in het overzicht Mmax 3,1 tot 4,0. Is dat de maximale beving van 3,1 tot 4,0 op de schaal van 
Richter?  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>Date : 30-6-2017 10:06:24
F
rom  : "  
T
C
S
ubject : FW: Ter inform atie: Beantw oording statenvraag ziensw ijzen w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : 26-3.2-2017001600-m b Wim m ers Beantw oording statenvraag ziensw ijzen w inningsplan Westerveld.pdf;26-3.2-2017001600-m b Wim m ers Bijlage bij
a
ntw oordbrief SP vragen.pdf;
H
eren,
 
B
ij deze ter informatie de  reactie van de provincie op de vragen van de SP-statenfactie.
I
n de reactie staat dat ze de inspanning van de gemeenten waardeert die heeft geresulteerd in een uitgebreide zienswijze en dat het niet past om commentaar te geven op de
g
emeentelijke zienswijze.
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsspecialist gemeente Assen
 
T
 -
 
W
ebsite: www@assen.nl
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 29 juni 2017 18:14
A
an:
 
' @aaenhunze.nl' < @aaenhunze.nl>; ' @aaenhunze.nl' < @aaenhunze.nl>;   . @assen.nl>;
.
@middendrenthe.nl' . @middendrenthe.nl>; . @gemeentenoordenveld.nl' < . @gemeentenoordenveld.nl>; ' . @tynaarlo.nl'
<
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Ter informatie: Beantwoording statenvraag zienswijzen winningsplan Westerveld
 
 
16.388
</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre>    provinciehuis Westerbrink 1, Assen  postadres Postbus 122, 9400 Ac Assen    www.drenthe.nl provincie Drenthe    (0592) 36 55 55    Aan:  de heer    (i.a.a. de overige Statenleden)    Assen, 28 juni 2017   Ons kenmerk 26/3.2/2017001600   Behandeld door mevrouw  Onderwerp: Beantwoording schriftelijke vraag ex artikel 41 Reglement van orde over  zienswijzen ontwerp-instemmingsbesluit gaswinningsplan Westerveld    Geachte heer    In uw brief van 30 mei 2017 stelde u een vraag over zienswijzen ontwerp-  instemmingsbesluit gaswinningsplan Westerveld. Wij beantwoorden uw vraag als  volgt.    Vraag 1  Bij de adviesaanvraag over het gaswinningsplan Westerveld (11 velden in Noord-    Drenthe) heeft u niet samen met de noordelijke gemeenten opgetrokken. Daarom  leggen wij u de zienswijzen van de gemeenten voor en vragen wij u per onderdeel  gemotiveerd aan te geven waarom u die zienswijze wel of niet ondersteunt.    Antwoord 1   Wij kennen de gezamenlijke zienswijze van de gemeenten en hebben die, net  als destijds het advies, in bestuurlijk overleg besproken. Uw stellingname dat  wij niet samen hebben opgetrokken, klopt niet. In de adviesfase is zeer nauw  samengewerkt, zijn de adviezen op elkaar afgestemd en is bestuurlijk  afgesproken dat de overheden naar elkaar verwijzen. Diezelfde lijn is  afgesproken met betrekking tot de ingediende zienswijzen.    Wij delen de zorgen van de gemeenten en wij vragen aandacht voor een  begrijpelijke en transparante onderbouwing van alle inhoudelijke punten. Het  verschil in zienswijzen tussen provincie en gemeenten zit in het feit dat de  provincie op basis van de Structuurvisie Ondergrond 2.0 geen principiële  bezwaren heeft tegen gaswinning uit kleine velden en de noodzaak  onderschrijft om kleine velden voorlopig te blijven exploiteren.</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>    Op termijn is afweging gewenst over nut en noodzaak van gaswinning ín  relatie tot de beschikbaarheid van duurzame energie. Dat moment is echter  nog niet bereikt.    De ‘nee, tenzij ……' formulering uit het advies van de gemeenten en het   ja, mits ....’ van ons college verschillen slechts op subtiele wijze en  reflecteren de eigen bestuurlijke posities en belangen. Juist omdat decentrale  overheden verschillende belangen behartigen is in de Mijnbouwwet  adviesrecht voor zowel provincies, gemeenten als waterschappen  opgenomen.   Wij hebben waardering voor de inspanning van de gemeenten die heeft  geresulteerd in een uitgebreide zienswijze en verwachten dat wij met de  afgesproken werkwijze elkaar zullen versterken. Het past in deze context dus  niet om de zienswijze van de gemeenten op punten te becommentariëren.    Hoogachtend,    Gedeputeerde Statéf van Drenthe,                  ‚ secretaris ‚ voorzitter          Bijlage: Ziegswijze ontwegp-instemmingsbesluit winningsplan Wester Id van de,    provincie Drenthé d.d. T3 juni 2017    NOL 7    mb/coll</pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>    previnciehuis Westerbrink 1, Assen  postadres Postbus 122, 9400 ac: Assen    www.drenthe.nl provincie Drenthe    (0592) 36 $5 55    Aan:   de minister van Economische Zaken,  de heer H.J.G. Kamp   Directie Energie en Omgeving   tav. Cluster Vergunningen   Postbus 20401   2500 EK ‘s-GRAVENHAGE    Assen, 13 juni 2017   Ons kenmerk 24/3.4/2017001728   Behandeld door mevrouw   Uw kenmerk DGTM-EO / 17049933   Onderwerp: Zienswijze ontwerp-insternmingsbestuit Winningsplan Westerveld    Geachte minister,    Op 8 mei 2017 hebben wij uw ontwerp-instemmingsbesluit voor het Winningsplan  Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) ontvangen. Na  ons advies, hebben wij nu de gelegenheid een zienswijze op dit besluit in te dienen.  Wij hebben hierover met de overige adviserende decentrale overheden overlegd.   In ons advies gaven wij eerder aan, de zorgen die de gemeenten naar voren brengen  te delen. Wij delen deze zorgen van de gemeenten nog steeds, met name voor wat  betreft (het ontbreken van) voldoende oog voor het burgerperspectief en de rechts-  zekerheid van mogelijk door toekomstig schade gedupeerde burgers.   In de door de gemeenten ingediende zienswijze geven zij uiting aan die zorgen. Wij  vragen u daarom dat u bij uw afwegingen hierop ingaat op een voor inwoners begrij-  pelijke en transparante manier en zo uw besluit onderbouwt.    In deze zienswijze bevestigen wij een aantal zaken waarin u ons advies hebt overge-  nomen en zullen wij vervolgens ingaan op het feit dat u niet alle punten van ons ad-  vies opnam in de voorschriften en beperkingen die u aan uw besluit verbindt.    Ons advies met betrekking tot de gevolgen van bodemdaling en het maken van af-   spraken daaromtrent met betrokken partijen hebt u overgenomen.   Ook ons advies om het huidige KNMI-seismisch meetnetwerk uit te breiden en een   representatieve nulmeting uit te laten voeren aan gebouwen boven de voorkomens  van Eleveld en Vries-Zuid hebt u overgenomen. Op deze wijze zal de relatie tussen  eventuele schade aan gebouwen en een bodemtrilling beter zijn vast te stellen. Dat  het schade-afhandelingsproces transparant dient te zijn en binnen een redelijke ter-</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    mijn dient te worden afgerond hebt u ook als voorwaarde verbonden aan uw ontwerp-  besluit. Bovendien heeft u een termijn gesteld waarbinnen de NAM dit proces open-  baar dient te maken.   Tenslotte draagt u de NAM ook op binnen een bepaalde termijn een risicobeheers-  systeem te ontwikkelen en operationeel te hebben. Om de kwaliteit van het systeem  te borgen laat u het beoordelen door de inspecteur-generaal der mijnen. Dit komt te-  gemoet aan ons verzoek ervoor zorg te dragen dat de juiste parameters en acties in  het risicobeheerssysteem worden opgenomen.    Schade-afhandeling   De NAM dient door middel van uw instemmingsbesluit een aantal maatregelen te  treffen om tegemoet te komen aan de zorgen van burgers met betrekking tot (de ge-  volgen van) gaswinning. Wij hebben inmiddels geconstateerd dat er bij de NAM be-  reidheid is de decentrale overheden te raadplegen over de wijze waarop aan die  maatregelen invulling gegeven kan worden.   Wij stellen het op prijs dat er overleg plaatsvindt met decentrale overheden over  schade-afhandeling. Voor ons blijft overeind staan dat de primaire verantwoordelijk-  heid hiervoor ligt bij u en bij de NAM. Op het punt van transparantie en onafhankelijk-  heid van het schademeldings- en afhandelingsproces dienen primair afspraken ge-  maakt te worden tussen de NAM en EZ en niet tussen de NAM en de decentrale  overheden. Wij zijn het daarom niet met uw ontwerpbesluit eens.    Nulmeting   In uw motivatie geeft u aan, dat de nulmeting aan gebouwen bedoeld is als hulp-   middel om bij een vermoeden van mijnbouwschade het oorzakelijk verband tussen   schade en gaswinning te kunnen vaststellen. Wij vinden een representatieve nui-   meting een goede zaak. In het kader van de discussie over 'onafhankelijkheid' bij   schadeafhandeling vinden wij het van belang dat onafhankelijk van de NAM getoetst   wordt dat deze meting inderdaad representatief is voor het betreffende gebied en naar   behoren uitgevoerd is. Wij verzoeken u:   - in uw definitieve besluit in artikel 6 op te nemen dat de invulling en de uitvoering  van de nulmeting door (een nader door u te benoemen) onafhankelijke partij  dienen te worden getoetst.    Nationaal Park Drentsche Aa   In onderdeel 7.3.2 van uw ontwerpbesluit geeft u aan nog te zullen beoordelen of er   nadelige gevolgen voor de natuur zullen optreden in het effectgebied van de gas-   winning volgens het winningsplan Westerveld. Het betreft met name de gevolgen voor   het Nationaal Park Drentsche Aa. De beoordeling dient vooraf plaats te vinden en de   voor dit gebied van toepassing zijnde toetsingskaders zijn daarbij van belang:   - artikel 2.7 van de Wet natuurbescherming, in het bijzonder de instandhoudings-  doelstelling van het gebied;   - de Kaderrichtlijn Water voor wat betreft de waterkwaliteitsdoelstellingen voor  het stroomdal van de Drentsche Aa;   - het (ontwerp)-Beheerplan Drentsche Aa-gebied.</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    Wij verzoeken u het vorenstaande in uw instemmingsbesluit op te nemen    Hoogachtend,            Gedeputeerde Statgn van Drenthe,    ‚ secretaris    wa/coll.         Afschrift aan Provinciale Staten van Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>Date : 19-1-2017 08:55:27
F
rom  : "  
T
S
ubject : FW: Ter inform atie: w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : NVELDUNIFLOW_NVeld-PR90_4301_001.pdf;im age001.png;
D
ag allemaal,
 
O
ok het college van Noordenveld heeft dinsdag, zoals verwacht,  positief besloten over het gezamenlijk advies op het winningsplan Westerveld.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 8:48
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Ter informatie: winningsplan Westerveld
 
H
 
H
ierbij de brief die is uitgegaan nav . het besluit v an het college ov er het
a
dv ies inzake winningsplan Westerv eld.
H
et besluit is dinsdag genomen. De brief is gisteren de deur uit gegaan.
 
M
et v riendelijke groet,
 
  
m
e
dewerker juridische zaken & controlling
G
emeente Noordenveld
J
uridische Zaken
P
ostbus 109
t
el. 14 050
9
300 AC RODEN
.
@ GemeenteNoordenveld.nl
w w w .gemeentenoordenveld.nl
 
V
a
n:
 
i
@GemeenteNoordenveld.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 07:22
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Uw gescanned document
 
 
16.389
</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>    GEMEENTE — NOORDENVELD    BEZVERKADKE S POSTAURES WEUSITTEFE-MAEL TELEFOUN  Raadhuisstraat 1 Postbus 109 www.gemeentenoordenveld.nal T 14 050  9301 AA Roden 9300 AC Roden , postbus@gemeentenoordenveld.nl    Ministerie van Economische Zaken  Postbus 20401  2500 EK DEN HAAG    UW BRIEF VAN ONDERWERP UW KENMERK ONS KENMERK ROOEN  13 oktober 2016 Advies winningsplan Westerveld DGETM- Z16/03588 18 januari 2017  EO/16095939    Geachte heer/mevrouw,    Op 13 oktober 2016 heeft u ons gevraagd advies uit te brengen over het winningsplan Westerveld.  Met deze adviesvraag toopt u vooruit op een wijziging van de Mijnbouwwet. Met deze brief maken wij  gebruik van het door u gegeven adviesrecht.    Wij hebben het advies opgesteld in gezamenlijkheid met andere overheden die door het winningsplan  worden geraakt. Wij vinden het belangrijk om als overheden gezamenlijk op te trekken in dit traject.  Dit heeft geleid tot een gezamenlijk advies dat u als bijlage bij deze brief aantreft. Voor de inhoud  van ons gezamenlijke advies verwijzen wij u naar de bijlage.    Vragen  Wanneer u nog vragen heeft, kunt u contact opnemen met de heer NM van de vakgroep  Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw via telefoonnummer 14 050.    Met vriendelijke groet,  ) 7 er  Burgemeester en wethouders van de gemeente Noordenveld    K. Smid, Burgemeester M. van der Wat--directeur secretaris              U16.14175    Bijlagen: gezamenlijk advies HAAN HWM KELKOO</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>Date : 28-8-2017 13:50:43
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
C
c : "   @tynaarlo.nl)" @tynaarlo.nl
S
ubject : FW: Ter inform atie Handhavingsbesluit voor SodM en verzoek nieuw  instem m ingsbesluit Minister EZ  betreffende gasput Vries 10
A
ttachm ent : Verzoek om  nieuw  instem m ingsbesluit inzake productieput Vries 10 aan SodM 14 augustus definitief.pdf;Handhavingsverzoek inzake productieput Vries
1
0 aan SodM 14 augustus definitief.pdf;
H
B
ijgaande correspondentie (Mevrouw . . 
 
uit Marsdijk) is ook ter informatie gestuurd aan
G
emeentebestuur Tynaarlo en Aa en Hunze (binnengekomen via de griffie)
G
raag even bericht over jullie eventuele reactie aan deze inwoner van Assen.
M
et vriendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleidsmedewerker RO
G
emeente Aa en Hunze
P
ostbus 93 • 9460 AB G ieten
S
piekersteeg 1 • 9461 BH G ieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct: (    
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
V
erzonden: woensdag 16 augustus 2017 10:37
A
an: zaaksysteem
O
nderwerp: FW: Ter informatie Handhavingsbesluit voor SodM en verzoek nieuw instemmingsbesluit Minister EZ betreffende gasput V ries 10
H
V
:
@gmail.com
]
V
erzonden: dinsdag 15 augustus 2017 14:44
O
nderwerp: Ter informatie Handhavingsbesluit voor SodM en verzoek nieuw instemmingsbesluit Minister EZ betreffende gasput V ries 10
G
eachte heer/mevrouw,
H
ierbij stuur ik aan het college van Burgemeester en Wethouders en de Raad ter informatie het verzoek dat ik verstuurd heb aan de Minister van Economische Zaken om een nieuw instemmingsbesluit te
n
emen aangaande productieput V ries 10 van de NAM onderdeel van gasveld V ries Zuid en onderdeel van winningsvergunning Westerveld.
V
erder stuur ik u ter informatie het verzoek dat ik gedaan heb bij de G eneraal-inspecteur van de Mijnen om te handhaven betreffende productieput V ries-10.
A
ls betrokken partij heb ik besloten om u op de hoogte te brengen van mijn verzoek aan de Minister van EZ. Mocht u nog vragen hebben dan kunt u mij bereiken via deze mail of via mijn postadres 
 
  
M
et vriendelijke groeten,
M
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
o
njuistheden en/of gedateerde informatie.
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.390
</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>Ministerie van Economische Zaken
Minister van Economische zaken
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
Assen,  maandag 14 augustus 2017.
Betreft: Verzoek nieuw instemmingsbesluit betreffende productieput Vries-10 gaswinning 
Westerveld
Excellentie, geachte heer Kamp,
Hierbij verzoek ik u om een nieuw instemmingsbesluit te nemen over de gasproductie in 
productieput Vries-10 door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die niet gebaseerd is op 
de aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van datum 9 september 2016 maar op een nieuwe 
aanvraag wijziging gaswinning die specifiek Vries-10 betreft.
De reden voor mijn aanvraag is dat er voldoende stellingen aan te voeren zijn op basis van 
aanwezige informatie en onderbouwt door een groot aantal argumenten en conclusies die 
bewijzen dat de productie in Vries-10 op onjuiste gronden gestart is door de NAM, die zich 
daarmee geen zorgzame winningspartij betoont en op onjuiste en mogelijk zelfs onrechtmatige 
gronden is toegestaan door u als verantwoordelijke Minister van Economische Zaken zodat u zich 
daardoor niet als een betrokken en zorgzame bestuurder gedraagt. 
De redenen dat ik mijn verzoek tot u wend zijn de volgende; 
Krachtens uw functie hebt u de bevoegdheid te beslissen over een aanvraag tot wijziging 
gaswinning Westerveld betreffende Vries-10 als die ingediend wordt door de NAM en tot nemen 
van een instemmingsbesluit op grond van artikel 34, derde lid van de Mijnbouwwet 2017.
En
Als eigenaar/bewoner van  gelegen in de woonwijk Marsdijk te Assen ben ik 
woonachtig circa 800 meter vanaf de productieput Vries-10. Ook ben ik een van de bewoners die 
mogelijk schade aan mijn onroerend goed ondervindt als er een aardbeving door gaswinning 
plaatsvindt tijdens de gaswinning tot 2018 of in de 30 jaar die daarop volgen. Mijn verzoek om 
handhaving dient daarom te worden beschouwd als een aanvraag om een beschikking conform 
artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna; Awb). Artikel 1:3, derde lid van de Awb 
definieert een aanvraag als een verzoek van een belanghebbende, een besluit te nemen. Onder 
belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken 
(artikel 1:2, eerste lid, Awb). Ten aanzien van bestuursorganen worden de hun toevertrouwde 
belangen als hun belangen beschouwd (artikel 1:2, tweede lid, Awb).
1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>1. IN AANMERKING GENOMEN DAT:
 1.1. Met de Actualisering winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen 
Drenthe III en Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840 vervallen een aantal 
voorschriften uit de oorspronkelijke vergunning omdat zij onderwerpen bevat die in de 
Mijnbouwwet van 2003, dan wel andere wetgeving geregeld zijn en verder een aantal 
begrippen die verouderd zijn. De winningsvergunning Drenthe wordt op 17 juli 2007 
integraal vastgesteld.
 1.2. Na 2007 zijn er een aantal aanvragen wijziging gaswinning door de NAM ingediend die 
betrekking hebben op Vries Zuid, Vries 1, Vries 8 en Assen, allen onderdelen van het 
Westerveld Systeem,  de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840)  
 1.3. 2 april 2015 heeft de Minister van EZ de kabinetsreactie op het OVV-rapport aan de 
Tweede Kamer gestuurd. Hij geeft aan dat hij, vooruitlopend op inwerkingtreding van de
voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet, ingediende (wijzigingen van) 
winningsplannen zoveel mogelijk in de geest van de aangekondigde wijziging van de 
Mijnbouwwet behandeld.
 1.4. 21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen, een aanvraag 
ingediend om een vergunning ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. 
De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij Kleuvenveld te 
Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, 
sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
 1.5. 14 maart 2016 heeft EZ een brief gestuurd aan de NAM met als kenmerk DGETM-
EO/16034301 waarin aangekondigd wordt dat de omgevingsvergunning voor Inrichting 
Vries 1 waarvan productieput Vries-10 onderdeel uitmaakt wordt verleend en inwerking 
treed nadat de termijn van zes weken voor het indienen van een beroepsschrift 
verstreken is.
 1.6. 29 augustus 2016 is de meest recente versie van het winningsplan Westerveld nog in 
detail besproken met medewerkers van Staatstoezicht op de Mijnen en uw ministerie. 
Op basis van de aangebrachte veranderingen in de aanvraag, vraagt de NAM de 
Minister EZ de procedure tot instemming met het winningsplan te hervatten. 
 1.7. 11 september 2016 ontvangt het ministerie van Economische Zaken een aanvraag van 
de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) tot instemming met het 
gewijzigde winningsplan Westerveld met als datum 9 september 2016. 
 1.8. Op het moment van de aanvraag wijziging winningsplan Westerveld van de NAM op 9 
september 2016 wordt er nog geen gas gewonnen in de productieput Vries-10. 
 1.9. 13 oktober 2016 stuurt de Inspecteur-generaal der Mijnen een advies winningsplan 
Westerveld naar het ministerie van EZ met als kenmerk 16152380 waarin de 
productieput Vries-10 genoemd wordt in verband met de productie van Vries Zuid.
 1.10. 26 januari 2017 Beantwoording vragen over de plannen van NAM om de put Vries-10 
in Assen op te starten door Minister Kamp van EZ.
 1.11. Van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 ligt het ontwerp-
2</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>instemmingsbesluit voor de gewijzigde gaswinning ter inzage. Iedereen heeft de 
mogelijkheid te reageren met een zienswijze. 
 1.12. De voorbereidingen voor de productie in Vries-10 zijn gestart tussen 25 december en 
31 december 2016. Daarna is de productie langzaam op gang gekomen. Op dit 
moment augustus 2017 wordt er gas gewonnen met toestemming van de Minister 
Kamp op basis van onder andere de vigerende vergunning. De echte startdatum van de
winning wordt wordt nergens genoemd, maar in de mail die ik op 20 juli 2017 
ontvangen heb van de  van de NAM wordt 
aangegeven dat deze tussen 25 december en 31 december 2016 ligt. (deze mail wordt 
als bijlage toegevoegd bij deze brief) 
 1.13. De aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van 9 september 2016 staat los van de 
nieuwe productieput Vries-10 en van de aanvang van de productie in Vries-10. Voor 
Vries-10 moet de NAM nog een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries1 of Vries 
Zuid of Westerveld indienen.
 1.14. Er is voor de productieput Vries-10 door de NAM nog geen aparte aanvraag wijziging 
gaswinning ingediend na het verkrijgen van de verkrijgen van de omgevingsvergunning 
voor Inrichting Vries 1. 
2. STELLINGEN GASWINNING PRODUCTIEPUT VRIES-10
Productieput Vries-10 is een nieuwe put binnen Vries-1 en gasveld Vries Zuid.
Zowel de NAM als de Minister van EZ als SodM als TNO als alle andere de adviespartijen 
erkennen en geven aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft en geen oude put die 
opnieuw in gebruik is genomen. Ook is men het erover eens dat Vries-10 een andere put VRS-3C  
die al 23 jaar gesloten is vervangt, als het gaat om de productie binnen het gasveld Vries Zuid. 
Maar dat neemt niet weg dat het wel een nieuwe put betreft waar een omgevingsvergunning voor 
is aangevraagd en afgegeven, waar een nieuwe installatie is gebouwd en waar toestemming voor 
productie van de Minister van EZ voor is gegeven. 
De vigerende vergunning waarop binnen Westerveld Systeem gasproductie plaatsvindt is de 
geactualiseerde winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen Drenthe III en 
Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840. Daarna is er geen instemmingsbesluit meer 
genomen over Vries 1 en met name VRS-3C en de vervangende productieput Vries-10.
De  omgevingsvergunning inrichting Vries-1 Productieput 10 geeft NAM geen toestemming om te 
produceren in Vries-10. Die toestemming geeft de Minister EZ op andere gronden zoals de 
vigerende vergunning. Voor de omgevingsvergunning was geen MER (m.e.r) noodzakelijk.
De aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. Het heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft, waarvoor nog een nieuw 
winningsplan wordt ingediend door de NAM. 
Op het moment van indienen van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 
vindt er nog geen productie plaats in Vries-10. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 ontbreekt de prognose van het 
totale Vries-10 productievolume net als de 113,3 miljoen m³ dat Vries-10 nog in het vigerende 
winningsplan mag produceren. Ook de juiste locatie van deze productieput wordt nergens 
3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>aangegeven met een foto of een omschrijving. In alle grafieken wordt Vries-10 niet expliciet 
genoemd. Ook niet onder de nog niet of niet producerende putten zoals bij voorbeeld Assen Zuid 
en Witten. Er is geen SAR specifiek gericht op Vries-10 en ook geen risicomatrix gebruikt in dit 
geval om Vries-10 te beoordelen voorafgaande aan de start van de productie. Ook is er geen MER
opgesteld voor de start van de productie. 
De gaswinning in Vries-10 wordt door de Minister toegestaan op de volgende punten: het niet 
overschrijden van de productiegrenzen van de vigerende vergunning door het in productie nemen 
van Vries-10 en een seismische risicoanalyse van TNO voor alle kleine velden.
De productie in Vries-10 is gestart volgens de NAM tussen Kerst en Oud en Nieuw 2016. Dus 
tussen 25 december en 1 januari 2017. Op het moment dat de eerste bewonersbijeenkomsten in 
januari 2017 gehouden werden was de productie nog niet 100%. 
De productie van Vries-10 valt wat betreft de productiegrenzen onder de vigerende vergunning en 
er kan als er geproduceerd wordt tot 2018 productie plaatsvinden, maar wat betreft van de start 
van de productie valt deze onder de nieuwe Mijnbouwwet van 1 januari 2017 en moet derhalve ook
voldoen aan alles wat gesteld wordt in deze Mijnbouwwet 2017. 
Door in te stemmen met de productie Vries-10 tot 2018 op deze wijze terwijl de werkelijke 
productie gestart is rondom het van kracht worden van de nieuwe Mijnbouwwet van 2017, heeft de
Minister niet alleen geen recht gedaan aan het adviesrecht van de partijen, die genoemd worden in
de Mijnbouwwet van 2017, hij heeft er ook mee ingestemd dat er geen aanvraag wijziging 
gaswinning Westerveld is opgesteld die specifiek Vries-10 betreft.    
Omdat de productie in Vries-10 plaatsvindt op de vigerende winningsvergunning is er nog geen 
sprake van een gedetailleerde risicoanalyse voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten zoals die wordt gevraagd in de nieuwe Mijnbouwwet. 
Dit betekend dat er onduidelijkheid is of deze reservoirstimulatie nu gewoon wordt uitgevoerd 
zonder dat voldaan wordt aan de adviezen en voorwaarden zoals als de SodM geformuleerd heeft 
in haar brief van 13 oktober 2016. 
Er is geen low-case; mid-case of high case scenario omschreven voor deze put zodat de SodM 
haar controle functie naar behoren kan uitvoeren en kan handhaven als de productiewaarden toch 
overschreden worden door de NAM in Vries-10. 
Er is voorafgaande aan de start van de productie van Vries-10 geen aanvullende monitoring 
geregeld door middel van het plaatsen van versnellingsmeters op diverse plekken. En er is ook 
geen risicobeheerssysteem opgesteld en geïmplementeerd. 
De historische vergelijking van gasveld Eleveld en gasveld Vries Zuid gaat voor Vries-10 niet op op
diverse punten zodat de mogelijkheid bestaat dat als alle onderdelen van de analyse voor SAR 
worden ingevoerd voor Vries-10 geldt dat deze niet binnen het Seismische risico II valt. 
Het is voor Vries-10 niet duidelijk of er voldoende rekening gehouden wordt met de aanwezigheid 
van Natura2000 en het waterwingebied in de zeer nabije omgeving. 
Voor de inrichting Vries-1, productieput 10 is vanaf 2007 tot heden en voor winning Westerveld is 
er voor zover bekend nog geen aanvraag wijziging gaswinning ingediend door de Nederlandse 
Aardoliemaatschappij (NAM) voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) die expliciet een aanvraag inhoud die 
de gaswinning betreft na 2018. 
4</pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) heeft voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 
4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) voor september 
2016 en daarna nog geen aanvraag gedaan voor de verlenging van de winningstermijn na 2018 
die expliciet een aanvraag inhoud die de gaswinning betreft in Vries-10 na 2018.
In artikel 34 van de Mijnbouwwet is bepaald dat het winnen van delfstoffen geschiedt 
overeenkomstig een winningsplan. In artikel 35, lid 1sub c, van de Mijnbouwwet alsmede in artikel 
24, lid 1 sub c van het Mijnbouwbesluit is aangeven dat in het winningsplan de wijze van winning 
alsmede de daarmee verband houdende activiteiten opgenomen moeten worden. Aan deze 
bepalingen voldoet de productie in Vries-10 niet. 
3. ARGUMENTEN:
3.1 Omgevingsvergunning en toestemming gaswinningsvergunning.
21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen ingevolge de Wet 
algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna Wabo) een aanvraag ingediend voor  een 
omgevingsvergunning. De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij en 
bereikbaar via de openbare weg  Kleuvenveld te Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen 
kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
De aanvraag is in het Omgevingsloket Online geregistreerd onder nummer 1674527.
De vergunningaanvraag betrof de ingebruikname van gasproductieput VRS-10. Deze wordt via 
een te plaatsen gasproductie-eenheid aangesloten op het bestaande leidingwerk. Tenslotte wordt 
ten behoeve van de nieuwe put een methanolinjectie-eenheid en een anti-corrosievloeistofinjectie-
eenheid geplaatst.
De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de volgende activiteiten:
A. Het veranderen of veranderen van werking en het in werking hebben van een inrichting.
Volgens artikel 2.1 eerste lid, onder e, sub 2 en sub 3, van de Wabo is een 
omgevingsvergunning vereist voor het veranderen of veranderen van werking of het in 
werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk. 
B. Bouwen van een bouwwerk
Volens artikel 2.1 eerste lid onder a, van de Wabo is een omgevingsvergunning vereist voor
het bouwen van een bouwwerk. 
Op de activiteiten is de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 6 maanden van toepassing 
(afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en art. 3.10 van de Wabo).
In de brief van 14 maart 2016 van Ministerie van Economische zaken met als Kenmerk DGETM-
EO/16034301 wordt aangeven dat de volgende organisaties zijn geraadpleegd. 
•Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen; 
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder;
•Waterschap Hunze en Aa's; 
5</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) 
Onder punt 4 in de brief worden de adviezen en zienswijzen van geraadpleegde partijen genoemd.
•het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen;
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe;
•Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's; 
•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen).
Door het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen is facultatief advies 
uitgebracht ten aanzien van het onderdeel 'bouwen van een bouwwerk' van de aanvraag;
De Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe hebben verklaard geen wettelijk adviseur te 
zijn; 
Door de Inspecteur-generaal der Mijnen is advies uitgebracht ten aanzien van de aanvraag en het 
aan het (ontwerp) besluit te verbinden voorschriften.
Onder punt 5 van de brief staan de overwegingen met betrekking tot de ingediende adviezen en 
zienswijzen
•Het advies van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen en 
de Veiligheidsregio Drenthe is volledig in dit besluit verwerkt. Zij geven aan dat de 
aanvraag voldoet aan artikel 2.10 van de Wabo.
•Het advies van de Inspecteur-generaal der Mijnen is volledig in dit besluit verwerkt. Daarbij 
geadviseerde voorschriften zijn verwerkt in bijlage 1 behorende bij dit besluit. 
Ook staat in deze brief onder punt 7 Overwegingen met betrekking tot het besluit. 
De aanvraag is beoordeeld aan de voor de activiteiten betreffende artikelen van de Wabo. Vooraf 
is de aanvraag getoetst aan het Bor en de aan de Regeling omgevingsrecht. 
Voor activiteit A. is gekeken naar de Milieueffectrapportage, die voor de oprichting van oppervlakte 
installaties voor de winning van aardolie of aardgas geldt, op grond van D.17.3 van het Besluit 
m.e.r. en de m.e.r. beoordelingsplicht. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit kan worden verleend. 
Voor activiteit B heeft er een beoordeling plaats gevonden of het bouwplan voldoet aan de 
gestelde eisen. Verder is de aanvraag met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1 
onderdeel c, van de Wabo getoetst aan het geldende bestemmingsplan 'Buitengebied, Herziening 
art. 30 WRO. Voor dit perceel geldt de bestemming 'Jonge-veld-en veenontginningen met de 
aanduiding 'aardgaswinning Het bouwplan voldoet aan de bestemming. 
Ook is de aanvraag getoetst aan de redelijke eisen van welstand, met in inachtneming van het 
bepaalde in artikel 2.10 lid 1 onderdeel d, van de Wabo. De conclusie is dat het bouwplan voldoet 
aan de redelijke eisen van welstand. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit moet worden verleend. 
Onder punt 8 Besluit wordt vervolgens onder andere het volgende vermeld.
II De omgevingsvergunning voor de inrichting Vries 1 te verlenen aan de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij B.V. voor de volgende activiteiten;
A. Het veranderen of veranderen van de werking van een inrichting.
B. Bouwen van een bouwwerk;
6</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>III De omgevingsvergunning voor onbepaalde tijd te verlenen, met verwijzing naar artikel 2.33 
van de Wabo;
IV Aan de omgevingsvergunning de voorschriften uit bijlage 1 te verbinden;
V De aanvraag en bijbehorende bijlagen, deel te laten uitmaken van de 
omgevingsvergunning. De bij deze omgevingsvergunning behorende documenten worden 
genoemd in bijlage 2. 
3.1.1 Conclusie(s) omgevingsvergunning en toestemming gaswinning.
De aanvraag omgevingsvergunning door de NAM is getoetst op de de Wet algemene bepalingen 
omgevingsrecht (hierna Wabo) en niet op de Mijnbouwwet van 2003 of de nieuwe Mijnbouwwet 
van 2017 die op 1 januari 2017 van kracht werd. 
De adviserende partijen zoals het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) hebben niet geadviseerd 
of geoordeeld over de aanvraag omgevingsvergunning op basis van de Mijnbouwwetten van 2003 
of 2017. 
Door het geven van adviezen hebben het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) nimmer expliciet 
toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de productieput Vries-10 onderdeel van Vries1 
onderdeel van het Westerveld Systeem. 
Opvallend is dat er geen advies van Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's is 
opgenomen terwijl dat wel in de lijn der verwachting ligt gezien deze nieuwe productieput dicht bij 
of in een Natura 2000-gebied ligt. Natura 2000-gebied zou zeker vanuit de Mijnbouwwet 2003 en 
2017 wel beoordeeld moeten worden als het om de uiteindelijk toestemming gaswinning zou gaan.
Opvallend is ook dat er geen m.e.r. wordt uitgevoerd iets wat voor de uiteindelijk gaswinning wel 
moet gebeuren in het kader van de Mijnbouwwet 2003 en Mijnbouwwet 2017. 
Het ministerie van Economische zaken heeft namens de Minister de omgevingsvergunning 
verleend maar daarmee geen toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de gasproductie-
eenheid Vries-10. Dit is ook nergens omschreven in de brief aan de NAM  met als Kenmerk 
DGETM-EO/16034301.
In de brief staat omschreven dat er voor onbepaalde tijd een omgevingsvergunning voor deze 
winningsput Vries-10 is afgegeven maar dit heeft geen betrekking op de gaswinning die in deze 
put plaats vindt. 
7</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>3.2 Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld NAM en gaswinning Vries-10
Er zijn na 2007 een aantal aanvragen wijziging gaswinning gedaan door de NAM voordat op 9 
september 2016 de aanvraag instemming winningsplan Westerveld bij het ministerie van EZ is 
ingediend. 
Alle aanvragen hebben als basis het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen 
(K.B. 30/5/1963) De oorspronkelijke vergunning is van 4 november 1968.
De aanvragen vóór  9 september 2016 maken geen melding van de productieput Vries 10 of het 
vervangen van Vries C3. De aanvraag van 9 september 2016 meldt op bladzijde 16 het volgende: 
Citaat: In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter vervanging
van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie blad). einde 
citaat. Op het moment van deze aanvraag is er geen productie in Vries-10.
De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:
1. een vernieuwde seismische risico analyse
2. de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid
3. een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en
4. voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de verlenging van de termijn van gaswinning 
na 2018, er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
Er wordt geen melding gemaakt van de precieze locatie van de nieuwe productieput Vries-10 zoals
deze wel vermeld wordt in de verleende omgevingsvergunning van na 14 maart 2016. Ook wordt 
er geen melding gedaan over het moment van de start van de gaswinning in deze productie-
eenheid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog te produceren hoeveelheid gas met betrekking tot deze put Vries-10. 
De hoeveelheid gas die productieput Vries-10 nog zou mogen produceren volgens het vigerende 
winningsplan en de prognose van het totale Vries-10 productievolume wordt niet expliciet 
genoemd in de aanvraag instemming winningsplan Westerveld van 9 september 2016. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 wordt door de NAM gesteld 
dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 onbedoeld verbonden is
geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. (de brief wordt als 
bijlage toegevoegd)
Verder wordt er in betreffende brief gesproken over het nieuwe winningsplan voor Vries-10.  
Het aangepaste winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft die een oude vervangt 
waarvoor een nieuw winningsplan wordt ingediend. Dit plan heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. 
8</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>3.2.1 Conclusie(s) Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en gaswinning 
Vries-10
De aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld door de NAM bevat geen vermelding dat er 
plannen zijn om op korte termijn in productieput Vries-10 gas te gaan winnen. 
In de aanvraag instemming winningsplan Westerveld wordt aangeven dat de al 23 jaar stilliggende 
productieput VRS-3C  wordt vervangen door productieput Vries-10. Er is dus 23 jaar geen 
gaswinning in dit gedeelte van Vries 1/Vries Zuid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog produceren met betrekking tot deze put Vries-10. 
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de termijn van de verlenging van gaswinning 
na 2018 er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
De productiestart van Vries-10 staat volgens de NAM los van de procedure rond het aangepaste 
winningsplan Westerveld. 
Er is dus volgens de NAM geen verband tussen de aanvraag 9 september 2017 en het in productie
nemen van Vries-10. Deze zaken dienen als losstaand te worden beschouwd, ze zijn 'onbedoeld 
verbonden geraakt'. 
Ook de NAM geeft aan dat er nog sprake is van een nieuw winningsplan waar het leeuwendeel 
van de productie van Vries-10 onder gaat vallen. Er is dus sprake van een nieuw winningsplan 
naast de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016.
Het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen (K.B. 30/5/1963) voldoet op 
een aantal punten niet meer aan de eisen die gesteld worden in de Mijnbouwwet van 2017 en 
dient daarom te worden bijgesteld. Dit is ook de reden dat de aanvraag wijziging Westerveld wordt 
ingediend op 9 september 2016. 
De gaswinning die plaatsvindt gebeurd dus niet op basis van de aanvraag instemming gaswinning 
Westerveld gedaan door de NAM op 9 september 2017. En wordt dus ook niet beoordeeld door de
minister op basis van de gedane aanvraag. In zijn ontwerp-instemmingsbesluit geeft de Minister 
heel duidelijk aan op welke basis er gas gewonnen wordt in Vries-10. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 geeft de NAM aan dat er 
overleg is geweest op 30 november en 21 december 2016 tussen partijen. 
In deze brief wordt aangegeven dat in een antwoord op een vraag van de NAM het SodM aangeeft
dat het vigerende winningsplan voor (de winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 
laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963)) 
toestaat dat Vries-10 nog 113,3 miljoen m3 uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren. 
De prognose van het totale productievolume van het totale Vries-10 is van de NAM en komt niet 
van de SodM. Wat opvallend is, is dat er hier gesproken wordt over een nieuw winningsplan tot 
tweemaal toe. 
Verder geeft de NAM aan gesprekspartners aan dat;
9</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>citaat: Met betrekking tot de Seismische Risicoanalyse van het Ministerie van Economische Zaken
deelt de Minister de conclusies van deze analyse zoals uitgevoerd door TNO/SodM (het kleine 
velden onderzoek) De Minister concludeert dat” in afwachting van de behandeling van het 
gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan de productie doorgang kan 
vinden”.  Einde citaat. 
De NAM stelt dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 
onbedoeld verbonden is geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. 
Heel begrijpelijk als in het voorgaande al gesteld is dat er een nieuw winningsplan zal komen die 
deze productieput Vries-10 betreft. 
Aangezien de NAM aangeeft dat de gaswinning productieput Vries-10 een nieuwe aanvraag 
winningsplan betreft is het de vraag of er in de vigerende winningsplan voldoende rekening is 
gehouden met Nationaal Park Drentse Aa en het aanwezige Natura2000 gebied, dat wil zeggen 
volgens de Mijnbouwwet 2017. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 wordt een vergelijking gemaakt 
tussen Vries Zuid en Eleveld. Dit is eigenlijk speculatie en berust alleen op een theoretische 
veronderstelling niet alleen omdat er te weinig en/of er geen metingen plaats vinden in Vries Zuid 
maar ook omdat er sinds 23 jaar geen gasproductie plaats vindt. Dus zijn er geen drukverschillen 
die de bevingen veroorzaken. Dit geldt zeker voor productieput Vries-10, wat deze put betreft gaat 
de vergelijking met de historie met Eleveld helemaal niet op.
3.3 Adviezen SodM en TNO Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
A. SodM
In het advies van 13 oktober 2016 van de SodM staat onder Procesverloop, citaat: Recent is 
besloten om winningsplannen breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de 
beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer worden beperkt tot de “seismische 
hazard” (seismische dreiging, maar wordt uitgebreid naar het seismische risico . einde citaat. 
Onder Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie staat citaat:  In de nieuwe Mijnbouwwet 
wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale eisen voor het werkprogramma worden 
beschreven in de bijbehorende mijnbouwregeling. Vooruitlopend op de wijziging van de 
Mijnbouwwet en Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het 
instemmingsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk vier weten vóór 
aanvang van de zuur- en /of hydraulische stimulatie een lokaal specifieke risico analyse in te 
dienen.  Einde citaat
Voor de aanvraag van 9 september heeft de NAM een analyse gemaakt van het seismisch risico 
(SRA) als gevolg van gaswinning uit de onderhavige gasvelden. Citaat: De gasvelden Assen-Zuid, 
Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte mid-case scenario niet produceren, 
waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. (gedachte= Vries-10 gaat nu wel produceren) NAM 
verwacht in het high case productie scenario voor de velden dat de drukdaling gering zal zijn, 
waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario 'verwaarloosbaar' is. Volgens de methodiek is 
verder analyse ('Stap 2 van de SRA) voor deze velden niet nodig. Einde citaat 
Citaat: Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld (….) Vries Zuid (…) 
10</pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>is het nodig om de risico matrix te gebruiken ('Stap 2 van de SRA).  Einde citaat
Citaat: SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente verleden,
veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan (M> 2,0) zijn in de 
omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid (zie ook volgende paragraaf) 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) middel put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de 
grondbewegingen aan de oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze grondbewegingen die de
schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert hierom NAM in de omgeving van de 
Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het 
plaatsen van enkele versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een 
risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en 
implementeren.  Einde citaat
Onder advies staat vermeld: citaat: SodM adviseert u om onder de volgende voorwaarden in te 
stemming met het winningsplan:
1. NAM dient voor 1 maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken met het Waterschap 
zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden 
om nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.
2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het 'high-case productie scenario van de 
Velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-west de seismische risico analyse te 
actualiseren en een wijzigingswinningsplan in te dienen. 
3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut voor 1 juni 
2017 enkele versnellingsmeters boven Eleveld en Vries-Zuid gasvelden te installeren en 
operationeel te hebben.
4.NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal der Mijnen, voor de 
bevende velden in dit winningsplan een risicobeheerssysteem te ontwikkelen en 
operationeel te hebben.  Einde citaat
B. TNO
In de gasproductie wordt een low-case scenario, mid-case scenario en high-case scenario 
onderscheiden. 
Huidige producerende velden
Voor alle producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de DHAIS 
classificatie een niet te verwaarlozen kans op beven hebben, of reeds hebben gebeefd (1). Dit 
verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico analyse uit te voeren (2). 
1 (Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS); TNO rapport 
R10198 2012
2 Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke 
leidraad voor adressering mbb p.versie 1.2 SodM 1 februari 2016
Huidige producerende velden
Citaat: Voor alle momenteel producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kans op beven hebben. TNO-AGE constateert, dat de 
risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad (..).  Einde citaat
Huidige niet producerende velden
Voor alle momenteel niet-producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op beven hebben. 
11</pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>TNO-AGE kan zich hierin vinden. Echter als de productie uit de velden Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor om 
opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse noodzakelijk is. 
3.3.1 Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10
A. SodM
Een belangrijk verschil met de regelgeving van de 'oude winningsvergunning” van voor 9 
september is dat de beoordelingen niet langer worden beperkt tot de 'seismische hazard' maar 
wordt uit gebreid naar het seismische risico. (SRA)
In de 'nieuwe Mijnbouwwet', zegge die van 1 januari 2017, staat onder Risico analyse zuur- en 
hydraulische stimulatie, dat er een gedetailleerde risicoanalyse wordt gevraagd voor 
reservoirstimulatie als onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De 
minimale eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende 
mijnbouwregeling. 
De SRA voor de gaswinning voor de onderhavige gasvelden genoemd in de aanvraag 
winningsplan Westerveld van 9 september 2016 geldt niet voor productieput Vries-10 omdat die 
nog niet in productie was op het moment van de SRA. Hiervoor moet een SRA gedaan worden. 
Het deel van Vries Zuid waarin Vries-10 ligt kan gelijk gesteld worden aan de gasvelden Assen-
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West omdat er ten tijde van het indienen van de aanvraag 
winningsplan Westerveld ook nog geen gaswinning plaatsvond en ook al 23 jaar geen gaswinning 
plaats had gevonden. 
Omdat de NAM nog geen SRA heeft gemaakt die expliciet Vries-10 betreft is het ook nog niet 
exact te stellen hoe dit gasveld zal gaan produceren en is er nog niks te zeggen over het low-case,
mid-case of high case scenario. Wat zeker zal zijn is dat de gaswinning van invloed is op de 
drukdaling maar of deze gering zal zijn is nog de vraag. 
Met zekerheid is al te stellen dat Stap1 van de SRA niet voldoende zal zijn om dit veld te 
beoordelen. Of, zoals de SodM stelt, is voor het beoordelen van het seismische risico voor Vries 
Zuid waar deze productieput Vries-10 in ligt het nodig om de risico matrix te gebruiken of te wel 
Stap 2 van de SRA. 
De SodM lijkt op basis van de adviezen van TNO een vergelijking te maken tussen gasveld 
Eleveld en Vries Zuid c.q. Vries-10. Dit zal wel een bureaustudie betreffen want iedereen kan zien 
dat de verschillen tussen deze putten zo groot is dat er serieus voor Vries-10 een nieuwe SRA 
moet worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld:
•Gasveld Eleveld is een actieve gaswinning waar in het recente verleden veelvuldig 
bevingen zijn opgetreden. In Vries-10 wordt al 23 jaar geen gas gewonnen op het moment 
van de aanvraag en het advies van SodM. Dus die vergelijking voor dit deel van Vries Zuid 
gaat niet op. 
•In Gasveld Eleveld zijn in totaal 46 bevingen geregistreerd, in Vries-10 worden op het 
moment van het advies de grondbewegingen aan de oppervlakte nog niet geregistreerd. Dit
is logisch want er vindt nog geen gaswinning plaats en dus is er geen drukdaling of 
bodemdaling te verwachten. 
12</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>•Bij de start van de winningsvergunning november 1968 was de situatie gasveld Eleveld en 
Vries-10 ongeveer gelijk. Het grootste verschil was dat Eleveld dicht bij de vuilopslag van 
Assen lag en dicht tegen het oefenterrein van Defensie lag en bij de toen nog eenvoudige 
TT baan. En Vries-10 lag midden in de weilanden net als VRS-3C . De woonwijk 
Baggelhuizen waar Eleveld dichtbij ligt en de ijsbaan Drenthe waren in aanbouw maar de 
woonwijken Peelo, Pittelo en Noorderpark en vooral Marsdijk (inclusief de grote en kleine 
industrieterreinen) bestonden nog niet. VRS-3C  zou als deze put werkzaam zou zijn op dit 
moment ineens onder een woonwijk liggen met de postcode 9403. (Mijn postcode dus) 
Vries-10 ligt 800 meter van deze postcode af. 
•23 jaar geleden is VRS-3C  gesloten terwijl de gaswinning in gasveld Eleveld gewoon door 
ging. 
•Rondom gasveld Eleveld is er weinig meer gebouwd. Alleen de TT Baan heeft vele 
uitbreidingen gekregen; de sport accommodaties achter de Bonte Wever, de VMBO 
opleiding Salland  en natuurlijk de huidige Bonte Wever. Boven Vries-10 is veel meer 
gebeurd. 21 jaar geleden is een groot deel van de Marsdijk de Messen; De Stoepen en 
delen die daar tegen aanliggen gebouwd, Net als de nieuwe scholen en een kerk en de 
industrieterreinen naast de woonwijk en het Messenveld I en II. Een groot deel van de 
Asser bevolking woont boven of heel dicht naast deze productieput. Of in de woonwijken 
Peelo, Pittelo en Noorderpark. 
•Gasveld Eleveld ligt nog steeds tegen het oefenterrein de Haar van Defensie aan en dat is 
een mooi natuurgebied. Vries-10 daarin tegen ligt heel dicht tegen een deel van 
Natura2000 aan. 
•Gasveld Eleveld ligt niet boven een waterwingebied, Vries-10 dus wel. Dus goede 
afspraken over zuurstimulatie als deze put niet genoeg produceert is gewoon een must. 
•Voor gasveld Eleveld is al gebleken dat hier seismische risico I geldt dat dicht tegen 
Seismisch risico II aan ligt,  net als in het al producerende deel van Vries Zuid. Omdat de 
verschillen tussen beide gasvelden zo groot is wat betreft bijvoorbeeld het aantal inwoner 
en de aanwezigheid van industrie en Natura2000 is het de vraag of bij een SRA die Vries-
10 betreft het Seismische risico II niet net overtroffen wordt.
B. TNO
De SRA die is uitgevoerd betrof de producerende velden in het winningsplan van dat moment en 
dus niet expliciet Vries-10.
Er is geconstateerd dat er een SRA is uitgevoerd die blijkbaar noodzakelijk was voor de aanvraag 
die  huidige vigerende vergunning betreft. Dat betekend dat als TNO expliciet een uitspraak zou 
doen over de huidige gaswinning in Vries-10 zij dezelfde mening zou zijn toegedaan namelijk dat 
de NAM verplicht gesteld zou moeten worden om een SRA voor dit deel van het veld uit te voeren. 
Voor alle momenteel niet-producereden velden in het winningsplan -  Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West - geldt, dat zij op basis van DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op 
beven hebben. Dit was op het moment van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2016 natuurlijk ook zo voor Vries-10 omdat daar nog geen productie plaatsvond. 
Vervolgens geldt de volgende uitspraak ook voor Vries-10. Citaat: Echter als de productie uit de 
velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt,
dan stelt TNO-AGE voor om opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse 
13</pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>noodzakelijk is. Waarbij het natuurlijk op dit moment niet duidelijk is binnen welke case scenario 
de winning plaats vindt. Einde citaat.
3.4 Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp over de 
plannen van de NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
De vragen zijn gesteld door lid van de Tweede Kamer Dik-Faber (ChristenUnie) en gaan over de 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten (ingezonden 13 januari 2017 
en beantwoording op 26 januari).
Citaat 1:
Ik heb uw Kamer op 22 november 2016 (Kamerstuk 33 529 nr. 316) geïnformeerd over het feit dat 
er nog ruimte beschikbaar is onder het geldende winningsplan om gas uit de put Vries-10 te 
produceren. Put Vries-10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM heeft Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put 
Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op 
basis van het vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de 
productie. NAM heeft de productie uit de put Vries-10 inmiddels opgestart. 
Einde citaat.
Citaat2:
(..) Daarom vind ik het belangrijk dat er voor alle kleine velden in Nederland een seismische 
risicoanalyse wordt uitgevoerd. Ik heb daarom in de gewijzigde Mijnbouwwet, die sinds 1 januari 
2017 van kracht is, opgenomen dat elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische 
risicoanalyse moet bevatten. Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk een seismische 
risicoanalyse uit te voeren voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 
juni 2016 (Kamerstuk 33 529, nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. Uit deze analyse blijkt dat het 
seismische risico voor het Vries-veld in de laagste risicocategorie ligt. Dit betekent echter niet dat 
er geen bevingen kunnen voorkomen. Voor velden in de laagste risicocategorie volstaat, conform 
de procedure met betrekking tot de seismische risicoanalyse, monitoring van seismiciteit met 
behulp van het huidige KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk. 
Einde citaat
Citaat 3:
Ik heb inderdaad in mijn brief van 22 november 2016 aangegeven dat eerder is gezegd dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden”. Ik heb daarbij ook aangegeven dat er zich 
situaties voor kunnen doen waarbij er nog wel ruimte is binnen het vigerende winningsplan om te 
winnen uit een nieuwe productieput. Dit is het geval bij het Vries-veld. In het geval van de put 
Vries-10 is al op basis van een eerdere put aan NAM toestemming gegeven gas te winnen
uit dit deel van het Vries-veld en dit is vastgelegd in het vigerend winningsplan. 
Einde citaat
Citaat 4:
Het vigerende winningsplan is goedgekeurd op basis van de toen geldende mijnbouwwetgeving. 
Dat betekende dat het ter advies voorleggen van het besluit aan de regionale overheden nog geen
onderdeel van de wettelijke procedure was. Echter het besluit tot instemming met een gewijzigd 
winningsplan stond wel open voor bezwaar en beroep. 
Einde citaat
14</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>Citaat 5:
(…) Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk seismische risicoanalyses uit te voeren 
voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 juni 2016 (Kamerstuk 33 529, 
nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. In deze seismische risicoanalyses worden ook de factoren 
bevolkingsdichtheid, industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur 
meegenomen. Op basis van deze analyses is er geen aanleiding om in te grijpen in het vigerende
winningsplan uit 2011. 
Einde citaat
3.4.1 Conclusies  Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
Het gelden winningsplan dat hier bedoeld wordt is de winningsvergunningsgebieden Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 
30/5/1963). Dit is ook het vigerende winningsplan waarop de NAM haar aanvraag wijziging 
Westerveld van 9 september 2016 indient. 
Op dit winningsplan is de Mijnbouwwet 2007 en het Mijnbouwbesluit van 2007 van toepassing. 
Punten in deze vergunning die niet zijn aangepast op 17 juli 2007 is de totale productie die in 
Westerveld is toegestaan tot 2018 en de verlening van de duur van de gaswinning na 2018. 
De NAM moet de SodM vragen naar ruimte in de vigerende winningsvergunning als zij een nieuwe
productie op willen starten binnen het winningsplan Westerveld. Want er is een totale 
productiecapaciteit tot 2018. Dit antwoord heeft de NAM niet alleen nodig om een productie te 
starten maar ook om te beoordelen of het nog nuttig is om een nieuwe put te boren zoals Vries-10.
Het antwoord van de SodM op de vraag of er nog capaciteit dus nog productie is toegestaan op 
basis van het vigerende winningsplan is dus positief. En op basis van de nog aanwezig ruimte in 
de totale productie tot 2018 is dus ruimte. 
NAM voldoet dus aan de vereisen als het gaat om de ruimte in het vigerende plan wat betreft de 
hoeveelheid gas die zij wil gaan winnen tot 2018. Maar SodM geeft niet direct toestemming met dit 
antwoord om ook daadwerkelijk gas te gaan winnen zonder dat er een nieuwe aanvraag wijzing 
winningsplan noodzakelijk is. 
Op 26 januari 2017 heeft de NAM de productie in Vries-10 reeds opgestart ondanks dat zij voor 
deze put geen SRA heeft uitgevoerd en de Minister ook richting de kamer nogmaals aangeeft dat 
elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische risicoanalyse moet bevatten. De gestarte 
productie van Vries-10 is niet opgenomen in de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2017. Het antwoord van de Minister is wat Vries-10 betreft in tegenspraak met zijn 
eigen handelen en met het handelen van de NAM als verantwoordelijke winningspartij. Op dit punt 
wordt er dus gas gewonnen zonder dat er aan de eisen van de nieuwe Mijnbouwwet 2017 voldaan 
wordt. 
De NAM stelt zelf dat ze de productie langzaam opgestart hebben tussen 25 december en 31 
december 2016. Mogelijk is de echte productie na 1 januari 2017 begonnen en valt deze dus 
volledig onder de regelgeving van de nieuwe Mijnbouwwet. Welke volgens zeggen van de Minister 
geen overgangsrecht heeft 
Uit de analyse van TNO blijkt inderdaad dat het Vries Veld in de laagste risicocategorie valt maar 
ook al bijna in de volgende risicocategorie II. Dit is de Minister bekend omdat hij op 13 oktober 
2016 aanvullende adviezen heeft gehad van de SodM en van TNO waar naast de het huidige 
15</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk ook enkele versnellingsmeters boven dit veld 
geïnstalleerd moet worden voor in elk geval 1 juni 2017. Maar deze adviezen gelden niet expliciet 
Vries-10 omdat op deze locatie in Vries Zuid geen productie plaats vond al 23 jaar niet. De 
geplande productie Vries-10 is niet meegenomen in de analyse van SodM en niet in die van TNO 
anders hadden ze deze in hun zorgvuldigheid expliciet vermeld als niet werkzaam net als Assen 
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West. De Minister is hier niet volledig en zorgvuldig in zijn antwoord 
aan de Tweede Kamer omdat hij weet dat de nieuwe productieput Vries-10 niet als zodanig 
genoemd wordt in de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
In alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, dient een 
nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend te worden behalve dus bij Vries-10 omdat de NAM al 
toestemming had om in Vries C3 gas te winnen 23 jaar geleden en dat dit is vastgelegd in het  
vigerende winningsplan. Hier wordt voorbij gegaan aan het feit dat er op basis van de regelgeving 
van de 'oude winningsvergunning” al een analyse gemaakt moest worden voor wat betreft de 
Seismische Hazard op basis van de Mijnbouwwet 2007. En dat er op basis van de eigen regels 
van de Minister van april 2016 al een SRA moet worden uitgevoerd voordat de winning mag 
starten op basis van de nieuwe regelgeving van de Mijnbouwwet 2017. Als de start van de echte 
winning na 1 januari 2017 is geweest dan moet dit met zekerheid volgens de Mijnbouwwet van 
2017.
Ook de Minister geeft hier aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft. 
Omdat het een nieuwe productieput betreft die na april 2016 gestart is met produceren geldt 
volgens de regels van de Minister dat de nieuwe Mijnbouwwet 2017 van toepassing is. Mocht de 
werkelijke productie na 1 januari 2017 opgang gekomen zijn dan geldt natuurlijk helemaal de 
Mijnbouwwet 2017. Maar de Minister heeft natuurlijk gelijk dat het volgens de vigerende 
vergunning nog niet nodig was om advies te vragen aan de decentrale overheden, provincie 
Drenthe en Waterschappen, het was namelijk helemaal nog niet aan de orde dat er advies 
uitgebracht moest worden. Volgens de NAM staan de aanvraag winningsplan Westerveld en de 
productie in Vries-10 los van elkaar. Er kan pas advies worden uitgebracht als de NAM een 
deugdelijke aanvraag wijziging Westerveld voor Vries-10 heeft ingediend bij het Ministerie van EZ. 
In het antwoord van 13 oktober 2016 gaat TNO niet specifiek in op productieput  Vries-10. Ze gaan
in op al producerende gasvelden binnen het Westerveld Systeem. En daarvan zeggen ze dat in 
het geval van Vries Zuid een SRA aan de orde is. Dit geldt dus ook voor de nieuwe productieput 
Vries-10. Het is een zekerheid dat deze SRA niet expliciet voor Vries-10 gedaan is. 
Het lijkt er sterk op dat het de Minister er alles aan gelegen is om de productie in Vries-10 door te 
laten gaan. Als hij hiermee een foute inschatting heeft gemaakt zal hij dat zeker niet toegeven, ook 
niet als dit niet rechtmatig zou zijn. Door zijn instelling heeft de Minister ruimte geschapen voor een
discussie over de toepassing van verschillende wetgevingen en regels. Er lopen dan binnen het 
winningsplan Westerveld twee soorten regelgevingen naast elkaar, die van bestaande gaswinning 
van voor 9 september 2016 waarvoor vele partijen een advies hebben uitgebracht op basis van 
besluiten van de Minister in april 2016 en die van de vigerende vergunning en alle rechten die 
daaraan verbonden zijn. Maar dit laatste is in elk geval niet het adviesrecht van alle partijen die 
reageerden op op de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
Zolang er geen problemen ontstaan door een aardbeving ontstaan door gaswinning of 
milieuschade in Natura2000 en/of aan dijken of aan woningen en gebouwen of echte risico's voor 
bewoners is er geen discussie over vergoeden van schade door de NAM. Maar als die problemen 
en schade wel aan de orde zijn ontstaat er een oeverloze discussie net als in het Groningenveld 
over binnen of buiten contouren en wel of geen C-schade of anderszins.
16</pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>Maar niet alleen de Minister is er sterk aan gelegen om deze productie door te zetten op basis van 
de vigerende vergunning. 
De NAM toont zich geen verantwoordelijke partij door onduidelijkheid te laten bestaan over het 
moment van de start van de werkelijke productie in Vries-10 en door zich niks gelegen te laten 
liggen aan verzoeken van bijvoorbeeld de gemeente Assen, gemeente Tynaarlo en de 
Waterschappen om deze productieput voorlopig te sluiten. 
3.5 Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en gaswinning Vries-
10
Onder punt 3 Voorgeschiedenis wordt duidelijk aangegeven:
3.1 Wijziging Mijnbouwwet; 3.1.1 Wijzing toetsingskader met als apart punt Natuur en milieu; 3.1.2 
Wijziging procedure; 3.2 Procedure winningsplan Westerveld.
Onder punt 4 Juridisch kader is opgenomen:
Punt 4.1 Mijnbouwregelgeving
Het winningsplan dient te worden getoetst aan de Mbw en de daarop gebaseerde 
regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en de artikelen 24, 30 en 31 van het 
Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch kader waaraan het winningsplan wordt 
getoetst. Alvorens op basis van de Mbw over te mogen gaan tot winning is, op grond van 
artikel 34, derde lid, van de Mbw, de instemming vereist van de minister met een 
winningsplan. Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waarop de winning wordt 
uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen genoemd in artikel 35 
van de Mbw. Artikel 24 Mbb bevat een aantal nadere eisen die aan een winningsplan 
worden gesteld. 
Ter beoordeling of met een winningsplan kan worden ingestemd, wordt het winningsplan 
getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister kan slechts geheel of 
gedeeltelijk instemming weigeren of daaraan voorschriften of beperkingen verbinden: 
a. indien het in het winningsplan aangeduide gebied door de minister niet geschikt wordt 
geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om reden van het belang van de 
veiligheid voor omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele
werken of de functionaliteit daarvan,
b. in het belang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen,
c. indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of
d. indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt. Artikel 36, tweede lid, van 
de Mbw bepaalt voorts dat de minister de instemming kan verlenen onder beperkingen of 
daaraan voorschriften kan verbinden, indien deze gerechtvaardigd worden door een grond 
als genoemd in artikel 36, eerste lid of, voor zover het belang van de veiligheid voor 
omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de 
functionaliteit daarvan daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het 
belang van leveringszekerheid.
Punt 4.2 Voorbereidingsprocedure
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het winningsplan
voorbereid met toepassing van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure als bedoeld
in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is naast SodM en Tcbb op grond van artikel 34, vijfde 
lid, van de Mbw ook advies gevraagd aan alle betrokken decentrale overheden. en op 
grond van artikel 105, derde lid, van de Mbw aan de Mijnraad.
Punt 5. Adviezen naar aanleiding van de aanvraag
17</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>SodM heeft bij brief van 13 oktober 2016 advies uitgebracht (kenmerk:16152380). Voor de 
beoordeling van het winningsplan Westerveld heeft SodM advies gevraagd aan TNO-AGE 
voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige winning, 
bodemdaling en de SRA;
de Tcbb heeft bij brief van 6 december 2016 advies uitgebracht (kenmerk: 
TCBB/16189114);
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe (hierna: de provincie Drenthe) heeft bij brief
van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 3/3.3/2017000089);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk:MIJR/17035516)het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
Assen (hierna: de gemeente Assen) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk: 2016-04865);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht (kenmerk:MIJR/17035516)
Punt 6.1 Algemene adviezen
De decentrale overheden adviseren om de toezegging van de minister jegens NAM om 
binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put Vries-10 in te
trekken en NAM op te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavig 
winningsplan af te wachten. Het vigerende winningsplan is namelijk niet getoetst op de 
veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen.
Punt 6.3.3 Bodemtrilling
Advies SodM
(….)SodM stelt vast dat er in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente 
verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden. De zwaarste daarvan (magnitude groter dan
2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid. 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer opgestart. (…)
Advies Tcbb
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het Groningenveld 
mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op 
de schaal van Richter kan worden overschreden. Als er ook voor het winningsplan 
Westerveld redenen blijken te zijn om de Mmax van 3,9 te herzien, dan zal NAM het 
winningsplan hiervoor moeten wijzigen.
Gezamenlijk advies decentrale overheden
De decentrale overheden constateren dat de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
dicht liggen bij de grens met risicocategorie II. (…) De decentrale overheden verzoeken om 
in het instemmingsbesluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de productiescenario's geen 
rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling versus bodemtrilling. De 
decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte geen 
18</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en ook niet met de correcte 
bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld Eleveld. Geadviseerd wordt 
om dit te herstellen. Advies van de Mijnraad De Mijnraad geeft aan dat in het gasveld 
Eleveld veelvuldig bevingen zijn opgetreden; soms met een magnitude groter dan twee, 
met schademeldingen als gevolg.
De productie uit het gasveld Vries-Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier 
bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten magnitude 1,5).  In de SRA blijken beide 
velden desondanks in de laagste categorie (I) te vallen, zij het dicht bij de grens met 
categorie II. SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid 
gasvelden aanvullende monitoring te laten uitvoeren door het plaatsen van enkele 
versnellingsmeters en om NAM een risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit
dit winningsplan te laten opstellen en implementeren. De Mijnraad onderschrijft deze SodM-
aanbevelingen.
Punt 7.1 Algemeen
(….) EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit. Zolang er 
binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het geval van de put Vries-
10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het winningsplan nodig. In dit geval wordt
dat veroorzaakt door het feit dat de put Vries-10 een oudere niet meer werkende put 
vervangt, waarvan de productie al in het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen 
het vigerende winningsplan is nog ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, 
als onafhankelijk toezichthouder, op toezien dat de productie uit de put Vries-10 en 
de effecten daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is vastgelegd in 
het vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen 
worden gesteld aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende 
winningsplan indertijd niet is getoetst op de veiligheid van burgers.  Na vaststelling 
van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde winningsplan Westerveld, 
kan de productie uit de put Vries-10 ook na deze twee jaar doorgaan. In dit winningsplan is 
ook een SRA opgenomen. Uit deze risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie 
uit de put Vries-10 het seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende 
winningsplan. Ook de verwachte bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende 
winningsplan. Er is dan ook geen aanleiding om de reeds eerder verleende instemming met
het vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de productie uit de put 
Vries-10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure zijnde 
instemmingsbesluit.
3.5.1 Conclusie(s) Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
Uit de informatie onder punt 5 blijkt heel duidelijk dat er door diverse partijen gebruik gemaakt is 
van hun recht om advies uit te brengen in het kader van Mijnbouwwet 2017.
Uit de informatie onder punt 6 blijkt heel duidelijk wat de decentrale overheden adviseren over de 
toezegging van de minister jegens de NAM  om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen
uit de nieuw geboorde put Vries-10. Volgens hun is het vigerende winningsplan is namelijk niet 
getoetst op de veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen. Hierin 
deel ik de mening van de decentrale overheden over het vigerende winningsplan en de SRA want 
dit is nu juist een van de redenen waarom de aanvraag van 9 september 2016 door de NAM is 
ingediend. 
De SodM geeft aan in haar advies dat citaat – Daarnaast wordt de productie uit het bevende 
voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer 
19</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>opgestart – Einde citaat. Dit betekent concreet dat de aanvraag winningsplan Westerveld niet 
Vries-10 betreft omdat deze bestaande gaswinning en gasopslag betreft en geen nieuwe 
gaswinning. 
Ook de decentrale overheden geven in hun advies aan: citaat: De productie uit het gasveld Vries-
Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten 
magnitude 1,5). einde citaat. Dus ook zij erkennen dat er in Vries-10 nog geen sprake is van 
gaswinning en dat deze productieput dus niet valt onder de aanvraag van 9 september. 
Onder punt 7 geeft de Minister aan op welke gronden de gaswinning in productieput Vries-10 
gestart is. Zijn eerste mededeling is: EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan
dit besluit. Dat klinkt voortvarend maar gaat echt over verschillende zaken die niet te rijmen zijn. 
EZ-vergunning Vries-10 is gegeven op basis van de vigerende vergunning en dit besluit (zijnde dit 
instemmingsbesluit) gaat over een aanvraag die specifiek toeziet op bestaande gaswinning en 
gasopslag en dus niet op een nieuwe productieput. De Minister is bezig appels en peren samen te 
voegen en dat lijkt niet rechtmatig. Het zou juist zijn als de Minister over Vries-10 een nieuw 
instemmingsbesluit zou nemen op basis van een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries-10 
Westerveld. 
Er kunnen gerust vraagtekens gezet worden bij de mededeling van de Minister dat het vigerende 
winningsplan voor productieput Vries-10 voldoende getoetst is op de veiligheid van de burgers 
volgens de huidige normen. Het is namelijk maar de vraag of TNO en vervolgens de SodM de 
juiste uitgangspunten hebben genomen bij het toetsen. Zie ook de conclusies over dit onderwerp 
onder 3.3.1  Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10.
De Minister geeft aan dat er binnen het vigerende winningsplan nog ruimte is voor twee jaar 
productie tot 2018. Dit wordt nergens gestaafd door bewijzen of door informatie vanuit de aanvraag
door de NAM. De NAM noemt in haar aanvraag de start van de gaswinning in put Vries-10 niet, 
noch de hoeveelheid gas die deze put gaat produceren per jaar of de totale productie van deze 
put. 
De NAM heeft in haar aanvragen wijziging gaswinning van 2007, 2011 en 2016 geen expliciete 
aanvraag van de verlening van de termijn van de gaswinning tot na 2018 gedaan.  
In zijn mededeling benadrukt de minister alleen dat op basis van de vigerende winningsvergunning
er voldoende ruimte is voor de productie maar hij geeft nergens aan dat als het gaat om Vries-10 
er ook al aangeven is of er zuur en hydraulische stimulatie zal plaats vinden. Terwijl hij in dat geval 
ook geen toestemming had moeten geven op grond van zijn eigen conclusie. Verder geeft de 
Minister onvoldoende aan dat de vraag beantwoord is wat betreft de huidige gaswinning in Vries-
10  en of dit geen nadelige gevolgen zal veroorzaken op de natuur in het effectgebied.
Tot zo ver de argumenten en conclusies waarmee ik mijn stellingen onder artikel 2 onderbouw. 
Te uwer informatie:
Een afschrift van deze brief heb ik verzonden aan de NAM en de gemeenten Assen, Tynaarlo en 
Aa & Hunze, de gedeputeerde staten van de provincie Drenthe; en de waterschappen. 
20</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>Tevens heb ik een groot aantal bewoners van Marsdijk en Loon gevraagd en de actiegroep 
StopgaswinningMarsdijk om mijn aanvraag te ondersteunen na het versturen van mijn verzoek. 
Hun steunbetuigingen ontvangt u binnen twee weken na mijn verzoek. 
Hoogachtend,
Mevrouw 
 
21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>Staatstoezicht op de Mijnen
Ministerie van Economische Zaken
Inspecteur generaal van Staatstoezicht op de Mijnen
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
Assen,  maandag 14 augustus 2017.
Betreft: Handhavingsverzoek betreffende productieput Vries-10 gaswinning Westerveld
Geachte heer, mevrouw,
Hierbij verzoek ik u om handhavend op te treden ten aanzien van de gasproductie in productieput 
Vries-10 door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), tot er een nieuw instemmingsbesluit 
van de Minister van Economische Zaken betreffende de gaswinning in deze productieput is, die 
niet gebaseerd is op de aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van datum 9 september 2016 
maar op een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning die specifiek Vries-10 betreft. 
Mocht u niet kunnen handhaven omdat er op dit moment terecht gas gewonnen wordt op basis van
de vigerende vergunning en zonder bijvoorbeeld een m.e.r en zonder toetsing aan de Mijnbouwwet
2017, dan verzoek ik u in elk geval aan het eind 2018 te handhaven omdat er voor deze 
winningsput geen aanvraag wijziging gaswinning gedaan is door de NAM, die verlenging van de 
gaswinning betreft na 2018. 
De reden voor mijn aanvraag is dat er voldoende stellingen aan te voeren zijn op basis van 
aanwezige informatie en onderbouwt door een groot aantal argumenten en conclusies die 
bewijzen dat de productie in Vries-10 op onjuiste gronden gestart is door de NAM die zich 
daarmee geen zorgzame winningspartij betoont en op onjuiste en mogelijk zelfs onrechtmatige 
gronden is toegestaan door de Minister van Economische Zaken, die zich daardoor niet als een 
betrokken en zorgzame bestuurder gedraagt. 
De redenen dat ik mijn verzoek tot u wend zijn de volgende; 
Krachtens uw functie hebt u de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel ter 
handhaving van de Mijnbouwwet en de bij of krachtens die wet gestelde verplichtingen berust op 
grond van artikel 132 van die wet bij de Minister van EZ. In het Besluit mandaat, volmacht en 
machtiging EZ 2015 heeft de Minister van EZ deze bevoegdheid gemandateerd aan de Inspecteur-
generaal der Mijnen. Het is mij bekend dat een besluit als dit door u namens de Minister van EZ 
genomen wordt. 
En
Als eigenaar/bewoner van , gelegen in de woonwijk Marsdijk te Assen ben ik 
woonachtig circa 800 meter vanaf de productieput Vries-10. Ook ben ik een van de bewoners die 
mogelijk schade aan mijn onroerend goed ondervindt als er een aardbeving door gaswinning 
plaatsvindt tijdens de gaswinning tot 2018 of in de 30 jaar die daarop volgen. Mijn verzoek om 
handhaving dient daarom te worden beschouwd als een aanvraag om een beschikking conform 
artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna; Awb). Artikel 1:3, derde lid van de Awb 
1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>definieert een aanvraag als een verzoek van een belanghebbende, een besluit te nemen. Onder 
belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken 
(artikel 1:2, eerste lid, Awb). Ten aanzien van bestuursorganen worden de hun toevertrouwde 
belangen als hun belangen beschouwd (artikel 1:2, tweede lid, Awb).
1. IN AANMERKING GENOMEN DAT:
 1.1. Met de Actualisering winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen 
Drenthe III en Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840 vervallen een aantal 
voorschriften uit de oorspronkelijke vergunning omdat zij onderwerpen bevat die in de 
Mijnbouwwet van 2003, dan wel andere wetgeving geregeld zijn en verder een aantal 
begrippen die verouderd zijn. De winningsvergunning Drenthe wordt op 17 juli 2007 
integraal vastgesteld.
 1.2. Na 2007 zijn er een aantal aanvragen wijziging gaswinning door de NAM ingediend die 
betrekking hebben op Vries Zuid, Vries 1, Vries 8 en Assen, allen onderdelen van het 
Westerveld Systeem,  de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840)  
 1.3. 2 april 2015 heeft minister Kamp van EZ de kabinetsreactie op het OVV-rapport aan de 
Tweede Kamer gestuurd. Hij geeft aan dat hij, vooruitlopend op inwerkingtreding van de
voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet, ingediende (wijzigingen van) 
winningsplannen zoveel mogelijk in de geest van de aangekondigde wijziging van de 
Mijnbouwwet behandeld.
 1.4. 21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen, een aanvraag 
ingediend om een vergunning ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. 
De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij Kleuvenveld te 
Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, 
sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
 1.5. 14 maart 2016 heeft EZ een brief gestuurd aan de NAM met als kenmerk DGETM-
EO/16034301 waarin aangekondigd wordt dat de omgevingsvergunning voor Inrichting 
Vries 1 waarvan productieput Vries-10 onderdeel uitmaakt wordt verleend en inwerking 
treed nadat de termijn van zes weken voor het indienen van een beroepsschrift 
verstreken is.
 1.6. 29 augustus 2016 is de meest recente versie van het winningsplan Westerveld nog in 
detail besproken met medewerkers van Staatstoezicht op de Mijnen en uw ministerie. 
Op basis van de aangebrachte veranderingen in de aanvraag, vraagt de NAM de 
Minister EZ de procedure tot instemming met het winningsplan te hervatten. 
 1.7. 11 september 2016 ontvangt het ministerie van Economische Zaken een aanvraag van 
de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) tot instemming met het 
gewijzigde winningsplan Westerveld met als datum 9 september 2016. 
 1.8. Op het moment van de aanvraag wijziging winningsplan Westerveld van de NAM op 9 
september 2016 wordt er nog geen gas gewonnen in de productieput Vries-10. 
 1.9. 13 oktober 2016 stuurt de Inspecteur-generaal der Mijnen een advies winningsplan 
Westerveld naar het ministerie van EZ met als kenmerk 16152380 waarin de 
2</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>productieput Vries-10 genoemd wordt in verband met de productie van Vries Zuid.
 1.10. 26 januari 2017 Beantwoording vragen over de plannen van NAM om de put Vries-10 
in Assen op te starten door Minister Kamp van EZ.
 1.11. Van maandag 8 mei tot en met maandag 19 juni 2017 ligt het ontwerp-
instemmingsbesluit voor de gewijzigde gaswinning ter inzage. Iedereen heeft de 
mogelijkheid te reageren met een zienswijze. 
 1.12. De voorbereidingen voor de productie in Vries-10 zijn gestart tussen 25 december en 
31 december 2016. Daarna is de productie langzaam op gang gekomen. Op dit 
moment augustus 2017 wordt er gas gewonnen met toestemming van de Minister 
Kamp op basis van onder andere de vigerende vergunning. De echte startdatum van de
winning wordt wordt nergens genoemd, maar in de mail die ik op 20 juli 2017 
ontvangen heb van de  van de NAM wordt 
aangegeven dat deze tussen 25 december en 31 december 2016 ligt. (deze mail wordt 
als bijlage toegevoegd bij deze brief) 
 1.13. De aanvraag wijziging gaswinning Westerveld van 9 september 2016 staat los van de 
nieuwe productieput Vries-10 en van de aanvang van de productie in Vries-10. Voor 
Vries-10 moet de NAM nog een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries1 of Vries 
Zuid of Westerveld indienen.
 1.14. Er is voor de productieput Vries-10 door de NAM nog geen aparte aanvraag wijziging 
gaswinning ingediend na het verkrijgen van de verkrijgen van de omgevingsvergunning 
voor Inrichting Vries 1. 
2. STELLINGEN GASWINNING PRODUCTIEPUT VRIES-10
Productieput Vries-10 is een nieuwe put binnen Vries-1 en gasveld Vries Zuid.
Zowel de NAM als de Minister van EZ als SodM als TNO als alle andere de adviespartijen 
erkennen en geven aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft en geen oude put die 
opnieuw in gebruik is genomen. Ook is men het erover eens dat Vries-10 een andere put VRS-3C  
die al 23 jaar gesloten is vervangt, als het gaat om de productie binnen het gasveld Vries Zuid. 
Maar dat neemt niet weg dat het wel een nieuwe put betreft waar een omgevingsvergunning voor 
is aangevraagd en afgegeven, waar een nieuwe installatie is gebouwd en waar toestemming voor 
productie van de Minister van EZ voor is gegeven. 
De vigerende vergunning waarop binnen Westerveld Systeem gasproductie plaatsvindt is de 
geactualiseerde winningsvergunning Drenthe; overdracht winningsvergunningen Drenthe III en 
Drenthe IV van 17 juli 2007/Nr.ET/EM/7075840. Daarna is er geen instemmingsbesluit meer 
genomen over Vries 1 en met name VRS-3C en de vervangende productieput Vries-10.
De  omgevingsvergunning inrichting Vries-1 Productieput 10 geeft NAM geen toestemming om te 
produceren in Vries-10. Die toestemming geeft de Minister EZ op andere gronden zoals de 
vigerende vergunning. Voor de omgevingsvergunning was geen MER (m.e.r) noodzakelijk.
De aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. Het heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft, waarvoor nog een nieuw 
winningsplan wordt ingediend door de NAM. 
3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>Op het moment van indienen van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 
vindt er nog geen productie plaats in Vries-10. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 ontbreekt de prognose van het 
totale Vries-10 productievolume net als de 113,3 miljoen m³ dat Vries-10 nog in het vigerende 
winningsplan mag produceren. Ook de juiste locatie van deze productieput wordt nergens 
aangegeven met een foto of een omschrijving. In alle grafieken wordt Vries-10 niet expliciet 
genoemd. Ook niet onder de nog niet of niet producerende putten zoals bij voorbeeld Assen Zuid 
en Witten. Er is geen SAR specifiek gericht op Vries-10 en ook geen risicomatrix gebruikt in dit 
geval om Vries-10 te beoordelen voorafgaande aan de start van de productie. Ook is er geen MER
opgesteld voor de start van de productie. 
De gaswinning in Vries-10 wordt door de Minister toegestaan op de volgende punten: het niet 
overschrijden van de productiegrenzen van de vigerende vergunning door het in productie nemen 
van Vries-10 en een seismische risicoanalyse van TNO voor alle kleine velden.
De productie in Vries-10 is gestart volgens de NAM tussen Kerst en Oud en Nieuw 2016. Dus 
tussen 25 december en 1 januari 2017. Op het moment dat de eerste bewonersbijeenkomsten in 
januari 2017 gehouden werden was de productie nog niet 100%. 
De productie van Vries-10 valt wat betreft de productiegrenzen onder de vigerende vergunning en 
er kan als er geproduceerd wordt tot 2018 productie plaatsvinden, maar wat betreft van de start 
van de productie valt deze onder de nieuwe Mijnbouwwet van 1 januari 2017 en moet derhalve ook
voldoen aan alles wat gesteld wordt in deze Mijnbouwwet 2017. 
Door in te stemmen met de productie Vries-10 tot 2018 op deze wijze terwijl de werkelijke 
productie gestart is rondom het van kracht worden van de nieuwe Mijnbouwwet van 2017, heeft de
Minister niet alleen geen recht gedaan aan het adviesrecht van de partijen, die genoemd worden in
de Mijnbouwwet van 2017, hij heeft er ook mee ingestemd dat er geen aanvraag wijziging 
gaswinning Westerveld is opgesteld die specifiek Vries-10 betreft.    
Omdat de productie in Vries-10 plaatsvindt op de vigerende winningsvergunning is er nog geen 
sprake van een gedetailleerde risicoanalyse voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten zoals die wordt gevraagd in de nieuwe Mijnbouwwet. 
Dit betekend dat er onduidelijkheid is of deze reservoirstimulatie nu gewoon wordt uitgevoerd 
zonder dat voldaan wordt aan de adviezen en voorwaarden zoals als de SodM geformuleerd heeft 
in haar brief van 13 oktober 2016. 
Er is geen low-case; mid-case of high case scenario omschreven voor deze put zodat de SodM 
haar controle functie naar behoren kan uitvoeren en kan handhaven als de productiewaarden toch 
overschreden worden door de NAM in Vries-10. 
Er is voorafgaande aan de start van de productie van Vries-10 geen aanvullende monitoring 
geregeld door middel van het plaatsen van versnellingsmeters op diverse plekken. En er is ook 
geen risicobeheerssysteem opgesteld en geïmplementeerd. 
De historische vergelijking van gasveld Eleveld en gasveld Vries Zuid gaat voor Vries-10 niet op op
diverse punten zodat de mogelijkheid bestaat dat als alle onderdelen van de analyse voor SAR 
worden ingevoerd voor Vries-10 geldt dat deze niet binnen het Seismische risico II valt. 
Het is voor Vries-10 niet duidelijk of er voldoende rekening gehouden wordt met de aanwezigheid 
van Natura2000 en het waterwingebied in de zeer nabije omgeving. 
4</pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>Voor de inrichting Vries-1, productieput 10 is vanaf 2007 tot heden en voor winning Westerveld is 
er voor zover bekend nog geen aanvraag wijziging gaswinning ingediend door de Nederlandse 
Aardoliemaatschappij (NAM) voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) die expliciet een aanvraag inhoud die 
de gaswinning betreft na 2018. 
De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) heeft voor de winningsvergunning Drenthe II (K.B. 
4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) voor september 
2016 en daarna nog geen aanvraag gedaan voor de verlenging van de winningstermijn na 2018 
die expliciet een aanvraag inhoud die de gaswinning betreft in Vries-10 na 2018.
In artikel 34 van de Mijnbouwwet is bepaald dat het winnen van delfstoffen geschiedt 
overeenkomstig een winningsplan. In artikel 35, lid 1sub c, van de Mijnbouwwet alsmede in artikel 
24, lid 1 sub c van het Mijnbouwbesluit is aangeven dat in het winningsplan de wijze van winning 
alsmede de daarmee verband houdende activiteiten opgenomen moeten worden. Aan deze 
bepalingen voldoet de productie in Vries-10 niet. 
3. ARGUMENTEN:
3.1 Omgevingsvergunning en toestemming gaswinningsvergunning.
21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen ingevolge de Wet 
algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna Wabo) een aanvraag ingediend voor  een 
omgevingsvergunning. De aanvraag heeft betrekking op de inrichting Vries 1, gelegen nabij en 
bereikbaar via de openbare weg  Kleuvenveld te Taarlo in de gemeente Assen, op de percelen 
kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, sectie Y, nummers 164, 165 en 528.
De aanvraag is in het Omgevingsloket Online geregistreerd onder nummer 1674527.
De vergunningaanvraag betrof de ingebruikname van gasproductieput VRS-10. Deze wordt via 
een te plaatsen gasproductie-eenheid aangesloten op het bestaande leidingwerk. Tenslotte wordt 
ten behoeve van de nieuwe put een methanolinjectie-eenheid en een anti-corrosievloeistofinjectie-
eenheid geplaatst.
De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de volgende activiteiten:
A. Het veranderen of veranderen van werking en het in werking hebben van een inrichting.
Volgens artikel 2.1 eerste lid, onder e, sub 2 en sub 3, van de Wabo is een 
omgevingsvergunning vereist voor het veranderen of veranderen van werking of het in 
werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk. 
B. Bouwen van een bouwwerk
Volens artikel 2.1 eerste lid onder a, van de Wabo is een omgevingsvergunning vereist voor
het bouwen van een bouwwerk. 
Op de activiteiten is de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 6 maanden van toepassing 
(afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en art. 3.10 van de Wabo).
In de brief van 14 maart 2016 van Ministerie van Economische zaken met als Kenmerk DGETM-
5</pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>EO/16034301 wordt aangeven dat de volgende organisaties zijn geraadpleegd. 
•Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen; 
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder;
•Waterschap Hunze en Aa's; 
•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) 
Onder punt 4 in de brief worden de adviezen en zienswijzen van geraadpleegde partijen genoemd.
•het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen;
•Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe;
•Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's; 
•De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen).
Door het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen is facultatief advies 
uitgebracht ten aanzien van het onderdeel 'bouwen van een bouwwerk' van de aanvraag;
De Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe hebben verklaard geen wettelijk adviseur te 
zijn; 
Door de Inspecteur-generaal der Mijnen is advies uitgebracht ten aanzien van de aanvraag en het 
aan het (ontwerp) besluit te verbinden voorschriften.
Onder punt 5 van de brief staan de overwegingen met betrekking tot de ingediende adviezen en 
zienswijzen
•Het advies van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen en 
de Veiligheidsregio Drenthe is volledig in dit besluit verwerkt. Zij geven aan dat de 
aanvraag voldoet aan artikel 2.10 van de Wabo.
•Het advies van de Inspecteur-generaal der Mijnen is volledig in dit besluit verwerkt. Daarbij 
geadviseerde voorschriften zijn verwerkt in bijlage 1 behorende bij dit besluit. 
Ook staat in deze brief onder punt 7 Overwegingen met betrekking tot het besluit. 
De aanvraag is beoordeeld aan de voor de activiteiten betreffende artikelen van de Wabo. Vooraf 
is de aanvraag getoetst aan het Bor en de aan de Regeling omgevingsrecht. 
Voor activiteit A. is gekeken naar de Milieueffectrapportage, die voor de oprichting van oppervlakte 
installaties voor de winning van aardolie of aardgas geldt, op grond van D.17.3 van het Besluit 
m.e.r. en de m.e.r. beoordelingsplicht. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit kan worden verleend. 
Voor activiteit B heeft er een beoordeling plaats gevonden of het bouwplan voldoet aan de 
gestelde eisen. Verder is de aanvraag met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1 
onderdeel c, van de Wabo getoetst aan het geldende bestemmingsplan 'Buitengebied, Herziening 
art. 30 WRO. Voor dit perceel geldt de bestemming 'Jonge-veld-en veenontginningen met de 
aanduiding 'aardgaswinning Het bouwplan voldoet aan de bestemming. 
Ook is de aanvraag getoetst aan de redelijke eisen van welstand, met in inachtneming van het 
bepaalde in artikel 2.10 lid 1 onderdeel d, van de Wabo. De conclusie is dat het bouwplan voldoet 
aan de redelijke eisen van welstand. De conclusie is dat de omgevingsvergunning voor deze 
activiteit moet worden verleend. 
Onder punt 8 Besluit wordt vervolgens onder andere het volgende vermeld.
6</pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>II De omgevingsvergunning voor de inrichting Vries 1 te verlenen aan de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij B.V. voor de volgende activiteiten;
A. Het veranderen of veranderen van de werking van een inrichting.
B. Bouwen van een bouwwerk;
III De omgevingsvergunning voor onbepaalde tijd te verlenen, met verwijzing naar artikel 2.33 
van de Wabo;
IV Aan de omgevingsvergunning de voorschriften uit bijlage 1 te verbinden;
V De aanvraag en bijbehorende bijlagen, deel te laten uitmaken van de 
omgevingsvergunning. De bij deze omgevingsvergunning behorende documenten worden 
genoemd in bijlage 2. 
3.1.1 Conclusie(s) omgevingsvergunning en toestemming gaswinning.
De aanvraag omgevingsvergunning door de NAM is getoetst op de de Wet algemene bepalingen 
omgevingsrecht (hierna Wabo) en niet op de Mijnbouwwet van 2003 of de nieuwe Mijnbouwwet 
van 2017 die op 1 januari 2017 van kracht werd. 
De adviserende partijen zoals het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) hebben niet geadviseerd 
of geoordeeld over de aanvraag omgevingsvergunning op basis van de Mijnbouwwetten van 2003 
of 2017. 
Door het geven van adviezen hebben het college van Burgemeester en Wethouders van Assen; 
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe; Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en 
Aa's en de Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen) nimmer expliciet 
toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de productieput Vries-10 onderdeel van Vries1 
onderdeel van het Westerveld Systeem. 
Opvallend is dat er geen advies van Waterkwaliteitsbeheerder Waterschap Hunze en Aa's is 
opgenomen terwijl dat wel in de lijn der verwachting ligt gezien deze nieuwe productieput dicht bij 
of in een Natura 2000-gebied ligt. Natura 2000-gebied zou zeker vanuit de Mijnbouwwet 2003 en 
2017 wel beoordeeld moeten worden als het om de uiteindelijk toestemming gaswinning zou gaan.
Opvallend is ook dat er geen m.e.r. wordt uitgevoerd iets wat voor de uiteindelijk gaswinning wel 
moet gebeuren in het kader van de Mijnbouwwet 2003 en Mijnbouwwet 2017. 
Het ministerie van Economische zaken heeft namens de Minister de omgevingsvergunning 
verleend maar daarmee geen toestemming gegeven voor het winnen van gas uit de gasproductie-
eenheid Vries-10. Dit is ook nergens omschreven in de brief aan de NAM  met als Kenmerk 
DGETM-EO/16034301.
In de brief staat omschreven dat er voor onbepaalde tijd een omgevingsvergunning voor deze 
winningsput Vries-10 is afgegeven maar dit heeft geen betrekking op de gaswinning die in deze 
put plaats vindt. 
7</pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>3.2 Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld NAM en gaswinning Vries-10
Er zijn na 2007 een aantal aanvragen wijziging gaswinning gedaan door de NAM voordat op 9 
september 2016 de aanvraag instemming winningsplan Westerveld bij het ministerie van EZ is 
ingediend. 
Alle aanvragen hebben als basis het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968, laatstelijk gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen 
(K.B. 30/5/1963) De oorspronkelijke vergunning is van 4 november 1968.
De aanvragen vóór  9 september 2016 maken geen melding van de productieput Vries 10 of het 
vervangen van Vries C3. De aanvraag van 9 september 2016 meldt op bladzijde 16 het volgende: 
Citaat: In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter vervanging
van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie blad). einde 
citaat. Op het moment van deze aanvraag is er geen productie in Vries-10.
De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:
1. een vernieuwde seismische risico analyse
2. de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid
3. een actualisatie van productie- en bodemdalingsvoorspellingen en
4. voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de verlenging van de termijn van gaswinning 
na 2018, er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
Er wordt geen melding gemaakt van de precieze locatie van de nieuwe productieput Vries-10 zoals
deze wel vermeld wordt in de verleende omgevingsvergunning van na 14 maart 2016. Ook wordt 
er geen melding gedaan over het moment van de start van de gaswinning in deze productie-
eenheid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog te produceren hoeveelheid gas met betrekking tot deze put Vries-10. 
De hoeveelheid gas die productieput Vries-10 nog zou mogen produceren volgens het vigerende 
winningsplan en de prognose van het totale Vries-10 productievolume wordt niet expliciet 
genoemd in de aanvraag instemming winningsplan Westerveld van 9 september 2016. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 wordt door de NAM gesteld 
dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 onbedoeld verbonden is
geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. (de brief wordt als 
bijlage toegevoegd)
Verder wordt er in betreffende brief gesproken over het nieuwe winningsplan voor Vries-10.  
Het aangepaste winningsplan Westerveld van 9 september 2016 heeft geen betrekking op de 
gaswinning van Vries-10 omdat dit een nieuwe productieput betreft die een oude vervangt 
waarvoor een nieuw winningsplan wordt ingediend. Dit plan heeft betrekking op de bestaande 
gaswinning en opslag binnen het winningsplan Westerveld. 
8</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>3.2.1 Conclusie(s) Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en gaswinning 
Vries-10
De aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld door de NAM bevat geen vermelding dat er 
plannen zijn om op korte termijn in productieput Vries-10 gas te gaan winnen. 
In de aanvraag instemming winningsplan Westerveld wordt aangeven dat de al 23 jaar stilliggende 
productieput VRS-3C  wordt vervangen door productieput Vries-10. Er is dus 23 jaar geen 
gaswinning in dit gedeelte van Vries 1/Vries Zuid. 
Er worden diverse data in de aanvraag genoemd tot wanneer de verwachtte productie van het 
geheel Westerveld zal lopen en van diverse productieputten. Maar er wordt geen melding gemaakt
van de totale duur van de gaswinning in productieput Vries-10. Er wordt ook niet gesproken over 
tot 2018 nog produceren met betrekking tot deze put Vries-10. 
Deze aanvraag bevat geen expliciete aanvraag voor de termijn van de verlenging van gaswinning 
na 2018 er worden slechts data genoemd die een verwachting betreffen. 
De productiestart van Vries-10 staat volgens de NAM los van de procedure rond het aangepaste 
winningsplan Westerveld. 
Er is dus volgens de NAM geen verband tussen de aanvraag 9 september 2017 en het in productie
nemen van Vries-10. Deze zaken dienen als losstaand te worden beschouwd, ze zijn 'onbedoeld 
verbonden geraakt'. 
Ook de NAM geeft aan dat er nog sprake is van een nieuw winningsplan waar het leeuwendeel 
van de productie van Vries-10 onder gaat vallen. Er is dus sprake van een nieuw winningsplan 
naast de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016.
Het vigerende winningsplan winningsvergunning(en) Drenthe II (K.B. 4/11/1968, laatstelijk 
gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840) Groningen (K.B. 30/5/1963) voldoet op 
een aantal punten niet meer aan de eisen die gesteld worden in de Mijnbouwwet van 2017 en 
dient daarom te worden bijgesteld. Dit is ook de reden dat de aanvraag wijziging Westerveld wordt 
ingediend op 9 september 2016. 
De gaswinning die plaatsvindt gebeurd dus niet op basis van de aanvraag instemming gaswinning 
Westerveld gedaan door de NAM op 9 september 2017. En wordt dus ook niet beoordeeld door de
minister op basis van de gedane aanvraag. In zijn ontwerp-instemmingsbesluit geeft de Minister 
heel duidelijk aan op welke basis er gas gewonnen wordt in Vries-10. 
In een brief van de NAM aan Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen en Wethouder Lambert 
van 23 december 2016 met als referentienummer EP201612207623 geeft de NAM aan dat er 
overleg is geweest op 30 november en 21 december 2016 tussen partijen. 
In deze brief wordt aangegeven dat in een antwoord op een vraag van de NAM het SodM aangeeft
dat het vigerende winningsplan voor (de winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 
laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963)) 
toestaat dat Vries-10 nog 113,3 miljoen m3 uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren. 
De prognose van het totale productievolume van het totale Vries-10 is van de NAM en komt niet 
van de SodM. Wat opvallend is, is dat er hier gesproken wordt over een nieuw winningsplan tot 
tweemaal toe. 
Verder geeft de NAM aan gesprekspartners aan dat;
9</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>citaat: Met betrekking tot de Seismische Risicoanalyse van het Ministerie van Economische Zaken
deelt de Minister de conclusies van deze analyse zoals uitgevoerd door TNO/SodM (het kleine 
velden onderzoek) De Minister concludeert dat” in afwachting van de behandeling van het 
gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan de productie doorgang kan 
vinden”.  Einde citaat. 
De NAM stelt dat het vervelend is dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 
onbedoeld verbonden is geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld. 
Heel begrijpelijk als in het voorgaande al gesteld is dat er een nieuw winningsplan zal komen die 
deze productieput Vries-10 betreft. 
Aangezien de NAM aangeeft dat de gaswinning productieput Vries-10 een nieuwe aanvraag 
winningsplan betreft is het de vraag of er in de vigerende winningsplan voldoende rekening is 
gehouden met Nationaal Park Drentse Aa en het aanwezige Natura2000 gebied, dat wil zeggen 
volgens de Mijnbouwwet 2017. 
In de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 september 2016 wordt een vergelijking gemaakt 
tussen Vries Zuid en Eleveld. Dit is eigenlijk speculatie en berust alleen op een theoretische 
veronderstelling niet alleen omdat er te weinig en/of er geen metingen plaats vinden in Vries Zuid 
maar ook omdat er sinds 23 jaar geen gasproductie plaats vindt. Dus zijn er geen drukverschillen 
die de bevingen veroorzaken. Dit geldt zeker voor productieput Vries-10, wat deze put betreft gaat 
de vergelijking met de historie met Eleveld helemaal niet op.
3.3 Adviezen SodM en TNO Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
A. SodM
In het advies van 13 oktober 2016 van de SodM staat onder Procesverloop, citaat: Recent is 
besloten om winningsplannen breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de 
beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer worden beperkt tot de “seismische 
hazard” (seismische dreiging, maar wordt uitgebreid naar het seismische risico . einde citaat. 
Onder Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie staat citaat:  In de nieuwe Mijnbouwwet 
wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als onderdeel van het 
werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale eisen voor het werkprogramma worden 
beschreven in de bijbehorende mijnbouwregeling. Vooruitlopend op de wijziging van de 
Mijnbouwwet en Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het 
instemmingsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk vier weten vóór 
aanvang van de zuur- en /of hydraulische stimulatie een lokaal specifieke risico analyse in te 
dienen.  Einde citaat
Voor de aanvraag van 9 september heeft de NAM een analyse gemaakt van het seismisch risico 
(SRA) als gevolg van gaswinning uit de onderhavige gasvelden. Citaat: De gasvelden Assen-Zuid, 
Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte mid-case scenario niet produceren, 
waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. (gedachte= Vries-10 gaat nu wel produceren) NAM 
verwacht in het high case productie scenario voor de velden dat de drukdaling gering zal zijn, 
waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario 'verwaarloosbaar' is. Volgens de methodiek is 
verder analyse ('Stap 2 van de SRA) voor deze velden niet nodig. Einde citaat 
Citaat: Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld (….) Vries Zuid (…) 
10</pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>is het nodig om de risico matrix te gebruiken ('Stap 2 van de SRA).  Einde citaat
Citaat: SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente verleden,
veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan (M> 2,0) zijn in de 
omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid (zie ook volgende paragraaf) 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) middel put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de 
grondbewegingen aan de oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze grondbewegingen die de
schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert hierom NAM in de omgeving van de 
Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het 
plaatsen van enkele versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een 
risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en 
implementeren.  Einde citaat
Onder advies staat vermeld: citaat: SodM adviseert u om onder de volgende voorwaarden in te 
stemming met het winningsplan:
1. NAM dient voor 1 maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken met het Waterschap 
zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden 
om nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.
2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het 'high-case productie scenario van de 
Velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-west de seismische risico analyse te 
actualiseren en een wijzigingswinningsplan in te dienen. 
3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut voor 1 juni 
2017 enkele versnellingsmeters boven Eleveld en Vries-Zuid gasvelden te installeren en 
operationeel te hebben.
4.NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal der Mijnen, voor de 
bevende velden in dit winningsplan een risicobeheerssysteem te ontwikkelen en 
operationeel te hebben.  Einde citaat
B. TNO
In de gasproductie wordt een low-case scenario, mid-case scenario en high-case scenario 
onderscheiden. 
Huidige producerende velden
Voor alle producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de DHAIS 
classificatie een niet te verwaarlozen kans op beven hebben, of reeds hebben gebeefd (1). Dit 
verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico analyse uit te voeren (2). 
1 (Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS); TNO rapport 
R10198 2012
2 Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke 
leidraad voor adressering mbb p.versie 1.2 SodM 1 februari 2016
Huidige producerende velden
Citaat: Voor alle momenteel producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kans op beven hebben. TNO-AGE constateert, dat de 
risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad (..).  Einde citaat
Huidige niet producerende velden
Voor alle momenteel niet-producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van 
DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op beven hebben. 
11</pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>TNO-AGE kan zich hierin vinden. Echter als de productie uit de velden Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor om 
opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse noodzakelijk is. 
3.3.1 Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10
A. SodM
Een belangrijk verschil met de regelgeving van de 'oude winningsvergunning” van voor 9 
september is dat de beoordelingen niet langer worden beperkt tot de 'seismische hazard' maar 
wordt uit gebreid naar het seismische risico. (SRA)
In de 'nieuwe Mijnbouwwet', zegge die van 1 januari 2017, staat onder Risico analyse zuur- en 
hydraulische stimulatie, dat er een gedetailleerde risicoanalyse wordt gevraagd voor 
reservoirstimulatie als onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De 
minimale eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende 
mijnbouwregeling. 
De SRA voor de gaswinning voor de onderhavige gasvelden genoemd in de aanvraag 
winningsplan Westerveld van 9 september 2016 geldt niet voor productieput Vries-10 omdat die 
nog niet in productie was op het moment van de SRA. Hiervoor moet een SRA gedaan worden. 
Het deel van Vries Zuid waarin Vries-10 ligt kan gelijk gesteld worden aan de gasvelden Assen-
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West omdat er ten tijde van het indienen van de aanvraag 
winningsplan Westerveld ook nog geen gaswinning plaatsvond en ook al 23 jaar geen gaswinning 
plaats had gevonden. 
Omdat de NAM nog geen SRA heeft gemaakt die expliciet Vries-10 betreft is het ook nog niet 
exact te stellen hoe dit gasveld zal gaan produceren en is er nog niks te zeggen over het low-case,
mid-case of high case scenario. Wat zeker zal zijn is dat de gaswinning van invloed is op de 
drukdaling maar of deze gering zal zijn is nog de vraag. 
Met zekerheid is al te stellen dat Stap1 van de SRA niet voldoende zal zijn om dit veld te 
beoordelen. Of, zoals de SodM stelt, is voor het beoordelen van het seismische risico voor Vries 
Zuid waar deze productieput Vries-10 in ligt het nodig om de risico matrix te gebruiken of te wel 
Stap 2 van de SRA. 
De SodM lijkt op basis van de adviezen van TNO een vergelijking te maken tussen gasveld 
Eleveld en Vries Zuid c.q. Vries-10. Dit zal wel een bureaustudie betreffen want iedereen kan zien 
dat de verschillen tussen deze putten zo groot is dat er serieus voor Vries-10 een nieuwe SRA 
moet worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld:
•Gasveld Eleveld is een actieve gaswinning waar in het recente verleden veelvuldig 
bevingen zijn opgetreden. In Vries-10 wordt al 23 jaar geen gas gewonnen op het moment 
van de aanvraag en het advies van SodM. Dus die vergelijking voor dit deel van Vries Zuid 
gaat niet op. 
•In Gasveld Eleveld zijn in totaal 46 bevingen geregistreerd, in Vries-10 worden op het 
moment van het advies de grondbewegingen aan de oppervlakte nog niet geregistreerd. Dit
is logisch want er vindt nog geen gaswinning plaats en dus is er geen drukdaling of 
bodemdaling te verwachten. 
12</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>•Bij de start van de winningsvergunning november 1968 was de situatie gasveld Eleveld en 
Vries-10 ongeveer gelijk. Het grootste verschil was dat Eleveld dicht bij de vuilopslag van 
Assen lag en dicht tegen het oefenterrein van Defensie lag en bij de toen nog eenvoudige 
TT baan. En Vries-10 lag midden in de weilanden net als VRS-3C . De woonwijk 
Baggelhuizen waar Eleveld dichtbij ligt en de ijsbaan Drenthe waren in aanbouw maar de 
woonwijken Peelo, Pittelo en Noorderpark en vooral Marsdijk (inclusief de grote en kleine 
industrieterreinen) bestonden nog niet. VRS-3C  zou als deze put werkzaam zou zijn op dit 
moment ineens onder een woonwijk liggen met de postcode 9403. (Mijn postcode dus) 
Vries-10 ligt 800 meter van deze postcode af. 
•23 jaar geleden is VRS-3C  gesloten terwijl de gaswinning in gasveld Eleveld gewoon door 
ging. 
•Rondom gasveld Eleveld is er weinig meer gebouwd. Alleen de TT Baan heeft vele 
uitbreidingen gekregen; de sport accommodaties achter de Bonte Wever, de VMBO 
opleiding Salland  en natuurlijk de huidige Bonte Wever. Boven Vries-10 is veel meer 
gebeurd. 21 jaar geleden is een groot deel van de Marsdijk de Messen; De Stoepen en 
delen die daar tegen aanliggen gebouwd, Net als de nieuwe scholen en een kerk en de 
industrieterreinen naast de woonwijk en het Messenveld I en II. Een groot deel van de 
Asser bevolking woont boven of heel dicht naast deze productieput. Of in de woonwijken 
Peelo, Pittelo en Noorderpark. 
•Gasveld Eleveld ligt nog steeds tegen het oefenterrein de Haar van Defensie aan en dat is 
een mooi natuurgebied. Vries-10 daarin tegen ligt heel dicht tegen een deel van 
Natura2000 aan. 
•Gasveld Eleveld ligt niet boven een waterwingebied, Vries-10 dus wel. Dus goede 
afspraken over zuurstimulatie als deze put niet genoeg produceert is gewoon een must. 
•Voor gasveld Eleveld is al gebleken dat hier seismische risico I geldt dat dicht tegen 
Seismisch risico II aan ligt,  net als in het al producerende deel van Vries Zuid. Omdat de 
verschillen tussen beide gasvelden zo groot is wat betreft bijvoorbeeld het aantal inwoner 
en de aanwezigheid van industrie en Natura2000 is het de vraag of bij een SRA die Vries-
10 betreft het Seismische risico II niet net overtroffen wordt.
B. TNO
De SRA die is uitgevoerd betrof de producerende velden in het winningsplan van dat moment en 
dus niet expliciet Vries-10.
Er is geconstateerd dat er een SRA is uitgevoerd die blijkbaar noodzakelijk was voor de aanvraag 
die  huidige vigerende vergunning betreft. Dat betekend dat als TNO expliciet een uitspraak zou 
doen over de huidige gaswinning in Vries-10 zij dezelfde mening zou zijn toegedaan namelijk dat 
de NAM verplicht gesteld zou moeten worden om een SRA voor dit deel van het veld uit te voeren. 
Voor alle momenteel niet-producereden velden in het winningsplan -  Assen-Zuid, Witten en 
Zevenhuizen-West - geldt, dat zij op basis van DHAIS classificatie een te verwaarlozen kan op 
beven hebben. Dit was op het moment van de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2016 natuurlijk ook zo voor Vries-10 omdat daar nog geen productie plaatsvond. 
Vervolgens geldt de volgende uitspraak ook voor Vries-10. Citaat: Echter als de productie uit de 
velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario overschrijdt,
dan stelt TNO-AGE voor om opnieuw per veld te bekijken of een seismische risicoanalyse 
13</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>noodzakelijk is. Waarbij het natuurlijk op dit moment niet duidelijk is binnen welke case scenario 
de winning plaats vindt. Einde citaat.
3.4 Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp over de 
plannen van de NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
De vragen zijn gesteld door lid van de Tweede Kamer Dik-Faber (ChristenUnie) en gaan over de 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten (ingezonden 13 januari 2017 
en beantwoording op 26 januari).
Citaat 1:
Ik heb uw Kamer op 22 november 2016 (Kamerstuk 33 529 nr. 316) geïnformeerd over het feit dat 
er nog ruimte beschikbaar is onder het geldende winningsplan om gas uit de put Vries-10 te 
produceren. Put Vries-10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM heeft Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put 
Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op 
basis van het vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de 
productie. NAM heeft de productie uit de put Vries-10 inmiddels opgestart. 
Einde citaat.
Citaat2:
(..) Daarom vind ik het belangrijk dat er voor alle kleine velden in Nederland een seismische 
risicoanalyse wordt uitgevoerd. Ik heb daarom in de gewijzigde Mijnbouwwet, die sinds 1 januari 
2017 van kracht is, opgenomen dat elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische 
risicoanalyse moet bevatten. Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk een seismische 
risicoanalyse uit te voeren voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 
juni 2016 (Kamerstuk 33 529, nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. Uit deze analyse blijkt dat het 
seismische risico voor het Vries-veld in de laagste risicocategorie ligt. Dit betekent echter niet dat 
er geen bevingen kunnen voorkomen. Voor velden in de laagste risicocategorie volstaat, conform 
de procedure met betrekking tot de seismische risicoanalyse, monitoring van seismiciteit met 
behulp van het huidige KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk. 
Einde citaat
Citaat 3:
Ik heb inderdaad in mijn brief van 22 november 2016 aangegeven dat eerder is gezegd dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden”. Ik heb daarbij ook aangegeven dat er zich 
situaties voor kunnen doen waarbij er nog wel ruimte is binnen het vigerende winningsplan om te 
winnen uit een nieuwe productieput. Dit is het geval bij het Vries-veld. In het geval van de put 
Vries-10 is al op basis van een eerdere put aan NAM toestemming gegeven gas te winnen
uit dit deel van het Vries-veld en dit is vastgelegd in het vigerend winningsplan. 
Einde citaat
Citaat 4:
Het vigerende winningsplan is goedgekeurd op basis van de toen geldende mijnbouwwetgeving. 
Dat betekende dat het ter advies voorleggen van het besluit aan de regionale overheden nog geen
onderdeel van de wettelijke procedure was. Echter het besluit tot instemming met een gewijzigd 
winningsplan stond wel open voor bezwaar en beroep. 
Einde citaat
14</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>Citaat 5:
(…) Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk seismische risicoanalyses uit te voeren 
voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 juni 2016 (Kamerstuk 33 529, 
nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. In deze seismische risicoanalyses worden ook de factoren 
bevolkingsdichtheid, industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur 
meegenomen. Op basis van deze analyses is er geen aanleiding om in te grijpen in het vigerende
winningsplan uit 2011. 
Einde citaat
3.4.1 Conclusies  Beantwoording vragen van de Tweede Kamer door Minister Kamp 
over de plannen van NAM om de put Vries-10 in Assen op te starten
Het gelden winningsplan dat hier bedoeld wordt is de winningsvergunningsgebieden Drenthe II 
(K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 
30/5/1963). Dit is ook het vigerende winningsplan waarop de NAM haar aanvraag wijziging 
Westerveld van 9 september 2016 indient. 
Op dit winningsplan is de Mijnbouwwet 2007 en het Mijnbouwbesluit van 2007 van toepassing. 
Punten in deze vergunning die niet zijn aangepast op 17 juli 2007 is de totale productie die in 
Westerveld is toegestaan tot 2018 en de verlening van de duur van de gaswinning na 2018. 
De NAM moet de SodM vragen naar ruimte in de vigerende winningsvergunning als zij een nieuwe
productie op willen starten binnen het winningsplan Westerveld. Want er is een totale 
productiecapaciteit tot 2018. Dit antwoord heeft de NAM niet alleen nodig om een productie te 
starten maar ook om te beoordelen of het nog nuttig is om een nieuwe put te boren zoals Vries-10.
Het antwoord van de SodM op de vraag of er nog capaciteit dus nog productie is toegestaan op 
basis van het vigerende winningsplan is dus positief. En op basis van de nog aanwezig ruimte in 
de totale productie tot 2018 is dus ruimte. 
NAM voldoet dus aan de vereisen als het gaat om de ruimte in het vigerende plan wat betreft de 
hoeveelheid gas die zij wil gaan winnen tot 2018. Maar SodM geeft niet direct toestemming met dit 
antwoord om ook daadwerkelijk gas te gaan winnen zonder dat er een nieuwe aanvraag wijzing 
winningsplan noodzakelijk is. 
Op 26 januari 2017 heeft de NAM de productie in Vries-10 reeds opgestart ondanks dat zij voor 
deze put geen SRA heeft uitgevoerd en de Minister ook richting de kamer nogmaals aangeeft dat 
elk nieuw of gewijzigd winningsplan een seismische risicoanalyse moet bevatten. De gestarte 
productie van Vries-10 is niet opgenomen in de aanvraag winningsplan Westerveld van 9 
september 2017. Het antwoord van de Minister is wat Vries-10 betreft in tegenspraak met zijn 
eigen handelen en met het handelen van de NAM als verantwoordelijke winningspartij. Op dit punt 
wordt er dus gas gewonnen zonder dat er aan de eisen van de nieuwe Mijnbouwwet 2017 voldaan 
wordt. 
De NAM stelt zelf dat ze de productie langzaam opgestart hebben tussen 25 december en 31 
december 2016. Mogelijk is de echte productie na 1 januari 2017 begonnen en valt deze dus 
volledig onder de regelgeving van de nieuwe Mijnbouwwet. Welke volgens zeggen van de Minister 
geen overgangsrecht heeft 
Uit de analyse van TNO blijkt inderdaad dat het Vries Veld in de laagste risicocategorie valt maar 
ook al bijna in de volgende risicocategorie II. Dit is de Minister bekend omdat hij op 13 oktober 
2016 aanvullende adviezen heeft gehad van de SodM en van TNO waar naast de het huidige 
15</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>KNMI geofoon- en versnellingsmeternetwerk ook enkele versnellingsmeters boven dit veld 
geïnstalleerd moet worden voor in elk geval 1 juni 2017. Maar deze adviezen gelden niet expliciet 
Vries-10 omdat op deze locatie in Vries Zuid geen productie plaats vond al 23 jaar niet. De 
geplande productie Vries-10 is niet meegenomen in de analyse van SodM en niet in die van TNO 
anders hadden ze deze in hun zorgvuldigheid expliciet vermeld als niet werkzaam net als Assen 
Zuid, Witten en Zevenhuizen-West. De Minister is hier niet volledig en zorgvuldig in zijn antwoord 
aan de Tweede Kamer omdat hij weet dat de nieuwe productieput Vries-10 niet als zodanig 
genoemd wordt in de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
In alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, dient een 
nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend te worden behalve dus bij Vries-10 omdat de NAM al 
toestemming had om in Vries C3 gas te winnen 23 jaar geleden en dat dit is vastgelegd in het  
vigerende winningsplan. Hier wordt voorbij gegaan aan het feit dat er op basis van de regelgeving 
van de 'oude winningsvergunning” al een analyse gemaakt moest worden voor wat betreft de 
Seismische Hazard op basis van de Mijnbouwwet 2007. En dat er op basis van de eigen regels 
van de Minister van april 2016 al een SRA moet worden uitgevoerd voordat de winning mag 
starten op basis van de nieuwe regelgeving van de Mijnbouwwet 2017. Als de start van de echte 
winning na 1 januari 2017 is geweest dan moet dit met zekerheid volgens de Mijnbouwwet van 
2017.
Ook de Minister geeft hier aan dat Vries-10 een nieuwe productieput betreft. 
Omdat het een nieuwe productieput betreft die na april 2016 gestart is met produceren geldt 
volgens de regels van de Minister dat de nieuwe Mijnbouwwet 2017 van toepassing is. Mocht de 
werkelijke productie na 1 januari 2017 opgang gekomen zijn dan geldt natuurlijk helemaal de 
Mijnbouwwet 2017. Maar de Minister heeft natuurlijk gelijk dat het volgens de vigerende 
vergunning nog niet nodig was om advies te vragen aan de decentrale overheden, provincie 
Drenthe en Waterschappen, het was namelijk helemaal nog niet aan de orde dat er advies 
uitgebracht moest worden. Volgens de NAM staan de aanvraag winningsplan Westerveld en de 
productie in Vries-10 los van elkaar. Er kan pas advies worden uitgebracht als de NAM een 
deugdelijke aanvraag wijziging Westerveld voor Vries-10 heeft ingediend bij het Ministerie van EZ. 
In het antwoord van 13 oktober 2016 gaat TNO niet specifiek in op productieput  Vries-10. Ze gaan
in op al producerende gasvelden binnen het Westerveld Systeem. En daarvan zeggen ze dat in 
het geval van Vries Zuid een SRA aan de orde is. Dit geldt dus ook voor de nieuwe productieput 
Vries-10. Het is een zekerheid dat deze SRA niet expliciet voor Vries-10 gedaan is. 
Het lijkt er sterk op dat het de Minister er alles aan gelegen is om de productie in Vries-10 door te 
laten gaan. Als hij hiermee een foute inschatting heeft gemaakt zal hij dat zeker niet toegeven, ook 
niet als dit niet rechtmatig zou zijn. Door zijn instelling heeft de Minister ruimte geschapen voor een
discussie over de toepassing van verschillende wetgevingen en regels. Er lopen dan binnen het 
winningsplan Westerveld twee soorten regelgevingen naast elkaar, die van bestaande gaswinning 
van voor 9 september 2016 waarvoor vele partijen een advies hebben uitgebracht op basis van 
besluiten van de Minister in april 2016 en die van de vigerende vergunning en alle rechten die 
daaraan verbonden zijn. Maar dit laatste is in elk geval niet het adviesrecht van alle partijen die 
reageerden op op de aanvraag wijziging Westerveld van 9 september 2016. 
Zolang er geen problemen ontstaan door een aardbeving ontstaan door gaswinning of 
milieuschade in Natura2000 en/of aan dijken of aan woningen en gebouwen of echte risico's voor 
bewoners is er geen discussie over vergoeden van schade door de NAM. Maar als die problemen 
en schade wel aan de orde zijn ontstaat er een oeverloze discussie net als in het Groningenveld 
over binnen of buiten contouren en wel of geen C-schade of anderszins.
16</pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>Maar niet alleen de Minister is er sterk aan gelegen om deze productie door te zetten op basis van 
de vigerende vergunning. 
De NAM toont zich geen verantwoordelijke partij door onduidelijkheid te laten bestaan over het 
moment van de start van de werkelijke productie in Vries-10 en door zich niks gelegen te laten 
liggen aan verzoeken van bijvoorbeeld de gemeente Assen, gemeente Tynaarlo en de 
Waterschappen om deze productieput voorlopig te sluiten. 
3.5 Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en gaswinning Vries-
10
Onder punt 3 Voorgeschiedenis wordt duidelijk aangegeven:
3.1 Wijziging Mijnbouwwet; 3.1.1 Wijzing toetsingskader met als apart punt Natuur en milieu; 3.1.2 
Wijziging procedure; 3.2 Procedure winningsplan Westerveld.
Onder punt 4 Juridisch kader is opgenomen:
Punt 4.1 Mijnbouwregelgeving
Het winningsplan dient te worden getoetst aan de Mbw en de daarop gebaseerde 
regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en de artikelen 24, 30 en 31 van het 
Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch kader waaraan het winningsplan wordt 
getoetst. Alvorens op basis van de Mbw over te mogen gaan tot winning is, op grond van 
artikel 34, derde lid, van de Mbw, de instemming vereist van de minister met een 
winningsplan. Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waarop de winning wordt 
uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen genoemd in artikel 35 
van de Mbw. Artikel 24 Mbb bevat een aantal nadere eisen die aan een winningsplan 
worden gesteld. 
Ter beoordeling of met een winningsplan kan worden ingestemd, wordt het winningsplan 
getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister kan slechts geheel of 
gedeeltelijk instemming weigeren of daaraan voorschriften of beperkingen verbinden: 
a. indien het in het winningsplan aangeduide gebied door de minister niet geschikt wordt 
geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om reden van het belang van de 
veiligheid voor omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele
werken of de functionaliteit daarvan,
b. in het belang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen,
c. indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of
d. indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt. Artikel 36, tweede lid, van 
de Mbw bepaalt voorts dat de minister de instemming kan verlenen onder beperkingen of 
daaraan voorschriften kan verbinden, indien deze gerechtvaardigd worden door een grond 
als genoemd in artikel 36, eerste lid of, voor zover het belang van de veiligheid voor 
omwonende of het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de 
functionaliteit daarvan daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het 
belang van leveringszekerheid.
Punt 4.2 Voorbereidingsprocedure
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het winningsplan
voorbereid met toepassing van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure als bedoeld
in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is naast SodM en Tcbb op grond van artikel 34, vijfde 
lid, van de Mbw ook advies gevraagd aan alle betrokken decentrale overheden. en op 
grond van artikel 105, derde lid, van de Mbw aan de Mijnraad.
Punt 5. Adviezen naar aanleiding van de aanvraag
17</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>SodM heeft bij brief van 13 oktober 2016 advies uitgebracht (kenmerk:16152380). Voor de 
beoordeling van het winningsplan Westerveld heeft SodM advies gevraagd aan TNO-AGE 
voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige winning, 
bodemdaling en de SRA;
de Tcbb heeft bij brief van 6 december 2016 advies uitgebracht (kenmerk: 
TCBB/16189114);
Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe (hierna: de provincie Drenthe) heeft bij brief
van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 3/3.3/2017000089);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk:MIJR/17035516)het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
Assen (hierna: de gemeente Assen) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk: 2016-04865);
het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo (hierna: de 
gemeente Tynaarlo) heeft bij brief van 10 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk: 
2016/35584, 2017/223);
het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s (hierna: het waterschap Hunze en Aa’s) 
heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:IN16-2078/17-0083);
de Mijnraad heeft bij brief van 3 maart 2017 advies uitgebracht (kenmerk:MIJR/17035516)
Punt 6.1 Algemene adviezen
De decentrale overheden adviseren om de toezegging van de minister jegens NAM om 
binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put Vries-10 in te
trekken en NAM op te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavig 
winningsplan af te wachten. Het vigerende winningsplan is namelijk niet getoetst op de 
veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen.
Punt 6.3.3 Bodemtrilling
Advies SodM
(….)SodM stelt vast dat er in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente 
verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden. De zwaarste daarvan (magnitude groter dan
2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen geleid. 
Daarnaast wordt de productie uit het bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten 
magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer opgestart. (…)
Advies Tcbb
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het Groningenveld 
mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op 
de schaal van Richter kan worden overschreden. Als er ook voor het winningsplan 
Westerveld redenen blijken te zijn om de Mmax van 3,9 te herzien, dan zal NAM het 
winningsplan hiervoor moeten wijzigen.
Gezamenlijk advies decentrale overheden
De decentrale overheden constateren dat de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
dicht liggen bij de grens met risicocategorie II. (…) De decentrale overheden verzoeken om 
in het instemmingsbesluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de productiescenario's geen 
rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling versus bodemtrilling. De 
decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte geen 
18</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen en ook niet met de correcte 
bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld Eleveld. Geadviseerd wordt 
om dit te herstellen. Advies van de Mijnraad De Mijnraad geeft aan dat in het gasveld 
Eleveld veelvuldig bevingen zijn opgetreden; soms met een magnitude groter dan twee, 
met schademeldingen als gevolg.
De productie uit het gasveld Vries-Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier 
bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten magnitude 1,5).  In de SRA blijken beide 
velden desondanks in de laagste categorie (I) te vallen, zij het dicht bij de grens met 
categorie II. SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid 
gasvelden aanvullende monitoring te laten uitvoeren door het plaatsen van enkele 
versnellingsmeters en om NAM een risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit
dit winningsplan te laten opstellen en implementeren. De Mijnraad onderschrijft deze SodM-
aanbevelingen.
Punt 7.1 Algemeen
(….) EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit. Zolang er 
binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het geval van de put Vries-
10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het winningsplan nodig. In dit geval wordt
dat veroorzaakt door het feit dat de put Vries-10 een oudere niet meer werkende put 
vervangt, waarvan de productie al in het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen 
het vigerende winningsplan is nog ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, 
als onafhankelijk toezichthouder, op toezien dat de productie uit de put Vries-10 en 
de effecten daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is vastgelegd in 
het vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen 
worden gesteld aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende 
winningsplan indertijd niet is getoetst op de veiligheid van burgers.  Na vaststelling 
van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde winningsplan Westerveld, 
kan de productie uit de put Vries-10 ook na deze twee jaar doorgaan. In dit winningsplan is 
ook een SRA opgenomen. Uit deze risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie 
uit de put Vries-10 het seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende 
winningsplan. Ook de verwachte bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende 
winningsplan. Er is dan ook geen aanleiding om de reeds eerder verleende instemming met
het vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de productie uit de put 
Vries-10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure zijnde 
instemmingsbesluit.
3.5.1 Conclusie(s) Ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Westerveld en 
gaswinning Vries-10
Uit de informatie onder punt 5 blijkt heel duidelijk dat er door diverse partijen gebruik gemaakt is 
van hun recht om advies uit te brengen in het kader van Mijnbouwwet 2017.
Uit de informatie onder punt 6 blijkt heel duidelijk wat de decentrale overheden adviseren over de 
toezegging van de minister jegens de NAM  om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen
uit de nieuw geboorde put Vries-10. Volgens hun is het vigerende winningsplan is namelijk niet 
getoetst op de veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op kan worden teruggevallen. Hierin 
deel ik de mening van de decentrale overheden over het vigerende winningsplan en de SRA want 
dit is nu juist een van de redenen waarom de aanvraag van 9 september 2016 door de NAM is 
ingediend. 
De SodM geeft aan in haar advies dat citaat – Daarnaast wordt de productie uit het bevende 
voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) door middel van de put Vries-10 weer 
19</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>opgestart – Einde citaat. Dit betekent concreet dat de aanvraag winningsplan Westerveld niet 
Vries-10 betreft omdat deze bestaande gaswinning en gasopslag betreft en geen nieuwe 
gaswinning. 
Ook de decentrale overheden geven in hun advies aan: citaat: De productie uit het gasveld Vries-
Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten 
magnitude 1,5). einde citaat. Dus ook zij erkennen dat er in Vries-10 nog geen sprake is van 
gaswinning en dat deze productieput dus niet valt onder de aanvraag van 9 september. 
Onder punt 7 geeft de Minister aan op welke gronden de gaswinning in productieput Vries-10 
gestart is. Zijn eerste mededeling is: EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan
dit besluit. Dat klinkt voortvarend maar gaat echt over verschillende zaken die niet te rijmen zijn. 
EZ-vergunning Vries-10 is gegeven op basis van de vigerende vergunning en dit besluit (zijnde dit 
instemmingsbesluit) gaat over een aanvraag die specifiek toeziet op bestaande gaswinning en 
gasopslag en dus niet op een nieuwe productieput. De Minister is bezig appels en peren samen te 
voegen en dat lijkt niet rechtmatig. Het zou juist zijn als de Minister over Vries-10 een nieuw 
instemmingsbesluit zou nemen op basis van een nieuwe aanvraag wijziging gaswinning Vries-10 
Westerveld. 
Er kunnen gerust vraagtekens gezet worden bij de mededeling van de Minister dat het vigerende 
winningsplan voor productieput Vries-10 voldoende getoetst is op de veiligheid van de burgers 
volgens de huidige normen. Het is namelijk maar de vraag of TNO en vervolgens de SodM de 
juiste uitgangspunten hebben genomen bij het toetsen. Zie ook de conclusies over dit onderwerp 
onder 3.3.1  Conclusie adviezen SodM en TNO over onder andere Vries-10.
De Minister geeft aan dat er binnen het vigerende winningsplan nog ruimte is voor twee jaar 
productie tot 2018. Dit wordt nergens gestaafd door bewijzen of door informatie vanuit de aanvraag
door de NAM. De NAM noemt in haar aanvraag de start van de gaswinning in put Vries-10 niet, 
noch de hoeveelheid gas die deze put gaat produceren per jaar of de totale productie van deze 
put. 
De NAM heeft in haar aanvragen wijziging gaswinning van 2007, 2011 en 2016 geen expliciete 
aanvraag van de verlening van de termijn van de gaswinning tot na 2018 gedaan.  
In zijn mededeling benadrukt de minister alleen dat op basis van de vigerende winningsvergunning
er voldoende ruimte is voor de productie maar hij geeft nergens aan dat als het gaat om Vries-10 
er ook al aangeven is of er zuur en hydraulische stimulatie zal plaats vinden. Terwijl hij in dat geval 
ook geen toestemming had moeten geven op grond van zijn eigen conclusie. Verder geeft de 
Minister onvoldoende aan dat de vraag beantwoord is wat betreft de huidige gaswinning in Vries-
10  en of dit geen nadelige gevolgen zal veroorzaken op de natuur in het effectgebied.
Tot zo ver de argumenten en conclusies waarmee ik mijn stellingen onder artikel 2 onderbouw. 
Te uwer informatie:
Ook heb ik dit betreffende verzoek tot handhaving gestuurd naar de Minister van Economische 
Zaken als bevoegd gezag ingevolge artikel 132 Mijnbouwwet 2017.
Op 11 augustus 2017 heb ik de Minister van Economische Zaken gevraagd om een nieuw 
instemmingsbesluit te nemen betreffende de productie van Vries-10. 
Een afschrift van deze brief heb ik verzonden aan de NAM en de gemeenten Assen, Tynaarlo en 
20</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>Aa & Hunze, de gedeputeerde staten van de provincie Drenthe; en de waterschappen. 
Tevens heb ik een groot aantal bewoners van Marsdijk en Loon gevraagd en de actiegroep 
StopgaswinningMarsdijk om mijn aanvraag te ondersteunen na het versturen van mijn verzoek. 
Hun steunbetuigingen ontvangt u binnen twee weken na mijn verzoek. 
Hoogachtend,
Mevrouw 
 
21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>Date : 15-11-2018 14:45:24
F
T
 
@assen.nl
S
ubject : FW: Ter kennisnam e: reactie op besluit m inister om trent gasw inning
T
kn. Hieronder de schriftelijke reactie van gemeente Tynaarlo op het instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld.
 
G
roet, 
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 11:13
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Ter kennisname: reactie op besluit minister omtrent gaswinning
 
T
er kennisname, hieronder de schriftelijke reactie richting RTV Drenthe.
 
G
roeten,  
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 11:11
A
an:
 
@
rtvdrenthe.nl
) <
l
@
rtvdrenthe.nl
>
O
nderwerp:
 
Reactie op besluit minister omtrent gaswinning
 
D
ag 
 
W
e houden het bij een schriftelijke reactie omtrent het besluit v an de minister.
W
e zijn het besluit van de minister aan het bestuderen. We gaan hierover met onze buurtgemeenten in gesprek, w e informeren onze gemeenteraad en laten de raad haar gevoelens hierover
u
itspreken. Uiteindelijk neemt het college van B&W een besluit om al dan 
n
iet in beroep te gaan.
M
et v riendelijke groet,
 
 
C
ommunicatieadv iseur
G
emeente Tynaarlo
P
os tbus  5, 9480 AA Vries  | Bzk : Kornoeljeplein 1 Vries
T
 
(
    
 
 
   
 
 
-    
E
 
.
tynaarlo.nl
  
I
 
w
w
w.tynaarlo.nl
  
@
T
y
naarlo
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
W
erkdagen: maandag t/m donderdag. 
O
p v rijdag kunt u contact opnemen met mijn collega’s v ia - . i  spoed kunt u mij mobiel bereiken.
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap 
p
er abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij
v
erzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of
g
ebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
16.391
</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>Date : 15-11-2018 14:53:21
F
T
o : "   @tynaarlo.nl)" @tynaarlo.nl
C
c : "
 
@tynaarlo.nl, 
  
 
 
@gem eentenoordenveld.nl, "  
 
@gem eentenoordenveld.nl
S
ubject : FW: Ter kennisnam e: reactie op besluit m inister om trent gasw inning
H
oi ,
 
P
rima dat Tynaarlo dus al namens ons heeft gereageerd.
 
G
roeten 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 14:45
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Ter kennisname: reactie op besluit minister omtrent gaswinning
 
T
kn. Hieronder de schriftelijke reactie van gemeente Tynaarlo op het instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld.
 
G
roet, 
 
V
an:
 
 . 
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 11:13
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Ter kennisname: reactie op besluit minister omtrent gaswinning
 
T
er kennisname, hieronder de schriftelijke reactie richting RTV Drenthe.
 
G
roeten,  
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
donderdag 15 november 2018 11:11
A
an:
 
@
rtvdrenthe.nl
) <
@
r
tvdrenthe.nl
>
O
nderwerp:
 
Reactie op besluit minister omtrent gaswinning
 
D
 
W
e houden het bij een schriftelijke reactie omtrent het besluit v an de minister.
W
e zijn het besluit van de minister aan het bestuderen. We gaan hierover met onze buurtgemeenten in gesprek, w e informeren onze gemeenteraad en laten de raad haar gevoelens hierover
u
itspreken. Uiteindelijk neemt het college van B&W een besluit om al dan 
n
iet in beroep te gaan.
M
et v riendelijke groet,
 
 
C
ommunicatieadv iseur
G
emeente Tynaarlo
P
os tbus  5, 9480 AA Vries  | Bzk : Kornoeljeplein 1 Vries
 
 
   
 
 
   
 
 
-    
 
.
tynaarlo.nl
  
I
 
w
w
w.tynaarlo.nl
  
@
T
y
naarlo
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
W
erkdagen: maandag t/m donderdag. 
O
p v rijdag kunt u contact opnemen met mijn collega’s v ia - . Bij spoed kunt u mij mobiel bereiken.
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Wanneer u deze boodschap 
p
er abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij
v
erzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door te sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of
g
ebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.392
</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>Date : 24-2-2016 14:28:41
F
rom  : "  
T
S
ubject : FW: Uitnodigng Inform atiesessie Drenthe 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
 
 .  
V
erzonden: 
​
22-​2-​2016 11:06
A
an: 
'
. @drenthe.nl'
; 
@
aaenhunze.nl'
; 
'
@
aaenhunze.nl'
; 
.
@tynaarlo.nl'
; 
'
.
. @hunzeenaas.nl'
; 
'
i
@aaenhunze.nl'
;
' @aaenhunze.nl'
; 
.
@middendrenthe.nl'
; 
' @
gemeentenoordenveld.nl'
; 
@g
emeentenoordenveld.nl'
; 
 
 
 
i
 
 
@
t
ynaarlo.nl'
; 
'
i @noorderzijlvest.nl'
; 
' .
i @noorderzijlvest.nl'
; 
'
@noorderzijlvest.nl'
; 
@
w
dodelta.nl'
; 
.
@
hunzeenaas.nl'
;
.
@
tynaarlo.nl'
; 
'
.
. @hunzeenaas.nl'
; 
'
.
@dewoldenhoogeveen.nl'
; 
.
@
coevorden.nl'
 
.
l
@vechtstromen.nl'
; 
' .
@coevorden.nl'
;
i @
emmen.nl'
; 
l
@vechtstromen.nl'
; 
.
li @ruddrenthe.nl'
; 
'
@dewoldenhoogeveen.nl'
; 
'
@gemeentewesterveld.nl'
;
'
l
'
 
'
r@wdodelta.nl'
; 
'
@gemeentewesterveld.nl'
; 
' @
wdodelta.nl'
; 
' @
gemeentewesterveld.nl'
; 
' @
wdodelta.nl'
CC: 
 
 
 
 
l
 .  
 
 
.   
 
 
  
 
 
 
 
 
l
  .   l
O
nderwerp: 
U
itnodigng Informatiesessie Drenthe 
G
eachte heer, mevrouw,
O
p ​​26 november 2015 is het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016, 34348, nr. 2 en nr. 3). Naar verwachting zal dit
w
etsvoorstel medio 2016 in werking treden. Het wetsvoorstel betreft, 
z
oals u wellicht weet, onder andere de implementatie van de maatregelen aangekondigd naar aanleiding
v
an het OVV-rapport over de aardbevingen in Groningen.
 
I
n het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet wordt, t.a.v. de winningsplannen onder andere geregeld dat:
o
 
  
b
ij een besluit van de Minister omtrent instemming met een winningsplan  of een belangrijke wijziging  van een reeds bestaand winningsplan, de betrokken provincies, de
b
etrokken gemeenten en de betrokken waterschappen afzonderlijk kunnen 
a
dviseren;
o
 
  
V
oor het besluit omtrent instemming met een wijziging van een winningsplan voortaan, net als voor de instemming met een winningsplan, de uitgebreide
v
oorbereidingsprocedure zal worden gehanteerd;
o
 
  
D
e toetsing- en instemmingsgronden worden uitgebreid. 
D
e Minister heeft toegezegd dat vooruitlopend op de inwerkingtreding van de gewijzigde Mijnbouwwet de winningsplannen al volgens de nieuwe procedure  beoordeeld zullen
w
orden.
 
V
ooruitlopend op het formele adviesverzoek aan de betrokken provincies, betrokken gemeenten en betrokken waterschappen, willen wij komende maanden  per provincie (voor
d
e betreffende  provincie inclusief de betrokken gemeenten en waterschappen) 
e
en informatiesessie organiseren. In deze informatiesessie zal een toelichting worden gegeven
o
p de inhoud van winningsplannen, de betrokken adviseurs en de toetsingsgronden. Hiermee hopen wij eventuele onduidelijkheden vooraf weg te nemen.  
 
G
raag willen wij u uitnodigen voor de informatiesessie “Drenthe” die plaats zal vinden op 14 maart 2016 van 11.00 tot 13.00 uur op het Provinciehuis, Westerbrink 1 in  Assen.
 
D
e sessie zal informerend van aard zijn en ziet er globaal als volgt uit:
-
 
       
P
resentatie  over winningsplannen (door EZ);
-
 
       
P
resentatie effect analyse gevolgen van aardbevingen (Seismische risico-analyse) (door Sodm/TNO.
N
aast deze presentaties zullen tijdens de sessie  o.a. ook de volgende vragen aan de orde komen:
o
 
  
W
at hebben gemeenten, provincies en waterschappen nodig om advies te kunnen geven? 
o
 
  
W
at kan worden verwacht van de inhoud van de adviezen?
N
aast deze informatiesessie zal vervolgens voor de winningsplannen Westerveld en Diever op een later moment een aparte bijeenkomst worden gepland. De invulling van deze
n
og te plannen bijeenkomst willen wij ook graag tijdens de informatiesessie 
v
an 14 maart 2016 met u bespreken.
 
G
raag verneem ik per ommegaande of u bij de informatiesessie van 14 maart 2016 aanwezig zult zijn. Indien u verhinderd bent, dan hoop ik dat een andere vertegenwoordiger van
u
w organisatie aanwezig kan zijn.
 
M
ocht u nog vragen hebben naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u contact met mij of li    opnemen via onderstaande contactgegevens.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
D
irectie Energie & Omgeving
M
inisterie van Economische  Zaken
 
O
f
l
  
D
irectie Energie & Omgeving
M
inisterie van Economische Zaken
 
 
 
 
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
v
erwijderen. 
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
v
erzenden van berichten.
T
his m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
a
re not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
a
re requested to inform  the sender and delete the m essage.
T
he State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
r
isks inherent in the electronic transm ission of m essages.
16.393
</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>Date : 9-3-2016 13:01:21
F
T
S
ubject : FW: Uitnodigng Inform atiesessie Drenthe 
,
I
k neem aan dat jij gaat, ik zou er ook wel bij willen zijn. Akoord? Dan meld ik me aan.
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 9 maart 2016 13:00
A
an:
 
l
' @drenthe.nl>; ' i
l  @aaenhunze.nl>;
'
. l' @aaenhunze.nl>; ' .
.
.
. l hunzeenaas.nl>;
 
@aaenhunze.nl>; '
 
@aaenhunze.nl>; 
i
l' @middendrenthe.nl>;
'
l
l
' . @gemeentenoordenveld.nl>; '
.  
.
@gemeentenoordenveld.nl>;  
@
assen.nl>;   i @assen.nl>;   assen.nl>; 
l
@
noorderzijlvest.nl>; ' .
 
.
. @noorderzijlvest.nl>; 'advies@noorderzijlvest.nl' <advies@noorderzijlvest.nl>;
'
l
 @tynaarlo.nl>;
'
.
@hunzeenaas.nl>; '
l
.
 l @dewoldenhoogeveen.nl>; 'h. ll
@
coevorden.nl>; l
l
' @vechtstromen.nl>; ' ll
l' ll @coevorden.nl>; 
.
i @emmen.nl>; ' .l
.
l  . @vechtstromen.nl>  . li
. l' . li @ruddrenthe.nl>;
l
 @dewoldenhoogeveen.nl>  i.
l
' @gemeentewesterveld.nl>; 
'
.
l
 @wdodelta.nl' < @wdodelta.nl>  
l
 i. @gemeentewesterveld.nl>; '
l
w
dodelta.nl>  i.
.
' . @gemeentewesterveld.nl>; 
'
. l  @wdodelta.nl>
C
C:
 
_
O=MINLNV_OU=EXCHANGE+20ADMINISTRATIVE+20GROUP+20+28FYDIBOHF23SPDLT+29_CN=RECIPIENTS_CN=G+2ERemmelts@minlnv.local>   .   
.
@minez.nl>  
i
O
nderwerp:
 
RE: Uitnodigng Informatiesessie Drenthe
 
G
eachte heer, mevrouw,
 
V
oor zover u nog niet heeft gereageerd verzoek ik u vriendelijk alsnog aan te geven of u aanwezig wilt zijn bij de bijeenkomst maandag 14 maart a.s. zoals hieronder
b
eschreven.
U
 kunt u aan- of afmelden middels een reactie op deze mail aan mij gericht.
 
M
et vriendelijke groet,
l
  
 
V
an:
 
   
N
amens 
 
.   
V
erzonden:
 
maandag 22 februari 2016 11:06
A
an:
 
' i drenthe.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @tynaarlo.nl'; ' . l@hunzeenaas.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl';
.
@middendrenthe.nl'; ' l@gemeentenoordenveld.nl'; ' . @gemeentenoordenveld.nl'; 
'
. @assen.nl'; @assen.nl'; @assen.nl';
.
@tynaarlo.nl'; @noorderzijlvest.nl'; ' . @noorderzijlvest.nl'; 'advies@noorderzijlvest.nl'; ' @wdodelta.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; ' @tynaarlo.nl';
.
l@hunzeenaas.nl'; ' l @dewoldenhoogeveen.nl'; l @coevorden.nl'; @vechtstromen.nl'; ' l @coevorden.nl'; '
@
emmen.nl';
l
@vechtstromen.nl'; i l @ruddrenthe.nl'; ' . @dewoldenhoogeveen.nl'; 
'
i
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Uitnodigng Informatiesessie Drenthe
 
G
eachte heer, mevrouw,
 
O
p ​​26 november 2015 is het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016, 34348, nr. 2 en nr. 3). Naar verwachting zal dit
w
etsvoorstel medio 2016 in werking treden. Het wetsvoorstel betreft, 
z
oals u wellicht weet, onder andere de implementatie van de maatregelen aangekondigd naar aanleiding
v
an het OVV-rapport over de aardbevingen in Groningen.
 
I
n het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet wordt, t.a.v. de winningsplannen onder andere geregeld dat:
o
 
  
b
ij een besluit van de Minister omtrent instemming met een winningsplan  of een belangrijke wijziging  van een reeds bestaand winningsplan, de betrokken provincies, de
b
etrokken gemeenten en de betrokken waterschappen afzonderlijk 
k
unnen adviseren;
o
 
  
V
oor het besluit omtrent instemming met een wijziging van een winningsplan voortaan, net als voor de instemming met een winningsplan, de uitgebreide
v
oorbereidingsprocedure zal worden gehanteerd;
o
 
  
D
e toetsing- en instemmingsgronden worden uitgebreid. 
D
e Minister heeft toegezegd dat vooruitlopend op de inwerkingtreding van de gewijzigde Mijnbouwwet de winningsplannen al volgens de nieuwe procedure  beoordeeld zullen
w
orden.
 
V
ooruitlopend op het formele adviesverzoek aan de betrokken provincies, betrokken gemeenten en betrokken waterschappen, willen wij komende maanden  per provincie (voor
d
e betreffende  provincie inclusief de betrokken gemeenten en waterschappen) 
e
en informatiesessie organiseren. In deze informatiesessie zal een toelichting worden gegeven
o
p de inhoud van winningsplannen, de betrokken adviseurs en de toetsingsgronden. Hiermee hopen wij eventuele onduidelijkheden vooraf weg te nemen.  
 
G
raag willen wij u uitnodigen voor de informatiesessie “Drenthe” die plaats zal vinden op 14 maart 2016 van 11.00 tot 13.00 uur op het Provinciehuis, Westerbrink 1 in  Assen.
 
D
e sessie zal informerend van aard zijn en ziet er globaal als volgt uit:
-
 
         
P
resentatie  over winningsplannen (door EZ);
-
 
         
P
resentatie effect analyse gevolgen van aardbevingen (Seismische risico-analyse) (door Sodm/TNO.
N
aast deze presentaties zullen tijdens de sessie  o.a. ook de volgende vragen aan de orde komen:
o
 
  
W
at hebben gemeenten, provincies en waterschappen nodig om advies te kunnen geven? 
o
 
  
W
at kan worden verwacht van de inhoud van de adviezen?
N
aast deze informatiesessie zal vervolgens voor de winningsplannen Westerveld en Diever op een later moment een aparte bijeenkomst worden gepland. De invulling van deze
n
og te plannen bijeenkomst willen wij ook graag tijdens de informatiesessie 
v
an 14 maart 2016 met u bespreken.
 
G
raag verneem ik per ommegaande of u bij de informatiesessie van 14 maart 2016 aanwezig zult zijn. Indien u verhinderd bent, dan hoop ik dat een andere vertegenwoordiger van
u
w organisatie aanwezig kan zijn.
 
M
ocht u nog vragen hebben naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u contact met mij of li   n opnemen via onderstaande contactgegevens.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
D
irectie Energie & Omgeving
M
inisterie van Economische  Zaken
 
O
f
l
  
D
irectie Energie & Omgeving
16.394
</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>Ministerie van Economische Zaken
 
 
 
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>Date : 11-7-2017 13:27:09
Subject : FW: Update NAM begin 2017
Attachm ent : Uitnodiging Marsdijk LR.pdf;Uitnodiging Loon.pdf;im age001.png;im age004.jpg;
Naar aanleiding van je vraag over put 10. Je kunt de informatie uit onderstaande mail halen. Niet de mail meesturen.
Groet,
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: 
- l @shell.com
Verzonden: 
​6-​1-​2017 16:33
Aan: 
 
 
bestuur@tynaarlo.nl
 
@aaenhunze.nl
CC: 
  
 
 
 
 i
 
@
aaenhunze.nl
; 
. @tynaarlo.nl
; 
I aaenhunze.nl
; 
. i drenthe.nl
Onderwerp: 
Update NAM begin 2017
G
eachte heer Out, Thijsen en Lambert,
 
In navolging van de NAM-brief die u op 23 december 2016 is gestuurd door de heer   bericht ik u het volgende.
 
De betreffende put waarover wij eind vorig jaar meerdere keren gesproken hebben, is tussen Kerst en Oud & Nieuw gebruiksklaar gemaakt en kan inmiddels elk moment
gasproductie leveren. Deze Vries-10-put ligt met name onder het dorp Loon en voor een deel dichtbij het dorp Balloo en voor een deel onder Marsdijk. Zoals wij u hebben
geschreven en zoals wij hebben besproken, hebben wij van het Ministerie van Economische Zaken toestemming om een bepaalde hoeveelheid gas (uit het blok van het Vries-
gasveld) via deze put te produceren.
 
Wij hebben u in datzelfde kader één en ander beloofd.
·
         
Vandaag en morgen worden door Alescon op alle huisadressen van Marsdijk uitnodigingen bezorgd voor een informatiemiddag en -avond in De Dissel op 17 januari 2017.
De uitnodiging bevat tevens uitgebreide achtergrondinformatie over het blok waar put Vries-10 naartoe leidt. De brief is daardoor zowel een flyer als een uitnodiging.
·
         
Begin volgende week worden uitnodigingen bezorgd op alle huisadressen in Loon, Balloo en Taarlo. Deze informatiebijeenkomst is op de middag en avond van 24 januari
2017 in de Herberg van Loon.
·
         
Onze informatietruck is eveneens aanwezig op deze dagen.
·
         
Daarnaast zijn wij bezig met een winkelpand in het winkelcentrum van Marsdijk. Het plan is om dit (DA-)pand voor een aantal weken te huren waardoor mensen op
bepaalde (nog aan te geven) tijden spontaan binnen kunnen lopen. De verwachting is dat we vanaf 23 januari hier terecht kunnen. De uiteindelijke periode dat wij in
Marsdijk blijven, is uiteraard mede afhankelijk van de aanloop in deze ‘NAM-Pop-Up-Store’.
·
         
Wij zijn hierover in contact met zowel de wijkraad als de ondernemersvereniging.
·
         
Een en ander zal -wanneer er meer duidelijkheid is- worden bekendgemaakt via de wijkraad, via de ondernemersvereniging, op de informatieavonden en via (social)
media.
 
In het kader van het winningsplan Westerveld, het parallel lopende proces, is wellicht voor u nog het volgende van belang. De Minister van Economische Zaken heeft twee dagen
geleden een brief naar de Kamer gestuurd waarin wellicht ook voor u relevante informatie staat. Het gaat met name over de monitoring door het KNMI van bevingen en de
afwikkeling van schade door mijnbouwbedrijven. Onder coördinatie van RVO  is een schadeloket ontwikkeld, zodat schademelders niet hoeven te zoeken naar de
verantwoordelijke mijnbouwbedrijven in het geval er schade ontstaat door mijnbouwactiviteiten. De verwachting is dat dit de duidelijkheid voor de burgers vergroot. De
betreffende brief vindt u hier: 
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aardbevingen-in-groningen/documenten/kamerstukken/2017/01/04/kamerbrief-over-monitoring-
aardbevingen-en-schadeafwikkeling
. Uiteraard blijven op 
www.nam.nl
 het NAM-schadeproces en het schadefromulier prominent aanwezig.
 
M
ocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze acties of deze mail, dan hoor ik dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.com
I www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
D
isclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.395
</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>    @.  ws    NAM    Uitnodiging  WELKOM BĲ NAM    OP 17 JANUARI  IN DE DISSEL         Beste buren vit Marsdijk,    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft in november 2015 een boring  verricht naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden van Assen. NAM  noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De 3 kilometer diepe put loopt vanaf onze locatie  Vries-] aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen naar het dorp Loon. Het aardgas  kan inmiddels gewonnen worden via een productie-installatie.    Uitnodiging De Dissel  Hoe het gas uiteindelijk naar de installatie toestroomt en waar we aardgas voor  gebruiken leggen we graag uit tijdens een inloopsessie. Deze inloopsessie houden we    op    dinsdag 17 januari 2017 tussen 15.00 en 20.00 vur in een van de  zalen van Wijkcentrum De Dissel aan de Kleuvenstee 2-4 in Assen.    Eveneens staan wij op die dag met een informatietruck op het parkeerterrein bij De  Dissel.    Aanmelden informatiesessie   Omdat de ruimte in De Dissel beperkt is, maar wij v wel graag informatie willen geven  in uw eigen wijk, helpt het om u vooraf op te geven voor een van de sessies. De sessies  vinden plenair plaats en duren een half vur. Na of voorafgaand aan het plenaire  gedeelte kunt u terecht met al vw vragen of gewoon voor een praatje in onze  informatietruck.    Tijdstippen waarop de plenaire sessies beginnen zijn:  15.00 en 15.30 vur 18.00 en 18.30 vur    16.00 en 16.30 vur 19.00 en 19.30 vur  17.00 en 17.30 vur 20.00 en 20.30 vur    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>    G  ws    NAM    Geeft u bij uw aanmelding voor het bijwonen van de inloopsessie  aan op welk tijdstip u wilt langskomen en met hoeveel personen u  aanwezig wilt zijn? U kunt zich aanmelden via het e-mailadres:  nam-communicatie@shell.com.         Heeft u geen e-mail dan is een telefoontje naar 0592-368000  voldoende. Als het tijdstip waarop u zich voor een sessie aangemeld heeft vol zit dan  komen wij met een ander voorstel bij u terug. U krijgt sowieso een bevestiging van uw  aanmelding.    Nederland telt 175 gasvelden in de ondergrond   Een aantal van die gasvelden bevindt zich in en rondom Assen. Er zijn vier gasvelden  in de gemeente Assen door NAM in gebruik: het gasveld Vries aan de noord-kant,  het veld Assen aan de noordwest-kant, het veld Witten aan de zuidwest-kant en het  veld Eleveld-Noord aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld, onder het Asserbos, bevat  te weinig gas om te kunnen produceren. Het gasveld Vries is veel dunner en veel  kleiner dan het grote Groningen gasveld. Qua volume is het gasveld ten Noorden van  Assen 400 keer kleiner. De bovengrond is anders, en de ondergrond is anders. De  twee velden zijn dus geologisch niet met elkaar te vergelijken. Zelfs het gas is anders  van kwaliteit.    Aardbevingsrisico laag in dit gasveld   Wij begrijpen dat v vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u. Dat  begrijpen we, want er wordt veel over die gevolgen geschreven; over bodemdaling,  aardbevingen en schade aan huizen. Vandaar dat wij het belangrijk vinden u goed te  informeren. Een boring veroorzaakt geen aardbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de steenlaag op  drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat gesteente waardoor de  bodem wat kan dalen. Wanneer dat in één keer flink beweegt, kan er een beving  ontstaan. NAM kijkt bij de winning van gas in nieuwe blokken van al producerende  gasvelden naar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunnen zijn. We zijn echter al  langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten wij een  bodemdaling van maximaal 2 centimeter over een periode van tientallen jaren. Voor  dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine hoeveelheid gas uit  een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aan uw huizen nog kleiner.  Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In elf van de 175 gasvelden in  Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Mocht er ondanks alle verwachtingen  van de experts toch schade aan uw huis ontstaan door onze activiteiten, dan vergoedt  NAM die schade zondermeer. Heeft v vragen of twijfels, laat het ons alstublieft weten.  Er is veel informatie over dit onderwerp beschikbaar; wij helpen u daar graag bij.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>    %  ws    NAM    Goed om te weten   Voor alle kleine gasvelden van NAM in Nederland heeft NAM een speciale  schadeprocedure. Dat betekent dat wanneer er een voelbare aardbeving is geweest  en u vermoedt dat daardoor schade is ontstaan, u de schade bij NAM kunt melden.  Wanneer NAM verantwoordelijk is voor de schade aan uw huis, wordt de schade  zondermeer vergoed.    Waarom wordt er nog steeds aardgas uit de grond gehaald?   Omdat we als inwoners van Nederland aardgas gebruiken voor het verwarmen van  huizen, douche- en badwater, voor het koken van eten en voor een groot deel voor  het opwekken van elektriciteit.   Nederland is een land van energie. We verbruiken veel energie, maar we winnen ook  heel veel in ons eigen land. De belangrijkste energiebron van Nederland is aardgas.  Sinds de ontdekking van het grote Groningen gasveld in 1959 zijn er door  mijnbouwbedrijven nog honderden kleine velden ontdekt die nog steeds worden  aangeboord en waarvan het gas in ons energiesysteem wordt gebruikt.   NAM voert het kleine-veldenbeleid van de Nederlandse regering vit. Dat betekent dat  ook het gas uit de kleine gasvelden gewonnen moet worden.    Meer informatie?  = Op www.nam.nl vindt u uitgebreide informatie over de activiteiten in Assen.  = Op Facebook zijn wij te vinden als: NAM in Assen.  B Twitter @QNAMbv    m Ook op social media kunt u uiteraard met uw vragen terecht!  Heeft u hier nog vragen over?  Heeft v een vraag over onze NAM-locatie dan kunt u ze tijdens kantooruren stellen  aan van as - telefoonnummer  Buiten kantooruren kunt u bellen met de Centrale Meldkamer van  NAM op telefoonnummer 0592 364000. Deze meldkamer is 24 uur per dag    bereikbaar.                     BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>    ws    NAM    NAM Gasveld Vries Zuid-Zuid    ee         VRIES ZUID ZUID  BLOCK    teoewoa in —-  EZ] NAM Locabs  L_! NAM Gasveld         Met vriendelijke groet,  Afdeling communicatie    Nederlandse Aardolie Maatschappij BV  Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869    Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen  Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>    %  ws    Uitnodiging  WELKOM BĲ NAM    OP 24 JANUARI  IN DE HERBERG         Beste buren uit Loon, Balloo en Taarlo,    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft in november 2015 een boring  verricht naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden van Assen. NAM  noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De 3 kilometer diepe put loopt vanaf onze locatie  Vries-1 aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen naar het dorp Loon. Het aardgas  kan inmiddels gewonnen worden via een productie-installatie.    Uitnodiging De Herberg van Loon   Hoe het gas uiteindelijk naar de installatie toestroomt en waar we aardgas voor  gebruiken leggen we graag aan de inwoners van Loon, Balloo en Taarlo uit tijdens een  inloopsessie. Deze inloopsessie houden we op    dinsdag 24 januari 2017 tussen 16.00 en 20.00 uur  in de Herberg van Loon aan de Gasterenseweg 1 in Loon.    Aanmelden voor de inloopsessie is niet nodig, v kunt zelf het tijdstip bepalen waarop u  bij ons langkomt.    Nederland telt 175 gasvelden in de ondergrond   Een aantal van die gasvelden bevindt zich in en rondom Assen. Er zijn vier gasvelden  in de gemeente Assen door NAM in gebruik: het gasveld Vries aan de noordkant, het  veld Assen aan de noordwest-kant, het veld Witten aan de zuidwest-kant en het veld  Eleveld-Noord aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld, onder het Asserbos, bevat te  weinig gas om te kunnen produceren. Het gasveld Vries is veel dunner en veel kleiner  dan het grote Groningen gasveld. Qua volume is het gasveld ten Noorden van Assen  400 keer kleiner. De bovengrond is anders, en de ondergrond is anders. De twee  velden zijn dus geologisch niet met elkaar te vergelijken. Zelfs het gas is anders van    kwaliteit.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>    G  ws    NAM    Aardbevingsrisico laag in dit gasveld   Wij begrijpen dat u vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u. Dat  begrijpen we, want er wordt veel over die gevolgen geschreven; over bodemdaling,  aardbevingen en schade aan huizen. Vandaar dat wij het belangrijk vinden u goed te  informeren. Een boring veroorzaakt geen aardbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de steenlaag op  drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat gesteente waardoor de  bodem wat kan dalen. Wanneer dat in één keer flink beweegt, kan er een beving  ontstaan. NAM kijkt bij de winning van gas in nieuwe blokken van al producerende  gasvelden naar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunnen zijn. We zijn echter al  langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten wij een  bodemdaling van maximaal 2 centimeter over een periode van tientallen jaren. Voor  dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine hoeveelheid gas uit  een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aan uw huizen nog kleiner.  Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In zeven van de 175 gasvelden in  Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Heeft u vragen of twijfels, laat het ons  alstublieft weten. Er is veel informatie over dit onderwerp beschikbaar; wij helpen u  daar graag bij.    Goed om te weten   Voor alle kleine gasvelden van NAM in Nederland heeft NAM een speciale  schadeprocedure. Dat betekent dat wanneer er een voelbare aardbeving is geweest  en v vermoedt dat daardoor schade is ontstaan, u de schade bij NAM kunt melden.  Wanneer NAM verantwoordelijk is voor de schade aan uw huis, wordt de schade  zondermeer vergoed.    Waarom wordt er nog steeds aardgas uit de grond gehaald?   Omdat we als inwoners van Nederland aardgas gebruiken voor het verwarmen van  huizen, douche- en badwater, voor het koken van eten en voor een groot deel voor  het opwekken van elektriciteit. Nederland is een land van energie. We verbruiken veel  energie, maar we winnen ook heel veel in ons eigen land. De belangrijkste  energiebron van Nederland is aardgas. Sinds de ontdekking van het grote Groningen  gasveld in 1959 zijn er door mijnbouwbedrijven nog honderden kleine velden ontdekt  die nog steeds worden aangeboord en waarvan het gas in ons energiesysteem wordt  gebruikt. NAM voert bovendien het kleine-veldenbeleid van de Nederlandse regering  uit. Dat betekent dat ook het gas uit de kleine gasvelden gewonnen moet worden.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    Meer informatie?  ® Op www.nam.nl vindt u uitgebreide informatie over de activiteiten in Assen.  ® Op Facebook zijn wij te vinden als: NAM in Assen.  = Twitter @NAMbv    B Ook op social media kunt u uiteraard met uw vragen terecht!    Heeft u hier nog vragen over?   Heeft v een vraag over onze NAM-locatie dan kunt u ze tijdens kantooruren stellen  aan MN von PR telefoonnummer  MES Bviten kantooruren kunt u bellen met de Centrale Meldkamer van  NAM op telefoonnummer ME. Deze meldkamer is 24-uur per dag    bereikbaar.    NAM Gasveld  Vries Zuid-Zuid         {LEGENDA tenes Ear MERE letur Tenten beter, vereerd ian GER WenS BANE.  , ~ NEN AN melia bd Watanhee Ml a trae Sree, Be haga NUT Ist Dana Pean) breng)  : NAM Gasvetd sack Hagers bu € Mer treed canedutees aed the Sts thee cant,   aS         BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>Date : 7-10-2016 20:11:50
F
T
o :    @assen.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl,   assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : FW: vooraankondiging adviesverzoek w inningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
A
ttachm ent : 161007 concept_verzoek_tot_advies_decentrale_overheden_inzake_w inningsplan_Westerveld_(NAM).pdf;
H
eren,
 
          l  We hebben vanavond van EZ een voor aankondiging ontvangen voor een adviesverzoek voor het nieuwe winningsplan van
d
e NAM. (zie onderstaande mail) Dit gaat o.a. over de winning bij Assen. We zijn al bezig 
m
et  de voorbereiding van een advies. Hierbij trekken we als lagere overheden samen op.
Z
eer binnenkort is er een overleg tussen de portefeuillehouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze. En een vervolg overleg met Stelpstra.
O
p dit moment kunnen nog niet inhoudelijk reageren.
M
ijn telefoon staat aan.
G
roet,
 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
l
 . .   i ll
V
erzonden: 
​
7-​10-​2016 18:12
A
an: 
@
provinciegroningen.nl'
; 
'
. @leek.nl'
 
'
@
leek.nl'
; 
'
@noorderzijlvest.nl'
; 
'
e
i noorderzijlvest.nl'
;
@
n
oorderzijlvest.nl'
; 
@n
oorderzijlvest.nl'
; 
. @
hunzeenaas.nl'
; 
' @
fryslan.frl'
; 
. @
ooststellingwerf.nl'
;
@
wetterskipfryslan.nl'
; 
@
drenthe.nl'
; 
'
i
aaenhunze.nl'
; 
@aae
nhunze.nl'
 
'
@gemeentenoordenveld.nl'
;
.
@
assen.nl'
 
.
@assen.nl'
 
'
.
@assen.nl'
; 
'
.
@tynaarlo.nl'
; 
'
. @middendrenthe.nl'
; 
@
wdodelta.nl'
; 
'
. @drenthe.nl'
;
@
g
emeentenoordenveld.nl'
CC: 
'
i @shell.com'
Onderwerp: 
v
o
oraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
B
este heer, mevrouw,
 
O
p 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
g
evolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. 
O
ok heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
W
esterveld. 
 
H
uidige stand van zaken
N
aar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
i
ngediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens 
S
odM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
v
erzocht advies uit te brengen.
 
A
dviestermijn
I
n het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
h
et advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben 
v
oor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
w
inningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
a
dvies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
S
tukken ter informatie
H
et door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
l
ink kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik 
u
 erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan 
v
ertrouwelijk
 behandeld dienen te worden. Als
b
i
jlage bij deze mail, zit het (
c
oncept
) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
W
anneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
d
ie na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
S
pecifieke sessie
O
m u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
d
e provincie Drenthe gepland op:
 
D
insdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
G
ezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
z
ijn.
 
G
lobale (indicatie) planning:
W
eek 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
W
eek 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
W
eek 42 ontvangst advies SodM
W
eek 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
W
eek 43 verzoek tot advies Tcbb
W
eek 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
W
eek 47 ontvangst advies Tcbb
W
eek 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
W
eek 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
H
eeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
.
 . . .   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
06-
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 12 juli 2016 11:17
A
an:
 
.
i
l
 
'
l
 
'
'
.
 
.
'
.
.
O
nderwerp:
 
planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
U
rgentie:
 
Hoog
 
B
este heer, mevrouw,
 
N
aar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
v
erzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief 
h
et winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
o
ntvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
w
inningsplan 
t
oe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
a
dvies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen 
e
n advies uit te brengen.
 
I
ndicatie
 globale planning:
16.396
</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>·
 
         
W
eek 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM 
e
n
 
adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·
 
         
W
eek 42 ontvangst advies Staatstoezicht 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden 
e
n
 
adviesverzoek aan Tcbb
·
 
         
W
eek 44-45 specifieke sessie overheden
·
 
         
W
eek 46 ontvangst advies Tcbb 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden
·
 
         
W
eek 50 ontvangst advies overheden
 
T
er informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces 
n
u
 is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
g
e
volgd.
 
E
chter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
u
itkomsten van het debat in de 2
e
 
Kamer aangaande de voorgestelde 
w
ijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
g
ehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht 
o
ok tot
a
anpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
a
dvies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
H
eeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
I
k wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
M
et vriendelijke roeten,
 
  
-
-------------------
 
   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
06-
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 1 juli 2016 15:15
A
an:
 
i
'
'
'
 
.
'
.
O
nderwerp:
 
annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
U
rgentie:
 
Hoog
 
G
eachte heer, mevrouw,
 
O
p 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(
NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
w
inningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden 
w
il ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
P
roces
Z
oals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2
e
 
Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) 
o
ver Groningen.
D
it heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
w
inningsplannen en uw rol daarin.
 
I
n het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het 
O
VV
r
apport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
g
ereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject 
i
s.
 
A
dvies Staatstoezicht op de Mijnen
E
ind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
h
eeft 
a
angevuld met de volgende gegevens:
1
. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2
. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3
. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
v
an vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A
;
4
. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5
. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6
. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
W
ij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
V
eiligheid gewaarborgd
S
odM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid 
n
iet
 in het geding is en dat, in afwachting van de
a
an
vullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
S
essie 8 juli 2016
A
angezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(
een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
L
angere adviesperiode
Z
odra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
w
inningsplan 
t
e bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
u
it te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. 
W
anneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
S
tukken ter informatie
U
 vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U 
k
unt
h
et document dan downloaden.
 
I
k hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
-
-------------------
 
.    
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>Postadres  Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer  06-
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre> 
> R
etouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag 
 
Het college van Burgemeester en Wethouder van de gemeente XXX 
Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie XXX 
Het bestuur van het waterschap XXX 
 
Datum  
Betreft verzoek tot het uitbrengen van advies betreffende het winningsplan 
Westerveld 
 
 Pagina 1 van 3 
 
  
 
 
Di
rectoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
Bezoekadres 
Bezuidenhoutseweg 73 
2594 AC Den Haag 
Postadres 
Postbus 20401 
2500 EK Den Haag 
Factuuradres 
Postbus 16180 
2500 BD Den Haag 
Overheidsidentificatienr 
00000001003214369000 
T 070 379 8911 (algemeen) 
www.rijksoverheid.nl/ez 
Behandeld door  
T  
M @minez.nl 
 
On
s kenmerk  
DGETM-EO / 16095939  
Uw kenmerk 
 
Bijlage(n) 
2 
 
Ge
acht college of bestuur,  
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad 
voor Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten 
om alle aanbevelingen van de OVV over te nemen.  
 
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV rapport richt zich op 
de veiligheid van de burgers en de infrastructurele werken. Een ander 
belangrijk punt betreft meer aandacht voor het burgerperspectief.  
 
 
Deze en andere aanbevelingen, hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet op 
verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Deze wijzigingen zijn op 
26 november 2015 ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016, 
34348) en het wetsvoorstel zal naar verwachting in de eerste helft van 
2017 in werking treden. In afwachting van de inwerkingtreding van het 
wetsvoorstel, heeft de Minister de Kamer toegezegd zoveel als mogelijk in 
de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen.  
 
Nieuwe Mijnbouwwet  
Het besluit om zoveel als mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te 
handelen, heeft tot gevolg dat de veiligheid voor omwonenden, gebouwen 
en infrastructurele werken getoetst moet worden. Dit houdt in dat de 
beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt 
tot de "seismische hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid 
naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten voor omwonenden). 
Het gevolg is dat de reeds ingediende (wijzigingen van) winnings- en 
opslagplannen door de operator aangevuld moeten worden met een 
seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft 
hiervoor een leidraad opgesteld. U kunt de leidraad vinden op: 
www.nlog.nl/resources/Seismic_Risk/Tijdelijke%20leidraad%20SRA%20v
1-
2.pdf 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre> 
 
 
 Pagina 2 van 3 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EO / 16095939 
 Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang dat het 
burgerperspectief in de besluitvorming wordt meegenomen. Om 
hieraan tegemoet te komen wordt de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure in beginsel toegepast bij zowel instemming 
met nieuwe winnings- en opslagplannen, als bij de wijziging van deze 
plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter inzage worden gelegd 
met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Om verder 
invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huidige 
wettelijke adviseurs (SodM, Tcbb en Mijnraad), ook provincies, 
gemeenten en waterschappen advie 
 
srecht. Daarnaast vindt er gedurende de periode van terinzagelegging 
van het ontwerpbesluit ook een informatieavond plaats voor 
belangstellenden. 
 
Verzoek tot advies winningsplan Westerveld 
Op 12 september jl. heeft NAM een verzoek tot instemming voor het 
aangepaste winningsplan Westerveld ingediend. Het winningsplan is 
aangepast naar aanleiding van het eerder  uitgebrachte advies van SodM 
van eind juni 2016. U vindt het aangepaste winningsplan als bijlage bij 
deze brief. Onderdeel van dit winningsplan is een confidentieel document 
dat bedrijfsgevoelige gegevens bevat. Het document is daarom niet 
openbaar en wij verzoeken hier als zodanig mee om te gaan.  
 
Zoals hier bij procedure is aangegeven ontvangt u tevens het advies van 
SodM en de Tcbb, zodra wij dit hebben ontvangen.  
 
Wij verzoeken u om binnen 14 weken na dagtekening  van deze brief, 
advies uit te brengen ten aanzien van het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke informatiesessie  
Zoals hierboven al is aangegeven, wordt per winningsplan een specifieke 
informatiesessie georganiseerd. Voor deze sessie worden de provincie(s), 
gemeenten en waterschappen uitgenodigd, die binnen het winnings- of 
opslaggebied vallen van het desbetreffende plan.  
 
8 november a.s. van 10.00 tot 12.00 uur  op het provinciehuis Drenthe, 
Westerbrink 1 in Assen.  
 
H
iervoor is reeds per mail een uitnodiging verstuurd. 
 
Achtergrond Winnings- en opslagplannen 
In een winnings- of opslagplan wordt beschreven hoe er gewonnen of 
opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte seismische risico’s zijn. 
De scope is dus de ondergrond en de veiligheid (van omwonenden en 
infrastructurele werken).   
 
Procedure  
Wanneer de minister van Economische Zaken, in haar hoedanigheid als 
bevoegd gezag, van een operator een verzoek tot instemming met een 
winnings- of opslagplan ontvangt, wordt het betreffende winnings- of 
opslagplan ter advisering voorgelegd aan de betrokken provincie(s), </pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre> 
 
 
 Pagina 3 van 3 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EO / 16095939 
 gemeente(n) en waterschap(pen). De betrokken overheden hebben 14 
weken de tijd om advies uit te brengen.  
 
Parallel aan het verzoek tot advies aan de betrokken overheden, wordt 
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) verzocht om binnen 6 weken advies 
uit te brengen. Zodra dit advies is ontvangen wordt deze aan de 
betrokken overheden gestuurd.  
 
 
Vervolgens wordt het advies van SodM samen met het winningsplan ter 
advisering voorgelegd aan de Technische commissie bodembescherming 
(Tcbb). De Tcbb heeft 4 weken de tijd om advies uit te brengen. Zodra 
het advies is ontvangen, wordt ook deze aan u gestuurd.  
 
2 weken na ontvangst van het advies van SodM, wordt een overleg 
georganiseerd, waar de betrokken overheden specifieke vragen kunnen 
stellen naar aanleiding van het betreffende winnings- of opslagplan. In 
beginsel zullen hierbij ook SodM en de operator aanwezig zijn.  
 
Na ontvangst van de adviezen van de betrokken overheden wordt in 
principe binnen 4 weken advies gevraagd aan de Mijnraad. De Mijnraad 
ontvangt naast het betreffende winnings- of opslagplan, alle uitgebrachte 
adviezen.   
 
Vervolgens zal een ontwerpbesluit worden opgesteld, waarin de adviezen 
worden meegewogen. Tijdens de 6 weken durende ter inzage legging van 
het ontwerpbesluit, kan een ieder zienswijzen indienen. Ook wordt er een 
bewonersavond georganiseerd, waar men vragen kan stellen over het 
plan. 
 
Als laatste wordt het definitieve besluit opgesteld. Dit besluit is vatbaar 
voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.   
 
 
Hoogachtend,  
 
 
 
 
mevr. mr. drs. J.H. Brouwer  
MT-lid directie Energie en Omgeving  </pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>Date : 3-5-2018 11:28:00
F
rom  :  
T
o : "   @tynaarlo.nl, "   @aaenhunze.nl
S
ubject : FW: voortgang ziensw ijzen Westerveld
H
eren,
 
T
er info de svz afhandeling zienswijzen Westerveld.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
 
 
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
F
r
om:
 
  
@
hetnet.nl
>
S
ent:
 
Thursday, May 3, 2018 10:24:51 AM
T
o:
 
S
ubject:
 
FW: voortgang zienswijzen Westerveld
 
,
 
t
er kennisneming.
 
g
r
 
 
V
an:
 
 .   
.
@minez.nl
]
V
e
rzonden:
 
maandag 30 april 2018 09:37
A
an:
 
@
hetnet.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: voortgang zienswijzen Westerveld
 
G
eachte heer l , beste i .
 
H
et is inderdaad al geruime tijd bijzonder druk tijd op onze directie.
O
ndanks de drukte proberen we gestaag door te werken aan alle dossiers. Dat heeft consequenties voor de doorlooptijd van dossiers, waaronder Westerveld.
 
D
e beantwoording van het grote aantal zienswijzen en het opstellen van het definitieve besluit kosten de nodige tijd.
H
et registreren van alle zienswijzen, het verzorgen van de ontvangstbevestigingen en ordenen van alle zienswijzepunten heeft al enige maanden in beslag genomen.
V
ervolgens is tot aan kerst geschreven aan de (technisch) inhoudelijke antwoorden. Vervolgens start het werk van juristen die de inhoudelijke punten beoordelen op de
j
uridische merites.
M
omenteel zitten we nog in die fase van de beoordeling. Dat wil dus ook zeggen dat de snelheid van behandeling niet meer in mijn handen ligt maar in handen is van de
a
fdeling wetgeving en juridische zaken. Ook zij hebben het heel druk. Om u een idee te geven, het besluit telt op dit moment 35 pagina’s, de nota van antwoord op de
z
ienswijzen 65 pagina’s.
 
D
e wetgever stelt een redelijke termijn voor het nemen van een besluit op een aanvraag. Binnen die termijn dient uiteraard ook gereageerd te zijn op zienswijzen. De
w
etgever heeft geen expliciete termijn gesteld voor het reageren op zienswijzen. Het besluit is omstreden en daarmee ingewikkeld, een redelijke termijn kan daardoor langer
z
ijn dan voor een eenvoudiger casus.
 
H
et besluit Westerveld heeft prioriteit om afgerond te worden.
U
 wordt daar over op de hoogte gehouden. We zullen u niet verrassen met een kennisgeving in de krant, maar u bericht geven als wij weten wanneer er een publicatie te
v
erwachten is.
 
 
H
artelijke groet,
 
 
M
inisterie van Economische Zaken en Klimaat
D
GETM-Directie Energie en Omgeving
B
ezuidenhoutseweg 73
2
594 AC Den Haag
 
l
@minez.nl
Tel. -
 
 
 
V
a
n:
 
l
@hetnet.nl
]
V
erzonden:
 
woensdag 25 april 2018 14:19
A
an:
 
 . . . . 
O
nderwerp:
 
voortgang zienswijzen Westerveld
 
G
 
V
anmorgen zijn wij met de werkgroep SGMN bijeen geweest.
D
e vraag rees: wanneer zal er een reactie komen van EZ op de vorig jaar ingediende zienswijzen.
H
et is immers al weer  bijna een jaar geleden dat het ontwerp-besluit  ter visie werd gelegd.
 
V
anmiddag heb ik geprobeerd je telefonisch  via het vaste en het mobiele nummer te bereiken.
H
elaas werd er niet opgenomen.
I
k kan me voorstellen dat het op dit moment bij jullie directie topdrukte is.
T
och waag ik het er op je een aantal vragen te stellen.
 
      
1
.
 
     
W
aarom duurt het zo lang voordat er een besluit wordt genomen op de zienswijzen?
2
.
 
     
Z
ijn er (wettelijke termijnen waarbinnen een besluit op zienswijzen genomen moet worden?
3
.
 
     
Z
o ja, wat is die termijn?
4
.
 
     
E
n indien er een termijn is, is die inmiddels overschreden en zo ja, is er dan een besluit tot verlenging genomen ?
5
.
 
     
Z
o ja,  zijn de indieners van de zienswijzen daarvan op de hoogte gesteld.
6
.
 
     
W
anneer verwacht het Ministerie  een besluit te nemen over de zienswijzen?
7
.
 
     
J
e begrijpt dat wij in het ongewisse verkeren, het duurt al met al erg lang.
16.397
</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>Ondertussen maakt de Nam gebruik van het oude winningsplan en gaat al weer bijna anderhalf jaar door met oppompen.
En ondertussen bereiken ons de eerste signalen van wijkbewoners die schade aan hun huis hebben, dit gemeld hebben bij de Nam en al schade experts op bezoek hebben gehad
om de schade op te nemen.
 
In het belang van alle bijna duizend indieners van zienswijzen en in het bijzonder van de ruim duizend inwoners van onze wijk die destijds te petitie hebben ondertekend verzoek
ik vriendelijk om zo spoedig mogelijk helderheid te geven.
 
Ik zou het zeer op prijs stellen als je op korte termijn bovenstaande vragen kunt beantwoorden.
 
Met vriendelijke groeten,
 
 l
Voorzitter werkgroep SGMN
(StopGaswinningMarsdijkNu)
 
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
 
Virusvrij.www.avg.com
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>    Date : 1-7-2017 14:03:20  From: 16.398    To : "'infoa prscan.nl"" info@ prscannt   Cc : MN: sss.   Subject : FW: Vragen over de gaswinningsput Vries 10 bij Loon   Attachment : vries bsl kennisg omgevingsbesluit inrichting Vries 1 14 nt 2016.pdf; Brief VRS-10 23 december 2016.pdf;kamerbrief-over-start-gas winning-uit-put-  vries-10.pdf;brief EZ pdf;image 001. jpg;image002.jpg;image003.gif;image 004. gif;inage005.gif;    Geachte mevrouw EN.  Ik heb uw vragen van de griffie ontvangen en kan u de gevraagde informatie wel verstrekken  In onderstaand overzicht heb tk u vragen en antwoorden opgesomd omtrent gaswinningsput Vries 10 bij Loon.    1 Op welke datum is put Vries iin november 2016 precies door de NAM in productie genomen?  Eris door de NAM aan ons geen exacte datum genoemd maar wel hebben ze ons verteld dat zij tussen Kerst en Oud&Nieuw 2016 de put gebruiksklaar zouden maken voor  start winning.   2. ls voordeze put ookeen bouwvergunning aangevraagd en afgegeven?  Jaeris doorde NAM een omgevingsvergunning. waaronder een bouwvergunning, aangevraagd en verleend. Zie bijlage   3 tshetbij de gemeente bekend of er vok een MER rs uitgevoerd?  Eris geen MER vitpevoerd. De minister van EZ achtte dit voor deze activiteit niet noodzakelijk. De motivatie 1s in het besluit omgevingsvergunning verwoord.   4. (sereen aanvraag wijziging gaswinning bij EZ voer deze put is aangevraagd?  Er isin eerste instantie een nieuw winningsplan Westerveld ingediend waarbij de winning van put Vries 101s opgenomen. In het nieuwe winningsplan is echter niet echt  duidelijk aangegeven waar deze putis gesitueerden op welke diepte en hoeveel gas uit deze put wordt gewonnen. Dit aspect heeft de gemeente Assen ook in haar  zienswijze opgenomen.  Tijdens de procedure heeft de NAM in eer brief aan de toezichthouder (Sodm) toestemming gevraagd op basis van de ruimte in de bestaande vergunning te mogen starten  met de winning uit put Vries 10. De toezichthouder (Sodm) heeft hiermee ingestemd. (Zie brieven NAM aan gemeenten en brief minister Kamp over put vries 10 aan 2°  kamer}. in de brief van minister Kamp van 14 april 2017, waarin gemeenten worden geinformeerd over hun adviesrol, wordt toegelicht hoe de minister omgaat met de  procedures van de actualisatie van bestaande winringsplannen voor kleine velden. Daarin geeft de minister aan dat zolang de actualisatieprocedure loopt de  miynbouwmaatschappij conform de oude vigerende vergunning mag blijven winnen.    Ik verwacht u hiermee uw vragen te hebben beantwoord    Met vriendelijke groet,    Beleidsspecialist gemeente Assen    Website’ www@assen.nl    Van: PR Scan [mailto: ]  Verzonden: woensdag 5 juli 2017 16:42  Aan: Griffier <griffier@assen.nl>    Onderwerp: Vragen over de gaswinningsput Vries 10 bij Loon    PR Scan Strategische Communicatie Consultancy    Geachte mevrouw,  Kunt u mij informatie geven over de gaswinningsput Vries-10 of mij iemand noemen die mij bij de gemeente van infomatie kan voorzien?    at ik graag wil weten is op welke datum deze productieput in november 2016 precies door de NAM in productie is genomen en of er voor deze  pt ook een bouwvergunning is aangewdagd en afgegeven? Is het bij de gemeerte bekend df er ook een MER is uitgevoerd en of er een aamwaag    </pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directoraat-generaal    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. wees Maing me  Postbus 28000 Directie Energle en Omgeving  9400 HH ASSEN Bezoekadres    Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheldsidentificatienr    00000001003214369000  Datum 1 4 MRT 2016 T OE eneen)  Betreft _Omgevingsvergunning voor de Inrichting Vries 1 www. rijksoverheld ni/ez  Behandeld door  ae  1. Onderwerp aanvraag mn  Op 21 mei 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen Ee    ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) een  aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend. De aanvraag betreft de Ons kenmerk   inrichting Vries 1, bereikbaar via de openbare weg Kleuvenveld te Taarlo gelegen pGErM-EO / 16034301  in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal! ingedeeld, gemeente Assen,    Uw kenmerk  sectie Y,‚ nummers 164, 165 en 528.    Bijtage(n)  De aanvraag is in het Omgevingsloket Online geregistreerd onder nummer 2  1674527.    De aanvraag betreft de ingebruikname van gasproductieput VRS-10. Deze wordt  via een te plaatsen gasproductie-eenheid aangesloten op het bestaande  leidingwerk. Tenslotte wordt ten behoeve van de nieuwe put een  methanolinjectie-eenheid en een anticorrosievloeistofinjectie-eenheld geplaatst.    De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de volgende activiteiten:    A. Het veranderen of veranderen van de werking en het in werking hebben van  een inrichting    Volgens artikel 2.1, eerste lid, onder e, sub 2° en sub 3°, van de Wabo is een  omgevingsvergunning vereist voor het veranderen of veranderen van de werking  en het in werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk.    B. Bouwen van een bouwwerk    Votgens artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wabo is een omgevingsvergunning  vereist voor het bouwen van een bouwwerk.    Op de activiteiten Is de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 6 maanden van  toepassing (afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en art. 3.10 van de  Wabo).    Ingevolge artikel 3.3, vierde lid, onder a, van het Besluit omgevingsrecht (hierna:  Bor), ben ik bevoegd te beslissen op deze aanvraag.    Pagina 1 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energle, Telecom &  Mededinging    Directie Energie en Omgeving    Ons kanmerk  DGETM-EO / 16034301    2. Verklaring van geen bedenkingen   Op grond van artikel 2.27, eerste lid, van de Wabo wijst een algemene maatregel  van bestuur categorieën van gevallen aan, waarvoor geldt dat een  omgevingsvergunning niet wordt verleend dan, nadat een daarbij aangewezen  bestuursorgaan heeft verklaard dat het daartegen geen bedenkingen heeft.    Het verlenen van deze omgevingsvergunning valt niet onder de gevallen waarvoor  ingevolge 5 6.2 van het Bor een verklaring van geen bedenkingen is vereist.    3. Geraadpleegde organisaties   Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Assen;  Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe;  Waterkwaliteitsbeheerder: Waterschap Hunze en Aa's;   De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen).    4. Adviezen en zienswijzen   e Door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente  Assen is facultatief advies uitgebracht ten aanzien van het onderdeel  ‘bouwen van een bouwwerk’ van de aanvraag;   e Gedeputeerde staten van de provincie Drenthe hebben verklaard geen  wettelijk adviseur te zijn.   e Door de Inspecteur-generaat der Mijnen is advies uitgebracht ten aanzien  van de aanvraag en de aan het (ontwerp})besluit te verbinden  voorschriften.   e Op 19 november 2015 is een zienswijze ontvangen (geregistreerd als  DGETM-EM/15164832).    5. Overwegingen m.b.t. de ingediende adviezen en zienswijzen   e Het advies van het college van burgemeester en wethouders van de  gemeente Assen en de Veiligheidsregio Drenthe is volledig in dit bestuit  verwerkt. Zij geven aan dat de aanvraag voldoet aan artikel 2.10 van de  Wabo.   e Het advies van de Inspecteur-generaal der Mijnen is volledig in dit besluit  verwerkt. De daarbij geadviseerde voorschriften zijn verwerkt In bijlage 1  behorende bij dit besluit.   e Ten aanzien van de ingediende zienswijze merk ik het volgende op:   Het ontwerpbesluit heeft met Ingang van 7 oktober 2015 tot en met 17  november 2015 ter inzage gelegen, waarbij een ieder in de gelegenheid is  gesteld om gedurende deze termijn zienswijzen kenbaar te maken. De  ingekomen zienswijze Is ontvangen op 19 november 2015; uit de datum  van het poststempel blijkt dat deze op 18 november 2015 is verzonden.  Dit houdt In dat de zienswijze buiten de wettelijke termijn van zes weken  is ingediend. Telefonisch is de indiener in de gelegenheid gesteld om aan  te tonen dat de zienswijze tijdig ter post is aangeboden, op andere wijze is  ingediend dan wel een reden voor de termijnoverschrijding aan te geven.  Niet is gebleken dat de zienswijze tijdig is ingediend noch van een    Pagina 2 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  a . DGETM-EO / 16034301  verschoonbare reden voor overschrijding van de termijn. Ik ben daarom    van oordeel dat de zienswijze niet ontvankelijk is.    6. Procedure (ontwerp)besluit   De kennisgeving met betrekking tot dit ontwerpbesluit is op 6 oktober 2015  gepubliceerd in de Staatscourant en in het lokale blad ‘t Gezinsblad”. Het  ontwerpbesluit heeft van 7 oktober 2015 tot en met 17 november 2015 ter inzage  gelegen bij de gemeente Assen.    Naar aanleiding van de terinzagelegging is één zienswijze ontvangen. De  ontvangen zienswijze is behandeld bij onderdelen 4. en 5. van dit besluit.    7. Overwegingen m.b.t. het besluit   De aanvraag is beoordeeld aan de voor de activiteiten betreffende artikelen van  de Wabo. Voorts is de aanvraag getoetst aan het Bor en aan de Regeling  omgevingsrecht.    A. Het veranderen of veranderen van de werking en in werking hebben van een  inrichting.    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.14 van de Wabo,  getoetst aan het belang van de bescherming van het milieu.    Milieuaspecten   In de emgevingsvergunningaanvraag is de bestaande toestand van het milieu,  voor zover de inrichting daarvoor gevolgen kan veroorzaken, beschreven. De  beoordeling van de gevolgen voor het milieu betreft het aspect: externe  veiligheid.    De aanvrager heeft op zorgvuldige wijze de gevolgen voor het milieu die de  inrichting kan veroorzaken beschreven. Hierbij is gekeken naar hun onderlinge  samenhang, de technische kenmerken en de geografische ligging.    De aanvrager heeft tevens redelijkerwijs te verwachten ontwikkelingen die van  belang zijn met het oog op de bescherming van het milieu omschreven. Uit de  aanvraag blijkt dat hiermee op verantwoorde wijze wordt omgegaan.    De aanvrager heeft een verantwoord milieubeleid gevormd dat met betrekking tot  de Inrichting wordt gevoerd. De gevolgen voor het milieu worden door de  aanvrager tijdens het in werking hebben van de inrichting geobserveerd,  beheerst, en voor zover deze nadelige gevolgen hebben, verminderd.    Uit de aanvraag blijkt dat afdoende maatregelen zijn genomen om de belasting    van het milieu te beperken en dat op verantwoorde wijze wordt omgegaan met  het verbruik van energie.    Pagina 3 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmark    DGETM-EO / 16034301  Naast de voorschriften, genoemd in Bijlage 1 van dit besluit, zijn voor type-C    inrichtingen voorschriften uit het Activiteitenbesluit milieubeheer van toepassing.  Hiervoor verwijs ik u naar hoofdstuk 3 van het Activiteitenbesluit milieubeheer.    Milieueffectrapportage   Voor de oprichting van oppervlakte installaties voor de winning van aardolie of  aardgas geldt, op grond van D.17.3 van het Besluit m.e.r., de m.e.r.-  beoordelingsplicht.    Op 17 april 2015 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. mededeling  gedaan van het voornemen van het oprichten van een oppervlakte installatie. Op  8 juni 2015 heb ik besloten dat een nadere afweging van de milieueffecten door  het opstellen van een Milieueffectrapport niet noodzakelijk is, doordat de  voorgenomen activiteit geen significant nadelige gevolgen voor het milieu zal  hebben.    Bovengenoemde mededeling en het beoordelingsbesluit zuilen, tegelijk met dit  (ontwerp)besluit, ter inzage worden gelegd.    Beste beschikbare technieken   Voor de inrichting is geen BBT document (BREF) vastgesteld in het kader van de  IPPC, omdat de inrichting Vries 1 geen IPPC inrichting is.   De bepaling van de beste beschikbare technieken (BBT) voor de inrichting is  uitgevoerd conform artikel 5.4 van het Besluit omgevingsrecht.   De grenswaarden zoals vastgelegd in het Activiteitenbesluit, de Nederlandse  emissie Richtlijn (NeR) en het Besluit externe veiligheid inrichtingen, alsmede het  voldoen aan de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige  activiteiten (NRB), zijn als minimum criterium gehanteerd, bij de bepaling van de  Beste Beschikbare Technieken.    Externe veiligheid   Het externe risico is berekend volgens het rekenmodel safeti.nl en heb ik getoetst  aan de In het Besluit externe veiligheid inrichtingen voorgeschreven normen.   Ten aanzien van het plaatsgebonden risico valt uit de berekende 10° contour op  te maken dat er zich geen (beperkt) kwetsbare objecten binnen deze  veiligheidscontour bevinden.   Gezien het ontbreken van (beperkt) kwetsbare objecten binnen het invioedgebied  van de inrichting is het groepsrisico voor deze locatie verwaarloosbaar en  daardoor niet berekend.    Energie en milieu   De Minister van Economische Zaken en de Nedertandse Olie en Gas Exploratie en  Productie Associatie (NOGEPA) hebben een Meerjarenafspraak (looptijd tot 2020)  afgesloten over het effectiever en efficiënter inzetten van energie.   Daarnaast is op 27 oktober 2010 het Overlegplatform Olie en Gas van start  gegaan. In dit platform werken overheid en de olie- en gasindustrie samen op het  gebied van de bescherming van het milieu.    Pagina 4 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16034301    Ik kom dan ook tot de conclusie dat de omgevingsvergunning voor deze activitelt  kan worden verleend.    B. Bouwen van een bouwwerk    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2,10, lid 1,  onderdelen a en b, van de Wabo, getoetst aan het Bouwbesluit 2012 en de  bouwverordening van de gemeente Assen.   Het is aannemelijk gemaakt dat het bouwplan voldoet aan de gestelde eisen.    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 4,  onderdeel c‚ van de Wabo getoetst aan het geldende bestemmingsplan  ‘Buitengebied, Herziening art. 30 WRO’, Voor het perceel geldt de bestemming  ‘Jonge- veld- en veenontginningen’ met de aanduiding ‘aardgaswinning’. Het  bouwplan voldoet aan de bestemming.    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1,  onderdeel d, van de Wabo getoetst aan redelijke eisen van welstand.    Het bouwplan voldoet aan de redelijke eisen van welstand.    Ik kom dan ook tot de conclusie dat de omgevingsvergunning voor deze activiteit  moet worden verleend.    8. Besluit  Gelet op het voorafgaande besluit ik:    De ingekomen zienswijze niet ontvankelijk te verklaren;    II. De omgevingsvergunning voor de inrichting Vries 1 te verlenen aan de  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. voor de volgende activiteiten:    A. Het veranderen of veranderen van de werking van een inrichting;  B. Bouwen van een bouwwerk;    III. De omgevingsvergunning voor onbepaalde tijd te verlenen, met verwijzing  naar artikel 2.33 van de Wabo;    IV. Aan de omgevingsvergunning de voorschriften uit bijlage 1 te verbinden;  V. De aanvraag en bijbehorende bijlagen, deel te laten uitmaken van de  omgevingsvergunning. De bij deze omgevingsvergunning behorende    documenten worden genoemd in bijlage 2;    Op grond van artikel 6.1, tweede en derde lid, van de Wabo treedt dit besluit pas  in werking nadat de termijn voor het indienen van een beroepschrift (ofwel zes    Pagina 5 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>    Dlrectoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk    : . . DGETM-EO / 16034301  weken na de dag van de terinzagelegging) is verstreken of, indien beroep is    aangetekend en een verzoek om voorlopige voorziening is ingediend bij de  bevoegde rechter, op dat verzoek is beslist.    9. Beroepsprocedure   Tegen dit besluit kan degene wiens belang rechtstreeks bij dit besluit is betrokken  binnen zes weken na de dag van de ter inzage legging van dit besluit een  gemotiveerd beroepschrift Indienen bij de Rechtbank Noord-Nederland, ter  attentie van de sector Bestuursrecht, Postbus 150, 9700 AD, Groningen.    Voor meer informatie over de rechtsmiddelen die u kunt aanwenden tegen een  besluit van de overheid, verwijs ik u naar de brochure ‘rechtsmiddelen (bezwaar  en beroep) tegen beslissing overheid’, Dit document kunt u vinden op www.nlog.nl  onder procedures - vergunningen.    De Minister van Economische Zaken,         Pagina 6 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk    DGETM-EO / 16034301  Bijlage 1 Voorschriften en mededelingen    Aan de omgevingsvergunning zijn de volgende voorschriften verbonden:    Ten zie, de activiteit het veranderen of veranderen van de werking en het    in werking hebben van een inrichting:    Algemeen   1. De voorschriften verbonden aan de op 03-07-2012 door het Ministerie van  Economische Zaken verleende vergunning met kenmerk  DGETM/EM/12077799 blijven onveranderd van kracht en gelden voor zover  relevant, eveneens voor deze verandering, met dien verstande dat de  voorschriften E.1 en E.5 worden gewijzigd in de volgende voorschriften.    E. Geluid   1. de etmaalwaarde van het door de werking van de inrichting veroorzaakte  langtijdgemiddelde beoordelingsniveau La, Lr bedraagt ter plaatse van de  geluidscontour, aangegeven op tekening nr. EP201503227481005 d.d. 15-  04-2015 aldaar op een hoogte van 5 meter boven het maaiveld gemeten,  c.q. berekend, en beoordeeld volgens de “Handleiding meten en rekenen  industrielawaal” (uitgave 1999), niet meer dan 50 dB(A);    5. uiterlijk zes maanden na het In gebruik nemen van de put VRS-10 wordt  door of namens de vergunningshoudster door middel van geluidsmetingen  en zonodig berekeningen gecontroleerd of aan het eerder gestelde wordt  voldaan; de geluidsmetingen en berekeningen worden overgelegd aan de  inspecteur-generaal der mijnen.    Toezichthouder:   Daar waar in deze vergunning wordt verwezen naar de toezichthouder, wordt  bedoeld: Staatstoezicht op de Mijnen, Postbus 24037, 2490 AA Den Haag,  sodmomgevingsloket@minez.nl of via tel: 070 - 379 8400. Meldingen worden  zoveel mogelijk digitaal uitgevoerd, naar het genoemde e-mailadres, bij storing  kan dit ook telefonisch worden gedaan.   Het toesturen van stukken kan eveneens elektronisch naar genoemd e-mailadres,  en eventueel naar bovenstaand postadres.    en t bouwen van ee werk:    Verplichtingen tijdens bouwen en bij voltooiing / ingebruikneming van  een bouwwerk    1. Kennisgeving aan het bouwtoezicht van start van (onderdelen van) de  bouwwerkzaamheden   De aanvang van de eerste projectwerkzaamheden (start bouw) wordt uiterlijk 3  werkdagen voordien gemeld aan de toezichthouder.    Pagina 7 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>    2. Beëindiging bouwwerkzaamheden (melding)    Directoraat-generaa!  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energle en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16034301    de beëindiging van de werkzaamheden dient uiterlijk op de dag van de  beëindiging te worden gemeld aan de toezichthouder.    Mededelingen    1.    Indien op het bouwterrein grond vrijkomt dient deze op de locatie te worden  verwerkt of te worden afgevoerd overeenkomstig de landelijke regeling voor  het transport van afvalstoffen.    Voordat met de bouwwerkzaamheden wordt aangevangen dient u te  onderzoeken of er geen kabels en leidingen, riolering e.d. in het bouwterrein  aanwezig zijn. Hierover kunt u informatie verkrijgen door melding bij het  kabels- en leidingen informatie centrum (klic) tel: 0880-0080;    De bouwwerkzaamheden worden uitsluitend van maandag tot en met  zaterdag uitgevoerd van 07.00 uur tot 19.00 uur,    Veranderingen in de uitvoering tijdens de bouw, in afwijking van de verleende  omgevingsvergunning, moeten vóór de uitvoering daarvan worden gemeld  en/of worden overlegd met de toezichthouder. Van de verandering wordt,  door of namens de vergunninghouder, een registratie bijgehouden. Onder  bepaalde omstandigheden kan een ondergeschikte wijziging worden  aangemerkt als een gelijkwaardige oplossing. Indien dit niet het geval is dient  een gewijzigde omgevingsvergunning aangevraagd te worden.    Afscheiding van het bouwterrein   1. Het terrein waarop wordt gebouwd, grond wordt ontgraven of dergelijke  werkzaamheden worden verricht, moet door een doeltreffende afscheiding van  de weg en van het aangrenzende open erf of terrein zijn afgescheiden als  gevaar of hinder te duchten is.   2. De in het eerste lid bedoelde afscheiding moet zodanig zijn geplaatst en  ingericht, dat het verkeer zo min mogelijk hinder ervan ondervindt en de  toegang tot brandkranen en andere openbare voorzieningen, zoals leidingen,  er niet door wordt belemmerd.   3. Een terrein, waarop een bouw- of grondwerk wordt uitgevoerd en dat niet  van de weg en van het aangrenzende open erf of terrein is afgescheiden,  moet, wanneer er niet wordt gewerkt, worden bewaakt, tenzij het  bouwtoezicht dit niet nodig acht.    Het bouwen en alles wat daarmee in verband staat moet geschieden op veilige  wijze. Tijdens de bouw moeten zodanige maatregelen getroffen te worden dat  bouwdelen niet kunnen instorten c.q. omwaaien. Hiertoe dienen deze  bouwdelen vakkundig te worden geschoord en/of in het onderliggende werk te  worden verankerd,    Pagina B van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16034301    1. Op de bouwplaats is, voor zover nodig, tenminste een container aanwezig  voor:   a. de gevaarlijke afvaistoffen (conform art. 3 Regeling Europese  afvalstoffenlijst);   b. steenwol, mits dit meer dan 1 m3 per bouwproject bedraagt;   c. glaswol, mits dit meer dan 1 m3 per bouwproject bedraagt;   d. overig afval.   2. Overig afval, zoals bedoeld in voorgaand lid onder d, en de fracties, bedoeld  in het voorgaande lid onder a, ben c‚ moeten op de bouwptaats gescheiden  worden gehouden.   3. de fractie gevaarlijk afval wordt zoveel mogelijk, doch te allen tijde na  werktijd afgesloten bewaard.   4, Als de totale hoeveelheid bouwafval die vrijkomt bij een bouwproject  minder bedraagt dan 10 m3, mag degene die bedrijfsmatig  bouwwerkzaamheden verricht dit bouwafval meenemen naar zijn bedrijf voor  tijdelijke opslag.    8. Bodemgesteldheid  Het opslaan en omgaan met afvalstoffen op de bodem wordt op een zodanige  wijze gedaan dat geen verontreinigingen kunnen optreden van de bodem en/of  het grondwater. Indien tijdens of ten gevolge van de werkzaamheden  bodemverontreiniging optreedt, moet degene die de werkzaamheden uitvoert:  a. deze verontreiniging terstond melden aan de toezichthouder;  b.de oorzaak van de verontreiniging zo spoedig mogelijk wegnemen ten einde  de directe gevolgen zo veel mogelijk te beperken;  c.de verontreinigingen en de verontreinigde grond overeenkomstig de  aanwijzingen van de toezichthouder verwijderen.    Pagina 9 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2 Documenten behorende bij deze omgevingsvergunning    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16034301    Aanvraagformulier 1674527   078326191:02 Memo Bureau BRA Nieuwe Onderdelen Vries 1 d.d. 9-3-2015  5168/ NAA/ HW/ FW/ 2 geluidsprognose NAM locatie Vries 1 d.d. 17-4-2015  0078362897: B QRA Vries-1 d.d. 17-4-2015   EP20150322171001 - kadastrale- / situatiekaart omgevingsvergunning t.b.v,  bouw locatie Vries 1 d.d. 13-4-2015   EP20150322171002 - plotplan omgevingsvergunning t.b.v. Vries 1 d.d. 13-4-  2015   EP201503227481001 — kadastrale-/situatiekaart vergunningaanvraag Wabo  locatie Vries 1, d.d. 13-4-2015   EP201503227481002 — plattegrondtekening vergunningaanvraag Wabo locatie  Vries 1 d.d. 27-3-2015   EP201503227481003 - schema hoofdprocesleidingen vergunningaanvraag  Wabo locatie Vries 1 d.d. 13-4-2015   £P201503227481004 - schematische weergave proces vergunningaanvraag  Wabo locatie Vries- 1, d.d. 13-4-2015   EP201503227481006 - risicocontour vergunningaanvraag Wabo locatie Vries  1 d.d. 15-4-2015   EP201503227171003 - aanzichten omgevingsvergunning t.b.v. bouw locatie  Vries 1 d.d. 13-4-2015   EP201503227481005 - geluidscontour vergunningaanvraag Wabo Vries 1 d.d.  15-4-2015   201212203696-000-0001 general arrangement kiss next skid type 00 d.d. 23-  5-2014   Bijlage 1 beschrijving van de gaswinningsinstallatie Vries 1 d.d. 21-4-2015  DGETM-EM/15075213 - MER- beoordelingsbesluit m.b.t. het voornemen van  de oprichting van een oppervlakte-installatie op de inrichting Vries-1 d.d. 8  juni 2015    Pagina 10 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 Ministerie van Economische Zaken          … Kennisgeving    Besluit omgevingsvergunning inrichting Vries 1    De Minister van Economische Zaken maakt bekend:          Aan de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen is een omgevingsvergunning  verleend voor de activiteiten ‘verandering van een inrichting’ en ‘bouwen’ ingevolge  de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht voor de inrichting Vries 1, gelegen in  de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld gemeente Assen, sectie Y,  nummers 164, 165 en 528.          De omgevingsvergunning betreft de ingebruikname van gasproductieput VRS-10.  Deze wordt via een gasproductie-eenheid aangesloten op het bestaande leidingwerk.  Daarnaast wordt een productie-eenheid geplaatst en in gebruik genomen ten  behoeve van gasproductieput VRS-10. Ten slotte worden ten behoeve van de nieuwe  put een methanolinjectie-eenheid en een anticorrosievloeistofinjectie-eenheid  geplaatst.          Op het ontwerpbesluit, dat gedurende zes weken ter inzage lag bij de gemeente  Assen, is een zienswijze ingediend.          Het besluit en de andere relevante stukken liggen met ingang van 24 maart 2016  gedurende zes weken ter inzage op de secretarie van de gemeente Assen. Wij  adviseren u voor de inzage van dit besluit eerst contact op te nemen met de gemeente  (tel. 14 05 92).    Voor inlichtingen kunt u zich wenden tot de heel van    het Ministerie van Economische Zaken.                 Tegen dit besluit kan degene wiens belang rechtstreeks bij dit besluit is betrokken  binnen zes weken na de dag van de terinzagelegging van dit besluit een gemotiveerd  beroepschrift indienen bij de Rechtbank Noord-Nederland, ter attentie van de sector  Bestuursrecht, Postbus 150, 9700 AD, Groningen.          Wij maken u erop attent dat slechts beroep tegen dit besluit kan worden ingediend als  ook een zienswijze is ingebracht tegen het ontwerpbesluit en men belanghebbende is.</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>         ¢  ws    NAM Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aan: Uw ref. 2016-04538  Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen,  Wethouder Lambert    Brief ref. EP20161220/7/623    Datum: 23 december 2016    Betreft: Westerveld winningsplan en Vries-10 productie    Geachte Burgemeesters Out, Thijsen en Wethouder Lambert,    Op 30 november en 21 december 2016 hebben we gesproken over het winningsplan  Westerveld en de productiestart van de put Vries-10, aan Het Kleuvenveld te Assen. We  danken u dat u hiervoor tijd hebt genomen en we denken dat deze gesprekken en de  brieflemail-communicatie bijgedragen hebben aan de wederzijdse begripsvorming.    In ons recente gesprek hebben we de volumes, zoals die vermeld worden door het  Staatstoezicht op de Mijnen in haar brief van 30 november 2016, verduidelijkt:    SodM geeft aan dat het vigerende winningsplan toestaat dat Vries-10 nog 113,3  miljoen m° uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren.    De prognose van het totale Vries-10 productievolume, zoals aangegeven in het  nieuwe winningsplan, is 379 miljoen mè. Het leeuwendeel van de productie van Vries-  10 zal hiermee onder het nieuwe winningsplan vallen.    Met betrekking tot de Seismische Risicoanalyse van het Ministerie van Economische  Zaken, deelt de Minister de conclusies van deze analyse zoals uitgevoerd door TNO/SodM  (het kleine velden onderzoek). De Minister concludeert dat: “in afwachting van de  behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan, de  productie doorgang kan vinden”.    We vinden het vervelend dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 onbedoeld  verbonden is geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld.  Tijdens onze communicatie naar onze buren en andere belanghebbenden zulien we hier  ook specifieke aandacht aan schenken.    De gasproductie in de velden rondom Assen voeren we veilig en verantwoord uit, net zoals  bij de andere 175 kleine gasvelden in Nederland.    We vertrouwen op een constructieve samenwerking en we blijven de komende tijd ín  contact met alle betrokkenen om onze activiteiten toe te lichten.                   Hoogachtend,          Asset Manager Land.    Schepersmaat 2 Postbus 28000 T En    9405 TA Assen 9400 HH Assen BTW NL-801315670.B01  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. is statutair gevestigd te ‘s-Gravenhage - Handelsregister no. 04008869              </pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid , waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 
2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57). Ofschoon dit in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries- 10 
in Drenthe. 
 
Put Vries- 10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries-10 opstarten en heeft Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik 
nemen van put Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie. 
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries- 10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd, zal ik (wijzigingen van) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde 
winningsplan te reageren. In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries- 10 niet op te starten. Ook de verwachte 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries- 10 binnen het nu 
geldende winningsplan.  
 
SodM zal erop toezien dat de productie uit de put Vries-10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven. 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp 
Minister van Economische Zaken </pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directoraat-generaal    Energie, Telecom &  College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen Mededinging    Postbus 30018 Directie Energie en Omgeving  9400 RA Assen Bezoekadres  rit Nae peg Bezuldenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres    Reg. nr. Postbus 20401    2500 EK Den Haag    201 7/1 859 n Factuuradres    Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr         00000001003214369000  Datum 14 april 2017 1 ER atgemeen)  Betreft In behandeling zijnde winningsptannen www.rijksoverheid. ni/ez    Behandeld door         Geacht College, geacht Bestuur,  .LL.M.oomes@minez.nl   In de afgelopen weken zijn diverse berichten in de media gepubliceerd over   . : esos ge Ons kenmerk   gaswinning uit kleine velden op land waarvan een (wijziging van het) DGETM-EO / 17049086   winningsplan bij mij in behandeling is, zoals de gaswinning bij Heerenveen. Uit   deze berichtgeving en de reacties daarop maak ik op dat er geen duidelijk beeld   is van de gevolgde procedures. Mijn ambtenaren zullen u in de aankomende   periode specifiek ten aanzien van de in uw gebied voorliggende winningsplan(nen)   toelichting geven op de te volgen procedure en uw rol als adviseur ten gevolge   van de nieuwe Mijnbouwwet, die per 1 januari jl. in werking is getreden.   Vooruitlopend op deze gesprekken informeer Ik u over de beoordeling van voor de   inwerkingtreding van de nieuwe Mijnbouwwet ingediende (wijzigingen van)   winningsplannen en mijn handelswijze tot nu toe. Daarmee hoop ik eraan bij te   dragen dat eventuele onduidelijkheden of zorgen bij omwonenden vanuit de   verschillende betrokken overheidslagen op een gelijkluidende manier worden   beantwoord.    Het hoe en waarom van een winningsplan   Voor het winnen van gas zijn verschillende vergunningen nodig. Zo is er een  winningsvergunning nodig waarbij een mijnbouwmaatschappij het alleenrecht  krijgt om binnen een bepaald gebied mijnbouwactiviteiten te ontplooien. Voordat  daadwerkelijk gewonnen mag worden, zijn daarnaast omgevingsvergunningen  nodig voor de locatie en de installaties. Bij de besluitvorming op deze  vergunningen zijn wettelijke adviseurs zoals Staatstoezicht op de Mijnen (SodM),  de Technische commissie bodembeweging (Tcbb) en u als decentrale overheden  betrokken. Voor de wijze waarop het gas gewonnen wordt, stelt het  mijnbouwbedrijf vervolgens een winningsptan op. Gaswinning mag plaatsvinden  conform het winningsptan waaraan ik mijn instemming heb gegeven. Het  winningsplan gaat onder andere in op de wijze en de duur van de winning, de  verwachte of gewonnen hoeveelheden en de verwachtingen ten aanzien van  bodembeweging.    Onder de voorschriften in de Mijnbouwwet zoals die tot 1 januari 2017 golden,  werd aan de hand van het winningsplan beoordeeld of de winning doelmatig,  efficiënt en binnen veilige kaders ten aanzien van de bodembeweging geschiedt.  In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in het rapport    Pagina 1 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  ; , ‚ ‚ DGETM-EO / 17049086  ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’ aanbevelingen gedaan hoe in de besluitvorming    omtrent gaswinning het aspect velligheid een grotere rol kan spelen, Tevens werd  aanbevolen om bij de besluitvorming over mijnbouwactiviteiten de andere  overheden meer te betrekken. Deze aanbevelingen zijn geïmplementeerd in de  herziening van de Mijnbouwwet die met Ingang van 1 januari 2017 van kracht is.  Ten aanzien van de winningsplannen is nu in de Mijnbouwwet geregeld dat  aanvragen tevens worden getoetst op veiligheid en risico's voor gebouwen en  dijken en omwonenden, en dat gemeenten, provincies en waterschappen om  advies worden gevraagd. Daarnaast bledt de Mijnbouwwet sinds 1 januari 2017  meer ruimte om voorwaarden of beperkingen aan het instemmingsbesluit te  verbinden, waar het bedrijf aan moet voldoen bij de gaswinning.    Implementatie wijzigingen van de Mijnbouwwet   Op 2 april 2015 heb ík de kabinetsreactie op het OVV-rapport aan de Tweede  Kamer gestuurd. Ik heb toen aangegeven dat ik, vooruitlopend op  inwerkingtreding van de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet, ingediende  (wijzigingen van) winningsplannen zoveel mogelijk in de geest van de  aangekondigde wijziging van de Mijnbouwwet zou behandelen. Onder de  Mijnbouwwet zoals die destijds gold, kon Ik een instemmingsbesluit op  winningsplannen slechts weigeren In het belang van een planmatig beheer van  voorkomens van delfstoffen of in verband met het risico van schade ten gevolge  van beweging van de aardbodem. Het uitgebreidere beoordelingskader van de  herziene Mijnbouwwet werd pas van kracht op 1 januari 2017. Mede om die reden  is er geen overgangsrecht opgenomen bij de inwerkingtreding van de gewijzigde  Mijnbouwwet. In het afgelopen jaar is veel werk verzet, zodat de besluiten met  ingang van 1 januari 2017 met de beoogde zorgvuldige voorbereiding genomen  kunnen worden, rekening houdend met het ruimere afwegingskader ten aanzien  van veiligheid en risico’s. Hoe deze wijzigingen precies vorm gegeven zouden  worden, was op het moment van het schrijven van de kabinetsreactie nog niet  precies duidelijk. Wel stond in ieder geval vast dat decentrale overheden een  adviesrol zouden krijgen.    Vorig jaar, toen de contouren van de wijzigingen in de Mijnbouwwet zich  begonnen af te tekenen, zijn er algemene informatiesessies gehouden om u te  informeren over het adviesrecht dat u in het kader van de winningsplannen zou  krijgen. Ook de vorm waarin winningsplannen bij het ministerie werden ingediend,  is tegen het licht gehouden. De winningsplannen werden destijds geschreven door  experts voor experts. De plannen waren daarom ongeschikt om ter advisering aan  de decentrale overheden voor te leggen. Om die reden heb ik samen met de  sector gewerkt aan het verbeteren van de begrijpelijkheid van de winningsplannen  voor eenieder. Daarnaast is samen met SodM gewerkt aan een methodiek om de  veiligheid expliciet in het winningsplan op te nemen op een eenduidige en  onderling vergelijkbare wijze, een zogeheten seismische risicoanalyse. Ik heb  aangegeven dat ik pas over de winningsplannen of wijzigingen daarvan zou  besluiten nadat TNO een analyse had uitgevoerd over het seismische risico van  alte kleine velden op land (brief aan de Tweede Kamer van 21 april 2015,  Kamerstuk 33 529, nr. 146).    Pagina 2 van §</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  OGETM-EO / 17049086    Voor 29 juni 2016 ingediende winningsplannen   Op 29 juni 2016 waren er 28 (wijzigingen van) winningsplannen ingediend,  waarover ik nog geen instemmingsbestuit had genomen. Daarbij waren vijf nieuwe  winningsplannen waar geen vigerend winningsplan aan ten grondslag lag. Nieuwe  winningsplannen beschrijven voorgenomen winningen. Bij het aanboren van een  nieuw gasveld wordt vaak een zogeheten well-test uitgevoerd, wat feitelijk  geregistreerd wordt als productie. Er wordt dan dus geproduceerd uit het veld om  te onderzoeken hoe het veld zich vermoedelijk zal gaan gedragen en de productie  zich zal ontwikkelen. Die productie heeft een tijdelijk karakter. De informatie uit  de test kan gebruikt worden om het winningsplan te onderbouwen en om de  gevolgen van de winning zo goed mogelijk In te kunnen schatten. Omdat de  activiteit feitelijk als productie geregistreerd wordt, moet dit wel in nauw overleg  met SodM. Op het moment van het versturen van de brief aan de  mijnbouwbedrijven werden bij twee velden dergelijke well-tests uitgevoerd.    Bij bestaande winningen (met een instemmingsbesluit op een vigerend  winningsplan) krijgt een mijnbouwmaatschappij tijdens de productie van gas meer  gegevens en kennis over het veld. Deze kennis kan leiden tot een wijziging van  het winningsplan. Mijnbouwmaatschappljen dienen tijdig wijzigingen in te dienen  op een winningsplan, zodat men conform het dan nog geldende winningsplan kan  blijven winnen terwijl de wijziging In behandeling wordt genomen. Conform deze  praktijk zijn mijnbouwmaatschappijen gewijzigde winningsplannen blijven  indienen. Zoals aangegeven had ik toegezegd om alle winningsplannen in de geest  van de wijziging van de Mijnbouwwet, waar op dat moment aan werd gewerkt, te  behandelen. Dit betekende niet dat in afwachting van de inwerkingtreding van de  gewijzigde Mijnbouwwet alle winningen op land stilgelegd zouden moeten worden.  De betrokken mijnbouwbedrijven hadden immers tijdig (een wijziging van) hun  winningsplan ingediend en dienden derhalve helderheid te krijgen over de  productie van het gas of de voortzetting ervan. Bij winningen waar zou worden  aangetoond dat de veiligheid niet in het geding is, zou de productie niet worden  stilgelegd. Voor het geven van deze helderheid was dus van belang om te weten  of het voortzetten van de productie tot een andere beoordeling zou leiden van de  effecten van de bodembeweging of van de risico's voor omwonenden. In overleg  met SodM heb ik TNO gevraagd samen met mijn ambtenaren In kaart te brengen  of er aan de ingediende (wijzigingen van de) winningsplannen risico’s ten aanzien  van de veiligheid zaten. Ook is op basis van door TNO uitgevoerde seismische  risicoanalyses (het zogenoemde kleineveldenonderzoek, Kamerstuk 33259, nr.  275) bekeken of de veiligheid In het geding was. Op grond van deze analyses  kwam ik tot de conclusie dat er bij gasproductie volgens de ingediende  winningsplannen geen directe aanleiding tot zorg was.    Op basis van deze gegevens heb ik de desbetreffende mijnbouwmaatschappijen  per brief van 29 juni 2016 laten weten dat zij, in afwachting van de formele  behandeling van het gewijzigde winningsptan op basis van de gewijzigde wet, de  productie mochten voortzetten. Hiermee kregen de mijnbouwmaatschappijen    Pagina 3 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 17049086  - nadat uit analyses van TNO was gebleken dat de veiligheid niet in het geding    was - dus de mogelijkheid om de productie voort te zetten. Met de voortzetting  van de productie zouden zij voor wat betreft productievolume en productieduur  buiten het instemmingsbesluit op het vigerende winningsplan terecht kunnen  komen. Het eerdere instemmingsbesluit bood de basis voor het voortzetten van  de productie. De overige voorwaarden van het instemmingsbesluit op het  vigerende winningsplan bleven van kracht. Bij de voortgezette productie mocht  niet getreden worden buiten het ingediende (gewijzigde) winningsplan.    Met deze formulering ben Ik niet expliciet ingegaan op winningsplannen waarvoor  geen eerder instemmingsbesluit aanwezig was. Deze nieuwe winningsplannen  waren wel opgenomen in de bijlagen van de brief. Op basis daarvan konden de  mijnbouwbedrijven die op dat moment in het kader van een well-test gas  produceerden, de productie in dat kader voortzetten. Voor zover de productie  buiten de hiervoor gegeven kaders plaatsvindt, kan SodM overgaan tot het nemen  van handhavingsmaatregelen.    De verdere besluitvorming op de ingediende (wijzigingen van) winningsplannen  heb Ik uitgesteld tot inwerkingtreding van de nieuwe Mijnbouwwet, zodat deze  getoetst en behandeld konden worden conform de nieuwe eisen die volgden uit de  kabinetsreactie op het OVV-rapport. De gewijzigde Mijnbouwwet biedt meer  ruimte om voorwaarden aan het instemmingsbesluit te verbinden, waar het bedrijf  aan moet voldoen bij de gaswinning. De brief van 29 juni 2016, de reeds  ingediende gewijzigde winningsplannen en de instemmingsbesluiten op de  vigerende winningsplannen vormen het kader waarbinnen de bedrijven thans  voorlopig gas winnen tot de definitieve besluitvorming op het winningsplan heeft  plaatsgevonden,    Winningsplannen ingediend met ingang van 29 juni 2016   Ook op en na 29 juni 2016 zijn er nog nieuwe en gewijzigde winningsplannen  ingediend. De brief van 29 juni 2016 geldt niet voor de winningsplannen die op en  na die datum zijn ingediend. Voor de beoordeling van de aspecten ten aanzien van  bodembeweging en veiligheid moeten alle winningsplannen die sinds die tijd zijn  ingediend een seismische risicoanalyse bevatten. Die winningsplannen die reeds  compleet waren met de seismische risicoanalyse heb ik in behandeling genomen.    Bij nieuwe winningsplannen wordt de uniforme openbare voorbereidingsprocedure  gevolgd. Voor gewijzigde winningsplannen wordt In principe dezelfde  voorbereidingsprocedure gevolgd, tenzij het een wijziging van het  instemmingsbesluit van ondergeschikte aard is en niet leidt tot een andere  beoordeling van de effecten van de bodembeweging of de risico's voor onder  andere de omwonenden.    Betrokkenheid en communicatie   Vorig jaar heb ik een start gemaakt met het alsnog in behandeling nemen van de  eerder ingediende winningsplannen conform de gewijzigde Mijnbouwwet. In dat  kader heb ik diverse decentrale overheden de afgelopen maanden om advies    Pagina 4 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>           Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energie en Omgeving    Ons kenmerk  ; DGETM-EO / 17049086  gevraagd aangaande een specifiek winningsplan in de desbetreffende regio. Ik    realiseer mij echter dat er voor diegenen onder u die nu nog om advies gevraagd  (gaan) worden, er ruim een half jaar is verstreken tussen het versturen van de  brief aan de mijnbouwbedrijven op 29 juni 2016 en het uitzetten van de  adviesverzoeken aan de provincies, gemeenten en waterschappen. Achteraf  constateer ik dan ook dat het de duidelijkheid ten goede was gekomen als Ik  destijds direct de brief van 29 juni 2016 ook met u had gedeeld.    Voor de nieuw te volgen procedure is er een aanzienlijk grotere inzet van  menskracht nodig, zowel binnen uw organisatie als mijn ministerie. Om de  procedure voor elk winningsplan zorgvuldig te kunnen doortopen, neem ik de  winningsplannen niet allemaal tegelijkertijd in behandeling. Ik streef ernaar  gedurende dit jaar alle 28 (wijzigingen van) winningsplannen die voor 29 juni  2016 zijn ingediend in behandeling te nemen. Vanwege de onbekendheid met het  adviseren op het gebied van winningsplannen geef ik adviseurs thans een ruime  adviestijd. De adviesronde en het volgen van de voorgeschreven uniforme  openbare voorbereidingsprocedure samen duurt momenteel circa 9 maanden.  Daardoor kan ik dit jaar niet alle procedures afronden.    Ik hecht eraan gedurende dit proces op een open en transparante wijze met u te  communiceren. Bij de start van de behandeling van een winningsplan wordt u  opnieuw geïnformeerd, maar dan specifiek over het desbetreffende winningsplan,  de procedure en uw adviesrecht.    In de procedure van behandeling zijn eveneens mogelijkheden ingebouwd om uw  burgers te betrekken en te informeren, Zo organiseert mijn ministerie in overleg  met u informatiesessies voor bewoners, waarbij ter plekke de mogelijkheid  bestaat tot het indienen van zienswijzen. Daarnaast communiceert mijn ministerie  via de geëigende middelen, zoals kennisgeving van het ontwerpbesluit via de  Staatscourant en lokale bladen van gemeenten waar het gasvoorkomen zich onder  bevindt. Verder zal ik gedurende bij de terinzagelegging alle stukken, benodigd  voor het tot stand komen van het besluit, online en bij decentrale overheden  ontsluiten.    Het komende jaar zal ik een beroep doen op uw organisatie om mij van adviezen    te vogrzien die ik kan betrekken bij het besluit omtrent instemming met de  winpfngsplannen. Mijn ambtenaren zullen u daarbij zo goed mogelijk van    Pagina 5 van 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>    Jadestoep 25  9403 SX Assen  info@prscan.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 14:32:33
F
T
S
ubject : FW: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
H
I
K
an ik jou voor De Zevenhof doorgeven als contactpersoon voor tijdens de vergadering?
G
roet, 
-
----Oorspronkelijk beric -----
 
   
V
erzonden: dinsdag 6 december 2016 14:00
A
an: '   '       ; . G emeenteNoordenveld.nl; . @groningen.nl; . . @hunzeenaas.n  . @noorderzijlvest.nl;
 
@
wdodelta.nl
O
nderwerp: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
T
ot nu toe aangemeld:
 
 gemeente Assen
 
, gemeente Tynaarlo
 
T
ot nu toe afgemeld:
 
, waterschap Noorderzijlvest    gemeente Midden-Drenthe   gemeente Noordenveld (Fijn dat je probeert je tekst wel te leveren    provincie
G
roningen   aterschap Drents Overijsselse Delta, omdat er gering belang is (Dank voor de G IS-bestanden van locaties en contouren 
 
 
    
 
    
 
         .
16.399
</pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2016 13:45:16
F
rom  : "  
 
@drenthe.nl
T
S
ubject : FW: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
H
allo i ,
 
P
rima, ik heb de Zevenhof inmiddels op de hoogte gebracht en de accommodatie geannuleerd.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
S
ecretaresse   Team Plattelandsontwikkeling
A
chtervang    l     
T
elefoon        
W
esterbrink 1, Postbus 122, 9400 AC  ASSEN
(
Aanwezig op Maandag, Dinsdag en Donderdag)
w
ww.provincie.drenthe.nl
 
 
 
 
V
a
n:
 
V
erzonden:
 
donderdag 8 december 2016 13:44
A
an:
 
C
C:
 
  
O
nderwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
K
lopt,
 
I
k heb de genodigden hierover al geïnformeerd middels een mailtje.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
an:
 
i
l @drenthe.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 8 december 2016 13:42
A
an:
 
@
assen.nl
>
C
C:
 
   
@
drenthe.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
H
allo i
 
D
ank je wel voor je mailtje. Ik stuur hem ook door naar .
I
k zal de Zevenhof annuleren.
D
e werklunch gaat dus WEL door maar dan in het gemeentehuis van Tynaarlo te Vries.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
-
S
ecretaresse   Team Plattelandsontwikkeling
A
chtervang    l     
T
elefoon:      -  
W
esterbrink 1, Postbus 122, 9400 AC  ASSEN
(
Aanwezig op Maandag, Dinsdag en Donderdag)
w
ww.provincie.drenthe.nl
 
 
 
 
 
Va
n:
   
i . @assen.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 8 december 2016 13:34
Aan:
  
C
C:
 
  
O
nderwerp:
 
FW: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
D
ag Mevrouw i
 
H
ier de opdrachtbevestiging van de Zevenhof.
V
anwege de beperkte belangstelling en de wil ik naar een alternatieve locatie dichter in de buurt. Die heb ik gevonden in het gemeentehuis 
T
ynaarlo te Vries.
 
D
us u kunt de Zevenhof afmelden.
 
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
16.400
</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>Beleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
a
n:
 
   
:
@drenthe.nl
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 6 december 2016 16:20
A
an:
 
.
@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
H
a ha, ja dat is goed hoor.
H
ier de gegevens van het arrangement.
 
V
an:
 
  
i
. @assen.nl
] 
V
erzonden:
 
dinsdag 6 december 2016 15:46
A
an:
 
  
O
nderwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
J
a prima als de provincie de rekening maar betaalt!
G
roeten 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
 
 
V
erzonden: 
​
6-​12-​2016 14:32
A
an: 
i
 
O
nderwerp: 
F
W: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
H
I
K
an ik jou voor De Zevenhof doorgeven als contactpersoon voor tijdens de vergadering?
G
roet, 
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
V
erzonden: dinsdag 6 december 2016 14:00
A
@
G emeenteNoordenveld.nl
; 
.
@groningen.nl
; 
.
@
hunzeenaas.nl
; 
.
@noorderzijlvest.nl
;
 
 
.
@provincieG roningen.nl
 
.
@
tynaarlo.nl
; 
@
v
echtstromen.nl
; 
@
wdodelta.nl
Onderwerp: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
T
o
t nu toe aangemeld:
 
 gemeente Assen
 
, gemeente Tynaarlo
 
T
ot nu toe afgemeld:
 
, waterschap Noorderzijlvest   , gemeente Midden-Drenthe  , gemeente Noordenveld (Fijn dat je probeert je tekst wel te leveren !)   provincie
G
roningen  , waterschap Drents Overijsselse 
D
elta, omdat er gering belang is (Dank voor de G IS-bestanden van locaties en contouren !)
 
b
etrekking heeft op hun gemeente. 
E
n   van waterschap Noorderzijlvest omdat zijn collega   betrokken is bij dit winningsplan.
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2016 13:33:57
F
T
o : "
 
@drenthe.nl
C
S
ubject : FW: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
A
ttachm ent : Provincie Drenthe 1003-157 OB.PDF;
D
ag  i ,
 
H
ier de opdrachtbevestiging van de Zevenhof.
V
anwege de beperkte belangstelling en de wil ik naar een alternatieve locatie dichter in de buurt. Die heb ik gevonden in het gemeentehuis Tynaarlo te Vries.
 
D
us u kunt de Zevenhof afmelden.
 
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 6 december 2016 16:20
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
H
a ha, ja dat is goed hoor.
H
ier de gegevens van het arrangement.
 
V
an:
 
  
i
. @assen.nl
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 6 december 2016 15:46
A
an:
 
  
O
nderwerp:
 
RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
 
J
a prima als de provincie de rekening maar betaalt!
G
roeten 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
 
 
V
erzonden: 
​
6-​12-​2016 14:32
A
an: 
i
 
O
nderwerp: 
F
W
: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
H
I
K
an ik jou voor De Zevenhof doorgeven als contactpersoon voor tijdens de vergadering?
G
roet, 
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
V
erzonden: dinsdag 6 december 2016 14:00
A
.
@G emeenteNoordenveld.nl
; 
.
@groningen.nl
; 
. .
@hunzeenaas.nl
; 
.
@noorderzijlvest.nl
;
An
s Bekkering; 
h.dreise@provincieG roningen.nl
; 
f.
rozema@tynaarlo.nl
; 
a
.lassche@vechtstromen.nl
; 
M
arthijnManenschijn@wdodelta.nl
Onderwerp: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
T
ot nu toe aangemeld:
 
 gemeente Assen
 
, gemeente Tynaarlo
 
T
ot nu toe afgemeld:
 
, waterschap Noorderzijlvest   , gemeente Midden-Drenthe  , gemeente Noordenveld (Fijn dat je probeert je tekst wel te leveren !)   provincie
G
roningen  , waterschap Drents Overijsselse Delta, omdat er gering belang is (Dank voor de G IS-bestanden van locaties en contouren !)
 
b
etrekking heeft op hun gemeente. 
E
n   van waterschap Noorderzijlvest omdat zijn collega   betrokken is bij dit winningsplan.
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.401
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre>    De Zevenhof J    vergaderen    Zevenhoeksweg 6    4433 PE Zwiggelte    OPDRACHTBEVESTIGING telefo  zwiggelteddezevenhof.nl  Relatienummer 1003 Opdrachtnummer 157 www. dezevenhof.nl    Bij correspondentie bovenstaand kenmerk vermelden a.u.b.    KvK 04017863    Organisatie Provincie Drenthe BTW NL8&1 0123 149. Boi  Contactpersoon CC   Datum bijeenkomst 9 december 2016 Aanvang — 10.30 vur   Soort bijeenkomst Dagdeel-vergadering Vertrek 13.00 vur         Let op: standaard is uw gastheer/vrouw  30 min. voor de aanvangstijd aanwezi    Geboekt op 5 december 2016  Locatie bijeenkomst De Onderslagh  Contactpersoon tijdens bijeenkomst    Overzicht Aantal  Dagdeel | 5  Lunch 5  Dagdeel 2 n.v.t.    Totaal vergaderarrangement         Opmerking:   *Lunch wordt geserveerd aan de vergadertafel, in overleg geen soep.  In plaats van soep een ander warm hapje.   *Er wordt 1 flipover met voldoende papier en stiften klaargezet in de  vergaderruimte.    Het arrangement is inclusief:    e Onbeperkt koffie, cappuccino, espresso, warme chocolademelk en thee uit  uw koffiebar in de zaal   e Onbeperkt vers water   e Lekkernij bij aankomst   e Gebruik van extra sub-ruimte   es Gebruik van beamer, scherm, 2 flip-overs, stiften en geluidsinstallatie   e Gratis toegang tot internet (Wifi)    Genoemde prijzen zijn exclusief BTW en overige consumpties.  De factuur wordt na het verblijf per mail toegezonden met een betalingstermijn van 14 dagen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2016 13:48:36
F
rom  :  
T
o : "'
 
@leek.nl
S
ubject : FW: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies w inningsplan Westerveld: vrijdag 9 decem ber m et inloop vanaf 10.30 uur
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 @assen.nl
w
ebsite: 
w
ww.assen.nl
-----Oorspronkelijk bericht-----
V
a
V
erzonden: donderdag 8 december 2016 13:40
A
an: '    . @drenthe.nl>; '   ' . @middendrenthe.nl>;   @aaenhunze.nl>;   . @drenthe.nl>;
@
G emeenteNoordenveld.nl; 
@groningen.nl  @hunzeenaas.nl; @noorderzijlvest.nl;   @provincieG roningen.nl>;
@
provincieG roningen.nl  @tynaarlo.nl; @vechtstromen.nl; 
@wdodelta.nl
O
nderwerp: RE: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
U
rgentie: Hoog
D
ag allemaal,
O
pgelet: De locatie is gewijzigd!
I
n overleg met   besloten om de locatie van de bijeenkomst  morgen te wijzigen.
E
r hebben zich tot nu toe 5 personen opgegeven en die komen allen uit Noord Drenthe; de locatie in Zwiggelte is wat uit de richting.
D
us:   heeft voor ons een vergaderruimte geregeld in het gemeentehuis in V ries.
T
ot morgen vanaf 10:30 uur te V ries!
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
-
 
 @assen.nl
w
ebsite: 
w
ww.assen.nl
-----Oorspronkelijk bericht-----
V
@
drenthe.nl
] 
V
e
rzonden: dinsdag 6 december 2016 14:00
A
an: '   ' . @middendrenthe.nl>;   @aaenhunze.nl>;   @assen.nl>;   @drenthe.nl>;
@
G emeenteNoordenveld.nl; 
@groningen.nl; @hunzeenaas.nl; @noorderzijlvest.nl;   @provincieG roningen.nl>;
@
provincieG roningen.nl; @tynaarlo.nl; @vechtstromen.nl; 
@wdodelta.nl
O
nderwerp: Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
T
ot nu toe aangemeld:
 
, gemeente Assen
 
, gemeente Tynaarlo
 
T
ot nu toe afgemeld:
 
, waterschap Noorderzijlvest    gemeente Midden-Drenthe  , gemeente Noordenveld (Fijn dat je probeert je tekst wel te leveren !)  , provincie
G
roningen  , waterschap Drents Overijsselse Delta, omdat er gering belang is (Dank voor de G IS-bestanden van locaties en contouren Marthijn!)
 
b
etrekking heeft op hun gemeente. 
E
n   van waterschap Noorderzijlvest omdat zijn collega   betrokken is bij dit winningsplan.
16.402
</pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>Date : 2-1-2017 15:58:43
F
T
S
ubject : FW: Westerveld w inninqsplan en Vries-10 productie
A
ttachm ent : Verduidelijking Westerveld w inningsplan en Vries- 10 productie 
1
70472.pdf;Stoppen_opstarten_gasw inning_put_Vries_10.pdf;
H
oi   ,
 
J
ullie hebben de laatste brief van NAM vorige week ongetwijfeld ook al gezien. Ik zo-even pas. Geen nieuws.
E
nige aandachtspunt is de communicatie en dus dat dit tijdig op onze gemeentepagina’s komt, zoals Marco Out aangaf.
 
h
ttps://www.facebook.com/naminassen/
Met v riendelijke groet,
 
i
P
r
ojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 2 januari 2017 15:52
A
an:
 
Lambert, Co
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Westerveld winninqsplan en Vries-10 productie
 
D
ag Co,
 
B
ijgaand de schriftelijke reactie van de NAM na ons laatste overleg op 21 december jl. (tijdens de kerstborrel).
 
l
 
W
el zullen ze extra aandacht besteden aan communicatie ter verduidelijking op een tweetal infobijeenkomsten in Marsdijk (17 jan) en Loon (24 jan. en ook voor inwoners Balloo
e
n Taarlo).
De aankondiging daarvan stemt de NAM af via afdeling communicatie gemeente Assen met communicatie Aa en Hunze en Tynaarlo. Dat i.v.m. verschillende gemeentepagina’s.
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
DISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.403
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>                       en Zr -5 2016  sr EEn    NAM Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. Behar ‘ac    7 zmeentc  re 130 u              Aan: Uw ref. 2016-04538  Burgemeester Out, Burgemeester Thijsen.  Wethouder Lambert    Brief ref. EP201612207623    Datum: 23 december 2016    Betreft: Westerveld winningsplan en Vries-10 productie    Geachte Burgemeesters Out. Thijsen en Wethouder Lambert,    Op 30 november en 21 december 2016 hebben we gesproken over het winningsplan  Westerveld en de productiestart van de put Vries-10, aan Het Kleuvenveld te Assen. We  danken u dat u hiervoor tijd hebt genomen en we denken dat deze gesprekken en de  brieffemail-communicatie bijgedragen hebben aan de wederzijdse begripsvorming    In ons recente gesprek hebben we de volumes, zoals die vermeld worden door het  Staatstoezicht op de Mijnen in haar brief van 30 november 2016, verduidelijkt:    SodM geeft aan dat het vigerende winningsptan toestaat dat Vries-10 nog 113,3  miljoen m?° uit het Vries-Zuid gasveld mag produceren.    De prognose van het totale Vries-10 productievolume, zoals aangegeven in het  nieuwe winningsplan, is 379 miljoen m°. Het leeuwendeel van de productie van Vries-  10 zal hiermee onder het nieuwe winningsplan vallen.    Met betrekking tot de Seismische Risicoanalyse van het Ministerie van Economische  Zaken, deelt de Minister de conclusies van deze analyse zoals uitgevoerd door TNO/SodM  (het kleine velden onderzoek). De Minister concludeert dat “in afwachting van de  behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan, de  productie doorgang kan vinden’.    We vinden het vervelend dat de boodschap rond de productiestart van Vries-10 onbedoeld  verbonden is geraakt met de procedure rond het aangepaste winningsplan Westerveld.  Tijdens onze communicatie naar onze buren en andere belanghebbenden zullen we hier  ook specifieke aandacht aan schenken    De gasproductie in de velden rondom Assen voeren we veilig en verantwoord uit, net zoals  bij de andere 175 kleine gasvelden in Nederland.    We vertrouwen op een constructieve samenwerking en we blijven de komende tijd in  contact met alle betrokkenen om onze activiteiten toe te lichten.             Hoogachtend,    Schepersmaat 2 Postbus 28000 T +31 (01592 369111  9405 TA Assen 9400 HH Assen BTW NL-80131 5670 BOI wewews nam nl  Nederlandse Aardolie Maatschappij BV 1s satutar gevestigd te 's-Gravenhage Handelsweg ser no 04008869         </pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>                    Gemeente Assen  Gen rs  +—    KOPIE    Ingen: {ver ww  soon    Nederlandse Aardolie Maatsélfsppij aan Ne ee neel 33  oordersinge    Mevr. Behande! ar:  Postbus 28000 . Geena  9400 HH ASSEN Ons kenmerk 2016-04538               Datum 14 december 2016  Verzenddatum #4 //Z    Onderwerp Stoppen opstarten gaswinning put Vries-10    Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de  put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg van 30 november.    Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om op dit moment de productie te  starten uit put Vries-10. Uw besluit doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet  produceren uit de put Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u  eerder gemaild). Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van  advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.    Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.    In de brief van minister Kamp aan de 2° Kamer lezen wij het volgende:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM  in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning  uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke  vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin ís aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van  boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend  moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57).”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door u besloten is om  gas te gaan winnen. U heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is  voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). Hiermee  onderkent u dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm  heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al  vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude  Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn  geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers en  infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden  teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    In uw mail lezen wij het volgende:  “De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het  gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende    Pontes, Talent vin Lea tare Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9406 RA Assen 14 2592 info@assen nl NL28BNGH0285000497 deze brief het kenmerk en de  Stade ; eter et tnv Gemeente Assen datum vermelden?    hap  Noordersingel 33. 9401 JW Assen (0592) 366 595 www.assen ni    </pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre>    Semreente Assen  Oes kenmerk 2715-94538  Pagra? vand    Wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen.  In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse  geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 nict op te  starten.”    Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een  kans bestaat op bevingen en schades als gevolg van, onder andere, de winning uit put Vries-10.  Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd. dat er een adviesrecht wordt  toegepast in deze situaties.    Wij vinden nogmaals dat contorm de wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze  en eventueel beroep moet worden doorlopen.    Naar aanleiding van de mails heeft er ook telefonisch contact plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat u  ondanks toezeggingen en andere genoemde argumenten het genoemde proces niet wilt afwachten.  Wij betreuren dit in hoge mate.    Op 21 december staat een bestuurlijk overleg gepland waarin wij dit onderwerp verder met u zullen  bespreken.    Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Aa en Hunze en  Tynaarlo.    Met vriendelijke groet.  burgemeester en wethar              gemeentesecretaris    T    -J. Out T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>         Gemeente Assen         Port Betaald  Port Payé  Pays-Bas    POP ye                             Corien * Aaen Hu: |  FT TTT OO   Ne  |l ee 15 DEC 20%6   Al |   L ze ee TET TT   Behar ient   SA yoy MORE EER ee</pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre>Date : 4-7-2016 15:36:07
F
rom  :  
T
S
ubject : FW: w inningsplan gasw inning Assen Noord
Z
ie reactie Marco,
 
H
oe gaan we hierop reageren? Ik wilde eigenlijk toch door om de man meer tijd te geven.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
 0592 - 366 
M
 06-
E
  
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
Marco Out 
V
erzonden:
 
maandag 4 juli 2016 14:50
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: winningsplan gaswinning Assen Noord
 
H
allo i
 
M
et het naar achter schuiven van het winningsplan, ga ik er vanuit dat ook de contra expertise eerst van tafel is.
I
k denk dat het goed is om “over het principe van” overeenstemming te hebben voordat eea weer actueel wordt.
 
H
eb jij nog een reactie vanuit Tynaarlo en de provincie gehad?
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 30 juni 2016 11:05
A
an:
 
  
@
assen.nl
>
O
nderwerp:
 
winningsplan gaswinning Assen Noord
 
D
ag Marco,
 
V
orige week woensdag ontvingen we via de mail een vooraankondiging van EZ voor het adviesverzoek t.b.v. het winningsplan Westerveld (waar Assen Noord in valt). In deze
v
ooraankondiging zijn we uitgenodigd voor een specifieke sessie voor het Winningsplan Westerveld op 8 juli in het provinciehuis.  EZ belooft dat we deze week middels een brief
h
et winningsplan ontvangen (heb nog niks gezien) .
 
T
ermijn advies is erg krap
U
it navraag bij EZ blijkt dat dan ook de termijn ingaat voor het indienen van het advies.  Deze is gesteld op 8 weken. Vanwege de vakantieperiode is  de adviestermijndoor EZ 
o
pgerekt tot 5 september. Volgens EZ is deze adviestermijn vooraf afgestemd met de provincie en rekening is gehouden met GS-vergaderingen. EZ was vooralsnog niet van plan
d
e termijn op te rekken.
O
nze buurgemeenten Aa en Hunze, Noordenveld, Tynaarlo vinden deze termijn van 5 september niet acceptabel. Ook voor gemeente Assen wordt het ook lastig omdat ons
c
ollege ook 6 september pas weer bijeenkomt na het zomerreces.  De NAM heeft het plan al in februari naar EZ opgestuurd. Nu pas  worden de lokale overheden gevraagd in de
z
omerperiode een advies op te stellen. Onderlinge afstemming en raadplegen van college en raad wordt hiermee erg lastig.
 
G
a je akkoord om als lokale overheden gezamenlijk bij EZ  aan te dringen op verlenging van de adviestermijn i.v.m. de zomervakantie? Dit kan op ambtelijk niveau tijdens de
b
ijeenkomst op 8 juli. Mocht dit niet tot het gewenste resultaat leiden ( 2 weken extra ivm collegebesluit) kunnen we opschalen naar bestuurlijk niveau middels een brief.
 
C
ontra-expertise
Z
oals eerder afgesproken willen we het winningsplan inhoudelijk laten toetsen door een onafhankelijk adviseur. Deze heeft aangegeven binnen deze termijn het plan te kunnen
t
oetsten mits er voldoende informatie beschikbaar wordt gesteld. Hij heeft aangegeven welke informatie hij hiervoor nodig heeft. Als het winningsplan beschikbaar is zal hij het
p
lan hierop toetsen. Onze motivatie voor de contra-expertise is dat we onze inwoners laten zien dat we het maximale doen om invulling te geven aan onze adviesrol.
W
e hebben op ambtelijk niveau onze buurgemeenten en de provincie gevraagd of zij mee willen betalen aan de contraexpertise. Aa en Hunze wil niet meedoen omdat zij vinden
d
at dit niet een rol is van de gemeente. Van Tynaarlo en de provincie krijg ik pas volgende week bestuurlijke duidelijkheid. De kosten voor de contra-expertise van dit
w
inningsplan bedragen ongeveer €15.000,--
 
   
W
il je je collega bestuurders (Marcel Tijssen, Co Lambert, Tjisse Stelpstra)  benaderen mee te doen met de contraexpertise? Het is wat raar wanneer niet alle bestuursorganen
m
eebetalen aan de contraexpertise. Dit geeft een verkeerd signaal aan haar inwoners.
 
 
Met vriendelijke groeten,
16.404
</pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre> 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06
E  l @assen.nl
website: www.assen.nl
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>Date : 7-1-2019 15:10:14
F
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld 
A
ttachm ent : im age001.jpg;
t
kn
 
V
an:
 
Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld [mailto:Bestuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl] 
V
erzonden:
 
woensdag 2 januari 2019 16:09
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
RE: Winningsplan Westerveld
 
G
eachte heer Out,
 
I
n reactie op onderstaande e-mail laat ik u namens burgemeester Klaas Smid weten dat hij zich in uw v oorstel kan v inden.
I
k v ertrouw erop u hiermee v oldoende te hebben geïnformeerd.
 
M
et v riendelijke groet,
 
 
b
e
stuurssecretaresse
G
emeente Noordenveld
B
edrijfsvoering
P
ostbus 109
t
9
300 AC RODEN
b
estuurssecretariaat@ gemeentenoordenveld.nl
w w w .gemeentenoordenveld.nl
 
V
a
n:
 
  
@
assen.nl
> 
V
e
rzonden:
 
donderdag 27 december 2018 11:26
A
an:
 
Bestuurssecretariaat Gemeente Noordenveld <
B
estuurssecretariaat@GemeenteNoordenveld.nl
>; 'Gemeente Midden-Drenthe' <
b
e
stuurssecretariaat@middendrenthe.nl
>;
'
.
@leek.nl
. @
noorderijlvest.nl
>; ' .
. @
noorderzijlvest.nl
.
i
@
drenthe.nl
   
@
aae
nhunze.nl
>; 'bestuur@tynaarlo.nl' <
b
estuur@tynaarlo.nl
>
C
C:
 
.
@leek.nl
@
assen.nl
@
as
sen.nl
i
@assen.nl
. i
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld MS
 
 
A
an de bestuurders die betrokken waren bij het Winningsplan Westerveld, 
 
O
p 29 november jl. is er een bestuurlijk overleg geweest over het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld. Een van de afspraken die is gemaakt, is dat er een
g
espreksagenda zou worden gemaakt voor het voeren van het gesprek met de NAM en EZK. Dit gesprek zou vooral moeten gaan over een goede schaderegeling en het plaatsen
v
an meer trillingsmeters. Inmiddels is er duidelijk dat de Tcbb aan de Minister van EZK gaat adviseren om een schadeprotocol te maken dat wat betreft resultaat en bewijsvoering
o
vereenkomt met het protocol voor Groningen. Over dit advies is al uitvoerig overlegd met betrokken partijen en het lijkt er op dat er bij alle partijen draagvlak is. Dit protocol
w
ordt bij wet vastgesteld. Vooruitlopend hierop, is het de bedoeling dat er een interim regeling komt die vrij snel operationeel is. Over het schadeprotocol is al een paar keer
g
esproken met een aantal (Noord) Drentse bestuurders en ambtenaren. Overigens is de strekking van het advies nog niet door de Tcbb of minister gecommuniceerd met de
T
weede Kamer of de media.
 
D
e NAM is verder bezig om te kijken wat de mogelijkheden zijn om bij kleine velden meer trillingsmeters te plaatsen. Ze pakken dat nu op bij De Wijk. Op basis hiervan kan er ook
w
orden gekeken naar het plaatsen van meer meters binnen het gebied van het Winningsplan Westerveld. Dit is informatie die vertrouwelijk is gedeeld door de NAM en kan nog
n
iet verder worden gecommuniceerd.
 
G
elet op deze positieve ontwikkelingen, stellen wij voor om geen gespreksagenda meer op te stellen. Wel lijkt het verstandig om begin volgend jaar een bestuurlijk gesprek te
v
oeren met de NAM en EZK. Doel van het gesprek zal dan vooral zijn, om de processen die ingang zijn gezet te bespreken. Is het een voorstel dat de heren Stelpstra, Thijsen en ik
g
ezamenlijk dat gesprek voeren, om vervolgens de uitkomsten van dat gesprek met jullie te delen? Graag hoor ik jullie reactie.
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
T
his email was scanned by Gemeente Noordenveld ...
16.405
</pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre>Date : 7-1-2019 15:08:30
F
T
o :   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld
A
ttachm ent : im age001.png;
t
kn
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 4 januari 2019 9:21
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld
 
 
 
V
an:
 
i
l @noorderzijlvest.nl
] 
V
e
rzonden:
 
woensdag 2 januari 2019 10:18
A
an:
 
 
 
@
assen.nl
>
C
C:
 
  
i
@noorderzijlvest.nl
@
noorderzijlvest.nl
l
@noorderzijlvest.nl
.
@noorderzijlvest.nl
>
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld
 
G
eachte heer Out,
 
M
et dank voor uw bericht meld ik namens onze betrokken bestuurders dat dit akkoord is.
 
M
et vriendelijke groet,
 
i  
Di
rectie- en bestuurssecretariaat
Stedumermaar 1, 9735 AC Groningen
Postbus 18, 9700 AA Groningen
 
ü
 
SAVE  PAPE R  - TH IN K  B E FOR E  YOU  PR IN T
 
Van:
   
Verzonden:
 donderdag 27 december 2018 11:26
Aan:
 'Gemeente Noordenveld' <
bestuurssecretariaat@gemeentenoordenveld.nl
>; 'Gemeente Midden-Drenthe' <
bestuurssecretariaat@middendrenthe.nl
>; 
.
@leek.nl
. @
noorderijlvest.nl
.
@
noorderzijlvest.nl
>; 's. i
i
@drenthe.nl
a
aenhunze.nl
>; 'bestuur@tynaarlo.nl' <
b
estuur@tynaarlo.nl
>
C
C
:
 
.
@leek.nl
@
as
sen.nl
@
as
sen.nl
i
@assen.nl
. i @assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Winningsplan Westerveld
A
an de bestuurders die betrokken waren bij het Winningsplan Westerveld, 
O
p 29 november jl. is er een bestuurlijk overleg geweest over het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld. Een van de afspraken die is gemaakt, is dat er een
g
espreksagenda zou worden gemaakt voor het voeren van het gesprek met de NAM en EZK. Dit gesprek zou vooral moeten gaan over een goede schaderegeling en het plaatsen
v
an meer trillingsmeters. Inmiddels is er duidelijk dat de Tcbb aan de Minister van EZK gaat adviseren om een schadeprotocol te maken dat wat betreft resultaat en bewijsvoering
o
vereenkomt met het protocol voor Groningen. Over dit advies is al uitvoerig overlegd met betrokken partijen en het lijkt er op dat er bij alle partijen draagvlak is. Dit protocol
w
ordt bij wet vastgesteld. Vooruitlopend hierop, is het de bedoeling dat er een interim regeling komt die vrij snel operationeel is. Over het schadeprotocol is al een paar keer
g
esproken met een aantal (Noord) Drentse bestuurders en ambtenaren. Overigens is de strekking van het advies nog niet door de Tcbb of minister gecommuniceerd met de
T
weede Kamer of de media.
 
 
 
 
  
 
G
elet op deze positieve ontwikkelingen, stellen wij voor om geen gespreksagenda meer op te stellen. Wel lijkt het verstandig om begin volgend jaar een bestuurlijk gesprek te
v
oeren met de NAM en EZK. Doel van het gesprek zal dan vooral zijn, om de processen die ingang zijn gezet te bespreken. Is het een voorstel dat de heren Stelpstra, Thijsen en ik
g
ezamenlijk dat gesprek voeren, om vervolgens de uitkomsten van dat gesprek met jullie te delen? Graag hoor ik jullie reactie.
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.406
</pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>    aterschap NOORDERZIJLVEST  nn,    </pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre>Date : 11-2-2017 17:12:10
F
T
C
@
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;
G
eachte heer ,
N
og geen reactie ontvangen.
M
ogelijk is het beter dat u een paar data voorstelt.
V
riendelijke groet
 
i
Van:
 
V
erzonden:
 
woensdag 1 februari 2017 09:32
A
an:
 
@assen.nl
C
C:
 
   
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer ,
O
p 9 of 16 februari zou mogelijk zijn.
D
eze dagen staan volledig open voor ons.
V
riendelijke groet
 
i
Van:
 
i
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 08:45
A
an:
 
' @hotmail.com'
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer l i ,
 
G
raag gaan wij, samen met onze collega’s van de gemeente Tynaarlo en Aa en Hunze, met u in gesprek.
 
Z
oals u weet hebben we deze week advies uitgebracht aan de minister van EZ op het winningsplan Westerveld. Dit advies is gezamenlijk tot stand gekomen. Het advies is bij deze
m
ail 
g
evoegd.
I
n het rapport adviseren we in hfst 11 de minister de NAM te verplichten een risicobeheersysteem op te stellen inclusief een meet en regelprotocol.
H
et stuk over de betrouwbaarheid van verschillende meetmethoden dat u ons heeft gestuurd lijkt ons de moeite waard om nader te beschouwen.
W
e stellen daarom voor op ambtelijk niveau een gesprek aan te gaan met als doel aan te horen wat uw platform de gemeente en/of haar inwoners op dit vlak te bieden heeft.
 
K
unt u mij een aantal data doorgeven waarop u kunt? Dan leg ik deze aan mijn collega’s van Aa en Hunze en Tynaarlo voor en kunnen we een datum prikken.
 
W
ilt u naar Assen komen of komen we bij u op bezoek?  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
a
n:
 
m
ailto:
 
]
 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
i
l . @hetnet.nl
@
g
mail.com
>
On
derwerp:
 Winningsplan Westerveld/Assen
 
Gemeemte Assen,
t.a.v. de Burgemeester,
de weled. heer Marco Out
per e-mail.
 
 
Geachte heer Out,
 
Bij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
Mede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
Hunze, van nut kunnen zijn.
 
16.407
</pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
.
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre>Date : 1-3-2018 15:54:09
F
T
o : "'   @tynaarlo.nl, "'   @aaenhunze.nl
C
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
D
ag  
 
Z
ie onderstaande vraag van platform OMEM.
H
ebben jullie een soortgelijke vraag van hun gehad?
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsspecialist gemeente Assen
 
 
-
 
W
ebsite: www@assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 1 maart 2018 14:11
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <Bestuurssecretariaat@assen.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Re: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
H
et College van B&W gemeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer M. Out,
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
N
aar aanleiding van de onderstaande mail van ruim een jaar geleden hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa-en-Hunze, met adviezen vanuit het Kennisplatform
O
MEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw, gezamenlijk een stevig onderbouwde zienswijze ingediend bij Economische Zeken inzake de gaswinning binnen deze
g
emeenten.
 
W
ij zijn nu ruim een jaar verder en de ontwikkelingen m.b.t. de gaswinning volgen elkaar snel op.
O
ok in Drenthe neemt het bewustzijn toe, maar ontbreekt het nog aan nuttige kennis.
 
B
ij deze wil ik u vragen of de gemeente bereid is een locatie te faciliteren waar OMEM een voorlichtend en inzicht gevend symposium zou kunnen houden inzake een
a
antal aspecten van de gaswinning: bouwkundige aspecten en risico's, procedurele aspecten, de ondergrond, meten van effecten.
 
E
r zijn geen kosten voor sprekers aan de orde, en wordt voor gewaakt dat de sprekers vanuit hun onafhankelijke deskundigheid hun voordrachten houden.
 
G
raag vernemen wij of de gemeente bereid is een dergelijke locatie te faciliteren.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend,
 
d
O
MEM
 
V
an:
 
@
hotmail.com
>
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 13:33
A
an:
 
b
estuurssecretariaat@assen.nl
CC:
 
   
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
16.408
</pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre>Date : 1-3-2018 15:52:02
F
T
C
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
,
 i ,
 
Z
ie onderstaand verzoek van OMEM. Is ook gericht aan bestuurssecretariaat dus komt ook bij Marco terecht.
 
 
 i  i       i        i i        l  
 
 
l
 i          .
 
i               
l
      
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsspecialist gemeente Assen
 
 
 
-
W
ebsite: www@assen.nl
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 1 maart 2018 14:11
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <Bestuurssecretariaat@assen.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Re: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
H
et College van B&W gemeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer M. Out,
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
N
aar aanleiding van de onderstaande mail van ruim een jaar geleden hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa-en-Hunze, met adviezen vanuit het Kennisplatform
O
MEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw, gezamenlijk een stevig onderbouwde zienswijze ingediend bij Economische Zeken inzake de gaswinning binnen deze
g
emeenten.
 
W
ij zijn nu ruim een jaar verder en de ontwikkelingen m.b.t. de gaswinning volgen elkaar snel op.
O
ok in Drenthe neemt het bewustzijn toe, maar ontbreekt het nog aan nuttige kennis.
 
B
ij deze wil ik u vragen of de gemeente bereid is een locatie te faciliteren waar OMEM een voorlichtend en inzicht gevend symposium zou kunnen houden inzake een
a
antal aspecten van de gaswinning: bouwkundige aspecten en risico's, procedurele aspecten, de ondergrond, meten van effecten.
 
E
r zijn geen kosten voor sprekers aan de orde, en wordt voor gewaakt dat de sprekers vanuit hun onafhankelijke deskundigheid hun voordrachten houden.
 
G
raag vernemen wij of de gemeente bereid is een dergelijke locatie te faciliteren.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend,
 
d
O
MEM
 
V
an:
 
@
hotmail.com
>
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 13:33
A
an:
 
b
estuurssecretariaat@assen.nl
CC:
 
   
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
16.409
</pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2017 10:32:27
F
T
C
@
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;
G
eachte heer 
O
p 9 of 16 februari zou mogelijk zijn.
D
eze dagen staan volledig open voor ons.
V
riendelijke groet
 
i
Van:
 
i
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 08:45
A
an:
 
@hotmail.com'
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer l i
 
G
raag gaan wij, samen met onze collega’s van de gemeente Tynaarlo en Aa en Hunze, met u in gesprek.
 
Z
oals u weet hebben we deze week advies uitgebracht aan de minister van EZ op het winningsplan Westerveld. Dit advies is gezamenlijk tot stand gekomen. Het advies is bij deze
m
ail 
g
evoegd.
 
    i     i       i
   l  l     l l.
 
   
  il  
      l         
W
e stellen daarom voor op ambtelijk niveau een gesprek aan te gaan met als doel aan te horen wat uw platform de gemeente en/of haar inwoners op dit vlak te bieden heeft.
 
K
unt u mij een aantal data doorgeven waarop u kunt? Dan leg ik deze aan mijn collega’s van Aa en Hunze en Tynaarlo voor en kunnen we een datum prikken.
 
W
ilt u naar Assen komen of komen we bij u op bezoek?  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
an:
 
m
ailto:
 
]
 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
CC:
   
il
@
hetnet.nl
@
g
mail.com
>
O
n
derwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeemte Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.410
</pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 437 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 437 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 438 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 438 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 439 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 439 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 440 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 440 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 441 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 441 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 442 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 442 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 443 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 443 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 444 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 444 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 445 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 445 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 446 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 446 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 447 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 447 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 448 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2017 10:32:27
F
T
C
@
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;
G
eachte heer ,
O
p 9 of 16 februari zou mogelijk zijn.
D
eze dagen staan volledig open voor ons.
V
riendelijke groet
 
i
Van:
 
i
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 08:45
A
an:
 
' @hotmail.com'
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer l i ,
 
G
raag gaan wij, samen met onze collega’s van de gemeente Tynaarlo en Aa en Hunze, met u in gesprek.
 
Z
oals u weet hebben we deze week advies uitgebracht aan de minister van EZ op het winningsplan Westerveld. Dit advies is gezamenlijk tot stand gekomen. Het advies is bij deze
m
ail 
g
evoegd.
I
n het rapport adviseren we in hfst 11 de minister de NAM te verplichten een risicobeheersysteem op te stellen inclusief een meet en regelprotocol.
 
   
  il  
      l         
 
ll              l      l        i  l    .
 
K
unt u mij een aantal data doorgeven waarop u kunt? Dan leg ik deze aan mijn collega’s van Aa en Hunze en Tynaarlo voor en kunnen we een datum prikken.
 
W
ilt u naar Assen komen of komen we bij u op bezoek?  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
an:
 
m
ailto:
 
]
 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
CC:
   
il
@
hetnet.nl
@
g
mail.com
>
O
n
derwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeemte Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.411
</pre>

====================================================================== Einde pagina 448 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 449 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 449 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 450 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 450 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 451 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 451 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 452 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 452 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 453 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 453 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 454 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 454 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 455 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 455 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 456 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 456 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 457 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 457 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 458 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 458 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 459 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 459 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 460 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 460 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 461 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 461 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 462 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 462 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 463 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 463 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 464 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 464 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 465 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 465 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 466 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 466 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 467 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 467 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 468 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 468 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 469 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 469 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 470 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 470 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 471 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 471 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 472 ======================================================================

<pre>Date : 26-1-2017 10:26:38
F
T
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;
G
eachte heer 
I
k hoop binnen zeer afzienbare tijd met een voorstel voor een aantal data te komen.
O
nze deskundige vanuit de winning-technische kant moet nog reageren.
Z
ou het zinnig zijn als de gemeente Westerveld ook mee aanschuift? Dit mede vanwege Wapse en Vermillion. Ik ken deze oliemaatschappij vanuit Zuid-Holland,
A
lblasserwaard.
V
riendelijke groet,
 
i
Van:
 
i
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 08:45
A
an:
 
' @hotmail.com'
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer l i
 
G
raag gaan wij, samen met onze collega’s van de gemeente Tynaarlo en Aa en Hunze, met u in gesprek.
 
Z
oals u weet hebben we deze week advies uitgebracht aan de minister van EZ op het winningsplan Westerveld. Dit advies is gezamenlijk tot stand gekomen. Het advies is bij deze
m
ail 
g
evoegd.
I
n het rapport adviseren we in hfst 11 de minister de NAM te verplichten een risicobeheersysteem op te stellen inclusief een meet en regelprotocol.
 
   
  il  
      l         .
 
ll              l      l        i  l    
 
K
unt u mij een aantal data doorgeven waarop u kunt? Dan leg ik deze aan mijn collega’s van Aa en Hunze en Tynaarlo voor en kunnen we een datum prikken.
 
W
ilt u naar Assen komen of komen we bij u op bezoek?  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
an
 
m
ailto:
 
]
 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C:
 
  
i
l
@
hetnet.nl
@
g
mail.com
>
O
n
derwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeemte Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.412
</pre>

====================================================================== Einde pagina 472 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 473 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 473 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 474 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 474 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 475 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 475 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 476 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 476 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 477 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 477 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 478 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 478 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 479 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 479 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 480 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 480 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 481 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 481 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 482 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 482 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 483 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 483 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 484 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 484 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 485 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 485 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 486 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 486 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 487 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 487 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 488 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 488 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 489 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 489 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 490 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 490 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 491 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 491 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 492 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 492 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 493 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 493 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 494 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 494 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 495 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 495 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 496 ======================================================================

<pre>Date : 26-1-2017 10:26:38
F
T
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : definitief advies w inningsplan Westerveld .pdf;
G
eachte heer ,
I
k hoop binnen zeer afzienbare tijd met een voorstel voor een aantal data te komen.
O
nze deskundige vanuit de winning-technische kant moet nog reageren.
Z
ou het zinnig zijn als de gemeente Westerveld ook mee aanschuift? Dit mede vanwege Wapse en Vermillion. Ik ken deze oliemaatschappij vanuit Zuid-Holland,
A
lblasserwaard.
V
riendelijke groet,
 
i
Van:
 
i
V
erzonden:
 
donderdag 19 januari 2017 08:45
A
an:
 
' @hotmail.com'
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
eachte heer l i ,
 
G
raag gaan wij, samen met onze collega’s van de gemeente Tynaarlo en Aa en Hunze, met u in gesprek.
 
Z
oals u weet hebben we deze week advies uitgebracht aan de minister van EZ op het winningsplan Westerveld. Dit advies is gezamenlijk tot stand gekomen. Het advies is bij deze
m
ail 
g
evoegd.
I
n het rapport adviseren we in hfst 11 de minister de NAM te verplichten een risicobeheersysteem op te stellen inclusief een meet en regelprotocol.
 
   
  il  
      l         .
 
ll              l      l        i  l    
 
K
unt u mij een aantal data doorgeven waarop u kunt? Dan leg ik deze aan mijn collega’s van Aa en Hunze en Tynaarlo voor en kunnen we een datum prikken.
 
W
ilt u naar Assen komen of komen we bij u op bezoek?  
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
 
V
an:
 
m
ailto:
 
]
 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
i
l
@hetnet.nl
@
gmail.com
>
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeemte Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.413
</pre>

====================================================================== Einde pagina 496 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 497 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 497 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 498 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPL AN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 498 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 499 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 499 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 500 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geva l “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burge rs. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 500 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 501 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico ’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wi j 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een ri sicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 501 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 502 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 502 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 503 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorlig t; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 503 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 504 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 504 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 505 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 505 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 506 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 506 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 507 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet make n tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 507 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 508 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 508 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 509 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 509 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 510 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 510 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 511 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. K an NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 511 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 512 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2) . Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 512 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 513 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 513 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 514 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 514 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 515 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspr aak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voo rwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 515 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 516 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan N AM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 516 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 517 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 517 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 518 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 518 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 519 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 519 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 520 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2017 19:18:45
F
T
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : Winningsplan Westerveld TE, HG.docx;
H
K
en jij dit? Morgen maar even overleg.
G
roet,
 
V
erzonden met mijn Windows Phone
V
an: 
 
Verzonden: 
​
1
6-​1-​2017 15:04
A
an: 
i
 
 
 
O
nderwerp: 
F
W
: Winningsplan Westerveld/Assen
B
este   
 
G
raag jullie aandacht voor dit aanbod. Wat het aanbod precies is, is mij niet helder.
H
oor graag jullie mening en een afdoeningsvoorstel.
 
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
 
 
V
an:
 
Bestuurssecretariaat 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 16:17
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
 
V
an:
 
i
l @hotmail.com
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
i
l
@hetnet.nl
@
gmail.com
>
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
G
emeemte Assen,
t.a.v. de Burgemeester,
de weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.414
</pre>

====================================================================== Einde pagina 520 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 521 ======================================================================

<pre>  OMEM  
Het College van B&W gemeente Assen,  
t.a.v. de burgemeester, de weled. heer M. Out,  
per  e-mail.  
 
Kloosterburen/Middelstum, 13 januari 2017.  
 
 
Geachte heer Out,  
 
Gelet op het  in het oorspronkelijke Winningsplan -Assen (met inbegrip van Westerveld) vermelde   
risico van een sterkte van “trillingen” van M 3,9 Richter, en gelet op de twijfels inzake de  
metingsmethodiek  van het KNMI  zou een gesprek met het Kennisplatform OMEM, On afhankelijk  
Meten Effecten Mijnbouw, mogelijk zeer van nut kunnen zijn.  
 
Tevens kunnen dan ook mogelijke opties aangedragen worden om alsnog het gewijzigde  
Winningsplan Westerveld aan te vechten.  
 
Voor de goede orde: de beving van Huizinge, 16 augustus 2 012, had een sterkte van M 3,6 Richter, en  
kan derhalve geen trilling meer genoemd worden.  
 
De krachten, gemeten met trilling smeters en uitgedrukt in PGA, zijn bovendien ook bij kleinere  
bevingen groter dan wordt meegenomen en zijn niet congruent met de s terkte, uitgedrukt in  
Magnitudes. Een voorbeeld hiervan is:  
Bij de beving van Hellum d.d. 30 september 2015 ( M = 3.1 ) was sprake van een PGA van 0,11142.  
Bij de beving van Froombosch d.d. 25 febr. 2016  (M = 2.4) was sprake van een PGA van  0,06207  
Bij de be ving van Huizinge d.d. 16 augustus 2012 ( M = 3.6 ) was sprake van een PGA van  0,085  
 
Dat kleinere velden ook zwaardere bevingen kunnen produceren mag blijken uit de recente beving  
nabij Annen, officieel M 2,4 Richter, maar mogelijk zwaarder. Aldaar wordt met specifieke technieken  
extra gas gewonnen. Deze beving werd tot in Veendam geregi streerd met een tiltmeter, een   
nauwkeurige meettechniek waarvan KNMI en NAM  geen gebruik maken. Roswinkel produceerde  
bevingen tot en met  M 3,4 Richter, en dit veld werkt 10 jaar na het stopzetten van de productie in  
2005 nog steeds na.  
 
Met vriendel ijke groet,  
Hoogachtend,  
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 521 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 522 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2017 15:12:14
F
rom  :  
T
o : "'   @aaenhunze.nl, "   @tynaarlo.nl
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : Winningsplan Westerveld TE, HG.docx;
Z
ijn jullie ook benaderd door dit platform?
 
(
K
ennisplatform OMEM)
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
maandag 16 januari 2017 15:04
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
B
este   ,
 
G
raag jullie aandacht voor dit aanbod. Wat het aanbod precies is, is mij niet helder.
H
oor graag jullie mening en een afdoeningsvoorstel.
 
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
 
 
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
 
 
V
an:
 
Bestuurssecretariaat 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 16:17
A
an:
 
  
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
 
V
an:
 
i
l @hotmail.com
] 
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 14:34
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
i
l
@hetnet.nl
@
gmail.com
>
On
derwerp:
 Winningsplan Westerveld/Assen
 
Gemeemte Assen,
t.a.v. de Burgemeester,
de weled. heer Marco Out
per e-mail.
 
 
Geachte heer Out,
 
Bij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
Mede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
Hunze, van nut kunnen zijn.
 
Met vriendelijke groet,
hoogachtend namens OMEM
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.415
</pre>

====================================================================== Einde pagina 522 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 523 ======================================================================

<pre>  OMEM  
Het College van B&W gemeente Assen,  
t.a.v. de burgemeester, de weled. heer M. Out,  
per  e-mail.  
 
Kloosterburen/Middelstum, 13 januari 2017.  
 
 
Geachte heer Out,  
 
Gelet op het  in het oorspronkelijke Winningsplan -Assen (met inbegrip van Westerveld) vermelde   
risico van een sterkte van “trillingen” van M 3,9 Richter, en gelet op de twijfels inzake de  
metingsmethodiek  van het KNMI  zou een gesprek met het Kennisplatform OMEM, On afhankelijk  
Meten Effecten Mijnbouw, mogelijk zeer van nut kunnen zijn.  
 
Tevens kunnen dan ook mogelijke opties aangedragen worden om alsnog het gewijzigde  
Winningsplan Westerveld aan te vechten.  
 
Voor de goede orde: de beving van Huizinge, 16 augustus 2 012, had een sterkte van M 3,6 Richter, en  
kan derhalve geen trilling meer genoemd worden.  
 
De krachten, gemeten met trilling smeters en uitgedrukt in PGA, zijn bovendien ook bij kleinere  
bevingen groter dan wordt meegenomen en zijn niet congruent met de s terkte, uitgedrukt in  
Magnitudes. Een voorbeeld hiervan is:  
Bij de beving van Hellum d.d. 30 september 2015 ( M = 3.1 ) was sprake van een PGA van 0,11142.  
Bij de beving van Froombosch d.d. 25 febr. 2016  (M = 2.4) was sprake van een PGA van  0,06207  
Bij de be ving van Huizinge d.d. 16 augustus 2012 ( M = 3.6 ) was sprake van een PGA van  0,085  
 
Dat kleinere velden ook zwaardere bevingen kunnen produceren mag blijken uit de recente beving  
nabij Annen, officieel M 2,4 Richter, maar mogelijk zwaarder. Aldaar wordt met specifieke technieken  
extra gas gewonnen. Deze beving werd tot in Veendam geregi streerd met een tiltmeter, een   
nauwkeurige meettechniek waarvan KNMI en NAM  geen gebruik maken. Roswinkel produceerde  
bevingen tot en met  M 3,4 Richter, en dit veld werkt 10 jaar na het stopzetten van de productie in  
2005 nog steeds na.  
 
Met vriendel ijke groet,  
Hoogachtend,  
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 523 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 524 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2017 15:04:17
To : "   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
Attachm ent : Winningsplan Westerveld TE, HG.docx;
Beste   
 
Graag jullie aandacht voor dit aanbod. Wat het aanbod precies is, is mij niet helder.
Hoor graag jullie mening en een afdoeningsvoorstel.
 
 
Vriendelijke groet,
 
Marco L.J. Out
Burgemeester van Assen
 
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon: 14 0592
bestuurssecretariaat: 0592 366572
 
Bezoekadres:
Noordersingel 33
9401 JW Assen
 
 
 
Van:
 Bestuurssecretariaat 
Verzonden:
 vrijdag 13 januari 2017 16:17
Aan:
Onderwerp:
 FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
 
Van:
il @hotmail.com
] 
Verzonden:
 vrijdag 13 januari 2017 14:34
Aan:
 Bestuurssecretariaat <
Bestuurssecretariaat@assen.nl
>
CC:
 
  
il . @hetnet.nl
@gmail.com
>
Onderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
 
Gemeemte Assen,
t.a.v. de Burgemeester,
de weled. heer Marco Out
per e-mail.
 
 
Geachte heer Out,
 
Bij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
Mede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
Hunze, van nut kunnen zijn.
 
Met vriendelijke groet,
hoogachtend namens OMEM
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.416
</pre>

====================================================================== Einde pagina 524 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 525 ======================================================================

<pre>  OMEM  
Het College van B&W gemeente Assen,  
t.a.v. de burgemeester, de weled. heer M. Out,  
per  e-mail.  
 
Kloosterburen/Middelstum, 13 januari 2017.  
 
 
Geachte heer Out,  
 
Gelet op het  in het oorspronkelijke Winningsplan -Assen (met inbegrip van Westerveld) vermelde   
risico van een sterkte van “trillingen” van M 3,9 Richter, en gelet op de twijfels inzake de  
metingsmethodiek  van het KNMI  zou een gesprek met het Kennisplatform OMEM, On afhankelijk  
Meten Effecten Mijnbouw, mogelijk zeer van nut kunnen zijn.  
 
Tevens kunnen dan ook mogelijke opties aangedragen worden om alsnog het gewijzigde  
Winningsplan Westerveld aan te vechten.  
 
Voor de goede orde: de beving van Huizinge, 16 augustus 2 012, had een sterkte van M 3,6 Richter, en  
kan derhalve geen trilling meer genoemd worden.  
 
De krachten, gemeten met trilling smeters en uitgedrukt in PGA, zijn bovendien ook bij kleinere  
bevingen groter dan wordt meegenomen en zijn niet congruent met de s terkte, uitgedrukt in  
Magnitudes. Een voorbeeld hiervan is:  
Bij de beving van Hellum d.d. 30 september 2015 ( M = 3.1 ) was sprake van een PGA van 0,11142.  
Bij de beving van Froombosch d.d. 25 febr. 2016  (M = 2.4) was sprake van een PGA van  0,06207  
Bij de be ving van Huizinge d.d. 16 augustus 2012 ( M = 3.6 ) was sprake van een PGA van  0,085  
 
Dat kleinere velden ook zwaardere bevingen kunnen produceren mag blijken uit de recente beving  
nabij Annen, officieel M 2,4 Richter, maar mogelijk zwaarder. Aldaar wordt met specifieke technieken  
extra gas gewonnen. Deze beving werd tot in Veendam geregi streerd met een tiltmeter, een   
nauwkeurige meettechniek waarvan KNMI en NAM  geen gebruik maken. Roswinkel produceerde  
bevingen tot en met  M 3,4 Richter, en dit veld werkt 10 jaar na het stopzetten van de productie in  
2005 nog steeds na.  
 
Met vriendel ijke groet,  
Hoogachtend,  
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 525 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 526 ======================================================================

<pre>Date : 19-3-2018 14:57:17
F
T
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
t
kn
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
maandag 19 maart 2018 14:32
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
H
allo ,
 
Z
ou jij van de bestuurssecretariaat-box richting de heer  willen reageren met als strekking het volgende bericht?
 
H
artelijk bedankt voor uw aanbod. Ik heb binnenkort een overleg met de collega bestuurders in Noord-Drenthe. In dit overleg zullen wij uw aanbod bespreken.  Na dit overleg zoeken
w
ij contact met u.
 
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
 
 
 
 
V
an:
 
Bestuurssecretariaat 
V
erzonden:
 
donderdag 1 maart 2018 16:10
A
an:
 
  
.
@assen.nl
>
C
C
:
 
l
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
V
an:
 
i
l @hotmail.com
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 1 maart 2018 14:11
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
.
@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Re: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
H
et College van B&W gemeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer M. Out,
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
N
aar aanleiding van de onderstaande mail van ruim een jaar geleden hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa-en-Hunze, met adviezen vanuit het Kennisplatform
O
MEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw, gezamenlijk een stevig onderbouwde zienswijze ingediend bij Economische Zeken inzake de gaswinning binnen deze
g
emeenten.
 
W
ij zijn nu ruim een jaar verder en de ontwikkelingen m.b.t. de gaswinning volgen elkaar snel op.
O
ok in Drenthe neemt het bewustzijn toe, maar ontbreekt het nog aan nuttige kennis.
 
B
ij deze wil ik u vragen of de gemeente bereid is een locatie te faciliteren waar OMEM een voorlichtend en inzicht gevend symposium zou kunnen houden inzake een
a
antal aspecten van de gaswinning: bouwkundige aspecten en risico's, procedurele aspecten, de ondergrond, meten van effecten.
 
E
r zijn geen kosten voor sprekers aan de orde, en wordt voor gewaakt dat de sprekers vanuit hun onafhankelijke deskundigheid hun voordrachten houden.
 
G
raag vernemen wij of de gemeente bereid is een dergelijke locatie te faciliteren.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend,
 
d
O
MEM
 
V
an:
 
@
hotmail.com
>
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 13:33
A
an:
 
b
estuurssecretariaat@assen.nl
CC:
  
  
Onderwerp:
 Winningsplan Westerveld/Assen
16.417
</pre>

====================================================================== Einde pagina 526 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 527 ======================================================================

<pre> 
G
emeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
d
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 527 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 528 ======================================================================

<pre>Date : 14-11-2018 15:48:19
F
T
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld
A
ttachm ent : im age002.jpg;
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 i i  
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 13 november 2018 15:03
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld
 
H
allo collega’s,
 
D
e komende tijd zullen wij het traject ingaan v oor het al dan niet instellen v an beroep tegen het instemmingsbesluit. Ik zal dit inhoudelijk niet meer doen v anuit 
N
oordenv eld. Mijn collega 
 
gaat dit doen. Ik heb hem cc bij deze mail opgenomen.
 
M
et v riendelijke groet,
 
 
m
edewerker ruim telijke ordening
G
emeente Noordenveld
B
eleid en R ealisatie
P
ostbus 109
t
el.  
9
300 AC RODEN
.
@ GemeenteNoordenveld.nl
w w w .gemeentenoordenveld.nl
 
 
T
h
is email was scanned by Bitdefender
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.418
</pre>

====================================================================== Einde pagina 528 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 529 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 529 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 530 ======================================================================

<pre>Date : 15-6-2015 13:31:17
Subject : FW: Winningsvergunning
Attachm ent : NLOG_FieldAsset_8543_Winningsplan_Westerveld_-_actualisering_decem ber_2013.pdf;im age003.jpg;im age002.png;
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: 
- l shell.com
Verzonden: 
​4-​6-​2015 16:03
Aan: 
 i
Onderwerp: 
RE: Winningsvergunning
Dag
 
Dit is het betreffende, meest recente, winningsplan uit december 2013. Je moet er even doorheen om te kijken wat relevant is. Ik hoor het graag wanneer je meer informatie
nodig hebt.
Het veld Vries wordt in ieder geval vanaf 1968 door ons geproduceerd.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
E . - l @shell.com
.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
 
Sent:
 Thursday, June 04, 2015 2:36 PM
To:
Subject:
 Winningsvergunning
 
 
Gisteren hadden we contact met elkaar.
Op dit moment ben ik bezig met het maken van een memo voor het college van B&W.
Is het mogelijk om mij de beloofde winningsvergunning met actualisaties te mailen.
Alvast bedankt.
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Eenheid Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
 
e-mail: 
. @assen.nl
   site: 
www.assen.nl
 
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.419
</pre>

====================================================================== Einde pagina 530 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 531 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag Instemming winningsplan ex artikel 34 lid 1 Mijnbouwwet (Mw)  juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)    Dit formulier dient ervoor om te zorgen dat de aanvraag om instemming voldoet aan de eisen die de Mijnbouwwet en Mijnbouwbestluit aan het  opstellen van een winningsplan stelt. Indlen de ruimte op het formulier te beperkt is dan kan warden verwezen naar een bijlage.    Indienen In zesvoud bij:   Ministerie van Economische Zaken  Directie Energieproductie   Postbus 20101   2500 EC DEN HAAG    1 Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 531 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 532 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Artikel 1) Onderwerp Beschrijving  Mw 34 lid 1 Verzoek om instemming voor een [_] een winningsplan voor voorkomens in het  wijziging/actualisatie van het continentaal plat vanaf de 3 zeemijiszone  winningsplan  DY een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  Westerveld territoir tot 3 zeemijl  De wijziging/actualisatie bestaat voornamelijk uit een  verlenging van de winningduur van enkele  vookomens.  A) Algemene gegevens  A1.1) Naam indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  A1.2) Adres Postbus 28000  9400 HH Assen  A1.3) Contactpersoon  A1.4) E-mail  A1.5) Fax  Mw 22 A1.6) Indiener DY is houder van de vergunning  (J is uitvoerder cf artikel 22 Mw  A2) Winningsvergunninggebied(en) L] winningsvergunning(en)  - Drenthe Il (K.B. 4/11/1968, laatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-  EM-7075840)  - Groningen (K.B. 30/5/1963)  Mw 34 lid 1 A2.1) Voorkomens koolwaterstoffen e Appelscha  Mb 24 lid 1a e Assen  e Een  e Eleveld  e = Norg-Zuid  e Roden  « Vries-Noord  e = Vries-Centraal  e Vries-Zuid  e Witterdiep  e Zevenhuizen  Mb 24 lid 1a A2.2) Soort koolwaterstof die wordt L] olie  gewonnen DJ hoog calorisch gas  [_] Groningen kwaliteit gas  L] laag calorisch gas  [] zwavelhoudend gas  DJ aardgascondensaat  Uit alle voorkomens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.  Mr 1.2.1 lid 3 A3) Bestaande of nieuwe winning DJ winningsplan voor reeds bestaande winning  (inclusief voorziene uitbreiding)  [-] winningsplan voor nieuwe winning  Mw 38 A4) Samenloop vergunningen Wet DJ nee                  milieubeheer  L] ja: te weten:              -2- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 532 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 533 ======================================================================

<pre>    Mw 35 lid 1    Mw 35 lid 1c  Mb 24 lid ic,d    B) Bedrijfs- en productiegegevens    B1) Beknopte beschrijving van het winningsplan    De ondergrondse gasvelden (voorkomens) van Appelscha, Norg Zuid, Zevenhuizen, Een, Eleveld,  Witterdiep, Assen, Vries-Zuid en Vries-Centraal worden geproduceerd via respectievelijk de volgende  satellietiocaties APS, NRZ, ZVH, NOR-3, ELV, WIT, VRS-1 en VRS-2, naar de behandelingslocatie  VRS-4, Het voorkomen Vries-Noord wordt geproduceerd vanaf de behandelingslocatie VRS-4.    Het gas wordt bij locatie Westerveld (WTV) afgeleverd aan GasTerra b.v.    Het Roden gasveld dat ook aangesloten was op het Westerveld systeem produceert niet meer sinds  2003. Een redevelopment feasibility voor Roden zal in in 2015 worden afgesloten. De productie uit de  voorkomens Norg Zuid en Een is gestopt in respectievelijk 2006 en 2007; er zijn plannen om de  productie uit het voorkomen Norg Zuid middels een nieuw te boren put weer op gang te brengen  (2017). Het plan is om het Een voorkomen voor eind 2015 weer onstream te brengen.    Van de gasvelden Vries-Zuid, Zevenhuizen en Witterdiep wordt verwacht dat de productie in  respectievelijk 2014, 2015 en 2017 zal stoppen. De overige voorkomens zullen naar verwachting  langer produceren, met Eleveld als hekkesluiter (laatste productie in 2025).    De reden voor deze actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem is het langer dan  voorheen voorzien doorproduceren van het voorkomen Zevenhuizen.    B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)    Het onder lage druk geproduceerde aardgas en aardgascondensaat op Eleveld, dat op de locatie WTV  gecomprimeerd wordt, stroomt tezamen met het onbehandelde gas van de locaties WIT en ASN en  VRS-1 via de satelliet locatie VRS-2, naar de VRS-4 behandelingsinstallatie. Op VRS-4 wordt deze  gasstroom van ELV, WIT, ASN, VRS-1 en VRS-2 samengevoegd met het gas van VRS-4 en het  onbehandelde gas van de satellietlocaties APS, NRZ, NOR-3 en ZVH. Alleen op de  behandelingslocaties WTV and VRS-1 worden de vrije vloeistoffen van het gas gescheiden ter  voorkoming van slokvorming en blokkades en de reductie van de hoeveelheid te injecteren chemicalien  (corrosie and hydraat inhibitie). Op de behandelingslocatie VRS-4 worden deze gecombineerde  gasstromen gecomprimeerd en middels een Joule/Thompson process op specificatie gebracht en naar  WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra b.v.    Schematische voorstelling gas evacuatie    Legenda  MN venen  | | Gas behandelings installatie  q Compressor  Y Putocatie met 1 put    GasTerra  ¥ Putiocatie met 3 putten         -3- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 533 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 534 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid ia    Mb 24 lid 1a  Mb 24 lid 1b         B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)    Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten door  het zout van de Zechstein formatie, beide uit het geologische tijdperk Perm.    B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Geologische NZ doorsnede van Roden naar Eleveld    NW    rr    ROD-102 ROD-201A VRS-4VRS-7 VRS-2 VRS-5A VRS-6VRS-1 VRS-3C : ELV-101 ELV-102    GWC@302imbnap         GWC@3149mbnap    Diepte in meters (bnap)    GWC@3250mbnap    Afstand in meters    -4- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 534 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 535 ======================================================================

<pre>    Mw 35 lid1a | B3) Overzicht ligging voorkomens, gasputten  Mb 24 lid 1d,e ) gging gasp    ON  AON,  J \ ~ RODEN  . =    prefer, +  Na    Oosterwolde    Nn a!  ) APPELSCHA WITTERDIED    Oosterwolde:    In het navolgend overzichten zijn de bestaande locaties met de bijbehorende putten aangegeven.  Per 2013-12-01         -5- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 535 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 536 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid  1d,e,g    B3.1) Situering mijnbouwwerken situatietekening /eventueel foto's)    De productielocatie APS is gelegen in de gemeente Oostellingwerf (provincie Frieslân), de  productielocaties ASN en WIT zijn gelegen in de gemeente Assen, de productielocaties NRZ en NOR-3  zijn gelegen in de gemeente Noordenveld (provincie Drenthe), de productielocaties ELV en WTV zijn  gelegen in de gemeente Aa en Hunze (provincie Drenthe) en de productielocaties VRS-1, VRS-2 en VRS-    4 zijn gelegen in de gemeente Tynaarlo (provincie Drenthe).    EE NE    Assen Satelliet —_  a a    17-02-2008 ASSEN-1         -6- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 536 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 537 ======================================================================

<pre>    14-10-1924 Horg 3,         -7- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 537 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 538 ======================================================================

<pre>    Vries-1 satelliet         -8- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 538 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 539 ======================================================================

<pre>    Witten satelliet    17-02-2008 WITTEN-1    KE RAAK WESTERVELD    Zevenhuizen satelliet  a    04-07-2001 ZEVENHUIZEN-1         -9- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 539 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 540 ======================================================================

<pre>             Mb 24 lid  lef              B4) Overzicht boringen in voorkomen(s)                         Het is mogelijk dat er nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde voorkomens  geboord zullen gaan worden.    do 24lid | B4.1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)  APS- 2A  5” Completion string  30” Conductor ~65 m AHORT  13 3/8" Surface casing ~950 m AHORT  9 5/8” Production casing ~2250 m AHORT  ~3000 m AHORT  7” Intermediate liner ~3075 m AHORT   41/2” Slotted liner | ~3650 m AHORT    mn 24lid | B4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing treden                                                                                                 De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  formatie op een diepte van tussen de 2600 en 3250 meter beneden NAP.    Mp 24lid | BS) Productieontwikkelings strategie  In navolgend overzicht wordt het verwachte winningspercentage per voorkomen gegeven:  Ultimate |  Recovery |  mrd Nm3  Appelscha Tah Ot.  Eleveld . | „8102: 760%  Norg-Zuid nn nnn 0:990 | 1.061: 35,4%  Roden a qe 043 | .  Vries-North - _ 3.780] 3129, 700%  Vries-Central _ En . |  Vries-South 548 1634 297%  Witterdiep _ 432 | 618%  Zevenhuizen . | 78.8%  Voor Norg Zuid en de extensie naar het oosten als ook een mogelijke extensie naar het zuiden worden in  2024 onderzocht. De statische GIIP is een eerste resultaat van deze redevelopment studie.    - 10 - Winningspian Westerveld                                                                                                                             </pre>

====================================================================== Einde pagina 540 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 541 ======================================================================

<pre>    Voor de voorkomens Norg Zuid, Vries-Zuid, Assen en Een geldt dat hét winningspercentage laag uitvalt in  verband met waterproductie en de slechte kwaliteit van het reservoir.         Mb 24 lid  2    B5.1) Productie filosofie    De voorkomens Appelscha, Assen, Eleveld, Vries-Noord, -Centraal en -Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  worden dusdanig geproduceerd dat er maximaal gebruik wordt gemaakt van de productiefaciliteiten. De  locaties APS, ASN, ELV, NRZ, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en de locatie WTV worden voor een  belangrijk deel op afstand bestuurd. De installaties kunnen altijd van afstand veilig uitgeschakeld worden.  Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regelmatig bezoeken plaats door  operators voor controle en eventuele reparaties.    De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan, gebeurt door middel van de aanwezige  compressiefaciliteiten op VRS-4 en op WTV.    B5.2) Reservoir management    Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt:  Via regelmatige drukmetingen wordt de mate van de drukopbouw veroorzaakt door water  instroom, en druk daling als gevolg van de productie, bepaald.  De waterproductie wordt constant gecontroleerd op systeem niveau.  Maatregelen zullen genomen worden om waterproductie tegen te gaan.  Ontwateringsplannen zijn gereed om toenemende waterproductie aan te pakken.    Vries voorkomens (Noord/Gentraal/Zuid)   De gashoudende voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaan grotendeels uit conglomeraten  waarvan de productiviteit slecht is. Vries-Noord heeft meer zand in de gaszone en daardoor een betere  productiviteit. De bestaande Vries putten hebben allemaal problemen en produceren ook formatiewater.  De productie van Vries-Zuid is snel gedaald door overmatig waterproductie. Reservoir management zal  bestaan uit continuous foam installatie, gecontroleerde onderbroken productie en  waterpreventiemaatregelen. Voor zowel Vries Zuid en Vries Central wordt er gewerkt aan een  redevelopment studie. Als de uitkomsten van deze studie leiden tot extra productie en of een verandering  in de bodemdaling dan zal dat leiden tot een addendum op dit Winningsplan.    Appelscha  De put is gestopt te produceren. Verschillende opties worden onderzocht om de productie uit dit  voorkomen te hervatten, waaronder een sidetrack in de bestaande put of nieuwe putten.    Een   De drukopbouw in de put NOR-6 wordt continu gecontroleerd. Door de lage permeabiliteit zal de  productie van de put doormiddel van onderbroken cycli gebeuren. De productie wordt in 2014 hervat na  overeenstemming bereikt te hebben omtrent de toepasbaarheid van de meer opbrengst regeling op het  gas uit dit voorkomen.    Eleveld   ELV-101 produceert met behulp van compressie, terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. De WIT-3  put produceert uit het Eleveld-NN blok. Een verdere ontwikkeling met extra putten wordt onderzocht  mocht dit leiden tot een hogere produktie of een mogelijke verhoogde prognose in bodembeweging dan  zal dat leiden tot een addendum op dit winningsplan.    Assen   Het voorkomen Assen laat een snelte afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het niveau  van de productie uit dit voorkomen te herstellen.    Witterdiep   De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen laten een slow gas effect  zien door de slechte communicatie tussen de verschillende compartimenten. Controle van de druk wordt  gecontinueerd om te onderzoeken of alle compartimenten geproduceerd worden. Mochten niet alle  compartimenten geproduceerd worden dan zulten infill opties bekeken worden.    Zevenhuizen  Als gevolg van de lage reservoirdruk in de put vindt productie plaats doormiddel van onderbroken cycli:  De reservoirdruk za! regelmatig gecontroleerd worden.         -11- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 541 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 542 ======================================================================

<pre>    Mw 35 lid  tad   Mb 24 lid  1a   0                   B5.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    Het ‘low’ scenario gaat uit van de resterende gas hoeveelheden die worden ingeschat op basis van   de bestaande putten (Low-case NFA), waarbij er naar een trend in de exponentiéle afname van de  productie stroomsnelheid vs cumulatieve productie plot (DCA- Decline curve analyse) wordt gekeken tot  een minimum stroomsnelheid van de put bereikt wordt.    Het ‘mid’ scenario gaat uit van de resterende gas hoeveelheden die worden ingeschat op basis   van de bestaande putten (Mid-case NFA), tevens zijn de Mid-case productie profielen van een tweetal  geplande putten meegenomen, die geboord gaan worden in de voorkomens Eleveld en Norg-Zuid, als  ook een kort profiel van de deliqificatie activiteiten in het Vries voorkomen.    Het ‘high’ scenario gaat uit van de resterende gas hoeveelheden die worden ingeschat op basis   van de bestaande putten (High-case NFA), tevens zijn de High-case productie profielen van een tweetal  geplande putten meegenomen, die geboord gaan worden in de voorkomens Eleveld en Norg-Zuid, als  ook een verlengd profiel van de deliqificatie activiteiten in het Vries voorkomen.    In de scenario’s zijn geen extreme omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    De werkelijke toekomstige productie zal zeer waarschijnlijk binnen de aangegeven range van low-mid-  high blijven; echter, afwijkingen van de voorspelling door onvoorziene omstandigheden van   reservoir technische en/of economische aard zijn mogelijk zowel wat betreft fasering als verwachte  hoeveelheid productie.    Alle voorkomens in het winningsplan Westerveld, worden middels 3-traps compressiefaciliteiten  geproduceerd.    In onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2012, ook de verwachte productie  weergegeven (low-míid-high scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de vookomens zoals  omschreven in dit winningsplan:    Vries-4- Westerveld winningsplan  = productie voorspelling -              ie (    ductie  N  gq  ©  a  oa         pro’    224000 Vries 4 - Westerveld- Historische productie- Bestaande faciliteiten  3 mm Vries} - Westerveld - Totaal huidig plan - Low case   3 Vries 4- Westerveld - Total huidig plan - Mid case   23000 —— Vries-4- Westerveld - Total huidig plan - High case   U    22000    21000                   0.228 | 0.148 | 0.046 | 6.053 | 0.036 | 0.000 | 0.006 | 0.002 | 0.013  | | 0.031 0.065 | 0.063 | 0.034 | 0.007 Io 0.006   | 0.030 | 0.017 | 0.008 | |   0.067 | 0.045 | 0.034 | 0.043 , 0.031 | 0.105 | 0.158 | 0.173 | 0.130    0.068 0.052 | 0.029    0.072 | 0.083 6 pen  0.020 | 0.010    0.058 | 0.064 | 0.076 | 0.051 | 0.053 | 0.052 | 0.043  0.003 | 0.087 ; 0.080 | 0.050 | 0.006 | |  0.091 | 0.147 | 0.072 | 0.049 | 0.035 |   | 0.033 | 0.018 | 0.009 | 0.027 |    0.018  0.005    |   0.092 | 0.112 | 0.042 | 0.024 | 0.031 | 0.007 | 0.013 | 0.035 | 0.032  |  006 |    - 12 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 542 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 543 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                         Verwachte totale productie uit de in dit winningsplan omschreven voorkomens. De drie scenario's (low-  mid-high) geven de onzekerheid aan met betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden  geproduceerd gas:  Winningeptan Viles4 - Westerveld 8 a 3. OR 8 R 8 S 5 SO O8 5  Huidig plan - Jaar produclie med Nm | __ _| 0469 | 0090 : 0043 | 0027 OIS Ph . wee  Huidig pian - Jaar productie . idcase__ NI Ff 0.287 | 0.225 | 0.259 : 0.282 | . 2 0.062 | 0.054 | 0.046 | 0.039 | 0, I  dig plan - Jaar productia : . : 0. , , |, : 0: . . A  Fuig plan -Cumdalef Lottes Jodo [ ENE AET | 25.005 | 25.008  Muidig plan = Curnutailt Mid case id ms | 24.85 (25.440 | 25,722 |" 28.082 | 26.368 | 26 600"j 26.729 | "26.801 | {28901 |  Huidig plan - Cumulatief 65 25.571 | 25.928 | 26.333 | 26.705 | 27.183 | 27.417 | 27.561  lala glas lala lele +  EET OET X : ; i —_ . ——  Assen fem | 608 600 jo | |E  Norglid Sjee Nea Kel Et | 0 oer | o0se LE  ies Noth TC je Nm | 6 o0is “Oos | o030 | 0012 | dod): Oz, EN rn  ies-Cenral_ jm _| 002 ao oo | ec | I SP  J 0.006 | 0.005 | | !    B5.4) Duur van de winning (per voorkomen)    Mb 24 lid  ti                De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige  voorspellingen gesteld op 2025. Het gedrag van de bestaande en mogelijke toekomstige putten bij hoge  waterproductie en de lage drukken die optreden wanneer het veld bijna leeg is, moeilijk te voorspellen.  Om deze reden is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van productie  aanzienlijk.                      De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de winning de opbrengsten van de winning  zullen overtreffen dan wel zoveel eerder indien door onvoorziene technische, geologische, geofysische of  andere oorzaak voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.                          B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geproduceerd             Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door  de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft de bijbehorende waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    | Eleveld | 8 MD  [| Norg-Zuid | tT  | Vries-Noord [| 64 fH  -   37                                                                       | Vries-Zuid [| 7  | Witterdiep [| 9  | Zevenhuizen | 0 [8 |    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk van het reservoir afneemt.                         B7) Jaarlijks eigengebruik bij winning             OP de locatie VRS-1 staat een E-gen installatie, die gas gebruikt voor het opwekken van elektriciteit. Op  de locatie WTV wordt d.m.v. een gas-motor een compressor aangedreven voor het op de juiste druk  brengen van het gas om op de locatie VRS-4 te kunnen worden behandeld. Op de locatie VRS-4 wordt  alleen gas gebruikt voor het stoken van het fornuis.                      De hieronder vermelde gegevens zijn gebaseerd op de werkelijke waarden uit het jaar 2002 t/m 2011 en  dienen als indicatie gebruikt te worden voor de komende jaren. Het wordt verwacht dat de productie van  VRS-N geen merkbare invloed op dit gebruik zal hebben.  e VRS-1 - 0.05 min Nm’  e_VRS-4 - 0.33 mln Nm’                                 - 13 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 543 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 544 ======================================================================

<pre>    Te WIV - 009 min Nm    5 24lid | B8) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakkelde koolwaterstoffen    Per jaar wordt op de verschillende locaties een volume aan gas afgeblazen dan wel afgefakkeld.    De hieronder vermelde gegevens zijn gebaseerd op de werkelijke waarden uit het jaar 2002 t/m 2011 en  dienen als indicatie gebruikt te worden voor de komende jaren. Het wordt verwacht dat de productie van  VRS-N geen merkbare invloed op dit gebruik zal hebben.   e VRS-1 - 0.02 min Nm?   e VRS4 - 0.32 min Nm°   e WTV - 0.03 min Nm?    we 24 lid | B9) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen  Het vrijkomende productiewater wordt uiteindelijk via de injectieput Borgsweer geïnjecteerd in de diepe         ondergrond.         -14- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 544 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 545 ======================================================================

<pre>            C) Gegevens inzake bodembeweging als gevolg van de winning van    koolwaterstoffen.  (Alleen in te vullen voor winningsplannen voor voorkomens gelegen aan de landzijde van de 3 zeemijlszone).                     Mw 35 lid 1f           C1) Aard van de bodembeweging                       Ml bodemdaling  Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën  van het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide  beschrijving van het bodemdalingsproces “Bodemdaling door Aardgaswinning —-NAM-velden in  Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe Status Rapport 2010 en Prognose tot het jaar  2070” (EP201006302236).                                               Ml bodemtrilling  Compactie van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen  veroorzaken. Dit kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen.                        Mb 24 lid 1m | C2.) Bodemdalingscontour (uiteindelijk verwachte mate van bodemdaling)           Gebaseerd op beschikbare gegevens over de ondergrond en het productiescenario zoals beschreven  in sectie B5.3 van dit winningsplan is een prognose voor de bodemdaling ten gevolge van gaswinning  voor de in dit winningsplan beschreven voorkomens opgesteld.                       De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven  voorkomens, die zal worden bereikt in het jaar 2025, is weergegeven in figuur C1.                              0 1 2 4  mmm Kilometers               240000                           Fig. C1 Nog te verwachten bodemdaling (2013 — 2025) veroorzaakt door de gasproductie uit de  voorkomens Appelscha, Assen, Een, Eleveld, Norg-Zuid, Roden, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-  Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen (cm).De omvang van het gasvoerend gedeelte van het reservoir is in  groen aangegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw.                                   De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door de gasproductie uit de individuele  voorkomen Appelscha, Assen, Een, Eleveld, Norg-Zuid, Roden, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep  en Zevenhuizen bedraagt minder dan 2 cm. Aangezien een dergelijke daling kleiner is dan de   onzekerheid van de berekening en het ook niet mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende  precisie te meten, zijn er geen figuren getoond van de toekomstige bodemdaling van deze individuele    - 15 - Winningsplan Westerveld                       </pre>

====================================================================== Einde pagina 545 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 546 ======================================================================

<pre>         voorkomens.    De individuele toekomstige bodemdalingscontouren die worden veroorzaakt door de gasproductie uit  het voorkomen Vries-Noord wordt weergegeven in figuur C2.              220000         Fig. C2 Nog te verwachten bodemdaling (2013 — 2025) veroorzaakt door de gasproductie uit het  voorkomen Vries-Noord (cm). De omvang van het gasvoerend gedeelte van het reservoir is in groen  aangegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw.    Eventuele toekomstige incrementele productie door nieuwe putten en/of compressie (op dit moment  nog niet voorzien) zou kunnen leiden tot een ander beeld, dat dan zonodig zal worden beschreven in  een volgende wijziging van dit winningsplan.    Enkele algemene kentallen van de in dit winningsplan beschreven voorkomen zijn samengevat in tabel  C1. Deze (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De  omvang van de voorkomens worden weergegeven in figuur C1, waarbij in groen het gasvoerend en in  blauw het watervoerend gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in  het reservoir model. Dit reservoirmodel ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals  gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel C1. Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.  Appelscha Eleveld Norg- Roden Vries Vries  Zuid Noord Zuid  | Diepteveld{m} _ | 2640 |    Diepte veld [m 2640 3170 2700 | 2950 | 3100 | 3090    Druk in 2013 [bar 87 100" 90 89 131  Eind Druk 77 20 90 89 58  Cm[10° bar | 051 | 048 | 054 | 053 | 060 | 047 |    Initiëte Druk [bar 303 377 317 343 362  240         - 16 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 546 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 547 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid în  Mb 24 lid 1o    1) De drukken in de tabel geven de gemiddelde druk weer over de compartimenten.   2) Voor de bodemdalingsprognose is aangenomen dat alleen het gasvoerende gedeelte van de  Rotliegendes formatie (gemiddelde dikte13 m) ten gevolge van de gasproductie in druk zal  dalen. De totale Rotliegendes zandsteen formatie is ongeveer 155 m dik. De overige 142 mis  watervoerend en aangezien deze in communicatie is met de het Norg veld is hiervoor geen  verdere drukdaling aangenomen aangezien i.v.m UGS operaties de gemiddelde druk van Norg  gelijk zal blijven.   De einddruk van 156 bar geldt alleen voor het gasvoerende gedeelte. Voor het watervoerende  gedeelte is aangenomen dat de druk op 308 bar(de gasdruk tijdens de start van de gaswinning  van het voorkomen Assen) blijft gehandhaafd.   C2.1)Verloop bodemdaling in tijd    In deze sectie wordt aandacht besteed aan de huidige status en het verwachte verloop in tijd van de  bodemdaling ten gevolge van winning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens gecombineerd  met de effecten van winning uit naburige gasvelden.    De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar  2008 (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland, Groningen, Rapportage van de  nauwkeurigheidswaterpassing Noord Nederland 2008, EP200903235982). In figuur C3 wordt de in  2008 gemeten daling (sinds de nulmeting in 1975) weergegeven op de peilmerken met de contouren  van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.    0 1 2 4  Gus Kilometers    218000    Fig. C3 :In 2008 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourliinen van de  gemodelleerde bodemdaling ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven  voorkomens en naburige voorkomens.    Bij het opstellen van de prognose voor bodemdaling door gaswinning in dit gebied is uitgegaan van  hetgeen beschreven is in rapport “Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen,  Friesland en het Noorden van Drenthe Status Rapport 2010 en Prognose tot het jaar 2070”  EP201006302236). Dit model van de ondergrond is geactualiseerd met de laatste geologische en  -17- Winningsplan Westerveld    </pre>

====================================================================== Einde pagina 547 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 548 ======================================================================

<pre>    De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013,  “Bodemdaling Noord Nederland satelliet radar interferometrie”, rapportage behorende bij het meetplan  Noord Nederland 2013, NAM EP201312202348”.    « ©, , ~   . 334. As mies noite   za ee *   . ses \3é°) 4  54 ARS. Le    * Avs +. TL,  VRIES CENTRAL >. Of“  & » 1, ¢ .  , SIT  4 hes  te fe 13344 28  2! VRIES qOUTH    , * 6609804"  „9e 2P20    °  510.603, 69°"    ost 2  am Kilometers         In 2013 gemeten bodemdaling sinds de nulmeting in 1975 als gevolg van gaswinning van alle  voorkomens in dit gebied weergegeven op de peilmerken (zwarte cijfers) met de contouren van de  gemodelleerde bodemdaling in cm.</pre>

====================================================================== Einde pagina 548 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 549 ======================================================================

<pre>    reservoir technische inzichten van de voorkomens zoals beschreven in dit winningsplan. Met dit  vernieuwde model is de prognose voor de uiteindelijk te verwachten bodemdaling in dit gebied  uitgevoerd.    De onzekerheid in de uiteindelijk verwachte bodemdaling wordt bepaald door de onzekerheden in de  bij de berekening gebruikte invoergegevens en de betrouwbaarheid van het gebruikte  gesteentemechanische model. Het resultaat hiervan is dat de onzekerheid (1 maal de  standaardafwijking)} wordt geschat op gemiddeld 25% (bereik: - 25 % tot + 25% van de berekende  daling), met een minimum van 2 cm. Deze onzekerheidsschatting geldt in het algemeen voor velden  die al langer produceren.    Figuren C4 en C5 tonen respectievelijk de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning van de in dit  winningsplan beschreven en naburige voorkomens voor respectievelijk het jaar 2025 en voor de  situatie na afloop van de in de winningsplannen beschreven productieprofielen (2080). Eventuele  ontwikkeling van nieuwe velden in de buurt van de Westerveld voorkomens en / of incrementele  productie door nieuwe putten en / of toepassen van compressie op bestaande velden die behoren tot  de Westerveld voorkomens is niet meegenomen in de huidige prognose en kan leiden tot een ander  beeld.         Fig. C4 Bodemdalingprognose voor 2025 van de totale bodemdaling door gaswinning voor de in dit  winningsplan beschreven voorkomens(op basis van de mid case verwachte gasproductie) in  combinatie met naburige voorkomens. De contourlijnen geven de bodemdaling in cm aan         -18- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 549 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 550 ======================================================================

<pre>    Mb 24 lid 1p    215000    Fig. C5 Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling voor de in dit winningsplan  beschreven voorkomens (op basis van de mid case verwachte gasproductie) in combinatie met  naburige voorkomens. De contourlijnen geven de bodemdaling in cm aan    C3) Risicoanalyse bodemtrilling    De winning: van aardolie en/of aardgas gaat in het algemeen gepaard met een daling van de druk in  de ondergrond. Dit soort spanningsverandering kan leiden tot plotselinge bewegingen langs  bestaande breuken, waardoor een lichte aardbeving plaatsvindt.    Sinds het begin van de jaren negentig hebben verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig  gehouden. Bevindingen zijn o.a. gedocumenteerd in een aantal rapportages zoals “Eindrapport  multidisciplinair onderzoek naar de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen in Noord-Nederland,  Begeleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993", “De relatie tussen schade aan gebouwen  en lichte ondiepe aardbevingen in Nederland; TNO Bouw, 1998" en “Seismisch risico in Noord-  Nederland; de Crook et al., KNMI, 1998” en “Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-  DTM-2009-04435 (2009).    Momenteel zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA).  Hiermee is alle aanwezige kennis op het gebied van aardtrilingen gebundeld en kan deze optimaal  worden ingezet met gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek.   In respons op het in het Mijnbouwbesluit gestelde met betrekking tot het uitvoeren van een  risicoanalyse omtrent bodemtrillingen als gevolg van winning van olie of gas zijn onder begeleiding  van het TPA een aantal studies uitgevoerd, waarvan de bevindingen zijn gedocumenteerd in de  volgende rapporten: “Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen; Wassing et al, TNO-NITG  rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)", “Seismic hazard due to small  shallow induced earthquakes; van Eck et al., KNMI 2004” en “Deterministische hazard analyse voor  geinduceerde seismiciteit; van Thienen-Visser et al., TNO-rapport 2012”. Tevens is in dit kader een  samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van bovengenoemde studies zijn  geintegreerd (Seismisch hazard van geinduceerde aardbevingen. Integratie van deelstudies; NITG  04-244-B / KNMI-publicatie 208, 2004).    In Nederland is/wordt uit ruim 100 olie- en gasvelden op het vasteland geproduceerd. Boven een  beperkt aantal velden (ca. 20%) zijn bevingen geregistreerd. In het kader van de Seismisch Risico  Analyse zijn de velden opgedeeld in drie categorieën:   A. Groningen, Bergermeer en Roswinkel, waar magnitudes 3,0 en hoger zijn opgetreden.         - 19 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 550 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 551 ======================================================================

<pre>    Andere velden waar lichte aardbevingen met magnitudes kleiner dan 3,0 zijn opgetreden.  Velden waar geen bevingen zijn geregistreerd.    Appelscha, Eleveld, Roden, Vries-Noord, Vries-Centraal en Vries Zuid   Door KNMI en TNO-NITG onderzoek uitgevoerd ter bepaling van het risico op aardbevingen ten  gevolge van gasproductie. De resultaten van dit onderzoek geven aan dat er boven de velden  van categorie B, waarin ook de in dit winningsplan beschreven voorkomens Appelscha, Eleveld,  Roden, Vries-Noord en Vries-Centraal en Vries Zuid vallen, gemiddeld jaarlijks 2 bevingen met  magnitude boven 1,5 op de schaal van Richter (d.w.z. voor mensen voelbaar) kunnen optreden.  Ook heeft het KNMI geconcludeerd [Van Eck et al. 2004) dat eventuele door gaswinning  geïnduceerde lichte aardbevingen niet zwaarder zullen zijn dan magnitude 3,9 op de schaal van  Richter. In 1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven (de Crook et al., 1998) dat  de maximaal te verwachten intensiteit bij het optreden van een geïnduceerde aardbeving  ongeveer VI-VII op de Europese Macroseismische Schaal is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het  ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet constructieve schade kan  optreden aan veel gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen. Dit is in  overeenstemming met de praktijkervaring met lichte aardbevingen boven de voorkomens  Groningen en Roswinkel sinds het begin van de productie in 1963, en met de resultaten van de  eerder genoemde seismische hazard studie van TNO-NITG (Wassing et al., 2004). Verder is de  relatie tussen lichte aardbeving en schade uitgewerkt in “Kalibratiestudie schade door  aardbevingen" TNO-034-DTM-2009-04435 (2009).    Ook de praktijkervaring van de afgelopen 27 jaren waarin er in totaal circa 50 lichte  aardbevingen door het KNMI boven de voorkomens Assen, Appelscha, Eleveld, Roden, Vries-  Noord, Vries-Centraal en Vries-Zuid zijn geregistreerd en waarvan de zwaarste een magnitude  van 2,8 op de schaal van Richter had passen in dit hierboven geschetste beeld. Meer over de  aard en omvang van mogelijk te verwachten schade is beschreven in sectie C4.    Assen, Witterdiep, Zevenhuizen, Norg-Zuid en Een    Boven de in dit winningsplan beschreven voorkomens Assen, Witterdiep, Zevenhuizen, Norg-  Zuid en Een is tijdens de gasproductie, waarbij reeds meer dan 90% van de winbare    hoeveelheid gas is geproduceerd, geen enkele beving geregistreerd. Deze voorkomens vallen  dus in categorie C.    Door het KNMI is aangegeven dat voor dergelijke velden met de huidige wetenschappelijke  kennis nog geen algemeen seismisch ‘hazard’ model opgesteld kan worden, dat een betrouwbare  seismisch risico analyse mogelijk zou maken. Om het op basis van velden in de categorieën A en  B opgestelde algemene hazard model te verfijnen en een gekwantificeerde schatting te kunnen  geven van de kans op een geïnduceerde beving voor velden in categorie C, is op initiatief en  onder begeleiding van het TPA door TNO een studie uitgevoerd naar de fysische en geologische  parameters die de gevoeligheid van olie/gasvelden voor het optreden van aardbevingen bepalen.  Hierbij zijn veel gegevens gebruikt die via de winningsplannen beschikbaar zijn gekomen. Een  van de conctusies van deze studie is, dat er twee meetbare parameters aan te wijzen zijn die  aantoonbaar gerelateerd kunnen worden aan de kans op het optreden van geïnduceerde  bevingen. De eerste parameter (E) is de verhouding tussen de Young's moduli van de overburden  en het reservoir. De tweede parameter (B) is de breukdichtheid. Uitgaande van deze parameters  is in de onderstaande tabel een overzicht gegeven van de kans (met onzekerheid) dat er in de  toekomst tijdens gaswinning uit het in dit winningsplan beschreven voorkomen lichte  aardbevingen geïnduceerd zullen worden (zie ook Deterministische hazard analyse voor  geïnduceerde seismiciteit, van Thienen-Visser et al., TNO-rapport 2012).   Kans op geïnduceerde    Voorkomen  bevingen    Witterdiep 2,55 42% (+ 8%    19% (+ 5%  42% ( + 8%  42% ( + 8%         Op basis van bevindingen van het KNMI (Van Eck et al 2004) wordt aangenomen dat door gaswinning  geinduceerde lichte bevingen niet zwaarder zullen zijn dan magnitude 3,9 op de schaal van Richter.  Ook in het KNMI rapport van januari 2013 (The August 16, 2012 earthquake near Huizinge, Groningen         - 20 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 551 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 552 ======================================================================

<pre>                   pp 21) wordt vastgesteld dat voor andere gasvelden dan Groningen er geen reden is om aan te nemen  dat deze veronderstelde maximale magnitude moet worden aangepast. Al in 1998 is voor Noord-  Nederland ook door het KNMI beschreven (de Crook et al., 1998) dat de maximaal te verwachten  intensiteit bij het optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VIl op de  Europese Macroseismische Schaal is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de  nabijheid van het voorkomen lichte, niet constructieve schade kan optreden aan veel gebouwen en  matige schade aan enkele gebouwen. Dit is in overeenstemming met de praktijkervaring bij  voorkomens in de categorieën A en B en met de resultaten van de eerder genoemde seismische  hazard studie van TNO-NITG (Wassing et al, 2004). Meer over de aard en omvang van mogelijk te  verwachten schade is beschreven in sectie C4.   In onderdeel C6 worden de schadebeperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geval van schade uiteengezet.                                                                 Met de voortzetting van de gaswinning en mogelijk verder onderzoek dat in het kader van het TPA  zal worden verricht, zullen steeds meer gegevens over de eigenschappen van het voorkomen en de  mate van seismiciteit worden verkregen. Deze informatie zal aanleiding kunnen geven de  risicoanalyse op onderdelen te herzien dan wel op enig onderdeel nader onderzoek uit te voeren.                                    Zoals beschreven in het meetplan Noord Nederland, vindt in het gebied boven de in dit winningsplan  beschreven voorkomens continu monitoring van eventuele aardbevingen plaats. Deze monitoring wordt  uitgevoerd door het KNMI met behulp van een daartoe aangelegd netwerk van seismische registratie-   apparatuur.                          Mb 24lidig [| C4) Omvang en aard van de schade                 C 4.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van een platte, zeer  gelijkmatige schotel. Die veroorzaakt een hellend vlak in het maaiveld, waarvan de gradiënt zeer gering  is. Zoals in figuur C1 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit  de in dit winningsplan beschreven voorkomens maximaal ongeveer 4 centimeter.   Voor de verwachting van aard en omvang van mogelijke schade door geïnduceerde lichte  aardbevingen wordt gebruik gemaakt van de verschillende rapporten genoemd in onderdeel C3.                                     C4.2 Schade aan openbare Infrastructuur door bodembeweging                      Omdat bodemdaling een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan  infrastructuur verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het  normale beheer en het onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer  onvermijdelijk te maken meerkosten met zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde  in onderdeel C6, voor vergoeding in aanmerking komen dan rust op NAM de verplichting die schade  overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via  een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevallen kunnen afspraken worden gemaakt in  bilateraal verband. Verder onderzoek is uitgevoerd naar de mogelijke schade door aardbevingen aan  buisleidingen (Deltares 2010) Schade aan buisteiding door aardbeving). Hierin wordt onder andere  geconcludeerd dat het aantal verwachte schades door geïnduceerde aardbevingen klein zal zijn.                                                           C4.3 Schade aan bouwwerken door bodembeweging            Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende  vervorming (zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt  geen directe schade aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten   betreffende ongelijkmatige zakkingen in verband met aardgaswinning in de provincie Groningen; een  uitgave van de Commissie Bodemdaling door Aardgaswinning; maart 1987”.                                       De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat de lichte  aardbevingen ten gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan,  zoals in de praktijk is gebleken en in de seismisch risico analyse (sectie C3) is beschreven, de kans op  schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving  niet volledig worden uitgesloten. Het KNMI heeft berekend dat dergelijke lichte aardbevingen niet  zwaarder zullen zijn dan magnitude 3,9 op de schaal van Richter (van Eck, 2004) en dat in het  ernstigste geval matige schade aan enkele gebouwen kan optreden (de Crook, 1998).   Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten van de seismische hazard studie van TNO-NITG  (Wassing et al, 2004), waaruit tevens blijkt dat de omvang van het gebied waar mogelijk schade kan  ptreden, ruwweg beperkt blijft tot een cirkel met een straal van 7 km rond het epicentrum van de                                                      -21- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 552 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 553 ======================================================================

<pre>                   beving. Bij een beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal! potentiële  schadegevallen binnen dit gebied uiteraard sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de  mate van schade (geen, lichte, matige) op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate  wordt bepaald door het type bebouwing en de staat van onderhoud. Deze afhankelijkheid wordt verder  onderzocht en beschreven in het TNO rapport TNO-034-DTM-2009-04435. Ook de samenstelling van  de ondiepe ondergrond kan daarbij een ro! spelen, zoals in kaart gebracht door TNO-NITG                                   C4.4 Schade aan natuur en milieu door bodemdaling          Bij een daling van minder dan 4 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van  bodemdaling aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schommelingen in de waterstand (verschil zomer- en  winterpeil). De waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevolge van  gaswinning, is in de loop van eeuwen tot stand gekomen en tegenwoordig volledig kunstmatig  geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil  t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te overschrijden, moet dit worden tegengaan door  aanpassingen in de waterafvoer (compartimentering, versnelde afvoer waterbezwaar). Het waterschap  is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied.                                       In dit relatief kleine dalingsgebied wordt, gelet op het beperkte volume van de schotel en gezien het feit  dat de daling aanzienlijk minder is dan de jaarlijkse schommelingen in de waterstand, geen effect van  betekenis op de waterhuishouding, natuur en milieu verwacht.                                Mb 24 lid 1r           C5) Maatregelen om bodembeweging te voorkomen / te beperken                 Gezien de nog te verwachten geringe effecten door bodembeweging als gevolg van de nog resterende  gasproductie en omdat het hierbij gaat om productie met behulp van al bestaande faciliteiten uit al  producerende voorkomens worden in verband hiermee in het bestaande productieproces zelf geen  extra maatregelen voorzien. Dergelijke maatregelen zullen bij voorkeur bij het ontwerp van nieuwe  plannen voor nieuwe winning in overweging worden genomen zodat daarover al in de ontwerpfase kan  worden beslist.                                 C6) Maatregelen die gevolgen van schade door bodembeweging beperken of voorkomen          Teneinde schade door bodembeweging te beperken of te voorkomen wordt de winning uitgevoerd  overeenkomstig de in het winningsplan aangegeven productieprofielen, vindt meting van de bodem-  beweging plaats volgens een goedgekeurd meetplan en zijn er diverse regelingen opgesteld zoals   hieronder beschreven.                               Omdat gaswinning een geleidelijke en gelijkmatige bodemdaling zal veroorzaken, wordt geen schade  aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding  of andere waterstaatkundige werken in betekenende mate worden beïnvloed dan zullen, in overleg met  de beheerders of onderhoudsplichtigen van die werken, de maatregelen of voorzieningen kunnen  worden getroffen ter beperking of voorkoming van hieruit voortvloeiende schade of gevaar. Als met het  nemen van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden  voorkomen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht te vergoeden.                                                Om een regeling te treffen voor de vergoeding van kosten en kosten van te treffen maatregelen die  teruggevoerd kunnen worden op bodemdaling/stijging ten gevolge van gaswinning en/of opslag in de  provincie Groningen, werd op 31 augustus 1983 de overeenkomst Groningen -NAM inzake de regeling  vergoeding kosten bodemdaling aardgaswinning aangegaan. Deze overeenkomst gaf aanleiding tot de  installatie op 9 maart 1984 van de Commissie Bodemdaling door Aardgaswinning  (www.commissiebodemdaling.nt). De Commissie heeft tot taak vast te stellen welke maatregelen aan  te merken zijn als redelijkerwijs noodzakelijk te treffen maatregelen om nadetige effecten van  bodemdaling/stijging door aardgaswinning en/of opslag te voorkomen, te beperken of anderszins tegen  te gaan. Tevens beoordeelt de Commissie welke kosten NAM, onverminderd het bepaalde in de  overeenkomst, dient te vergoeden. Ook particulieren kunnen van deze regeling gebruikmaken.  Uitgangspunt bij de besluitvorming over vergoeding van kosten voor te nemen maatregelen is onder  meer de ter zake opgestelde bodemdalingprognose.                                                        Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust  op de NAM de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht. De  praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat de lichte aardbevingen  ten gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan, zoals in de  praktijk is gebleken en in sectie C3 is beschreven, de kans op schade aan bebouwing in de nabije  omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet volledig worden uitgesloten. Er is                             -22- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 553 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 554 ======================================================================

<pre>                   een schaderegeling opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning  en/of opslag. Deze regeling is beschreven in de folders “Bodemdaling”, “Lichte Aardbevingen” en  “Gaswinning en Lichte Aardbevingen”(www.nam.nl)    Ter additionele bescherming en ter verzekering van het belang van gelaedeerden is een hoofdstuk  “waarborgfonds mijnbouwschade" in de Mijnbouwwet opgenomen en rust daarenboven op de  exploitant van een mijnbouwwerk een risico aansprakelijkheid voor schade die ontstaat door beweging  van de bodem als gevolg van de exploitatie van dat werk.                          Ondertekening  Datum: 23 december 2013    Naam: Plaats: Assen    Functie: Asset Manager LAND    Bijlagen  Omschrijving              niet van toepassing                   - 23 - Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 554 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 555 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 555 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 556 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 556 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 557 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 17:41:50
F
T
o : "Theo 
D
ijkstra" T.Dijkstra@assen.nl
C
S
ubject : FW: ziensw ijze gasw inning
A
ttachm ent : Aanbiedingsbrief EZ  ziensw ijzen.docx;Collegevoorstel ziensw ijzen.docx;raadsvoorstel ziensw ijzen.docx;ziensw ijze w inningsplan Westerveld 20m ei def
e
indconcept.docx;m em o college aanbieding ziensw ijzen.docx;
D
ag Theo,
 
H
ierbij de mail met bijlagen die we net naar Marco hebben gestuurd.         l     
 
M
arco, i  n de advocaat hebben beloofd de zienswijze te gaan lezen. Ik hoop dat dit de 95-98% versie is.
 
G
roet,
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
zaterdag 20 mei 2017 16:52
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
zienswijze gaswinning
 
D
ag Marco  
 
B
ij deze dan het eindconcept zienswijze gaswinning. Een hele klus! maar we zijn tevreden over wat er nu ligt.
H
et stuk moet nog een eindoordeel krijgen van de advocaat. Dat krijgen we maandag van hem. Daarna maken we het stuk definitief.
L
ukt het jullie om hier zsm op te reageren?
I
s het goed om na jullie oordeel en verwerking van jullie eventuele correcties het stuk die weekeind ook alvast onder de overige collegeleden te verspreiden?
 
B
ij de zienswijze ook:
·
 
        
d
e aanbiedingsbrief aan EZ
·
 
        
e
en college- en raadsvoorstel
·
 
        
e
en memo voor het college   
 
S
ucces met het doornemen van de stukken!
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
 0592 - 366 
M
 06-
E
  
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.420
</pre>

====================================================================== Einde pagina 557 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 558 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon   Dhr.  
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   17 januari 2017 
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijzen Ontwerp -instemmingsbesluit  
 Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte heer  Kamp , 
 
Hierbij ontvangt u onze zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. 
Deze zienswijzen liggen in de lijn met het eerder door ons ingediende advies. Bij het opstellen van de 
zienswijzen hebben wij, net als bij het maken van het advies, intensief samengewerkt met de andere 
decentrale overheden in het gebied.  
 
Wij lezen in u w ontwerp-instemmingsbesluit dat u een aantal van onze adviezen deels heeft 
overgenomen.  Tegelijkertijd lezen wij dat u voornemens bent om in te stemmen met het 
winningsplan.  
Wanneer u daadwerkelijk besluit om in te stemmen betekent dit , dat u accepteert dat er een kans 
bestaat op bevingen in intensief bebouwd stedelijk gebied  en dorpskernen . Bevingen die kunnen 
leiden tot schade. De Tcbb geeft zel fs aan dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden .  
 
U heeft gehoord dat er bij onze inwoners , eigenaren van gebouwen  en bij de gemeenteraad  serieuze 
onrust bestaat. U heeft een groot aa ntal handtekeningen ontvangen en de gemeenteraad heeft besloten 
om een motie van  afkeuring vast te stellen.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig beke nd over het gedrag van (kleine) aardgasvelden 
en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april jl. 
schrijft de Inspecteur -generaal van de Sodm over de Groningersituatie dat de modellen te  kort 
schieten. Wat we wel weten ,  is dat de  velden in onze gemeente hebben gebeefd en in het geval van 
Eleveld zelfs met een  magnitude  van groter dan 2,0 op de schaal van Richte r. U kunt geen garantie 
geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doe n onder het stedelijk gebied  
en de kernen van  Assen. Gelet hierop en de onrust,  zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen 
met het winningsplan. Hier geldt het principe : Better safe , than sorry .  
Indien u na een belangenafweging instemt met het winningsplan, kiest u bewust voor risico’s  en 
schade voor onze inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongenot.   
 
Overigens zien wij nog dusdanige onvolkomenheden  en onzekerheden  in het winningsp lan en uw 
ontwerp-instemmingsbesluit dat u nu geen goede belangenafweging kunt maken die voldoet aan de 
wettelijke vereisten.  
 
Uitzonderlijk belangrijk is een goede onafhankelijke schade afhandeling. Als gemeente vinden wij 
dat de omgekeerde bewijslast zo als die van toepassing is voor het Groninger Veld (Wet 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 558 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 559 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 2 van 3 
  
bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet gelden. In uw 
ontwerp-instemmingsbesluit geeft u aan dat u het principe niet wilt toepassen in het  gebied 
Westerveld , omdat het alleen in Groningen gaat om grote aantallen schadegevallen. Wij kunnen deze 
conclusie niet rijmen met het door de Tcbb benoemde mogelijkheid dat zich bevingen kunnen 
voordoen die de grens van een magnitude 3,9 op de schaal van Richter overschri jden. Doet zich een 
dergelijke beving voor onder Assen, dan zal er sprake zijn van een groot aantal schadegevallen. Wij 
verzoeken u dan ook om  de  omgekeerde bewijslast wel toe te passen zodat er geen 
rechtsongelijkheid is .  
 
Alles overziend zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan Westerveld.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
Johan Dijkstra  </pre>

====================================================================== Einde pagina 559 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 560 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 3 van 3 
  
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
16 januari 2017 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
  
  
  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 560 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 561 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    Beleid    Datum:  Eenheidsmanager/ Lies de Klerk    Progr. Manager:  Opsteller:  Telefoon:  Portef. Houder:  Registr.nr.:         Out    Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  E .    Paraaf Lies de Klerk:    Openbare besluitenlijst: Ja LC Nee  Bekendmakingsplicht: © Ja Nee  O.R.: Ja Nee    Bij besluit in mandaat:  Mandaatnummer:    „Anformeren vande raad:    O Alleen via openbare besluitenlijst =  1 Via lijst ter inzage liggende stukken   O Via briefen stuk(ken) ter inzage   O Vía versturen informatie met aanbiedingsbrief  m Via brief   Vervolgprocedure:   Behandeling in de raad:   0 Informatief’   O Opiniérend   Besluitvormend   Afhandelen door   Kopie besluit   Deponeren Paraaf             Voorstel aan B&W    Onderwerp:  Zienswijzen ontwerp-instemmingsbes luit  Winningsplan Westerveld    Voorstel:  Bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  vaststellen    Achtergrond:   Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische  Zaken het ontwerp-instemmingsbesluit Winningsplan  Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het  winningsplan een advies uitgebracht.   De strekking van het ontwerp is dat de minister  voornemens is om toestemming te geven voor  aardgaswinningen in onze gemeenten en in  omringende gemeenten. Op een aantal punten is de  minister meegegaan in ons advies. De inhoud van het  ontwerp geeft echter aanleiding om een zienswijzen  in te dienen.    Bij het voorbereiden van de zienswijzen is nauw  samengewerkt met de andere decentrale overheden en  is gesproken met Dorpsbelangen Loon en de  werkgroep Stop gaswinning, Marsdijk NU. De  Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen  belangstelling te hebben voor een gesprek.    De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar    verwachting ook door een aantal andere  gemeentebesturen worden vastgesteld.    Akkoord Bespreken Signaal    WS  WH  WV    WW    Besluit B&W    Datum:</pre>

====================================================================== Einde pagina 561 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 562 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 562 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 563 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
Instemmen met bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  
 
 
Achtergrond:  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het winningsplan een advies uitgebracht.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor 
aardgaswinningen in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister 
meegegaan in ons advies. De i nhoud van het ontwerp geeft  echter aanleiding om een zienswijzen in te dienen.  
 
Bij het voorbereid en van de zienswijzen is  nauw samengewerkt met de andere dec entrale overheden en is 
gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De Wijkvereniging 
Marsdijk heeft aangegeven geen belangstelling te hebben voor een g esprek. 
 
De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Argumenten:  
In het belang van inwoners en bedrijven in Assen is het nodig om zienwijzen in te dienen.  
 
Kanttekeningen /  risico’s: 
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
 
Na behandeling in de gemeenteraad worden de zienswijzen ‘down loadbaar’ op www.assen.nl gezet  zodat 
inwoners deze kunnen gebruiken om eigen zienswijzen  in te dienen.  
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 563 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 564 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 564 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 565 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennisnemen van  de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  en de aanbiedingsbrief aan 
de minister van Economische Zaken  
 
Achtergrond  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  ter inzage gelegd. Wij hebben over het winn ingsplan een advies uitgebracht. Dit advies is besproken 
in uw vergadering van 12 januari jl.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor aar dgaswinningen 
in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister meegegaan in ons advies. 
De inhoud van het ontwerp  geeft ons echter aanleiding om een zienswijze n in te dienen.  
 
Bij het voorbereiden van de zienswijzen hebben  wij nauw samengewerkt met de andere decentrale overheden en 
hebben wij gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De 
Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen belangstelling te hebben voor een gesprek.  
 
De zienwijzen  zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Na uw vergadering zullen wij de zienswijzen ‘downloadbaar’ op www.assen.nl  zetten zodat inwoners deze kunnen 
gebruiken om eigen zienswijzen   
 
 Opiniërende 
bespreking:  17 mei 2017  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  17 mei 2017  Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  
Datum verzending:  17 mei 2017   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van  mei 2017 ; 
 
b e s l u i t :  
 
Kennisnemen van de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld en de aanbiedingsbrief 
aan de minister van Economische Zaken  
 
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juni  2017  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 565 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 566 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 566 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 567 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 567 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 568 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusi e 5 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  11 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
7.1 Onzekerheden  16 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
8 BODEMBEWEGING  18 
8.1 Bodemdal ing 18 
8.2 Bodemtrilling  18 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  18 
9 SCHADE  19 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  19 
9.2 Afhandeling van schade  20 
9.3 Lusten en lasten  21 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  22 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 568 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 569 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschap pelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligh eid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmin gsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 569 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 570 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebi ed en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) make n wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswin ning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ont werpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 570 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 571 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
5 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van s chades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerl egt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de sch aal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constate ren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en d us in de fase van 
vergunningverlening geregeld moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor 
alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wi j 
constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard. 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulis che stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u da n de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels  tegemoet aan het door 
u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 571 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 572 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
6 
 burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. 
In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening 
onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen 
zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
Uw besluit baseert u zich nu  voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inho udelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergr ond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magn itude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Ef fect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken . Wanneer  
zonder deze informatie  besluitvorming  plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners 
naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 572 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 573 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
7 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar oo k schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als b ij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor  de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolk ing weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar e en acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke gevolgen 
explic iet en transparant  dient te betrekken in uw afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestem d is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een bela ngenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 573 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 574 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
8 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking tr ansparant te formuleren.  
 
Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de  in het  
Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders 
gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de 
verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen 
worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een d uidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 574 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 575 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
9 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbevingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft  u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winn ingsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude  stijl. 
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en da t u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat voora lsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoen de. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het  hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 575 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 576 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
10 
 Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het 
burgerperspectief niet voldoen aan  ministeriele toezeggingen .  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 576 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 577 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
11 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig  beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerve ld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het 
winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening  dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  W ij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek  6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstu k in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.  
 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.  Wij </pre>

====================================================================== Einde pagina 577 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 578 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
12 
 stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasve lden in dit winningsplan Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa nog niet zijn onderzocht. Een 
beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp 
instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een beheerplan voor het Natura -2000 Drentse 
Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drentse Aa is als uitvloei sel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de p rovincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot 
een beoordeling van de impact van  de gaswinning op soortenbescherming of de unieke 
natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 gebied / 
Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het 
bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het 
winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming 
van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan niet negatieve 
gevolgen on dervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpu nt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige 
natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform artikel 36 van de 
Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot niet -
ontvankelijk verklaring van de aanvraag  zijnde het winningsplan Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw definitieve 
besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de 
Algemene wet bestuursrecht. T evens komt met het later toevoegen van de natuurtoets 
aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.  
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 7.2a 
van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2.8 v an de Wet natuurbescherming.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag  heeft gelegen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden </pre>

====================================================================== Einde pagina 578 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 579 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
13 
 betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat:  
Uw besluit hiermee v oldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 579 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 580 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
14 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet be vatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in h et vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10.  Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 
24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winning splan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit  oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM toe te staan op 
basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te 
winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningspla n de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van  het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te  hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wette lijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb).  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 580 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 581 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
15 
 6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regio nale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn.  
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerv eld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en 
NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en 
op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra 
risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uit loop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u  in 
uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag wor den gewonnen en in hoeverre fluctuaties in 
winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden 
waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om 
niet op deze aspecten in te hoeven  gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevr aagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 581 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 582 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
16 
 7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De raad adviseerde u om in de communicatie met 
inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats deze  onzekerheid 
krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de  inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aa ndacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakge bied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 582 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 583 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
17 
 7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Aanalyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvan g van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid  
vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA r ekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel  in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de SRA 
bereke ning opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het gasveld 
Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorg aten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
4. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter 
inzage moet leggen.  
5. Niet kunt inst emmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 583 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 584 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
18 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende  en volgordelijke niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM 
te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In 
hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van  vallende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
2. Ons alsnog inzicht geeft op welke manier zaken als vallende objecten in uw afweging 
zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM  een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule i n werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: 
3. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet 
toe moet passen.  
4. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 584 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 585 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
19 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving va n 
preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen 
voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze 
beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en  dit om advies voor 
te leggen aan Sodm, Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn besch reven. U 
geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en 
andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog 
resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat vo or de bevende velden Vries -Zuid en 
Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van versnellingsmeters. U 
verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere  
monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onr echte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. Overigens 
benoemd u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden. 
De Mbw maakt bij haar afwegingskader voo r het al dan niet verlenen van een 
winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. 
grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van s chade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus een 
beschrijving dient  te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door 
gaswinning.  
2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onre chte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 585 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 586 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
20 
  
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een  harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikke ling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt diene n te worden tussen decentrale overheden en NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat ond erzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit 
besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. NAM als gaspro ducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de vera ntwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals  in het aardbevingsgebied 
Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van 
schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het 
grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de onafhankeli jkheid en objectiviteit 
van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operationeel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In d e huidige Mijnbouww et de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  </pre>

====================================================================== Einde pagina 586 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 587 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
21 
 9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waar in ook 
aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven d oor de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijk heid moet geven over de vorm en omvang van de 
lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal onderdeel 
moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 587 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 588 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
22 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de o nzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet wor den 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting 
oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot bela ng bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb  en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwsc hade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aa ntal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters n oodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 588 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 589 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
23 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij  het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans 
op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een gasveld 
een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning 
expliciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met 
versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten 
is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en 
schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet - en 
monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en andere 
belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 589 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 590 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
24 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.   
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in d it ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor de g asvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoner s. 
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u  ervoor moet zorge n dat – evenals 
in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor 
de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  
 
Artikel 7:  
Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze z ienswijze instemmen met dit artikel.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 590 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 591 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : B&W 
Datum : zaterdag 20 mei 2017  
Onderwerp  : Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
Hierbij ontvangt u de volgende stukken:  
- Een concept zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan  
Westerveld.  
- Een raadsvoorstel.  
- Een collegevoorstel  
- Een aanbiedingsbrief aan de minister van EZ  
 
Aangezien er nog dit weekend aan gewerkt moest worden, ontvangt u de stukken nu pas.  
 
De zienswijzen  zijn tot stand gekomen met bijdragen van de gemeenten Assen, Aa en 
Hunze, Tynaarlo en het waterschap Noorderzijlvest. Ook de provincie heeft input gegeve n. 
De eindredactie (en het leeuwendeel van het schrijfwerk) berustte bij ons.  
Over de zienswijzen is in een eerdere conceptfase overleg geweest met de advocaat P las 
Bossinade  die ook de decentrale overheden in Groningen vertegenwoordigt.   
 
De zienswijzen worden nog een keer beoordeeld door de advocaat. Dit lukt echter niet voor 
toezending aan u. Het kan zijn dat er nog juridische toevoegingen worden gedaan. Wij 
streven er naar  om deze dinsdagochtend aan te leveren (maar kunnen u dit niet 
garanderen).  
U kunt overwegen om de burgemeester mandaat te geven om na uw vergadering wijzigingen 
aan te brengen in de stukken.  
 
Het streven is , om de zienswijzen door zoveel mogelijkheden de centrale overheden te laten 
vaststellen. Hierover vindt maandag aan het einde van de middag nog overleg plaats. Ook 
dit kan nog leiden tot wijzigingen in het stuk.  
Onze verwachting is dat de provincie met eigen zienswijzen komt.  
 
Een deel van de decentra le overheden wil een  vriendelijke toon naar de minister. Daarom 
wordt op sommige plekken gezegd dat wij kunnen instemmen met het ontwerp -
instemmingsbesluit. Voor de rest is de tekst zo zakelijk mogelijk geschreven.   
 
De toon van de aanbiedingsbrief is voo ral  bestemd om tegemoet te komen aan de 
gevoelens binnen de raad en de inwoners.  
 
Het raadsvoorstel en de zienswijzen worden besproken in de raadsvergadering van 1 juni. 
Het presidium  heeft gevraagd om een informerende raadsbijeenkomst. Deze wordt door o ns 
verzorgd op 30 mei.  
Aan de raad wordt gevraag om:  ’kennis te nemen van’ . Er is wellicht echter  ruimte om zaken 
die uit de raadsbehandeling naar voren komen mee te nemen in de aanbiedingsbrief. Het is, 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 591 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 592 ======================================================================

<pre>gelet op het streven naar een gez amenlijke zienswi jze, niet aan te bevelen om in de 
zienswijzen  aanpassingen in te doen.  
 
De andere overheden gaan de zienswijzen niet  voorleggen aan  hun raad/algemeen bestuur 
en hebben daardoor meer tijd voor besluitvorming (de zienswijzen kunnen  tot 19  juni worden 
ingediend). Uw college zal dus als eerste een besluit nemen dat vervolgens z.s.m. op het 
openbare  deel  van de raadsstukken wordt  geplaatst. In de communicatie met de media 
kan er dus alleen worden gezegd dat we als overheden intensief hebbe n samengewerkt en 
dat we niet weten wat de andere besturen gaan besluiten.  
 
Vraag:  
Het kan zijn dat de gemeenteraad vraagt of het college voorne mens is om in  beroep te 
gaan. Misschien een punt om het in uw vergadering over te hebben.  
 
Hierbij is het van bela ng om te melden dat de minister  misschien zelf besluit om de 
NAM niet ontvankelijk te verklaren of de procedure over te doen. De inschatting is, 
dat er fouten zijn gemaakt  die hersteld moeten worden.  
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 592 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 593 ======================================================================

<pre>Date : 24-5-2017 17:11:22
Subject : FW: ziensw ijze Winningsplan Westerveld
Attachm ent : im age001.jpg;
Beste 
 
Hartelijk dank voor het op de hoogte houden van ons in de zienswijzeprocedure.
Wij zijn zelf bezig met het maken van een zienswijze.
Hierbij maken we ook dankbaar gebruik van jullie zienswijze, waarin dingen helder staan weergegeven!
 
Mocht je nog interesse hebben in ons concept, dan kan ik ‘m je volgende week sturen.
 
Groeten,
 
 
 
Provincie Groningen
Afdeling Omgeving & Milieu
050
@provinciegroningen.nl
werkdagen: ma, wo en do
 
Sint Jansstraat 4, 9712 JN  Groningen
Postbus 610, 9700 AP  Groningen
 
B
egin doorgestuurd bericht:
Van:
   
. @assen.nl
>
Datum:
 24 mei 2017 12:52:26 CEST
Aan:
. @tynaarlo.nl
. @middendrenthe.nl
i @aaenhunze.nl
>, 
 
@
GemeenteNoordenveld.nl
. i @drenthe.nl
>, '
.
.
 
. @drenthe.nl
. @leek.nl
@noorderzijlvest.nl
 
l @hunzeenaas.nl
@aaenhunze.nl
>, 
. i i . l
 
. @provinciegroningen.nl
>
Kopie:
@assen.nl
>
Onderwerp:
 
zienswijze Winningsplan Westerveld
Dag allemaal,
 
Hierbij zend de zienswijze zoals die vanmiddag naar de Asser gemeenteraad wordt gestuurd. De zienswijzen worden dinsdag 30 mei van 19.30 tot 20.30 uur
informerend behandeld door de gemeenteraad van Assen.
Donderdag 1 juni worden de stukken opiniërend en besluitvormend behandeld door de gemeenteraad
 
Ten opzichte van de versie die ik jullie zondag heb gestuurd zijn een aantal tekstuele aanpassingen doorgevoerd en één inhoudelijke.
 
De inhoudelijke aanpassing betreft het onderdeel van de nulmeting zoals beschreven in hoofdstuk 10.  We vragen geen metingen meer op elk gebouw maar een
uitwerking van een representatieve nulmeting  zoals die door EZ aan de NAM wordt opgedragen.
Deze inhoudelijke wijziging is doorgevoerd n.a.v. het bestuurlijk overleg in kleine comité van afgelopen maandag (Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze, Midden-Drenthe,
Noordenveld, provincie).
 
Bij de zienswijze zit ook het advies van januari dat daarmee ook onderdeel uitmaakt van de zienswijze.
 
Veel succes met jullie besluitvormingsprocedure en dank voor jullie bijdrage in de samenwerking!
 
Met vriendelijke groeten,
 
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 -  
M 06-
E  
assen.nl
website: 
www.assen.nl
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
In ons  Handves t voor Diens tverlening k unt u lezen welk e diens tverlening u van ons  mag verwachten.
http://www.provinciegroningen.nl/lok et/onze-diens tverlening/k waliteits handves t/
16.421
</pre>

====================================================================== Einde pagina 593 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 594 ======================================================================

<pre>    DN provincie  e groningen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 594 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 595 ======================================================================

<pre>Date : 26-6-2017 22:22:30
Subject : FW: Z iensw ijze zoals verstuurd naar EZ
Attachm ent : logo-in-m ail-sq.jpg;ATT00001.htm ;contact-info.jpg;ATT00002.htm ;tl_curve_w hite.gif;ATT00003.htm ;tr_curve_w hite.gif;ATT00004.htm ;purple-
vragen.pdf;ATT00007.htm ;
Verzonden met mijn Windows Phone
Van  
 
Verzonden: 
​26-​6-​2017 21:54
Aan  
 i
Onderwerp: 
Fwd: Zienswijze zoals verstuurd naar EZ
 
 
      .      
 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 PR Scan <
info@prscan.nl
>
Datum :
 
23 juni 2017 15:20:44 CEST
Aan:
 
@assen.nl
>
Onderw erp:
 
Z
iensw ijze zoals verstuurd naar EZ
Antw oord aan:
 <
info@prscan.nl
>
 
 
 
 
P
R Scan Strategische Communicatie Consultancy
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.422
</pre>

====================================================================== Einde pagina 595 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 596 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 596 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 597 ======================================================================

<pre>    Jadestoep 25  9403 SX Assen  info@prscan.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 597 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 598 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 598 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 599 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 599 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 600 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 600 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 601 ======================================================================

<pre>Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie en Omgeving
Cluster vergunningen
Postbus 20401
2500 EK Den Haag
Assen, vrijdag 16  juni 2017
Betreft: Indienen zienswijze op ontwerp-instemmingsbesluit wijziging gaswinning Westerveld
Geachte minister,
Als inwoners van Assen maken we gebruik van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op uw 
ontwerp-instemmingsbesluit wijziging gaswinning Westerveld. Onze motivatie en voorstellen hebben we 
in het onderstaande document weergegeven. 
Samenvatting:
Wij zijn tot de conclusie gekomen na het lezen van het ontwerp-instemmingsbesluit wijziging gaswinning 
Westerveld en de aanvraag wijziging gaswinning van de NAM en de zienswijze van de gemeente Assen 
dat er onduidelijkheden en onjuistheden staan in de aanvraag wijziging gaswinning van de NAM van 9 
september 2016. 
Verder hebben we geconstateerd dat er in de aanvraag van de NAM geen melding wordt gemaakt van het
in gebruik nemen van de nieuwe en vervangende productieput Vries-10. En ook niet van het feit dat de 
gestarte productie van Vries-10 nog een productieduur heeft van twee jaar onder de vigerende 
winningsvergunning. Ook hebben we geconstateerd dat er in de aanvraag van de NAM geen artikel staat 
waarin de verlenging van de winningstermijn voor in elk geval Vries-10 of Vries-Zuid is opgenomen.  
Dat er door de uitleg van de minister over Vries-10  binnen het winningsveld Vries-Zuid ruimte lijkt te zijn 
voor het openen van nog meer productieputten op dezelfde grond door de NAM zonder dat daar een 
aanvraag wijziging gaswinning en de toestemming van de minister voor nodig is. 
Dat er door het moment van de aanvraag en het moment van in productie nemen van productieput Vries-
10 in het geval van veiligheidsrisico's en schade door een aardbeving veroorzaakt door gaswinning  
discussies kunnen ontstaan over afhandeling van bijvoorbeeld schade. Dit omdat er ruimte is voor 
meerdere manieren van het interpreteren van de toepassing van regels uit de vigerende 
winningsvergunning of de Mijnbouwwet van 2003 of toch de Mijnbouwwet van 1 januari van 2017. Van dit
alles is uiteindelijk de burger de dupe, wat juist niet de bedoeling was van de nieuwe Mijnbouwwet.
Dat de weg die gevolgd wordt om te komen tot meer inspraak en burgerparticipatie geen logische blijkt te
zijn. De burger heeft nog even veel invloed en inspraak als voorheen met het insturen van de zienswijze en
dat geldt ook voor alle andere betrokken partijen. Adviezen over de inhoudelijke kant van de aanvraag en 
wat er allemaal ontbreekt of op onjuiste wijze in staat worden niet verwerkt in een nieuwe aanvraag. 
Zodat de minister tweemaal hetzelfde traject met deze adviseurs doorloopt. Eigenlijk een eerste en 
tweede zienswijze. 
Dat de nulmeting toegestaan in de gaswinning Westerveld ook voor een klein deel van de Groningers gaat
gelden,  dit weer een rechtsongelijkheid oplevert ten opzichte van het Groningenveld en de bewoners in 
dat gebied. 
Pagina 1</pre>

====================================================================== Einde pagina 601 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 602 ======================================================================

<pre>Leeswijzer:
Voor de duidelijkheid zijn de punten gevolgd die in het ontwerp-instemmingsbesluit gevolgd worden. 
1. De aanvraag.
Wijziging op de tekst eerste alinea: 
Voor de volledigheid zou hier de winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk 
gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963) genoemd moeten 
worden, omdat dat de vergunning is waar de wijzigingsvergunning van 9 september 2016 op 
aangevraagd wordt door de NAM. 
Wij vinden dat:
•De voorgestelde wijziging in de tekst opgenomen moet worden in het uiteindelijke 
instemmingsbesluit.
Wijziging op de tekst alinea 4: 
Citaat: Het winningsplan Westerveld betreft een actualisering van het vigerende winningsplan voor de 
bestaande gaswinning. De redenen voor de actualisatie zijn: een (vernieuwde) seismische risicoanalyse, 
de stopzetting van de gasproductie uit de gasvelden Appelscha, Roden en Norg-Zuid, een actualisatie van
productie- en bodemdalingsvoorspellingen, en voorziene activiteiten om de productie in stand te
houden. Einde citaat
Argumentatie:
Wat in deze tekst ontbreekt is de vermelding dat VRS-3C put wordt vervangen door  Vries-10. Of zoals de 
NAM in haar aanvraag vermeldt op bladzijde 16. 
Citaat aanvraag NAM :In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter 
vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie blad) einde 
citaat.
Verder ontbreekt de start van de productie in Vries-10 in november 2016. 
Ook ontbreekt de verlenging van de duur van de gaswinning en de aanvraag voor de verlenging tot 2023 
of tot 2028. De activiteiten om de productie instant te houden worden wel genoemd maar de aanvraag 
om de periode waarover deze plaats gaan vinden te verlengen van 2018 naar 2023 of uiterlijk 2028 niet. 
Stopzetting van de gasproductie uit drie gasvelden wordt wel gemeld maar vervanging en het in productie
nemen niet. Dat is niet erg consequent en geeft een vertekend beeld als men richting burgers/bewoners 
van dit gebied  helderheid en duidelijkheid  wil uitstralen. Voor de volledigheid wil ik u verzoeken ook het 
vervangen en in productie nemen van Vries-10 (VRS10 op te nemen) 
Wij vinden dat:
•In de uiteindelijke tekst van het instemmingsbesluit van de minister de vervanging van 
VRS-3C put door Vries-10 wordt opgenomen. 
•De datum van in het in productie nemen van Vries-10 in de tekst van het 
instemmingsbesluit van de minister op dit punt wordt opgenomen.
•In de tekst van de minister wordt opgenomen dat de aanvraag van verlenging van de 
duur van de gaswinning na 2018 ontbreekt in de oorspronkelijke aanvraag van 9 
september van de NAM. 
Pagina 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 602 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 603 ======================================================================

<pre>Opmerkingen betreffende vervolgtekst vierde alinea:
Citaat:
NAM verwacht dat de gaswinning op basis van het winningsplan Westerveld in 2023 beëindigd zal 
worden, met een uitloop tot 2028 in geval van het hoge productiescenario. Gaswinning uit het Westerveld 
systeem vindt al ruim dertig jaar plaats en bevindt zich thans in de eindfase. Einde citaat
Argumentatie:
De verwachting van de NAM die genoemd wordt op bladzijde 18 van haar aanvraag onder het kopje B5.4 
Duur van de winning en haar voorkomen is een mededeling maar niet te beschouwen als een aanvraag. 
Het noemen van deze jaartallen 2023 en 2028 op zich kunnen niet als een aanvraag van verlenging van 
de winningsvergunning gezien worden. 
In de aanvraag van de NAM wordt verlenging van de vergunning tot 2023 of tot uiterlijk 2028  betreffende 
gaswinning uit het Westerveld systeem niet expliciet genoemd als reden tot aanvraag van de wijziging 
gaswinning. Iets wat niet wordt aangevraagd, kan de minister niet beoordelen. 
Wij vinden dat:  
•De minister, omdat de aanvraag van de verlenging van de gaswinning tot 2023 of 
eventueel tot 2028 expliciet niet gedaan wordt door de NAM, hier een aantekening in zijn 
tekst op moet nemen dat hij het noemen van jaartallen niet als een aanvraag beschouwd 
en dit ook niet op die manier meeneemt in zijn beoordeling van de aanvraag voordat hij 
een instemmingsbesluit neemt. 
In het vervolg van de tekst dat gaswinning uit het Westerveld systeem al ruim dertig jaar plaatsvindt, 
wordt voorbij gegaan aan het feit dat winningsput VRS-3C al sinds 1994 niet meer in gebruik was. 
Wij vinden dat:
•In de uiteindelijke tekst van het instemmingsbesluit moet worden opgenomen, dat dit 
met uitzondering was van winningsput VRS-3C die als sinds 1994 niet meer in gebruik 
was. 
2. Beleid gaswinning in Nederland
Argumentatie:
Op dit punt wordt alleen de gaswinning voor de Nederlandse energievoorziening besproken. Wat niet naar
voren komt en ook een belangrijke reden is voor gaswinning in het algemeen, is gas als exportproduct en 
de contracten en afspraken die het noodzakelijk maken om ook voor de buitenlandse markt gas te 
winnen. Deze contracten zijn nog een belangrijker reden om de gaswinning ook in de 'Kleine velden' nog 
steeds op te starten en toe te staan. Het is tegenover de burgers wel zo eerlijk om dit ook hier te 
vermelden voor alle volledigheid. 
Verder wordt de samenhang van de gaswinning en de vermindering van de gaswinning in het Groninger 
gasveld en de winning in de 'Kleine Velden'  hier niet besproken terwijl die juist heel  belangrijk zijn voor het
begrip waarom ook de productie  in de kleine gasvelden op peil moet blijven. 
Wij vinden dat: 
•De minister in zijn uiteindelijke besluit wel meer informatie moet opnemen die meer 
uitleg geeft over de export van gas en de contracten met afnemende landen. En het 
belang van de voortgang van de export van gas in de komende jaren tot 2028. 
•De minister ook meer informatie moet opnemen over de noodzaak van gaswinning in de 
'Kleine Velden' in samenhang met de productie van het 'Groninger veld'. 
Pagina 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 603 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 604 ======================================================================

<pre>6.1 Algemene adviezen
Alinea 2
Citaat:  De decentrale overheden vinden dat het winningsplan Westerveld grote onzekerheden en 
ontbrekende onderdelen bevat en adviseren om die reden om niet hiermee in te stemmen. De decentrale 
overheden geven aan dat als de minister toch zou willen instemmen met het winningsplan, hij dan het 
voorzorgsbeginsel dient te hanteren en het genoemde gezamenlijke advies van de decentrale overheden 
dient mee te nemen. Einde citaat.
Argumentatie:
Het heeft ons als burgers verbaast dat een groot bedrijf als de NAM een aanvraag winningsplan 
Westerveld indient waarop zo veel en zo gedetailleerd commentaar komt van de decentrale overheden, de
waterschappen, de Mijnraad e.a. uit de lijst onder punt 5 genoemde adviseurs. (zie ook onder alinea 7 het 
advies van de Mijnraad.) Om vervolgens verbaast te zijn over adviezen over alle ontbrekende onderdelen 
en de wijze waarop dit moet worden opgelost via het ministeriële instemmingsbesluit. Terwijl zo duidelijk 
omschreven staat in de Mijnbouwwet van 2003 en de hier geldende Mijnbouwwet van 1 januari 2017 
waar een aanvraag winningsplan tenminste aan zou moeten voldoen. 
Ondanks onder Punt 3 'Voorgeschiedenis' genoemde en bij de NAM bekende hoofdstukken en de 
gevolgde procedure, ziet de NAM geen kans om een aanvraag in te dienen zonder dat er zoveel 
gefundeerd commentaar komt van de partijen die recht hebben om adviezen te geven. Waarom zijn deze 
adviezen niet eerder ingewonnen en verwerkt in de aanvraag vraag je je dan als burger af, waarom 
moeten de adviseurs eigenlijk indirect meeschrijven aan de inhoudelijke kant van dit plan. Net als EZ en 
de minister zelf, die uiteindelijk ook nog extra informatie geeft die nog door de NAM of door de andere 
adviseurs gegeven wordt als het gaat om de gasput Vries-10 en de duur van de huidige gaswinning. 
Waarom moet er daarna via het uiteindelijke instemmingsbesluit zoveel gerepareerd worden aan de 
oorspronkelijke aanvraag? 
Het beeld dat hierdoor ontstaat is dat er een verkeerde route genomen wordt, die veel partijen erg veel tijd
kost die zij wellicht anders hadden kunnen besteden.  De NAM schrijft een onvolledig plan dat amper lijkt 
te voldoen aan de gestelde en bekende eisen. Vervolgens komen er gerichte adviezen die de minister 
afwijst of aanneemt. De adviezen die de minister aanneemt hadden al in het plan moeten staan. De 
minister beoordeelt namelijk het plan en keurt dit volgens de richtlijnen af of goed. Nu beoordeelt de 
minister adviezen van partijen die na het indienen van de aanvraag nog het recht hebben om betrokken te 
zijn bij de besluitvorming. Een deel van deze adviezen zijn een terechte reactie op de inhoud van de 
aanvraag en betreffen een onvolkomenheid of onzorgvuldigheid die door de minister ook wordt 
toegekend. Deze punten hadden er onverkort in kunnen staan als de NAM zorgvuldiger en op voorhand 
ook overleg had gehad met de adviserende partijen. Dat deze mogelijkheid wel bestond vooraf blijkt uit de
tekst in begeleidende brief van de NAM bij het indienen van de aanvraag en uit 3.1.2 Wijziging procedure.  
Het beeld dat ontstaat is dat de minister de aanvraag van de NAM niet beoordeelt op juistheid van de 
inhoud en de gevolgde procedures maar dat de minister via adviezen van de aangewezen partijen eerst 
repareert wat ontbreekt aan de aanvraag vervolgens zelf ook nog extra informatie toevoegt zoals de tijd 
van de winningsduur van Vries-10. Om de uiteindelijke aanvraag volledig en zorgvuldig te maken door zijn 
instemming te geven met een half plan, diverse adviezen en zijn eigen informatie. Vervolgens mogen wij 
als burgers naast de adviseurs onze zienswijze ook nog gaan geven als kers op de taart. En kan de 
minister opnieuw afhankelijk van de in de zienswijze gegeven informatie verder gaan met het 'repareren' 
van de aanvraag van de NAM. Dit kan niet de bedoeling zijn geweest van de Mijnbouwwet van 2017 en 
alle aanpassingen. 
Wij vinden dat:
•De minister op grond van alle onvolledige en ontbrekende gegevens geen 
instemmingsbesluit moet nemen over deze aanvraag. 
Pagina 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 604 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 605 ======================================================================

<pre>•De minister de aanvraag moet beoordelen op inhoud en zorgvuldigheid zoals wordt 
voorgeschreven in de Mijnbouwwet 2017 om vervolgens op alle punten waar de 
adviseurs aangeven dat er onderdelen ontbreken en waar zij gelijk hebben de minister 
geen instemmingsbesluit moet geven op deze aanvraag.
•De NAM een nieuwe zorgvuldige en volledige aanvraag moet indienen als wijziging op de 
winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 
2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963) zodat het de ook de 
betrokken burgers, bedrijven en alle adviseurs genoemd onder punt 5 'Adviezen' naar 
aanleiding van de aanvraag, duidelijker is dat de NAM haar aanvraag heel serieus neemt 
en zorgvuldig en zeer precies opstelt. 
•Dat als de minister toch zou willen instemmen met het winningsplan, hij het advies van 
de decentrale overheden dat hij dan het voorzorgsbeginsel dient te hanteren en het 
genoemde gezamenlijke advies van de decentrale overheden dient mee te nemen, 
overneemt in zijn instemmingsbesluit.
Alinea 3:
Citaat: De decentrale overheden wijzen erop dat de communicatie van zowel NAM als het ministerie van 
EZ, naar burgers zorgvuldiger en publieksvriendelijker moet dan tot nu toe is gebeurd. Burgers moeten 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning; hen moet 
ook duidelijk zijn dat gaswinning alleen plaatsvindt onder voorwaarden waarbij nadelige gevolgen
worden bewaakt en zoveel mogelijk worden voorkomen. Advies is om dit te borgen in het 
instemmingsbesluit . Einde citaat
Wij vinden dat:
•De minister het advies van de decentrale overheden wat betreft de communicatie moet 
overnemen zoals verwoord in het bovenstaande citaat. 
Alinea 4:
Citaat: De decentrale overheden geven aan dat het winningsplan lastig leesbaar is voor inwoners. Het 
indienen van een zienswijze hierop is pas zinvol als inwoners de inhoud ervan kunnen doorgronden. 
Daarom wordt geadviseerd om voorafgaand aan het maken van het ontwerpbesluit een 
publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen. Daarbij moet worden aangegeven op 
basis van welke kenmerken (zoals inrichting gebied of bodemopbouw) de gasvelden Vries-Zuid en Eleveld
bijna in risicoklasse 2 vallen . Einde citaat
Wij vinden dat: 
•De minister het advies van de decentrale overheden verwoord in alinea 4 moet 
overnemen. 
Alinea 6
Citaat: De decentrale overheden adviseren om de toezegging van de minister jegens NAM om binnen de 
bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put Vries-10 in te trekken en NAM op te 
dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavig winningsplan af te wachten. Het 
vigerende winningsplan is namelijk niet getoetst op de veiligheid van burgers (SRA), waardoor er niet op 
kan worden teruggevallen. Einde citaat
Wij vinden dat: 
•Het advies van de decentrale overheden een juiste is en dat de minister de toezegging 
om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen moet intrekken en de NAM op te 
dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor het onderhavig winningsplan af te 
wachten. 
Pagina 5</pre>

====================================================================== Einde pagina 605 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 606 ======================================================================

<pre>Alinea 7
Citaat: De Mijnraad wijst erop dat NAM in het winningsplan verwijst naar rapporten van TNO, waarbij het 
kan gaan om verschillende onderdelen van TNO, die overigens volledig onafhankelijk van elkaar opereren. 
Waar het gaat om rapporten die betrekking hebben op de relatie gaswinning-aardbevingsschade, betreft 
dit TNO-NITG. Waar het gaat om advisering door TNO ten behoeve van SodM of EZ, betreft dit TNO-AGE 
(Advies Groep EZ), een apart TNO-organisatieonderdeel dat zich uitsluitend richt op advisering aan de 
Rijksoverheid en onafhankelijk opereert van de rest van de TNO-organisatie. Geadviseerd wordt om 
telkens te expliciteren welk TNO-onderdeel het betreft . Einde citaat
Wij vinden dat:
•Dit soort onduidelijkheden horen niet voor te komen in een aanvraag wijziging 
gaswinning, het geeft een beeld van onzorgvuldig opstellen van de aanvraag waardoor je 
je als burger afvraagt of de NAM wel serieus omgaat met dit soort zaken. Dat de minister
de NAM op moet dragen om een nieuwe aanvraag winningsplan Westerveld moet 
indienen.
6.2 Planmatig beheer.
Winningsplan NAM
Argumentatie:
Hier worden de jaartallen 2023 en 2028 genoemd. Deze jaartallen komen als het ware uit de lucht vallen. 
Er wordt in de aanvraag instemming Winningsplan Westerveld van 9 september 2016 geen punt 
genoemd dat verlenging van de winningsvergunning tot 2023 of tot 2028 inhoud. Zoals al eerder 
genoemd kan de minister niet instemmen met onderdelen die niet worden aangevraagd. Mocht de NAM 
deze aanvraag wel als zodanig bedoeld hebben dan wordt dat niet op die manier verwoord. 
Wij vinden dat:
•De minister geen instemmingsbesluit kan nemen op grond van het noemen van jaartallen
als het gaat om verlenging van de winningsvergunning van de winningsvergunnings-
gebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-
EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963). 
•De minister geen instemmingsbesluit kan nemen over iets dat niet gevraagd wordt door 
de NAM zoals het verlengen van de winningstermijn voor de winningsvergunning van de 
winningsvergunningsgebieden Drenthe II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 
2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 30/5/1963). 
•als het de bedoeling van de NAM was om met de aanvraag instemming Winningsplan 
Westerveld verlenging te krijgen van de termijn voor gaswinning na 2018 zij dit expliciet 
hadden moeten vermelden. 
•Dat de NAM een nieuwe aanvraag moet opstellen en indienen. 
6.3.2 Bodemdaling
Advies SdoM
Citaat: (….) In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke maatregelen zijn getroffen 
voor de gevolgen van de reeds opgetreden bodemdaling voor het normale beheer en onderhoud van 
waterkeringen en waterlopen. SodM adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken 
hiertoe met het waterschap zijn gemaakt. (…)  Einde Citaat
Argumentatie:
Het gaat in dit citaat opnieuw om een advies dat vooraf ingewonnen had kunnen worden tijdens een van 
de overleggen tussen de NAM en SdoM en dat opgenomen had moeten zijn in een zorgvuldig opgestelde 
aanvraag. 
Pagina 6</pre>

====================================================================== Einde pagina 606 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 607 ======================================================================

<pre>Wij vinden dat:
•De minister dit advies van de SdoM zwaar moeten laten meewegen in zijn overwegingen 
en te besluiten om op dit punt geen instemmingsbesluit te kunnen geven op de aanvraag.
6.3.3 Bodemtrilling
Advies SdoM
Citaat laatste alinea:
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende monitoring 
te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert 
SodM om NAM een risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten 
opstellen en implementeren.  Einde citaat
Wij vinden dat:
•De minister voordat hij een besluit neemt veel meer duidelijkheid moet verkrijgen van 
zowel de SodM als de NAM als TNO over het juiste aantal versnellingsmeters omdat 
‘enkele’ veel te vaag is. Dan blijft de onzekerheid of het er voldoende zijn om de kracht 
van de eventuele bevingen te meten. 
6.3.4 Schade door bodembeweging.
Winningsplan NAM
Citaat eerste alinea:
NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een 
geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. Einde citaat
Advies gemeente Assen
Citaat: Onderdeel van de hiervoor genoemde vlotte en soepel schaderegeling is de omgekeerde 
bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groningenveld; deze zou – op basis van het 
gelijkheidsbeginsel - ook voor het effectgebied van het winningsplan Westerveld moeten gelden. Einde 
citaat. 
Argumentatie:
De NAM wint gas in Vries-Zuid. Een locatie die tegen seismische risicoanalyse II aan ligt. Het is bekend 
dat zich hier al eerder bevingen hebben voorgedaan en met het in gebruik nemen van Vries-10 na 23 jaar 
geen winning in dat deel van Vries-Zuid is het eerder wachten op een beving dan je afvragen óf er een 
beving zal plaatsvinden. 
Toen in 1968 de winningsvergunning van de winningsvergunningsgebieden Drenthe en Groningen, nu  
Drenthe II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen 
(K.B 30/5/1963) werd afgegeven was het grootste deel van Assen dat boven het Westerveld Systeem ligt 
heideveld, bos en landbouwgrond. Er woonden geen mensen en er stonden nog maar heel weinig 
gebouwen. Risicobeheersing of schade door gaswinning was nog niet aan de orde. Toen in 1994 put VR-
C3 onderdeel van Vries-Zuid gesloten werd was het al bekend dat er zich aardbevingen hadden 
voorgedaan in dit deel van het Westerveld Systeem. Maar opnieuw was risicobeheersing of schade door 
gaswinning geen echt punt. Er was al wel een deel van de woonwijk Marsdijk in Assen gebouwd maar niet
alles. 
In 1992 begon de verkoop van de grond het deel van de wijk Marsijk dat nu de Stoepen wordt genoemd 
en in 1993 werden de eerste huizen aan onder andere de Jadestoep opgeleverd. Het werd de bewoners 
niet als een risico verteld dat ze boven een toekomstige gaswinning gingen bouwen. De gaswinning was 
er niet, die lag stil. Geen drukverlaging en geen noemenswaardige bodemdaling. Dus spreken over schade
Pagina 7</pre>

====================================================================== Einde pagina 607 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 608 ======================================================================

<pre>aan woningen door aardbevingen was niet aan de orde. 23 jaar later vertelt de NAM de bewoners van dit 
deel van Assen dat er een vervangende put Vries-10 is gekomen van waaruit onder hun huizen gas wordt 
gewonnen en dat zij de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van 
een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. En als er toch schade ontstaat door een geïnduceerde 
beving de afhandeling van deze schade valt onder het BW. Want de gaswinning is toegestaan op basis 
van de oude vergunning en daar gelden de regelingen van de MbW van 2017 niet voor. Schade ontstaan 
tussen de start van de gaswinning in november 2016 en november 2018 als de vergunning afloopt 
kunnen de bewoners melden op de website van de NAM. En dan komt er een bureau zoals Witteveen & 
Bos kijken of het überhaupt mogelijk zou kunnen zijn dat er schade is door aardgaswinning. 
De aanvraag wijziging Westerveld is door de NAM op 9 september 2016 ingediend bij EZ en in november 
2016 start de gaswinning in Vries-10. Op de oude vergunning zegt de minister. Valt de schade dan echt 
onder de oude vergunning en Mbw van 2003 of valt deze toch onder de Mbw van 2017 omdat de winning 
na de aanvraag is gestart. Hierover kunnen partijen als er werkelijk schade ontstaat lang discussiëren dat 
ziet iedereen aankomen. Met als eindresultaat dat de bewoner die de schade meldt de dupe is van alles. 
Want waar men aan voorbij gaat is dat het collectief nu de kans krijgt om een advies en vervolgens een 
zienswijze in te dienen, maar dat het straks de individuele burger is die de slag om de schade vergoeding 
met de NAM aan mag gaan. 
Voor het Groningenveld gelden duidelijke schadeprotocollen en geldt  omgekeerde bewijslast. Er is een 
Centrum veilig Wonen (CvW) en als aanvulling op de Mijnbouwwet 2003 gelden de definities van de NAM/
het CvW over A-schade; B-schade; en C-Schade. 
In de woonwijk Marsdijk van de gemeente Assen wonen de meeste Assenaren en staan sinds 1994 een 
heleboel nieuwe bedrijven op het Messchenveld. 
Het Groningenveld en een deel van het Westerveld liggen beiden in de provincie Groningen. Toegegeven in
dit deel van Westerveld wordt op dit moment geen gas gewonnen, maar het zou voor een deel van de 
bewoners die boven het Westerveld Systeem wonen niet meer dan redelijk zijn als er gesteld wordt dat zij 
als Groningers in elk geval gelijk gesteld worden aan alle andere bewoners die met aardbevingsschade te 
maken krijgen in Groningen. Als de minister onze mening deelt gaat hij ons vervolgens toch niet wijs 
maken dat wij als Drenten die boven hetzelfde Westerveld wonen anders gaat behandelen als het gaat 
om schade door gaswinning. Wij willen dezelfde afhandeling als de Groningers en ook dezelfde wetten en
regelgeving. Nu en in de toekomst. 
Wij vinden dat:
•de minister het advies van de gemeente Assen over moet nemen als het gaat om de 
afhandeling van de schade en de omgekeerde bewijslast.
•de minister alle bewoners van Groningen die schade ondervinden van gaswinning in 
Groningen gelijk moet behandelen als het gaat om schade afhandeling. 
•de minister alle bewoners die schade ondervinden van gaswinning in het Westerveld op 
gelijke wijze moet behandelen als het gaat om schade afhandeling. Zowel Groningers, 
Drenten als Friezen. 
•Het schadeprotocol dat in het Groningenveld geldt en mogelijk opnieuw wordt 
vastgesteld óók moet gelden voor schade ontstaan door gaswinning in het Westerveld en
zeker voor schade in het gebied van Vries-Zuid en Vries-10 omdat daar nog op de 'oude' 
vergunning gewonnen wordt. 
•de minister bovenal de winning in Vries-10 stop moet zetten omdat er te veel 
onduidelijkheden zijn als het gaat om de schade afhandeling nu de aanvraag wijziging 
Westerveld op 9 september 2016 is ingediend en de start van de gaswinning in Vries-10 
in november van 2016 was. 
•de minister zich realiseert dat het de individuele burger is die schade moet melden en 
afhandelen als er schade door gaswinning ontstaat aan zijn bezit. Dat de minister deze 
afweging goed moet meenemen als hij een instemmingsbesluit neemt op basis van deze 
aanvraag die veel onduidelijkheden laat bestaan als het gaat om risicobeperking en 
afhandeling van schade door gaswinning. 
Pagina 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 608 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 609 ======================================================================

<pre>7. Algemeen
EZ-vergunning Vries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit
Citaat : Zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het geval van de put 
Vries-10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het winningsplan nodig. In dit geval wordt dat 
veroorzaakt door het feit dat de put Vries-10 een oudere niet meer werkende put vervangt, waarvan de 
productie al in het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen het vigerende winningsplan is nog 
ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, als onafhankelijk toezichthouder, op toezien dat 
de productie uit de put Vries-10 en de effecten daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is 
vastgelegd in het vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen worden 
gesteld aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende winningsplan indertijd niet is 
getoetst op de veiligheid van burgers.
Na vaststelling van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde winningsplan Westerveld, 
kan de productie uit de put Vries-10 ook na deze twee jaar doorgaan. In dit winningsplan is ook een SRA 
opgenomen. Uit deze risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie uit de put Vries-10 het 
seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende winningsplan. Ook de verwachte 
bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende winningsplan. Er is dan ook geen aanleiding om de reeds 
eerder verleende instemming met het vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de 
productie uit de put Vries-10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure zijnde 
instemmingsbesluit. Einde citaat
Argumentatie:
De aanvraag wijziging Westerveld is door de NAM op 9 september 2016 ingediend bij EZ en in november 
2016 start de gaswinning in Vries-10. In de aanvraag wijziging Westerveld wordt door de NAM melding 
gedaan onder punt B5.2 Reservoir management bladzijde 15 en vervolg 16 dat er een extra productieput 
is geboord (VRS-10) ter vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige 
waterproductie. Er wordt geen melding gedaan van het in gebruik nemen van deze put en er is ook geen 
sprake van een aanvraag om deze put in gebruik te mogen nemen. 
De letterlijke tekst is:  citaat:  In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) 
ter vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder 
wordt er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van 
het Vries-Zuid veld. Einde citaat
Opmerkelijk is dat er melding wordt gemaakt dat er al een productieput geboord is en dat er mogelijk nog 
meer putten geboord worden. Maar er staat niet dat deze productieput ook in gebruik wordt genomen en 
er wordt zeker geen datum genoemd van in gebruik name.
De informatie die de minister in zijn tekst geeft over de productieput Vries-10 dat deze een oudere niet 
meer werkende put vervangt is juist maar dan zou hij voor de volledigheid ook moeten vermelden dat 
deze nieuw productieput bij de aanvraag van de NAM op 9 september 2016 nog niet in gebruik is. Beide 
genoemde putten hebben dezelfde status, er is nog geen productie sinds 1994 en ook niet op het 
moment van de aanvraag. 
Zonder dat er in de aanvraag wijziging Westerveld melding van gemaakt wordt of uitleg over gegeven 
wordt komt de minister met de informatie dat de gaswinning vanuit deze put toegestaan is omdat er 
ruimte is vanuit het vigerende winningsplan. Waarbij hij ook nog toevoegt dat binnen het vigerende 
winningsplan nog ruimte is voor ongeveer twee jaar productie. De NAM laat deze informatie achterwege 
in haar aanvraag. 
Dus dat zou betekenen dat binnen de winningsvergunning van de winningsvergunningsgebieden Drenthe 
II (K.B. 4/11/1968 laatstelijk gewijzigd 17 juli 2007 bij beschikking ET-EM-7075840), Groningen (K.B 
30/5/1963) geen toestemming gegeven hoeft te worden voor boren van een nieuwe productieput en het 
in gebruik nemen van deze nieuwe productieput,  als er nog ruimte is vanuit het vigerende winningsplan. 
Dat zou dus ook gelden voor de in het citaat nog genoemde putten ten westen en ten oosten van het 
Pagina 9</pre>

====================================================================== Einde pagina 609 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 610 ======================================================================

<pre>Vries-Zuid veld die nog onder studie zijn, tenminste zo lang als het instemmingsbesluit van de minister 
nog niet definitief is. De veiligheid wordt door de SodM als onafhankelijk toezichthouder in de gaten 
gehouden. Ook de toetsing van veiligheid van burgers is in dit plan, waarvan de datum door de minister 
trouwens niet benoemd wordt, geregeld.
Maar waarom lezen we hier dan niks over in de aanvraag wijziging Westerveld van de NAM. Waarom is 
deze informatie niet belangrijk genoeg om op te nemen in de aanvraag, want het gaat hier om gaswinning
op basis van de 'oude' vergunning terwijl de nieuwe wordt aangevraagd. 
De minister is hier bezig om informatie aan te vullen die niet is opgenomen in de aanvraag en dat valt niet 
onder zijn bevoegdheden volgens ons. Hij moet de aanvraag toetsen of dit soort informatie wel is 
opgenomen. 
Door de keuze van de minister om de gaswinning toe te staan terwijl deze na het indienen van de 
aanvraag is begonnen, heeft hij in onze ogen onnodig ruimte geschapen voor een discussie over risico's 
en schade afhandeling als die in de nabije toekomst aan de orde zouden zijn. De periode tussen de start 
van de gaswinming en het ingaan van het instemmingsbesluit is gewoon heel erg kort om dan ook nog 
uit te gaan van verschillende regelingen zoals die er zijn vanuit de vigerende vergunning en de nieuwe 
Mijnbouwwet van 2017.
Wat betreft de ruimte van nog twee jaar gaswinning, dat zou praktisch gezien dus tot november 2018 zijn,
daarvoor heeft de NAM in haar aanvraag dus niks geregeld. Want zij vraagt geen verlenging van de 
gaswinning aan tot 2023 in deze aanvraag. Terwijl dat heel belangrijk lijkt te zijn. Want het betekent niet 
alleen voor productieput Vries-10 dat er nog twee jaar gaswinning is maar ook voor de oude put Vries-3C 
en met zekerheid ook voor Vries-Zuid. Of mogelijk zelfs voor heel Westerveld want nergens blijkt uit de 
aanvraag dat de voortgang van de winning al in een ander instemmingsbesluit is opgenomen in het 
verleden. In onze ogen zou dat toch echt reden zijn om de aanvraag opnieuw in te dienen want in de 
huidige aanvraag worden wel jaartallen genoemd maar niet gesproken over verlenging van de termijnen. 
Er wordt ook zeker geen uitleg gegeven waarom er verlenging nodig is. Die informatie krijgen we pas van 
de minister in het ontwerp-instemmingsbesluit wijziging gaswinning Westerveld. 
Of gaat de minister nu als antwoord op onze visie verklaren dat de vergunning al loopt tot 2023 of ten 
minste tot 2028? Hoe moeten wij zijn verklaring over die twee jaar nog ruimte in het vigerende 
winningsplan dan uitleggen? Is dit dan een leugentje om bestwil van de minister om de vergunning van 
gaswinning in Vries-10 toe te staan? De minister stelt dat deze productieput Vries-10 ook na vaststelling 
van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde winningsplan Westerveld, kan doorgaan 
met de productie uit de put Vries-10 na deze twee jaar. Waar deze aanname op gebaseerd is wordt niet 
duidelijk. In elk geval niet vanuit de aanvraag wijziging Westerveld. 
Het feit dat uit de genoemde risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie uit de put Vries-10 
het seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende winningsplan, wat gewoon betekent 
dat bij aanvang van de winning al bekend is dat het seismisch risico tegen II aan zit, betekent in onze 
ogen dat dit een grotere kans op schade van gebouwen betekent in een van de grootste wijken van 
Assen. Het had voor de minister reden moeten zijn om de reeds verleende instemming met het vigerende 
winningsplan in te trekken of het opstarten van de productie aan te houden. Zeker omdat er een grote 
kans is, zoals al door ons gemeld is, dat bij schade er een enorme discussie ontstaat over het vergoeden 
van de schade. 
Of komt de minister met een economische reden? Schade voor de NAM als hij voor Vries-10 de winning 
niet toestaat? Economische schade door het nog niet toestaan van productie uit een put die als 
vervanging dient van een productieput die al sinds 1994 niet produceert? In haar tekst over deze 
productieput Vries-10 is de NAM nog niet zo positief als het gaat om de hoogte van de productie. In onze 
ogen leidt de NAM door het alsnog weer sluiten van deze put nauwelijks economische schade. 
Wij vinden dat:
•De minister per direct, maar in elk geval zo spoedig mogelijk, de gaswinning  in 
productieput Vries-10 moet stoppen omdat deze winning gestart is na het indienen van 
Pagina 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 610 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 611 ======================================================================

<pre>de aanvraag van de NAM en dus praktisch gezien niet onder het vigerende winningsplan 
valt maar onder de nieuwe aanvraag. 
•De NAM een aanvraag wijziging winningsplan moet indienen om de gaswinning in deze 
put Vries-10 te mogen starten voor de duur van twee jaar of direct de aanvraag voor een 
langere termijn van gaswinning meeneemt tot 2023 en uiterlijk tot 2028.
Nulmeting aan gebouwen
Citaat:
De decentrale overheden adviseren om nulmetingen voor te schrijven aan alle gebouwen boven en nabij 
de gasvoorkomens Eleveld en Vries-Zuid. De minister heeft tijdens de behandeling van het wetsvoorstel 
tot wijziging van de Mbw (Kamerstukken I 2015/2016, 34 348, nr. A) in juni/juli 2016 in de Tweede
Kamer aangegeven dat hij, wanneer de effecten van de mijnbouwactiviteit, de locatie of de omgeving 
daartoe aanleiding geven, genegen is tot het opnemen van de verplichting tot het uitvoeren van een 
representatieve nulmeting aan gebouwen (bouwkundige vooropname) als voorschrift in het 
instemmingsbesluit. Dit is op basis van het winningsplan Westerveld het geval boven en nabij de
gasvoorkomens Eleveld en Vries-Zuid. Dit voorschrift is opgenomen in dit instemmingsbesluit (artikel 6).
Deze nulmeting aan gebouwen is bedoeld als hulpmiddel om gedurende de (verdere) gaswinning, bij een 
vermoeden van mijnbouwschade aan een gebouw, het oorzakelijk verband tussen de gaswinning en de 
eventueel toekomstige gebouwschade te kunnen vaststellen. Ondanks dat het hier gaat om het vervolg
van een bestaande gaswinning en het dus gaat om een tussentijdse meting, wordt toch de term 
nulmeting gebruikt. Einde citaat.
Argumentatie:
Wij zijn heel tevreden dat de minister een voorschrift over nulmetingen heeft opgenomen in het 
instemmingsbesluit, maar vinden dat de minister nog voorbij gaat aan de waardedaling die ook plaats 
vindt als er sprake is van schade door gaswinning. Het is daarom van belang dat in het rapport waarin de 
nulmeting wordt vastgelegd ook een waardebepaling wordt opgenomen die de waarde van het onroerend
goed weergeeft per opnamedatum. 
Omdat bouwkundigen niet gecertificeerd zijn om een waardebepaling af te geven zijn wij van mening dat 
deze nulmeting gedaan moet worden door een gecertificeerd taxateur onroerende zaken.
Verder moet al het onroerend goed in het Westerveld Systeem in aanmerking komen voor deze nulmeting
als de eigenaar daar op staat en daarvoor een vraag indient. Er kan niet steeksproefsgewijs gewerkt 
worden omdat een aardbeving ook niet selectief te werk gaat. 
Net als bij andere bouwwerken is de bouwer/ontwikkelaar verantwoordelijk voor het laten opstellen van 
een nulmeting om risico's op het gebied van veiligheid en schade te beperken. Wij zijn het met de minister
eens dat de NAM deze verantwoordelijkheid ook op zich neemt. De uitvoerende taxateur is namelijk als 
beroepsoefenaar persoonlijk verantwoordelijk voor wijze waarop de taxatie wordt uitgevoerd en moet zich
houden aan de regels die voor een taxateur in dit geval gelden. 
Wij vinden dat:
•De minister niet voorbij moet gaan aan de waardedaling van onroerend goed op het 
moment dat er schade ontstaat na een geïnduceerde aardbeving veroorzaakt door 
gaswinning. Daarom vinden wij dat de nulmeting geen bouwkundige vooropname moet 
zijn maar een taxatie moet betreffen. 
•De taxateur in elk geval gecertificeerd OZ taxateur moet zijn. 
Pagina 11</pre>

====================================================================== Einde pagina 611 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 612 ======================================================================

<pre>Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met wijziging Winningsplan 
Westerveld  en dat u de gaswinning in productieput Vries-10 moet stoppen tot er wel een 
instemmingsbesluit is over wijziging Winningsplan Westerveld. 
Was getekend:
Pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 612 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 613 ======================================================================

<pre>    Naar aanleiding van uw antwoorden op mijn vr.…    Onderwerp: Naar aanleiding van uw antwoorden op mijn vragen stuur ik u mijn  zienswijze   Van: B) progresco.nl>   Datum: 22-06-17 16:24         Aan: " minez.nl>  [egProgresco se ten  te):    info@progresco.nl  www.progresco.nl    Geachte mevrouw    Helaas kon ik uw antwoord niet meer gebruiken bij het opstellen van mijn zienswijze omdat  ik die voor 19 juni 2017 moest op sturen naar het ministerie van EZ in Den Haag. Wat ik  afgelopen vrijdag per aangetekende brief heb gedaan. Ter kennisgeving stuur ik u deze  zienswijze toe.    Wel heb ik naar aanleiding van het opstellen van deze zienswijze nog een vraag aan u. Ik  ben voornemens om op basis van de informatie die ik gevonden heb (en omschreven heb in  mijn zienswijze) een verzoek in te dienen bij de SdoM om de gaswinning in de productieput  Vries-10 op korte termijn stil te leggen. Dit verzoek zal onder andere ondersteund worden  door betrokken bewoners.    Bij wie kan ik dit verzoek indienen en welke regels gelden hiervoor?    Met vriendelijke groeten,  |    © progresco   Dit bericht (inclusief bijlagen) kan vertrouwelijk zijn. Het bekend maken, kopiéren en verspreiden van een bericht dat niet voor u  bestemd is, is niet toegestaan. Als u dit bericht per ongeluk heeft ontvangen, verzoeken wij u vriendelijk de afzender te informeren  en het bericht direct te vernietigen. De verzender van dit e-mail bericht sluit elke aansprakelijkheid uit wanneer informatie in deze  e-mail niet correct of onvolledig is, niet tijdig overkomt of indien schade ontstaat ten gevolge van deze e-mail. Op al onze leveringen  en aanbiedingen zijn onze algemene leveringsvoorwaarden van toepassing. E-mail communications are not secure and therefore  neither the sender nor Progresco accept any legal responsibility for the content of their e-mail messages. The message is intended  for the adressee only and its contents are confidential. If you have received message(s) in error notify the sender. Thank you         -- Bijlagen:    Zienswijze winningsplan Westerveld ii pdf 64,2 KB    1 van 1 22-06-17 16:33</pre>

====================================================================== Einde pagina 613 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 614 ======================================================================

<pre>Date : 8-3-2018 16:09:55
F
T
S
ubject : Fw d: 20180307_reactiebrief verkenning Tcbb uniform e schadeafhandeling
A
ttachm ent : 20180307_reactiebrief verkenning Tcbb uniform e schadeafhandeling.docx;def_verslag_EZ K-verkenning.pdf;
 
 
                             
 
                            
O
utlook voor iOS
 downloaden
From:
 
S
ent:
 
Wednesday, March 7, 2018 1:58:06 PM
T
o:
 
S
ubject:
 
FW: 20180307_reactiebrief verkenning Tcbb uniforme schadeafhandeling
 
I
n aanvulling:
 
G
raag inhoudelijk even doornemen en evt. bespreken met je portefeuillehouder. Wij zouden dan graag uiterlijk volgende week dinsdag reactie krijgen.
@
. Is er al een bestuurlijk overleg ingepland?
 
N
ogmaals groet, 
 
Van:
 
 . 
V
erzonden:
 
woensdag 7 maart 2018 13:55
A
an:
 
@
gemeentenoordenveld.nl>
O
nderwerp:
 
20180307_reactiebrief verkenning Tcbb uniforme schadeafhandeling
 
D
ag mensen,
 
Z
oals vorige week in ons ambtelijke overleg afgesproken hebben  en ondergetekende gewerkt aan een brief aan Wiebes.
H
ierbij ons voorstel voor de inhoudelijke reactie op de Tcbb-verkenning.
 
G
roet, 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.423
</pre>

====================================================================== Einde pagina 614 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 615 ======================================================================

<pre>Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk  Bijlage[n]  
   2 
    
Behandeld door  Doorkiesnummer  Vries   
      07 maart 2018  
 
 
 
 
 Aan: De m inister van Economische Zaken  en Klimaat  
De heer ir. E.D. Wiebes  
Postbus 20401  
2500 EK   DEN HAAG  
 
 
 
 
 
 
Onderwerp:  Reactie verkenning Tcbb naar uniforme afhandeling mijnbouwschade  
 
 
Postadres  Bezoekadres  Website  Bankrelaties  
Postbus 5, 9480 AA Vries  Kornoeljeplein 1, Vries  www.tynaarlo.nl   
     
Telefoonnummer  Faxnummer  E-mail  BIC: BNGHNL2G  
[0592]  [085]  info@tynaarlo.nl   
 Geachte heer  Wiebes , 
 
 
Als Drentse overheden hebben wij u bij brief van 19 juli 2017 verzocht te zorgen voor gelijke behandeling 
en onafhankelijke afhandeling van (aardbevings)schade als gevolg van gaswinning.  Mede naar 
aanleiding van dit verzoek heeft u op 21 september 2017 (DGTEM -EO/1743792) aan de Tcbb gevraagd 
een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden voor een regeling omtrent  uniforme afhandeling van 
mijnbouwschade. In het kader van haar verkennin g heeft de Tcbb een gesprek gevoerd met de provincie 
Drenthe en een aantal Drentse gemeenten.  
 
De Tcbb heeft 28 februari jl. u de resultaten van haar verkenning ‘Help, een scheur in mijn huis!’ 
aangeboden. Hierin worden door de Tcbb de contouren geschetst  voor een uniforme wijze van 
afhandeling van mijnbouw schade  in Nederland . Wij hebben kennis genomen van dit rapport.  
 
Belangrijke aanknopingspunten  
Wij  zijn blij te kunnen constateren dat met deze verkenning een goede start is gemaakt met het uniform 
regelen van de afwikkeling van mijnbouwschade. Evenals de Tcbb zijn wij van mening dat een uniforme 
landelijke aanpak voor de beoordeling van risico's op mijnbouwschade én de afhandeling van 
mijnbouwschades wenselijk en noodzakelijk is. Dit om gevoelens van v rees en ongelijke behandeling bij 
burgers weg te nemen. Het voorliggende rapport biedt naar onze mening belangrijke aanknopingspunten 
voor een adequate en ruimhartige schadeafhandeling. Echter zijn een aantal zaken nog niet geheel 
uitgewerkt. Dit leidt bij  ons tot enkele vragen en opmerkingen, die wij graag met u willen delen.  
 
Gebiedsarrangement/ rol lokale overheid  
De Tcbb adviseert u om in het kader van een integrale aanpak van schaderisico’s bij mijnbouwactiviteiten 
te gaan werken met gebiedsarrangement en. In deze zogenoemde gebiedsarrangementen moeten dan 
afspraken worden gemaakt tussen de mijnbouwbedrijven en lokale overheden. Wij kunnen ons 
voorstellen dat verschillende gasvelden en winningen, met ieder hun specifieke kenmerken, vragen om 
onderscheid in de integrale benadering en monitoring van de risico’s voor, tijdens en na de winning. 
Echter vragen wij ons wel af hoe bij verschillende gebiedsarrangementen de rechtsgelijkheid wordt 
geborgd. Onze zorg heeft hierbij met name betrekking op de schadeafwi kkeling.  
 
Vanuit onze rol als lokale overheden hebben eerder aangegeven graag mee te denken over oplossingen, 
maar geen formele bevoegdheden te willen overnemen. Het is niet duidelijk hoe het gebiedsarrangement 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 615 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 616 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
Pagina 2  
 
 
zich hiermee verhoudt.  Uitgangspunt dient wat  ons betreft te zijn dat de rijksoverheid aanspreekbaar en 
verantwoordelijk is.  
 
Rechtsgelijkheid  
Voor alle Nederlanders geldt bij wet hetzelfde recht dat door de mijnbouw veroorzaakte schade wordt 
vergoed door de veroorzaker. De Tcbb geeft in haar rapport aan dat een burger een betere bewijspositie 
krijgt door het ‘wettelijke bewijsvermoeden’, zoals d at voor Groningen van toepassing is. In het advies 
wordt hier echter niet op teruggekomen.  
 
Wij vinden dat , naast het protocol voor het Groningenveld , gelijke afspraken en rechten moeten gelden 
voor alle schade als gevolg van alle andere mijnbouwactivitei ten overal in Nederland.  De gevolgen van 
de gaswinning in het Groningenveld hebben een specifieke dynamiek. Wij erkennen dat, maar dat 
rechtvaardigt niet dat er ongelijkheid is bij de afhandeling en beoordeling van schademeldingen. Dit geldt 
te meer daar i n sommige gebieden sprake is van overlap van effectgebieden tussen het Groningen 
gasveld en zogenoemde kleine gasvelden.  
 
Landelijk instituut mijnbouwschade  
Wij kunnen ons vinden in het advies van de Tcbb aangaande de instelling van een landelijk instituu t 
mijnbouwschade. Hiermee wordt invulling gegeven aan ons uitgangspunt voor een rechtvaardige en 
onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschade in Nederland. Tevens wordt hiermee invulling 
gegeven aan waarborging van alle mijnbouwschade door de rijksov erheid. Ook wordt zo voorkomen dat 
ingeval van stapeling van mijnbouwactiviteiten er onduidelijkheid ontstaat over welke partij hiervoor 
aansprakelijk kan worden gesteld. Voor een burger met mijnbouwschade resteert dan daadwerkelijk één 
loket, waar een eff iciënte, onafhankelijke afhandeling van schade gewaarborgd is.   
 
Pilot Zuidlaren  
Na de beving bij Zuidlaren op 23 december 2016 zijn 358 schademeldingen ontvangen bij de 
Nederlandsche Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) of het Centrum Veilig Wonen. Vervolgens  gaf de NAM 
opdracht voor onderzoek naar de oorzaak van voornoemde schades. Dit onderzoek is verricht door 
Witteveen+Bos. Volgens de rapportages kan bij circa een derde van de meldingen de beving van invloed 
zijn geweest op het ontstaan van de schade. Prov incie Drenthe en de gemeente Tynaarlo hebben u op 
……. schriftelijk  hun advies uitgebracht over de afwikkeling van deze schades (zie bijlage).  
 
Aangezien in de situatie Zuidlaren de stadia van ontvankelijkheid, het onderzoek en daarmee een eerste 
beoordeling van de causaliteit in opdracht van de NAM reeds zijn gepasseerd, kan hier dus geen sprake 
zijn van een volledige pilot. Wij kunnen ons wel vo orstellen dat de afwikkeling van deze schades voor het 
resterende deel van de procedure als pilot gaan gelden. Voor de volledige inhoud van ons advies 
verwijzen wij naar voornoemde brief (zie bijlage).  
 
Gedupeerde burgers wachten inmiddels meer dan één jaar op afwikkeling van hun schademeldingen. Wij 
verzoeken u daarom op de korte termijn duidelijkheid te bieden aan gedupeerden, zowel inhoudelijk als 
procedureel.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 616 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 617 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
Pagina 3  
 
 
Voorkomen van schade  
 
Wij beseffen dat de onderhavige verkenning van de Tcbb zich primair richt op een uniforme en 
onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschade in Nederland. Zoals aangegeven onderschrijven wij 
deze stap naar een noodzakelijke verbetering van de schadeafhandeling.  
Wij vragen u daarnaast werk te maken van het onderdeel voorkome n van mijnbouwschade (preventief 
handelen). Wij kunnen ons voorstellen dat u hiervoor een soortgelijke verkenning laat uitvoeren.  
 
Tot slot  
 
Al met al zijn wij van mening dat met deze verkenning een goede aanzet is gegeven voor het regelen van 
een uniforme en onafhankelijke afhandeling van alle mijnbouwschade in Nederland. Wel geven een 
aantal onderdelen uit het advies aanleiding tot onze bovengenoemde opmerkingen. Wij verzoeken u deze 
aandachtspunten mee te nemen in de verdere uitwerking.  
Wij zijn benieuwd naar uw vervolgstappen in dit proces. Evenals eerder zijn wij ook in de toekomst 
gaarne bereidt hierin te blijven meedenken.  
Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet.  
 
Deze brief is tot stand gekomen in overleg tussen de provincie Drenthe en de gemeenten Tynaarlo, Aa 
en Hunze, Assen en Noordenveld.  
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders  
 
 
 
Mr. J. Th. Van Nieukerken  Drs. M.J.F.J. Thijsen  
Gemeentesecretaris  Burgemeester  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 617 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 618 ======================================================================

<pre>'Help, een scheur in mijn huis!' 
 
 
 
 
 
Een verkenning naar een uniforme en onaf-
hankelijke afhandeling van mijnbouwschade 
in Nederland 
 
(februari 2018) 
 
 
 
 
 
 
 
 
Postbus 20401 
2500 EK Den Haag 
T 088  042 5718 
www.tcbb.nl  
secretaris@tcbb.nl 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 618 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 619 ======================================================================

<pre>2 
  
Inhoudsopgave 
 
Samenvatting 
 
1. Inleiding; verzoek tot verkenning 
 
2. Mijnbouwschade in Nederland 
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling 
 
4. Naar een uniforme , onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades in Nederland 
 
5. Nadere uitwerking 
 
6. En verder? 
 
 
Bijlagen 
 
1. Lijst van geraadpleegde personen en instanties  
 
2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade' 
 
3. Achtergrondstudies 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 619 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 620 ======================================================================

<pre>3 
  
Samenvatting 
 
Mijnbouwactiviteit en roep en bij bewoners en bestuurders emoties op rond mogelijke risico’s en af-
handeling van schade,  niet alleen in Groningen, maar ook daar  buiten , zoals in Drenthe, Friesland, 
Noord - en Zuid-Holland en Limburg . 
 
De vraag naar  rechtsgelijkheid rond de afhandeling van mijnbouwschade in heel Nederland wordt 
luider . Daarbij zijn (bestuurlijke) keuzes  nodig . 
 
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico's bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale 
aanpak zou moeten bestaan uit:  
- een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten;  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten;  
- een heldere communicatie over mogelijke schaderisico's bij mijnb ouwactiviteiten;  
- een adequate, efficiënte afhandeling van eventuele schades die tijdens of na beëindiging van 
de mijnbouwactiviteiten optreden.  
Deze onderdelen zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een gebiedsarrangement moeten worden 
vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken gebied.  
 
Voor de afhandeling van mijnbouwschades adviseert de Tcbb om te komen tot een uniforme  lande-
lijke aanpak  voor de afhandeling van mijnbouwschade s. Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een 
gebiedsarrangement voorzien moeten worden in een basisvoorziening  voor een snelle, efficiënte af-
handeling van kleine schades.  
 
Mijnbouws chades moeten kunnen worden aangemeld bij e en nieuw landelijk Instituut Mijnbouw-
schade  (IM) . Dit Instituut draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de 
schades binnen een publiekrechtelijk  kader.  Om de kennis en ervaring met specifieke mijnbouwscha-
des te bundelen beveelt de Tcbb aan om dit instituut in te richten in een aantal kamers : 
- Gaswinning Groningen veld ; 
- Gaswinning Kleine Velden ; 
- Zoutwinning ; 
- Limburg;  
- Geothermie . 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 620 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 621 ======================================================================

<pre>4 
 1. Inleiding; verzoek tot verkenning  
 
1.1 Inleiding 
 
In Nederland vindt mijnbouw in vele vormen plaats: gaswinning uit het grote Groningenveld en uit 
verschillende kleinere gasvelden in Friesland, Drenthe, Overijssel en Noord- en Zuid-Holland; opslag 
voor gas en andere stoffen in de diepe ondergrond in Drenthe en Noord-Holland; olie- en gaswinning 
in de diepe zeebodem; oliewinning uit diverse putten in Groningen en Drenthe; zoutwinning in Fries-
land en Twente; geothermie in tot nu toe Zuid-Holland en voorheen (tot plm. 1970) kolenwinning in 
Limburg. 
 
Als gevolg van mijnbouw in de diepe ondergrond kunnen bodembewegingen optreden, zowel bo-
demdaling of -stijging als bodemtrilling. Deze bodembewegingen kunnen tot schade aan gebouwen 
en installaties leiden. 
 
Maar schade aan gebouwen en installaties kan ook andere oorzaken hebben: een 'slappe' onder-
grond, grondwaterfluctuaties, bouwkundige gebreken, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer 
etc. In de praktijk is het vaak moeilijk om met zekerheid te bepalen of een schade aan een gebouw 
(bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door een mijnbouwactiviteit of (mede) door 
een andere omstandigheid. 
 
Onder invloed van de grote publieke belangstelling voor de afhandeling van schades aan gebouwen 
en installaties na de aardbevingen in Groningen bestaat bij burgers en bestuurders steeds meer be-
hoefte aan duidelijkheid en transparantie over de aanpak die gevolgd moet worden om vast te stel-
len welke schades wel, en welke schades niet het gevolg zijn van gaswinning of andere mijnbouwac-
tiviteiten. Ook moet helder zijn hoe wordt omgegaan met schades waarvan niet met zekerheid kan 
worden vastgesteld of deze al dan niet zijn veroorzaakt door de mijnbouwactiviteit. 
 
Verschillende  aspecten vragen hierbij aandacht : 
- de grote (economische) ongelijkheid tussen de schadelijdende bu rger en de mijnbouwer;  
- de blijvende technische onzekerheden bij het vaststellen van het causaal verband tussen schade 
en mijnbouwactiviteit ; 
- de vraag voor wiens risico deze onzekerhed en moet en komen bij de afhandeling van mijnbouw-
schades;  
- de groeiende nadruk op de publieke zorgplicht van de Staat bij mijnbouwactiviteiten naast de 
aansprakelijkheid van de mijnbouwer ;  
- de grote maatschappelijke onru st bij het optreden van schades die mogelijk verband houden met 
mijnbouwactiviteiten , en in het verlengde daarvan:  
- de groeiende weerstand bij burgers tegen nieuwe mijnbouwactiviteiten in hun omgeving.  
 
1.2 Verzoek tot verkenning 
Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van EZ K bij brief van 21 september 2017 (DGTEM-
EO/1743792) aan de Technische commissie bodembeweging (Tcbb) verzocht om - samen met de 
door haar relevant geachte partijen - een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden om te ko-
men tot een verbeterde - en zo mogelijk uniforme - wijze van afhandeling van schade veroorzaakt 
door mijnbouw in Nederland. 
 
Als onderdeel van de ze verkenning heeft de Tcbb i n de aanloop van het nieuwe schadeprotocol voor 
Gron ingen op 6 oktober 2017 een workshop met een aantal direct-betrokkenen gehouden . In de 
daarop volgende weken heeft de Tcbb met nog vele andere groepen en instanties gesproken (zie bij-</pre>

====================================================================== Einde pagina 621 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 622 ======================================================================

<pre>5 
 lage 1). Uiteraard heeft de Tcbb ook gebruik gemaakt van haar eigen langjarige ervaringen bij de af-
handeling van mijnbouwschade. 
 
Het ministerie heeft nadrukkelijk verzocht om bij deze verkenning ook de inhoud van het nieuwe 
schadeprotocol voor Groningen te betrekken. Van vele kanten wordt bepleit om burgers met mijn-
bouwschade in 'de rest van Nederland' niet anders te behandelen dan burgers in 'Groningen'. Alle 
reden dus om te verkennen of de afhandeling van mijnbouwschade volgens het nieuwe Groninger 
schadeprotocol vertaald kan worden in een uniforme aanpak voor afhandeling van mijnbouwschade 
in heel Nederland. 
 
2. Mijnbouwschade in Nederland  
 
2.1 Vormen van mijnbouwschade 
 
Mijnbouw is niet zonder risico's. Mijnbouw leidt tot bodembeweging en bodembeweging kan tot fy-
sieke schade leiden aan gebouwen (huizen, bedrijfsgebouwen), installaties, werken (dijken, bruggen, 
wegen) en bijvoorbeeld agrarische gronden. 
 
Bodembeweging door mijnbouwactiviteiten kan zich manifesteren in de vorm van bodemdaling, bo-
demstijging en/of bodemtrilling. In bijlage 2 bij deze verkenning is een nadere uiteenzetting opge-
nomen over de verschillende mijnbouwactiviteiten in Nederland en welke bodembewegingen en 
schade deze mijnbouwactiviteiten met zich mee (kunnen) brengen.  
 
Gaswinning (en ook ondergrondse opslag) kan leiden tot aardbevingen. Deze aardbevingen veroor-
zaken bodemtrilling. Afhankelijk van de sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak en de 
samenstelling van de ondergrond kan dit tot fysieke schade aan gebouwen leiden. We zien dit na-
tuurlijk in Groningen, maar ook bij een aantal kleinere gasvelden in Drenthe en Noord-Holland.  
 
Gaswinning - maar bijvoorbeeld ook zoutwinning - leidt daarnaast tot bodemdaling. Zolang deze bo-
demdaling gelijkmatig plaatsvindt, 'zakken' gebouwen gelijkmatig mee, en bestaat er in beginsel geen 
risico op schade. Bij significante bodemdaling is het soms nodig dat waterschappen corrigerende 
maatregelen nemen ten aanzien van de waterstanden. Door deze maatregelen kan er - indirect - 
schade aan gebouwen ontstaan, zoals wateroverlast.  
 
 NB: bodemdaling kan ook tot schade leiden aan werken en/of agrarische gronden. Voor derge-
lijke schades bestaat tussen agrariërs, overheden en mijnbouwers een systeem voor schadeaf-
handeling via de Commissies bodemdaling Friesland en Groningen en de schadecommissies 
van waterschappen. Deze schades blijven in deze verkenning buiten beschouwing. 
 
Bodemrijzing speelt met name in Limburg. Daar zijn rondom 1970 de kolenmijnen gesloten en is de 
kolenwinning gestaakt. In de jaren negentig zijn ook de pompen stilgezet, die zorgden voor het weg-
houden van het water uit de mijnen, stijgt de mijnwaterspiegel in Limburg. Dit leidt op verschillende 
plaatsen tot ongelijkmatige bodembewegingen, met schades tot gevolg aan daarop aanwezige ge-
bouwen. 
 
2.2 Aansprakelijkheid voor mijnbouwschade 
 
In Nederland is op grond van artikel 6:177 BW de mijnbouwer aansprakelijk voor de schade die hij 
met zijn mijnbouwactiviteiten veroorzaakt aan gebouwen en installaties. 
 
Dit betekent dat degene die schade aan zijn gebouw of installatie ondervindt in beginsel moet bewij-
zen dat deze schade veroorzaakt is door (het gevolg is van) de activiteit van de mijnbouwer.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 622 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 623 ======================================================================

<pre>6 
 Om de eigenaar  bij deze bewijspositie tegemoet te komen is in de Mijnbouwwet erin voorzien dat: 
a. de mijnbouwer op eerste verzoek alle relevante informatie over zijn mijnbouwactiviteiten aan 
de eigenaar ter beschikking moet stellen (artikel 6:177 BW); 
b. de eigenaar zich kan wenden tot de Technische commissie bodembeweging (Tcbb) om een ad-
vies te krijgen over het verband tussen die schade en de mijnbouwactiviteiten, en over de 
hoogte van het schadebedrag. 
De Tcbb is een onafhankelijke commissie, die bij wet is ingesteld. De samenstelling, taak en werkwij-
ze van deze commissie is nader geregeld in de artikelen 113 tot en met 122 van de Mijnbouwwet .  
 
Bij de schades die zijn opgetreden na de aardbevingen in Groningen heeft de wetgever de (vele) ei-
genaren van gebouwen in Groningen nog verder tegemoet willen komen en is (per 1 januari 2017) 
voorzien in: 
c. een wettelijk bewijsvermoeden (ex artikel 6:177a BW). Op grond van dit bewijsvermoeden 
wordt een fysieke schade aan een gebouw of installatie, die naar zijn aard redelijkerwijs een 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningerveld zou kunnen zijn, vermoed veroor-
zaakt te zijn door die gaswinning. Als sprake is van zo'n schade zal de mijnbouwer (in Gronin-
gen: de NAM) aannemelijk moeten maken dat de betreffende schade niet veroorzaakt is door 
de gaswinning, maar een andere oorzaak heeft. 
 
Op papier is hiermee de aansprakelijkheid voor mijnbouwschade goed geregeld. In de praktijk is het 
voor een burger toch vaak lastig om zijn schade bevredigend afgehandeld te krijgen. Hiervoor zijn 
verschillende oorzaken aan te wijzen. 
 
2.3 Huidige loketten voor de afhandeling van mijnbouwschades 
 
Waar kan een burger nu terecht met schade aan zijn huis, die mogelijk verband houdt met mijn-
bouwactiviteiten? 
 
In Groningen konden burgers voor de afhandeling van hun schades aanvankelijk naar de NAM, en la-
ter naar het CVW, met eventueel een beroep op onafhankelijke arbiters. Daarmee was feitelijk spra-
ke van een procedure tussen de burger en de NAM, waarbij de burger 'hulp' kreeg van het wettelijk 
bewijsvermoeden. Daarnaast kunnen zij een beoordeling vragen aan de Tcbb, en uiteindelijk aan de 
civiele rechter. Met ingang van 19 maart 2018 zal de schadeafhandeling plaatsvinden door de nieuwe 
onafhankelijke Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG). Er zal dan geen sprake 
meer zijn van procedures tussen burgers en de NAM; de TCMG zal de schades onafhankelijk tech-
nisch en juridisch beoordelen, met de mogelijkheid van (bezwaar en uiteindelijk) beroep bij de be-
stuursrechter. In Groningen wachten op dit moment nog duizenden schademeldingen op afhande-
ling. 
 
Burgers in de rest van Nederland zijn voor de afhandeling van hun schades aangewezen op de mijn-
bouwer, en uiteindelijk op de civiele rechter. Zij kunnen daarbij de schade laten onderzoeken door de 
Tcbb. Maar voor hen geldt daarbij geen wettelijk bewijsvermoeden, zodat zij uiteindelijk moeten 
aantonen dat hun schade het gevolg is van een specifieke mijnbouwactiviteit. De Tcbb geeft jaarlijks 
zo'n 50 adviezen over het causaal verband tussen schade aan een woning en een mijnbouwactiviteit. 
In afwachting van de ontwikkelingen rond het nieuwe schadeprotocol voor Groningen wachten m et 
name in Drenthe (Emmen, Zuidlaren) nog vele honderden schademeldingen op afhandeling. 
 
Voor burgers in Limburg komt daar nog bij dat op grond van de huidige wetgeving aanspraken op 
schadevergoeding in verband met de kolenwinning inmiddels zijn verjaard. Voor burgers die schade 
lijden als gevolg van de huidige bodembewegingen is door een aantal overheden een Stichting Cala-
miteitenfonds Mijnwaterschade opgericht, van waaruit schadevergoedingen kunnen worden uitge-
keerd. De Tcbb onderzoekt - op verzoek van burgers - wel het causaal verband tussen schade aan een </pre>

====================================================================== Einde pagina 623 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 624 ======================================================================

<pre>7 
 woning en de bodembewegingen (plm. tien keer per jaar), maar burgers hebben nog altijd geen zicht 
op vergoeding van vastgestelde schades. 
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling  
 
Uit de huidige wijze van afhandeling van mijnbouwschade kan een aantal 'lessen' worden geleerd: 
- schade aan gebouwen heeft vaak meerdere oorzaken;  
- het is technisch lang niet altijd mogelijk om met een grote mate van zekerheid te bepalen dat 
een bepaalde schade aan een gebouw het gevolg is van een concrete mijnbouwactiviteit; 
'technisch' deskundigen zijn het ook lang niet altijd met elkaar eens over het causaal verband 
tussen een bepaalde schade en een mijnbouwactiviteit; 
- goede technische onderzoeken naar het causaal verband tussen schades en mijnbouwactivitei-
ten zijn door hun complexiteit (beoordeling van onder- en bovengrond en bouwkundige staat 
en bouwhistorie) duur en kosten veel tijd, terwijl de onzekerheid over het causaal verband 
daardoor vaak nauwelijks wordt verkleind; 
- de (technische) kennis over de effecten van mijnbouwactiviteiten op gebouwen is voortdurend 
in ontwikkeling; bundeling en toegankelijkheid van die kennis is van groot belang; 
- de technische en juridische onzekerheden bij mijnbouwschades vergen een onafhankelijke, en 
zo veel mogelijk uniforme technische en juridische beoordeling van deze schades; 
- het 'wettelijk bewijsvermoeden', zoals dat voor Groningen van toepassing is helpt een burger 
vooral aan een betere bewijspositie ten opzichte van de mijnbouwer; bij een onafhankelijke 
schadebeoordeling zal de burger niet meer tegenover de mijnbouwer staan en komt het aan 
op een onafhankelijke weging van de mogelijke oorzaken van de schade; 
- transparantie en zekerheid vooraf over een snelle en onafhankelijke beoordeling van mijn-
bouwschades dragen sterk bij aan de acceptatie van mogelijke risico's op schades bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten; 
- daarnaast hechten burgers (en hun lokale bestuurders) aan transparantie bij de afweging van 
risico's op schades bij de beoordeling van (plannen voor) nieuwe mijnbouwactiviteiten en bij 
het monitoren van deze risico's, zowel tijdens als gedurende een zekere periode na beëindi-
ging van de winningsactiviteiten; 
- mijnbouwschade (zoals een scheur in een muur etc.) leidt 'naar zijn aard' vaak tot grote onze-
kerheid bij burgers, en is in zoverre niet vergelijkbaar met gewone vermogensschade. De af-
handeling van dergelijke schades vergt oog voor deze bijzondere aard.  
 
4. Naar een uniforme, onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades in Nederland  
 
4.1 Inleiding 
 
Uit de vele gesprekken die de Tcbb gevoerd heeft blijkt dat er een breed begrip bestaat voor alle 
energie die gestoken is en wordt om tot een goede afwikkeling van de aardbevingsschades in Gro-
ningen te komen. Tegelijkertijd zijn burgers en bestuurders in andere mijnbouwgebieden in toene-
mende mate bevreesd voor schades à la Groningen, en ervaren zij een gevoel van rechtsongelijkheid 
ten opzichte van Groningen bij het voorkomen en afhandelen van hun schades. 
 
Een uniforme landelijke aanpak voor de beoordeling van risico's op mijnbouwschade en de afhande-
ling van mijnbouwschades is wenselijk om deze gevoelens van vrees en ongelijke behandeling weg te 
nemen. Zij biedt bovendien kans en om mijnbouwactiviteiten niet slechts als een 'winning' voor de 
mijnbouwmaatschappij te organiseren, maar veeleer als een gezamenlijke bijdrage van gebied en 
mijnbouwer aan de energievoorziening voor ons land.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 624 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 625 ======================================================================

<pre>8 
 4.2 De manier van denken 
 
Uitgangspunt is dat de Staat niet alleen in Groningen, maar ook in de rest van Nederland de verant-
woordelijkheid draagt voor een rechtvaardige en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades 
bij burgers, met oog voor de menselijke maat en doelmatigheid. 
 
De afhandeling van mijnbouwschades hoort daarbij niet enkel en alleen een technische en juridische 
beoordeling te omvatten, maar dient onderdeel te zijn van een integrale aanpak van schaderisico's 
bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale aanpak zou bij iedere nieuwe mijnbouwactiviteit moeten be-
staan uit:  
- een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten, en  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten, 
- een heldere communicatie over de schaderisico's bij mijnbouwactiviteiten, en 
- een adequate, efficiënte afhandeling van eventuele schades, die tijdens of na beëindiging van 
een mijnbouwactiviteit optreden.  
 
De verschillende onderdelen van deze integrale aanpak zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een 
gebiedsarrangement moeten worden vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken 
gebied. Het tot stand komen van zo'n gebiedsarrangement zou voorwaarde voor instemming met de 
mijnbouwactiviteit moeten zijn. 
 
NB De leden van de NOGEPA, branchevereniging voor de olie en gasindustrie, hebben in sep-
tember 2017 een gedragscode gepubliceerd. In deze code wordt aanbevolen om bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten zo vroeg mogelijk samen met de omgeving een specifiek projectafstem-
mingsprogramma te maken. Zo'n programma zou onderdeel kunnen zijn van een 'integraal' 
gebiedsarrangement.  
 
Voor de afhandeling van met name kleine schades zou in een gebiedsarrangement moeten worden 
voorzien in een zoveel mogelijk uniforme basisvoorziening. Binnen deze voorziening zouden kleine 
schades binnen een vooraf bepaald effectgebied eenvoudig moeten kunnen worden herstel d of ver-
goed (zonder dure en tijdrovende onderzoeken en procedures, bijvoorbeeld zoals bij schadeverzeke-
ringen).  
 
5. Nadere uitwerking 
 
5.1 Risicoanalyse en preventie van mijnbouwschade   
 
Mijnbouwers moeten nu reeds bij plannen voor nieuwe mijnbouwactiviteiten uitvoerig onderzoek 
doen naar de risico's op schade aan de omgeving van die activiteiten. De minister van EZK beoordeelt 
- mede op basis van adviezen van de Tcbb - deze risicoanalyses bij zijn beslissing over instemming 
met de betreffende activiteiten en betrekt deze risico's bij de afweging van alle betrokken belangen. 
Deze risicoanalyses zijn nu veelal nog zeer technisch van aard en voor burgers nauwelijks te door-
gronden. Voor een goed begrip én acceptatie van deze risico's zouden deze analyses, en de wijze 
waarop de risico's in de besluitvorming door de minister worden betrokken, aanmerkelijk transpa-
ranter moeten worden.  
 
Vaste onderdelen van deze risicoanalyses zouden voorts moeten zijn een concrete beschrijving van 
de mogelijke maatregelen om eventuele schades te voorkomen en hoe het risico op schades tijdens 
de mijnbouwactiviteiten zal worden gemonitord. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 625 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 626 ======================================================================

<pre>9 
 Voor een adequate beoordeling van mijnbouwschades achteraf is het van belang om vooraf de rele-
vante kenmerken van het betreffende gebied en de daarin aanwezige bebouwing in kaart te bren-
gen. Het verdient aanbeveling om hiervoor een uniforme aanpak te ontwikkelen. 
 
5.2 Monitoring van bodembeweging 
 
Voor burgers is bodembeweging een ongrijpbaar, en daarom veelal beangstigend fenomeen. Trans-
parantie over de feitelijke bodembeweging in een bepaald gebied kan onrustgevoelens wegnemen. 
Bovendien zijn goede monitorgegevens over de bodembeweging in een bepaald gebied essentieel 
om bij eventuele schades tot een goede beoordeling van een mogelijk causaal verband met een con-
crete mijnbouwactiviteit te kunnen komen. 
 
Onderdeel van een gebiedsarrangement voor een nieuwe mijnbouwactiviteit zou dan ook moeten 
zijn de inrichting van een adequaat monitoringssysteem, met heldere afspraken over het beheer en 
de toegankelijkheid van de betreffende gegevens. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïn-
teresseerde burger eenvoudig in staat moet zijn om het verloop van de bodembeweging in zijn om-
geving te kunnen volgen.  
 
5.3 Afhandeling van kleine schades 
 
Schade aan een gebouw kan verschillende oorzaken hebben. Naast bodembeweging door mijnbouw 
zijn mogelijke oorzaken zettingen door een 'slappe' ondergrond, grondwaterfluctuaties, bouwkundi-
ge gebreken, temperatuurspanningen, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer etc. Vaak is er 
ook sprake van een combinatie van oorzaken. 
 
De mate van schade kan ook sterk verschillen. Zeer lichte schade, zoals de zichtbare aanwezigheid 
van haarscheuren in muren, kan op esthetische bezwaren stuiten maar heeft meestal geen construc-
tieve consequenties. Het herstel van dergelijke schades is over het algemeen relatief eenvoudig. Aan 
de andere kant van het spectrum is sprake van ernstige constructieve schade, waarbij er gevaar voor 
instorting kan zijn. De veiligheid is dan in het geding. Het herstel van deze schades is in het algemeen 
zeer ingrijpend. 
 
De ervaringen met het beoordelen van schades in Groningen laten zien dat het met name bij de lich-
tere schades in de praktijk vaak niet goed mogelijk is om met voldoende zekerheid te bepalen of een 
schade in een gebouw (bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door mijnbouw of door 
een andere omstandigheid en ook dat vaak sprake is van een combinatie van oorzaken. De conclusie 
is dan op z'n best dat de betreffende schade (mede) veroorzaakt kan zijn door mijnbouw. 
 
Schademeldingen betreffen (ook in Groningen) vaak relatief kleine schades. Diepgaand onderzoek 
naar de oorzaak van die schades lijkt dan niet proportioneel. In veel gevallen is het onder voorwaar-
den direct herstellen van die schades aanzienlijk efficiënter dan het uitvoeren van uitgebreid onder-
zoek, aangevuld met contra- expertises en beoordelingen door juristen. 
 
Bij grote aantallen schades ligt een eerste marginale toetsing en afhandeling van de kleine schades 
meer voor de hand, zoals dat ook bij de afhandeling van kleine schades door verzekeringsmaat-
schappijen gebeurt. Dat bevordert ook een snelle afhandeling van alle schades. Bij de marginale toet-
sing wordt nagegaan of aan bepaalde, gebiedsafhankelijke voorwaarden wordt voldaan. De eerste 
drie voorwaarden kunnen zijn dat de schadelocatie in een (vooraf bepaald) effectgebied ligt, dat de 
schade naar aard, omvang en ontstaanstijdstip kan zijn veroorzaakt door bodembeweging als gevolg 
van de mijnbouwactiviteit en dat de schade niet evident het gevolg is van een andere oorzaak. Als 
niet aan deze voorwaarden wordt voldaan volgt afwijzing van de claim. Wordt wel aan deze voor-
waarden voldaan dan wordt vervolgens nagegaan of het schadebedrag redelijk is in relatie tot de ge-</pre>

====================================================================== Einde pagina 626 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 627 ======================================================================

<pre>10 
 claimde schade en of het schadebedrag onder een vastgesteld drempelbedrag voor uitgebreide toet-
sing ligt. Wordt ook aan deze voorwaarden voldaan dan volgt direct vergoeding van de schade (in 
geld of in de vorm van herstel). 
 
5.4 Afhandeling van grote(re) schades 
 
Grote(re) schades rechtvaardigen nader onderzoek naar de oorzaak van deze schades, en naar een 
mogelijk causaal verband met een mijnbouwactiviteit.  
 
Ook nader onderzoek naar de schade dient proportioneel te zijn. Als het bijvoorbeeld alleen gaat om 
de vraag welk schadebedrag behoort bij de geclaimde schade dan kan het onderzoek daartoe be-
perkt blijven. Een onafhankelijke kostendeskundige kan dan het schadebedrag vaststellen waarna tot 
schadevergoeding kan worden overgegaan. 
 
Nader onderzoek naar de oorzaak van een schade en het causaal verband met een mijnbouwactivi-
teit moet door een onafhankeli jke technische deskundige worden uitgevoerd en dient inzicht te ver-
schaffen in de mate van (on)zekerheden. De resultaten van dit onderzoek moeten uiteindelijk de ba-
sis zijn voor een onafhankelijke beoordeling van een aanvraag tot schadevergoeding.  
 
5.5 Een landelijk instituut mijnbouwschade 
 
Reeds uit een oogpunt van bundeling van kennis en ervaring ligt het voor de hand om de afhandeling 
van mijnbouwschades onder te brengen bij een landelijk onafhankelijk Instituut Mijnbouwschade, 
zoals dit feitelijk nu reeds voor Groningen wordt ingericht in de vorm van de Tijdelijke Commissie 
Mijnbouwschade Groningen (TCMG). Om recht te doen aan eventuele specifieke kenmerken van 
schades bij de verschillende mijnbouwactiviteiten, zou overwogen kunnen worden om het Instituut 
Mijnbouwschade hiervoor in te richten met een aantal grotere en kleinere 'kamers', bijvoorbeeld: 
- Gaswinning Groningenveld; 
- Gaswinning Kleine Velden; 
- Zoutwinning; 
- Limburg; 
- Geothermie.  
 
Het Instituut Mijnbouwschade zou een vergelijkbaar discretionaire beoordelingsruimte moeten krij-
gen als de TCMG. Deze TCMG kan dan op termijn opgaan in de kamer Gaswinning Groningenveld van 
het Instituut Mijnbouwschade.  
Voor de financiering van de schadevergoedingen en de kosten van schadeafhandeling zouden tussen 
de Staat en de mijnbouwers vergelijkbare afspraken gemaakt kunnen worden, als onlangs zijn ge-
maakt tussen de Staat en de NAM bij de instelling van de TCMG .  
 
Verwacht mag worden dat de TCMG op korte termijn voor Groningen richtlijnen en procedures zal 
ontwikkelen voor het uitvoeren van technisch onderzoek naar de oorza(a)k(en) van geclaimde scha-
des en de juridische beoordeling daarvan. Deze richtlijnen en procedures zullen dan ook als leidraad 
kunnen gelden bij de ontwikkeling van richtlijnen voor de afhandeling van mijnbouwschades door de 
andere kamers. 
 
5.6 Positie overige 'loketten' 
 
Wanneer mijnbouwschades ook in de rest van Nederland zullen worden afgehandeld door een onaf-
hankelijk Instituut Mijnbouwschade bestaat daarnaast geen behoefte meer aan een afzonderlijke ad-
viestaak van de Tcbb in individuele schadegevallen. De Tcbb zou zich dan kunnen toeleggen op bij-
voorbeeld meer algemene adviezen over richtlijnen, werkwijzers en normeringen bij de afhandeling </pre>

====================================================================== Einde pagina 627 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 628 ======================================================================

<pre>11 
 van mijnbouwschades (naast haar wettelijke adviestaak over schaderisico's bij nieuwe mijnbouwacti-
viteiten).  
 
Ook het aparte schadefonds van de Stichting Calamiteitenfonds Mijnwaterschade Limburg zou in het 
Instituut Mijnbouwschade kunnen opgaan, terwijl de bestaande Commissies Bodemdaling zich zou-
den kunnen beperken tot de afhandeling van schades aan overheidswerken en agrarische gronden. 
 
Het huidige algemene - landelijke - informatiepunt over mijnbouwschade (Het Landelijk Loket Mijn-
bouwschade) zou onderdeel kunnen worden van het Instituut Mijnbouwschade. 
 
Voor een burger met mijnbouwschade zou aldus daadwerkelijk één loket resteren, waar een efficiën-
te, onafhankelijke en deskundige afhandeling van zijn schade gewaarborgd is.  
 
6. En verder?  
 
In deze verkenning zijn slechts de contouren geschetst van een mogelijke meer integrale, uniforme 
en onafhankelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. 
 
Veel aspecten verdienen nadere studie en uitwerking, waar onder: 
- instructies voor de inhoud en toegankelijkheid van risicoanalyses bij nieuwe mijnbouwactivitei-
ten; 
- instructies voor de inventarisatie en beoordeling van gebiedskenmerken en de aanwezige be-
bouwing (nulmetingen); 
- instructies voor de scope en beoordeling van mogelijke preventiemaatregelen bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten; 
- instructies voor de wijze van monitoring en verzamelen, archiveren en beschikbaar stellen van 
monitorgegevens tijdens mijnbouwactiviteiten; 
- richtlijnen/instructies voor het opnemen, technisch beoordelen en rapporteren van mijnbouw-
schades; 
- richtlijnen voor de afhandeling van kleine schades in gebieden met mijnbouwactiviteiten; 
- de invloed van waterpeilaanpassingen op bodembeweging en schades, en de wijze waarop dit 
bij de afhandeling van mijnbouwschades kan/moet worden betrokken; 
- de invloed van meerdere mijnbouwactiviteiten en/of herhaalde bevingen in eenzelfde gebied 
op het schadebeeld bij gebouwen; 
- de normstelling bij de afhandeling van mijnbouwschades (omvang effectgebieden, trillings-
snelheden, mate van bodemdaling etc.); 
- aspecten van privacy bij een meer uniforme afhandeling van schades. 
 
Over een aantal van deze aspecten worden op dit moment nog nadere studies verricht door onder 
meer de TU Delft en TNO. Ook de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen zal zich op korte 
termijn over een aantal van deze aspecten moeten buigen om te komen tot een eenduidige norme-
ring en afhandeling van de schadeclaims in Groningen .  
De Tcbb kan zich voorstellen dat zij in de komende tijd één of meer workshops organiseert om met 
direct betrokkenen deze aspecten gezamenlijk nader uit te werken.  
Tevens zou bezien kunnen worden of de schadegevallen in bijvoorbeeld Emmen of Zuidlaren zich le-
nen voor een pilot om de afhandeling van kleine en grote(re) schades daar effectief af te handelen.  
 
Bij al het technische en juridische 'geweld' over de afhandeling van de mijnbouwschades moet de 
burger die schade lijdt of vreest voor schade, centraal blijven. Toegankelijke, betrouwbare informatie 
over de risico's op mijnbouwschade én de wijze van afhandeling van eventuele schades is daarvoor 
van groot belang. Ook op dit punt kan 'de mijnbouwwereld' nog veel winnen! 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 628 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 629 ======================================================================

<pre>12 
 Bijlage 1. Lijst van geraadpleegde personen en instanties 
  
Najaar 2017 Diverse overleggen NCG, Groningen 
 
29-09-2017  EZ, Den Haag 
 
06-10-2017  Workshop RAS, Amersfoort 
 
26-10-2017  Mr. P. v.d. Vorst, Amersfoort 
 
23-11-2017  Ir. P. van Staalduinen, Amersfoort 
 
28-11-2017  CVW, Appingedam 
 
30-11-2017  Nogepa, Den Haag 
 
11-12-2017  Arbiters, Groningen 
 
21-12-2017  Gedeputeerde Provincie Drenthe, Assen 
 
03-01-2018  Groninger BodemBeweging, Loppersum 
 
08-01-2018  Burgemeester Heerenveen en VNG, Heerenveen 
 
22-01-2018  Burgemeesters Aa en Hunze, Assen, Noordenveld, Tynaarlo, te Assen 
 
31-01-2018  Commissie Bodemdaling Friesland, Rozendaal 
 
01-02-2018  Onafhankelijk Raadsman, Loppersum 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 629 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 630 ======================================================================

<pre>13 
 Bijlage 2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade'  
 
Mijnbouw, bodembeweging en schade 
 
1. Mijnbouw en bodembeweging 
 
1.1 Inleiding  
Mijnbouw veroorzaakt in beginsel bodembeweging en bodembeweging kan leiden tot fysieke schade 
aan gebouwen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de mijnbouwactiviteiten In Nederland die in het 
kader van deze verkenning van belang zijn en de bodembewegingen die daardoor kunnen worden 
veroorzaakt. 
 
1.2 Mijnbouwactiviteiten 
Voor deze verkenning maakt de Tcbb onderscheid tussen verschillende mijnbouwactiviteiten in Ne-
derland waarbij sprake kan zijn van daaraan gerelateerde schades aan gebouwen en van knelpunten 
bij de afhandeling van deze schades. Deze mijnbouwactiviteiten zijn: 
 
- gaswinning uit het Groningenveld; 
- gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden; 
- zoutwinning; 
- steenkolenwinning in Limburg; 
- geothermie. 
 
Opgemerkt wordt dat de Tcbb bij de gaswinning ook de ondergrondse gasopslag, zoals bij Norg en 
Grijpskerk, betrekt. 
  
Gaswinning uit het Groningenveld 
Dat de aardbevingen die worden veroorzaakt door de gaswinning uit het Groningenveld leiden tot 
schades aan gebouwen is genoegzaam bekend en ook onbetwist. Evenzo is bekend dat al geruime 
tijd sprake is van knelpunten bij de afhandeling van die schades. Op 31 januari 2018 heeft dat geleid 
tot de vaststelling bij ministerieel besluit van een nieuw schadeprotocol voor Groningen. Daarmee is 
een publiekrechtelijk kader gegeven voor een onafhankelijke afhandeling van schades. Op grond van 
het besluit worden Tijdelijke commissies en bijbehorende deelcommissies ingesteld die zorg zullen 
dragen voor de afhandeling van de schades met gebruikmaking van in te schakelen deskundigen. De 
wijze waarop de schade precies zal worden gaan afgehandeld is vooralsnog niet bekend. 
 
Gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden 
In Nederland wordt gas gewonnen uit een groot aantal zogenaamde Kleine Velden. Deze velden vari-
eren sterk in omvang maar zijn elk aanzienlijk kleiner dan het Groningenveld. Bij het overgrote deel 
van deze velden is in het algemeen geen sprake van schade aan gebouwen. In een beperkt aantal ge-
vallen is dat echter anders. Zo is bekend dat de aardbeving in Emmen op 30- 09-2015 en de aardbe-
ving in Zuidlaren op 23- 12-2016 tot een beperkt aantal schades hebben geleid. Onduidelijk is hoe de 
afhandeling van die schades verloopt. Het gaat daarbij - in vergelijking met de situatie in Groningen - 
weliswaar om een relatief klein aantal schades van op zichzelf beperkte omvang, maar ook dat zijn 
schades die op een adequate manier afgehandeld zullen moeten worden. 
 
Zoutwinning 
In Twente, Groningen en Friesland wordt in Nederland zout gewonnen uit de ondergrond. In het al-
gemeen veroorzaakt de zoutwinning geen schade aan gebouwen maar er kunnen uitzonderingen zijn 
die ook op een adequate manier zullen moeten worden afgehandeld.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 630 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 631 ======================================================================

<pre>14 
 Steenkolenwinning in Limburg 
In Limburg is sprake van een bijzondere situatie. De steenkolenwinning begon in de Middeleeuwen in 
de open lucht (dagbouw) gevolgd door industriële mijnbouw vanaf het einde van de 19e eeuw waar-
bij de diepte van de winning toenam tot circa 1 km. Om de steenkolen onder droge omstandigheden 
te kunnen winnen werd tot op grote diepte mijnwater afgepompt. Hoewel de steenkolenwinning 
omstreeks 1965 is gestopt is het afpompen van mijnwater gecontinueerd totdat in de jaren 
1994/1995 ook in Duitsland de steenkolenwinning in de nabij gelegen mijnen is gestopt. Sindsdien 
stijgt het mijnwater langzaam en deze stijging gaat nog steeds door. Als gevolg hiervan zijn schades 
ontstaan en de verwachting is dat dit ook in de toekomst nog het geval zal zijn. Naar de mening van 
de Tcbb is hier sprake van mijnbouwschade omdat het stoppen van afpompen van mijnwater door 
haar gezien wordt als onlosmakelijk onderdeel van de mijnbouw. Er is dus sprake van naijlende ge-
volgen van de steenkolenwinning. Voor gedupeerden is vaak niet duidelijk hoe de veroorzaakte 
schades vergoed worden en in verschillende gevallen zijn deze schades niet vergoed. 
 
Geothermie 
Geothermie is in ontwikkeling. In de toekomst zal sprake zijn van geothermieprojecten waarbij ge-
boord wordt tot op steeds grotere diepte (ultradiepe geothermie op meer dan 4.000 m diepte). Geo-
thermie is onlosmakelijk verbonden met risico's voor veiligheid en milieu en die risico's zijn groter 
naarmate dieper geboord wordt. Het is van belang dat deze risico's worden onderkend en dat ter 
beperking van de risico's adequate kaders voor vergunningverlening en handhaving worden gege-
ven1. Hoewel er op dit moment nog geen sprake is van schades aan gebouwen als gevolg van geo-
thermie brengt de Tcbb deze in ontwikkeling zijnde mijnbouwactiviteit expliciet onder de aandacht, 
juist om toekomstige problemen zo goed mogelijk voor te zijn. In feite is de situatie nu enigszins ver-
gelijkbaar met die bij het begin van de gaswinning in Groningen. Bij de gaswinning werden de risico's 
pas te laat onderkend. Bij geothermie zou dat beter moeten kunnen.  
 
1.2 Mijnbouw en bodembeweging  
Bodembeweging door mijnbouw is een algemene term waarbij voor een goed begrip van de relatie 
met mogelijke schade onderscheid moet worden gemaakt tussen bodemdaling, bodemrijzing en bo-
demtrilling. Op deze drie vormen van bodembeweging wordt hierna ingegaan. 
 
Bodemdaling 
Bodemdaling treedt op bij alle mijnbouwactiviteiten waarbij delfstoffen aan de bodem worden ont-
trokken. Door de onttrekking van de delfstof op grotere diepte wordt de betreffende laag samenge-
drukt door het gewicht van de bovengelegen aardlagen. Deze samendrukking manifesteert zich als 
een schotelvormige bodemdaling aan het aardoppervlak. Bij de gaswinning wordt de samendrukking 
(compactie) veroorzaakt doordat de gasdruk in het gashoudende reservoir door de winning afneemt 
(in Groningen van 300 bar aan het begin van de winning tot inmiddels minder dan 100 bar) waardoor 
de steendruk in de gashoudende laag toeneemt. Bij de zoutwinning worden zogenaamde cavernes 
(holtes) in de zoutlaag gevormd, waardoor de druk in het resterende deel van de zoutlaag toeneemt.  
 
Meestal is sprake van een zeer langzaam verlopend proces. Zo is in Groningen door de gaswinning op 
3 km diepte de bodem in het centrum van het Groningenveld bij Loppersum in 50 jaar tijd zeer gelei-
delijk ruim 0,3 m gedaald, d.w.z. gemiddeld 6 mm/jaar. Bij kleine gasvelden is de maximale bodem-
daling aanzienlijk kleiner en vaak niet meer dan enkele centimeters. De zoutwinning in Friesland, tus-
sen Franeker en Harlingen, vindt plaats op een diepte van 2,5 tot 3 km. Dit heeft in de periode 1995-
2005 geleid tot een bodemdaling van ca. 0,35 m in het hart van het zoutwinningsgebied, d.w.z. ge-
middeld 35 mm/jaar, dus vijf keer zo veel als in Groningen. 
 
 
                                         
1 Staat van de Sector Geothermie, Staatstoezicht op de Mijnen, 12 juli 2017.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 631 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 632 ======================================================================

<pre>15 
  
Omdat er in het algemeen sprake is van een groot gebied waarover de schotelvormige bodemdaling 
optreedt leidt deze bodemdaling niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. De 
bodemdaling is dus meestal gelijkmatig. Bij zoutwinning is in het verleden wel sprake geweest van 
ongelijkmatige bodemdaling als gevolg van instabiele cavernes. Door de huidige monitoring van de 
bodembeweging en het op tijd treffen van maatregelen wordt dat voorkomen. 
 
Bodemdaling treedt ook op bij het winnen van gas uit opslagreservoirs, omdat door de winning de 
gasdruk in het reservoir afneemt. In het algemeen is de ze bodemdaling echter zeer gering en boven-
dien gelijkmatig.  
 
Limburg betreft een bijzondere situatie omdat sprake kan zijn van lokale effecten met als gevolg on-
gelijkmatige bodemdaling . In de omgeving van voormalige mijnschachten en zogenaamde opwaartse 
boringen die destijds vanuit de mijngangen zijn gemaakt kan bodemmateriaal naar de nog aanwezige 
ruimtes in de ondergrond stromen. Dit kan uiteindelijk aan het aardoppervlak merkbaar zijn in de 
vorm van 'sinkholes'. Een voorbeeld daarvan is de sinkhole die in 2011 ontstond onder winkelcen-
trum 't Loon in Heerlen. Ook ter plaatse van drempels in het aardoppervlak en bij de aanwezige na-
tuurlijke breuken in de ondergrond kan sprake zijn van lokale effecten. Door monitoring van de bo-
dembeweging en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze lokale ef-
fecten worden beperkt. 
 
Bodemrijzing 
Bodemrijzing speelt met name in Limburg. Als gevolg van het stijgende mijnwater is sprake van lang-
zame bodemrijzing met een huidige snelheid van ongeveer 2 mm/jaar. Deze bodemrijzing is in begin-
sel gelijkmatig en leidt niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. Ter plaatse van 
discontinuïteiten in het aardoppervlak, zoals bij natuurlijke breuken in de ondergrond, kunnen ec hter 
wel significante hoogteverschillen over kleine afstand ontstaan. Door monitoring van de bodembe-
weging en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze hoogteverschil-
len worden beperkt. 
Bodemrijzing treedt ook op bij opslaan van gas in opslagreservoirs, omdat door de opslag de gasdruk 
in het reservoir toeneemt. Net als bij de bodemdaling die optreedt bij de winning van gas uit opslag-
reservoirs is de bodemrijzing bij het opslaan van gas in het algemeen zeer gering en gelijkmatig .  
 
Bodemtrilling 
Bodemtrillingen worden veroorzaakt door aardbevingen. Dit is het geval bij de gaswinning uit het 
Groningenveld en bij enkele van de kleinere gasvelden. Bij sommige gasopslagactiviteiten kan ook 
sprake zijn van het ontstaan van bodemtrillingen. 
 
De aardbevingen worden veroorzaakt door plotseling optredende verschuivingen in natuurlijke breu-
ken die zich in de gashoudende laag bevinden. Deze verschuivingen zijn het gevolg van de eerder be-
sproken samendrukking van de gashoudende laag die door de gaswinning ontstaat. Of bij een be-
paald gasveld aardbevingen zijn te verwachten hangt af van veel factoren, zoals de dikte en de geo-
mechanische eigenschappen van de gashoudende laag en het al dan niet aanwezig zijn van natuurlij-
ke breuken in die laag. Zoals eerder aangegeven is het risico op aardbevingen bij veel kleine gasvel-
den gering of zelfs niet aanwezig. 
 
De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak is bepalend voor de effecten aan het opper-
vlak, zoals het ontstaan van schade. De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak hangt af 
van de magnitude van de aardbeving, de diepte waarop deze plaatsvindt en de voortplantingswijze 
van de trillingen door de bodem vanaf de bron (het hypocentrum) naar het aardoppervlak. Aan het 
aard oppervlak is de bodemtrilling het sterkst recht boven het hypocentrum (het epicentrum). Op 
grotere afstand van het epicentrum neemt de sterkte van de bodemtrilling sterk af.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 632 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 633 ======================================================================

<pre>16 
  
Bij de wat zwaardere aardbevingen in Groningen is de maximale trillingssnelheid in de buurt van het 
epicentrum zo’n 5 à 10 mm/s. Bij de tot nu voorgekomen zwaarste aardbevingen in Groningen (mag-
nitude 3,6 bij Huizinge op 16 augustus 2012 en magnitude 3,4 bij Zeerijp op 8 januari 2018) zijn de 
maximale trillingssnelheden bij het epicentrum nog aanzienlijk groter. Bij deze twee zwaarste aard-
bevingen waren de effecten dan ook tot op grotere afstand van het epicentrum merkbaar dan bij de 
kleinere aardbevingen.  
 
De bodemtrillingen als gevolg van een aardbeving treden kortstondig op. Als gevolg van meer aard-
bevingen achter elkaar is er echter ook sprake van herhaalde trillingen. Dat is van belang voor de be-
oordeling van de kans op schade. 
 
Overigens blijkt uit praktijkmetingen in Groningen (meetnetwerken van KNMI en van TNO) dat bij 
een bepaalde beving op verschillende locaties met dezelfde afstand tot het epicentrum aanzienlijke 
verschillen zijn waargenomen in de gemeten snelheden. De oorzaak daarvan is voor een belangrijk 
gedeelte dat de eigenschappen van de ondergrond niet overal hetzelfde zijn. Dat maakt het ook las-
tig zo niet onmogelijk om na een aardbeving vast te stellen welke trillingssnelheid op een bepaalde 
locatie precies is opgetreden als voor die locatie geen meetgegevens beschikbaar zijn. Met de hier-
voor beschikbare berekeningsmodellen kunnen wel schattingen worden gemaakt van de bandbreed-
te waarbinnen de opgetreden trillingssnelheid zich waarschijnlijk heeft bevonden. 
 
Bij geothermie zijn de te verwachten bodembewegingen nog niet goed bekend. Met name in gebie-
den met natuurlijke seismiciteit (zoals in Limburg) en in gebieden met seismiciteit door gaswinning is 
het ontstaan van bodemtrilling door geothermie niet denkbeeldig.   
 
1.3  Samenvattend  
In de volgende tabel is voor elke beschouwde mijnbouwactiviteit samenvattend aangegeven welke 
bodembeweging het gevolg kan zijn. 
 
Mijnbouwactiviteit  Bodembeweging  
Gaswinning uit Groningenveld  Gelijkmatige bodemdaling  
Bodemtrilling door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige o pslag faciliteiten bodemtrilling   
Gaswinning Kleine Velden  Geringe gelijkmatige bodemdaling  
Bij enkele velden bodemtrilling door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige opslagfaciliteiten bodemtrilling  
Zoutwinning  Gelijkmatige bodemdaling  
Naijlende gevolgen steenkolen-
winning  Gelijkmatige bodemrijzing  
Lokale  bodemdaling (bijvoorbeeld sinkholes)  
Lokale  bodemrijzing (bijvoorbeeld bij natuurlijke breuken)  
Geothermie  In gebieden met seismiciteit is bodemtr illing niet denkbeeldig  
Opmerking:  
De risico's van geothermie zijn nog onvoldoende onderkend. Ook 
ontbreekt nog een adequaat kader voor vergunningen en hand-
having.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 633 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 634 ======================================================================

<pre>17 
  
2. Bodembeweging en schade 
 
2.1 Inleiding 
Door mijnbouw veroorzaakte bodembewegingen kunnen leiden tot fysieke schade aan gebouwen. 
Dat kan nieuwe schade zijn maar ook verergering van bestaande schade die al aanwezig was door 
andere oorzaken. In dit hoofdstuk wordt voor de verschillende typen bodembeweging ingegaan op 
de schade die daardoor veroorzaakt kan worden. 
 
2.2 Schade door bodemdaling en -rijzing 
Door gelijkmatige bodemdaling en -rijzing ontstaat in het algemeen geen schade aan gebouwen om-
dat over kleinere afstanden geen significante verschillen in hoogte ontstaan. De gebouwen zakken of 
rijzen als het ware in hun geheel mee met de gelijkmatig dalende of rijzende bodem. 
 
Gelijkmatige bodemdaling kan wel leiden tot de noodzaak van aanpassingen in het beheer van het 
oppervlaktewater. Te denken valt daarbij aan het aanpassen van waterpeilen, dijkhoogtes en gema-
len. Indien deze aanpassingen niet of te laat worden doorgevoerd dan kan dat leiden tot schade aan 
gebouwen zoals wateroverlast in kelders omdat door de bodemdaling de afstand tussen de gelijkblij-
vende grondwaterstand en het dalende maaiveld kleiner wordt.  
 
Deze indirecte schade door gelijkmatige bodemdaling speelt overigens alleen in situaties waarin de 
bodemdaling substantieel is. Bij een geringe mate van bodemdaling, zoals bij de meeste kleine gas-
velden en bij gasopslagact iviteiten, is deze indirecte schade niet te verwachten. Vaak is de bodemda-
ling door de mijnbouwactiviteit ondergeschikt aan de natuurlijke bodemdaling.  
 
In uitzonderingssituaties is het mogelijk dat gelijkmatige bodemdaling wel leidt tot schade aan bouw-
constructies. Een voorbeeld is een zeer diep gelegen kelderconstructie die in contact staat met een 
diep gelegen watervoerende laag in de ondergrond waarbij aanpassing van de peilen van het opper-
vlaktewater geen invloed hebben op de waterdruk in de diep gelegen watervoerende laag. 
Als sprake is van ongelijkmatige bodemdaling of -rijzing, waarbij over kleinere afstanden significante 
hoogteverschillen ontstaan, dan kan dat effect hebben op gebouwen. Dat uit zich in de vorm van zet-
tingsschade, namelijk zakking, scheefstand en/of scheurvorming. Deze schadevorm ontstaat alleen 
indien de door de bodembeweging veroorzaakte hoogteverschillen voldoende groot zijn in vergelij-
king met de afmetingen van het betreffende gebouw. Uiteraard spelen de sterkte en de funderings-
wijze van het gebouw daarbij ook een rol. 
 
Buiten het gebied waar de bodemdaling of-rijzing optreedt is geen schade te verwachten. Daarmee is 
het effectgebied gedefinieerd. Binnen dat gebied kan schade optreden maar buiten dat gebied niet. 
Bij de verschillende mijnbouwactiviteiten zijn de effectgebieden bekend. Dat zijn namelijk de buiten-
ste contouren van de dalingskommen die zijn vastgelegd in de betreffende winningsplannen. Bij de 
gas- en zoutwinningactiviteiten wordt de bodemdaling als onderdeel van de winning gemonitord . 
Eventuele afwijkingen van de verwachtingen komen daarbij in beeld zodat waar nodig maatregelen 
kunnen worden getroffen. 
 
Voor Limburg zijn de effectgebieden eveneens bekend. Deze komen overeen met de risicozones die 
zijn gedefinieerd op basis van een in opdracht van het ministerie van EZ uitgevoerde studie2. Ter be-
perking van toekomstige schade is van belang dat adequaat uitvoering wordt gegeven aan de in de 
studie aanbevolen monitoring van de bodembewegingen. 
  
                                         
2 Naijlende gevolgen van de steenkolenwinning in Zuid-Limburg, consortium IHS e.a., 2016 </pre>

====================================================================== Einde pagina 634 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 635 ======================================================================

<pre>18 
  
2.3 Schade door bodemtrilling 
Door bodemtrilling kan schade ontstaan. Dat blijkt uit de ervaringen in Groningen en sommige van de 
kleinere gasvelden in Drenthe. Of bodemtrilling schade veroorzaakt aan een gebouw is in hoofdzaak 
afhankelijk van twee factoren. Enerzijds is de mate van de bodemtrilling aan het aardoppervlak op de 
betreffende locatie van belang, anderzijds is dat de sterkte of de gevoeligheid voor trillingen van het 
betreffende gebouw. 
 
Eerder is toegelicht dat de mate van bodemtrilling, uitgedrukt in trillingssnelheden of -versnellingen, 
afhangt van de zwaarte van de aardbeving, de diepte van het hypocentrum, de bodemeigenschap-
pen en de afstand tot het epicentrum. Op basis van metingen of modellen kan worden aangeven 
binnen welke bandbreedte de opgetreden snelheden of versnellingen op een bepaalde locatie zich 
waarschijnlijk hebben bevonden. 
 
De sterkte of gevoeligheid voor trillingen van een gebouw is niet voor alle gebouwen hetzelfde. Bij 
voor trillingen gevoelige gebouwen zal bij lagere trillingssnelheden trillingsschade ontstaan dan bij 
gebouwen die minder gevoelig zijn voor trillingen. De meest gevoelige gebouwen zijn de oudere ge-
bouwen van metselwerk. Dat is des te meer het geval als bij die gebouwen al schade aanwezig is 
door andere oorzaken en/of door eerdere aardbevingen. Informatie over de trillingssnelheid waarbij 
schade aan gebouwen te verwachten is, is beschikbaar in SBR Trillingsrichtlijn A3. In deze richtlijn zijn 
grenswaarden voor trillingen gegeven waarbij schade is te verwachten en waarbij onderscheid wordt 
gemaakt naar de gevoeligheid van een gebouw voor trillingen. 
 
Ook voor bodemtrillingen door een aardbeving kan een effectgebied worden gedefinieerd. De om-
vang van dat effectgebied hoeft echter niet overeen te komen met het effectgebied van de bodem-
daling. Hoe zwaarder de aardbeving hoe groter het effectgebied en omgekeerd. Een zware aardbe-
ving in Groningen kan bijvoorbeeld relatief hoge trillingssnelheden veroorzaken buiten het effectge-
bied van de bodemdaling. Een lichte aardbeving daarentegen hoeft niet merkbaar te zijn binnen het 
gehele effectgebied voor de bodemdaling. Een praktische begrenzing van het effectgebied kan wor-
den gebaseerd op de trillingssnelheden die in elk gebouw door andere oorzaken dan aardbevingen 
optreden. Deze trillingssnelheid ligt in de orde van 2 mm/s. Het effectgebied voor bodemtrillingen is 
dan begrensd tot het gebied waarin een aardbeving trillingsnelheden heeft veroorzaakt die groter 
zijn dan 2 mm/s. De omvang van het effectgebied is daarmee onder meer afhankelijk van de zwaarte 
van de aardbeving. De grenswaarde van 2 mm/s komt overigens overeen met de laagste trillings-
snelheid waarbij volgens de SBR Trillingsrichlijn A schade kan ontstaan aan gebouwen. 
   
Vanwege de onzekerheden in enerzijds de feitelijk opgetreden trillingssnelheid op een bepaalde lo-
catie en anderzijds de gevoeligheid voor trillingen van het gebouw op die locatie is de begrenzing van 
het effectgebied altijd enigszins arbitrair. Het is dus niet volledig uit te sluiten dat net buiten dat ge-
bied toch trillingsschade is ontstaan. Naarmate het effectgebied ruimer wordt vastgesteld is de kans 
op trillingsschade daarbuiten uiteraard kleiner.  
 
Voor het zo veel mogelijk verkleinen van onzekerheden in opgetreden trillingssnelheden in Gronin-
gen is het van belang dat informatie uit de meetnetwerken van KNMI en TNO zo goed mogelijk wordt 
geanalyseerd en beschikbaar wordt gemaakt ten behoeve van het beoordelen van schade.  
 
In de discussies omtrent het schadeprotocol voor Groningen wordt ook wel gesproken over schade-
gebied. Dat is gedefinieerd als het gebied waarin schade kan optreden als gevolg van een aardbeving. 
In feite is dat dus het effectgebied gerelateerd aan de aardbeving. 
  
                                         
3 SBR Trillingsrichtlijn A, Schade aan bouwwerken, december 2017  </pre>

====================================================================== Einde pagina 635 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 636 ======================================================================

<pre>19 
  
2.4 Samenvattend 
In de volgende tabel is voor elk van de beschouwde types bodembeweging samenvattend aangege-
ven of schade aan gebouwen het gevolg kan zijn. Bij elk type bodembeweging is aangegeven bij wel-
ke mijnbouwactiviteit dat typebodemweging ontstaat of kan ontstaan. Daarmee is de relatie tussen 
een specifieke mijnbouwactiviteit en het al dan niet kunnen ontstaan van schade daardoor eveneens 
inzichtelijk. 
 
Type bodembeweging  Schade aan gebouwen  
Gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
(door gaswinning, zoutwinni ng en door 
naijlende gevolgen steenkolenwinning 
Limburg)  Over het algemeen veroorzaakt dit geen schade.  
In bijzondere situaties kan schade ontstaan (incidenteel).  
Bij significante bodemdaling kan indirect schade ontstaan 
als gevolg van het niet (op tijd) aanpassen van waterpei-
len. 
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet 
daarbuiten.  
Ongelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
(door naijlende gevolgen steenkolen-
winning Limburg)  Schade ontstaat alleen bij voldoende grote hoogtever-
schillen in vergel ijking met de afmetingen van het ge-
bouw.  
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet 
daarbuiten.  
Bodemtrilling  
(door gaswinning uit het Groningenveld, 
gaswinning uit enkele kleine gasvelden, 
en in mindere mate door gasopslag)  Schade ontstaat al leen als de trillingssnelheid ten gevolge 
van de aardbeving voldoende groot is in vergelijking met 
de gevoeligheid voor het ontstaan van trillingsschade aan 
het betreffende gebouw.  
Schade is in beginsel gelimiteerd tot het effectgebied.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 636 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 637 ======================================================================

<pre>20 
 Bijlage 3. Achtergrondstudies 
 
a. Observaties Workshop Robuuste Aanpak Schadeafhandeling, 6 oktober 2017 te Amersfoort (Se-
cretariaat Tcbb). 
 
b. Rapport rechtsvergelijkend onderzoek UCALL naar de vergoeding van schade als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten in Nederland, België en Duitsland (Tweede Kamer 23 juni 2016). 
 
c. Beoordelingsmethodiek mijnbouwschades, NCG/ TU Delft (verschillende versies ). 
 
d. Alternatieve vergoedingssystemen in personenschadezaken en slachtofferbehoeften (R. Rijn-
hout, Nederlands Tijdschrift voor bestuursrecht, 2017/39). 
 
e. Aansprakelijkheid voor aardbevingsschade vanuit rechtseconomisch perspectief (F. Oldenhuis, 
Nederlands Juristenblad 2015/1251). 
 
f. De governance van de afhandeling van mijnbouwschade (RU Groningen, december 2016). 
 
g. Schadevoorkomingsplicht (A.L.M. Keirse, uitgeverij Boom, 2017 ). 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 637 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 638 ======================================================================

<pre>Date : 8-11-2016 10:29:26
Subject : Fw d: Aa en Hunze w il ook trillingsm eters (m otie)
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age001.png;im age002.jpg;im age001.png;im age002.jpg;im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
@aaenhunze.nl
>
Datum :
 23 novem ber 2015 17:20:48 CET
Aan:
@aaenhunze.nl
>
Kopie:
 
@aaenhunze.nl
>
Onderw erp:
 
F
W: Aa en Hunze w il ook trillingsm eters (m otie)
Dag ,
 
Ter info nog een laatste update.
 
Groeten 
 
 
 
Van:
Verzonden:
 maandag 23 november 2015 17:18
Aan:
 
- l @shell.com
'
CC:
 
i
@assen.nl
; 
@drenthe.nl
; 
@tynaarlo.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag
 i ,
 
Dank voor je snelle reactie. Ik zal deze info ook delen met wethouder Co Lambert.
 
Wat betreft jouw laatste opmerking m.b.t. Eleveld kan ik me voorstellen dat hier minder vragen komen van inwoners.
Dat alleen al vanwege het feit dat het een dunbevolkt gebied is
Met v riendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 :  
 :    
 
V
an:
 
. l l .
 
i i . l @shell.com
] 
Verzonden:
 
maandag 23 november 2015 11:50
Aan:
  
CC:
 
i @assen.nl
; 
@drenthe.nl
; 
@tynaarlo.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag
 ,
Het winningsplan Westerveld omvat onder andere de velden Vries én Eleveld. Omdat het een winningsplan ‘nieuwe stijl’ is, wordt er in eerste instantie gekeken naar
de nieuwe winning in het Vries-veld. De focus ligt nu eerst daarop, vanuit het communicatieproces. Maar, parallel daaraan worden àlle velden onder de loep
genomen. Eleveld dus ook.
 
Ik kan echter niet zeggen wanneer dat vorm krijgt, omdat uit het eerstvolgende nieuwe winningsplan (met betrekking tot gasveld Vries dus) pas volgt wat er met de
andere gasvelden cq winningsplannen dient te gebeuren. KNMI, TNO én NAM zijn echter bezig met het in kaart brengen van alle kleine velden in heel Nederland.
Annerveen valt daar bijvoorbeeld onder. En daarbij hoort een risicoanalyse en daarbij hoort een pakket aan maatregelen zoals het uitleggen van een eventueel
verbeterd monitoringsnetwerk.
 
Oftewel: voor Vries weten we vrijwel zeker wat er gaat gebeuren, indien (!) we daar tot het produceren van gas uit het Vries-Zuid-Zuid-blok overgaan. De acties voor
de overige velden volgen daarna.
 
i   l   i     l            
. i
          i     .    l   
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 
- l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
16.424
</pre>

====================================================================== Einde pagina 638 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 639 ======================================================================

<pre>From:
@aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Monday, November 23, 2015 11:17 AM
To:
Cc:
 
@assen.nl
; 
@drenthe.nl
; 
. @tynaarlo.nl
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag
 i ,
 
(nogmaals) dank voor de info.
 
Resumé:
 
Ik begrijp: dat jullie in overleg met TNO proactief meters plaatsen i.v.m. de proefboring vanaf Assen-Noord (Vries-South).
Dat in het conceptwinningsplan voor dat veld wordt voorzien (als proefboring succesvol blijkt eind dit jaar).
Dat hierover al is gecommuniceerd met de dorpsbelangenverenigingen van o.a. Balloo
 
 i   i          
 i  .     
 l l      
         
 
 
Met v riendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 :  
 :    
 
V
an:
 
. - l l .
 
i i - l @shell.com
] 
Verzonden:
 maandag 23 november 2015 10:14
Aan:
 
. @assen.nl
; 
i @drenthe.nl
; 
@tynaarlo.nl
CC:
  
O
nderwerp:
 FW: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag i    ,
En nogmaals ,
 
Ik houd graag de traditie in ere om jullie allemaal tegelijkertijd te informeren over de activeiten die NAM in Assen, Tynaarlo en Aa & Hunze verricht.
 
i   lli   li        l   
 l  ll      
 
     
. .
. i         
      l  li   i                  
                l  l             
.
 
                i               
.
 
Voor vragen ben ik uiteraard te allen tijde beschikbaar!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
 
Sent:
 Monday, November 23, 2015 9:59 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Het kan niet helemaal nieuw zijn, want heel eerlijk gezegd is het jullie idee... 
J
 
Uiteindelijk is daartoe besloten naar aanleiding van eerdere opmerkingen van jou en Co Lambert over ons niet-assertieve beleid hierop, een gesprek met de
dorpsbelangens Balloo en Loon, en de terugkerende vragen van buurtbewoners over metingen.
 
We hebben dit wel aldoor in de ‘pijplijn’ gehad, maar wetenschappelijk gezien was het handiger om te wachten op een compleet monitoringsplan. Vanwege
bovenstaande gesprekken heb ik echter dit ‘mini-netwerk’ uitgerold. Uiteindelijk gaat dat passen binnen het grotere KNMI-netwerk, dus eigenlijk komt het nu heel
goed uit.
 
Communicatie hierover vindt eerst plaats met de betreffende bewoners. Ik moet zelf ook even uitvinden hoe men reageert, en welke informatie gedeeld kan gaan
worden. Maar uiteindelijk wil ik wel graag communiceren dat er wel degelijk wat gebeurt. Maar, ik houd je op de hoogte.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 639 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 640 ======================================================================

<pre>Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 
- l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
@aaenhunze.nl
] 
Sent:
 
Monday, November 23, 2015 9:24 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag i ,
 
Dank voor je info over de proefboring Vries-south vanaf Assen-Noord
 
De 2
e
 opmerking is voor mij nieuw of had ik dat al moeten weten?
Gaan jullie daarover nog communiceren?
 
 
 
Met v riendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 :  
 :    
 
Van:
 
. l @shell.com
 [
mailto i
l @shell.com
] 
Verzonden:
 vrijdag 20 november 2015 16:57
Aan:
   
. @knmi.nl
; 
i @rug.nl
; 
drenthe.nl
; 
minez.nl
; 
. @pl.hanze.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag ,
Als 
een dezer dagen
 betekent ‘einde van het jaar’, dan klopt dat. Dat hangt samen met het indienen van een nieuw winningsplan en dàt hangt samen met het slagen
van de actuele boring vanaf Assen-Noord. Wij zijn op dit moment halverwege het boren van de put die ons naar het beoogde blok van het gasveld leidt.
 
Daarnaast is het voor jullie van belang om te weten dat wij, los van dit winningsplan (en trouwens ook los van de motie), nu al bezig zijn met het plaatsen van TNO-
gebouwsensoren op een zestal adressen in Loon, Balloo en Marsdijk. Die van Balloo ligt in de gemeente Aa en Hunze. Ik verwacht dat deze meters binnen twee
weken operationeel zijn.
 
Heb je voldoende aan deze informatie?
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 
- l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
 
@aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Friday, November 20, 2015 11:12 AM
To:
 '
@knmi.nl
'; 
i @rug.nl
@minez.nl
'; 
'
.
@pl.hanze.nl
'
Subject:
 Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
 
Beste allen,
 
In de raadsvergadering van 12 november jl. is onderstaande motie aangenomen over aardschokmetingen.
Daaronder ook een bericht dat hierover  deze week in het huis aan-huis-blad “De Schakel” stond.
 
Mijn informatie is dat de NAM 1 dezer dagen met een voorstel (inclusief advies van SODM) aan de minister van Economische Zaken komt over het plaatsen van
trillingsmeters.
 
Graag ontvang ik mogelijke opmerkingen van jullie hierover.
 
Alvast dank.
Met v riendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 640 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 641 ======================================================================

<pre>Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 :  
 :     
 
 
 
 
 
Motie D66 inzake aardschokmetingen
De gemeenteraad v an de gemeente Aa en Hunze, in v ergadering bijeen op 12 nov ember 2015,
De raad ov erwegende;TNO te kennen heeft gegev en om 10.000 trillingmeters te gaan plaatsen in de prov incie Groningen inclusief het gebied aansluitend aan onze gemeente,
Dat in onze gemeente meer dan 10% v an de trillingen plaatsv indt,
Het een mogelijkheid is om meer inzicht en feiten te v erkrijgen m.b.t. de trillingen en mogelijke dreiging v an aardbev ingen.
verzoekt het college om:
Contact met TNO op te nemen om aan te sluiten bij deze plannen en te bewerkstelligen dat er ook in onze gemeente trillingsmetingen gedaan gaan worden.
en gaan ov er tot de orde v an de dag.
 
Besluit: de motie is aangenomen met 11 stemmen voor (PvdA, VVD, D66, CDA) en 10 stemmen tegen (CGB en GL)
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of
gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of
gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of
gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 641 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 642 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 642 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 643 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 643 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 644 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 644 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 645 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 645 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 646 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 646 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 647 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 647 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 648 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 648 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 649 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 649 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 650 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 650 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 651 ======================================================================

<pre>Date : 10-11-2016 19:23:39
F
@
w dodelta.nl
T
o : 
 
C
c : "  
 
 @noorderzijlvest.nl
S
ubject : Fw d: Aangepaste analyse w inningsplan Westerveld
D
 
                      
 
    
 
  
 
 
V
an:
 
  
@
noorderzijlvest.nl
>
D
a
tum :
 
10 novem ber 2016 18:44:31 CET
A
an:
 
  
@
wdodelta.nl
@
noorderzijlvest.nl
.
. noorderzijlvest.nl
>  
 
 
.
noorderzijlvest.nl
.
. hunzeenaas.nl
>, " . 
@
wetterskipfryslan.nl
>
O
nderw erp:
 
A
angepaste analyse w inningsplan Westerveld
 
   
 
 
 
  
 
                 
 
 
 
            
 
 
          
 
   
       
 
 
 
         
 
      
 
                
  
            
 
 
             
 
 
                    
  
      
 
                   
  
                
 
 
                   
 
 
 
                
 
 
 
 
 
            
 
 
 
     
 
          
 
 
    
 
        
    
 
     
 
        
 
   
 
                
 
      
 
 
 
 
                      
 
     
 
             
 
 
                     
 
     
 
 
            
 
   
 
 
     
 
          
 
   
 
      
 
      
 
            
 
 
 
                   
 
 
        
 
 
                  
 
 
  
 
               
16.425
</pre>

====================================================================== Einde pagina 651 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 652 ======================================================================

<pre>                    
  
                   
 
  
 
  
 
              
 
     
 
   
 
           
 
 
      
 
           
 
 
 
     
 
 
      
 
          
 
       
 
       
 
 
                    
 
   
 
              
 
                 
 
     
 
 
 
 
              
 
 
   
 
    
 
            
 
 
 
 
      
 
   
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
.
 
 
-
   
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 652 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 653 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2017 09:41:09
F
T
S
ubject : Fw d: aanvullend docum ent bij collegevoorstel Advies Winningsplan Westerveld (college 10-1-2017)
A
ttachm ent : 20170103_FR_CON_begeleidende brief advies w inningsplan Westerveld 2016.doc;ATT00001.htm ;
H
ierbij de begeleidende brief van Tynaarlo aan m inister Kam p bij het casco-advies.
 
               
 
  
 
16.426
</pre>

====================================================================== Einde pagina 653 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 654 ======================================================================

<pre>Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk  Bijlage[n]  
13 oktober 2016  DGETM -EO/16095939  Zaaknummer: 2016 /35584  
Referentie: 2017 /223 1 
Behandeld  door  Doorkiesnummer  Vries   
 0592 –  3 januari 2017  *20170002
23* 
 
 
Postadres  Bezoekadres  Website  Bankrelaties  
Postbus 5, 9480 AA  Vries  Kornoeljeplein 1, Vries  www.tynaarlo.nl   
     
Telefoonnummer  Faxnummer  E-mail  BIC: BNGHNL2G  
[0592]  [085]  info@tynaarlo.nl    
 
 
 
 
Ministerie van Economische Zaken  
Postbus  20401  
2500 EK   DEN HAAG  
 
 
 
 
 
 
    
Onderwerp:  Reactie adviesverzoek met betrekking tot winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte minister,  
 
 
Bij brief van 1 3 oktober  2016 heeft u ons college gevraagd een advies te ge ven op het Winningsplan 
Westerveld , zoals NAM dat heeft opgesteld en u dat ons heeft doen toekomen. Wij hebben waardering voor uw 
besluit om in het kader van de gaswinning en andere mijnbouwactiviteiten de decentrale overheden 
nadrukkelijker te betrekken e n meer aandacht te geven voor het inwonersperspectief. Met deze brief maken wij 
graag gebruik van het adviesrecht over dit winningsplan.  
 
Algemeen  
Als college van burgemeester en wethouders van Tynaarlo zijn wij rond het thema gaswinning met name 
kritisch  op eventuele gevolgen voor de gemeente Tynaarlo en haar inwoners. Wij hebben ons in ons advies dan 
ook vooral hierop geconcentr eerd. Wel zijn wij nadrukkelijk uit gegaan van het lokale belang (voorkomen van 
schade en hinder, evenals de schadeafwikkeling) en hebben dit in het voorliggende advies  opgenomen.  Omdat 
volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog 
altijd veel onduidelijk is, nemen wij hierin een terughoudende rol aan.  Bij het invullen van onze adviesrol hebben 
wij intensief samengewerkt met de buurgemeenten, waterschappen en provincies.  
 
Resume Advies Winningsplan Westerveld  
Voor de exacte inhoud van ons advies verwijzen wij u naar de bijlage bij deze brief.  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op dat er geen 
veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar inwoners.  
Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen optreden dat er geva ar 
ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een 
risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten 
monitoren. De resultaten van dit risicobe heersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 
In de gemeente Tynaarlo beperken de maximaal verwachte gevolgen van de gaswinning uit het veld Vries -Zuid 
zich hoofdzakelijk tot niet -constructieve schade aan gebouwen.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 654 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 655 ======================================================================

<pre> 
Wij willen daarom dat er door NA M alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan eigendommen van 
inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te worden blootgesteld aan deze risico’s. 
Tevens zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergo eding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te 
zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een volledig onafhankelijk orgaan te worden 
ingesteld voor de afwikke ling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en 
onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op voorhand een feit te zijn.  
 
Conclusie  
Bij het opstellen van het gezamenlijk advies is met de andere gemeenten met wie wij hierin h ebben 
samengewerkt gaandeweg geconcludeerd dat aan essentiële aandachtspunten, door NAM geen of nog 
onvoldoende aandacht en zorg is besteed. Daarom kunnen we in ons advies  niet instemmen met het 
winningsplan.  
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en weth ouders  
 
 
 
 
 
 
mr. J. Th. van Nieukerken  drs. M.J.F.J. Thijsen  
gemeentesecretaris  burgemeester  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 655 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 656 ======================================================================

<pre>Date : 16-11-2018 10:27:09
F
rom  :   assen.nl
T
o :   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Aanvulling op sm s inzake gasw inning
O
utlook voor iOS
 downloaden
Van:
 
V
erzonden:
 
vrijdag, november 16, 2018 10:25 AM
A
an:
 
 
O
nderwerp:
 
Re: Aanvulling op sms inzake gaswinning
 
 
 
                             
 
         
 
                           
 
       
 
  
 
                    
 
                 
 
                
O
utlook voor iOS
 downloaden
 
Van:
 
Verzonden:
 vrijdag, november 16, 2018 8:55 AM
Aan:
Onderwerp:
 Fwd: Aanvulling op sms inzake gaswinning
 
 
 
          
                        
 
 
  
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
  . . . .  
. @tynaarlo.nl
>
D
atum :
 
15 novem ber 2018 om  20:05:58 CET
A
an:
 
  
.
@assen.nl
>
O
n
derw erp:
 
A
ntw .:⁨ Aanvulling op sm s inzake gasw inning⁩
 
    
M
et vriendelijke groet Marcel Thijsen
O
p 15 nov. 2018 om  14:18 heeft Marco Out <
M
.Out@assen.nl
> het volgende geschreven:
 
  
 
 
  
 
   
 
 
   
        
    .
 
  
  
     
        
 
    
 
    
- -      
  
 
       
 
    
 
 
-  -   
 
     
16.427
</pre>

====================================================================== Einde pagina 656 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 657 ======================================================================

<pre> -   
   
-      
       
 
                 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 657 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 658 ======================================================================

<pre>Date : 13-11-2018 20:52:05
F
rom  : "   assen.nl
T
o :   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Besluit EZ K w inningsplan
 
 
             
 
 
 
Van:
 
 
V
erzonden:
 
dinsdag, november 13, 2018 4:26 PM
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
RE: Besluit EZK winningsplan
 
 
 
 
  i
l    
 
 
  i l    i
  i     i     .
 
   i  i    
 
  l   i
 
   i     i   i       :
 
 l      
-
i           i    
 
 
 
 
 
V
an:
 
 i  l . i @assen.nl]
V
erzonden:
 
vrijdag 9 november 2018 14:47
A
an:
 
i   . . @hetnet.nl>;  ' 
@gmail.com>; ' . .
.  . . @kpnplanet.nl>; ' .
.
@home.nl>
O
nderwerp:
 
Besluit EZK winningsplan
 
i
 
 
i   lli                        
l
i    
        
 
        l  i    l  i    
 
 
 
li            
 
 
li  
 
 
i
 
 
  i
 
     
l
:    
 
i
l: 
.
i . l
 
  i
.
.
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente
A
ssen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
16.428
</pre>

====================================================================== Einde pagina 658 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 659 ======================================================================

<pre>Virusvrij.www.avg.com
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 659 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 660 ======================================================================

<pre>Date : 15-11-2018 12:58:45
F
rom  :   assen.nl
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
C
c :   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Besluit EZ K w inningsplan
 
  
 
    .
 
 
 
Van:
 
 
V
erzonden:
 
donderdag, november 15, 2018 12:31 PM
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: Besluit EZK winningsplan
 
B
este ,
 
 
   i      l             l   l     l
i
 
 
 
  
 
     
 
     
 
  
 
     
i
 i        
 
     
 
   ll      
 
     
-
i          
 
     
 
   
 
 
 
 
V
an:
 
 i  l . i @assen.nl]
V
erzonden:
 
vrijdag 9 november 2018 14:47
A
an:
 
' i   . . @hetnet.nl>;  ' 
@gmail.com>; ' . .
.  . . @kpnplanet.nl>; ' .
.
@home.nl>
O
nderwerp:
 
Besluit EZK winningsplan
 
i
 
 
i   lli                        
l
i    
        
 
        l  i    l  i    
 
 
 
li            
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
el:    
 
e
-mail: 
.
i @assen.nl
   site:
w
ww.assen.nl
 
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente
A
ssen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
16.429
</pre>

====================================================================== Einde pagina 660 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 661 ======================================================================

<pre>Virusvrij.www.avg.com
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 661 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 662 ======================================================================

<pre>Date : 13-2-2019 18:13:51
From  : "   assen.nl
To : "   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Fw d: Breed onderhoud Westerveld-gasvelden: geen gasproductie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Ter inform atie
Outlook voor iOS
 downloaden
Van:
V
erzonden:
 woensdag, februari 13, 2019 5:35 PM
Aan:
  
CC:
Onderwerp:
 Breed onderhoud Westerveld-gasvelden: geen gasproductie NAM
 
Geachte burgemeester Out,
 
Onlangs heb ik u en uw ambtenaren geïnformeerd over werkzaamheden op diverse locaties op het gasveld Vries. Wij hebben deze week deze
onderhoudswerkzaamheden uitgebreid naar het gehele Westerveld-systeem. Gezien de veelvuldige contacten tussen u en NAM over het Westerveld-
winningsplan, wil ik deze informatie graag met u delen, zodat u precies weet waar wij op dit moment mee bezig zijn.
 
Zoals u waarschijnlijk inmiddels weet, omvat het Westerveld-winningsplan meerdere gasvelden. Deze gasvelden zijn aangesloten op een netwerk van
leidingen dat uiteindelijk leidt tot de locatie Vries-4 in Donderen. Daar wordt al het gas dat gewonnen wordt uit de ‘Westerveld-gasvelden’ behandeld en
aan Gasunie geleverd.
 
Wij zijn op dit moment bezig met het monitoren van dat ondergrondse leidingennetwerk van ‘Westerveld’. Om dat in één keer te kunnen doen, halen
we het gas uit alle leidingen en zetten we alle productie van alle velden stil. Dat betekent dat er op dit moment geen productie plaatsvindt van Witten
tot aan Norg en van Eleveld tot aan Vries. Wat tegelijkertijd wél plaatsvindt, is onderhoud op diverse plekken en het testen van de leidingen door
middel van een zogenaamde ‘intelligent pig’; een stuk technisch gereedschap om de binnenkant van de leidingen te bekijken. Deze techniek wordt ook
vaak in bijvoorbeeld waterleidingen en rioolsystemen toegepast. Deze ‘pig’ wordt voortgeduwd met behulp van water. Hierdoor zullen de leidingen
gevuld worden met water. Dat is bovengronds niet te zien. Op bepaalde plekken hebben we echter meer materieel, meer mensen en meer (water-)
transporten dan normaal. Bovendien moeten we in de loop van de werkzaamheden op meerdere plekken kort affakkelen (om zeker te zijn dat de
leiding geen gas meer bevat).
 
Deze activiteiten duren in ieder geval enkele weken. Ik houd u uiteraard op de hoogte van bijzondere werkzaamheden en acties van onze kant.
Mocht u vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
- l @shell.com
I
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing m et
het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et
de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.430
</pre>

====================================================================== Einde pagina 662 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 663 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 663 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 664 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 664 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 665 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 665 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 666 ======================================================================

<pre>Date : 16-12-2016 14:36:56
F
rom  : "  
T
S
ubject : Fw d: concept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
A
ttachm ent : dum m y rapportage versie2 16dec.docx;ATT00001.htm ;
 
 
                
 
                         
 
  
 
 
  
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
@
tynaarlo.nl
>
D
a
tum :
 
16 decem ber 2016 14:22:02 CET
A
an:
 
   
d
renthe.nl
@
assen.nl
>  
'
 
@
aaenhunze.nl
.
@drenthe.nl
w
d
odelta.nl
>, '
.
.
 
.
@provinciegroningen.nl
>,
'
.
 
@
leek.nl
@
ryslan.frl
>, "
@
Gem eenteNoordenveld.nl
'"
@
Gem eenteNoordenveld.nl
. @
noorderzijlvest.nl
>, "'
a
d
vies@noorderzijlvest.nl
'" <
a
d
vies@noorderzijlvest.nl
>,
'
.
 
m
i
ddendrenthe.nl
>, "'
 
@
p
rovinciegroningen.nl
>,
"
'
 
@
ooststellingwerf.nl
>, "'
 
w
e
tterskipfryslan.nl
>, 
.
@hunzeenaas.nl
>, "'
.
 
@a
aenhunze.nl
>, "'
.
.
 
.
@groningen.nl
>
O
n
derw erp:
 
c
oncept casco-advies w inningsplan Westerveld, d.d. 16-12-2016
 
l
 
 
   .           -  
 
         ll  i          . I   i   ll  i
 
       
 
i    i   i   -     i
 
 
 i  lli       i      li  
 
  i        -         i  
 
lli     l  i  il   ll     
 
M
et vriendelijke groet,
 
   
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
 
 
   
 
 
 
 
.
@tynaarlo.nl
  
I
 
w
ww.tynaarlo.nl
  
@
 
k
ornoeljeplein1
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
P
 
P
 
T
ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W
anneer u deze boodschap per abuis van ons heeft
o
ntvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of
d
oor 
t
e sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige
f
out. De gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
16.431
</pre>

====================================================================== Einde pagina 666 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 667 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 667 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 668 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 668 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 669 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 669 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 670 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 670 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 671 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 671 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 672 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 672 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 673 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 673 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 674 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 674 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 675 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 675 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 676 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 676 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 677 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 677 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 678 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 678 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 679 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 679 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 680 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 680 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 681 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 681 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 682 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 682 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 683 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 683 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 684 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 684 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 685 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 685 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 686 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 686 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 687 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 687 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 688 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 688 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 689 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 689 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 690 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 690 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 691 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 691 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 692 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2017 09:34:18
F
T
S
ubject : Fw d: Eerste concept com m unicatieparagraaf/persbericht
A
ttachm ent : Docum ent1.docx;ATT00001.htm ;
D
ag m ensen,
 
 
          
 
    
 
                    
 
 
  
 
 
V
an:
 
  
@
tynaarlo.nl
>
D
a
tum :
 
10 januari 2017 15:35:10 CET
A
an:
 
 . . . .  
.
@tynaarlo.nl
>
K
opie:
 
@
tynaarlo.nl
>
O
nderw erp:
 
E
erste concept com m unicatieparagraaf/persbericht
H
ierbij het eerste concept. Graag even zsm je reactie zodat eea naar buiten kan in de loop van de week.
16.432
</pre>

====================================================================== Einde pagina 692 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 693 ======================================================================

<pre>  
 
-  
 
- 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 693 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 694 ======================================================================

<pre>Date : 13-2-2018 23:25:02
F
T
C
c : "   @assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : Fw d: Gesprek aardgasw inning kleine velden, Z w olle
A
ttachm ent : Gespreksnotitie procesafstem m ing gem eenten EZ K op basis van Casus Z uidhorn opm . .docx;m aatschappelijk draagvlak en effecten w inning op
l
 
 
 
        l  . I              ll .
 
    i        
-
 
      
  
   i .        i       i         
 
      li   i   l l     
i
 .       li   
i
    i   
-
 
      
 i
     l  i     i i   i l        i   i . i  
 
li .  il        il .     
 
       
l
i  i  l  .
 
   
 
  
-
 
      
  
                i       l .
 
      
  
   i :      li     i        i   i
 
     
i
        
 
       
i
 l  li  l i   l  l  -  l   i  li       
 
  i     
 
 i  l     ll  i i
-
 
      
  
 
 
 
  
l    i  .      l      .   i   i  l  
l
   i  .   i  i        
 
l  l   l  l      
 
         i    
 
I   l       l   l     
 
.  
l
i   i .    li          i   
 
         i   i       
 
 i    
 
      i       
 
 
  
                 
i
l  .   i
l
l          
 
i        
l
         
 
 i     i  l
 
 
  
  i         
 
   i      l   l 
 
l        i      i    
 
 l  .       i   
 
         i    i  i          
 
      
  
 li    
.
          i   i
i  i     
 
 i   l    i l         i  li  
 
 i       i  .
 
           i .
 
I
       l        i      .     
 
     .
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 13 februari 2018 20:22
A
an:
 
@ziggo.nl
O
nderwerp:
 
Fwd: 2018-02-14, 19.00 uur: agenda en stukken platform gemeenten met kleine gasvelden
 
 
 
O
utlook voor iOS
 downloaden
F
r
om:
 
S
ent:
 
Tuesday, February 13, 2018 8:21:24 PM
T
o:
 
 
S
ubject:
 
Fwd: 2018-02-14, 19.00 uur: agenda en stukken platform gemeenten met kleine gasvelden
 
 
 
O
utlook voor iOS
 downloaden
F
rom:
 
S
ent:
 
Tuesday, February 13, 2018 4:34:05 PM
T
o:
 
S
ubject:
 
FW: 2018-02-14, 19.00 uur: agenda en stukken platform gemeenten met kleine gasvelden
 
H
allo   i
 
B
ijgaande stukken/mail ontvangen voor het overleg van morgenavond.
V
oor Marco in Ibabs gezet.
 
G
roet, 
 
V
an:
 
i
l . i @heerenveen.nl
]
V
erzonden:
 
dinsdag 13 februari 2018 16:28
A
an:
 
.
@hotmail.nl
@
minez.nl
@
vng.nl
>; 
 
@
woerden.nl
. i
@heerenveen.nl
@
zuidhorn.nl
>; 
 
.
. @minienm.nl
. @
minez.nl
.
@
minez.nl
 
.
l @assen.nl
'
 
i
@zuidhorn.nl
@minez.nl
>; 
 
 
 
l
@ommen-hardenberg.nl
>
C
C
:
 
@
noaberkracht.nl
@f
ryslan.nl
>
O
nderwerp:
 
2018-02-14, 19.00 uur: agenda en stukken platform gemeenten met kleine gasvelden
 
 
16.433
</pre>

====================================================================== Einde pagina 694 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 695 ======================================================================

<pre> 
Beste mensen,
 
voor de bijeenkomst woensdag 14 februari om 19.00 uur van het bestuurlijk platform mijnbouwgemeenten en EZK zijn twee hoofdonderwerpen geagendeerd.
 
Het eerste onderwerp betreft de procesgang en communicatie tussen EZK, gemeenten, operator en inwoners.    .      
       i      i        i   i    i
        i    i  l   i    
 
Twee onderwerp betreft het kleine gasvelden beleid. Specifiek gaan we in op het afkalvend draagvlak voor gaswinning en de effecten van stoppen met gaswinning op
land.      l    
 
  i    l    i    
       i i   l      i  i   i i    
     l    l     i  i   i   
         
          i       l      
 
De vergadering begint om 19.00 uur bij Bilderberg Grand Hotel Wientjes, Stationsweg 7, Zwolle (incl. eten)
 
 
Met vriendelijke groet,
 
   
 
 
=============================================================
Proclaim er e-m ail:
U vindt onze proclaim er op onze website: http://www.heerenveen.nl/Proclaim er=============================================================
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 695 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 696 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 696 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 697 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 697 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 698 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 698 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 699 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 699 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 700 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 700 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 701 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 10:42:26
F
T
S
ubject : Fw d: Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
 
 
  
 
 
V
an:
 
 .  
.
@tweedekam er.nl
>
D
a
tum :
 
12 januari 2017 10:13:41 CET
A
an:
 
@
assen.nl
" 
@
assen.nl
>
O
nderw erp:
 
D
oorst.:⁨ Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen⁩
 
 
 
  
 
 
V
an:
 
@
tweedekam er.nl
>
D
atum :
 
12 januari 2017 10:11:58 CET
A
an:
 
@
tweedekam er.nl
>
O
nderw erp:
 
K
am ervragen over de put Vries-10 in Assen
V
ragen van het lid 
 
aan de minister van Economische Zaken over de plannen van de NAM om de put Vries-10 in Assen
o
p te starten.
1
. Is de minister ervan op de hoogte dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit 
e
en nieuw
g
eboorde 
p
ut 
V
ries-10 in Assen op te starten?
2
. Is de minister 
b
ekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het 
g
eactualiseerde 
W
inningsplan 
W
esterveld - bij een
d
eel van de inwoners 
v
an Assen en omgeving 
o
nrust bestaat over de voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser
w
ijk 
M
arsdijk en dat er vrees bestaat voor bevingen die kunnen leiden tot schades aan woningen?
3
. Herinnert de minister zich zijn antwoord op mijn eerdere schriftelijke vragen, zoals die zijn herhaald in zijn brief aan de Tweede
K
amer d.d. 22 november 2016, waarin hij schrijft d
a
t 
“
in alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te
g
aan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanh
a
ngsel van de
H
andelingen, 
5
7)? Is de minister
 m
et mij eens dat de formulering  “alle
 
gevallen
”
 
u
itsluit 
d
at er 
ge
wonnen mag worden
z
onder 
e
en 
g
oedgekeurd 
w
inningsplan, 
d
at tot stand is gekomen met toepassing van de nieuwe procedure inclusief het adviesrecht
v
an lokale overheden en het meenemen van het burger perspectief?
4
. 
I
s de minister bekend dat 
h
et SodM
 i
n 
h
aar advies op het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er 
k
ans bestaat op bevingen
e
n 
l
ichte 
t
ot matige 
s
chades 
a
an gebouwen 
a
ls gevolg 
v
an 
d
e winning uit
 
de nieuwe 
p
ut Vries-10? Zo ja, hoe beoordeelt de minister
d
it?
5
. Is de minister 
b
ekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewonersbijeenkomst 
e
erder in 
2
016 
h
eef
t
 aangegeven dat er
g
een gas zal
 
worden gewonnen uit de put Vries-10 zolang er 
g
een besluit door u is genomen op het nieuwe Winningsplan
W
esterveld? Is de minister met mij eens dat deze belofte moet worden nagekomen?
6
. 
B
ent u met mij eens dat voor het winnen van aardgas 
m
aatschappelijk draagvlak belangrijk is? Hoe beoordeelt de minister het
w
innen van gas uit kleine velden in het licht van de uitspraak in de Urgenda-klimaatzaak, het klimaatakkoord van Parijs en de
n
oodzaak 
t
ot omschakeling naar een duurzame energievoorziening? Deelt de minister mijn standpunt dat het blijven boren naar gas
e
cologisch en maatschappelijk niet uit te leggen is?
7
. 
V
indt de minister het - los van het antwoord op
 
vraag 3 en gelet op vraag 4, 
5
 
e
n 
6
 
–
 verstandig om 
o
p basis van een
w
inningsplan uit 2011, waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen, 
o
nder 
s
tedelijk gebied 
d
at intensief bebouwd is 
e
en
r
elatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan winnen uit put Vries-10? Zo ja, welke consequenties verbindt 
d
e minister hieraan? Zo
n
ee, waarom niet?
8
. 
I
s de minister bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze 
d
e 
N
AM hebben
v
erzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries-10 zolang er geen goedgekeurd winningsplan ligt? Wil de minister zijn
a
ntwoord op dit verzoek met de Tweede Kamer delen?
9
. Is de minister 
b
ereid om de NAM opdracht 
t
e geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan Westerveld
i
s 
g
oedgekeurd
?
 
Z
o nee, waarom niet?
 
  
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.434
</pre>

====================================================================== Einde pagina 701 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 702 ======================================================================

<pre>Date : 18-9-2018 23:59:24
F
rom  : "  
 
assen.nl
T
"
@gm ail.com '" @gm ail.com , "   @assen.nl, "   @assen.nl,  
@
assen.nl
S
ubject : Fw d: Laatste versie m otie gasw inning SP en Stadspartij PLOP
 
                      .
 
 
 
-
--------- Forwarded m essage ---------
F
rom : 
 
 
@
gm ail.com
>
D
ate: di 18 sep. 2018 om  23:48
S
ubject: Re: Laatste versie m otie gaswinning SP en Stadspartij PLOP
T
@
hotm ail.com
>
C
c
@
hotm ail.com
.
@gm ail.com
@
hom e.nl
.
@planet.nl
>, 
 
@
gm ail.com
@
hom e.nl
>
 
 
 
        
              
 
      
 
 
 
             
-
        
 
 
 
                      
 
   
      
 
             
 
               
 
 
:
 
 
  
       
 
 
 
 
 
          
 
     
.       
 
  
 
 
 
 
     
   
 
         
 
 
 
      
 
 
            
 
 
              
 
                 
 
 
  
  i    l i  i      i
 
i    l       i i      
  
  
     
 
 
 
   
 
   i .   l  i  l    
 
   i         
 
 
 
 
            i
 
l    i    i  i      l     
 
  i
 
i           l    i  i .
 
 
        
    
 
i        i      
l
 
 
              
 
    
i
i    i    i  
 
    . i  
 
       
i
      i  i .
 
:
 
 .     
i       l  
 
      
l    l   l
l
 i  i
i
        
   l    i
 
 l               
l
 i      i  i     l   
 i
 
                        
 
 
       
 
           
 
                     
    
 
 
 
   
       
            
 
                    
 
   
 
                           
 
              
 
    
 
 
   
                        
 
            
 
              
 
                      
 
  
 
                         
 
                       
 
   
16.435
</pre>

====================================================================== Einde pagina 702 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 703 ======================================================================

<pre>  
Groets,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 703 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 704 ======================================================================

<pre>    Date : 19-0-2018 06:55:10  From: se nn  |) : <<!    Subject: Fwd: Laatste versie motie gaswinning SP en Stadspartij PLOP         Met vriendelijke groet.    Belenlsregisecur    beam Strateen en Ades  Postbus 30078. Y400 RV Assen  a    t-inuil: BJ & asserunl site: wa assen. nl    From: as  Sent: Tuesday, September 18, 2018 11:59:21 PM    To >    Subject: Fwd: Laatste versie motie gaswinning SP en Stadspartij PLOP         Outlook voor OS downlouden    wewerreeee fomsarded messiy ----2----   Date: cr IN sep 2019 vm 23:48   Subject: Re Laatate Vorsie mote wuisuinmine SP en Stadsparty PLP  lor « hounul com    </pre>

====================================================================== Einde pagina 704 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 705 ======================================================================

<pre>         Groets,</pre>

====================================================================== Einde pagina 705 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 706 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 07:26:01
F
T
C
S
ubject : Fw d: m em o college m ei 2017
A
ttachm ent : m em o college m ei 2017.docx;ATT00001.htm ;
B
M
em o is wat m ij betreft akkoord. 
D
e krappe voorbereidingstijd kan wat m ij betreft niet leiden tot een latere raadsbehandeling.
I
k vind het een goed voorstel om  niet "overhaast" te reageren om  de NAM-voornem ens.
D
onderdag zal  het gesprek m et de Drentse collega's doen.
H
et lijkt m e goed om  voor die tijd de koppen even bij elkaar te steken.
G
roet,
M
arco 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
  
@
assen.nl
>
D
a
tum :
 
5 m ei 2017 16:00:51 CEST
A
an:
 
  
.
@assen.nl
>
K
opie:
 
  
@
assen.nl
a
ssen.nl
>
O
nderw erp:
 
m
em o college m ei 2017
D
ag Marco,
 
B
ijgevoegd vind je een concept memo over de gaswinning voor het college van a.s. dinsdag. Ben je  het er mee eens dat ik het memo in het college breng? Ben je het
e
ens met de inhoud van het memo?
 
D
at het memo zo laat is, heeft er mee te maken dat ik vandaag pas de vraagstelling van de NAM heb gekregen. Aangezien donderdag het overleg met Tynaarlo en Aa
e
n Hunze is, leek het mij handig om het college voor donderdag al mee te nemen.
 
 
vult het maandag nog aan met een eerste indruk van het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.
 
 
 
 
l
l
 
 
i
 
              
i
 
 
 .
 
 
 
         
 
l
   
l
 
 
F
ijn weekend.
 
G
roet,
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.437
</pre>

====================================================================== Einde pagina 706 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 707 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : Vrijdag 5  mei 2017  
Onderwerp  : Gaswinning  
 
Graag informeren wij u over twee zaken rond de gaswinning: De o nafhankelijke 
schade afhandeling en het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.  
 
Onafhankelijke s chade afhandeling  
De NAM heeft zi ch teruggetrokken uit de schade afhandeling bij het Groningerveld. De NAM 
wil zich nu ook in de rest van Neder land terugtrekken uit de schade afhandeling en komt een 
dezer dagen met het volgende bericht:  
  
NAM op afstand in schadeproces  
  
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de 
kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en 
belan ghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij 
NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de 
vraag om meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door 
gebouwopnames waar nodig en mogelijk.   
 
Overleg met gemeenten en provincies  
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling 
rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een 
concessie om gas te mogen winnen. De kleine gasvelden  liggen bijvoorbeeld in Drenthe, 
maar ook in verschillende andere provincies. Ook daar waar in de nabije toekomst 
gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit 
vereist uiteraard maatwerk", aldus , asset manager Land bij NAM. "De 
situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in 
gesprek."   
 
Groningen -veld 
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de 
Nationaal Coördinator Groningen (N CG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en -
handboek van de NCG in werking treden.  
 
Monitoring  
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde 
kleine velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden e n opwonenden van 
kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door 
gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn met gemeenten, provincies en 
lokale vertegenwoordigers wat precies de verwachtingen en wensen zijn ten aa nzien van 
monitoring rondom de gaswinning in kleine velden. Afhankelijk daarvan kan monitoring 
lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol 
in de monitoring.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 707 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 708 ======================================================================

<pre>Voor 22 mei staat er een bestuurlijk overleg geplan d tussen de NAM en de decentrale 
overheden waarbij de NAM – blijkt nu - ook over dit onderwerp wil praten . 11 mei is er een 
vooroverleg tussen de bestuurders  van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze . 
 
De NAM heeft op ons verzoek hun vraagstelling voor he t overleg van 22 mei op papier 
gezet:  
 
1. Wat zijn de wensen en verwachtingen van de besturen ten aanzien  van een 
onafhankelijke schade afhandeling?  
2. Wat zijn de wensen en verwachtingen van besturen ten aanzien van  
onafhankelijke gebouwopnames (nulmeting en)? 
 
De NAM bedoelt met de wensen en verwachtingen van de besturen het volgende:  
1. Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant 
en duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de praktische ideeën vanuit de gemeente?  
2. Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke 
schadeafhandeling te komen?  
3. Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de 
burgers zelf ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?  
4. Welke rol ziet de gemee nte voor zichzelf om invulling te geven aan 
onafhankelijke schadeafhandeling?  
5. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan 
onafhankelijke gebouwopnames?  
6. Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou 
kunnen  doen?  
 
  
  
 
 
 
 
Het zal gaan om zaken als: borging van de belangen inwoners en bedrijven; zekerheid  en 
betrouwbaarheid ; verwachtingen van inwoners en bedrijven; draagvlak; kansen en risico’ s; 
rollen en verantwoordelijkheden ; omvang van de problematiek; schaal niveau; financiën en 
garanties ; techniek.  
 
 
 
 
  
 
Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan  
 
Met ingang van maandag 8 mei ligt het Ontwerp -instemmingsbesluit W inningsplan  
Westerveld ter inzage.  
 
Het ontwerp heeft de volgende strekking:  
- Er mag worden gewonnen.  
- Er wordt tegemoet gekomen aan een aantal door ons geadviseerde zaken. Het totaal 
beeld blijft echter teleurstellend.  
o …… 
o …. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 708 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 709 ======================================================================

<pre>Wij gaan met ingang van dinsdag 9 mei ambtelijk samen met de  andere overheden werken 
aan de  zienswijze n.  
 
De planning voor het proces ziet er als volgt uit:  
- 11 mei bestuurlijk afstemmingsoverleg Tynaarlo en Aa en Hunze  
- 15 en 17 mei g esprekken Dorpsbelangen Loon en actiegr oep Stop gaswinning 
Marsdijk Nu . 
- 22, 23 en 24 inspraakavonden door het ministerie van EZ  
- 23 mei behandeling zienswijzen in college  
- 1 juni behandeling zienswijzen in gemeenteraad  
- 19 juni einde zienswijzen termijn  
   
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 709 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 710 ======================================================================

<pre>Date : 27-11-2018 10:20:19
F
rom  : "  
T
o :   @assen.nl
S
ubject : Fw d: m em o planning proces w inningsplan Westerveld 
O
utlook voor iOS
 downloaden
From:
 
 
S
e
nt:
 
Wednesday, November 14, 2018 7:05:00 PM
T
o:
 
C
c:
 
S
ubject:
 
Re: memo planning proces winningsplan Westerveld
 
D
ank . 
M
et vriendelijke groet,
 
,
W
ethouder Gem eente Assen
 
Van:
 
 
V
erzonden:
 
woensdag, november 14, 2018 7:00 PM
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Re: memo planning proces winningsplan Westerveld
 
B
este ,
V
oor natuurlijke personen is dat . Niet natuurlijke personen (bijv. gem eente of een stichting) betalen .
G
roet,
O
utlook voor iOS
 downloaden
 
Van:
 
 
 . @assen.nl>
V
erzonden:
 
woensdag, november 14, 2018 6:20 PM
A
an:
 
   
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Re: memo planning proces winningsplan Westerveld
 
A
kkoord.
E
nig idee wat het kost voor inwoners om  in beroep te gaan? Ik kon het niet vinden op rechtspraak.nl
M
et vriendelijke groet,
 
W
ethouder Gem eente Assen
 
Van:
 
 
 l @assen.nl>
V
erzonden:
 
woensdag, november 14, 2018 6:05 PM
A
an:
 
   
C
C:
 
O
nderwerp:
 
memo planning proces winningsplan Westerveld
 
D
ag Marco, ,
 
H
ierbij het concept memo met de planning voor de beoordeling van het besluit van de minister van EZK op het winningsplan Westerveld.
 
T
evens de opzet voor een mail waarin alle betrokken lokale overheden uitgenodigd worden gezamenlijk op te trekken. Als jullie akkoord zijn verstuur ik deze morgen zodat we de
a
mbtelijke en  bestuurlijke overleggen kunnen gaan plannen.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
16.438
</pre>

====================================================================== Einde pagina 710 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 711 ======================================================================

<pre> -
 
Website: www@assen.nl
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 711 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 712 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2018 15:02:24
F
T
S
ubject : Fw d: Nog w at opm erkingen over de analyse
A
ttachm ent : im age001.png;im age002.png;
​
 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
. .    
@
plasbossinade.nl
>
D
a
tum :
 
23 novem ber 2018 om  12:39:34 CET
A
an:
 
  
@
tynaarlo.nl
>
O
nderw erp:
 
A
ntw .:⁨ Nog w at opm erkingen over de analyse⁩
D
 
N
.a.v. je mail en de vragen uit assen het volgende.
 
 
 
 
  
 
 
   
  
 
i
 
.
 
 
 
    
         
 
  
 
 
i
 
 
 
 
 
H
et lijkt mij inderdaad praktisch om die insteek en de inhoud van de zienswijzen en eventuele beroepsgronden mondeling door te nemen. 
D
aarop vooruitlopend
a
lvast hieronder mijn antwoorden in rood op de vragen uit Assen:
 
V
oor het maken van een afspraak kun je mijn secretaresse bellen op nummer         .
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
  
 
 
    
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
 
    
 
     
:
    
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
V
a
n:
 
 .  
i
l @tynaarlo.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 22 november 2018 14:35
A
an:
 
@
plasbossinade.nl
>
O
nderwerp:
 
FW: Nog wat opmerkingen over de analyse
 
D
ag ,
 
O
nderstaande de vragen vanuit Assen.
W
e stellen het op prijs als jij hier in het kader van de analyse nog een korte reactie op wilt geven.
U
iteraard kunnen we e.e.a. in een uiteindelijk beroep nader uitwerken. Of niet.
 
I
k kom separaat nog met een overlegverzoek. Heb je een telefoonnr. van een secretaresse voor mij om een aantal datum en tijdstipopties mee af te stemmen?
 
G
roet,   Tynaarlo
 
 
 
V
an:
 
  
l
i @assen.nl
] 
Ve
rzonden:
 woensdag 21 november 2018 13:36
Aan:
  .  
@tynaarlo.nl
>
CC
:
   
. @assen.nl
>
On
derwerp:
 Nog wat opmerkingen over de analyse
 
 
We hebben net de analyse van  gelezen. We hebben er een paar opmerkingen over:
-              In onze zienswijze zijn veel meer zaken benoemd. Bijvoorbeeld de noodzaak van een MER.
 
De mer-plicht is uitgebreid aan de orde geweest in de Afdelingsuitspraak van 15 november 2017 over de Groningse gaswinning (ECLI:NL:RvS:2017:3156, r.o. 10
e.v.). De Afdeling vindt instemmingsbesluiten ex artikel 34 Mw niet mer-plichtig
 
-              Ik zie niets eventuele formele punten/onjuiste procedure bijvoorbeeld rond het niet uitvoeren van de MER en de (in onze ogen) onvolledige SRA.
-              In het algemene deel wordt een analyse gegeven van andere uitspraken. De vraag is of de casus hier niet anders is. In het Winningsplan Westerveld is het
risico hoger (bovenkant 1) en gaat het om een winning onder een woonwijk.
16.439
</pre>

====================================================================== Einde pagina 712 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 713 ======================================================================

<pre> 
I
k weet niet exact of de SRA-scores in de andere winningsplannen hetzelfde zijn. Wel weet ik dat het winningsplan Langezwaag 
o
ok voorziet in gaswinning
o
nder een woonwijk.
 
W
at betreft de al dan niet onvolledige SRA: ik ben niet in staat om te beoordelen of een SRA juist of volledig is. Daarom 
h
eb ik daar geen inhoudelijke
o
pmerkingen over gemaakt. Slechts in algemene zin kan daarover worden opgemerkt dat nu SodM en TNO kennelijk hebben ingestemd met die SRA, de
“
bewijslast” van het aantonen van de onjuistheid/onvolledigheid daarvan bij de gemeente(n) 
l
igt. Uiteraard is het goed mogelijk om daarbij kritische opmerkingen
e
n vragen te plaatsen, maar houdt er rekening mee dat voor het succesvol aanvechten van de SRA waarschijnlijk input van deskundigen nodig is.
 
-
              Er wordt niks gezegd over de reactie van de minister op 0-metingen
 
 
 l i  l       i   .       
 
  
 
  i  l
 
l       l  
 
 i
l       l i   
 
      i  l  
 
 i       l i     
 
    l    
 
  
  i           i .
 
-
              Is er aandacht besteedt aan het feit dat de formulering van artikel 6 uit het ontwerp-besluit ingrijpend is aangepast in het definitieve besluit.
 
l
  i   i      
 
l   
  i   i  
 
 
 
i   i i
 
l    i i  -    l  -  
   l   
 
    l    i   - i  i  l   
 
        l   
 
      
 
i  l   i    .
 
-
              Het is wel fijn als  een apart stukje schrijft over artikel 8 EVRM dat we kunnen “toestoppen” aan inwoners die in beroep willen. Ze kunnen dit dan
o
pnemen in hun beroepsschrift. 
W
e kunnen ook de redenatie volgen dat wij ons verantwoordelijk voelen voor onze inwoners en namens hun een beroep
d
oen op dit artikel.
 
 
 l  
 
  .         i    i  
  
i
   
 
 l    i   i  l   
 
  l       
   
 
  l     l i    i          
 
 
i  l     
 
 
heeft kennelijk niet of onvoldoende gekeken naar onze punten in de zienswijze. Denk dat het goed is dat hij  daar nog een goed naar kijkt en per punt een
a
nalyse geeft.
I
s het handig om even met  om tafel te gaan om dit soort zaken nog even met hem door te spreken? Dit zou dan een overleg in klein comité kunnen zijn met
j
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
v
erzending en ontvangst van informatie.
D
it is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514.
D
it e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele
i
ngesloten bestanden, is uitsluitend 
b
estemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid
v
oor de gevolgen van een verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van 
h
et e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke
m
aatregelen om te voorkomen dat door dit e-mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht
u
it hoofde van een overeenkomst 
v
an opdracht met PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-
N
ederland, locatie Groningen, waarin onder meer een aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
T
his e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514.
T
his e-mail message is intended for the addressee only and
i
ts contents are confidential. 
P
lasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-
m
ail message. PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message 
a
ny viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might
h
appen anyway. All activities shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability
l
imitation 
-
 as filed at the District Court North-Netherlands, location Groningen, shall apply.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 713 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 714 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 714 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 715 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 715 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 716 ======================================================================

<pre>Date : 28-6-2017 18:21:11
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Opzet en Vragen sprekers
A
ttachm ent : Sprekersvragen.docx;ATT00001.htm ;
H
eren,
Z
ie bijgevoegd
G
roet
V
erstuurd vanaf m ijn iPhone
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
  
@
nm fdrenthe.nl
>
D
a
tum :
 
28 juni 2017 18:02:38 CEST
A
an:
 
"
.
@assen.nl
" 
.
@assen.nl
>
O
n
derw erp:
 
O
pzet en Vragen sprekers
H
allo 
 
H
ierbij de uitgebreid interne versie.
N
iet alle vragen worden zo gesteld
I
nbreng Out is voorzien in blik 2
L
agerhuis vorm
 
K
ort en bondige betogen . Ik kom niet aan de beurt dus
J
 
T
ot morgen.
 
 
 
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
dinsdag 27 juni 2017 16:49
A
an:
 
  
.
@noordtij.nl
>
C
C
:
 
  
@
nmfdrenthe.nl
>
O
n
derwerp:
 
Vragen sprekers
 
D
ag 
 
H
ierbij stuur ik je een serie vragen die we aan de sprekers kunnen stellen, en waarop zij zich – niet in detail, maar op hoofdlijn – kunnen voorbereiden.
W
e stellen voor om een bondige versie hiervan met hen individueel te delen.
G
raag je reactie.
 
E
en lijst met deelnemers stuur ik je morgen!
 
M
et groet,
 
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.440
</pre>

====================================================================== Einde pagina 716 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 717 ======================================================================

<pre>Sprekersvragen  - voorbereiding  
 
BLOK 1  
   
Even kort door de bocht: Is gaswinning WINST voor Drenthe, of VERLIES?  Mag het meer zijn, 
of moet het minder? Ja mits / Nee tenzij…  
In verduurzaming van de energiehuishouding, de energietransitie, hoe kijkt u aan tegen de 
rol van Drents gas?  
Wat verwacht u dat het belang is van de kleine gasvelden, in het licht van het dichtdraaien 
van de Groningse gaskraan?  
Hoe ziet  u va n de rol van de provincie, zoals in  de nieuwe mijnbouwwe t be schreven, en wat 
verwach t u hiervan ? 
Welke rol zou u als provincie graag willen spelen  in de vergunningsprocedures?  
Hoe kijkt de provincie aan tegen de onrust bij bewoners ? 
Hoe staa t u als provincie  in het  krachtenveld ; bewoners & gemeenten aan de ene zijd e en 
aan de andere kant Economische Zaken en de gasproducenten?  
 
  
Beeld schetsen: Op hoeveel locaties / in hoeveel gemeenten in Drenthe winnen jullie 
momenteel gas? En hoeveel nieuwe locaties verwacht de NAM de komende 5 jaar in  gebruik 
te gaan nemen?   
Hoe schatten jullie het effect in van het dichtdraaien van de Groningse gaskraan, op de 
winning/productie in Drenthe?  Wordt het meer of minder het komende decennium?  
Wat is het belang van Drentse winningen in het geheel van jullie winningsactiviteiten, en hoe 
verwacht je dat dit zich ontwikkelt?  
Hoe lang zijn jullie nu nog voornemens gas te winnen in Drenthe? Welke horizon?  
Waar staat de NAM over 10 jaar? Wat is  veranderd?  Wat gaat de NAM doen, wanneer we 
ooit van het gas af zouden  raken  – behalve naams -veranderen ?  
Het vertrouwen in de grote overheid is weg, én het vertrouwen in de NAM en andere grote 
instituten is weg. Hoe werkt de NAM hieraan?  
Is verminderde opbrengst / productie een denkbaar scenario voor jullie, om vertrouwen 
terug te winnen?  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 717 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 718 ======================================================================

<pre>  
Op hoeveel locaties / in hoeveel gemeenten wint Vermilion momenteel gas? En wat zijn jullie 
plannen voor het komende decennium?  
Hoe kijk t jullie Canadese leiding naar de discussies die in ons land gevoerd worden? Hoe gaat 
dat eigenlijk in andere landen?  
Wat is een oplossing voor discussies waarin wetenschappers  en experts  het met elkaar 
oneens zijn over de ‘zogenaamde feiten’ (over onder - en bovengrondse effecten van 
winning)?  
Wat verwachten/hopen jullie dat het dichtdraaien van de Groningse gaskraan betekent?  
Verwachten jullie meer of minder in Drenthe te kunnen gaan winnen?  
Kun je Drenthe typeren qua stakeholders, en in hoeverre is de ze provincie anders dan andere 
provincies? (bewonersgroepen anders? Kwetsbare natuurgebieden, anders? etc)  En zo ja, 
werken jullie hier dan ook anders?  
 
Bevraag bijvoorbeeld , over:  
Waar is bepaald hoeveel er gewonnen mag/moet  worden in Nederland?  
Zou een verhoogde winning uit kleine gasvelden (technisch) zondermeer mogelijk zijn?  
Kunnen we versnellen in de energietransitie en het gas achter ons laten? Waar van is dat 
afhankelijk ? 
 
Debat starten:  
Willen we gaswinning in Drenthe,  en in welke mate?  
Hoe gaan we om met huidige en nieuwe winningen in de regio?   
 
 
xx 
 
BLOK 2  
  
Kun je  de gebeurtenissen, bedoeld en onbedoeld, in de Noord -Nederlandse ondergrond 
vergelijken met die in andere gebieden?  
Is de  situatie bij ons anders dan in andere landen/gebieden? Zo ja, waarom is het anders?  
Wetenschappers/specialisten lijken soms lijnrecht tegenover elkaar te staan in dit vakgebied 
– hoe verklaar je dit?  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 718 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 719 ======================================================================

<pre>Veel van uw Nederlandse vakgenoten hebben ‘te’ goede banden met het Ministerie en de 
gasproducenten, wat hun onafhankelijk aanzien niet ten goede komt. Waar ligt de oplossing?  
 Meten is weten?  Ligt de oplossing in de data (of de verhoudingen)?  
Is met aandacht en financiering de juiste kennis over onder/bovengrondse effecten op korte 
termijn op te halen? Of zijn hiervoor bijvoorbeeld nog niet de juiste/ voldoende 
technieken/methodieken ontwikkeld?  
Wat is je aanbeveling aan Drenthe?  
 
  
Wat is je overkomen? Enerzijds als bewoner, anderzi jds als oud -bestuurder?  
Typering: Klein duimpje en de reus? Hoe voelt dat? En hebt u het idee dat u de 
Zevenmijlslaarzen te pakken kan krijgen?  
Hoe kijk je aan tegen de dynamiek tussen de verschillende lagen: EZ & ins tituten,  Provincie/ 
gemeente / politiek , en bewoners ? 
Heb je  contact met andere bewonersgroepen in Drenthe?  Hoe zou je  deze groepen 
omschrijven?  
Wat zijn je aanbevelingen?  
 
  
Je bent heel actief in Groningen en kent daar vele bewoners/betrokkenen. Is Drenthe anders 
dan Groningen? Wi llen Drentse bewoners iets anders dan Groninge rs?  
Zij wij te afwachtend  en braaf ?  
Wat is de rol van milieuorganisaties in deze: milieu of maatschappij? Je staat hier nu voor 
bewoners, maar er zijn situaties denkbaar waar de belangen tegenover elkaar kome n te 
staan. Bijvoorbeeld: gaskraan versneld dichtdraaien: goed voor milieu maar wellicht een 
risico op meer bevingen?  
Hoe lang hebben we gas nog nodig, verwacht je? En voorzie je op de weg naar een klimaat 
neutrale  samenleving meer of minder gebruik van de  ondergrond  (voor andere 
toepassingen)?  
Wat, volgens jouw inschatting, hebben bewoners nu nodig?  
 
Debat starten:  
Hoe het vertrouwen van bewoners terug te winnen?  
Wat gaat er momenteel goed / wat gaat er momenteel mis (andere bewoners aan het woord 
laten)?  
Wat moet er vanaf morgen anders?  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 719 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 720 ======================================================================

<pre>Burgemeester Marco Out , van Assen, zit ook in de zaal. Verder bewoners zoals:  uit 
Koekange,  uit Emmen,   uit Westerveld.  
Kan  Winddebat / Democratische vernieuwing vragen stellen;  
Past de huidige gang van zaken in een democratie als de Nederlandse? Kan het anders?  
 
 
Xx 
 
BLOK 3.  
xx 
 
Afsluiten:  
- noem nog even de ‘stand’ van Milieudefensie, waar men zich kan melden met vragen en war 
men contactgegevens achter kan laten.  
- Verwijzen naar onze website voor een vervolg hierop.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 720 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 721 ======================================================================

<pre>Date : 17-11-2016 14:47:45
F
T
C
G
em eenteNoordenveld.nl,    
@
S
ubject : Fw d: Raadsvragen n.a.v. Bericht in DvhN van 16 nov.
A
ttachm ent : Vragen Z orgen om  bevingen 17-11-2016.docx;ATT00001.htm ;
H
Z
ie bijgaande vragen, die ik al heb doorgezet naar .
D
e aanleiding is dus het bericht van gisteren. :-(
E
r heeft vast afstem m ing plaatsgevonden over het Deurzerdiep ;-)
W
il jij er ook even naar kijken.
 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
@
aaenhunze.nl
>
D
a
tum :
 
17 novem ber 2016 14:20:58 CET
A
an:
 
  
.
@drenthe.nl
>
O
nderw erp:
 
R
aadsvragen n.a.v. Bericht in DvhN van 16 nov.
H
oi 
Z
ie bijgaande vragen. Zou jij vanuit jouw kennis en perspectief op de daarbij relevante vragen een reactie willen geven.
I
k ga ze volgende week m et de wethouder Co Lam bert doorspreken.
G
roeten 
P
s ben m orgen weer telefonisch bereikbaar.
A
lvast dank.
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.441
</pre>

====================================================================== Einde pagina 721 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 722 ======================================================================

<pre> 
Schriftelijke vragen van D66 aan het College van Burgemeester en Wethouders van 
de gemeente Aa en Hunze  
 
 
 
Betreft : Zorgen om bevingen  
Datum:   17 november  2016 
 
 
 
Inleiding  
‘Zorgen om bevingen’ stond er boven het artikel (DvhN 1 6 november 2016) wa arin het 
college van Assen haar zorgen uit over de uitkomsten een onderzoek naar de gevolgen van 
gaswinning in o.a. het gaswinningsplan Westerveld, waaronder ook Eleveld valt.  Voor d it 
laatste veld geeft het artikel aan dat de NAM van plan is nog meer gas op te pompen terwijl 
het veld nu al continu produceert. In het gebied hebben al 46 bevingen plaats gevonden 
maar deze geven u tot op heden geen aanleiding tot onrustgevoelens. Dit is  opmerkelijk te 
noemen omdat u op ons verzoek wel trillingsmeters in het gebied heeft geplaatst.  
We hebben onze verdere overwegingen al veelvuldig met u  gedeeld en het lijkt ons dan ook 
overbodig deze te herhalen. Gemakshalve hebben we onderstaand een ove rzicht bijgevoegd 
van de momenten dat we deze voor ons wel zorgelijke situatie bij u hebben aangekaart.   
 
 
Overwegingen : 
- Vanaf december 2013 vraagt de D66 fractie om aandacht voor de problematiek rond de 
aardschokken. We hebben dit gedaan in de vorm van vragen en moties. Telkens weer 
bleek dat het college die aandacht zeer ongewenst vond.  Een korte opsomming:  
o 11 december 2013, begrotingsraad  
o 10 oktober 2014, s chriftelijke vragen compensatiegelden  
o 23 maart 2015, schriftelijke vragen trillingsmeters  
o 2 juli 2015, algemene beschouwingen  
o September 2015, 2 x schriftelijke vragen compensati egelden  
o 12 november 2015, motie trillingsmeters (begrotingsraad)  
o 3 juni 2016, schriftelijke vragen trillingsmeters  
o 26 augustus 2016, schriftelijke vragen schade door gaswinning  
- De trillingsmeters zijn  zoals gezegd  inmiddels geplaatst.  
 
 
D66 komt tot de volgende vragen : 
 
1. Maakt het college van Aa en Hunze zich inmiddels ook zorgen over mogelijke schade door 
gaswinning in o nze gemeente?  Zo ja, vanwaar deze ommezwaai in denken.  Zo nee, kunt 
u onderbouwen waarom niet?  
2. Wat waren uw overwegingen om wel trillingsmeters te plaatsen?  
3. Zijn de door de gemeente Assen gevraagde versnellingsmeters dezelfde als de 
trillingsmeters die door u in het gebied zijn geplaatst. Zo ja hebt u de gemeente Assen dit 
medegedeeld. Zo neen, waarom niet.  
4. Wat houdt de verhoogde productie in Eleveld in, loopt  het gebied hierdoor verhoogd risico 
op aardschokken?  
5. Vallen de velden in Amen en Grolloo (niet dezelfde winningsmaatschappij naar onze 
informatie) ook onder de verhoogde productievoornemens en kunnen we hier dan ook een 
verhoogd risico op aardschokken ver wachten?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 722 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 723 ======================================================================

<pre> 
6. Bent u over dit metier wel eens in contact geweest met de gemeente Assen? Zo ja hoe 
komt het dan dat er kennelijk verschillend wordt gedacht over de risico’s en hoe komt het 
dat er niet gezamenlijk wordt opgetreden? Zo neen  waarom niet?  
7. Wordt u do or de NAM of Het Staatstoezicht op de Mijnen  wel voldoende geïnformeerd   
over de ontwikkelingen in de gemeentelijke  en aanpalende  gasvelden dus ook de overige 
op ons grondgebied? Zo ja, hebt u deze informatie dan wel ooit door een onafhankelijk 
bureau la ten toetsen op deugdelijkheid? Zo neen, waarom hebt u daar geen actie in 
ondernomen?  
8. Kunt u ons mededelen wanneer de winningsactiviteiten op ons grondgebied worden 
afgerond  en hoelang de risico’s op aardschokken na het stopzetten van de gaswinning 
nog zull en aanhouden. Zo neen wilt u  deze gegevens dan verzamelen en delen met de 
raad?  
9. Hoe staat het met de plannen om in het gasveld Eleveld CO2 te injecteren? In een 
symposium in ons gemeentehuis heeft een geoloog verbonden aan de universiteit van 
Groningen ge waarschuwd voor de gevaren van een injectie in een put in een onstabiele 
ondergrond als Eleveld.  
10. Baart deze nieuwe ontwikkeling u ook al geen zorgen? Zo ja, waarom niet? Zo neen, wat 
bent u van plan daar aan te gaan doen?  
11. Hoe is de herstelregeling met de NAM bij schade aan gebouwen geregeld?  
12. In de nieuwe mijnbouwwet die volgend jaar van kracht wordt krijgen we als gemeente 
formeel adviesrecht. Hoe gaat u daar gebruik van maken?  
13. Dit onderwerp raakt vele beleidsvelden zoals de verhoudi ng tussen Rijks, Provinciale en 
Gemeentelijke belangen en intergemeentelijk overleg. Ook aandachtsgebieden als 
gevaarbeleving en risico van de bevolking, toerisme, vestiging sklimaat, de door u oh  zo 
belangrijk gevonden imagoschade etc. spelen hier een rol.  Omdat u aangaande de 
gaswinning en alles daarom heen niet proactief communiceert zijn we al 3 jaar actief om 
relevante informatie voor onze bevolking boven tafel te krijgen. Uw weerstand is 
inmiddels spreekwoordelijk met de bevolking als slachtoffer.  De kloof tussen het 
gemeentebestuur en de bevolking groeit hierdoor alleen maar meer. Bent u voornemens 
deze houding te continueren met alle gevolgen van dien? Zo ja waarom, zo neen, waarom 
dan deze plotselinge omslag . 
14. In de optiek van de D66 fractie wordt onze gemeente door het Rijk gezien als een 
wingebied  of wel de backyard van de Randstad (windturbines)  waar in tegenstelling tot 
gebieden in de provincie Groningen geen compensatiegelden aardgaswinning  worden 
uitgekeerd. U heeft aangegeven om redenen  van imagoschade hier geen actie op te 
ondernemen. Hiermee  onthoudt u de gemeentekas bewust mogelijk vele miljoenen.  
Denkt u hier nog ongewijzigd over of heeft de zorg in de gemeente Asse n u aan het 
twijfelen gebracht. Zo ja, waarom dan nu wel en zo neen waarom niet?  
 
 
 
 
 
 
       
D66 fractie  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 723 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 724 ======================================================================

<pre>Date : 23-12-2016 13:15:11
F
rom  :  
T
S
ubject : Fw d: Re ontvangst definitieve casco advies w inningsplan Westerveld
,
 ontvang net onderstaand bericht. Leek haakt dus net als Drents overijsselse Delta  en prov Groningen af.
J
am m er m aar geen halsszaak want zij hebben nauwelijks last van dit winningsplan.
G
roeten  
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
  
@
leek.nl
>
D
a
tum :
 
23 decem ber 2016 12:41:09 CET
A
an:
 
@
tynaarlo.nl
@
drenthe.nl
@
a
ssen.nl
>, 
@
a
aenhunze.nl
'"
<
@
a
aenhunze.nl
@
drenthe.nl
wd
odelta.nl
>,
'
@p
rovinciegroningen.nl
'" <
@p
rovinciegroningen.nl
@f
ryslan.frl
@
noorderzijlvest.nl
>,
"
'
@
noorderzijlvest.nl
'" <
a
dvies@noorderzijlvest.nl
>, '
m
i
ddendrenthe.nl
'" <
m
iddendrenthe.nl
>, '
@p
rovinciegroningen.nl
'"
<
.
@provinciegroningen.nl
>, 
. @
ooststellingwerf.nl
'" <
.
@ooststellingwerf.nl
>, 
w
etterskipfryslan.nl
'"
@
w
etterskipfryslan.nl
>, 
@
hunzeenaas.nl
'" <
@
hunzeenaas.nl
>, 
@
aaenhunze.nl
'" <
@
aaenhunze.nl
>,
'
@g
roningen.nl
'" <
@g
roningen.nl
>
K
opie:
 
   
.
@leek.nl
>
O
n
derw erp:
 
R
e ontvangst definitieve casco advies w inningsplan Westerveld
B
este allen,
 
N
.a.v. het gesprek met onze bestuurder afgelopen woensdag over het concept casco advies winningsplan Westerveld, is mij duidelijk geworden dat wij t.a.v.
b
estaande winningslocaties winningsplan Westerveld, mee 
g
aan met het standpunt van de Provincie Groningen. En deze is dat we niet tegen de bestaande
g
aswinning zijn uit de kleine velden, maar wel tegen de ontwikkeling zijn van de nieuwe kleine gasvelden binnen de gemeente Leek. Dit betekent dat we niet
k
unnen instemmen 
m
et het hoofdadvies in het definitieve casco advies winningsplan Westerveld. Inhoudelijk met name met betrekking tot de genoemde zaken
z
oals veiligheidsaspecten (bodemdalingen en bodemtrillingen), onzekerheden, communicatie, lusten en lasten en schade in het 
c
ascoadvies zijn het we wel eens…
d
eze zullen we dan ook benoemen in ons advies richting het Ministerie.
 
W
e zullen dus een eigen advies bij het Ministerie gaan indienen.
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
i l
B
eleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening
G
emeente Leek
P
ostbus 100
9
350 AC LEEK
.
    
 
   
w
ww.leek.nl
 
 
 
16.442
</pre>

====================================================================== Einde pagina 724 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 725 ======================================================================

<pre>Date : 24-7-2018 09:18:45
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Resultaten m etingen in Drenthe, Overijssel en Friesland m .b.t. bodem daling 
A
ttachm ent : im age001.png;
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
  
@
verm ilionenergy.com
>
D
a
tum :
 
23 juli 2018 15:51:00 CEST
A
an:
 
@
aaenhunze.nl
>
O
nderw erp:
 
A
ntw .:⁨ Resultaten m etingen in Drenthe, Overijssel en Friesland m .b.t. bodem daling ⁩
B
este 
 
I
k heb deze mail verstuurd aan relevante gemeentes, provincies en waterschappen. We hebben Westerveld, Steenwijkerland, de drie provincies en waterschappen
p
ersoonlijk bijgepraat. Tevens met een aantal actiegroepen 
z
ijn we in gesprek gegaan.
m
et beste groeten,
i
 
 
V
an:
 
  
:
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
maandag 23 juli 2018 10:27
A
an:
 
@
vermilionenergy.com
>
O
n
derwerp:
 
RE: Resultaten metingen in Drenthe, Overijssel en Friesland m.b.t. bodemdaling
 
G
eachte i  
 
K
un u mij aangeven met welke instanties/overheden deze informatie door u actief is gedeeld.
A
lvast dank voor de informatie.
 
M
et v riendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 :  
 
:
    
l
  l : 
V
an:
 
  
l
: @vermilionenergy.com
] 
V
erzonden:
 
vrijdag 20 juli 2018 12:26
A
an:
 
 
O
nderwerp:
 
Resultaten metingen in Drenthe, Overijssel en Friesland m.b.t. bodemdaling
 
B
este,
 
H
ierbij stuur ik u graag een link naar het rapport betreffende Bodemdalingsmetingen in Drenthe, Overijssel en Friesland:
h
ttps://www.vermilionenergy.nl/files/pdf/Bodemdaling_Vermilion_Drenthe_Friesland.pdf
 
Hi
eronder treft u tevens een kort persbericht aan dat is uitgegaan.
 
Mochten er vragen zijn, dan kunt u mij altijd bereiken via dit mailadres en onderstaande gegevens.
Met hartelijke groeten,
 
 
 
 
PE
RSBERICHT 
19 juli 2018
 
Resultaten metingen in Drenthe, Overijssel en Friesland gepubliceerd
 
Bodemdalingsmetingen in lijn met voorspellingen
 
De resultaten van bodemdalingsmetingen die Vermilion vorig jaar boven 14 aardgasvoorkomens in
Drenthe, Overijssel en Friesland uitvoerde, komen goed overeen met de voorspellingen. De
gemeten bodemdalingen op het diepste punt vallen binnen de bandbreedte van normale
onzekerheid. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) publiceert de resultaten van bodemdalingsmetingen
(meetregisters) die in het kader van mijnbouwwet werden uitgevoerd, op de website NLOG. De
resultaten van de metingen staan ook op de website van Vermilion.
 
Uit de resultaten van de metingen is naar voren gekomen dat boven het aardgasvoorkomen Diever,
conform verwachting, geen significante bodemdaling heeft plaatsgehad. De prognose voor Vinkega
16.443
</pre>

====================================================================== Einde pagina 725 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 726 ======================================================================

<pre>en Diever is iets bijgesteld naar aanleiding van de observaties rondom Vinkega betreffende de vorm
van de dalingskom. Dit gebeurde in overleg met de verantwoordelijke instanties en volgens de
vereiste procedure. Vermilion neemt de metingen zeer serieus en meet continue om bodemdalingen
zorgvuldig te kunnen monitoren. De analyse van de metingen bespreekt Vermilion met SodM en kan
leiden tot bijstelling van de voorspellingen.
Communicatie
Vorige maand besprak Vermilion de resultaten van de metingen met SodM. Gisteren (18 juli) werden
de drie provincies, Omgevingsdienst IJsselland, de waterschappen Wetterskip Fryslân en Drents
Overijsselse Delta en onder meer de gemeenten Westerveld en Steenwijkerland over de resultaten
geïnformeerd. Vandaag (19 juli) vond een informatiebijeenkomst met overige belanghebbenden
plaats. In overleg met de gemeenten wordt nagegaan of nog een tweede informatiebijeenkomst
gewenst is. 
 
Gaswinning
Vermilion wint in Nederland aardgas uit de diepe ondergrond. De winning van aardgas uit een
aardgasreservoir zorgt voor een drukvermindering in de poriën van het gesteente, waardoor het
reservoir enigszins wordt samengedrukt. Dit wordt 
compactie
 genoemd en is aan het aardoppervlak
terug te zien in een bodemdalingskom. Mijnbouwbedrijven zijn verplicht om in winningsplannen te
laten zien hoeveel bodemdaling ze verwachten. Deze bodemdaling moet ook worden gemonitord.
Dat gebeurt door middel van bodemdalingsmetingen.
 
Zorgvuldige procedure
Eerst wordt in overleg met het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en de Technische Commissie
Bodembeweging een meetplan opgesteld. Hierin wordt de frequentie van de metingen, de dichtheid
en reikwijdte van het meetnet vastgelegd. Dit meetplan vereist de goedkeuring van SodM.
Vervolgens worden deze metingen door Rijkswaterstaat en SodM gecontroleerd. Daarnaast overlegt
Vermilion ook regelmatig met de waterschappen, omdat bodemdaling gevolgen kan hebben voor het
waterpeil en de waterafvoer.
 
Waarom gaswinning in Nederland
Vermilion steunt de transitie naar een CO
2 
neutrale energievoorziening. Nederland is nu voor meer
dan 90% afhankelijk van fossiele brandstoffen. De overgang naar een geheel duurzame
energievoorziening is dan ook niet van de een op de andere dag gerealiseerd. De Minister van
Economische Zaken en Klimaat heeft aangegeven dat tijdens deze transitie, aardgas uit kleine
velden noodzakelijk blijft voor de komende decennia en de voorkeur heeft boven gasimport, dat een
aanzienlijke hogere CO
2
 voetafdruk heeft. Voorwaarde is dat Nederlands aardgas veilig en
verantwoord gewonnen kan worden.
 
 
 
 
Over Vermilion
Vermilion Energy Netherlands B.V. is onderdeel van Vermilion Energy, een groep van bedrijven met
activiteiten in Noord-Amerika, Europa en Australië. We exploreren, ontwikkelen en produceren
koolwaterstoffen, en doen dit op een maatschappelijk verantwoorde manier.
In Nederland is Vermilion sinds 2004 actief in de opsporing en winning van aardgas. Deze activiteiten
vinden plaats in de provincies Fryslân, Noord-Holland, Drenthe, Zuid-Holland en Brabant.
Het hoofdkantoor van Vermilion bevindt zich in Harlingen. Bij Vermilion in Nederland werken circa
200 mensen aan het veilig en verantwoord leveren van aardgas voor onze nationale
energiebehoefte.
 
 
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie over Vermilion Energy Netherlands B.V. is te vinden op 
vermilionenergy.nl
.
Perscontact:  
@vermilionenergy.com
.
 
 
 
 
 
P
ublic and Governmental Relations
 
@vermilionenergy.com
 
Vermilion Energy Netherlands BV
Zuidwalweg 2
8861 NV Harlingen
The Netherlands
     
www.vermilionenergy.com
 
Amsterdam Office
3
rd
 floor, Symphony Office Building
Gustav Mahlerplein 11-13
1082 MS Amsterdam
  –  
 
cid:image001.png@01D3CB42.71CAEA00
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of
gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 726 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 727 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 727 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 728 ======================================================================

<pre>    VERMIEL EGR    en @ @ G *    Best Workplaces”    ee  ~~  a dd  e= NEDERLAND 2018    </pre>

====================================================================== Einde pagina 728 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 729 ======================================================================

<pre>Date : 26-2-2016 13:21:17
From  :  
To : 
 @pau.nl
Subject : Fw d: Uitnodigng Inform atiesessie Drenthe 
Dag 
Hier de m ail van EZ m et de uitnodiging voor de sessie in Drenthe.
Groeten  
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
@m inez.nl
>
Datum :
 22 februari 2016 11:06:16 CET
Aan:
 "'
@drenthe.nl
'" <
. @drenthe.nl
>, 
@aaenhunze.nl
'" 
@aaenhunze.nl
>, "'
aaenhunze.nl
'" 
@aaenhunze.nl
>,
"'
@tynaarlo.nl
'" <
@tynaarlo.nl
>, '
. . @hunzeenaas.nl
'" 
@hunzeenaas.nl
>, 
@aaenhunze.nl
'" 
@aaenhunze.nl
>,
"'
@aaenhunze.nl
'" 
@aaenhunze.nl
>, "'
@m iddendrenthe.nl
'" 
@m iddendrenthe.nl
>, "
@gem eentenoordenveld.nl
'"
<
@gem eentenoordenveld.nl
>, "'
@gem eentenoordenveld.nl
'" <
@gem eentenoordenveld.nl
>, "'
@assen.nl
'" 
@assen.nl
>,
'
.
@assen.nl
'" <
. @assen.nl
>, "
. @assen.nl
'" 
. assen.nl
>, "'
. @tynaarlo.nl
'" 
. @tynaarlo.nl
>, 
. @noorderzijlvest.nl
'"
@noorderzijlvest.nl
>, "
noorderzijlvest.nl
'" 
@noorderzijlvest.nl
>, 
@noorderzijlvest.nl
'" 
@noorderzijlvest.nl
>,
'
@
wdodelta.nl
'" 
@wdodelta.nl
>, "'
@hunzeenaas.nl
'" <
hunzeenaas.nl
>, 
@tynaarlo.nl
'" 
@tynaarlo.nl
>,
'
.
. hunzeenaas.nl
'" 
@hunzeenaas.nl
>, "'
@dewoldenhoogeveen.nl
'" 
@dewoldenhoogeveen.nl
>, 
@coevorden.nl
'"
@coevorden.nl
>, "
@vechtstrom en.nl
'" 
@vechtstrom en.nl
>, '
coevorden.nl
'" 
coevorden.nl
>, "'
em m en.nl
'"
<
.
@em m en.nl
>, "'
. @vechtstrom en.nl
'" <
. @vechtstrom en.nl
>  
. @ruddrenthe.nl
'" 
. @ruddrenthe.nl
>,
"'
@
dewoldenhoogeveen.nl
'" 
@dewoldenhoogeveen.nl
>, "
@gem eentewesterveld.nl
'" 
@gem eentewesterveld.nl
>,
"'
@
wdodelta.nl
'" 
@wdodelta.nl
>, "'
@wdodelta.nl
'" <
@wdodelta.nl
>, '
@gem eentewesterveld.nl
'"
@gem eentewesterveld.nl
>, "'
@wdodelta.nl
'" <
r@wdodelta.nl
>, 
@gem eentewesterveld.nl
'" 
@gem eentewesterveld.nl
>,
'
@
wdodelta.nl
'" 
@wdodelta.nl
>
Kopie:
 
"
 . . .  
. .
@m inez.nl
. @leeg.agro.nl
@m inez.nl
@m inez.nl
@m inez.nl
 
. @m inez.nl
>
Onderw erp:
 
U
itnodigng Inform atiesessie Drenthe 
Geachte heer, mevrouw,
Op ​​26 november 2015 is het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016, 34348, nr. 2 en nr. 3). Naar verwachting zal
dit wetsvoorstel medio 2016 in werking treden. Het wetsvoorstel betreft, zoals u wellicht weet, onder andere de implementatie van de maatregelen aangekondigd
naar aanleiding van het OVV-rapport over de aardbevingen in Groningen.
 
In het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet wordt, t.a.v. de winningsplannen onder andere geregeld dat:
o
   
bij een besluit van de Minister omtrent instemming met een winningsplan  of een belangrijke wijziging  van een reeds bestaand winningsplan, de betrokken
provincies, de betrokken gemeenten en de betrokken waterschappen afzonderlijk kunnen adviseren;
o
   
Voor het besluit omtrent instemming met een wijziging van een winningsplan voortaan, net als voor de instemming met een winningsplan, de uitgebreide
voorbereidingsprocedure zal worden gehanteerd;
o
   
De toetsing- en instemmingsgronden worden uitgebreid. 
De Minister heeft toegezegd dat vooruitlopend op de inwerkingtreding van de gewijzigde Mijnbouwwet de winningsplannen al volgens de nieuwe procedure 
beoordeeld zullen worden.
 
Vooruitlopend op het formele adviesverzoek aan de betrokken provincies, betrokken gemeenten en betrokken waterschappen, willen wij komende maanden  per
provincie (voor de betreffende  provincie inclusief de betrokken gemeenten en waterschappen) een informatiesessie organiseren. In deze informatiesessie zal een
toelichting worden gegeven op de inhoud van winningsplannen, de betrokken adviseurs en de toetsingsgronden. Hiermee hopen wij eventuele onduidelijkheden
vooraf weg te nemen.  
 
Graag willen wij u uitnodigen voor de informatiesessie “Drenthe” die plaats zal vinden op 14 maart 2016 van 11.00 tot 13.00 uur op het Provinciehuis, Westerbrink 1 in 
Assen.
 
De sessie zal informerend van aard zijn en ziet er globaal als volgt uit:
-
        
Presentatie  over winningsplannen (door EZ);
-
        
Presentatie effect analyse gevolgen van aardbevingen (Seismische risico-analyse) (door Sodm/TNO.
Naast deze presentaties zullen tijdens de sessie  o.a. ook de volgende vragen aan de orde komen:
o
   
Wat hebben gemeenten, provincies en waterschappen nodig om advies te kunnen geven? 
o
   
Wat kan worden verwacht van de inhoud van de adviezen?
Naast deze informatiesessie zal vervolgens voor de winningsplannen Westerveld en Diever op een later moment een aparte bijeenkomst worden gepland. De
invulling van deze nog te plannen bijeenkomst willen wij ook graag tijdens de informatiesessie van 14 maart 2016 met u bespreken.
 
Graag verneem ik per ommegaande of u bij de informatiesessie van 14 maart 2016 aanwezig zult zijn. Indien u verhinderd bent, dan hoop ik dat een andere
vertegenwoordiger van uw organisatie aanwezig kan zijn.
 
Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u contact met mij of li   l  opnemen via onderstaande contactgegevens.
 
Met vriendelijke groet,
 
  
Directie Energie & Omgeving
Ministerie van Economische  Zaken
 
Of
Directie Energie & Omgeving
Ministerie van Economische Zaken
 
 
 
 
16.444
</pre>

====================================================================== Einde pagina 729 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 730 ======================================================================

<pre>Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.</pre>

====================================================================== Einde pagina 730 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 731 ======================================================================

<pre>Date : 13-12-2016 20:38:14
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl, "  @tynaarlo. nl'" @tynaarlo.nl, "  
@
drenthe.nl
S
ubject : Fw d: UPDATE : Com m issiebijeenkom st 13 decem ber - advies w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : presentatie w inningsplan Westerveld.ppt;
B
ijgaand stuur ik jullie de presentatie van SodM 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
"
 
 .  
@
m inez.nl
>
A
a
n:
 
  
@
aaenhunze.nl
>
O
nderw erp:
 
A
ntw .: UPDATE : Com m issiebijeenkom st 13 decem ber - advies w inningsplan Westerveld
B
B
ijgevoegd m ijn presentatie voor vanavond. Mijn excuses voor de late aanlevering.
M
et vriendelijke groet, / Best Regards,
 
 
S
enior Inspecteur
S
taatstoezicht op de Mijnen / State Supervision of Mines
M
inisterie van Econom ische Zaken / Ministry of Econom ic Affairs
H
enri Faasdreef 312 | 2492 JP Den Haag | The Netherlands
P
ostbus/P.O.Box 24037 | 2490 AA Den Haag
 
@
m inez.nl
<
:
.
@
m inez.nl
>
w
w
w.sodm .nl
@
a
aenhunze.nl
]
V
erzonden: m aandag 12 decem ber 2016 16:20
A
an: 'Klasen'; 
 
    
O
nderwerp: UPDATE : Com m issiebijeenkom st 13 decem ber - advies winningsplan Westerveld
B
este allen,
N
og even een korte update in verband m et de com m issievergadering van m orgenavond, waarover ik eerder m et jullie contact heb gehad.
F
ijn dat jullie allem aal ook m et wethouder Co Lam bert en ondergetekende aanwezig kunnen zijn bij het vooroverleg/avondm aaltijd.
W
e verzam elen rond 17.30 uur in de hal/raadszaal van het gem eentehuis (Spiekersteeg 1 Gieten),
v
anwaar we een korte wandeling naar restaurant  Jim m ’s (Stationsstraat 2, Gieten).
N
a de m aaltijd zorgen we dat we rond 19.30 weer terug kunnen naar het gem eentehuis.
(
De com m issiebijeenkom st vindt plaats om  20.00uur)
A
genda:
I
n navolging van wethouder Co Lam bert zullen korte presentaties worden gegeven:
-
          adviesrecht en procedure (presentatie/toelichting wethouder Co Lam bert en m ijzelf)
-
          SodM advies. (presentatie/toelichting door  -  (SodM))
-
          Analyse winningsplan (toelichting door   (Provincie Drenthe))
T
echnische vragen en gedachtewisseling com m issie.
A
llen en De heer  .   nam ens Technische com m issie bodem beweging  (Tcbb)
V
erdere Inform atie
A
an de com m issieleden is vooraf nog per e-m ail aangegeven:
“
Deze com m issie gaat over gaswinning (n.a.v. het gewijzigde gaswinningsplan Westerveld). Het college heeft de raad over dit onderwerp een brief m et bijlagen gestuurd.
 
Deze stukken zijn toegevoegd aan de agenda voor 13 decem ber in Ibabs. In de brief aan 
d
e raad (zie bijlage) geeft het college aan dat er een (gezam enlijk) advies wordt
v
oorbereid voor het Ministerie van EZ.  En dat in het advies in ieder geval zal worden ingegaan op een aantal onderwerpen en vraagpunten.
H
et college wil a.s. dinsdag graag van de com m issie horen of deze onderwerpen en vraagpunten de juiste zijn en of er welllicht nog punten aan toegevoegd zouden m oeten
w
orden. Het karakter van de com m issie is dus niet alleen inform erend m aar ook opiniërend.
Z
ie verder:
h
ttp://www.aaenhunze.nl/bis/Gem eenteraad/Com m issievergaderingen/Com m issievergaderingen_2016/Com m issievergadering_13_decem ber_2016
Tot m orgen!
16.445
</pre>

====================================================================== Einde pagina 731 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 732 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleidsm edewerker RO
Gem eente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl <http://www.aaenhunze.nl/ >
   
     
DISCLAIMER:
Aan de inform atie in deze e-m ail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gem eente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid
voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde inform atie.
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-m ail op de hoogte stellen.
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 732 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 733 ======================================================================

<pre>    ERRANS    ‘  no  mY   ar         Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken    Winningsplan Westerveld  Toelichting op advies SodM    13 december 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 733 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 734 ======================================================================

<pre>         Inhoud    SodM — Wie zijn wij en wat doen we?    Algemeen   e Wat is Planmatig beheer   e Bodemdaling & maatregelen   e Risico's t.g.v. stimulatie   e Seismisch risico & maatregelen    Beoordeling SodM winningsplan Westerveld    Advies SodM</pre>

====================================================================== Einde pagina 734 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 735 ======================================================================

<pre>    he zee    SodM — wie zijn wij en wat doen we?    SodM houd toezicht op de delfstoffenwinning in Nederland.    Wij staan voor de veiligheid en gezondheid van burgers en  werknemers, bescherming van het milieu en zorg voor onze  natuurlijke hulpbronnen (doelmatige winning).    Bij winningsplannen adviseren wij de Minister van Economische Zaken  vanuit onze specialistische kennis van mijnbouwactiviteiten.    Onze adviezen hebben betrekking op de 2 redenen om instemming  met een winningsplan te weigeren:    > belang van planmatig beheer  > risico op schade t.g.v. bodembeweging</pre>

====================================================================== Einde pagina 735 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 736 ======================================================================

<pre>         Algemeen    Planmatig Beheer:    De mijnbouwonderneming spant zich in voor het zo goed mogelijk  benutten van aardgas als onze nationale bodemschat en voorkomt dat  onnodig gas in de ondergrond achterblijft.    Bodemdaling & maatregelen:  Hoeveel bodemdaling?  Hoeveel de druk daalt    rT Tale US * Stijfheid reservoir gesteente    gasproductie drukdaling reservoir bodemdaling    gesteente * Stijfheid overliggende    gesteentelagen  , Diepte          Bodemdaling door gaswinning gemiddeld 0-30 cm    Gevolgen (vernatting, verzilting, etc) kunnen goed worden voorkomen  door aanpassingen in de waterhuishouding.    Mijnbouwonderneming vergoed kosten hiervan.</pre>

====================================================================== Einde pagina 736 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 737 ======================================================================

<pre>    KS  ada    Algemeen — risico's t.g.v. stimulatie    Geen onderdeel winningsplan in oude mijnbouwwet    Nieuwe mijnbouwwet   * generieke beschrijving van de ondergrondse risico’s en maatregelen in het  winningsplan   * gedetailleerde beschrijving (op basis van specifieke informatie van de put  en het veld) in werkplan voor stimulatie    Risico Beheersmaatregel    Verlies integriteit van de put Voorkomen Beperken drukken en vloeistofhoeveelheden    Verlies afsluitende capaciteit Voorkomen Beperken drukken en vloeistofhoeveelheden  van de deklaag    Bevingen Voorkomen Voldoende afstand tot bekende breuken;  beperken drukken en vloeistofhoeveelheden    Interacties tussen vloeistof en | Voorkomen Op basis van laboratoriumproeven aantonen  reservoir dat deze er niet zijn.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 737 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 738 ======================================================================

<pre>         Algemeen — seismisch risico & maatregelen    Eigenschappen inas-  Eigenschappen ondiepe oSichthert  diepe ondergrond    ondergrond                                                                                      Schade- A  gasproductie bevingen veroorzakende = schade veiligheidsrisico  grondbeweging  Stoppen productie . SS  Drukhandhaving Eigenschappen  diepe    ondergrond a  Kwetsbaarheid Speciale  Eigenschappen gebouwen gebouwen  diepe  ondergrond en  Nn Industrie  Beperken * Breuklengte  productie «Stijfheid reservoir  gesteente B  : * Ligging voorkomen Dijken  Productie- Ze  * Breukcichtheid    snelheid  Afsluitend gesteente                   Drukdaling                                        </pre>

====================================================================== Einde pagina 738 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 739 ======================================================================

<pre>         Beoordeling SodM winningsplan  Winningsplan is in overeenstemming met planmatig beheer    Bodemdaling door resterende productie minimaal.    Het is onduidelijk of NAM maatregelen heeft afgesproken met het  waterschap ten aanzien van de bodemdaling door de totale productie.  Hier moet NAM inzicht in verschaffen.    Op dit moment is er geen sprake van plannen voor stimulatie in het  winningsplan. Wel zijn de algemene risico’s van stimulatie  opgenomen.    Seismisch risico gasvelden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West  verwaarloosbaar (geen productie en geen historische bevingen)</pre>

====================================================================== Einde pagina 739 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 740 ======================================================================

<pre>         Beoordeling SodM winningsplan Westerveld    Seismisch risico Assen, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal,  Vries-Zuid, Witterdiep & Zevenhuizen in laagste risicocategorie    Er is een klein risico op schade en overlast, maar geen veiligheidsrisico  ¢ Alle velden meer drukdaling dan grenswaarde   , Eigenschappen diepe ondergrond voorkomen bevingen niet   - Bij de velden Eleveld en Vries zijn historisch meerdere bevingen opgetreden  * Eigenschappen ondiepe ondergrond versterken grondbewegingen niet   - Alle velden in de laatste fase van productie -> lage productiesnelheden   * Berekeningen maximale magnitudes allemaal kleiner dan 3,7.</pre>

====================================================================== Einde pagina 740 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 741 ======================================================================

<pre>         Advies SodM    Instemmen met laatste productie uit deze velden    Vanwege het risico op schade t.g.v. een beving adviseert SodM  om de beweging van de grond te monitoren. Hiermee is voor  bewoners schade makkelijker te relateren aan de beving.    SodM wil dat bewoners weten waar ze aan toe zijn na een beving.  Daarom heeft SodM geadviseerd om NAM een  risicobeheerssysteem te laten inrichten. Hierin zou wat SodM  betreft ook het schadeprotocol vastgelegd moeten worden.</pre>

====================================================================== Einde pagina 741 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 742 ======================================================================

<pre>               Az    QUESTIONS ANSWERS)    AB RN ee  Dn, 7 5 abt    </pre>

====================================================================== Einde pagina 742 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 743 ======================================================================

<pre>Date : 3-5-2018 11:14:28
Subject : Fw d: voortgang ziensw ijzen Westerveld
Ha 
Ter inform atie
Groet,
Outlook voor iOS
 downloaden
_____________________________
Sent: donderdag, m ei 3, 2018 11:13 AM
Subject: Re: voortgang zienswijzen Westerveld
Beste ,
Dankjewel.
Met vriendelijke groet,
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
S
ent:
 Thursday, May 3, 2018 10:24:51 AM
To:
Subject:
 FW: voortgang zienswijzen Westerveld
 
,
 
ter kennisneming.
 
gr
 
 
Van:
Verzonden:
 maandag 30 april 2018 09:37
Aan:
Onderwerp:
 RE: voortgang zienswijzen Westerveld
 
Geachte heer l   i .
 
Het is inderdaad al geruime tijd bijzonder druk tijd op onze directie.
Ondanks de drukte proberen we gestaag door te werken aan alle dossiers. Dat heeft consequenties voor de doorlooptijd van dossiers, waaronder Westerveld.
 
De beantwoording van het grote aantal zienswijzen en het opstellen van het definitieve besluit kosten de nodige tijd.
Het registreren van alle zienswijzen, het verzorgen van de ontvangstbevestigingen en ordenen van alle zienswijzepunten heeft al enige maanden in beslag genomen.
Vervolgens is tot aan kerst geschreven aan de (technisch) inhoudelijke antwoorden. Vervolgens start het werk van juristen die de inhoudelijke punten beoordelen op de
juridische merites.
Momenteel zitten we nog in die fase van de beoordeling. Dat wil dus ook zeggen dat de snelheid van behandeling niet meer in mijn handen ligt maar in handen is van de
afdeling wetgeving en juridische zaken. Ook zij hebben het heel druk. Om u een idee te geven, het besluit telt op dit moment 35 pagina’s, de nota van antwoord op de
zienswijzen 65 pagina’s.
 
De wetgever stelt een redelijke termijn voor het nemen van een besluit op een aanvraag. Binnen die termijn dient uiteraard ook gereageerd te zijn op zienswijzen. De
wetgever heeft geen expliciete termijn gesteld voor het reageren op zienswijzen. Het besluit is omstreden en daarmee ingewikkeld, een redelijke termijn kan daardoor langer
zijn dan voor een eenvoudiger casus.
 
Het besluit Westerveld heeft prioriteit om afgerond te worden.
U wordt daar over op de hoogte gehouden. We zullen u niet verrassen met een kennisgeving in de krant, maar u bericht geven als wij weten wanneer er een publicatie te
verwachten is.
 
 
Hartelijke groet,
 
 
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
DGETM-Directie Energie en Omgeving
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC Den Haag
 
@minez.nl
Tel. 06-
 
 
 
V
an:
l @hetnet.nl
]
Verzonden:
 
woensdag 25 april 2018 14:19
Aan:
  . . 
Onderwerp:
 voortgang zienswijzen Westerveld
 
Geachte mevrouw   
 
Vanmorgen zijn wij met de werkgroep SGMN bijeen geweest.
De vraag rees: wanneer zal er een reactie komen van EZ op de vorig jaar ingediende zienswijzen.
Het is immers al weer  bijna een jaar geleden dat het ontwerp-besluit  ter visie werd gelegd.
 
Vanmiddag heb ik geprobeerd je telefonisch  via het vaste en het mobiele nummer te bereiken.
Helaas werd er niet opgenomen.
Ik kan me voorstellen dat het op dit moment bij jullie directie topdrukte is.
Toch waag ik het er op je een aantal vragen te stellen.
       
16.446
</pre>

====================================================================== Einde pagina 743 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 744 ======================================================================

<pre>1.      Waarom duurt het zo lang voordat er een besluit wordt genomen op de zienswijzen?
2.      Zijn er (wettelijke termijnen waarbinnen een besluit op zienswijzen genomen moet worden?
3.      Zo ja, wat is die termijn?
4.      En indien er een termijn is, is die inmiddels overschreden en zo ja, is er dan een besluit tot verlenging genomen ?
5.      Zo ja,  zijn de indieners van de zienswijzen daarvan op de hoogte gesteld.
6.      Wanneer verwacht het Ministerie  een besluit te nemen over de zienswijzen?
7.      
Je begrijpt dat wij in het ongewisse verkeren, het duurt al met al erg lang.
Ondertussen maakt de Nam gebruik van het oude winningsplan en gaat al weer bijna anderhalf jaar door met oppompen.
En ondertussen bereiken ons de eerste signalen van wijkbewoners die schade aan hun huis hebben, dit gemeld hebben bij de Nam en al schade experts op bezoek hebben gehad
om de schade op te nemen.
 
In het belang van alle bijna duizend indieners van zienswijzen en in het bijzonder van de ruim duizend inwoners van onze wijk die destijds te petitie hebben ondertekend verzoek
ik vriendelijk om zo spoedig mogelijk helderheid te geven.
 
Ik zou het zeer op prijs stellen als je op korte termijn bovenstaande vragen kunt beantwoorden.
 
Met vriendelijke groeten,
 
 l
Voorzitter werkgroep SGMN
(StopGaswinningMarsdijkNu)
 
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
 
Virusvrij.www.avg.com
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 744 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 745 ======================================================================

<pre>Date : 2-3-2018 12:08:13
F
rom  : "Marco Out" @assen.nl
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Fw d: Winningsplan Westerveld/Assen
H
eren,
W
at vinden jullie van dit aanbod?
G
r,M.
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
D
a
tum :
 
1 m aart 2018 16:09:57 CET
A
an:
 
Marco Out <
.
@assen.nl
>
K
opie:
 
   
@
assen.nl
>
O
n
derw erp:
 
F
W: Winningsplan Westerveld/Assen
 
V
an:
 
i
l l @hotmail.com
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 1 maart 2018 14:11
A
an:
 
Bestuurssecretariaat <
B
estuurssecretariaat@assen.nl
>
C
C
:
 
  
.
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
Re: Winningsplan Westerveld/Assen
 
 
H
et College van B&W gemeente Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer M. Out,
p
er e-mail.
 
 
G
eachte heer Out,
 
N
aar aanleiding van de onderstaande mail van ruim een jaar geleden hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa-en-Hunze, met adviezen vanuit het
K
ennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw, 
g
ezamenlijk een stevig onderbouwde zienswijze ingediend bij Economische Zeken inzake de
g
aswinning binnen deze gemeenten.
 
W
ij zijn nu ruim een jaar verder en de ontwikkelingen m.b.t. de gaswinning volgen elkaar snel op.
O
ok in Drenthe neemt het bewustzijn toe, maar ontbreekt het nog aan nuttige kennis.
 
B
ij deze wil ik u vragen of de gemeente bereid is een locatie te faciliteren waar OMEM een voorlichtend en inzicht gevend symposium zou kunnen houden
i
nzake een aantal aspecten van de gaswinning: 
b
ouwkundige aspecten en risico's, procedurele aspecten, de ondergrond, meten van effecten.
 
E
r zijn geen kosten voor sprekers aan de orde, en wordt voor gewaakt dat de sprekers vanuit hun onafhankelijke deskundigheid hun voordrachten houden.
 
G
raag vernemen wij of de gemeente bereid is een dergelijke locatie te faciliteren.
 
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend,
 
.
  ,
O
MEM
 
V
an:
 
@
hotmail.com
>
Ve
rzonden:
 vrijdag 13 januari 2017 13:33
Aan:
 
bestuurssecretariaat@assen.nl
CC:
 H
ilda Groeneveld; Joop Kruize
Onderwerp:
 Winningsplan Westerveld/Assen
 
Gemeente Assen,
t.a.v. de Burgemeester,
de weled. heer Marco Out
per e-mail.
 
 
Geachte heer Out,
 
Bij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
Mede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo
en Aa en Hunze, van nut kunnen zijn.
 
Met vriendelijke groet,
hoogachtend namens OMEM
 
  
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.447
</pre>

====================================================================== Einde pagina 745 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 746 ======================================================================

<pre>Date : 29-6-2017 12:24:30
From  :  
To : "Marco Out" @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "    @assen.nl
Subject : gasdebat MFD vanavond
Attachm ent : sam envatting ziensw ijze tbv gasdebat.docx;
Dag Marco,
 
Voor het gasdebat vanavond heb ik de belangrijkste punten van onze zienswijze op een A4-tje samengevat.
Op het laatste blad heb ik het programma van de avond nog gekopieerd.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsspecialist gemeente Assen
 
 
 -
Website: www@assen.nl
 16.448
</pre>

====================================================================== Einde pagina 746 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 747 ======================================================================

<pre>Samenvatting zienswijze gemeente Assen  
 
Veiligheid  
Geen veiligheidsrisico’s voor de gebieden in en rond de gasvelden en haar inwoners, maar dat er wel 
schade – waaronder constructieve – kan ontstaan aan gebouwen. In ons advies hebben we aandacht 
gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei berekeningen. Omda t volgens ons rond de effecten en 
gevolgen van gaswinning op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk 
is, adviseerden wij u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de 
berekeningsresultaten van de maximaal te ve rwachten seismische activiteit.  
 
Onderbouwing nut en noodzaak p roductieniveau, - snelheid en duur  
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan genoemde 
hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen.  Anders gezegd: Zijn de genoemde 
hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En zo ja, kunnen deze 
hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen worden? Bijvoorbeeld onder andere op 
plekken zonder stedelijke bebo uwing c.q. bebouwingsconcentraties?  
 
Communicatie  
De oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en zijn ongeschikt voor 
advisering en inspraak door burgers en lokale overheden.  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat de NAM primair de nadruk moet leggen o p het voorkomen van schade door . 
Wat  we weten, is dat de velden in onze gemeente hebben  gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs  
met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van Richter. U kunt geen garantie geven dat zich  
een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doen onder het stedelijk gebied en de kernen  van 
Assen. Gele t hierop en de onrust, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het winningsplan. 
Hier geldt het principe: Better safe, than sorry.  U kiest bewust voor risico ’s en  schade voor onze 
inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongen ot. 
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat er behoefte is aan een adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van 
schades en compensatie.   Wij vinden dat EZ de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair 
neerlegt bij de NAM en de decentrale overheden.  Belangrijk is een goede onafhankelijke schade -
afhandeling. Wij vinden dat de omgekeerde bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groninger 
Veld (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet geld en.  
 
Meet - en regelprotocol  
Tcbb  noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 op de schaal van Richter en daarmee een grote kans 
op constructieve schade.  Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden het 
daarom, als u toch gaat winnen, van groot belang dat er een seri eus risicobeheersysteem moet worden 
opgesteld. Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende 
voorkomens (dit zijn velden die eerder hebben gebeefd) op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor 
te leggen aan SodM. Echter om invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit 
transparant moeten gebeuren en dus al bij het winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn.  
Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij constateren dat 
u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  
 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 747 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 748 ======================================================================

<pre>Programma Gasdebat & sprekers  
  
19:45 u ur        Inloop met koffie & thee  
20:00 uur        Start met debatleider  
  
Ee
rste ronde: Gaswinning in de provincie Drenthe - de
 context  
•  -  gedeputeerde Provincie Drenthe  
• -  – Nederlandse Aardolie Maatschappij  
•  – Vermilion Energy Netherlands BV  
• Debat en inbreng vanuit het publiek  
•  De Gemeynt, reflecteert op het eerste deel van de avond  
Tw
eede ronde: Gaswinning in eigen buurt - de
 onrust  
•  - Hoogleraar Geologie KU Leuven  
•  – Voorzitter actiegroep 'Stop Gaswinning Marsdijk Nu'  
•  – Milieudefensie Energie Campagne  
• Debat en inbreng vanuit het publiek  
• Reflectie  
De
rde ronde: En hoe nu verder?  
• Do’s en don’ts -  Aanbevelingen voor het vervolg  
• Debat en inbreng vanuit het publiek  
  
22:00 uur         Afronden: drankje en napraten  
  
Bezoek tentoonstelling  
Als deelnemer bieden wij u ook de mogelijkheid tot een bezoek aan de tentoonstelling ‘ ’ van het 
Drents Museum van 17.00 tot 18.00 uur.  
  
Adresgegevens:  
We gebruiken de (historische) groepsentree.  
Statenzaal, Drents Museum, Brink 1 te Assen  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 748 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 749 ======================================================================

<pre>Noortje van den Nieuwenhuizen
A
dviseur
G
emeente Zuidhorn
H
ooiweg 
9
Pos tbus  3
9800 AA Zuidhorn
i
@
zuidhorn.nl
   
 
 
 
w
ww.zuidhorn.nl
Date : 29-11-2018 16:10:06
F
r
 
@zuidhorn.nl
T
o : "   @assen.nl, "'   @tynaarlo.nl
C
S
ubject : Gasveld Z evenhuizen West
D
 
G
emeente Leek heeft in haar zienswijze de minister v erzocht om geen toestemming te gev en v oor het in productie nemen v an gasv eld Zev enhuizen West. De minister gaat in zijn besluit 
n
iet in
o
p het wél of niet in productie nemen v an ‘nieuwe’ (reeds aangeboorde) v elden, maar geeft uitdrukkelijk geen toestemming v oor zowel v oor zuur als hydraulische stimulatie (fracken), zie pagina
3
7 artikel 1 v an het instemmingsbesluit.
U
it gasv eld Zev enhuizen-West kan door NAM zonder fracking 0% gewonnen worden (p.15 v an winningsplan). Daarmee is het in productie brengen v an Zev enhuizen-West uitgesloten 
b
innen
 dit
w
inningsplan.
I
ndien de NAM in één v an de v elden fracking wil toepassen, dan kan dat niet op basis v an dit winningsplan, maar zal een gewijzigd winningsplan ingediend moeten worden met op dat moment
n
ieuwe adv ies-, zienswijze 
e
n beroepsmogelijkheden.
 
M
ijn ambtelijk adv ies luidde: Nu fracking in dit winningsplan is uitgesloten, is het niet nodig om beroep in te stellen tegen het ontwikkelen v an het nieuwe winningsv eld Zev enhuizen-West.
W
ethouder Dekker wil toch graag een passage in het beroep op laten nemen ov er het v erzoeken v an v erbod op in productie brengen v an v elden die momenteel niet in productie zijn.
I
k v raag me af of dit mogelijk is omdat de inspraakprocedure gaat ov er het v oorliggende winningsplan en de rechter het zal afdoen met iets in de trant v an: “Het in productie nemen v an een
n
ieuw v eld is niet 
a
an de orde binnen dit instemmingsbesluit”.
 
A
an jullie de v raag of je met    l  wil bespreken in hoev erre hij bov enstaand punt in het beroep kan v erwerken.
 
A
lv ast bedankt,
N
oortje
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 28 november 2018 14:29
A
an:
 
@
.
.
<
C
C:
 
O
nderwerp:
 
agenda + stukken bestuurlijk overleg besluit EZK gaswinning Westerveld
 
D
ag allemaal,
 
H
ierbij de agenda en stukken voor het bestuurlijk overleg morgenochtend in Assen. Jullie zijn daarbij ook welkom.
D
e bestuurders krijgen deze stukken toegezonden via het bestuurssecretariaat.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
-
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
Di
sclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.449
</pre>

====================================================================== Einde pagina 749 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 750 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 14:36:08
F
T
o : " @hunzeenaas.nl'" hunzeenaas.nl
C
c : "   @assen.nl, "'   @drenthe.nl)'" @drenthe.nl, "   @assen.nl
S
ubject : gasw inning 
A
ttachm ent : 170926 Nadere inform atie natuur- en m ilieuaspecten WP West....pdf;Figuur C5 incl. Natura2000, EHS en grondw aterw in- en bescherm ingsgebieden.png;
D
 
I
k heb morgen overleg met i   over ons eventuele beroep tegen het instemmingsbesluit.
E
erder heeft het waterschap zich aangesloten bij ons advies en zienswijze.
 
P
aar vragen aan jouw adres:
-
 
         
W
at doen jullie?
-
 
         
G
raag specifiek aandacht relatie met ontwikkelingen N2000 Geelbroek
Z
ie daarbij  het document inclusief bodemdalingskaartje. Daarin valt bijvoorbeeld te lezen dat alle vergunningen zijn verleend ver voor de tijd van  het inrichtingsplan.
O
ok i.v.m. de bewonersavond op 12 december is het gewenst dat hier naar gekeken wordt.  
 
V
oor zover je het nog niet in beeld had, het hele pakket staat hier:
h
ttps://www.nlog.nl/ter-inzage-legging-winningsplan-westerveld
 
M
e
t v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
 i i  
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
16.450
</pre>

====================================================================== Einde pagina 750 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 751 ======================================================================

<pre>    Omgevings- en milieuaspecten Westerveld Winningsplan 2017    1.1 Algemeen    De opsporing, winning en opslag van aardgas kan mogelijke gevolgen met zich brengen voor de  omgeving (anders dan bodemdaling en trillingen). Deze mogelijke gevolgen worden beoordeeld door het  bevoegd gezag in het kader van andere vergunningen dan het winningsplan.    Een overzicht van de algemene mogelijke gevolgen en in welke vergunningprocedure(s) deze worden  behandeld, staat in de volgende tabel:    Bodem- omgevingsvergunning milieu  /grondwaterverontreiniging  Luchtverontreiniging (emissies) omgevingsvergunning milieu              Opperviaktewaterverontreiniging omgevingsvergunning milieu  evt. watervergunning         Externe veiligheid omgevingsvergunning milieu    Wet natuutbescherming    De Minister van Economische Zaken bevordert op grond van artikel 34 tid 7 Mijnbouwwet een doelmatige  en samenhangende besluitvorming ten aanzien van het besluit omtrent instemming met het winningsplan  en een aantal overige besluiten, waaronder de besluiten zoals genoemd in bovenstaande tabel  (coördinatieregeling).         Vergunningen    De volgende vergunningen zijn verleend ten behoeve van de uitvoering van het vigerende en het nieuwe  winningsplan Westerveld. (reeds gesuspendeerde locaties zijn niet genoemd)    Vergunning Wabo ‘milieu | Wabo Wm- Wabo ‘milieu Wabo  deel’ ‘milieu vergunning deel’ ‘milieu  deel’ deel'    d.d. 2 juli d.d.10 d.d. 8 maart d.d.14 januari | d.d. 6 mei  2012 (revisie) | november 2011 (revisie) | 2015 (revisie) | 2014 (revisie)  en 14 maart 2014 en 10  2016 (actualisering) [| december  (wijziging) 2013   (aanvraag   milieuneutrate   wijziging, van   rechtswege    [Natuur |    </pre>

====================================================================== Einde pagina 751 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 752 ======================================================================

<pre>    Vergunning Wabo Wabo Wabo Wabo ‘milieu  ‘milieu ‘milieu ‘milieu deel’  deel’ deel’ deel’    Verleend d.d. 2 maart | d.d. 9 juni d.d. 2 juli d.d. 14 april 2008 (oprichtings-    2007 2008 (revisie), | 1999, nadien | vergunning)  (oprichtings- | kaatstelijk enkele art.  vergunning) | gewijzigdd.d. | 8.19Wm   28 juli 2014 meldingen   (milieuneutrale | (milieuneutrale    Bodem/grondwater    Opperviaktewater  Externe Veiligheid         In het geval van Westerveld zijn de benodigde vergunningen al verleend, zodat coördinatie niet meer aan  de orde is. De bovengenoemde mogelijke gevolgen zijn derhalve al betrokken in de respectievelijke  vergunningsprocedures.    Met betrekking tot bovenstaande tabel zal hieronder worden aangeven wat door NAM wordt gedaan om  genoemde gevolgen te voorkomen, dan wel de effecten hiervan te beperken.    Natuur    Voor natuur geldt een rechtstreekse zorgplicht vanuit de Wet natuurbescherming. Aangewezen flora en  fauna mag niet worden vernietigd, verstoord en verontrust worden. Indien mijnbouwactiviteiten negatieve  effecten zouden kunnen hebben op de aanwezige flora en fauna, dient er een ecologisch onderzoek  uitgevoerd te worden. Indien negatieve effecten niet uitgesloten kunnen worden, wordt een ontheffing in  het kader van de flora en fauna aangevraagd bij de Minister van Economische Zaken.    Indien mijnbouwactiviteiten of de gevolgen hiervan invloed kunnen hebben op de  instandhoudingdoelstellingen van aangewezen Natura 2000-gebieden, dienen de effecten en gevolgen  onderzocht worden en eventueel een passende beoordeling opgesteld te worden. Indien hieruit blijkt dat  er negatieve effecten kunnen optreden, wordt een vergunning ingevolge de Wet natuurbescherming  aangevraagd bij de Minister van Economische Zaken.</pre>

====================================================================== Einde pagina 752 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 753 ======================================================================

<pre> 
 1.2 Natuur & Milieu  
 
In dit deel wordt beschreven welke mogelijke gevolgen de uitvoering van het Westerveld -winningsplan 
kan brengen voor bovengenoemde aspecten. In het Westerveld winningsplan gaat het voornamelijk om 
het continueren van een bestaande productie via  bestaande faciliteiten allen met hun reeds ver leende  
specifieke vergunningen . 
 
Bodemdaling  i.r.t. Natuur en Milieueffecten  
Het doel van deze paragraaf is om inzichtelijk te maken wat de mogelijke effecten zijn van bodemdaling 
door de gaswinning Westerveld op beschermde natuurwaarden in het gebied. De winning kan indirect 
invloed hebben op milieu en natuur doordat eventuele bod emdaling de waterhuishouding kan 
beïnvloeden. Het waterpeil kan door de bodemdaling (relatief, ten opzichte van het maaiveld) hoger 
worden door daling van het maaiveldniveau.  Dit kan leiden tot vernatting en daarmee tot nadelige 
gevolgen voor natuur en mil ieu.  
 
Figuur 1: Gasvelden, bodemdalingcontouren en natuurgebieden in het gebied rond Assen, Roden en Midlaren in 2013.  
Figuur 1 toont dat de door gaswinning opgetreden bodemdaling in het Westerveldregio voornamelijk 
cumuleert met die door de gaswinning A nnerveen, Roden en Groningen. De Bijdrage door de Westerveld 
gasvelden bedraagt tot 2013 niet meer dan enkele centimeters. Ook in de toekomst zal de relatieve 
bijdrage aan de bodemdaling in de regio ongeveer gelijk blijven (figuur 3).  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 753 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 754 ======================================================================

<pre> 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 754 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 755 ======================================================================

<pre> 
 In de Westerveldreg io liggen meerdere natuurgebieden. Naast EHS -gebieden betreft dit het Natura 2000 -
gebied de Drentsche Aa. Figuur 1 toont ook het Leekstermeergebied, Bakkeveense Duinen, 
Zuidlaardermeer, Witterveld, Drents -Friese Wold & Leggelderveld en het Fochteloërveen. Deze gebieden 
vallen echter buiten de invloed van de bodemdaling als gevolg van de Westerveldwinningen en worden in 
dit Winningsplan dan ook buiten beschouwing gelaten.  
Het Drentsche Aa -gebied is aangewezen als Habitatrichtlijngebied. Het gebied is geen 
Staatsnatuurmonument of Vogelrichtlijngebied. Het stroomgebied van de Drentsche Aa strekt zich uit van 
Amen en Papenvoort in het zuiden tot Glimmen in het noorden. Het Drentsche Aa -gebied bestaat uit een 
stelsel van beken en beekjes, waaronder de Drentsche A a zelf, Oude Aa, Schipborgsche Diep, 
Zeegserloopje, Anloër Diepje, Gasterensche Diep, Rolderdiep, Taarlosche Diep, Looner Diep, 
Deurzerdiep, Amerdiep, Anderensche Diep, Anreeperdiep, Smalbroekerloopje en Scheebroeker Loop. 
Een deel van de beken is vergrave n of gekanaliseerd, vooral in de bovenlopen en in de benedenloop. Het 
Natura 2000 -gebied bestaat, naast de madelanden van de Drentsche Aa, uit de onderdelen Balloërveld, 
Oudemolen, Gasterse Duinen, Gasterse Holt, Kampsheide, Eexterveld, De Strubben, De Vij ftig Bunder 
en de omgeving van Zeegse. Ten zuiden van dit gebied liggen nog de afzonderlijke bijbehorende 
terreinen Geelbroek, omgeving van Amen en Andersche Diep. Het Natura 2000 -gebied beslaat een 
oppervlakte van ongeveer 3.900 hectare.  
Het Drentsche Aa -gebied omvat een redelijk compleet laaglandbekensysteem met oorspronggebieden, 
bovenlopen, middenlopen en benedenlopen. Door wisselende reliëfs en bodemtypen zijn vele voor 
beekdalen karakteristieke natuurlijke gradiënten tussen landschaps - en vegetatiety pen aanwezig. Het 
bestaat uit oud Drents cultuurlandschap met madelanden (graslanden), bosjes, houtwallen, essen 
(akkers), heide, jeneverbesstruwelen, esdorpen, hunebedden en landgoederen.  
De beekdalen zijn rijk aan gradiënten in waterstanden, bodems, zuu rgraad en beschikbaarheid van 
voedingsstoffen. De gradiënten worden vooral in stand gehouden door verschillende waterstromen. De 
beekdalen worden gevoed door regenwater en grondwater, waarbij het grondwater een heel 
verschillende herkomst kan hebben. Zo tr eedt lokale kwel op van matig zuur tot zuur grondwater, dat 
toestroomt vanuit hoogstens enkele meters dikke zandpakketten boven de slecht doorlatende keileem - of 
potkleilagen (freatisch grondwater). Dit water is rijk aan meststoffen wanneer het afkomstig i s uit 
gebieden die in landbouwkundig gebruik zijn. Daarnaast kan sprake zijn van middeldiepe kwel van 
(matig) basenrijk en ijzerrijk grondwater uit grondwatersystemen uit het pakket onder het keileem. Vooral 
in de middenloop treedt sterke kwel op van basen - en ijzerrijk grondwater uit het tweede watervoerende 
pakket onder de potklei of slibhoudende zanden (diepe kwel), zoals rond Oudemolen, Gasteren, Loon en 
Anderen en langs het Zeegserloopje. Deze grondwaterstroom is zo sterk, dat hier veenvorming via 
grondwater optreedt, in ons land een zeldzaam verschijnsel.  
Behalve rijk aan basen en ijzer is dit water ook relatief schoon, omdat het in aanzienlijke mate afkomstig 
is van regenwater dat is ingezakt in niet -bemeste boswachterijen en heidevelden.  
Behalve kwe l is overstroming met beekwater een belangrijke factor, vooral in de overgang van de 
midden - naar de benedenloop en in de benedenloop. Dit water is vaak rijk aan slib, maar betrekkelijk arm 
aan basen en ijzer. In de midden - en bovenlopen kan lokaal overstr oming optreden door stagnatie van 
mengsels van grond - en regenwater. Dit water is rijker aan basen en ijzer.  
Vanaf de jaren ’60 van de 20e eeuw is het hele plangebied (beekdal en dalflanken) sterk verdroogd door 
intensivering van ontwatering en verlaging van het beekpeil. Dit leidde tot een achteruitgang van natte 
hooilanden en moerasvegetaties. In het afgelopen decennium is juist weer vernatting opgetreden door </pre>

====================================================================== Einde pagina 755 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 756 ======================================================================

<pre> 
 uitvoering van interne vernattingsmaatregelen in het beekdal en vermindering van waterwinningen . 
Lokaal heeft het aantakken van het bovenstroomse deel van het Loonerdiep ook geleid tot vernatting.  
Het Drentsche Aa -gebied bestaat uit verschillende beektypen: een benedenloop, middenlopen en 
bovenlopen. De stroming en het lokale peil rond de beken word t in de bovenlopen en middenlopen 
gestuurd door het verhang: het hoogteverschil is bepalend voor het afstromen van het water (de 
rechterzijde van de schematische dwarsdoorsnede in figuur 2).  
 
Figuur 2: Schematische weergave bodemdaling en peilaanpassing in het Drentsche Aa gebied.  
Bodemdaling als gevolg van de gasproductie uit Groningen resulteert in een relatief kleine toename op 
van het verhang in de Drentsche Aa en zijn toevoeren. De reeds opgetreden bodemdaling als gevolg van 
de gaswinning Westerveld compenseert bovendien een deel van deze toename . Deze effecten zijn 
relatief klein, omdat het verhang van de beken enkele meters omvat (het hoogteverschil tussen de 
bovenlopen en de benedenloop) en de bodemdaling slechts enkele centimeters bedraagt. Vanwege dit 
zeer beperkte effect zijn gevolgen op beschermde natuurwaarden uit te sluiten.  
 
Figuur 3: Gasvelden, bodemdalingcontouren en natuurgebieden in het gebied rond Assen, Roden en Midlaren in 2080.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 756 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 757 ======================================================================

<pre> 
  
 
Figuur 3 toont de verwachtte bodemdaling nadat d e productie en bodemdaling zijn gestopt. De in het 
onderhavige Winningsplan voorgestelde wijziging in gasproductie leidt niet tot een significante toename in 
de bodemdaling of bodemdalingsnelheid. De toename van de bodemdaling veroor zaakt door de 
productie  uit de velden binnen het winningsplan Westerveld is minder dan 2 centimeter. Voorgaande 
figuren laten zien dat deze bodemdaling verwaarloosbaar is voor dit gebied. Effecten op natuur als gevolg 
van de voorgenomen gasproductie wordt dan ook niet verwacht.  
Bodemtrilling i.r.t. Natuur en Milieueffecten  
Uit de Seismische Risico Analyse die is uitgevoerd voor de velden in het Winningsplan Westerveld,  volgt 
dat de velden  in Categorie I vallen (laagste risicocategorie). Op basis van dezelfde analyse wordt de kans 
op schade door bevingen aan bouwwerken als verwaarloosbaar ingeschat. Hierom wordt de kans op 
schade door bevingen op milieu - en natuurwaarden eveneens als verwaa rloosbaar ingeschat.  
Effecten van bodemtrilling op natuur worden derhalve niet nader  beschouwd. Nadelige meetbare effecten 
van bodemtrilling op de betrokken EHS - en N2000 -gebieden worden, gezien de aard van de trillingen, 
uitgesloten.  
Bodem - / grondwaterv erontreiniging  
NAM bouwt, onderhoudt en beheert installaties zo dat het risico op bodem -/grondwaterverontreiniging 
verwaarloosbaar klein is. Het Activiteitenbesluit en de omgevingsvergunning bevatten regels hieromtrent 
die door NAM worden nageleefd, en Sta atstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet bovendien toe op deze 
naleving. Indien toch door een incident bodem -/grondwaterverontreiniging ontstaat, zal NAM deze 
verontreiniging saneren in het kader van de Wet bodembescherming. Gedeputeerde staten van de 
desbetre ffende provincie zijn hiervoor bevoegd gezag.  NAM en de toezichthouders hanteren een strikt 
controlebeleid waardoor de kans op  bodemverontreiniging zeer gering is. Gevaar voor de 
volksgezondheid door het optreden van incidenten is niet te verwachten.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 757 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 758 ======================================================================

<pre>    SORHUISTERVEEN    SN. ST Td |S Ps  OPENNE-OOST ~ ~ 26 me  | DA.  22  Ö 6 ‘  oh 18    9/0000              URETERP    a    af    \    _&  a ANNERVEEN  ‘S NS SS  <8         NORG ZUID    560000    AKKRUM-11 A  _  Pa    Legenda  Grondwaterbeschermingsgebied ba  Waterwingebied | “G3   |_| Natura2000    Provinciale Ecologische Hoogstructuur    O 1 2 4  a Kilometers    950000    210000 0 250000</pre>

====================================================================== Einde pagina 758 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 759 ======================================================================

<pre>Date : 28-6-2018 17:47:41
F
T
C
S
ubject : Gasw inning en de raad
G
oedemiddag,
 
I
k heb het met de griffier even gehad over gaswinningen en de raad.
 
E
r is in het presidium besproken dat er een informatieve raad zou komen over de gaswinningen met inwoners en NAM. Er was toen echter niet bekend dat EZK van plan is om
b
egin september haar besluit over het Winningsplan Westerveld te publiceren. 
D
it verandert het perspectief.
 
D
l
 
 
 
 
 
 
I
k heb aangegeven dat we kunnen zorgen dat er voor de vakantie een informatief stuk met bijlagen ligt voor de raadsleden waarin het afgelopen traject feitelijk wordt
w
eergegeven. Hiermee kan deels tegemoet worden gekomen aan de wensen van 
h
et presidium.
 
D
e griffie wil aansturen op een raad op 13 september met inwoners, NAM en eventueel Sodm en Tcbb. Er zou dan nog in de eerste helft van oktober een voorstel van het college
b
esproken kunnen worden over hoe het college wil omgaan met het 
b
esluit van EZK.
 
I
nge wil bovenstaande bespreken maandag met Marco bespreken en dinsdag in het college.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.451
</pre>

====================================================================== Einde pagina 759 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 760 ======================================================================

<pre>Date : 26-2-2018 17:03:51
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl
C
S
ubject : Gasw inning m em o + afstem m ing
A
ttachm ent : m em o verkenning Tcbb aanpak onafhankelijke schadeafhandeling 23-2-2018.docx;notitie_EZ K_verkenning.pdf;
B
este Marco,
 
W
e hebben net ambtelijk bij elkaar gezeten met provincie, Aa en Hunze en Tynaarlo over o.a. het Tcbb advies. Dit heeft het volgende opgeleverd:
-
 
         
B
ijgevoegd memo wordt naar alle betrokken bestuurders gestuurd met het advies om te reageren zoals wordt voorgesteld. De provincie blijft bij het standpunt dat ze geen
o
mgekeerde bewijslast willen. Ook al zegt de Tcbb dat het de inwoners 
h
elpt. Tjisse Stelpstra blijft bij zijn standpunt.
-
 
         
A
llen vinden het nuttig als de bestuurders van provincie, Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen op korte termijn (binnen 2 tot 3 weken) bij elkaar komen. De agenda van dit
o
verleg kan er als volgt uitzien:
o
 
  
G
ezamenlijke reactie op het advies van de Tcbb. (Dit zou een reactie zijn in lijn met het memo. Er wordt door Assen en Tynaarlo een concept reactie gemaakt.)
o
 
  
W
enselijkheid bespreken om het overleg over gaswinning (en andere mijnbouwactiviteiten) te verbreden naar heel Drenthe.
o
 
  
T
oelichting door Tynaarlo op het voornemen om een rechtszaak tegen de Staat te beginnen om de omgekeerde bewijslast af te dwingen buiten het Groningerveld.
o
 
  
O
verige zaken/ actualiteit
-
 
         
W
ij hebben aangegeven dat wij waarschijnlijk het Tcbb advies naar de raad sturen zodra het in de pers komt. Als wij dit doen, informeren wij de anderen daarover.
 
V
ind je het goed als ik een overleg, zoals hierboven omschreven, laat inplannen?
 
K
ijk jij of je het college nog wilt informeren? Het advies van de Tcbb heb ik nogmaals bijgevoegd.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.452
</pre>

====================================================================== Einde pagina 760 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 761 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : Marco Out   
Datum : 26 februari 2018  
Onderwerp  : Reactie op verkenning Tcbb schad eafhandeling  mijnbouwschade Nederland  
 
Dit memo is ambtelijk afgestemd tussen de provincie Drenthe en de gemeenten Tynaarlo, Aa 
en Hunze en Assen.  
 
Aanleiding  
Onlangs is een door de minister een schadeprotocol voor het Groninger veld vastgesteld 
waarbij de NAM uit het proces van schadeafhandel ing is gestapt. Deze geldt echter al leen 
voor schades veroorzaakt door gaswinning uit het Groninger veld. De rest van Nederland wil 
ook een goede onafhankelijke schadeafhandeling.  
 
De Tcbb heeft op verzoek van de minister van EZK een verkenning uitgevoerd naar de 
mogelijkheid om te komen tot een uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt 
door mijnbouw  voor de rest van Nederland . De Tcbb heeft hiervoor een aantal instanties 
geïnterviewd , waaronder de provincie en gemeenten in Noord Dren the.  
Woensdag 21 februari hebben wij ambtelijk een eindconcept van deze verkenning 
vertrouwelijk ontvangen van de Tcbb. Het rapport wordt 28 februari door de Tcbb  
aangeboden aan de min ister. 
 
Strekking van de Tcbb verkenning . 
In de verkenning zijn de contouren  geschetst van een mogelijk meer integrale , 
onafhankelijke aanpak van mijnbo uwschades.  
   
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico’s die moet bestaan uit:  
• een integrale en transparante beoordeling van schaderisico’s voorafgaand aan de 
gaswinning.  
• transparante monitoring van schades tijdens de gaswinning .  
• een adequate afhandeling van schades tijdens of na de gaswinning . 
 
Er wordt in het rapport aangegeven dat het technisch erg lastig is om de relatie te leggen 
tussen schade en bodembeweging of bodemdaling. Daarom vindt de Tcbb het belangrijk dat 
er vooraf en tijdens de mijnbouwactiviteit lees: gaswinning goed gemonitord wordt . 
 
Men pleit voor een gebiedsarrangement vastgelegd door de mijnbouwer en het lokaal 
bestuur voor afhandeling van met name klein e schades. Deze moet zorgen voor een 
basisvoorziening waarmee klein e schades snel en efficiënt worden afgehandeld.  
     
Voor grote schades wil men een landelijk onafhankelijk instituut zoals die voor Groningen nu 
wordt ingericht.   
 
Men erken t in de verkenning dat de omgekeerde bewijslast een betere uitgangspositie voor 
de inwoner verschaft maar er wordt in het advies niet voor gepleit.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 761 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 762 ======================================================================

<pre> 
 
 
Eerste indruk van het advies  
De verkenning biedt goede aanknopingspunten voor een adequate en ruimhartige 
schadeafhandeling .  
Er wordt door Tcbb gesteld dat in de verkenning de contouren zijn geschetst voor een 
uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt door mijnbouw voor de rest van 
Nederland.  Er zijn nog veel zaken niet uitgewerkt en dat leidt nog tot vragen en 
ondui delijkheid. Het advies komt niet geheel  overeen met het  advies en zienswijze van de 
gemeenten op het W inningsplan  Westerveld  ten aanzien van schadeafhandeling.  
 
Positief:  
Men wil naar een onafhankelijke beoordeling van mijnbouwschade en de mijnbouwer uit het 
schadeafhandelingstraject. Er wordt aangegeven dat er veel meer aandacht moet zijn voor 
monitoring vooraf, tijdens en  na beëindiging van de mijnbouwactiviteiten.  
 
Kanttekeningen:  
Er wordt niks gezegd over het voorkomen van schade ; omgekeerde bewijslast  zit niet in het 
advies en o nduidelijk is wat bedoeld wordt met gebiedsarrangement en regionale aanpak . 
Wie vult de basisvoorziening voor kleine schades en wat is de gedachte van de Tcbb achter 
een rol voor het lokale bestuur in het schadetraject ? Tot nu toe hebben we aangegeven wel 
te willen meedenken maar geen verantwoordelijkheid willen hebben. Dit hoort thuis bij het 
Rijk. 
 
Reactie 
Mocht de pers vragen stellen, dan zou de reactie als volgt kunnen luiden:  
- Wij hebben net kennis genomen van het a dvies en moeten het nog grondig lezen.  
Daar waar het gaat om onze eerste indruk:  
- Wij zijn positief over het advies aangezien het tegemoet komt aan veel punten die wij 
in ons advies en zienswijzen naar voren hebben gebracht. Het advies is om te komen 
tot ee n onafhankelijke beoordeling van mijnbouwschade en de mijnbouwer weg te 
houden uit het schadeafhandelingstraject. Er worden ook duidelijke uitspraken 
gedaan over aandacht voor monitoring vooraf, tijdens en na beëindiging van de 
mijnbouw activiteit. Ook is er het voorstel om met kleine schades soepel om te gaan.  
- Minder positief zijn wij over het aspect omgekeerde bewijslast/ wettelijk 
bewijsvermoeden. De Tcbb geeft aan dat de omgekeerde bewijslast de burger helpt, 
maar in het advies wordt hier niet voor gepleit. In het kader van de rechtsgelijkheid is 
het wenselij k dat deze voor alle inwoners met mijnbouwschade gaat gelden en niet 
alleen in Groningen.  
De Tcbb adviseert verder om te gaan we rken met gebiedsarrangementen w aarin 
mijnbouwbedrijven en lokaal bestuurders afspraken maken. Uit het advies wordt niet 
duideli jk hoe dit arrangement er uitgaat zien.  Wij hebben vragen over hoe bij 
verschillende gebiedsarrangement de rechtsgelijkheid  wordt geborgd. Verder 
hebben de lokalen bestuurders in de zienswijzen op het Winningsplan Westerveld  
aangegeven graag mee te denken over oplossingen, maar geen formele 
bevoegdheden te willen overnemen. Het is niet duidelijk hoe het gebiedsarrangement 
zich hiermee verhoudt.  
- Wij zijn benieuwd hoe het advies zijn doorwerking gaat krijgen in het besluit van de 
minister op het Winnin gsplan Westerveld.  
- Wij worden graag betrokken bij het vervolgproces (optioneel: en zullen nog reageren 
op het advies)  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 762 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 763 ======================================================================

<pre>'Help, een scheur in mijn huis!' 
 
 
 
 
 
Een verkenning naar een uniforme en onaf-
hankelijke afhandeling van mijnbouwschade 
in Nederland 
 
(concept februari 2018) 
 
 
 
 
 
 
 
 
Postbus 20401 
2500 EK Den Haag 
T 088  042 5718 
www.tcbb.nl 
secretaris@tcbb.nl 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 763 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 764 ======================================================================

<pre>2 
  
Inhoudsopgave 
 
Samenvatting 
 
1. Inleiding; verzoek tot verkenning 
 
2. Mijnbouwschade in Nederland 
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling 
 
4. Naar een uniforme, onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades in Nederland 
 
5. Nadere uitwerking 
 
6. En verder? 
 
 
Bijlagen 
 
1. Lijst van geraadpleegde personen en instanties  
 
2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade' 
 
3. Achtergrondstudies 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 764 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 765 ======================================================================

<pre>3 
  
Samenvatting 
 
Mijnbouwactiviteit en roep en bij bewoners en bestuurders emoties op rond mogelijke risico’s en af-
handeling van schade,  niet alleen in Groningen, maar ook daar  buiten , zoals in Drenthe, Friesland, 
Noord - en Zuid-Holland en Limburg . 
 
De vraag naar  rechtsgelijkheid rond de afhandeling van mijnbouwschade in heel Nederland wordt 
luider . Daarbij zijn (bestuurlijke) keuzes  nodig . 
 
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico's bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale 
aanpak zou moeten bestaan uit:  
- een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten;  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten;  
- een adequate, efficiënte afhandeling v an eventuele schades die tijdens of na beëindiging van 
de mijnbouwactiviteiten optreden.  
Deze onderdelen zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een gebiedsarrangement moeten worden 
vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken gebied.  
 
Voor de afhandeling van mijnbouwschades adviseert de Tcbb om te komen tot een uniforme  lande-
lijke aanpak  voor de afhandeling van mijnbouwschade s. Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een 
gebiedsarrangement voorzien moeten worden in een basisvoorziening  voor een snelle, efficiënte af-
handeling van kleine schades.  
 
Mijnbouws chades moeten kunnen worden aangemeld bij e en nieuw landelijk Instituut Mijnbouw-
schade  (IM) . Dit Instituut draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de 
schades binnen een publiekrechtelijk  kader.  Om de kennis en ervaring met specifieke mijnbouwscha-
des te bundelen beveelt de Tcbb aan om dit instituut in te richten in een aantal kamers : 
- Gaswinning Groningen veld ; 
- Gaswinning Kleine Velden ; 
- Zoutwinning ; 
- Limburg;  
- Geothermie . 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 765 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 766 ======================================================================

<pre>4 
 1. Inleiding; verzoek tot verkenning  
 
1.1 Inleiding 
 
In Nederland vindt mijnbouw in vele vormen plaats: gaswinning uit het grote Groningenveld en uit 
verschillende kleinere gasvelden in Friesland, Drenthe, Noord- en Zuid-Holland; opslag voor gas en 
andere stoffen in de diepe ondergrond in Drenthe en Noord-Holland; olie- en gaswinning in de diepe 
zeebodem; oliewinning uit diverse putten in Groningen en Drenthe; zoutwinning in Friesland en 
Twente; geothermie in tot nu toe Zuid-Holland en voorheen (tot plm. 1970) kolenwinning in Limburg. 
 
Als gevolg van mijnbouw in de diepe ondergrond kunnen bodembewegingen optreden, zowel bo-
demdaling of -stijging als bodemtrilling. Deze bodembewegingen kunnen tot schade aan gebouwen 
en installaties leiden. 
 
Maar schade aan gebouwen en installaties kan ook andere oorzaken hebben: een 'slappe' onder-
grond, grondwaterfluctuaties, bouwkundige gebreken, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer 
etc. In de praktijk is het vaak moeilijk om met zekerheid te bepalen of een schade aan een gebouw 
(bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door een mijnbouwactiviteit of (mede) door 
een andere omstandigheid. 
 
Onder invloed van de grote publieke belangstelling voor de afhandeling van schades aan gebouwen 
en installaties na de aardbevingen in Groningen bestaat bij burgers en bestuurders steeds meer be-
hoefte aan duidelijkheid en transparantie over de aanpak die gevolgd moet worden om vast te stel-
len welke schades wel, en welke schades niet het gevolg zijn van gaswinning of andere mijnbouwac-
tiviteiten. Ook moet helder zijn hoe wordt omgegaan met schades waarvan niet met zekerheid kan 
worden vastgesteld of deze al dan niet zijn veroorzaakt door de mijnbouwactiviteit. 
 
Verschillende  aspecten vragen hierbij aandacht : 
- de grote (economische) ongelijkheid tussen de schadelijdende bu rger en de mijnbouwer;  
- de blijvende technische onzekerheden bij het vaststellen van het causaal verband tussen schade 
en mijnbouwactiviteit ; 
- de vraag voor wiens risico deze onzekerhed en moet en komen bij de afhandeling van mijnbouw-
schades;  
- de groeiende nadruk op de publieke zorgplicht van de Staat bij mijnbouwactiviteiten naast de 
aansprakelijkheid van de mijnbouwer ;  
- de grote maatschappelijke onrust bij het optreden van schades die mog elijk verband houden met 
mijnbouwactiviteiten , en in het verlengde daarvan: 
- de groeiende weerstand bij burgers tegen nieuwe mijnbouwactiviteiten in hun omgeving.  
 
1.2 Verzoek tot verkenning 
Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van EZ K bij brief van 21 september 2017 (DGTEM-
EO/1743792) aan de Technische commissie bodembeweging (Tcbb) verzocht om - samen met de 
door haar relevant geachte partijen - een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden om te ko-
men tot een verbeterde - en zo mogelijk uniforme - wijze van afhandeling van schade veroorzaakt 
door mijnbouw in Nederland. 
 
Als onderdeel van de ze verkenning heeft de Tcbb i n de aanloop van het nieuwe schadeprotocol voor 
Gron ingen op 6 oktober 2017 een workshop met een aantal direct-betrokkenen gehouden . In de 
daarop volgende weken heeft de Tcbb met nog vele andere groepen en instanties gesproken (zie bij-
lage 1). Uiteraard heeft de Tcbb ook gebruik gemaakt van haar eigen langjarige ervaringen bij de af-
handeling van mijnbouwschade. </pre>

====================================================================== Einde pagina 766 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 767 ======================================================================

<pre>5 
  
Het ministerie heeft nadrukkelijk verzocht om bij deze verkenning ook de inhoud van het nieuwe 
schadeprotocol voor Groningen te betrekken. Van vele kanten wordt bepleit om burgers met mijn-
bouwschade in 'de rest van Nederland' niet anders te behandelen dan burgers in 'Groningen'. Alle 
reden dus om te verkennen of de afhandeling van mijnbouwschade volgens het nieuwe Groninger 
schadeprotocol vertaald kan worden in een uniforme aanpak voor afhandeling van mijnbouwschade 
in heel Nederland. 
 
2. Mijnbouwschade in Nederland  
 
2.1 Vormen van mijnbouwschade 
 
Mijnbouw is niet zonder risico's. Mijnbouw leidt tot bodembeweging en bodembeweging kan tot fy-
sieke schade leiden aan gebouwen (huizen, bedrijfsgebouwen), installaties, werken (dijken, bruggen, 
wegen) en bijvoorbeeld agrarische gronden. 
 
Bodembeweging door mijnbouwactiviteiten kan zich manifesteren in de vorm van bodemdaling, bo-
demstijging en/of bodemtrilling. In bijlage 2 bij deze verkenning is een nadere uiteenzetting opge-
nomen over de verschillende mijnbouwactiviteiten in Nederland en welke bodembewegingen en 
schade deze mijnbouwactiviteiten met zich mee (kunnen) brengen.  
 
Gaswinning (en ook ondergrondse opslag) kan leiden tot aardbevingen. Deze aardbevingen veroor-
zaken bodemtrilling. Afhankelijk van de sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak en de 
samenstelling van de ondergrond kan dit tot fysieke schade aan gebouwen leiden. We zien dit na-
tuurlijk in Groningen, maar ook bij een aantal kleinere gasvelden in Drenthe en Noord-Holland.  
 
Gaswinning - maar bijvoorbeeld ook zoutwinning - leidt daarnaast tot bodemdaling. Zolang deze bo-
demdaling gelijkmatig plaatsvindt, 'zakken' gebouwen gelijkmatig mee, en bestaat er in beginsel geen 
risico op schade. Bij significante bodemdaling is het soms nodig dat waterschappen corrigerende 
maatregelen nemen ten aanzien van de waterstanden. Door deze maatregelen kan er - indirect - 
schade aan gebouwen ontstaan, zoals wateroverlast.  
 
 NB: bodemdaling kan ook tot schade leiden aan werken en/of agrarische gronden. Voor derge-
lijke schades bestaat tussen agrariërs, overheden en mijnbouwers een systeem voor schadeaf-
handeling via de Commissies bodemdaling Friesland en Groningen en de schadecommissies 
van waterschappen. Deze schades blijven in deze verkenning buiten beschouwing. 
 
Bodemrijzing speelt met name in Limburg. Daar zijn rondom 1970 de kolenmijnen gesloten en is de 
kolenwinning gestaakt. In de jaren negentig zijn ook de pompen stilgezet, die zorgden voor het weg-
houden van het water uit de mijnen, stijgt de mijnwaterspiegel in Limburg. Dit leidt op verschillende 
plaatsen tot ongelijkmatige bodembewegingen, met schades tot gevolg aan daarop aanwezige ge-
bouwen. 
 
2.2 Aansprakelijkheid voor mijnbouwschade 
 
In Nederland is op grond van artikel 6:177 BW de mijnbouwer aansprakelijk voor de schade die hij 
met zijn mijnbouwactiviteiten veroorzaakt aan gebouwen en installaties. 
 
Dit betekent dat degene die schade aan zijn gebouw of installatie ondervindt in beginsel moet bewij-
zen dat deze schade veroorzaakt is door (het gevolg is van) de activiteit van de mijnbouwer.  
Om de eigenaar  bij deze bewijspositie tegemoet te komen is in de Mijnbouwwet erin voorzien dat: </pre>

====================================================================== Einde pagina 767 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 768 ======================================================================

<pre>6 
 a. de mijnbouwer op eerste verzoek alle relevante informatie over zijn mijnbouwactiviteiten aan 
de eigenaar ter beschikking moet stellen (artikel 6:177 BW); 
b. de eigenaar zich kan wenden tot de Technische commissie bodembeweging (Tcbb) om een ad-
vies te krijgen over het verband tussen die schade en de mijnbouwactiviteiten, en over de 
hoogte van het schadebedrag. 
De Tcbb is een onafhankelijke commissie, die bij wet is ingesteld. De samenstelling, taak en werkwij-
ze van deze commissie is nader geregeld in de artikelen 113 tot en met 122 van de Mijnbouwwet .  
 
Bij de schades die zijn opgetreden na de aardbevingen in Groningen heeft de wetgever de (vele) ei-
genaren van gebouwen in Groningen nog verder tegemoet willen komen en is (per 1 januari 2017) 
voorzien in: 
c. een wettelijk bewijsvermoeden (ex artikel 6:177a BW). Op grond van dit bewijsvermoeden 
wordt een fysieke schade aan een gebouw of installatie, die naar zijn aard redelijkerwijs een 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningerveld zou kunnen zijn, vermoed veroor-
zaakt te zijn door die gaswinning. Als sprake is van zo'n schade zal de mijnbouwer (in Gronin-
gen: de NAM) aannemelijk moeten maken dat de betreffende schade niet veroorzaakt is door 
de gaswinning, maar een andere oorzaak heeft. 
 
Op papier is hiermee de aansprakelijkheid voor mijnbouwschade goed geregeld. In de praktijk is het 
voor een burger toch vaak lastig om zijn schade bevredigend afgehandeld te krijgen. Hiervoor zijn 
verschillende oorzaken aan te wijzen. 
 
2.3 Huidige loketten voor de afhandeling van mijnbouwschades 
 
Waar kan een burger nu terecht met schade aan zijn huis, die mogelijk verband houdt met mijn-
bouwactiviteiten? 
 
In Groningen konden burgers voor de afhandeling van hun schades aanvankelijk naar de NAM, en la-
ter naar het CVW, met eventueel een beroep op onafhankelijke arbiters. Daarmee was feitelijk spra-
ke van een procedure tussen de burger en de NAM, waarbij de burger 'hulp' kreeg van het wettelijk 
bewijsvermoeden. Daarnaast kunnen zij een beoordeling vragen aan de Tcbb, en uiteindelijk aan de 
civiele rechter. Met ingang van 19 maart 2018 zal de schadeafhandeling plaatsvinden door de nieuwe 
onafhankelijke Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG). Er zal dan geen sprake 
meer zijn van procedures tussen burgers en de NAM; de TCMG zal de schades onafhankelijk tech-
nisch en juridisch beoordelen, met de mogelijkheid van (bezwaar en uiteindelijk) beroep bij de be-
stuursrechter. In Groningen wachten op dit moment nog duizenden schademeldingen op afhande-
ling. 
 
Burgers in de rest van Nederland zijn voor de afhandeling van hun schades aangewezen op de mijn-
bouwer, en uiteindelijk op de civiele rechter. Zij kunnen daarbij de schade laten onderzoeken door de 
Tcbb. Maar voor hen geldt daarbij geen wettelijk bewijsvermoeden, zodat zij uiteindelijk moeten 
aantonen dat hun schade het gevolg is van een specifieke mijnbouwactiviteit. De Tcbb geeft jaarlijks 
zo'n 50 adviezen over het causaal verband tussen schade aan een woning en een mijnbouwactiviteit. 
In afwachting van de ontwikkelingen rond het nieuwe schadeprotocol voor Groningen wachten m et 
name in Drenthe (Emmen, Zuidlaren) nog vele honderden schademeldingen op afhandeling. 
 
Voor burgers in Limburg komt daar nog bij dat op grond van de huidige wetgeving aanspraken op 
schadevergoeding in verband met de kolenwinning inmiddels zijn verjaard. Voor burgers die schade 
lijden als gevolg van de huidige bodembewegingen is door een aantal overheden een Stichting Cala-
miteitenfonds Mijnwaterschade opgericht, van waaruit schadevergoedingen kunnen worden uitge-
keerd. De Tcbb onderzoekt - op verzoek van burgers - wel het causaal verband tussen schade aan een </pre>

====================================================================== Einde pagina 768 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 769 ======================================================================

<pre>7 
 woning en de bodembewegingen (plm. tien keer per jaar), maar burgers hebben nog altijd geen zicht 
op vergoeding van vastgestelde schades. 
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling  
 
Uit de huidige wijze van afhandeling van mijnbouwschade kan een aantal 'lessen' worden geleerd: 
- schade aan gebouwen heeft vaak meerdere oorzaken;  
- het is technisch lang niet altijd mogelijk om met een grote mate van zekerheid te bepalen dat 
een bepaalde schade aan een gebouw het gevolg is van een concrete mijnbouwactiviteit; 
'technisch' deskundigen zijn het ook lang niet altijd met elkaar eens over het causaal verband 
tussen een bepaalde schade en een mijnbouwactiviteit; 
- goede technische onderzoeken naar het causaal verband tussen schades en mijnbouwactivitei-
ten zijn door hun complexiteit (beoordeling van onder- en bovengrond en bouwkundige staat 
en bouwhistorie) duur en kosten veel tijd, terwijl de onzekerheid over het causaal verband 
daardoor vaak nauwelijks wordt verkleind; 
- de (technische) kennis over de effecten van mijnbouwactiviteiten op gebouwen is voortdurend 
in ontwikkeling; bundeling en toegankelijkheid van die kennis is van groot belang; 
- de technische en juridische onzekerheden bij mijnbouwschades vergen een onafhankelijke, en 
zo veel mogelijk uniforme technische en juridische beoordeling van deze schades; 
- het 'wettelijk bewijsvermoeden', zoals dat voor Groningen van toepassing is helpt een burger 
vooral aan een betere bewijspositie ten opzichte van de mijnbouwer; bij een onafhankelijke 
schadebeoordeling zal de burger niet meer tegenover de mijnbouwer staan en komt het aan 
op een onafhankelijke weging van de mogelijke oorzaken van de schade; 
- transparantie en zekerheid vooraf over een snelle en onafhankelijke beoordeling van mijn-
bouwschades dragen sterk bij aan de acceptatie van mogelijke risico's op schades bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten; 
- daarnaast hechten burgers (en hun lokale bestuurders) aan transparantie bij de afweging van 
risico's op schades bij de beoordeling van (plannen voor) nieuwe mijnbouwactiviteiten en bij 
het monitoren van deze risico's, zowel tijdens als gedurende een zekere periode na beëindi-
ging van de winningsactiviteiten; 
- mijnbouwschade (zoals een scheur in een muur etc.) leidt 'naar zijn aard' vaak tot grote onze-
kerheid bij burgers, en is in zoverre niet vergelijkbaar met gewone vermogensschade. De af-
handeling van dergelijke schades vergt oog voor deze bijzondere aard.  
 
4. Naar een uniforme, onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades in Nederland  
 
4.1 Inleiding 
 
Uit de vele gesprekken die de Tcbb gevoerd heeft blijkt dat er een breed begrip bestaat voor alle 
energie die gestoken is en wordt om tot een goede afwikkeling van de aardbevingsschades in Gro-
ningen te komen. Tegelijkertijd zijn burgers en bestuurders in andere mijnbouwgebieden in toene-
mende mate bevreesd voor schades à la Groningen, en ervaren zij een gevoel van rechtsongelijkheid 
ten opzichte van Groningen bij het voorkomen en afhandelen van hun schades. 
 
Een uniforme landelijke aanpak voor de beoordeling van risico's op mijnbouwschade en de afhande-
ling van mijnbouwschades is wenselijk om deze gevoelens van vrees en ongelijke behandeling weg te 
nemen. Zij biedt bovendien kans en om mijnbouwactiviteiten niet slechts als een 'winning' voor de 
mijnbouwmaatschappij te organiseren, maar veeleer als een gezamenlijke bijdrage van gebied en 
mijnbouwer aan de energievoorziening voor ons land.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 769 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 770 ======================================================================

<pre>8 
 4.2 De manier van denken 
 
Uitgangspunt is dat de Staat niet alleen in Groningen, maar ook in de rest van Nederland de verant-
woordelijkheid draagt voor een rechtvaardige en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades 
bij burgers, met oog voor de menselijke maat en doelmatigheid. 
 
De afhandeling van mijnbouwschades hoort daarbij niet enkel en alleen een technische en juridische 
beoordeling te omvatten, maar dient onderdeel te zijn van een integrale aanpak van schaderisico's 
bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale aanpak zou bij iedere nieuwe mijnbouwactiviteit moeten be-
staan uit:  
- een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten, en  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten en 
een adequate, efficiënte afhandeling van eventuele schades, die tijdens of na beëindiging van 
de mijnbouwactiviteit optreden.  
 
De verschillende onderdelen van deze integrale aanpak zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een 
gebiedsarrangement moeten worden vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken 
gebied. Het tot stand komen van zo'n gebiedsarrangement zou voorwaarde voor instemming met de 
mijnbouwactiviteit moeten zijn. 
 
NB De leden van de NOGEPA, branchevereniging voor de olie en gasindustrie, hebben in sep-
tember 2017 een gedragscode gepubliceerd. In deze code wordt aanbevolen om bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten zo vroeg mogelijk samen met de omgeving een specifiek projectafstem-
mingsprogramma te maken. Zo'n programma zou onderdeel kunnen zijn van een 'integraal' 
gebiedsarrangement.  
 
Voor de afhandeling van met name kleine schades zou in een gebiedsarrangement moeten worden 
voorzien in een zoveel mogelijk uniforme basisvoorziening. Binnen deze voorziening zouden kleine 
schades binnen een vooraf bepaald effectgebied eenvoudig moeten kunnen worden hersteld of ver-
goed (zonder dure en tijdrovende onderzoeken en procedures, bijvoorbeeld zoals bij schadeverzeke-
ringen).  
 
5. Nadere uitwerking 
 
5.1 Risicoanalyse en preventie van mijnbouwschade   
 
Mijnbouwers moeten nu reeds bij plannen voor nieuwe mijnbouwactiviteiten uitvoerig onderzoek 
doen naar de risico's op schade aan de omgeving van die activiteiten. De minister van EZK beoordeelt 
- mede op basis van adviezen van de Tcbb - deze risicoanalyses bij zijn beslissing over instemming 
met de betreffende activiteiten en betrekt deze risico's bij de afweging van alle betrokken belangen. 
Deze risicoanalyses zijn nu veelal nog zeer technisch van aard en voor burgers nauwelijks te door-
gronden. Voor een goed begrip én acceptatie van deze risico's zouden deze analyses, en de wijze 
waarop de risico's in de besluitvorming door de minister worden betrokken, aanmerkelijk transpa-
ranter moeten worden.  
 
Vaste onderdelen van deze risicoanalyses zouden voorts moeten zijn een concrete beschrijving van 
de mogelijke maatregelen om eventuele schades te voorkomen en hoe het risico op schades tijdens 
de mijnbouwactiviteiten zal worden gemonitord. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 770 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 771 ======================================================================

<pre>9 
 Voor een adequate beoordeling van mijnbouwschades achteraf is het van belang om vooraf de rele-
vante kenmerken van het betreffende gebied en de daarin aanwezige bebouwing in kaart te bren-
gen. Het verdient aanbeveling om hiervoor een uniforme aanpak te ontwikkelen. 
 
5.2 Monitoring van bodembeweging 
 
Voor burgers is bodembeweging een ongrijpbaar, en daarom veelal beangstigend fenomeen. Trans-
parantie over de feitelijke bodembeweging in een bepaald gebied kan onrustgevoelens wegnemen. 
Bovendien zijn goede monitorgegevens over de bodembeweging in een bepaald gebied essentieel 
om bij eventuele schades tot een goede beoordeling van een mogelijk causaal verband met een con-
crete mijnbouwactiviteit te kunnen komen. 
 
Onderdeel van een gebiedsarrangement voor een nieuwe mijnbouwactiviteit zou dan ook moeten 
zijn de inrichting van een adequaat monitoringssysteem, met heldere afspraken over het beheer en 
de toegankelijkheid van de betreffende gegevens. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïn-
teresseerde burger eenvoudig in staat moet zijn om het verloop van de bodembeweging in zijn om-
geving te kunnen volgen.  
 
5.3 Afhandeling van kleine schades 
 
Schade aan een gebouw kan verschillende oorzaken hebben. Naast bodembeweging door mijnbouw 
zijn mogelijke oorzaken zettingen door een 'slappe' ondergrond, grondwaterfluctuaties, bouwkundi-
ge gebreken, temperatuursspanningen, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer etc. Vaak is er 
ook sprake van een combinatie van oorzaken. 
 
De mate van schade kan ook sterk verschillen. Zeer lichte schade, zoals de zichtbare aanwezigheid 
van haarscheuren in muren, kan op esthetische bezwaren stuiten maar heeft meestal geen construc-
tieve consequenties. Het herstel van dergelijke schades is over het algemeen relatief eenvoudig. Aan 
de andere kant van het spectrum is sprake van ernstige constructieve schade, waarbij er gevaar voor 
instorting kan zijn. De veiligheid is dan in het geding. Het herstel van deze schades is in het algemeen 
zeer ingrijpend. 
 
De ervaringen met het beoordelen van schades in Groningen laten zien dat het met name bij de lich-
tere schades in de praktijk vaak niet goed mogelijk is om met voldoende zekerheid te bepalen of een 
schade in een gebouw (bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door mijnbouw of door 
een andere omstandigheid en ook dat vaak sprake is van een combinatie van oorzaken. De conclusie 
is dan op z'n best dat de betreffende schade (mede) veroorzaakt kan zijn door mijnbouw. 
 
Schademeldingen betreffen (ook in Groningen) vaak relatief kleine schades. Diepgaand onderzoek 
naar de oorzaak van die schades lijkt dan niet proportioneel. In veel gevallen is het onder voorwaar-
den direct herstellen van die schades aanzienlijk efficiënter dan het uitvoeren van uitgebreid onder-
zoek, aangevuld met contra- expertises en beoordelingen door juristen. 
 
Bij grote aantallen schades ligt een eerste marginale toetsing en afhandeling van de kleine schades 
meer voor de hand, zoals dat ook bij de afhandeling van kleine schades door verzekeringsmaat-
schappijen gebeurt. Dat bevordert ook een snelle afhandeling van alle schades. Bij de marginale toet-
sing wordt nagegaan of aan bepaalde, gebiedsafhankelijke voorwaarden wordt voldaan. De eerste 
drie voorwaarden kunnen zijn dat de schadelocatie in een (vooraf bepaald) effectgebied ligt, dat de 
schade naar aard, omvang en ontstaanstijdstip kan zijn veroorzaakt door bodembeweging als gevolg 
van de mijnbouwactiviteit en dat de schade niet evident het gevolg is van een andere oorzaak. Als 
niet aan deze voorwaarden wordt voldaan volgt afwijzing van de claim. Wordt wel aan deze voor-
waarden voldaan dan wordt vervolgens nagegaan of het schadebedrag redelijk is in relatie tot de ge-</pre>

====================================================================== Einde pagina 771 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 772 ======================================================================

<pre>10 
 claimde schade en of het schadebedrag onder een vastgesteld drempelbedrag voor uitgebreide toet-
sing ligt. Wordt ook aan deze voorwaarden voldaan dan volgt direct vergoeding van de schade (in 
geld of in de vorm van herstel). 
 
5.4 Afhandeling van grote(re) schades 
 
Grote(re) schades rechtvaardigen nader onderzoek naar de oorzaak van deze schades, en naar een 
mogelijk causaal verband met een mijnbouwactiviteit.  
 
Ook nader onderzoek naar de schade dient proportioneel te zijn. Als het bijvoorbeeld alleen gaat om 
de vraag welk schadebedrag behoort bij de geclaimde schade dan kan het onderzoek daartoe be-
perkt blijven. Een onafhankelijke kostendeskundige kan dan het schadebedrag vaststellen waarna tot 
schadevergoeding kan worden overgegaan. 
 
Nader onderzoek naar de oorzaak van een schade en het causaal verband met een mijnbouwactivi-
teit moet door een onafhankelijke technische deskundige worden uitgevoerd en dient inzicht te ver-
schaffen in de mate van (on)zekerheden. De resultaten van dit onderzoek moeten uiteindelijk de ba-
sis zijn voor een onafhankelijke beoordeling van een aanvraag tot schadevergoeding .  
 
5.5 Een landelijk instituut mijnbouwschade 
 
Reeds uit een oogpunt van bundeling van kennis en ervaring ligt het voor de hand om de afhandeling 
van mijnbouwschades onder te brengen bij een landelijk onafhankelijk Instituut Mijnbouwschade, 
zoals dit feitelijk nu reeds voor Groningen wordt ingericht in de vorm van de Tijdelijke Commissie 
Mijnbouwschade Groningen (TCMG). Om recht te doen aan eventuele specifieke kenmerken van 
schades bij de verschillende mijnbouwactiviteiten, zou overwogen kunnen worden om het Instituut 
Mijnbouwschade hiervoor in te richten met een aantal grotere en kleinere 'kamers', bijvoorbeeld: 
- Gaswinning Groningenveld; 
- Gaswinning Kleine Velden; 
- Zoutwinning; 
- Limburg; 
- Geothermie.  
 
Het Instituut Mijnbouwschade zou een vergelijkbaar discretionaire beoordelingsruimte moeten krij-
gen als de TCMG. Deze TCMG kan dan op termijn opgaan in de kamer Gaswinning Groningenveld van 
het Instituut Mijnbouwschade.  
Voor de financiering van de schadevergoedingen en de kosten van schadeafhandeling zouden tussen 
de Staat en de mijnbouwers vergelijkbare afspraken gemaakt kunnen worden, als onlangs zijn ge-
maakt tussen de Staat en de NAM bij de instelling van de TCMG .  
 
Verwacht mag worden dat de TCMG op korte termijn voor Groningen richtlijnen en procedures zal 
ontwikkelen voor het uitvoeren van technisch onderzoek naar de oorza(a)k(en) van geclaimde scha-
des en de juridische beoordeling daarvan. Deze richtlijnen en procedures zullen dan ook als leidraad 
kunnen gelden bij de ontwikkeling van richtlijnen voor de afhandeling van mijnbouwschades door de 
andere kamers. 
 
5.6 Positie overige 'loketten' 
 
Wanneer mijnbouwschades ook in de rest van Nederland zullen worden afgehandeld door een onaf-
hankelijk Instituut Mijnbouwschade bestaat daarnaast geen behoefte meer aan een afzonderlijke ad-
viestaak van de Tcbb in individuele schadegevallen. De Tcbb zou zich dan kunnen toeleggen op bij-
voorbeeld meer algemene adviezen over richtlijnen, werkwijzers en normeringen bij de afhandeling </pre>

====================================================================== Einde pagina 772 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 773 ======================================================================

<pre>11 
 van mijnbouwschades (naast haar wettelijke adviestaak over schaderisico's bij nieuwe mijnbouwacti-
viteiten).  
 
Ook het aparte schadefonds van de Stichting Calamiteitenfonds Mijnwaterschade Limburg zou in het 
Instituut Mijnbouwschade kunnen opgaan, terwijl de bestaande Commissies Bodemdaling zich zou-
den kunnen beperken tot de afhandeling van schades aan overheidswerken en agrarische gronden. 
 
Het huidige algemene - landelijke - informatiepunt over mijnbouwschade (Het Landelijk Loket Mijn-
bouwschade) zou onderdeel kunnen worden van het Instituut Mijnbouwschade. 
 
Voor een burger met mijnbouwschade zou aldus daadwerkelijk één loket resteren, waar een efficiën-
te, onafhankelijke en deskundige afhandeling van zijn schade gewaarborgd is.  
 
6. En verder?  
 
In deze verkenning zijn slechts de contouren geschetst van een mogelijke meer integrale, uniforme 
en onafhankelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland. 
 
Veel aspecten verdienen nadere studie en uitwerking, waar onder: 
- instructies voor de inhoud en toegankelijkheid van risicoanalyses bij nieuwe mijnbouwactivitei-
ten; 
- instructies voor de inventarisatie en beoordeling van gebiedskenmerken en de aanwezige be-
bouwing (nulmetingen); 
- instructies voor de scope en beoordeling van mogelijke preventiemaatregelen bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten; 
- instructies voor de wijze van monitoring en verzamelen, archiveren en beschikbaar stellen van 
monitorgegevens tijdens mijnbouwactiviteiten; 
- richtlijnen/instructies voor het opnemen, technisch beoordelen en rapporteren van mijnbouw-
schades; 
- richtlijnen voor de afhandeling van kleine schades in gebieden met mijnbouwactiviteiten; 
- de invloed van waterpeilaanpassingen op bodembeweging en schades, en de wijze waarop dit 
bij de afhandeling van mijnbouwschades kan/moet worden betrokken; 
- de invloed van meerdere mijnbouwactiviteiten en/of herhaalde bevingen in eenzelfde gebied 
op het schadebeeld bij gebouwen; 
- de normstelling bij de afhandeling van mijnbouwschades (omvang effectgebieden, trillings-
snelheden, mate van bodemdaling etc.); 
- aspecten van privacy bij een meer uniforme afhandeling van schades. 
 
Over een aantal van deze aspecten worden op dit moment nog nadere studies verricht door onder 
meer de TU Delft en TNO. Ook de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen zal zich op korte 
termijn over een aantal van deze aspecten moeten buigen om te komen tot een eenduidige norme-
ring en afhandeling van de schadeclaims in Groningen .  
De Tcbb kan zich voorstellen dat zij in de komende tijd één of meer workshops organiseert om met 
direct betrokkenen deze aspecten gezamenlijk nader uit te werken.  
Tevens zou bezien kunnen worden of de schadegevallen in bijvoorbeeld Emmen of Zuidlaren zich le-
nen voor een pilot om de afhandeling van kleine en grote(re) schades daar effectief af te handelen.  
 
Bij al het technische en juridische 'geweld' over de afhandeling van de mijnbouwschades moet de 
burger die schade lijdt of vreest voor schade, centraal blijven. Toegankelijke, betrouwbare informatie 
over de risico's op mijnbouwschade én de wijze van afhandeling van eventuele schades is daarvoor 
van groot belang. Ook op dit punt kan 'de mijnbouwwereld' nog veel winnen! 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 773 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 774 ======================================================================

<pre>12 
 Bijlage 1. Lijst van geraadpleegde personen en instanties 
  
Najaar 2017 Diverse overleggen NCG, Groningen 
 
29-09-2017  EZ, Den Haag 
 
06-10-2017  Workshop RAS, Amersfoort 
 
26-10-2017  Mr. P. v.d. Vorst, Amersfoort 
 
23-11-2017  Ir. P. van Staalduinen, Amersfoort 
 
28-11-2017  CVW, Appingedam 
 
30-11-2017  Nogepa, Den Haag 
 
11-12-2017  Arbiters, Groningen 
 
21-12-2017  Gedeputeerde Provincie Drenthe, Assen 
 
03-01-2018  Groninger BodemBeweging, Loppersum 
 
08-01-2018  Burgemeester Heerenveen en VNG, Heerenveen 
 
22-01-2018  Burgemeesters Aa en Hunze, Assen, Noordenveld, Tynaarlo, te Assen 
 
31-01-2018  Commissie Bodemdaling Friesland, Rozendaal 
 
01-02-2018  Onafhankelijk Raadsman, Loppersum 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 774 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 775 ======================================================================

<pre>13 
 Bijlage 2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade'  
 
Mijnbouw, bodembeweging en schade 
 
1. Mijnbouw en bodembeweging 
 
1.1 Inleiding  
Mijnbouw veroorzaakt in beginsel bodembeweging en bodembeweging kan leiden tot fysieke schade 
aan gebouwen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de mijnbouwactiviteiten In Nederland die in het 
kader van deze verkenning van belang zijn en de bodembewegingen die daardoor kunnen worden 
veroorzaakt. 
 
1.2 Mijnbouwactiviteiten 
Voor deze verkenning maakt de Tcbb onderscheid tussen verschillende mijnbouwactiviteiten in Ne-
derland waarbij sprake kan zijn van daaraan gerelateerde schades aan gebouwen en van knelpunten 
bij de afhandeling van deze schades. Deze mijnbouwactiviteiten zijn: 
 
- gaswinning uit het Groningenveld; 
- gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden; 
- zoutwinning; 
- steenkolenwinning in Limburg; 
- geothermie. 
 
Opgemerkt wordt dat de Tcbb bij de gaswinning ook de ondergrondse gasopslag, zoals bij Norg en 
Grijpskerk, betrekt. 
  
Gaswinning uit het Groningenveld 
Dat de aardbevingen die worden veroorzaakt door de gaswinning uit het Groningenveld leiden tot 
schades aan gebouwen is genoegzaam bekend en ook onbetwist. Evenzo is bekend dat al geruime 
tijd sprake is van knelpunten bij de afhandeling van die schades. Op 31 januari 2018 heeft dat geleid 
tot de vaststelling bij ministerieel besluit van een nieuw schadeprotocol voor Groningen. Daarmee is 
een publiekrechtelijk kader gegeven voor een onafhankelijke afhandeling van schades. Op grond van 
het besluit worden Tijdelijke commissies en bijbehorende deelcommissies ingesteld die zorg zullen 
dragen voor de afhandeling van de schades met gebruikmaking van in te schakelen deskundigen. De 
wijze waarop de schade precies zal worden gaan afgehandeld is vooralsnog niet bekend. 
 
Gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden 
In Nederland wordt gas gewonnen uit een groot aantal zogenaamde Kleine Velden. Deze velden vari-
eren sterk in omvang maar zijn elk aanzienlijk kleiner dan het Groningenveld. Bij het overgrote deel 
van deze velden is in het algemeen geen sprake van schade aan gebouwen. In een beperkt aantal ge-
vallen is dat echter anders. Zo is bekend dat de aardbeving in Emmen op 30- 09-2015 en de aardbe-
ving in Zuidlaren op 23- 12-2016 tot een beperkt aantal schades hebben geleid. Onduidelijk is hoe de 
afhandeling van die schades verloopt. Het gaat daarbij - in vergelijking met de situatie in Groningen - 
weliswaar om een relatief klein aantal schades van op zichzelf beperkte omvang, maar ook dat zijn 
schades die op een adequate manier afgehandeld zullen moeten worden. 
 
Zoutwinning 
In Twente, Groningen en Friesland wordt in Nederland zout gewonnen uit de ondergrond. In het al-
gemeen veroorzaakt de zoutwinning geen schade aan gebouwen maar er kunnen uitzonderingen zijn 
die ook op een adequate manier zullen moeten worden afgehandeld.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 775 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 776 ======================================================================

<pre>14 
 Steenkolenwinning in Limburg 
In Limburg is sprake van een bijzondere situatie. De steenkolenwinning begon in de Middeleeuwen in 
de open lucht (dagbouw) gevolgd door industriële mijnbouw vanaf het einde van de 19e eeuw waar-
bij de diepte van de winning toenam tot circa 1 km. Om de steenkolen onder droge omstandigheden 
te kunnen winnen werd tot op grote diepte mijnwater afgepompt. Hoewel de steenkolenwinning 
omstreeks 1965 is gestopt is het afpompen van mijnwater gecontinueerd totdat in de jaren 
1994/1995 ook in Duitsland de steenkolenwinning in de nabij gelegen mijnen is gestopt. Sindsdien 
stijgt het mijnwater langzaam en deze stijging gaat nog steeds door. Als gevolg hiervan zijn schades 
ontstaan en de verwachting is dat dit ook in de toekomst nog het geval zal zijn. Naar de mening van 
de Tcbb is hier sprake van mijnbouwschade omdat het stoppen van afpompen van mijnwater door 
haar gezien wordt als onlosmakelijk onderdeel van de mijnbouw. Er is dus sprake van naijlende ge-
volgen van de steenkolenwinning. Voor gedupeerden is vaak niet duidelijk hoe de veroorzaakte 
schades vergoed worden en in verschillende gevallen zijn deze schades niet vergoed. 
 
Geothermie 
Geothermie is in ontwikkeling. In de toekomst zal sprake zijn van geothermieprojecten waarbij ge-
boord wordt tot op steeds grotere diepte (ultradiepe geothermie op meer dan 4.000 m diepte). Geo-
thermie is onlosmakelijk verbonden met risico's voor veiligheid en milieu en die risico's zijn groter 
naarmate dieper geboord wordt. Het is van belang dat deze risico's worden onderkend en dat ter 
beperking van de risico's adequate kaders voor vergunningverlening en handhaving worden gege-
ven1. Hoewel er op dit moment nog geen sprake is van schades aan gebouwen als gevolg van geo-
thermie brengt de Tcbb deze in ontwikkeling zijnde mijnbouwactiviteit expliciet onder de aandacht, 
juist om toekomstige problemen zo goed mogelijk voor te zijn. In feite is de situatie nu enigszins ver-
gelijkbaar met die bij het begin van de gaswinning in Groningen. Bij de gaswinning werden de risico's 
pas te laat onderkend. Bij geothermie zou dat beter moeten kunnen.  
 
1.2 Mijnbouw en bodembeweging  
Bodembeweging door mijnbouw is een algemene term waarbij voor een goed begrip van de relatie 
met mogelijke schade onderscheid moet worden gemaakt tussen bodemdaling, bodemrijzing en bo-
demtrilling. Op deze drie vormen van bodembeweging wordt hierna ingegaan. 
 
Bodemdaling 
Bodemdaling treedt op bij alle mijnbouwactiviteiten waarbij delfstoffen aan de bodem worden ont-
trokken. Door de onttrekking van de delfstof op grotere diepte wordt de betreffende laag samenge-
drukt door het gewicht van de bovengelegen aardlagen. Deze samendrukking manifesteert zich als 
een schotelvormige bodemdaling aan het aardoppervlak. Bij de gaswinning wordt de samendrukking 
(compactie) veroorzaakt doordat de gasdruk in het gashoudende reservoir door de winning afneemt 
(in Groningen van 300 bar aan het begin van de winning tot inmiddels minder dan 100 bar) waardoor 
de steendruk in de gashoudende laag toeneemt. Bij de zoutwinning worden zogenaamde cavernes 
(holtes) in de zoutlaag gevormd, waardoor de druk in het resterende deel van de zoutlaag toeneemt.  
 
Meestal is sprake van een zeer langzaam verlopend proces. Zo is in Groningen door de gaswinning op 
3 km diepte de bodem in het centrum van het Groningenveld bij Loppersum in 50 jaar tijd zeer gelei-
delijk ruim 0,3 m gedaald, d.w.z. gemiddeld 6 mm/jaar. Bij kleine gasvelden is de maximale bodem-
daling aanzienlijk kleiner en vaak niet meer dan enkele centimeters. De zoutwinning in Friesland, tus-
sen Franeker en Harlingen, vindt plaats op een diepte van 2,5 tot 3 km. Dit heeft in de periode 1995-
2005 geleid tot een bodemdaling van ca. 0,35 m in het hart van het zoutwinningsgebied, d.w.z. ge-
middeld 35 mm/jaar, dus vijf keer zo veel als in Groningen. 
 
 
                                                 
1 Staat van de Sector Geothermie, Staatstoezicht op de Mijnen, 12 juli 2017.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 776 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 777 ======================================================================

<pre>15 
  
Omdat er in het algemeen sprake is van een groot gebied waarover de schotelvormige bodemdaling 
optreedt leidt deze bodemdaling niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. De 
bodemdaling is dus meestal gelijkmatig. Bij zoutwinning is in het verleden wel sprake geweest van 
ongelijkmatige bodemdaling als gevolg van instabiele cavernes. Door de huidige monitoring van de 
bodembeweging en het op tijd treffen van maatregelen wordt dat voorkomen. 
 
Bodemdaling treedt ook op bij het winnen van gas uit opslagreservoirs, omdat door de winning de 
gasdruk in het reservoir afneemt. In het algemeen is de ze bodemdaling echter zeer gering en boven-
dien gelijkmatig.  
 
Limburg betreft een bijzondere situatie omdat sprake kan zijn van lokale effecten met als gevolg on-
gelijkmatige bodemdaling . In de omgeving van voormalige mijnschachten en zogenaamde opwaartse 
boringen die destijds vanuit de mijngangen zijn gemaakt kan bodemmateriaal naar de nog aanwezige 
ruimtes in de ondergrond stromen. Dit kan uiteindelijk aan het aardoppervlak merkbaar zijn in de 
vorm van 'sinkholes'. Een voorbeeld daarvan is de sinkhole die in 2011 ontstond onder winkelcen-
trum 't Loon in Heerlen. Ook ter plaatse van drempels in het aardoppervlak en bij de aanwezige na-
tuurlijke breuken in de ondergrond kan sprake zijn van lokale effecten. Door monitoring van de bo-
dembeweging en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze lokale ef-
fecten worden beperkt. 
 
Bodemrijzing 
Bodemrijzing speelt met name in Limburg. Als gevolg van het stijgende mijnwater is sprake van lang-
zame bodemrijzing met een huidige snelheid van ongeveer 2 mm/jaar. Deze bodemrijzing is in begin-
sel gelijkmatig en leidt niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. Ter plaatse van 
discontinuïteiten in het aardoppervlak, zoals bij natuurlijke breuken in de ondergrond, kunnen echter 
wel significante hoogteverschillen over kleine afstand ontstaan. Door monitoring van de bodembe-
weging en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze hoogteverschil-
len worden beperkt. 
Bodemrijzing treedt ook op bij opslaan van gas in opslagreservoirs, omdat door de opslag de gasdruk 
in het reservoir toeneemt. Net als bij de bodemdaling die optreedt bij de winning van gas uit opslag-
reservoirs is de bodemrijzing bij het opslaan van gas in het algemeen zeer gering en gelijkmatig .  
 
Bodemtrilling 
Bodemtrillingen worden veroorzaakt door aardbevingen. Dit is het geval bij de gaswinning uit het 
Groningenveld en bij enkele van de kleinere gasvelden. Bij sommige gasopslagactiviteiten kan ook 
sprake zijn van het ontstaan van bodemtrillingen. 
 
De aardbevingen worden veroorzaakt door plotseling optredende verschuivingen in natuurlijke breu-
ken die zich in de gashoudende laag bevinden. Deze verschuivingen zijn het gevolg van de eerder be-
sproken samendrukking van de gashoudende laag die door de gaswinning ontstaat. Of bij een be-
paald gasveld aardbevingen zijn te verwachten hangt af van veel factoren, zoals de dikte en de geo-
mechanische eigenschappen van de gashoudende laag en het al dan niet aanwezig zijn van natuurlij-
ke breuken in die laag. Zoals eerder aangegeven is het risico op aardbevingen bij veel kleine gasvel-
den gering of zelfs niet aanwezig. 
 
De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak is bepalend voor de effecten aan het opper-
vlak, zoals het ontstaan van schade. De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak hangt af 
van de magnitude van de aardbeving, de diepte waarop deze plaatsvindt en de voortplantingswijze 
van de trillingen door de bodem vanaf de bron (het hypocentrum) naar het aardoppervlak. Aan het 
aardoppervlak is de bodemtrilling het sterkst recht boven het hypocentrum (het epicentrum). Op 
grotere afstand van het epicentrum neemt de sterkte van de bodemtrilling sterk af.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 777 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 778 ======================================================================

<pre>16 
  
Bij de wat zwaardere aardbevingen in Groningen is de maximale trillingssnelheid in de buurt van het 
epicentrum zo’n 5 à 10 mm/s. Bij de tot nu voorgekomen zwaarste aardbevingen in Groningen (mag-
nitude 3,6 bij Huizinge op 16 augustus 2012 en magnitude 3,4 bij Zeerijp op 8 januari 2018) zijn de 
maximale trillingssnelheden bij het epicentrum nog aanzienlijk groter. Bij deze twee zwaarste aard-
bevingen waren de effecten dan ook tot op grotere afstand van het epicentrum merkbaar dan bij de 
kleinere aardbevingen.  
 
De bodemtrillingen als gevolg van een aardbeving treden kortstondig op. Als gevolg van meer aard-
bevingen achter elkaar is er echter ook sprake van herhaalde trillingen. Dat is van belang voor de be-
oordeling van de kans op schade. 
 
Overigens blijkt uit praktijkmetingen in Groningen (meetnetwerken van KNMI en van TNO) dat bij 
een bepaalde beving op verschillende locaties met dezelfde afstand tot het epicentrum aanzienlijke 
verschillen zijn waargenomen in de gemeten snelheden. De oorzaak daarvan is voor een belangrijk 
gedeelte dat de eigenschappen van de ondergrond niet overal hetzelfde zijn. Dat maakt het ook las-
tig zo niet onmogelijk om na een aardbeving vast te stellen welke trillingssnelheid op een bepaalde 
locatie precies is opgetreden als voor die locatie geen meetgegevens beschikbaar zijn. Met de hier-
voor beschikbare berekeningsmodellen kunnen wel schattingen worden gemaakt van de bandbreed-
te waarbinnen de opgetreden trillingssnelheid zich waarschijnlijk heeft bevonden. 
 
Bij geothermie zijn de te verwachten bodembewegingen nog niet goed bekend. Met name in gebie-
den met natuurlijke seismiciteit (zoals in Limburg) en in gebieden met seismiciteit door gaswinning is 
het ontstaan van bodemtrilling door geothermie niet denkbeeldig.   
 
1.3  Samenvattend  
In de volgende tabel is voor elke beschouwde mijnbouwactiviteit samenvattend aangegeven welke 
bodembeweging het gevolg kan zijn. 
 
Mijnbouwactiviteit  Bodembeweging  
Gaswinning uit Groningenveld  Gelijkmatige bodemdaling  
Bodemtrillin g door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige o pslagfaciliteiten bodemtrilling   
Gaswinning Kleine Velden  Geringe gelijkmatige bodemdaling  
Bij enkele velden bodemtrilling door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige opslagfaciliteiten bodemtrilling  
Zoutwinning  Gelijkmatige bodemdaling  
Naijlende gevolgen steenkolen-
winning  Gelijkmatige bodemrijzing  
Lokale  bodemdaling (bijvoorbeeld sinkholes)  
Lokale  bodemrijzin g (bijvoorbeeld bij natuurlijke breuken)  
Geothermie  In gebieden met seismiciteit is bodemtrilling niet denkbeeldig  
Opmerking:  
De risico's van geothermie zijn nog onvoldoende onderkend. Ook 
ontbreekt nog een adequaat kader voor vergunningen en hand-
having.  
 
 
2. Bodembeweging en schade </pre>

====================================================================== Einde pagina 778 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 779 ======================================================================

<pre>17 
  
2.1 Inleiding 
Door mijnbouw veroorzaakte bodembewegingen kunnen leiden tot fysieke schade aan gebouwen. 
Dat kan nieuwe schade zijn maar ook verergering van bestaande schade die al aanwezig was door 
andere oorzaken. In dit hoofdstuk wordt voor de verschillende typen bodembeweging ingegaan op 
de schade die daardoor veroorzaakt kan worden. 
 
2.2 Schade door bodemdaling en -rijzing 
Door gelijkmatige bodemdaling en -rijzing ontstaat in het algemeen geen schade aan gebouwen om-
dat over kleinere afstanden geen significante verschillen in hoogte ontstaan. De gebouwen zakken of 
rijzen als het ware in hun geheel mee met de gelijkmatig dalende of rijzende bodem. 
 
Gelijkmatige bodemdaling kan wel leiden tot de noodzaak van aanpassingen in het beheer van het 
oppervlaktewater. Te denken valt daarbij aan het aanpassen van waterpeilen, dijkhoogtes en gema-
len. Indien deze aanpassingen niet of te laat worden doorgevoerd dan kan dat leiden tot schade aan 
gebouwen zoals wateroverlast in kelders omdat door de bodemdaling de afstand tussen de gelijkblij-
vende grondwaterstand en het dalende maaiveld kleiner wordt.  
 
Deze indirecte schade door gelijkmatige bodemdaling speelt overigens alleen in situaties waarin de 
bodemdaling substantieel is. Bij een geringe mate van bodemdaling, zoals bij de meeste kleine gas-
velden en bij gasopslagactiviteiten, is deze indirecte schade niet te verwachten. Vaak is de bodemda-
ling door de mijnbouwactiviteit ondergeschikt aan de natuurlijke bodemdaling.  
 
In uitzonderingssituaties is het mogelijk dat gelijkmatige bodemdaling wel leidt tot schade aan bouw-
constructies. Een voorbeeld is een zeer diep gelegen kelderconstructie die in contact staat met een 
diep gelegen watervoerende laag in de ondergrond waarbij aanpassing van de peilen van het opper-
vlaktewater geen invloed hebben op de waterdruk in de diep gelegen watervoerende laag. 
Als sprake is van ongelijkmatige bodemdaling of -rijzing, waarbij over kleinere afstanden significante 
hoogteverschillen ontstaan, dan kan dat effect hebben op gebouwen. Dat uit zich in de vorm van zet-
tingsschade, namelijk zakking, scheefstand en/of scheurvorming. Deze schadevorm ontstaat alleen 
indien de door de bodembeweging veroorzaakte hoogteverschillen voldoende groot zijn in vergelij-
king met de afmetingen van het betreffende gebouw. Uiteraard spelen de sterkte en de funderings-
wijze van het gebouw daarbij ook een rol. 
 
Buiten het gebied waar de bodemdaling of-rijzing optreedt is geen schade te verwachten. Daarmee is 
het effectgebied gedefinieerd. Binnen dat gebied kan schade optreden maar buiten dat gebied niet. 
Bij de verschillende mijnbouwactiviteiten zijn de effectgebieden bekend. Dat zijn namelijk de buiten-
ste contouren van de dalingskommen die zijn vastgelegd in de betreffende winningsplannen. Bij de 
gas- en zoutwinningactiviteiten wordt de bodemdaling als onderdeel van de winning gemonitord . 
Eventuele afwijkingen van de verwachtingen komen daarbij in beeld zodat waar nodig maatregelen 
kunnen worden getroffen. 
 
Voor Limburg zijn de effectgebieden eveneens bekend. Deze komen overeen met de risicozones die 
zijn gedefinieerd op basis van een in opdracht van het ministerie van EZ uitgevoerde studie2. Ter be-
perking van toekomstige schade is van belang dat adequaat uitvoering wordt gegeven aan de in d e 
studie aanbevolen monitoring van de bodembewegingen. 
 
2.3 Schade door bodemtrilling 
Door bodemtrilling kan schade ontstaan. Dat blijkt uit de ervaringen in Groningen en sommige van de 
kleinere gasvelden in Drenthe. Of bodemtrilling schade veroorzaakt aan een gebouw is in hoofdzaak 
                                                 
2 Naijlende gevolgen van de steenkolenwinning in Zuid-Limburg, consortium IHS e.a., 2016 </pre>

====================================================================== Einde pagina 779 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 780 ======================================================================

<pre>18 
 afhankelijk van twee factoren. Enerzijds is de mate van de bodemtrilling aan het aardoppervlak op de 
betreffende locatie van belang, anderzijds is dat de sterkte of de gevoeligheid voor trillingen van het 
betreffende gebouw. 
 
Eerder is toegelicht dat de mate van bodemtrilling, uitgedrukt in trillingssnelheden of -versnellingen, 
afhangt van de zwaarte van de aardbeving, de diepte van het hypocentrum, de bodemeigenschap-
pen en de afstand tot het epicentrum. Op basis van metingen of modellen kan worden aangeven 
binnen welke bandbreedte de opgetreden snelheden of versnellingen op een bepaalde locatie zich 
waarschijnlijk hebben bevonden. 
 
De sterkte of gevoeligheid voor trillingen van een gebouw is niet voor alle gebouwen hetzelfde. Bij 
voor trillingen gevoelige gebouwen zal bij lagere trillingssnelheden trillingsschade ontstaan dan bij 
gebouwen die minder gevoelig zijn voor trillingen. De meest gevoelige gebouwen zijn de oudere ge-
bouwen van metselwerk. Dat is des te meer het geval als bij die gebouwen al schade aanwezig is 
door andere oorzaken en/of door eerdere aardbevingen. Informatie over de trillingssnelheid waarbij 
schade aan gebouwen te verwachten is, is beschikbaar in SBR Trillingsrichtlijn A3. In deze richtlijn zijn 
grenswaarden voor trillingen gegeven waarbij schade is te verwachten en waarbij onderscheid wordt 
gemaakt naar de gevoeligheid van een gebouw voor trillingen. 
 
Ook voor bodemtrillingen door een aardbeving kan een effectgebied worden gedefinieerd. De om-
vang van dat effectgebied hoeft echter niet overeen te komen met het effectgebied van de bodem-
daling. Hoe zwaarder de aardbeving hoe groter het effectgebied en omgekeerd. Een zware aardbe-
ving in Groningen kan bijvoorbeeld relatief hoge trillingssnelheden veroorzaken buiten het effectge-
bied van de bodemdaling. Een lichte aardbeving daarentegen hoeft niet merkbaar te zijn binnen het 
gehele effectgebied voor de bodemdaling. Een praktische begrenzing van het effectgebied kan wor-
den gebaseerd op de trillingssnelheden die in elk gebouw door andere oorzaken dan aardbevingen 
optreden. Deze trillingssnelheid ligt in de orde van 2 mm/s. Het effectgebied voor bodemtrillingen is 
dan begrensd tot het gebied waarin een aardbeving trillingsnelheden heeft veroorzaakt die groter 
zijn dan 2 mm/s. De omvang van het effectgebied is daarmee onder meer afhankelijk van de zwaarte 
van de aardbeving. De grenswaarde van 2 mm/s komt overigens overeen met de laagste trillings-
snelheid waarbij volgens de SBR Trillingsrichlijn A schade kan ontstaan aan gebouwen. 
   
Vanwege de onzekerheden in enerzijds de feitelijk opgetreden trillingssnelheid op een bepaalde lo-
catie en anderzijds de gevoeligheid voor trillingen van het gebouw op die locatie is de begrenzing van 
het effectgebied altijd enigszins arbitrair. Het is dus niet volledig uit te sluiten dat net buiten dat ge-
bied toch trillingsschade is ontstaan. Naarmate het effectgebied ruimer wordt vastgesteld is de kans 
op trillingsschade daarbuiten uiteraard kleiner.  
 
Voor het zo veel mogelijk verkleinen van onzekerheden in opgetreden trillingssnelheden in Gronin-
gen is het van belang dat informatie uit de meetnetwerken van KNMI en TNO zo goed mogelijk wordt 
geanalyseerd en beschikbaar wordt gemaakt ten behoeve van het beoordelen van schade.  
 
In de discussies omtrent het schadeprotocol voor Groningen wordt ook wel gesproken over schade-
gebied. Dat is gedefinieerd als het gebied waarin schade kan optreden als gevolg van een aardbeving. 
In feite is dat dus het effectgebied gerelateerd aan de aardbeving. 
  
                                                 
3 SBR Trillingsrichtlijn A, Schade aan bouwwerken, december 2017  </pre>

====================================================================== Einde pagina 780 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 781 ======================================================================

<pre>19 
  
2.4 Samenvattend 
In de volgende tabel is voor elk van de beschouwde types bodembeweging samenvattend aangege-
ven of schade aan gebouwen het gevolg kan zijn. Bij elk type bodembeweging is aangegeven bij wel-
ke mijnbouwactiviteit dat typebodemweging ontstaat of kan ontstaan. Daarmee is de relatie tussen 
een specifieke mijnbouwactiviteit en het al dan niet kunnen ontstaan van schade daardoor eveneens 
inzichtelijk. 
 
Type bodembeweging  Schade aan gebouwen  
Gelijkmatige bodemdaling  en -
rijzing  
(door gaswinning, zoutwinning 
en door naijlende gevolgen 
steenkolenwinning Limburg)  Over het algemeen veroorzaakt dit geen schade.  
In bijzondere situaties kan schade ontstaan (incidenteel).  
Bij significante bodemdaling kan indirect schade onts taan als ge-
volg van het niet (op tijd) aanpassen van waterpeilen.  
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet daarbui-
ten. 
Ongelijkmatige bodemdaling en 
-rijzing  
(door naijlende gevolgen steen-
kolenwinning Limburg)  Schade ontstaat alleen bij voldoende grote hoogteverschillen in 
vergelijking met de afmetingen van het gebouw.  
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet daarbui-
ten. 
Bodemtrilling  
(door gaswinning uit het Gro-
ningenveld, gaswinning uit en-
kele kleine gasvelden, en in 
mind ere mate door gasopslag)  Schade ontstaat alleen als de trillingssnelheid ten gevolge van de 
aardbeving voldoende groot is in vergelijking met de gevoeligheid 
voor het ontstaan van trillingsschade aan het betreffende ge-
bouw.  
Schade is in beginsel gelimiteer d tot het effectgebied.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 781 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 782 ======================================================================

<pre>20 
 Bijlage 3. Achtergrondstudies 
 
a. Observaties Workshop Robuuste Aanpak Schadeafhandeling, 6 oktober 2017 te Amersfoort (Se-
cretariaat Tcbb). 
 
b. Rapport rechtsvergelijkend onderzoek UCALL naar de vergoeding van schade als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten in Nederland, België en Duitsland (Tweede Kamer 23 juni 2016). 
 
c. Beoordelingsmethodiek mijnbouwschades, NCG/ TU Delft (verschillende versies ). 
 
d. Alternatieve vergoedingssystemen in personenschadezaken en slachtofferbehoeften (R. Rijn-
hout, Nederlands Tijdschrift voor bestuursrecht, 2017/39). 
 
e. Aansprakelijkheid voor aardbevingsschade vanuit rechtseconomisch perspectief (F. Oldenhuis, 
Nederlands Juristenblad 2015/1251). 
 
f. De governance van de afhandeling van mijnbouwschade (RU Groningen, december 2016). 
 
g. Schadevoorkomingsplicht (A.L.M. Keirse, uitgeverij Boom, 2017 ). 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 782 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 783 ======================================================================

<pre>Date : 26-6-2017 16:28:38
To : w oerden.nl'" @w oerden.nl
Subject : gasw inning
Attachm ent : ziensw ijze 23-5-17.pdf;
 
Naar aanleiding van je vraag; ik en mijn collega i   houden ons in Assen  bezig met het onderwerp gaswinning.
 
Ik ben deze week grotendeels afwezig. Zullen we volgende week bellen?  Het lijkt mij nuttig en leuk om onze ervaringen te delen.
 
Wij hebben recent zienswijze ingediend op het Winningsplan Westerveld. Ik heb de zienswijze bijgevoegd.
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsregisseur
 
T 06 
M0592 
@ 
. i @assen.nl
 
 
Gemeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.453
</pre>

====================================================================== Einde pagina 783 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 784 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 23 Mei 2017  
    
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 784 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 785 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
2 
 
 
 
 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE 4 
2.1 Samenvatting 4 
2.2 Conclusie 6 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 7 
4 COMMUNICATIE 9 
5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11 
5.1 Doelmatigheid 11 
5.2 Kaders schade 11 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa 12 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 13 
6 PRODUCTIE 14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid 15 
6.3 Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit 15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 17 
7.1 Onzekerheden 17 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 18 
8 BODEMBEWEGING 19 
8.1 Bodemdaling 19 
8.2 Bodemtrilling 19 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
9 SCHADE 21 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 21 
9.2 Afhandeling van schade 22 
9.3 Lusten en lasten 23 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM 24 
11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT 26 
 
 
     BIJLAGE 1:  ADVIES WINNINGSPLAN WESTERVELD  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 785 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 786 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
3 
 
 
 
 
 1 INLEIDING 
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld 
gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u in januari geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan. Subsidiair 
hebben we onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld. Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken, maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral om het burgerperspectief goed mee te 
nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  
inwoners die op en nabij gasvelden wonen . Onder andere vanwege de zorgen die wij hebben 
over de directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het 
gebied, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van 
deze zienswijze zijn de decentrale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken. 
 
Leeswijzer 
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben geleverd. Dit advies maakt onderdeel uit van de zienswijze (Bijlage I) .  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 786 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 787 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
4 
 
 
 
 
 2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE 
2.1  Samenvatting 
Vanuit betrokkenheid, zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
ontwerp-instemmingsbesluit bestudeerd. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied en de invloed 
op natuur en milieu, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken. 
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld. 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld. Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. Na bestudering van het winningsplan en het 
ontwerp-instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen.  
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan en de bijbehorende adviezen van TNO en Staatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er weliswaar geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en 
rond de gasvelden en haar inwoners, maar dat er wel schade – waaronder constructieve – kan 
ontstaan aan gebouwen. In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan. 
 
Productieniveau, - snelheid en duur van het instemmingsbesluit 
In het ontwerpbesluit is niet onderbouwd of en waarom de winning uit deze velden gedurende 
10 jaren noodzakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven wordt 
beschouwd. Dat zal echter nader onderzocht en gemotiveerd moeten worden. Wij vinden het 
onwenselijk dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts dient het 
instemmingsbesluit beperkingen ten aanzien van productietempo (voorkomen van fluctuaties) 
te bevatten. 
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en dat deze dus ongeschikt zijn 
voor advisering en inspraak door burgers en lokale overheden . Het winningsplan Westerveld dat 
nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 787 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 788 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
5 
 
 
 
 
 Voorkomen en beperken van schade 
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schad e 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen, zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw, en niet op het 
geoorloofd zijn van mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant 
/ operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). 
 
Wij vinden dat u het begrip schade ten onrechte beperkt tot enkel schade in de zin van het 
Burgerlijk wetboek (BW). Het schadebegrip in de Mijnbouwwet is veel breder. Dat heeft dus 
gevolgen voor uw toetsingskader. 
 
Bodemdaling 
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Wij zijn tevreden dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft en dat u in uw ontwerp-
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de NAM en de 
decentrale overheden. 
 
Meet- en regelprotocol 
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Tcbb noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de schaal van Richter en daarmee een grote kans op constructieve schade.   Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden het daarom, als u toch gaat winnen, van 
groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constateren 
dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens (dit zijn velden 
die eerder hebben gebeefd) op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan SodM . 
Echter om invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant 
moeten gebeuren en dus al bij het winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn. Tevens 
vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie 
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter aan welke paragrafen en passages  van het winningsplan nu exact 
instemming is onthouden. U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische 
stimulatie door de NAM een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden 
en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  
bagatelclausule in werking laten treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. 
Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief in die situatie dan niet voldoende 
ingevuld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 788 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 789 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
6 
 
 
 
 
 2.2  Conclusie 
Wij vinden dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt, u deels tegemoet komt aan 
h
et door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV). Dat geeft  aan dat 
het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de 
besluitvorming. In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied -en met 
name ook het voorkomen van die effecten- naar onze mening onvoldoende meegenomen. 
Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals het ontstaan van schade 
en nadelige effecten op natuur en milieu, het gevoel van veiligheid, leefbaarheid en economie.   
 
In uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur-generaal van de SodM over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen. 
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drents che Aa en een gespecificeerd  meet- en 
monitoringplan. Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbreekt in het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de 
gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure. Wanneer zonder deze informatie  besluitvorming 
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad. 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 789 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 790 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
7 
 
 
 
 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid. Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet. 
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen. 
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot. 
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de 
maatschappelijke gevolgen.  
 
Wij vinden dat u: 
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen expliciet en transparant dient te benoemen en te betrekken in uw 
afweging .   
 
Energiebeleid 
In het  ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorziening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 790 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 791 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
8 
 
 
 
 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren. 
 
Het valt ons op dat u in de instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld 
uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winningsniveaus nodig zijn in 
verband met de leveringszekerheid. In het onderhavige ontwerpbesluit lijkt u voetstoots aan te 
nemen dat de in het winningsplan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn. 
 
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan 
genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders gezegd: Zijn de 
genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En 
zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen worden? 
Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties? 
 
Wij vinden dat u: 
1. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
2. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 791 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 792 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk hebben aangeven tegen gaswinning te zijn en hebben daaro m meer dan 2.000 
handtekeningen verzameld en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk 
draagvlak voor gaswinning in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de O vV een 5-tal aanbevelingen gedaan over aardbevingsrisico´s in Groningen. De 
OvV wilde meer aandacht voor veiligheid in de besluitvorming en wilde dat er door NAM en EZ 
meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in de voorspellingen en hoe zij hiermee om 
wil gaan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen. 
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen. Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
dat deze dus ongeschikt zijn om ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden 
voor te leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog 
geschreven in deze oude stijl. 
In het ontwerpbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt 
borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een 
publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we dez e vooralsnog niet concreet 
toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten voor 
inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerpbesluit. Omdat 
wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, moeten wij u er alsnog op 
wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en publieksvriendelijker moeten 
communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het verhelderen van rollen, taken en 
verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een transparante wijze uitvoering aan geven, is 
wat vooralsnog ontbreekt. 
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.  
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 792 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 793 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
10 
 
 
 
 
 Wij vinden dat: 
1. Het winningsplan en ontwerpbesluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee 
het burgerperspectief niet voldoen aan ministeriële toezeggingen en er daarom 
een nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 793 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 794 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
11 
 
 
 
 
 5  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
5.1 Doelmatigheid  
In ons advies hebben we gevraagd om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan 
is getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir. 
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet 
instemming met het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als de doelmatigheid 
van onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit 
tot een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur 
en milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten. 
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven staat wat onder schade wordt verstaan. 
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden. 
 
Uw opvatting over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in art. 
1 sub b Mbb ruim gedefinieerd: iedere aantasting van één van de in art. 49 lid 2 en 3 Mbw 
genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherming van het milieu. 
Het winningsplan moet daarover informatie bevatten (zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en  art. 24 lid 
1 sub  q en s en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen. Dat is een 
aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aanwezigheid of het voorkomen van schade in de zin 
van het Burgerlijk Wetboek. 
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen e rvan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 794 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 795 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
12 
 
 
 
 
 5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa 
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa-gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.  
 
Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor 
de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drents che Aa in strijd met art. 24 lid 1 sub q, 
r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht. Een beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied 
is derhalve onvoldoende in uw ontwerp instemmingsbesluit meegewogen. Onlangs is er een 
beheerplan voor het Natura-2000 Drentsche Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal 
u het winningsplan moeten toetsen. 
 
Het Drents che Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincies Groningen, Drenthe en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd 
onder verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap. 
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa-gebied als Natura 2000 
gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit winningsplan Westerveld een MER-rapportage verplicht is. Dit 
vanwege de samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 
van de Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden. 
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk negatieve gevolgen kan 
hebben voor het Natura-2000-gebied Drents che Aa. 
 
Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan moeten 
worden naar de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen niet hoe u 
– bij gebreke van die informatie – reeds nu een oordeel kunt hebben over de gevolgen van het 
winningsplan voor natuur en milieu (art.  36 lid 1 sub c en d Mbw). Wij maken er bezwaar tegen 
dat die informatie niet reeds op dit moment bekend is en dus geen onderwerp kan zijn van 
zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerpbesluit – aangepast aan en mét de nieuwe </pre>

====================================================================== Einde pagina 795 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 796 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
13 
 
 
 
 
 milieuinformatie – daarom nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen, zodat wij, burgers 
en belangenorganisaties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art. 34 lid 4 Mbw een 
zienswijze in te dienen. 
 
Wij vinden dat: 
1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een 
volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerpbesluit, conform 
artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou 
moeten leiden tot het onthouden van instemming aan  het winningsplan 
Westerveld. 
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw 
definitieve besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als 
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen 
van de natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het 
gedrang.  
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER-rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming en u derhalve het ontwerpbesluit incl. de MER-rapportage 
opnieuw ter inzage moet leggen. 
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen. 
 
Wij vinden dat u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 796 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 797 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
14 
 
 
 
 
 6 PRODUCTIE 
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries- 10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de 
inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen. 
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries-10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaalt dat een winningsplan onder meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boorgaten.  
Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende winningsplan geen boorput benoemd 
die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put Vries-10. Put Vries -10 zit dus niet in het 
vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de 
strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbesluit. 
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is 
geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe correct om de NAM toe te staan op 
basis van het vigerende winningsplan voor het gasveld Vries-Zuid gas uit een nieuw geboorde 
put te winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoen aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb). Zie bijvoorbeeld paragraaf B4.1 (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing 
treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geenszins aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub e, 
f, g en h Mbb). Ook is, in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb, niet vermeld hoeveel boorgaten bij 
de winning worden gebruikt. Integendeel, in B4 wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden 
gelaten. Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke boorgaten 
nu wel en welke niet in dit winningsplan zijn opgenomen. 
 
Wij vinden dat: 
1. Door het in gebruik nemen van put Vries-10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit. 
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak niet zorgvuldig met inwoners en 
andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd. </pre>

====================================================================== Einde pagina 797 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 798 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
15 
 
 
 
 
 3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het niet begrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd. Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  
4. De beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is,  althans daaraan instemming moet worden onthouden. 
 
 
6.2  Productiesnelheid 
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn. Ook voor die velden geldt dan logischerwijs dat fluctuaties zoveel mogelijk 
voorkomen moeten worden.  
 
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeve n de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveldsysteem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en SodM en 
NAM op moet dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de 
productiesnelheid en fluctuaties en op basis hiervan een productiesnelheid in de 
vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit 
In uw ontwerp-instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028. 
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet wordt onderbouwd. Gezien de 
negatieve effecten van gaswinning is zo’n  motivering en onderbouwing van de noodzaak van 
gaswinning uit deze velden wel noodzakelijk. Gaswinning uit deze kleine velden is géén gegeven. 
U moet aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met het oog 
op de leveringszekerheid. Ook het winningsplan zelf zou daarover – vervolgens door u te toetsen 
– informatie moeten bevatten (art. 24 lid 1 sub a en lid 2 Mbb). </pre>

====================================================================== Einde pagina 798 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 799 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
16 
 
 
 
 
  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden 
volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk is, wil niet zeggen dat dat 
maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade) 
en uw regering (zo spoedig mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij 
bepleiten daarom een ijkmoment over vijf jaren, in de vorm van een nieuw winningsplan per 
2023, waarin de op dat moment meest recente inzichten over seismische risico’s, schade, 
leveringszekerheid en energietransitie zijn meegenomen. 
 
Tevens geeft u in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in 
hoeverre fluctuaties in winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier 
gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze me ning 
onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoeven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
2. De geldigheidsduur van een winningsvergunning terug moet brengen tot vijf jaren.   
 
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen. Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 799 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 800 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
17 
 
 
 
 
 7  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
7.1  Onzekerheden 
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OvV) uit 2015 die u heeft omarmd 
gaan specifiek over het communiceren over deze onzekerheden. De OvV adviseerde u om in de 
communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.  
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan. 
 
Ook heeft de O vV in 2015 u aanbevolen nader onderzoek te doen naar kennisontwikkeling van 
de diepe ondergrond. Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de 
stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in 
de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en 
het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog 
andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote 
onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn 
vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden. Dit beeld is onlangs (advies aan u van 
13 april jl.) bevestigd door de inspecteur generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er 
momenteel geen rekenmodel beschikbaar is dat  de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen. 
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onde r 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.  
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 800 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 801 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
18 
 
 
 
 
 7.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Analyse (SRA) uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen-Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011) en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, die deels samenvallen met de 
planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging. 
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA  wel rekening is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd. 
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdichtheid van 500-1000 
inw/km2 in plaats van de 250-500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen. 
 
Wij vinden dat u: 
1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen-Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs. Ook moet de 
SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor 
het gasveld Eleveld. 
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi-interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O.a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put. Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen. Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u: 
1. Het ontwerpbesluit en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw 
ter inzage moet leggen.  
2. Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 801 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 802 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
19 
 
 
 
 
 8 BODEMBEWEGING 
8.1 Bodemdaling 
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
 
8.2  Bodemtrilling 
In ons advies hebben we gevraagd, in verband met de kans op een door een beving 
geïnduceerde schade, gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben. Wij vinden dat de uitwerking 
ervan onvoldoende en volgordelijk niet correct is. Door de uitwerking pas na het besluit aan de 
NAM te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking 
ervan. Bovendien heeft u een aantal maatregelen ten onrechte slechts voorgeschreven voor de 
velden Eleveld en Vries-Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aanzien van vallende objecten vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze vraag 
om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Wij vinden dat u: 
1. alsnog inzicht moet geven op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze  technieken. Wij 
constateren dat u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu precies niet van toepassing is 
verklaard. 
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 802 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 803 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
20 
 
 
 
 
 Wij vinden dat u: 
1. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
2. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 803 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 804 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
21 
 
 
 
 
 9  SCHADE 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art. 35 lid 1 sub f en art. 24 lid 1 
sub r, s en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving moet er als nog 
komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan. Deze dient voor 
advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale overheden en de Mijnraad. 
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de Mijnbouwwet vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al ui t 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau van de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries-Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen van het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voorts aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mijnbouwwet minder van belang zijn. 
Overigens benoemt u in dit verband terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De Mijnbouwwet maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet instemmen met 
een winningsplan geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte 
van de gasvelden. De Mijnbouwwet stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdeel f). 
 
Wij vinden dat: 
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de Mijnbouwwet onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter 
voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren, althans daaraan uw instemming moet onthouden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 804 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 805 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
22 
 
 
 
 
 2. De toezegging van de NAM in het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.  
 
 
9.2 Afhandeling van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd, evenals in het aardbevingsgebied Groningen, een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade. 
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en de NAM. 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie – overigens is onduidelijk welke informatie u bedoelt – moet 
de NAM binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken. 
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft en dat u 
in uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn 
echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als 
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de 
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale 
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken. 
 
Wij vinden dat u: 
1. Als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de 
onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. Uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operationeel is. </pre>

====================================================================== Einde pagina 805 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 806 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
23 
 
 
 
 
 3. Zorg moet dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat. 
4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor natuurlijke personen maar verbreden naar 
alle rechtspersonen. (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten 
U geeft aan dat u de toezegging heeft gedaan om samen met de energiesector, overheden en 
maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te verkennen. 
Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook aandacht 
wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u: 
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van 
de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio en dat dit integraal 
onderdeel moet zijn van uw afweging. 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 806 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 807 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
24 
 
 
 
 
 10  RISICOBEHEERSYSTEEM 
In hoofdstuk 7 (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken) zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het SodM . 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade. Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden het daarom, als 
u toch gaat winnen , van groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor: 
 Bijsturen winning in geval van bevingen; 
 Inzicht in aard en omvang bevingen; 
 Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen. 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de 
verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen en werken uit te voeren boven 
en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat 
u onder representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van 
mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en 
gebouwschade te kunnen vaststellen. Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting 
van groot belang bij  schadeafwikkeling.  
 
Wij constateren dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en schade aan gebouw en werken .  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade. De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen.  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie  
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan SodM. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 807 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 808 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
25 
 
 
 
 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het SodM te leggen is dat niet het geval. 
 
Tot slot zijn wij van mening dat door  u voorgeschreven maatregelen (waaronder 
versnellingsmeters en een nul-meting) niet beperkt moeten blijven tot de velden Vries-Zuid en 
Eleveld, maar moeten gelden voor alle velden uit het winningsplan waaruit geproduceerd wordt. 
 
Wij vinden dat: 
1. u in het kader van rechtszekerheid vooraf nauwkeurig aan moet geven hoe de 
representatieve nulmeting aan gebouwen en werken moet worden uitgevoerd 
en in welk gebied de nulmetingen moeten worden uitgevoerd. Bij dit laatste 
vinden wij dat er nulmetingen moeten worden uitgevoerd in het gehele gebied 
waar zich bevingen en effecten kunnen voordoen. 
2. vanwege de risico categorie van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan 
met versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen, zodanig dat bij 
registratie van een beving een causaal verband tussen beving en gemelde schade 
kan worden gelegd. Dit meetplan moet betrekking hebben op het gehele gebied 
waar zich bevingen en effecten kunnen voordoen. 
3. in het kader van de rechtszekerheid in de vergunning een door SodM goedgekeurd 
risicobeheersysteem inclusief een meet- en monitoringsprotocol moet zijn 
opgenomen waarmee de inwoners en andere belanghebbenden inzicht krijgen in 
de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
5. De voorgeschreven maatregelen niet beperkt moet blijven tot de velden Eleveld 
en Vries Zuid maar moet gelden voor alle producerende velden uit het 
winningsplan.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 808 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 809 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld 
 
 
 
 
26 
 
 
 
 
 11  ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT 
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden en  omissies van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp-instemmingsbesluit over winning 
en maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht 
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld. Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (paragrafen) 
van het winningsplan u niet instemt. 
 
Artikel 2: 
Wij kunnen instemmen met dit artikel. 
 
Artikel 3: 
Wij zijn van mening dat in dit ontwerp-instemmingsbesluit de plaatsing en aantallen 
versnellingsmeters onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor 
de inwoners. Het meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant 
risicobeheersysteem voor alle producerende gasvelden in de besluitvormingsfase van 
onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4: 
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvormingsfase van het winningsplan om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners. Het risicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan 
waaruit geproduceerd wordt. 
 
Artikel 5: 
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Wij zijn 
echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM in overleg met de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n 
dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt 
ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten.  
 
Artikel 6: 
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Di t 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners. en gaan gelden voor alle velden waaruit 
geproduceerd wordt. 
 
Artikel 7: 
Bij de huidige onzekerheden over seismische ris ico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 809 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 810 ======================================================================

<pre>Date : 17-3-2017 13:31:36
F
T
o : "Griffier" griffier@assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : gasw inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : Processchem a Z iensw ijze gasw inningsplan Westerveld.docx;
D
ag I
 
B
ijgevoegd het processchema zienswijze gaswinningplan Westerveld.
M
arco Out vraagt of je nog ideeën/wensen hebt over het tijdpad en wijze waarop de raad wordt betrokken.
 
O
p 2 juni moet de zienswijze bij het ministerie binnen zijn. Op 16 mei komt de zienswijze uit het college.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.454
</pre>

====================================================================== Einde pagina 810 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 811 ======================================================================

<pre>Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld   
Door:  gemeente Assen  
Gebaseerd op v oorlopige planning Min isterie  van EZ ontvangen op  14 februari 2017 . Deze nog 
definitief checken op bijeenkomst van EZ op 6 maart.    
Voorlopige globale planning  
Week 06  vergadering mijnraad  
Week 08 advies Mijnraad binnen  
Week 09 besluit schrijven  
Week 15 besluit gereed  
Week 16 start termijn zienswijze; ter  inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)  
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)  
Week 22  einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te 
dienen)  
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen  
Week 28 beschikking gereed (publicatie)  
 
Inleiding  
Doel is om gezamenlijk te ko men tot een zienswijze. We hebben maar 6 weken dus dit vergt een 
strakke procesplanning en organisatie . We moeten daarom de inzet van alle benodigde partijen nu al 
gaan  organiseren en  vastleggen. In de periode van zienswijze valt de meivakantie, Koningsda g, 
Bevrijdingsdag en Hemelvaart. Dus dat maakt een strakke planning nog meer noodzakelijk ! 
Oorspronkelijke planning van E Z was op 16 maart start ter inzagelegging ontwerp -besluit en dus start 
zienswijze. In de mail van 14 febr uari geeft EZ een gewijzigde planning aan. Daarin wordt uitgegaan 
van week 16 (17-21 april).  Bij het opstellen van de zienswijze willen we weer gebruik maken van de 
ervaringen van het winningsplan Groningen. Inzet van advocaat is van belang omdat we mogelijk 
later nog een beroepsproced ure gaan starten.  
Stappenplan  
Onderstaand de stappen die  gezet moeten worden  voor de start van de periode zienswijze.     
Week 10 -15  Voorbereidende werkzaamheden:  Inventarisatie traject zienswijze 
winningsplan Groningen. 20 maart bestuurlijk overleg bij provincie.    
Week 16  Kennisnemen en beoordelen ontwerp -besluit , daarbij focussen op de voor 
ons belangrijke thema’s . Ambtelijk overleg (startbijeenkomst)  op 20 april 
s’middags  met alle samenwerkingspartners waarin aan de orde komt:  
opstellen f ormat, afspraken taakverdeling.     
Week 17   Meivakantie  Uitwerken zienswijze in klein er verband.  Uitzetten Concept -
zienswijze naar alle samenwerkingspartners.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 811 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 812 ======================================================================

<pre>Week 18   (week van 5 mei)  
Concept -zienswijze  naar advocaat. Ambtelijk overleg 
samenwerkingspartners  (blokken agenda’s op 9 en 10 mei!) . Doel: bespreken 
concept  zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief 
concept zienswijze.  
Week 19 /20  Raadplegen bewoners/ wijkverenigingen. Eventueel bestuurlijke afstemming 
zienswijze . Behandeling zienswijze in colleges , raadsvoorstel . 
Week 2 1 Beschikbaar stellen zienswijzen aan inwoners , Informatieavonden van EZ (22, 
23, 24 mei) ; vlak voor Hemelvaart!   
Week 22   Evt raadsvergadering t.b.v. kennisname zienswijze. 2 juni  einddatum termijn 
zienswijze .   
 
 
                                                                               
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 812 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 813 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 10:09:58
F
rom  :  
T
S
ubject : Geaccepteerd: overleg PlasBossinade - ziensw ijze w inningsplan Westerveld 
 
16.455
</pre>

====================================================================== Einde pagina 813 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 814 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 11:48:03
F
rom  :  
T
S
ubject : Geaccepteerd: overleg PlasBossinade - ziensw ijze w inningsplan Westerveld 
 
G
a jij na dit overleg weer terug naar het gemeentehuis te Vries? Dit ivm meerijden.
 
G
roeten 
 
16.456
</pre>

====================================================================== Einde pagina 814 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 815 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 10:07:48
F
rom  :  
T
S
ubject : Geaccepteerd: Redactie ziensw ijze w inningsplan Westerveld
 
16.457
</pre>

====================================================================== Einde pagina 815 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 816 ======================================================================

<pre>Date : 18-7-2018 16:30:55
F
rom  :  
T
S
ubject : Geaccepteerd: Winningsplan Westerveld - afstem m ing planning
 
16.458
</pre>

====================================================================== Einde pagina 816 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 817 ======================================================================

<pre>Date : 4-12-2018 09:32:31
F
rom  : "  
 
@
assen.nl
T
a
ssen.nl
S
ubject : Geannuleerd: RES. Vervolgafspraak bestuurders; bespreken concept beroepsschrift Winningsplan Westerveld
U
itnodiging gemaild aan de volgende mensen: Burgemeester   Aa en Hunze), burgemeester   (Noordenveld), burgemeester Marcel Thijssen (Tynaarlo),
b
K
ijken wie er komen en dan koffie regelen.
3
/12 Esther
 
B
espreken concept beroepsschrift Winningsplan Westerveld.
 
A
fgelopen donderdag 
2
9 november 
h
ebben bestuurders om tafel gezeten om te praten over het instemmingsbesluit van de minister van EZK op het Winningsplan
W
esterveld. Afgesproken is, dat er nog een vervolg bijeenkomst wordt gepland om het concept beroepsschrift te bespreken.  Graag nodigen wij u uit voor een overleg op
m
aandag 10 december om 
1
4.30 uur.
E
en aantal bestuurders heeft aangegeven geen behoefte te hebben aan dit overleg en schriftelijk te willen reageren.
 
H
et streven is om het concept beroepsschrift vrijdag 7 december aan het einde van de dag te versturen. Wij realiseren ons dat dit een krappe planning is, maar aangezien
h
et definitieve beroepsschrift 11 december in een aantal colleges moet worden besproken, is er geen speelruimte.
 
O
ndersteunende ambtenaren zijn welkom bij dit overleg. Kunt u aangeven of u aanwezig bent en met hoeveel personen?
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk
e
n is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
o
njuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.459
</pre>

====================================================================== Einde pagina 817 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 818 ======================================================================

<pre>Date : 16-11-2018 14:13:25
F
rom  :  
T
o : m inez.nl'  m inez.nl
C
S
ubject : gegevens gasw inning w inningsplan Westerveld
G
eachte heer, mevrouw,
 
G
isteren is het besluit van het winningsplan Westerveld gepubliceerd door EZK.
N
.a.v. dit besluit hebben we nog een aantal vragen over de huidige vergunning van winningsplan Westerveld:
 
1
.
 
      
H
oeveel M3 er per individueel veld nog gewonnen mag worden op basis van de vigerende vergunning?
2
.
 
      
W
e willen graag de jaarproductie per producerend veld in het gebied Westerveld van de afgelopen 5 jaar ontvangen.
3
.
 
      
W
ordt er uit put Vries 10 nog gas gewonnen of ligt deze stil? Van de NAM begrepen we dat deze slecht liep.
 
W
e ontvangen de gevraagde informatie graag z.s.m. i.v.m. de korte beroepstermijn.
 
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
16.460
</pre>

====================================================================== Einde pagina 818 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 819 ======================================================================

<pre>Date : 22-1-2019 10:03:57
F
T
@
gem eentenoordenveld.nl'  @gem eentenoordenveld.nl, "    
 
@
zuidhorn.nl, "
 
assen.nl, "'   @tynaarlo.nl, "    @plasbossinade.nl
C
S
ubject : Gem eente Tynaarlo/advies w inningsplan Westerveld 
A
ttachm ent : im age001.png;im age002.png;
D
ag  en anderen,
 
I
k denk dat de omgevingsvergunning betrekking heeft op de “Westerveld Productiefaciliteit (WTV)” die valt onder 
h
et winningsplan Westerveld (zie de kolom op bladzijde 9 en
d
e foto op bladzijde 13).
 
D
aarvan uitgaande “hoort” de omgevingsvergunning dus bij het winningsplan.
 
H
et is de bedoeling dat dergelijke besluiten (winningsplannen en omgevingsvergunningen die daarbij horen) gecoördineerd 
(
gezamenlijk) worden behandeld (artikel 34 lid 7
M
ijnbouwwet), maar dat is in dit geval kennelijk niet gebeurd. Mogelijk is daarvan afgezien omdat er veel tijd zat tussen de aanvraag instemming winningsplan (11 september
2
016) en de aanvraag omgevingsvergunning 
(
10 juli 2017), of omdat het ging om een actualisatie (dus niet om een nieuwe omgevingsvergunning die nodig is om het
w
inningsplan te effectueren).
 
 
 
 
i
  
 
W
el heeft de Inspecteur-generaal der Mijnen advies uitgebracht, welk advies blijkens de considerans van de omgevingsvergunning 
g
eheel is overgenomen.
 
H
et kan mogelijk interessant zijn om na te gaan wat er nu precies op deze productiefaciliteit is vergund en is 
v
eranderd, alsmede wat het advies van de Inspecteur-generaal
d
er Mijnen inhoudt. De stukken hebben bij de gemeente Aa en Hunze ter inzage gelegen, dus waarschijnlijk beschikt u daar nog over. Zou u een en ander willen nazien en/of
m
ij de aanvraag en het advies 
v
an de Inspecteur-generaal kunnen mailen? Mogelijk heeft het geen enkele betekenis voor het winningsplan, maar omdat het in de tijd gelijk
l
oopt is het mijns inziens wel relevant om even kort na te gaan wat er nu exact met deze productielocatie is gebeurd.
 
H
oogachtend en met vriendelijke groet,
 
 
 
 
M
r.     
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
:
      
 
   
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 21 januari 2019 14:05
A
an:
 
'  ' @assen.nl>; '   ' @middendrenthe.nl>; ' @gemeentenoordenveld.nl' . @gemeentenoordenveld.nl>;
 
  
'
 i @zuidhorn.nl>; ' i  ' . @assen.nl>; 
'
  . @tynaarlo.nl>;   l
@
plasbossinade.nl>
C
C:
 
  @aaenhunze.nl>
O
nderwerp:
 
FW: Verzoek ter inzage legging besluit Wabo voor inrichting Westerveld (kenmerk: 3068195) van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
 
D
ag allen,
 
Z
ie bijgaande kennisgeving en omgevingsvergunning die nu wordt gepubliceerd.
D
it betreft dus een NAM-inrichting tussen Amen en Grolloo en staat voor zover mij bekend niet in verband met het instemmingsbesluit, waartegen ons beroep is ingesteld.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator – beleids advis eur ruimte
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i :    
 
 i i  
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
maandag 21 januari 2019 9:13
A
an:
 
 
O
nderwerp:
 
FW: Verzoek ter inzage legging besluit Wabo voor inrichting Westerveld (kenmerk: 3068195) van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
 
H
oi 
D
it ev en ter kennisname. Ik leg het ter inzage v an 23-01-2019 t/m 06-03-2019.
G
 
 
Van:
 
   
i
. @minez.nl
] 
V
erzonden:
 
woensdag 16 januari 2019 10:41
A
an:
 
kccfo
O
nderwerp:
 
Verzoek ter inzage legging besluit Wabo voor inrichting Westerveld (kenmerk: 3068195) van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
 
G
eachte heer / mevrouw,
 
O
p 2 augustus 2017 heb ik u de aanvraag om een omgevingsvergunning (kenmerk: 3068195) van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. voor de inrichting Westerveld doen
16.461
</pre>

====================================================================== Einde pagina 819 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 820 ======================================================================

<pre>toekomen via het Omgevingsloket online. Ik doe u hierbij een exemplaar van het besluit en de bijbehorende kennisgeving toekomen.
 
Besluit
Op het ontwerpbesluit dat van 3 oktober 2018 t/m 14 november 2018 ter inzage lag bij uw gemeente Aa en Hunze is geen zienswijze of aanvullend advies ingediend. Hiermee is de
beslistermijn van de aanvraag ingekort tot vier weken na de ter inzage legging van het besluit.
 
Publicatie en ter inzage legging
De kennisgeving betreffende het besluit zal op 23 januari 2019 worden gepubliceerd in de Staatscourant en in het lokale blad “De Schakel”. 
 
Ik verzoek u om het besluit, de aanvraag en de daarbij gevoegde stukken uit het Omgevingsloket online met ingang van 23 januari 2019 gedurende zes weken op de secretarie van
uw gemeente ter inzage te leggen.
 
Contact
Mocht u nog vragen hebben dan kunt u contact met mij opnemen via onderstaande gegevens.
 
Met vriendelijke groet,
 .   
.......................................................................................
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Directie Warmte en Ondergrond
Bezuidenhoutseweg 73| 2594 AC | Den Haag|
Postbus 20401| 2500 EK|Den Haag
........................................................................................
       
 @minez.nl 
W: ht tp://www.rijksoverheid.nl/ez
 
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te
verwijderen.
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Dit is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514. Dit e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
bestanden, is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
verminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van het e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
mailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met
PlasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514. This e-mail message is intended for the addressee only and its contents
are confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
PlasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
shall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court
North-Netherlands, location Groningen, shall apply.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 820 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 821 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 821 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 822 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 822 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 823 ======================================================================

<pre>Date : 3-1-2019 12:11:22
F
T
o : " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, "' @m iddendrenthe.nl'" @m iddendrenthe.nl, @gem eentenoordenveld.nl'"
@
@
assen.nl, "
@
zuidhorn.nl'" 
@zuidhorn.nl
S
ubject : Gem eente Tynaarlo/advies w inningsplan Westerveld 
A
ttachm ent : Brief RvS bevestiging gestarte procedure + griffierecht.pdf;brief RvS bevestiging gestarte procedure.pdf;RvS - uitbreiding
i
ndieners.pdf;im age001.png;im age002.png;
D
ame en heren,
 
A
llereerst mijn beste wensen voor het nieuwe jaar. Maak er een prachtig en veelbelovend 2019 van!
 
B
ijgaand zend ik jullie de correspondentie die ik in bovengenoemde zaak ontving. Het betreft de ontvangstbevestiging van ons beroepschrift, 
a
lsmede twee brieven van de
R
aad van State met daarin vermeld alle partijen die beroep hebben ingesteld.
 
I
k zal zorgdragen voor tijdige betaling van het griffierecht en houd jullie op de hoogte van het verloop van de procedure.
 
H
oogachtend en met vriendelijke groet,
 
 
R
obert van der Velde
 
M
r.     
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
:
      
 
   
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
D
it is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514.
D
it e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
b
estanden, is uitsluitend 
b
estemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
v
erminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van 
h
et e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
m
ailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst 
v
an opdracht met
P
lasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
a
ansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
T
his e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514.
T
his e-mail message is intended for the addressee only and its contents
a
re confidential. 
P
lasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
P
lasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message 
a
ny viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
s
hall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation 
-
 as filed at the District Court
N
orth-Netherlands, location Groningen, shall apply.
16.462
</pre>

====================================================================== Einde pagina 823 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 824 ======================================================================

<pre>    Raad    vanState Vibe tiness by SER vereren    i  be Pagina } van 3    Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen    PY Ontvar en 0°:  Postbus 1100 28 DEC. 2018  9701 BC GRONINGEN Plas | Bossinade    Datum Ons nummer Uw kenmerk    27 december 2018 201810138/1/A1 20170405-14/wrv/ah/18-01169975    Inlichtingen Onderwerp  Winningsplan Westerveld  Instemmingsbesluit    Procedure    Beroep         Geachte heer/mevrouw,  Hierbij bevestig ik dat u bovenvermelde procedure bent gestart.    Vervolgcorrespondentie   Aan deze procedure zijn een zaaknaam en een zaaknummer toegekend. Deze vindt u  hierboven onder de kopjes "Onderwerp" en “Ons nummer". In alle correspondentie over  deze zaak worden deze naam en dit nummer vermeld.   U wordt verzocht om in uw correspondentie steeds het toegewezen zaaknummer te  vermelden.    Werkwijze  Wilt u (meer) informatie over de werkwijze van de Afdeling, bezoek dan de website van  de Raad van State (www.raadvanstate.nl).    Persoonsgegevens   Uw persoonsgegevens worden vastgelegd in de geautomatiseerde systemen bij de Raad  van State. Deze verwerking van uw persoonsgegevens is nodig voor een goed verloop  van de procedure. U wordt verzocht om een adreswijziging of andere van belang zijnde  veranderingen zo snel mogelijk schriftelijk door te geven aan de behandelend ambtenaar.    Hierna wordt u gewezen op één of meer aangelegenheden van formele aard, die van  belang kunnen zijn voor de ontvankelijkheid. U dient voor een goed begrip het gehele  bericht te lezen.    Griffierecht   Voor de behandeling van bovenvermelde procedure bent u griffierecht verschuldigd. Het  griffierecht bedraagt (am.   Dit bedrag moet uiterlijk op 24 januari 2019 zijn bijgeschreven op de rekening van de  Raad van State of contant zijn betaald op het adres van de Raad van State. Maakt u het    Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    Van P20 B .  Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 824 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 825 ======================================================================

<pre>    Raad  vanState 201810138/1/A1 Pagina 2 van 3    griffierecht over, let er dan op dat uw bank enkele dagen nodig kan hebben voor het  bijschrijven van het griffierecht.    U kunt het bedrag overmaken op mm    de Raad van State te Den Haag. U kunt het echter ook contant betalen op het adres  van de Raad van State (Oranjestraat 15, Den Haag). Dit laatste is alleen mogelijk op  werkdagen (maandag tot en met vrijdag) van 9.00 uur tot 16.00 uur. Bij het voldoen van  het griffierecht dient u alle in de bijgevoegde factuur gevraagde gegevens te vermelden.    Als u meent het griffierecht niet te kunnen betalen, kunt u een beroep doen op  ‘betalingsonmacht'. Hiervoor gelden strenge criteria: het netto-inkomen van u en uw  eventuele fiscale partner gezamenlijk is lager dan 90% van een bijstandsuitkering van een  alleenstaande én u hebt beiden geen vermogen waaruit u het griffierecht kunt betalen.  Als u aan deze criteria voldoet, dan meldt u dit zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen  de gestelde termijn, schriftelijk. U vermeldt daarbij van zowel u als uw eventuele fiscale  partner:   - de volledige naam en voornaam,   - de geboortedatum,   - de adresgegevens,   - het burgerservicenummer, dan wel de mededeling dat dit u niet is toegekend, en   - de samenstelling van uw huishouding.   Uw burgerservicenummer zal de Afdeling gebruiken om informatie op te vragen bij de  raad voor rechtsbijstand. Houdt u ermee rekening dat als u al deze gegevens niet direct  verstrekt, het beroep op betalingsonmacht wordt afgewezen.    Aangezien dit bericht geautomatiseerd is aangemaakt, is dit niet ondertekend.    Hoogachtend,  de griffier    De griffie is op 31 december gesloten.    Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag -T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    bart  Vey MAN CTR: 2 : .  Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 825 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 826 ======================================================================

<pre>    1/0 { } \ ni i . 201810138/1/A1 Pagina 3 van 3    |  Postbus 1100  9701 BC GRONINGEN    Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen    FACTUUR              ; Postbus 20019 - 2500 FA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 — www.raadvanstate.nl  a Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 826 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 827 ======================================================================

<pre>    Raad    Van State Atheens: Geet tn Pes Peppa Pagina 1 van 2  „JLC ‚    Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen    Ontvangen op:    28 DEC. 2018  mr, ca Plas | Bossinat    Postbus 1100  9701 BC GRONINGEN    Datum Ons nununer Uw kenmerk    27 december 2018 201810138/1/A1 20170405-14/wrv/ah/18-01169975    Inlichtingen Onderwerp  ie Winningsplan Westerveld  070-4264709 Instemmingsbesluit  Procedure   Beroep    Geachte heer/mevrouw,    Bij de Afdeling is bovenvermelde procedure gestart door:   College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen, qx y  ‚ Natuur- en   Milieufederatie Drenthe en anderen, Overlegorgaan Nationaal Park Drentsche Aa, R.E.   den Held en GO 5 \\/erkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu.    Deze procedure heeft betrekking op de beschikking van Minister van Economische Zaken  en Klimaat van 14 november 2018, DGETM-E0/18284795.    Vervolgcorrespondentie   Aan deze procedure zijn een zaaknaam en een zaaknummer toegekend. Deze vindt u  hierboven onder de kopjes "Onderwerp" en “Ons nummer”. In alle correspondentie over  deze zaak worden deze naam en dit nummer vermeld.   U wordt verzocht om in uw correspondentie steeds het toegewezen zaaknummer te  vermelden.    Werkwijze  Wilt u (meer) informatie over de werkwijze van de Afdeling, bezoek dan de website van    de Raad van State (www.raadvanstate.nl).    Over de verdere behandeling van deze zaak ontvangt u nader bericht.    Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag -T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 827 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 828 ======================================================================

<pre>    Raad  vanState 201810138/1/A1 Pagina 2 van 2    Aangezien dit bericht geautomatiseerd is aangemaakt, is dit niet ondertekend.    Hoogachtend,  de griffier    De griffie is op 31 december gesloten.              Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    AARDE HAA, … .  Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 828 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 829 ======================================================================

<pre>    aac oo  van State ek bearn ele vt Pagina van    Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en Anderen  ngen op:    3 1DEC. 2018    Plas | Bassi  mr, ees Issinade    Postbus 1100  9701 BC GRONINGEN    Datum Ons nummer Uw kenmerk    28 december 2018 201810138/1/A1 20170405-14/wrv/ah/18-01169975    Inlichtingen Onderwerp  My, Winningsplan Westerveld  070-4264709 Instemmingsbesluit    Procedure  Beroep    Geachte heer/mevrouw,    U hebt eerder bericht gekregen van de Afdeling dat bovenvermelde procedure is gestart.  In deze procedure is het aantal indieners inmiddels uitgebreid.    Op dit moment zijn dat de volgende indieners:  College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen, x    Mn” Natuur- en Milieufederatie Drenthe en  anderen, Overlegorgaan Nationaal Park Drentsche Aa, R.E. den Held en P  en Werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu.    Mochten zich wijzigingen voordoen in deze lijst, dan ontvangt u daarover bericht.  Aangezien dit bericht geautomatiseerd is aangemaakt, is dit niet ondertekend.    Hoogachtend,  de griffier    De griffie is op 31 december gesloten.    Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    eerd AC In : r  By correspondentic de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 829 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 830 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 830 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 831 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 831 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 832 ======================================================================

<pre>    16.464    Plas Bossinade    advocaten notarsser                   pn Patinssen    aten hv         i : ote : eid vn \ , : sore : oo vt Dit eme bescht, woeronder pegregen eventucie “agesioten  bestarder, is ulsluitend bestemd vuor de yeudresscerde en de minhuud ervan os strikt vertrouweijk. PiasBossimade noch de etsende: sanvaardt enge sansprake'ijkheid voar de gevolgen van eun  vermunkte weergave Cy. vertraagde ol gebrekkige overbrenginyg cy. ongesutunseerd gebruik van nete mailbercnt. PlasBussnade nee denjhe Peatege'en om te voorkomen dot daordte  maitberichl virussen worden overgebrockt, mages met dansprakeljk in het gevel det toch vuarvalt. Alle rkeaamheden worden verscAt uit hootde van ven overeenza ‘van Opdracht met    PlasBussinade Auwucaten Hiv, woarvp var lwepassing zijn omen stgemene voorwearden, gedeponeerd bij de Rechtbank Nourd-Nedensnd, tvtete Grus agen, weer onder meer cen                         </pre>

====================================================================== Einde pagina 832 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 833 ======================================================================

<pre>aansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
This e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514. This e-mail message is intended for the addressee only and its contents are
confidential. PlasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message. PlasBossinade
takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message any viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities shall be carried out
under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation - as filed at the District Court North-Netherlands, location
Groningen, shall apply.</pre>

====================================================================== Einde pagina 833 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 834 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 834 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 835 ======================================================================

<pre>Date : 8-3-2019 10:51:06
F
T
o :   @assen.nl, " m iddendrenthe.nl'" m iddendrenthe.nl, " @gem eentenoordenveld.nl'"
@
gem eentenoordenveld.nl, "
@
zuidhorn.nl'" 
"
C
c : " @aaenhunze.nl  @aaenhunze.nl
S
ubject : Gem eente Tynaarlo/advies w inningsplan Westerveld 
A
ttachm ent : brief RvS + uitspraak .pdf;brief RvS.pdf;im age001.png;im age002.png;
G
eachte dames en heren,
 
B
ijgaand zend ik u een kopie van de “geheimhoudinguitspraak” van Raad van State in de zaak over het winningsplan Westerveld.
 
I
n die uitspraak heeft de geheimhoudingskamer van de Raad van State besloten dat de financiële stukken bij het winningsplan geheim blijven. Dat betekent dat 
d
e Raad van
S
tate daarvan wel kennis neemt, maar de andere partijen niet. Dit is het standaard oordeel van de (geheimhoudingskamer van) de Raad van State in zaken over
w
inningsplannen. In alle andere zaken die ik ken worden eveneens de financiële stukken geheim 
g
ehouden.
 
(
Hoger) Beroep daartegen is niet mogelijk.
 
V
oor ons beroep is dat niet bezwaarlijk. Wij hebben geen gronden gericht tegen de financiële onderbouwing van het winningsplan (dat zou waarschijnlijk ook lastig 
z
ijn), en
v
oor de beoordeling van onze beroepsgronden is die financiële onderbouwing ook niet echt relevant.
 
V
oorts zend ik u kopie van een brief van 7 maart 2019 van de Raad van State. Daarin verzoekt de Raad van State ons om in te stemmen met de “beperkte kennisneming” 
v
an
d
e geheim te houden stukken. Op grond van de Awb mag de Raad van State die stukken namelijk alleen maar bij haar oordeel betrekken, als alle partijen daarmee hebben
i
ngestemd.
 
H
et is goed gebruik om die instemming wel te verlenen. In deze zaak zie ik geen aanleiding om daarover anders te oordelen.
 
G
raag verneem ik daarom of u akkoord bent met beperkte kennisneming van de financiële stukken (wel door de Raad van State, niet door ons).
 
H
oogachtend en met vriendelijke groet,
 
 
 
 
M
r.     
A
dvocaat
 
PlasBossinade Advocaten N.V.
P
o
stbus 1100 
9
701 BC Groningen
P
aterswoldseweg 804
:
     
:
      
 
   
w
ww.plasbossinade.nl
 
 
D
it is een e-mailbericht afkomstig van PlasBossinade Advocaten N.V., ingeschreven in het Handelsregister onder nummer 01144514.
D
it e-mailbericht, waaronder begrepen eventuele ingesloten
b
estanden, is uitsluitend 
b
estemd voor de geadresseerde en de inhoud ervan is strikt vertrouwelijk. PlasBossinade noch de afzender aanvaardt enige aansprakelijkheid voor de gevolgen van een
v
erminkte weergave c.q. vertraagde of gebrekkige overbrenging c.q. ongeautoriseerd gebruik van 
h
et e-mailbericht. PlasBossinade neemt redelijke maatregelen om te voorkomen dat door dit e-
m
ailbericht virussen worden overgebracht, maar is niet aansprakelijk in het geval dit toch voorvalt. Alle werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst 
v
an opdracht met
P
lasBossinade Advocaten N.V., waarop van toepassing zijn onze algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, waarin onder meer een
a
ansprakelijkheidsbeperking is opgenomen.
T
his e-mail message is sent by PlasBossinade Advocaten N.V., registered in the Trade Registry under number 01144514.
T
his e-mail message is intended for the addressee only and its contents
a
re confidential. 
P
lasBossinade nor the sender shall be liable for the consequenses of mutilations and/or delayed or faulty transmision and/or unauthorised use of this e-mail message.
P
lasBossinade takes reasonable precautions to prevent that together with this e-mail message 
a
ny viruses are transmitted, but shall not be liable in case this might happen anyway. All activities
s
hall be carried out under an assignment agreement with PlasBossinade Advocaten N.V., to which our general terms and conditions - including a liability limitation 
-
 as filed at the District Court
N
orth-Netherlands, location Groningen, shall apply.
16.463
</pre>

====================================================================== Einde pagina 835 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 836 ======================================================================

<pre>    Raa d n Afdeling bestuursrechtspraak Pagina 1 van !  vanState    Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen    Ontvangen Of!    mr. ntt 07 wART 2019    Postbus 1100 Plas | Bossinade  9701 BC GRONINGEN    Datum Ons nummer Uw kenmerk   6 maart 2019 201810138/2/A1 20170405-14/wrv/ah/18-01169975  Inlichtingen Onderwerp   hie Winningsplan Westerveld  070-4264709 Instemmingsbesluit   Procedure   Beroep    Geachte heer/mevrouw,    In de bovenvermelde procedure is uitspraak gedaan. De procedure is daarmee beéindigd.  Een afschrift van deze uitspraak treft u hierbij aan.    Aangezien dit bericht geautomatiseerd is aangemaakt, is dit niet ondertekend.    Hoogachtend,  de griffier    332907 28(CA0) Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 836 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 837 ======================================================================

<pre>    Raad    vanState    201810138/2/A1.  Datum beslissing: 6 maart 2019    AFDELING  BESTUURSRECHTSPRAAK    Beslissing op grond van artikei 8:29, derde lid, van de Algemene wet  bestuursrecht (hierna: de Awb) in het geding tussen:    1. Werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu, gevestigd te Assen,   2. Se wonend te Assen,   3. i wonend te Assen,   4. Overlegorgaan Nationaal Park Drentsche Aa, gevestigd te Assen,   5. het college van burgemeester en wethouders van Aa en Hunze en  anderen,   6. Natuur- en Milieufederatie Drenthe, gevestigd te Assen, en anderen,   7. enen te Roderwolde,  gemeente Noordenveld, en anderen,   8. oeneente Assen.   SN ornend te Assen,   appellanten,   en    de minister van Economische Zaken en Klimaat,  verweerder.</pre>

====================================================================== Einde pagina 837 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 838 ======================================================================

<pre>    201810138/1/A1 2 6 maart 2019    Procesverloop    Appellanten hebben beroep ingesteld tegen het besluit van de minister van  14 november 2018 tot instemming met het winningsplan Westerveld,    De minister heeft bij brief van 19 februari 2019 een aantal stukken  overgelegd en met verwijzing naar artikel 8:29 van de Awb meegedeeld dat  uitsluitend de Afdeling kennis zal mogen nemen van deze stukken.    Het betreft onderdeel E van het winningsplan Westerveld van   9 september 2016. Dit onderdeel bevat door de   Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: de NAM) vertrouwelijk aan  de minister meegedeelde bedrijfs- en fabricagegegevens.    Overwegingen    1. De minister heeft de Afdeling wegens het bestaan van gewichtige  redenen verzocht te bepalen dat alleen de Afdeling van de stukken kennis zal  nemen.    2. Gelet op artikel 8:29, derde lid, van de Awb beslist de Afdeling of  de weigering dan wel beperking van de kennisneming van een stuk  gerechtvaardigd is. Deze beslissing vergt een afweging van belangen.  Enerzijds speelt hierbij het belang dat partijen gelijkelijk beschikken over de  voor het beroep relevante informatie en het belang dat de bestuursrechter  beschikt over alle informatie die nodig is om de zaak op een juiste en  zorgvuldige wijze af te doen. Daartegenover staat dat de kennisneming door  partijen van bepaalde gegevens het algemeen belang, het belang van één of  meer partijen en/of het belang van derden onevenredig kan schaden.    3. De minister heeft ter motivering van het verzoek, onder verwijzing  naar de uitspraak van de Afdeling van 19 april 2010,  ECLI:NL:RVS:2010:BM2590, aangevoerd dat onderdeel E van het  winningsplan vertrouwelijk meegedeelde bedrijfs- en fabricagegegevens  bevat.    4, Naar het oordeel van de Afdeling weegt het belang om de  vertrouwelijk door de NAM aan de minister meegedeelde bedrijfs- en  fabricagegegevens niet openbaar te maken zwaarder dan het belang van de  andere partijen om kennis te nemen van deze gegevens. Deze stukken  bevatten een specificatie van de samenstelling van koolwaterstoffen. Ook  zijn daarin gegevens over de te verwachte investeringskosten en  bedrijfsvoeringkosten opgenomen. Aldus bevatten deze stukken  wetenswaardigheden over de bedrijfsvoering van de NAM.    5. De Afdeling acht daarom het verzoek tot beperkte kennisneming  gerechtvaardigd.</pre>

====================================================================== Einde pagina 838 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 839 ======================================================================

<pre>    201810138/1/A1 3 6 maart 2019    Beslissing    De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:    wijst het verzoek toe;    Aldus vastgesteld door. lid van de enkelvoudige  geheimhoudingskamer, in tegenwoordigheid van mr. a,  griffier.    PF Pe  lid van de enkelvoudige griffier  geheimhoudingskamer    Uitgesproken in het openbaar op 6 maart 2019    Verzonden: 6 maart 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 839 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 840 ======================================================================

<pre>    Uig et Pagina t van |  Betreft : College van burgemeester en wethouders Aa en Hunze en anderen    Ontvangen op;    EN  Postbus 1100 Plas  9701 BC GRONINGEN as | Bossi. nn  Datum Ons nummer Uw kenmerk  / maart 2019 201810138/1/A1 20170405-14/wrv/ah/18-01169975  Inlichtingen Onderwerp  Winningsplan Westerveld  070-4264709 Instemmingsbesluit    Procedure    Beroep    Geachte heer/mevrouw,    Bij beslissing van 6 maart 2019, zaak nr. 201810138/2/A1, is een door de minister van  Economische Zaken en Klimaat ingediend verzoek om beperking van de kennisneming van  door hem overgelegde stukken ingewilligd. Deze beslissing is eerder aan u verzonden.    De Afdeling verzoekt u haar binnen twee weken na verzending van deze brief mee te  delen of u haar toestemming verleent mede op grondslag van de stukken ten aanzien  waarvan het verzoek is ingewilligd, uitspraak te doen. Geeft u geen toestemming, dan  heeft de Afdeling, in de samenstelling waarin zij uw hoger beroep behandelt, hierin geen  inzage en kan zij niet mede op grondslag hiervan uitspraak doen. Aan een weigering   van toestemming kan de Afdeling de gevolgtrekkingen verbinden die haar geraden  voorkomen.    Hoogachtend,    de geheimhoudingskamer,  voor deze, - ”         grimier Ü.    Postbus 20019 - 2500 EA Den Haag - T 070 426 44 26 - F 070 365 13 80 - www.raadvanstate.nl    Bij correspondentie de datum en het nummer van deze brief vermelden</pre>

====================================================================== Einde pagina 840 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 841 ======================================================================

<pre>         Plas Bossinade    advocaten notarissen</pre>

====================================================================== Einde pagina 841 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 842 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 842 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 843 ======================================================================

<pre>    16.465    Date : 26-9-2016 12:58:23   From: "datumprikker.nl” service @datumprikker.nl  To : "EE @:2ssennl   Subject : Geprikt: Uitnodiging gemeenschappelijke sessie winningsplan Westerveld    J    datumprikker.nl    Datum en locatie geprikt    Best  NN heeft een datum en locatie geprikt voor de afspraak Uitnodiging gemeenschappelijke sessie winningsplan Westerveld.    Datum  maandag 3 okt 2016 13:00 - 15:00    Locatie    Provincie Drenthe, Westerbrink 1 Assen  afspraak bekijken    Pian jij de volgende afspraak”?    Plan snel, eenvoudig en gratis de volgende afspraak met datumprikker.    afspraak aanmaken    Werkt de link niet? Kopieer dan het onderstaande adres naar je brow ser.  hitps //daturprider nin 290 d7isu23ivw m</pre>

====================================================================== Einde pagina 843 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 844 ======================================================================

<pre>Date : 22-1-2018 10:39:26
F
T
o :   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : gesprek Tcbb
H
 
W
at denk je van onderstaande? Ik kan niet bij onze zienswijze om dingen te knippen. Problemen met het systeem.:-(
 
G
roet,
 
D
ag Marco,
 
V
oor het gesprek met de Tcbb stellen wij, na contact met de gemeenten Tynaarlo, Aa en Hunze en Noordenveld de volgende agenda voor:
 
-
Voorstellen
-
Toelichting op de opdracht die de Tcbb heeft gekregen
-
 Uitleg over situatie in Noord Drenthe:
-
 
         
M
eerdere gasvelden in het gebied. Winningsplan Westerveld is in procedure binnenkort definitieve instemmingsbesluit verwacht. Met winning recht onder een
w
oonwijk. Gemeenten en waterschappen hebben gezamenlijk gereageerd (advies en zienswijzen). 
S
trekking niet instemmen Bevingen tot magnitude 3,6. Grote
m
aatschappelijke onrust. Schadeafhandeling in het ontwerp instemmingsbesluit is traditioneel. Detail: Assen heeft de eerste beving gehad door aardgaswinning
m
agnitude 2.8 in 1986.
-
 
         
D
aarnaast hebben we in het gebied te maken met zoutwinning en gaswinning in hetzelfde gebied. Invloed van het Groningerveld. Gasopslag
-
 
         
M
isschien dat alle bestuurders kort kunnen toelichten wat er in hun gemeente speelt.
 
-
Input voor nieuwe schaderegeling
-
 
      
D
e schadeafwikkeling van mijnbouwschade moet worden losgekoppeld van de NAM en onafhankelijk worden. E.e.a. onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van
E
conomische Zaken. Het Rijk 
s
telt zich garant.
-
 
      
R
echtsgelijkheid in de schadeafwikkeling ten opzichte van de gedupeerden in Groningen. Schade is schade, zo luidt het motto. Dit geldt procedureel en inhoudelijk. Dit
g
eldt te meer daar de 
i
nwoners van Aa en Hunze en Tynaarlo last kunnen hebben van zowel de kleinere gasvelden (bv. Annerveensche veld) als het Groninger gasveld.
H
etgeen in de toekomst wellicht ook nog eens gecumuleerd wordt met zoutwinning!  Protocol Groningen ook voor de rest 
v
an Nederland.
-
 
      
t
oepassing van het bewijsvermoeden zoals dat ook in Groningen geldt, moet het uitgangspunt zijn. *
-
 
      
G
edupeerden moeten ten allen tijden in beroep kunnen gaan. Zowel tegen het schadeonderzoek, als tegen de uitkomsten van de onafhankelijke commissie.
-
 
      
D
e schadeafwikkeling dient ruimhartig te zijn. Niet in de zin dat er (hogere) vergoeding moet plaatsvinden dan waar gedupeerden op basis van de schade recht op hebben.
M
aar er moet ook zeker 
n
iet eindeloos gesteggeld en gestreden hoeven worden door gedupeerden voor een reële en toereikende schadevergoeding. Tevens kan gedacht
w
orden aan regeling a la Groningen waarbij schades onder een drempelvoet gewoon worden toegekend en vergoed.
-
 
      
I
n principe moet er een landelijke regeling/procedure komen voor een vlotte en adequate schadeafwikkeling
 
*
Er is nu discussie over deze “omgekeerde bewijslast”. Het zou ook gelden voor de invloed van het Groningerveld buiten Groningen. Dus voor Aa en Hunze en Tynaarlo.
H
ieronder de wetstekst.
a
rtikel 6:177a BW bestaat uit twee artikelleden en luidt als volgt:
1. Bij fysieke schade aan gebouwen en werken, die naar haar aard redelijkerwijs schade door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of exploitatie van een
m
i
jnbouwwerk ten behoeve van het winnen van 
g
as uit het Groningenveld zou kunnen zijn, wordt vermoed dat die schade veroorzaakt is door de aanleg of exploitatie van dat
m
ijnbouwwerk.
2
. De benadeelde kan zich slechts beroepen op het vermoeden, bedoeld in het eerste lid, indien hij de exploitant, bedoeld in artikel 177, op diens verzoek de relevante bescheiden
b
etreffende het gebouw of werk ter inzage geeft indien hij daarover beschikt, 
e
n de exploitant genoegzaam gelegenheid geeft de schade te onderzoeken.
 
-
Afspraken
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.466
</pre>

====================================================================== Einde pagina 844 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 845 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2016 15:09:53
F
rom  : "  
T
o : "SMO-Secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl, "   @assen.nl, "    assen.nl
S
ubject : gew ijzigde stukken advies gasw inning
A
ttachm ent : brief aanbieding advies aan m inister EZ  21-12.docx;dum m y rapportage versie4 21dec.docx;
N
av de bestuurlijke afstemming met de provincie zijn een paar kleine wijzigen aangebracht:
 
I
n het advies:
 
1
.
 
      
H
oofdadvies achter secundair : toegevoegd “mocht dit niet uw keuze zijn”
2
.
 
      
P
aragraaf 10.2 punt toegevoegd:   “in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven
w
ordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade””
3
.
 
      
P
ar 10.3 lusten en lasten de vraag toegevoegd hoe de baten terugvloeien naar het gebied  
 
I
n de begeleidende  brief is aangegeven dat het advies in samenwerking met de lokale overheden tot stand is gekomen.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.467
</pre>

====================================================================== Einde pagina 845 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 846 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
T.a.v. de heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   21 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordigt worden , meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige kleinere 
velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heef t vrienden of familie in het  gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorgen en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit 
door met de gemeenteraad te bespreken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging  
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samen gewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 846 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 847 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 2 van 3 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een  belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwo ners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen , dan moet er gezorgd worden voor een  goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Constaterend dat  in Groningeninwoners hun gelijk soms via de 
rechter moeten halen, zien wij dat vooralsnog niet  met vertrouwen tegemoet. 
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’ te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 847 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 848 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 3 van 3 
  
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord  . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 848 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 849 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 19 December  2016   
 concept   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 849 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 850 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtri lling  17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 850 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 851 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winnin gsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe e n indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende ad denda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tcbb ).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursre cht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofd stuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 851 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 852 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd . Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het r educeren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag ge en excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met desku ndigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden behe erst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt ” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteinde lijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaar d gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende ad viezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 852 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 853 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog al tijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen h ier verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schad e door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resulta at van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkome nde negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiv iteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssys teem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 853 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 854 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de dr inkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afwe ging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 854 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 855 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de  toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoed ing 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:   mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen ; 
2. te voorzien in onafhankelijke va lidatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 855 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 856 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acce ptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt  betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het  winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk  naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswi nning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame ene rgie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicatie  
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er g evaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 856 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 857 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeer d over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden o vergelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant wor den geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vrie s-10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 857 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 858 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 858 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 859 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans u itvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de function aliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te wor den, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te  nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 859 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 860 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld vo or de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drent se Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewate r van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling  van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunne n ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken v oor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 860 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 861 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen econom ische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningsplan  op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 861 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 862 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij win ning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven  dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake  van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er  wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsp lan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de  bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het geste ente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 862 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 863 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw bes luit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbes luit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 863 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 864 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken,  de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een m agnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden  op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het  stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 864 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 865 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling  die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen ; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 865 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 866 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor d e bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem  goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categori e I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velde n Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de geb ieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbi j behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 866 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 867 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale im pact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 867 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 868 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 868 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 869 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 869 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 870 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnd uceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen  alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 870 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 871 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een g oede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervi nden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere m ate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is e vident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 871 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 872 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
24 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. H et is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor d eze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevend e velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dien t dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 872 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 873 ======================================================================

<pre>Date : 12-9-2016 14:25:28
F
T
o : "'
 
@hunzeenaas.nl, "'
 @noorderzijlvest.nl,
"
'
 
@noorderzijlvest.nl
C
c : "'
 
S
ubject : gezam enlijke reactie w aterschappen w inningsplan Westerveld
A
ttachm ent : im age001.jpg;im age002.png;im age003.png;
C
ollega waterschappers,
 
(
deze mail verzond ik eerder op 14 juli, maar ik ontving geen enkele respons, mijn vraag: willen jullie alsnog kort respons geven? Een negatief antwoord geeft ook duidelijkheid!)
 
A
fgelopen vrijdag was ik in Assen op het provinciehuis, bij een overleg van Provincie, Waterschappen en Gemeenten over winningsplan Westerveld.
 
A
fspraken
: daar spraken wij af dat:
·
 
 
       
w
e als overheden voor het advies winningsplan Westerveld gezamenlijk als provincies, gemeenten en waterschappen zullen optrekken
·
 
        
w
e gaan voor een advies bestaand uit een gezamenlijk deel en een gemeente-/waterschap-specifiek deel
·
 
        
w
e als waterschappen zullen proberen voor het gezamenlijke deel een waterschaps-specifieke bouwsteen te leveren
·
 
        
w
e vooruitlopend op de officiële procedure al wat verkenningen zullen doen.
Z
ie deze mail maar als zo’n verkenning.
 
P
rocedure:
De officiële procedure moet nog starten, maar houdt rekening met de volgende data: publicatie winningsplan wk 42, einde adviestermijn wk 50.
 
M
ijn verzoek:
Willen jullie reageren op de volgende vragen:
1
.
 
 
     
V
oelen jullie voor een gezamenlijke inbreng?
2
.
 
     
H
ebben jullie ook goede voorbeelden als basis van het waterschapsadvies?
3
.
 
      
K
an je wat met de onderstaande bouwstenen: waar wordt je warm van en waarvan niet?
 
I
nbreng Wetterskip Fryslân:
De rol van Wetterskip Fryslân is bij dit winningsplan marginaal. Maar omdat ik vanaf morgen met vakantie ben wil ik jullie toch wat tekst aanleveren zoals wij die bij winningsplan
O
p
penhuizen 
h
ebben gehanteerd.
I
k heb ze niet toegesneden op winningsplan Westerveld, wellicht passen deze opmerkingen hier ook niet, zie ze dan maar als “ter lering en vermaeck”.
E
en afschrift heb ik gestuurd naar i   van Assen, die de teksten van de gemeenten zal bundelen.
 
T
eksten overheden gezamenlijk, 
v
oorafgaand
 aan indiening van het winningsplan Oppenhuizen, als pilot voor de mijnbouwwet: inhoudelijk:
·
 
 
       
G
ebiedsgerichte beoordeling: de locatie van delfstoffenwinning wordt in de eerste plaats bepaald door het al dan niet aanwezig zijn van delfstoffen in de ondergrond. Voor de
d
elfstoffenwinners 
w
ordt volgorde van winning bepaald door kosten efficiëntie. Als regionale en lokale overheden baseren wij onze visie op regionale en lokale risico’s, zoals de
t
oename van zoute kwel nabij de kust, schade aan waterhuishoudkundige systemen in poldergebieden, 
s
chade aan infrastructuur en woning in dichtbebouwd gebied. Wij
z
ullen in onze visievorming deze locale aspecten meewegen, waarbij ook afwijzing van de winningslocatie tot de mogelijkheden behoord. Wij informeren u over deze
o
verwegingen en adviseren u om 
b
ij de vormgeving van de wetgeving hiermee rekening te houden.
·
 
        
K
waliteit van informatieverstrekking: hoewel veel bodemdalingsinformatie openbaar gemaakt wordt, schort het aan de wijze waarop deze informatie openbaar wordt
g
emaakt. Dat veroorzaakt gebrek 
a
an vertrouwen en draagvlak. Wij adviseren u om de delfstoffenwinners te verplichten om jaarlijks laagdrempelig (bijvoorbeeld in de lokale
b
laden) de burgers te informeren over de verwachte bodemdaling, de werkelijk ontstane bodemdaling en over de maatregelen 
d
ie de winner neemt om schade te voorkomen.
O
ok over het al dan niet voorkomen van bodemtrilling dient informatie te worden verstrekt.
·
 
        
S
econd opinion: wij hebben de indruk dat in de winningsplannen geschetste bodemdaling regelmatig wordt overschreden. Dat leidt tot een gebrek aan vertrouwen in de regio
e
n aan een krimpend draagvlak 
v
oor delfstoffenwinning: ook in onze overheidsorganisaties. Op dit punt achten wij een koerswijziging noodzakelijk. In zijn notitie “gesjoemel
m
et bodembewegingen” doet . . . . .  een aantal aanbevelingen aan overheden, toezichthouders en vakdeskundigen. 
Z
ijn aanbeveling aan organisaties
“
afhankelijk van betrouwbare bodembewegingsvoorspellingen” nemen wij over: de eis om een second opinion van een onafhankelijke instantie. Wij adviseren u om voortaan
i
n de procedure een second opinion op te nemen. Indien dit 
n
iet gebeurt overwegen wij om de second opinion zelf uit te laten voeren. 
(
tekst is wellicht gedateerd, maar
i
nteressant)
·
 
        
B
est technical and practical means: als lokale en regionale overheden hebben wij geen deskundigheid op het gebied van bodembewegingen. Dat betekent dat wij geen
t
echnische voorwaarden kunnen 
e
n willen stellen aan het winningsplan. Wel verlangen wij dat voor de winning de best beschikbare technieken worden ingezet om
b
odemdaling te beperken en trillingen te voorkomen. Bijvoorbeeld door drukverlaging in de reservoirs te beperken. Wij adviseren u 
o
m in de voorschriften voor de winning
p
assages op te nemen over deze plicht tot onderzoek en inzet van best technical means, ook wanneer die worden ontwikkeld na goedkeuring van het winningsplan.
 
T
ekst waterschap: inhoudelijk, 
a
ls reactie
 op het winningsplan:
 
 
I
k
 zie jullie reactie tegemoet,
m
et vriendelijke groet,
 
 
 
16.468
</pre>

====================================================================== Einde pagina 873 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 874 ======================================================================

<pre> 
Senior Planvormer Bodemdaling, cluster Plannen
Werkdagen: ma | di | wo | do | vr
 -  
 
TIJDELIJK ADRES: Crystalic Business Centre, François HaverSchmidtwei 2, 8914 BC  Leeuwarden. 
Wetterskip Fryslân
 
 
i @wetterskipfryslan.nl
 | 
www.wetterskipfryslan.nl
 
 
D
enk aan het milieu voordat u dit bericht print
 
De informatie opgenomen in dit bericht kan vertrouwelijk zijn en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde(n). Wetterskip Fryslân staat niet in voor een correcte, tijdige overbrenging van dit bericht. E-mail wordt door
Wetterskip Fryslân niet gebruikt voor het aangaan van verplichtingen, tenzij dit expliciet schriftelijk is overeengekomen. Aan persoonlijke opvattingen van medewerkers kunnen geen rechten worden ontleend.
 
De nk a a n he t mi l i e u voorda t u di t be ri cht pri nt. 
De  i nforma ti e  opge nome n i n di t be ri cht ka n ve rtrouwe l i jk zi jn e n i s  ui ts l ui te nd be s te md voor de  ge a dre s s e e rde (n). We tte rs ki p Frys l â n s ta a t ni e t i n voor e e n corre cte , ti jdi ge  ove rbre ngi ng va n di t be ri cht.
E-ma i l  wordt door We tte rs ki p Frys l â n ni e t ge brui kt voor he t a a nga a n va n ve rpl i chti nge n, te nzi j di t e xpl i ci e t s chri fte l i jk i s  ove re e nge kome n. Aa n pe rs oonl i jke  opva tti nge n va n me de we rke rs  kunne n ge e n
re chte n worde n ontl e e nd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 874 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 875 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 875 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 876 ======================================================================

<pre>    Onder Bs5.2, Productie filosofie, is opgenomen dat, indien het reservoir verder uitgeput is, eventueel  compressie toegepast zou kunnen worden. Dit betekent in onze optiek dat er verder geen  technische ingrepen, zoals fraccen, worden toegepast om de gaswinning te stimuleren. Wij leggen  de tekst onder Bg (Jaarlijks bij de winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere  stoffen) als zodanig uit. Wij verzoeken u de mogelijkheid van fraccen bij de gasproductie uit het  voorkomen Oppenhuizen uitdrukkelijk uit te sluiten.    Onder B6, Stoffen die jaarlijks mee worden geproduceerd, is aangegeven dat 20 m3 water per  1.000.000 Nm3 wordt geproduceerd. Dit water wordt, zoals aangegeven onder B1.1 (Beknopte  beschrijving van wijze van winning door middel van een mijnbouwwet) per vrachtwagen  getransporteerd naar een erkend verwerkingsstation. Wij vragen u, er van uitgaande dat de minister  instemt met het winningsplan, te borgen dat Vermilion Oil & Gas Netherlands dit afvalwater niet  terugvoert in de diepe ondergrond.</pre>

====================================================================== Einde pagina 876 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 877 ======================================================================

<pre>    In ons coalitieakkoord 2015 — 2019 bestuur is opgenomen dat de effecten van delfstoffenwinning op  de waterhuishouding, op oevers en kaden en op kunstwerken volledig moeten worden  gecompenseerd. De kosten daarvan dienen door de veroorzakers te worden vergoed. Dit betekent  dat eventuele schade aan waterhuishoudkundige systemen, gemalen of kunstwerken als gevolg van  gaswinning voltedig voor rekening van Vermilion Oil & Gas Netherlands is en blijft.</pre>

====================================================================== Einde pagina 877 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 878 ======================================================================

<pre>Date : 2-10-2018 17:39:43
F
T
o : "'    @drenthe.nl, "   @drenthe.nl
C
 
@borger-odoorn.nl, "
 @coevorden.nl,
"
m
iddendrenthe.nl, "
 
@gem eentenoordenveld.nl, "'
 @aaenhunze.nl,
"
'
 
 
@tynaarlo.nl, "'
 
em m en.nl
S
ubject : GS besluit
H
allo 
 
ik zag onderstaand bericht uit de GS besluitenlijst. Kunnen jullie die zienswijze rondsturen ? 
g
roet
 
Z
ienswijze Groningengasveld
G
edeputeerde Staten sturen de minister van Economische Zaken en Klimaat hun zienswijze op het ontwerp-instemmingsbesluit van de minister voor het winningsplan 2018-2019 van de Nederlandse
A
ardolie Maatschappij 
B
.V. voor het Groningengasveld. De zienswijze beoogt negatieve effecten voor Drenthe als gevolg van de gaswinning in Groningen zoveel mogelijk te voorkomen dan wel te
b
eperken.               
 
 
*
*****************************************************************************************************************************
D
isclaim er:
D
e inform atie verzonden m et dit e-m ail bericht is uitsluitend bestem d voor de geadresseerde. Gebruik van deze inform atie door anderen dan de geadresseerde en gebruik door hen die
n
iet gerechtigd zijn van de inform atie kennis te nem en, is verboden. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisnem ing, (a) is openbaarm aking,
v
erm enigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze inform atie aan derden, niet toegestaan, en (b) wordt u verzocht de afzender daarvan op de hoogte te brengen en het bericht
t
e vernietigen.
D
e Gem eente Westerveld  staat niet in voor de juiste en volledige overbrenging van de inhoud van een verzonden e-m ail, noch voor tijdige ontvangst daarvan.
D
it onderschrift is tevens het bewijs dat de em ail is gescand op virussen.
*
*****************************************************************************************************************************
16.469
</pre>

====================================================================== Einde pagina 878 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 879 ======================================================================

<pre>Date : 19-3-2019 13:26:30
 
@w esterkw artier.nl
To : "'   @aaenhunze.nl, "'   @tynaarlo.nl,   @assen.nl, "   @assen.nl,
"
Subject : Helaas verhinderd: overleg beroep w inningsplan Westerveld
Attachm ent : im age001.jpg;im age002.jpg;im age003.jpg;im age004.jpg;im age005.jpg;im age006.jpg;
Dag heren,
 
Helaas kan ik vanmiddag niet aanwezig zijn bij het overleg. Zoals jullie wellicht hebben gezien is gasopslag Grijpskerk veel in het nieuws op het moment. De raadsvragen daarover
moeten met spoed beantwoord worden (door mij).
 
Naar aanleiding van het verweerschrift hebben we vanuit de gemeente Westerkwartier (waar de voormalige gemeente Leek in op is gegaan) de volgende opmerkingen:
 
 
  .     
 
 
 
      
.
 
Laat me even weten of jullie hiermee uit de voeten kunnen. Ik kan uiteraard op een ander moment (per telefoon of mail) uitgebreider input leveren voor het pleidooi.
 
Vriendelijke groeten,
 
Noortje van den Nieuwenhuizen
Beleidsmedewerker Aardgaswinning
Postadres:
Postbus 100 
9350 AC Leek
l.  
l.  – 
 
  
   
www.westerkwartier.nl
  Denk aan het milieu 
voordat u dit bericht print!
 
 
 
 
 
V
an:
Verzonden:
 vrijdag 15 maart 2019 12:32
Aan:
.
Onderwerp:
 RE: overleg beroep winningsplan Westerveld
 
Collega’s,
 
Wel of geen extra- of versnelde winning uit kleine velden?
 
 
 
http://nam.newsweaver.com/Newsletter/1lfnpc6sekq1frfpx2nfm9?email=true&a=5&p=54658642&t=23541715
 
 
h
ttps://frieschdagblad.nl/2019/3/15/minister-schuift-negatief-advies-toezichthouder-over-gaswinning-terzijde?
harvest_referrer=https:%2F%2Fdrimble.nl%2Fregio%2Ffriesland%2F58633827%2Fminister-schuift-negatief-advies-toezichthouder-over-gaswinning-terzijde.html
 
https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/145051/Statenboodschap-aan-Wiebes-geen-extra-gaswinning-in-Drenthe
 
 
h
ttps://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144839/Protestbijeenkomst-tegen-opvoeren-gaswinning-kleine-velden
 
 
h
ttps://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144739/Gemeente-Westerveld-wil-geen-verhoogde-gaswinning-in-Wapse
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator – beleids advis eur ruimte
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
 l   
 i :    
 
 i i  
 
 
-----Oorspronkelijke afspraak-----
Van:
  . 
l @tynaarlo.nl
] 
Verzonden:
 woensdag 6 maart 2019 14:55
Aan:
@assen.nl
@gemeentenoordenveld.nl
; 
i @zuidhorn.nl
16.470
</pre>

====================================================================== Einde pagina 879 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 880 ======================================================================

<pre>Tijd: dinsdag 19 maart 2019 15:00-16:30 (UTC+01:00) Amsterdam, Berlijn, Bern, Rome, Stockholm, Wenen.
Locatie:  gemeentehuis Assen
 
 
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 880 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 881 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 881 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 882 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 882 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 883 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 883 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 884 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 884 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 885 ======================================================================

<pre>    PW  € Westerkwartier</pre>

====================================================================== Einde pagina 885 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 886 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 886 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 887 ======================================================================

<pre>Date : 26-7-2018 14:57:46
F
T
C
S
ubject : inform atie dossier gasw inning
A
ttachm ent : Inform atiedocum ent besluitvorm ing w inningsplan Westerveld.docx;Mem o proces besluit EZ K 4-7-18.docx;
D
 
H
ierbij zoals beloofd een overzicht van het gaswinningsdossier voor Assen.  Dit stuk gaat via de griffier naar de raad tbv de informatie avond van 13 september.
T
even de planning van het proces om te reageren op het instemmingsbesluit van EZK.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
T
eam Strategie en Advies
 
 
-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
16.471
</pre>

====================================================================== Einde pagina 887 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 888 ======================================================================

<pre>1 
 Achtergrondi nformatie  dossier gaswinning in en rond Assen  tbv 
raadsavond  13 sept 2018  
1. Inleiding  
In Noord Drenthe  wordt al ruim 40 jaar op verschillend e locaties  gas gewonnen door de NAM  
(Nederlandse Aardolie Maatschappij) . De gasvelden liggen in het gebied Westerveld waarvoor de 
NAM een concessie heeft. Het gaat om een andere situatie dan in Groningen waar één groot veld 
ligt. Het gaat hier om meerdere zogenoem de kleine velden .  
 
 
Overz ichtkaart uit het winningsplan  
 
Ook de gasvelden onder het grondgebied van Assen vallen onder de concessie Westerveld. 
Westerveld is de naam die de NAM heeft gekozen voor deze cluster van kleine gasvelden . Hoewel de 
NAM een concessie heeft moet ze voor de winningen zelf een  vergunning  hebben van de minister 
van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Op dit moment mag de NAM nog winnen op basis van een 
bestaande vergunning, maar de op basis van de vergunning te winnen maximale hoeveelheden zijn 
bijna bereikt.  Daarom heeft de NAM in 2016  een nieuw winningsplan ingediend bij de minister en 
moet de minister een besluit nemen over een nieuwe vergunning.  
 
2. Situatie in Assen  
De meeste gasvelden in en rond Assen zijn inmiddels nagenoe g leeg. De belangrijkste nog werkende 
locaties zijn gelegen in Assen Noord (Gasveld Vries -Zuid) en in de omgeving van Eleveld. Het 
winningsplan van de NAM beoogt , conform de vereisten van planmatig beheer van de minister, de 
gasvelden geheel leeg te halen .    
In Assen hebben zich meerdere lichte bevingen voorgedaan. De eerst e beving als gevolg van 
gaswinning in Nederland vond  zelfs plaats in Assen op 26 december 1986 (2,8 op de schaal van 
Richter).  
 
3. Besluitvormingsprocedure  gaswinning   
Nadat er een winning splan is ingediend kent het  besluitvormingsproces over een gaswinning 
meerdere stappen:  
- Advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 888 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 889 ======================================================================

<pre>2 
 De minister vraag advies over het winningsplan aan de Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb), het  Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), de Mijnraad en de 
decentrale overheden.  
Naar aanleiding van de winning en bevingen in het Groningerveld is de wetgeving 
rond winningen veranderd. De risico’s en het burgerperspectief moeten veel beter 
worden meegenomen in de besluitvorming over gaswinningen.   
Voor de invulling van het burgerper spectief hebben de decentrale  overheden formeel 
adviesrecht gekregen over een winningsplan. Met deze  rol van de gemeenten, 
waterschappen en provincies wil de wetgever bereiken dat de belangen van de 
omgeving, woningeigenaren en de infrastructuur in het g aswinningsdossier goed 
geborgd worden.   
- Ontwerp instemmingsbesluit/zienswijzen  
Na de adviesperiode neemt de minister van EZK  een ontwerpbesluit op het winningsplan dat 
ter inzage wordt gelegd en waar burgers en overheden een zienswijze op kunnen indienen .  
De minister van EZK heeft een Ontwerp instemmingsbesluit genomen  op het 
Winningsplan Westerveld  en er zijn zienswijzen ingediend o.a. door de gemeente 
Assen. De Minister moet een afweging maken tussen de nationale economische 
belangen en de lokale belange n veiligheid en schade -effecten.  
- Instemmingsbesluit/beroep  
De minister van EZK neemt een definitief besluit waartegen beroep mogelijk is (Raad van 
State)  
  Het instemmingsbesluit wordt op korte termijn verwacht.  
 
Hierna wordt nader ingegaan op de verschillende stappen  rond het Winningsplan Westerveld . 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de Minister van EZ K is bevoegd gezag. De rol van 
de lokale overheden i s de minister te wijzen op de belangen van haar in woners bij  de besluit vorming 
over gaswinning . Zij hebben uitsluitend adviesrecht en de mogelijkheid voor het indienen van een 
zienswijze en beroep.  
 
4. Procedure winningsplan Westerveld  
 
4.1 Advies  
Op 13 oktober 2016  is bij de gemeente een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld 
binnengekomen van het Ministerie van EZ K. 
 
Op 17 januari 2017 heeft het college haar advies over het winningsplan Westerveld uitgebracht aan 
het ministerie van EZK. Vanwege de maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek is de 
gemeenteraad destijds  betrokken bij het advies. Met de gemeentera ad is besproken op welke wijze 
invulling wordt gegeven aan de adviesrol. Daarna heeft het college een advies vastgesteld . De 
gemeenteraad heeft in haar vergadering van 12 januari 2017 kennis genomen van het college besluit 
en advies.   
Het college heeft bij de voorbereiding van het advies gesproken met Wijkvereniging Marsdijk , de 
actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de 
behoeften zijn van de inwoners. Bij het  maken van het advies heeft het college intensief 
samengewerkt met de andere overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld.   Hierbij is ook de Kopgroep Groningen betrokken waar veel expertise is.  De N oord - 
Drentse gemeenten en watersc happen hebben een gezamenlijk advies naar de minister gestuurd.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 889 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 890 ======================================================================

<pre>3 
 Inhoud advies  
In het winningsplan en de bijbehorende adviezen van Staatstoezicht op de Mijnen (Sodm) en de Technische commissie Bodembewegi ng 
(Tcbb) staat dat er, als gevolg van de voorgen omen winningen, er kans is op bevingen die kunnen leiden tot constructieve schade  aan 
gebouwen . In het Tcbb advies valt zelfs te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal 
van Richter wordt overschreden.  
Gelet o p bovenstaande en de onzekerheden en risico’s is geadviseerd om ‘nee’ te zeggen tegen het Winningsplan Westerveld. Mocht 
de minister toch besluiten om de winning toe te staan, dan zijn op de volgende thema’s adviezen gegeven met het uitdrukkelijk e 
verzoek dit over te nemen:  
1. Veiligheid  
2. voorkomen en beperken van schade  
3. Schadeafhandeling  
4. Fracken  
5. Communicatie  
6. Meet/regelprotocol  
  
De provincie heeft een ander advies gemaakt, waarvan de strekking is: Ja, mits.   
 
Gasveld Vries -Zuid  
Een van de velden waar het Winningsplan Westerveld betrekking op heeft, is het veld Vries -Zuid onder Marsdijk , Loon  en Balloo . De 
NAM heeft eind 2015 een (proef)boring (Put Vries -10) in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. De NAM schat dat er dan nog een winbare 
hoeveelheid van 0,4 -0,6 miljard m3 gas aanwezig is.  
Aanvankelijk communiceerde de NAM met de lokale overheden en de inw oners van Marsdijk dat er pas gas uit de proefboring Vries -10 
zou worden onttrokken als er een vergunning was voor het nieuwe winningsplan. Vervolgens werden de lokale overheden verrast d oor 
een brief van de NAM waarin werd aangekondigd dat men toch vanaf  de kerst 2016 zou starten met gaswinning uit deze put onder 
Marsdijk. De NAM had hiervoor schriftelijk toestemming gekregen van SodM, de toezichthouder van het minister van EZK. De winn ing 
(tot een maximum van 241 miljoen  m3) uit deze put zou onder de bes taande vergunning vallen. De colleges van Assen en haar 
buurgemeenten hebben er bij de NAM op aangedrongen dit niet te doen in verband met de onrust en een verkeerd signaal naar de 
inwoners toe. De gemeenteraad heeft besloten om een motie van afkeuring vas t te stellen rond de winning uit put Vries -10.  
De actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu heeft begin 2017 ongeveer 2.000 handtekeningen verzameld en aangeboden aan de 
hoogste ambtenaar van het ministerie van EZK op het gaswinningsdossier.  
Een inwoner van  Marsdijk heeft bij Sodm een verzoek tot handhaving neergelegd om de gaswinning uit put Vries -10 te staken i.v.m. 
het ontbreken van en vergunning hiertoe. Sodm heeft dit verzoek  afgewezen.  
Op 1 januari mocht er ongeveer de helft van de hoeveelheid worden gewonnen onder de oude vergunning. Voor het winnen van meer 
aardgas is de nieuwe vergunning nodig.  
 
4.2 Ontwerp besluit Winningsplan Westerveld ministerie van EZK  
Op 8 mei 2017 heeft de minister een ontwerpbesluit op het winningsplan Westerveld gepublice erd. 
Hierin heeft de minister  aangegeven in te willen stemmen met de voorgenomen gaswinningen 
genoemd in het winningsplan met uitzondering van het fracken en zuurstimulatie.  
Op 23 en 24 mei 2017 zijn door het ministerie 2 inloopavonden georganiseerd in De Nieuwe Kolk 
waar inwoners van Assen door het ministerie, Staatstoezicht op de mijnen (SodM) en TNO zijn 
geïnformeerd  over de plannen voor gaswinning , de verwachte gevolgen van de winningen  en de 
procedure van besluitvorming . Minister  Kamp was bij een van deze avonden ook aanwezig.  
4.3 Zienswijze winningsplan Westerveld  
De lokale overheden en inwoners konden tot 19 juni 2017  zienswijzen op het ontwerpbesluit  
indien en. De inhoud van het ontw erp besluit  heeft het college doen besluiten  een zienswijze in te 
dienen.  Dit gold  ook voor de overige lokale overheden inclusief de provincie. De gemeenteraad heeft 
op 1 juni 2017 unaniem besloten om kennis te nemen van dit besluit en de zienswijzen.  
Voor het opstellen van de zienswijze  is weer  samengewerkt met de lokale overheden.  Opnieuw zijn 
gesprekken gevoerd met  de actiegroep Stop gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon om 
goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners.  Er is door de gemeenten en 
waterschappen één zienswijze ingediend. De Provincie heeft een eigen zienswijze ingediend.  
De advocaat van Plas Bossinade (die ook de decentrale overheden in Groningen in gaszaken 
vertegenwoordigt) is bij de voorbereiding betrok ken en heeft het eindconcept beoordeeld.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 890 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 891 ======================================================================

<pre>4 
 De raad heeft het college opgedragen een korte en een uitgebreide versie van de zienswijze 
beschikbaar te stellen voor de inwoners van Assen zodat zij deze gemakkelijk bij het ministerie 
konden indienen. Uit inform atie van het ministerie is gebleken dat ruim 900 zienswijzen zijn 
ingediend op het ontwerp besluit winningsplan Westerveld .  
Inhoud Zienswijze  
Het college vindt dat de minister in zijn afweging de effecten van de gaswinning in het gebied -en voornamelijk ook het voorkomen van 
die effecten - onvoldoende zijn meegenomen. De strekking van de zienswijze was in lijn met het advies: Niet winnen.  
 
Het besluit gaat inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouw wet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein beoordeeld. Tegelijkertijd is er no g altijd 
weinig bekend over het gedrag van (kleine) aardgasvelden en is het deel s gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn 
advies van 13 april 2017 schrijft de Inspecteur -generaal van de SodM over de Groningersituatie dat de modellen te kort schieten. Wat 
we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben geb eefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 
2,0 op de schaal van Richter. Minister heeft geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor z al doen.  
De minister heeft geen gehoor geven aan het hoofda dvies van de gemeenten en waterschappen om geen goedkeuring te geven aan het 
winningsplan. Wel zijn op een aantal thema’s uit het advies van lokale overheden voorschriften opgenomen in het ontwerp beslu it 
maar deze zijn naar de mening van het college niet afdoende. Er is door de minister voorbijgegaan aan de onzekerheden in het 
winningsplan, het principe van de omgekeerde bewijslast zoals die voor Groningen geldt. Er is geen garantie te geven dat zich  een 
zware beving niet voor zal doen onder het stedelijk gebied en de kernen van Assen. Het college is van mening dat hier het principe 
“Better safe, than sorry” dan van toepassing is.  
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage v oor de 
Drentse Aa en een gespecificeerd meet - en monitoringplan. Ook de uitgevoerde Safety Risk Analyse (SRA) is gebaseerd op onjuiste 
gegevens waarbij onder andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook ontbreekt in  
het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de  
winningshoeveelheden per put zoals het Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken en die naar de mening van het college ni et  
reparabel zijn in de lopende  procedure. Wanneer zonder deze informatie besluitvorming plaatsvindt, wordt de rechtszekerheid van de 
inwoners geschaad.  
 
4.4 Definitief besluit  
Er is nog ge en definitief besluit  genomen door de minister op het W inningsplan Westerveld . Het 
definitief besluit zou na de zomer van 2017 worden gepubliceerd.  De laatste berichten zijn dat er in 
de 2e wee k van september 2018 een definitief besluit wordt gepubliceerd. Dan hebben inwoners en 
overheden die een zienswijze hebben ingediend ,  de mogelijkheid om binnen zes weken hiertegen in 
beroep te gaan bij de Raad van State.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 891 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 892 ======================================================================

<pre>5 
 Bijlage :  Schadeprotocol en omgekeerde bewijslast  
Voor het Groningerveld is door het kabinet in januari  2018 een schadeprotocol vastgesteld voor het 
Groningerveld. Belangrijk e basis voor het protocol is dat de NAM uit het schadetraject is gehaald.  De 
beoordeling en uitkering van de schade wordt door een onafhankelijke commissie  gedaan . Dit voor 
alle schades vanaf 31 maart 2017. De schades van voor 2017 worden passend  beoordeeld en 
behandeld.   
De omgekeerde bewijslast geldt alleen voor het Groningenveld. Voor de rest van Nederland geldt dit 
prot ocol niet. De  Drentse bestuurders hebben bij de minister aangedrongen op een gelijke 
behandeling en onafhankelijke afhandeling van (aardbevings)schade als gevolg van gaswinning.  
Mede naar aanleiding van dit verzoek heeft de min ister  aan de Tcbb gevraagd een verkenning uit te 
voeren naar de mogelijkheden voor een regeling omtrent uniforme afhandeling van 
mijnbouwschade.  De Tcbb heeft hiertoe op 28 februari jl. de resultaten van haar verkenning ‘Help, 
een scheur in mijn huis!’ uitgebracht . Hierin worden door de Tcbb de contouren geschetst voor een 
uniforme wijze van afhandeling van mijnbouwschade in Nederland.  
Met die verkenning biedt de Tcbb handvatten aan de minster voor het u niform regelen van de 
afwikkeling van mijnbouwschade. De Noord Drentse gemeenten hebben hierop gereageerd en de 
minister middels een brief een aantal aanbevelingen gedaan. Het rapport biedt belangrijke 
aanknopingspunten voor een adequate en ruimhartige schadeafhandeling. Het is nog niet duidelijk 
wat de minist er met het Tcbb -advies gaat doen.  
Inhoud r eactie Noord Drents e gemeenten op Tcbb advies “Help een scheur in mijn huis”  
De Tcbb heeft 28 februari  jl. u de resultaten van haar verkenning ‘Help, een scheur in mijn huis!’ aangeboden. Hierin worden door de Tcbb 
de contouren geschetst voor een uniforme wijze van afhandeling van mijnbouwschade in Nederland.  
De Noord Drentse gemeenten Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze en Noordenveld  hebben hierop middels een brief gezamenlijk gereageerd naar 
de Minister . Hieronder een inhoudelijke samenvatting van  de reactie.  
 
De Tcbb adviseert de minister om in het kader van een integrale aanpak van schaderisico’s bij mijnbouwactiviteiten te gaan werken met 
gebiedsarrangementen. In deze zogenoemde gebiedsarrangementen moeten dan afspraken worden gemaakt tussen de 
mijnbouwbedrijven en lokale overheden. Wij kunnen ons voorstellen dat verschillende gasve lden en winningen, met ieder hun specifieke 
kenmerken, vragen om onderscheid in de integrale benadering en monitoring van de risico’s voor, tijdens en na de winning. Ech ter vragen 
wij ons wel af hoe bij verschillende gebiedsarrangementen de rechtsgelijkhei d wordt geborgd. Onze zorg heeft hierbij met name betrekking 
op de schadeafwikkeling.  
De Noord  Drentse gemeenten  willen graag mee denken over oplossingen, maar willen geen formele bevoegdheden  overnemen. Het is niet 
duidelijk hoe het gebiedsarrangement zich  hiermee verhoudt.  
 
De Tcbb geeft in haar rapport aan dat een inwoner een betere bewijspositie krijgt door het ‘wettelijke bewijsvermoeden’, zoal s dat voor 
Groningen van toepassing is. In het advies wordt hier echter niet op teruggekomen.    
De Noord Dren tse gemeenten  vinden dat, naast het protocol voor het Groningenveld, gelijke afspraken en rechten moeten gelden voor alle 
schade als gevolg van alle andere mijnbouwactiviteiten overal in Nederland  dus ook in Drenthe .  
 
De Noord Drentse gemeenten kunnen zic h vinden in het advies van de Tcbb aangaande de instelling van een landelijk instituut 
mijnbouwschade. Hiermee wordt invulling gegeven aan ons uitgangspunt voor een rechtvaardige en onafhankelijke afhandeling van  alle 
mijnbouwschade in Nederland. Tevens wo rdt hiermee invulling gegeven aan waarborging van alle mijnbouwschade door de rijksoverheid. 
Ook wordt zo voorkomen dat ingeval van stapeling van mijnbouwactiviteiten er onduidelijkheid ontstaat over welke partij hierv oor 
aansprakelijk kan worden gesteld. Voor een inwoner met mijnbouwschade resteert dan daadwerkelijk één loket, waar een efficiënte, 
onafhankelijke afhandeling van schade gewaarborgd is.  
 
De Noord Drentse gemeenten vragen de  minister   ook werk te maken van het onderdeel voorkomen van mijnbouw schade (preventief 
handelen).  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 892 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 893 ======================================================================

<pre>6 
  
Documenten:  
• Aanvraag Minister van EZK verzoek tot advies  
• Winningsplan Westerveld  
• Adviezen SodM en Tcbb  
• Advies gemeente Assen op winningsplan Westerveld  
• Ontwerp -besluit winningsplan Weste rveld 
• Zienswijze gemeente Assen op winningsplan Westerveld  
• Rapport Tcbb “Help er zit een scheur in mijn huis”  
• Reactie Noord Drentse gemeente op rapport Tcbb  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 893 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 894 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o  
Naam team  : beleid 
Steller :  
Aan : College van B&W  
Datum : woensdag 4 juli 2018  
Onderwerp  : Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld  
 
In dit memo is een lijn geschetst voor het proces van het instemmingsbesluit van de minister 
van EZK op het Winningsplan Westerveld. (Er is uitgegaan van de door EZ K verwachte  
publicatiedatum . Bij een latere publicatie schuift de planning door ). 
- Deze plann ing is nog niet afgestemd met andere betrokken decentrale overheden.   
- De planning is krap  
Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak?  
 
Week  Activiteit  
29 (16/7)  De griffie stuurt een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd rond het 
Winningsplan naar de raad. Het overzicht wordt samen met beleid gemaakt. 
(Aangezien het via de griffie gaat, hoeft het niet meer in het college)  
36 (3/9)  Verwachtte publicatie van instemmingsbesluit  (waarschijnlijk donderdag 6 
september)  
36    Juridische  analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo PlasBossinade  
(gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor van de Groningse 
overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen.  
36   Technische en maatschappelijke analyse  door ambtenaren van o.a. As sen, 
Tynaarlo, provincie en Aa en Hunze .  
37 (10 -9) Analyse gereed.  
37 Analyse met memo naar het college  
37 13 september raadsinformatieavond georganiseerd door griffie. Hierbij sturing 
dat het ni et gaat over het nieuwe besluit.  Er kan nog bezien worden of er 
collegeleden aanwezig zijn bij deze avond.  
38 (17/9)  Bespreking analyse en memo in college  
38 Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied Winningsplan  
Westerveld  
38 Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  
38 Opstellen beroepsschrift door Advocatenkantoor (afhankelijk van bespreking 
in college en overleg bestuurders)  
38 Opstellen college - en raadsvoorstel (dictum van het raadsvoorstel kan zijn: 
Kennisnemen van het voornemen/besluit van h et college om wel/niet in 
beroep te gaan)  
39 (24/9)  College - en raadsvoorstel naar B&W  
40 (10/1)  Bespreking in college  
40  Verzending raadsvoorstel  (Dit betekent een nazending die met griffie en 
presidium moet worden afgestemd)  
41 (8/10)  Bespreking in raad bijv. 11 oktober (Dit moet met griffie en presidium moet 
worden afgestemd)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 894 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 895 ======================================================================

<pre>42 (15/10)  Eventueel nog bespreken in college 16 oktober  
42 Uiterlij ke verzending van een eventueel (pro forma) beroepsschrift 17 oktober 
(uitgaande van publicatie op 6 september)  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 895 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 896 ======================================================================

<pre>Date : 26-5-2016 13:49:43
F
T
 
@aaenhunze.nl, "'
 @coevorden.nl,
 
@dew oldenhoogeveen.nl, "
 
e
m m en.nl,
"
 m iddendrenthe.nl, "'
 
@gem eentenoordenveld.nl,
"
 @gem eentenoordenveld.nl, "'b
 
ruddrenthe.nl, "'
@
tynaarlo.nl, 
 
@gem eentew esterveld.nl, "'
 @w dodelta.nl,
"
 @hunzeenaas.nl, "
 
@noorderzijlvest.nl, "'
@
vechtstrom en.nl, "
 
@hunzeenaas.nl
S
ubject : inform atie gasw inningsplannen en overleg Tynaarlo
A
ttachm ent : Kopie van overzicht w inningsplannen Drenthe voor EZ 1.xlsx;
D
ames en heren,
B
ijgaand voor jullie informatie een lijstje met winningsplannen in Drenthe waar jullie als gemeente of waterschap over mogen adviseren omdat ze ge-update gaan worden of
n
ieuw zijn.
I
k heb deze lijst van EZ gekregen en aangevuld met contactpersonen weer geretourneerd. 
E
r staat geen planning bij, want die is er nl. niet.
N
aar verwachting zullen de winningsplannen Diever en Westerveld als eerste aan de beurt zijn, maar of dit nog voor de zomer gebeurt is ook niet duidelijk. (EZ heeft het erg druk
o
p het ogenblik).
 
D
it is dus puur ter informatie.
 
E
en eigenstandige adviesrol voor decentrale voor gaswinningsplannen is nieuw, en we zullen met onze beperkte expertise en kennis hier ervaring in op moeten doen. Het lijkt
d
an ook handig kennis te poolen en ervaring 
u
it te wisselen.
 
N
aar aanleiding van de bijeenkomst over gaswinningsplannen vanochtend in Tynaarlo waar jullie voor uitgenodigd waren, is het voorstel een soort ‘kennisplatform’ te
o
rganiseren. Dat zou in kunnen houden een centrale 
‘
kennisbank’ bij de provincie (die moet immers voor alle winningsplannen een advies uit brengen) met ondergetekende als
a
anspreekpunt. Verder is dan de optie/bedoeling dat gemeenten die al eens eerder een advies hebben gegeven bereid zijn hun expertise met 
‘
nieuwkomelingen’ te delen. Op
d
ie manier hoeft niet iedereen vanaf 0 te starten of elke keer het wiel opnieuw uit te vinden. Voorwaarde is wel dat halen en brengen een beetje in balans is, uiteindelijk hebben
w
e allemaal een beperkt budget/tijd. We hoeven 
d
an niet met zijn allen aan te zitten bij ieder nieuw winningsplan, maar afhankelijk van b.v. vergelijkbaarheid van gasveld,
b
eschikbare tijd, specifieke expertise e.d.
 
H
oe we dit in de praktijk gaan invullen is denk ik een beetje een leerproces. Aa en Hunze, Tynaarlo, Noordenveld, Noorderzijlvest en de provincie hebben al een eerste ervaring
o
pgedaan met het gaswinningsplan 
G
roningen. De Drentse kleine velden zijn echter van een geheel andere orde van grootte en zo ook naar verwachting de omvang van onze
a
dviezen. We hebben veel nuttige informatie vanuit de kopgroep voor het Groningse winningsplan gekregen, maar moeten onze eigen 
D
rentse maat gaan vinden. Misschien
k
unnen jullie je gedachten eens laten gaan over wat voor jullie specifieke gemeente van belang zou kunnen zijn naast de meer generieke adviezen die altijd te geven zijn.
 
W
e gaan ermee aan de slag zodra het eerste concrete Drentse geval zich voordoet!
 
Z
odra ik meer hoor vanuit EZ zal ik jullie op de hoogte brengen. Omgekeerd ook het verzoek als jullie benaderd worden door EZ over een winningsplan dit mij te willen laten
w
eten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
P
rovincie Drenthe afd. Milieu Bodem Energie
-
 
16.472
</pre>

====================================================================== Einde pagina 896 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 897 ======================================================================

<pre>Winningsplan Veld Provincies Gemeenten Waterschappen contactpersone telefoonnummer email
Annerveen Annerveen Drenthe
Aa en Hunze
Tynaarlo
Hunze en Aa's
WesterveldVries (Noord, 
Zuid en 
Centraal) Aa en Hunze
Norg Zuid Midden-Drenthe
Roden Noordenveld
Een Assen
Eleveld Tynaarlo
Witterdiep Noorderzijlvest
Assen Reest en Wieden
Hunze en Aa's
Kiel-WindeweerKiel-
Windeweer Tynaarlo
Hunze en Aa's
Coevorden Coevorden Hoogeveen
Coevorden
Velt en Vecht
Schoonebeek 
OlieveldSchoonebeek 
Olieveld Coevorden
Emmen
Velt en Vecht
Wanneperveen Wanneperveen Meppel
De Wolden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 897 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 898 ======================================================================

<pre>Westerveld
Reest en Wieden
Groot-Salland
Diever Diever Westerveld
Reest en Wieden
Vinkega Vinkega Westerveld
Reest en Wieden
Reest en Wieden en Groot-Salland zijn nu Drents Overijsselse Delta
Velt en Vecht is nu Vechtstromen
Voor Noorderzijlvest Groningen: @noorderzijlvest.nl 
& graag ook reactie naar Infoloket
</pre>

====================================================================== Einde pagina 898 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 899 ======================================================================

<pre>Date : 29-3-2016 10:29:41
F
rom  : "  
T
@
groningen.nl
C
c : "'   @aaenhunze.nl,   @tynaarlo.nl, "
 
s@drenthe.nl
S
ubject : inform atiesessie EZ  14 m aart adviesrol lokale overheden
D
ag ,
 
E
ven een terugkoppeling van de informatiesessie van EZ in Drenthe over de voorgestelde aanpassingen van de mijnbouwwet en de systematiek van de risico-analyse. 
V
olgens EZ zijn er in dit stadium van de wijziging van de Mbw nog aanpassingen mogelijk.
 
D
e nieuwe procedure voor de winningsplannen is door EZ toegelicht en wat er in een winningsplan staat.
S
taatstoezicht op de mijnen (SodM) heeft een toelichting gegeven op de seismische risico-analyse behorend bij een winningsplan.
 
M
ijn conclusie n.a.v. die bijeenkomst:
 
W
inningsplan:
•
             EZ ziet adviesrol gemeente vooral t.a.v. inzicht in effecten op lokaal niveau (RO, infrastructuur).
•
             EZ wil in een vervolgoverleg met lokale overheden over het winningsplan Westerveld (relevant voor Assen) de adviesrol nader uitwerken. EZ staat er open voor dat lokale
o
verheden over meer aspecten willen adviseren.
•
             EZ plant een afspraak als de NAM haar complete winningsplan bij EZ heeft aangeleverd. Dat kan nog een paar weken duren.
•
             De adviestermijn wordt 8 weken.
•
             EZ is bereid om het initiatief te nemen voor een informatieavond waar het winningsplan wordt toegelicht. EZ vraagt gemeenten of zij mee willen doen.
•
             EZ gaat ons inzicht geven in haar planning over de verschillende winningsplannen.
•
             EZ neemt de vraag mee of de adviesrol van de lokale overheid eerder in stadium mogelijk is (bij de aanvraag voor een proefboring); De VNG heeft hier eerder ook voor
g
epleit. De minister heeft dit aan de RvS voorgelegd maar die heeft dit ontraden.
 
R
isico-analyse:
•
             Sodm heeft aan TNO opdracht gegeven voor een risico-analyse van de kleine gasvelden.
•
             De resultaten van dit onderzoek wordt eind maart beschikbaar gesteld door EZ aan de lokale overheden.
•
             Er worden 3 categorieën onderscheiden (Cat 1 klein risico en Cat 3 is groot risico).
•
             Risicoanalyse is gericht op onveiligheid maar niet op schade voor inwoners. Het is de verantwoordelijkheid van de Tcbb dat er voldoende aandacht is voor schade in het
w
inningsplan. 
•
             Sodm toetst en beoordeelt de winningsplannen en de risicoanalyses en de voorgeschreven metingen. De metingen worden uitgevoerd door TNO in opdracht van de NAM.
 
I
n Drenthe willen we ingaan op de uitnodiging van EZ om nader te spreken over de adviesrol op basis van het winningsplan Westerveld. Insteek is dat we naast de onderwerpen
R
O en infrastructuur ook de onderwerpen communicatie naar inwoners, collectieve schaderegeling, omkering bewijslast, metingen etc. mee kunnen nemen. Dit zijn ook lokale
e
ffecten. EZ zal het initiatief nemen voor het maken van een afspraak.    
 
I
n Groningen wordt een soortgelijke bijeenkomst door EZ georganiseerd voor de kleine gasvelden in Groningen. Hebben jullie die inmiddels al gehad? Lijkt me goed om de
e
rvaringen hiervan met elkaar te bespreken.
 
G
emeente Assen ziet ook graag een kopgroep in de Drentse gemeenten. Uit de Drentse bijeenkomst bleek naast Aa en Hunze, Assen, Tynaarlo ook Emmen en Westerveld al
r
elevante ervaringen te hebben met de problematiek van de gaswinning.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.473
</pre>

====================================================================== Einde pagina 899 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 900 ======================================================================

<pre>Date : 21-2-2017 14:16:05
F
rom  : "  
T
S
ubject : inform erende brief aan de raad gasw inning vervolgtraject
A
ttachm ent : brief gem eenteraad vervolgprocedure.docx;
D
ag Marco, ,
 
O
nlangs is een memo in het college geweest over het vervolg rondom het adviestraject gaswinning.
D
aarin heeft het college ingestemd dat de raad middels een brief wordt geïnformeerd over het vervolgtraject en de geplande communicatieacties.
 
B
ijgevoegd de opzet van de informerende brief aan de raad.
 
G
raag jullie reactie.
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.474
</pre>

====================================================================== Einde pagina 900 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 901 ======================================================================

<pre>         Contactpersoon EEN  Telefoon    Bezoekadres Noordersingel 33  Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk    Leden van de raad    21 Lebrun 201728  febenteen HT  Verzenddatum    Datum    Onderwerp Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld    Geachte dames en heren,    Onlangs hebben wije het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is  verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in de  procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van de  procedure ziet er als volgt uit:  - De minister legt alle adviezen voor aan de Minraad. Op basis van de verzamelde adviezen,  komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  - Op basis van o.a. dit advies neemt de mmister een ontwerp-besluit over het winningsplan.  - Het winningsplan wordt vervolgens gedurende 6 weken ter inzage gelegd. De betrokken  decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen zienswijzen inbrengen.  Het ministerie van EZ zalmeet in de periode van 6 weken een mformatie/inspraak  bijeenkomst organiseren.  - De minister neemt cen definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen  meeneent.  - Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij de Raad  van State worden ingesteld.    Omdat u eerder gevraagd heeft om een actieve betrokkenheid én de korte termijn van de zienswijzen,  informeren wij u ne-nete deze brief over onze voorgenomen aanpak van cen zienswijze en    eventueel-bersep-op het ontwerp-besluit.    Volgens de planning van het ministerie van EZ wordt het ontwerp-besluit rond 16 maart ter inzage  gelegd. Gelet hierop en het feit dater vervolgens slechts 6 weken “reactietijd” is, gebruiken—we-deze  perode-em-ons-veerte-bereiden wij ons nu al voor op een vervolgtraject.    W ij houden er emstg rekening mee datAarbtelijk-#-de-verwechting-dat de manister van FZ. de  pone winningen zal toestaan. Dezes-pebeseerd-op-het-besluit zeats_datis_penonmn_over het  Winnings plan—voor-het Gronmegerveld-    Gelet hierop  Deerem-pallen-wegaan wij -In samenwerking met de andere decentrale overheden werken _aanens    gaan-veerhereiden-ep cen ziens wijze-en-daanmre-megelijk-een-beroepsprocedure—ep-het-entwerp-  berlait-van-de-manister. We streven daarbij, net als voor het advies, daarbij naar het opstellen van een    gezamenlijke zienswijze.    Betrekkenvan draad ~~ (Metopmastetetterype:ver_ |}    In dy adviesfase heeft de mad pevraagd om een actieve betrokkenheid. Wij kunnen ons voorstellen         dat u ook betrokken wilt worden bij de zienswijze. Wij kunnen dit doen door, net als in de advies</pre>

====================================================================== Einde pagina 901 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 902 ======================================================================

<pre>         fase, ans besluit over de zienswijze te kennisname aan u voor te leggen. Als het presidium aan geelì         hier belangstelling voor te hebben, kunnen wij in overleg met het presidium een moment hiervoor in  plannen.    Communicatie met de inwoners   Het onderwerp keft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. Daarom gaan we weer in overleg  met Dorpsbelangen Loon, Wijkvereniging Marsdijk en de Werkgroep Stop Gas winning   Marsdijk. Ook worden de inwoners im ieder geval via   de Berichten van de Brink en de website actief geïnformeerd over de procedure en willen we ze  faciliteren door onze zienswijze (downloadbaar) op de website te   plaatsen.         Wij verwacht u hiemee voldoende te hebben geïnformeerd.    Met vriendelijke groet,  burgemeester en wethouders,    burgemeester secretaris</pre>

====================================================================== Einde pagina 902 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 903 ======================================================================

<pre>    BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF    LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat         NAAM VAN HET DOCUMENT: vervolgprocedure gaswinningsplan Assen-Noord    Concept via .  Paraaf voor gezien :  Briefpapier :    Concept d.d. : 20 februari 2017  Eenheid/Programma : Beleid    Steller  Zz    Toestel :  Paraaf eenheids- :  {programmamanager  Origineel : 1 Brief nr.(docbase) :  Archiefexemplaren : | Procesnummer :  (Docbase)  Afschriften : 2 Zaaknummer :  (Docbase)  Totaal 4  Afschriften:  1.  2.  Meezenden:  NVT.  Opmerkingen:    Na ondertekening Zs.m naar de Griftie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.    Wijze afhandeling na verzending van de brief:  - Proces afhandelen en archiveren door secretanaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)</pre>

====================================================================== Einde pagina 903 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 904 ======================================================================

<pre>Date : 12-10-2016 15:28:47
F
rom  : "  
T
o : "SMO-secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl
C
S
ubject : inform erende brief aan raad adviesrol gasw inning
A
ttachm ent : brief gem eenteraad adviesrol 12 okt 2016.docx;
W
illen jullie bijgevoegde brief laten ondertekenen en naar de griffie sturen zodat zij het rapport op de RIS/BIS kunnen plaatsen.
 
H
et concept ligt ter goedkeuring bij .
 
16.475
</pre>

====================================================================== Einde pagina 904 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 905 ======================================================================

<pre> 
 
Leden van de raad  
 
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   11 oktober 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Adviesrol gaswinning  winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte dames en heren , 
 
 Wij hebben vrijdagmiddag 7 oktober e en vooraankondiging  ontvangen van het ministerie van 
Economische zaken  omtrent een adviesverzoek voor het  winningsplan  Westerveld . In dit gebied 
bevinden zich ook een aantal gaslo caties binnen de gemeentegrens van Assen waaronder de geplande 
winning in Assen Noord.    
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden  en 
het voorkomen van schade aan gebouwen  en infrastructurele werken.  
  
Wij krijgen, gerekend vanaf  de datum van het formele verzoek , van het ministerie 14 weken de tijd 
om advies uit te brengen.  Het ministerie gaat op basis van een in dicatieve planning  nu uit van week 
2 in 2017.  
 
Na de adviesperiode neemt het ministerie een ontwerpbesluit op het winningsplan die ter inzage 
wordt gelegd en waar burgers en overheden een zienswijze op kunnen indienen.  Gedurende de 
periode van terinzagele gging van het ontwerpbesluit organiseert het ministerie een informatieavond 
voor belangstellenden.  
  
Voor het opstellen van het advies trekken we als lokale overheden samen op maken we gebruik van 
de ervaringen van het winningsplan Groningen.   
 
Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Zodra wij meer informatie hebben 
zullen wij u nader berichten en informeren hoe u wordt betrokken bij het advies . 
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 905 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 906 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
  
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : informatie adviesrol  gaswinning Assen -Noord 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  : Tekst gezien en akkoord bevonden door Marco  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
12 oktober 2016 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
Na ondertekening z.s.m. naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 906 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 907 ======================================================================

<pre>Date : 22-2-2017 10:44:55
F
T
o : "SMO-Beleid" sm o-beleid@assen.nl, "SMO-Secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl
C
S
ubject : inform erende brief raad gasw inning
A
ttachm ent : brief gem eenteraad vervolgprocedure.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.476
</pre>

====================================================================== Einde pagina 907 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 908 ======================================================================

<pre> 
 
Leden van de raad  
 
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   22 februari 2017  
Verzenddatum    
 
Onderwerp  Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte dames en heren , 
 
Onlangs he bben wij het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is verzonden 
naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in de procedure om te 
komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van de pro cedure ziet er als 
volgt uit: 
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde adviezen, 
komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het winningspla n. 
- Het winningsplan wordt vervolgens gedurende 6 weken ter inzage gelegd. De betrokken 
decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen zienswijzen inbrengen. 
Het ministerie van EZ zal in de periode van 6 weken een informatie/inspraak bije enkomst 
organiseren.  
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij de Raad 
van State worden ingesteld.  
 
Omdat u eerder gev raagd heeft om een actieve betrokkenheid én de korte termijn van de zienswijze n, 
informeren wij u met deze brief over onze voorgenomen aanpak van een zienswijze op het ontwerp -
besluit. 
 
Volgens de planning van het ministerie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter inzage 
gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, bereiden wij ons 
nu al voor op een vervolgtraject.  
 
Wij houden er ernstig rekening mee dat  de minister van EZ de gevraagde winningen zal toesta an. 
Gelet hierop gaan wij in samenwerking met de andere decentrale overheden werken aan  een 
zienswijze. We streven daarbij, net als voor het advies, daarbij naar het opstellen van een 
gezamenlijke zienswijze.  
 
Betrekken van de raad  
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Wij kunnen ons voorstellen 
dat u ook betrokken wilt worden bij de zienswijze. Wij kunnen dit doen door, net als in de advies 
fase, ons besluit over de  zienswijze te kennisname aan u voor te leggen. Als het presidium aan geeft 
hier belangstelling voor te hebben, kunnen wij in overleg met het presidium een moment hiervoor in 
plannen. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 908 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 909 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
Communicatie met de inwoners  
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. Daarom gaan we weer in overleg 
met Dorpsbelangen Loon , Wijkvereniging Marsdijk en de Werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk . 
Ook worden de inwoners in ieder geval via de Berichten van de Brink en de website actief 
geïnformeerd over de procedure en willen we ze faciliteren door onze zienswijze (downloadbaar) op 
de website te plaatsen.   
 
Wij verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd . 
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 909 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 910 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : vervolgprocedure gaswinning splan Assen-Noord 
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  : Marco heeft brief gezien en is akkoord   
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
20 februari 2017 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
Na ondertekening z.s.m. naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 910 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 911 ======================================================================

<pre>Date : 9-11-2016 07:43:42
F
T
S
ubject : Infosessie ez
I
nfosessie ez
W
esterveld
 
 van de nam
 
 ez
 
 G roningen
 
 G roningen
 
 
 wetterskip Fryslan
 
 ws dod
 
 aa en hunze
 
 Nam
 
  
V
ragen stellen:
V
ries zuid is dat nu een nieuwe winning of een bestaande winning?
E
leveld
P
roductiessecanrios low midden high case
H
igh case wordt bevingen bepaaltm
M
edium gebruikt voor bodemdaling.
S
odm houdtvtiezicht op winningsplan
W
aarom winningsplan
1
 pmdat vries zuid nieuw wordt gewonnen
T
evens bestaande winningen toesten op seismische risicos
A
ls winningsplan wordt geweigerd vernietigd ook bestaande vergunning.
V
ries 10 vilt ruinte in van bestaande vergunning voor max  2 jaar.
B
oodschap    ga niet uit vries 10 winnen voodat miscommunicatie over vries 10 helder is.
B
odemdalingscontouren in gis bestand aanleveren.
C
ontouren bodemdaling van alle velden.
B
odemdaling compactiecoefficient. G eijkt met werkelijk gemeten waarden. Sodm geeft aan dat ze met verschillende waarden moeten rekenen.  Bodemdaling westerveld is erg klein. V erwaarloosbaar.
B
odemtrilling rapport tno kleine velden.
T
abel 3.3 eleveld blz 38 en 42 winningsplan.
P
rov G roningen en Drenthe hebben vooroverleg gehad.
V
erstuurd vanaf mijn iPad
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.477
</pre>

====================================================================== Einde pagina 911 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 912 ======================================================================

<pre>Date : 9-11-2016 07:43:41
F
T
S
ubject : Infosessie ez
I
nfosessie ez
W
esterveld
 
 van de nam
 
 ez 
 
 G roningen
 
 G roningen
 
 
 wetterskip Fryslan
 
 ws dod
 
 aa en hunze
 
 Nam
 
  
V
ragen stellen:
V
ries zuid is dat nu een nieuwe winning of een bestaande winning?
E
leveld
P
roductiessecanrios low midden high case
H
igh case wordt bevingen bepaaltm
M
edium gebruikt voor bodemdaling.
S
odm houdtvtiezicht op winningsplan
W
aarom winningsplan
1
 pmdat vries zuid nieuw wordt gewonnen
T
evens bestaande winningen toesten op seismische risicos
A
ls winningsplan wordt geweigerd vernietigd ook bestaande vergunning.
V
ries 10 vilt ruinte in van bestaande vergunning voor max  2 jaar.
B
oodschap    ga niet uit vries 10 winnen voodat miscommunicatie over vries 10 helder is.
B
odemdalingscontouren in gis bestand aanleveren.
C
ontouren bodemdaling van alle velden. 
B
odemdaling compactiecoefficient. G eijkt met werkelijk gemeten waarden. Sodm geeft aan dat ze met verschillende waarden moeten rekenen.  Bodemdaling westerveld is erg klein. V erwaarloosbaar.
B
odemtrilling rapport tno kleine velden.
T
abel 3.3 eleveld blz 38 en 42 winningsplan. 
P
rov G roningen en Drenthe hebben vooroverleg gehad.
V
erstuurd vanaf mijn iPad
16.478
</pre>

====================================================================== Einde pagina 912 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 913 ======================================================================

<pre>Date : 24-11-2016 11:59:31
F
T
S
ubject : Input Brief
,
 
W
at denk je hiervan:
 
W
ij hebben kennis genomen van uw brief aan de Tweede Kamer over de gaswinning uit de put Vries-10 in de gemeente Assen. In deze brief staat: “Het SodM heeft geconstateerd dat
d
e grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik 
n
emen van put Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis
v
an het vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. De NAM voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan 
e
en aanvang maken met
d
e productie.”
 
B
ovenstaande betreft een technisch advies van een adviserend orgaan. Wij lezen in de brief niet expliciet wat uw standpunt of besluit in deze is. Vandaar ook onze vraag of u ook van
m
ening bent dat er vooruitlopend op het besluit over 
h
et Winningsplan Westerveld gas mag worden gewonnen?
T
en aanzien hiervan geven wij u het volgende mee.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.479
</pre>

====================================================================== Einde pagina 913 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 914 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2016 13:47:32
F
T
o : "    @drenthe.nl, "   @assen.nl, "
 
@aaenhunze.nl, "'
@
tynaarlo.nl, "  
 
@
w dodelta.nl, "
 @provinciegroningen.nl,
"
'
 
@leek.nl
C
 
@Gem eenteNoordenveld.nl, "'  
@
noorderzijlvest.nl, "'advies@noorderzijlvest.nl'" advies@noorderzijlvest.nl, "
 
m iddendrenthe.nl,
"
'
 
@provinciegroningen.nl, "'
 @ooststellingw erf.nl,
"
'
 
@w etterskipfryslan.nl, "
 @hunzeenaas.nl, 
@
aaenhunze.nl, "'
 
@
groningen.nl
S
ubject : input casco advies
A
ttachm ent : dum m y rapportage versie 1DW.docx;im age001.jpg;
D
ames, heren,
B
ij deze de bijdrage van de provincie Drenthe. Ik heb eea al  in het frame ingebouwd.
A
angezien ik er morgen niet kan zijn, heb ik de vrijheid genomen een paar opmerkingen/suggesties te maken bij de stukjes die al in het casco stonden.
M
aar het is uiteraard aan jullie hier al dan niet iets mee te doen.
G
oede sessie morgen.
 
M
vg,  
V
an:
 
   
V
erzonden:
 
woensdag 7 december 2016 14:11
A
an:
 
'   @aaenhunze.nl'; i   . @tynaarlo.nl'; ' i  i  @provinciegroningen.nl'; ' . l @leek.nl'
C
C:
 
'   ' . @GemeenteNoordenveld.nl';  ; 'advies@noorderzijlvest.nl'; @middendrenthe.nl'; @provinciegroningen.nl';
'
. @ooststellingwerf.nl'; ' l@wetterskipfryslan.nl'; @hunzeenaas.nl'; 
'
O
nderwerp:
 
overleg gezamenlijk advies winningsplan Westerveld: 15 december 9.00 uur Gemeenhuis Tynaarlo te Vries, kamer 142
 
G
oedemiddag,
 
O
p 3 oktober overlegden we over gezamenlijke advisering Winningsplan Westerveld en op 1 december was er een vervolgbespreking, zie verslag.
S
chrijvers van onderdelen overleggen vrijdag 9 december om 10.30 uur in De Zevenhof, Zevenhoeksweg 6, Zwiggelte.
 
 maakte alvast bijgevoegd raamwerk en de schrijvers mailen concepttekst vóór 15 december aan iedereen.
W
e bespreken de inhoud op 15 december 2016 ’s morgens in het gemeentehuis van Tynaarlo te Vries in kamer 142.
D
e ontvangst is vanaf 9.00 uur en ik stel voor dat we vergaderen van 9.30 tot 12.00 uur.
 
I
k stuur deze mail ook aan wie aangaf aanwezig te willen zijn en CC aan de mij bekende overige contactpersonen en aan wie zich hebben afgemeld.
U
iteraard is een ieder van harte welkom. Op dit moment zijn de onderstaande deelnemers bij mij bekend:
 
 
 provincie Drenthe
 
, gemeente Assen
 
, gemeente Tynaarlo
 
, provincie Groningen
 
, waterschap Drents Overijsselse Delta
 
 gemeente Aa en Hunze
 
, gemeente Leek
 
D
e rol van voorzitter wil ik wel weer op mij nemen.
B
ijgevoegd is een voorstel voor de agenda.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
B
eleidsmedewerker
 
.
.  
T
eam Milieu, Bodem en Energie
A
anwezig:  maandag, dinsdag, woensdag en donderdag
 
t
 
     
 
.
@drenthe.nl
 
  
P
rovincie Drenthe
 
  Westerbrink 1
 
  Postbus 122
 
  9400 AC Assen
 
 
  
w
ww.drenthe.nl
 
 
 
 
V
a
n:
 
   
V
erzonden:
 
dinsdag 29 november 2016 15:55
A
an:
 
'   @aaenhunze.nl'; ' @GemeenteNoordenveld.nl';   ' @tynaarlo.nl'; ' . @hunzeenaas.nl';
i
C
C:
 
l
@dewoldenhoogeveen.nl'; 'i @gemeentewesterveld.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; 
l
@coevorden.nl'; 'advies@noorderzijlvest.nl'; ' @middendrenthe.nl'
O
nderwerp:
 
casco advies winningsplan Westerveld: bespreking 1 december 9.00 uur Gemeenhuis Assen projectkamer 3.15
 
D
ag collega’s,
 
W
e vergaderen donderdagmorgen in het gemeentehuis van Assen.
D
us niet in het provinciehuis want de vergaderkamers zijn bezet, maar gelukkig biedt gemeente Assen ons onderdak!
E
n we vergaderen tot uiterlijk 11 uur en niet tot 12 uur, want er is een vervolgbespreking op 15 december van 9 tot 12 uur.
I
n overleg met i  en i  stel ik voor dat ik de rol van technisch voorzitter op mij neem.
V
andaar dat ik deze mail aan jullie stuur, met dank voor de voorbereiding door i , die datum, agenda, stukken en locatie regelde.
I
k stuur dit aan de mij bekende deelnemers op het lijstje dat ik heb bijgevoegd en CC aan de overige door  genodigden via de datumprikker.
H
et lijkt mij handig dat duidelijk is wie er per organisatie contactpersoon voor mijnbouwactiviteiten is en daarom maak ik een overzicht daarvan.
16.480
</pre>

====================================================================== Einde pagina 914 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 915 ======================================================================

<pre>Het voorbeeld van het advies winningsplan Groningen mail ik afzonderlijk aan de deelnemers i.v.m. de omvang.
Tot donderdag!
 
Groet,
  
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 915 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 916 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  R a p p o r t    
December  2016   
 1e concept   
        
  Casco Advies Winningsplan 
Westerveld    
  
 
 
 
 
 
 Provi ncie Drenthe , Gemeente Aa en Hunze  
Gemeente Assen , Gemeente Tynaarlo , Gemeente 
Noordenveld , Gemeente Midden Drenthe  
Gemeente Leek , Waterschap Noorderzijlvest  
Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Drents 
Overijsselse Delta, Provincie Groningen  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 916 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 917 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN  6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN  7 BODEMBEWEGING   7.1 Bodemdaling   72 Bodemtrilling   73 Kritische infrastructuur   JA _Fracken   8 SCHADE   9 RISICOBEHEERSYSTEEM    Casco-Advies winningsplan Westerveld    10  10  11  12  12    13    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 917 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 918 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het winningsplan staat, beschrijf  vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en beschrijf dan de argumenten van  je advies.</pre>

====================================================================== Einde pagina 918 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 919 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 919 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 920 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 920 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 921 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    4 ALGEMEEN    - Fnergietransitie (ufbouw fossicly kleine velden beleid 7    Aardgas is naast olie en kool één van de dre fossiele brandstotlen die bij verbranding CO2  uitstoot en die dus bijdraagt aan de opwanning van de aarde, Hoewel aardgas van deze drie  brandstotten de minste CO2 uitstoot per kilowattuur, zou een lange tenmjn gebruik van  aardgas nog steeds onze planeet in een gevaarlijke situatie brengen. Naast CO2- zorgt  gaswinning ook voor de uitstoot van methaan, een ander broeikasgas dat bijdraagt aan de  opwarming van de harde,    Nederland heeft een ‘kleineveldenbeleid’. Dat houdt onder meer in dat gasproducenten 25  procent van hun investeringen in kleine en onrendabele gasvelden op zee mogen aftrekken.    -  Communicatie nn    De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is mitiatiefnemer. EZ is  bevoegd gezag. Fr ligt hier gèèn primaire rol voor de gemeente of provincie. Gemeenteraad  Assen         [ Met opmerkingen [Deb1]: mmm</pre>

====================================================================== Einde pagina 921 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 922 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    - Toetsing winningsplan mb.t. ontbreken kaders Fe    Advies  De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven  staat wat onder ‘schade’ verstaan wordt.    Toelichting   De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor  het eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gehouwen  of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Zolang niet duidelijk is wat  onder ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het winningsplan op dit onderdeel  lastig voor velden de gebeefd hebben en in verband waarmee ‘schade’ is gemeld.    frentueely    Advies  Grondwaterbescher ming  Met betrekking tot grondwaterbescherming adviseren wij u:   - In uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat hij verdere ontwikkelingen rond de  velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid rekening gehouden wordt met de  grondwaterbeschermingsgehieden en horingsvrije zones waar deze velden deels  mee samenvallen.   - Te borgen dat de risico's voor grond- en drinkwater als gevolg van  reservoirstimulatie minimaal zullen zijn.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije  zone van de grondwaterwinning Assen-Oost, het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbeschermingsgebied Assen-West.    Schadelijke gewlgen van reservoirstimulatie kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvoeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen. De kans op deze gebeurtenissen dient zo klein mogelijk te zijn en er  moet duidelijk heid zijn over mätigerende maatregelen.    Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa  Met betrekking tot het Nationale Park Drentsche Au adviseren wij u:  - In uw goedkeurings besluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Z (met name het Nok Vries-ZZ) en Heveld het Drentyche Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.         ‘| Met opmerkingen [Deb2]: tu het winningsplan wordt niets  gemgd over grondwater on matuuren milieu, maar volgens mij  aijn dat geen wetsingsgronden voor instemming. Maar daarom  kann Je nog wel cen advies daarover geven.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 922 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 923 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    Toelichting   Het Drentsche Aa gelsed is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater  van de Drentsche Aa dent tevens als bron van drinkwater. Hoewel wij geen negatieve  effecten verwachten op het natuurelement van dit Nationale Park ten gevolge van de  geprognosticeerde bodemdaling, is het een waardevol gebied met een kwetsbaar  geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning zo veel nwgelijk dienen  te worden vermeden.    - Reikwijdte winningsplan mbt. grote hoeveelheid verschillende velden HE  - Productieniveaus high case/ low case 222    Volgens de NAM is het gasveld in Groningen innsddels voor 75% leeg. Om de capaciteit op  peil te houden wordt er naast het Groningenveld ook uit verschillende kleme gasvelden gas  gehaald. Er zijn 420 van deze kleine velden ontdekt waarvan er 230 in productie zijn  genomen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 923 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 924 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    6 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    - Toetsing winningsplan mb.t. onzekerheden en ontbrekende zaken |           Heb op dit onderdeel geen opmerkingen. Bovenstaande opmerkingen zijn volgens mij niet  van toepassing, graag verwijderen, anders onderbouwen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 924 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 925 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    7 BODEMBEWEGING    71 Bodemdaling    Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is) |  Hoe groot is de kans op schade?    Bade mdaling  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de  gaswinning, adviseren wij u:   - de NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten  inventariseren 1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling de het gevolg  is van de gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben  voor het normaie beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen; 2)  welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;   - de verplichting tot vergoeding deze te nemen maatregelen en van eventuele overige  schade woortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als voorwaarde te  verbinden aan het winnings plan;   - de NAM inzicht te laten geven in de in dit kader reeds gemaakte afspraken;   - de NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leegproduceren van  het gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag uldaar, weer op te laten nemen in  de bodemdalings prognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; bet merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke rorale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die onmang  dat er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor  mitigerende maatregelen zijn uiteraard voor de NAM Daarom is het van belang te  inventariseren welke afspraken er bestaan tussen de NAM en betrokken waterschap(pen)  dan wel gemeenten of provincie voor zover er wor hen negatieve effecten zijn. Er mag  geen onduidelijkheid bestaan over de vergoeding van dergelijke onkosten.   Het beëindigen en leegproduceren van de gasopslag Norg zal volgens de NAM in de  tackomst tot cen additioncle 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit  de huidige sect prognoses, vanuit de veronderstelling van de NAM de gasopslag tot 2080 in  werking te zullen hebben. Gezlen de grote onzekerheden die er momenteel heersen  omtrent de aard van onze toekonstige energievoorziening achten wij deze aanname niet  terecht. Wij achten het zinvol op voorhand te weten welke additionele daling in het gebied  (op mogelijk kortere termijn dan nu verwacht) nog verdisconteerd moct gaan worden.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 925 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 926 ======================================================================

<pre>    Casco-Advies winningsplan Westerveld    7.2 Bodemtrilling    Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)  Seismische risicoanalyse  Hoe groot is de kans op schade?    Bode mtrillingen  Advies  In het kader van mogelijke schade ten gevolge van eventuele boderstrillingen adviseren  wij u:  | - het advies van het Staatstaezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen dat de NAM  in aanvulling vp het KNMI netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Heveld opstelt;   - het advies van SodM over te nemen en de NAM voor de bevende velden een  risicoheheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben voor 1 juni  2017:   -__de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te  stellen risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dt systeem goed  te keuren;   - san het winnings plan de worwaarde te verbinden dat eventuele schadeclaims viot  en adequaat afgehandeld zullen worden door de NAM;   -  indat kader de NAM op te dragen het proces van schademelding, onderzoek en  afhandeling publiek toegankelijk vast te leggen en   - de NAM een nulmeting aan een selectie van gebouwen boven de workumens van  Heveld en Vries-Zuid te laten uitvoeren.    Toelichting   De seismische risicoanalwe (SRA) die is uitgewmerd kond wor alle velden in het  winningsplan Westerveld in categorie L de laagste risicogroep terecht De reeds bevende  velden Fleveld en Vries-Zuid vallen echter dicht tegen de grens met categorie I) aan. Op  basis hiervan adviseert SodM om ook enkele nuatregelen door te voeren die van  toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie II valt. Wij vinden dt een goede  zaak.    NAM geeft aan in het winningsplan de kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde  beving niet uit te kunnen sluiten. Hierbij is de veiligheid niet in het geding. In het  ernstigste geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere  gehouwen en mutige schade aan enkele gebouwen. Het risicabeheerssysteem kan helpen  een dergelijke (of zwaardere) beving te voorkomen. mits sprake is van de juiste keuze van  signaalparameters en het daarbij behorende actieprotecol. Fen goede onderbouwing van  de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn.  Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 926 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 927 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    Juist onxhat de kans op schade niet uit te sluiten is, achten wij het van belang dat eventuele  schadeclains van inwoners door het mijnbouwbedrijf goed en vlot afgehandeld worden.  Fen vastgelegde procedure hevordert de transparantie. eenduidigheid en snelheid Fen  aantal nulmetingen zal hier ook aan bijdragen.    7.3 Kritische infrastructuur    74 Fracken         * _ Wat zijn de risico’s, wat zijn de onzekerheden?    Kleine gasvelden raken sneller leeg dan verwacht, waardoor Energiebeheer   Nederland, het staatsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de aardgasbaten van de staat, tot de  conclusie is gekomen dat fracken noodzakelijk is om de productie op peil te houden. Dit is  een zeer omstreden technologie met grote risico’s voor mens en milied)    12              Met opmerkingen [Deb3):  Zie hiervoor de Kanerbrief van | mast 2016 met hat bijbeborende  rapport van SodM,    Pama als je hier op in gaat, maar sk raad je aan mm het lacht van  bovenstaande je verhaal goed te onderbouwen (verwijzingen).    Uit de brief van Sodm san Kamp (29/2/16)    ‘SodM komt tot de slotsom dat, voorzoverbekend, er  geen nadelige gevolgen zijn   geweest voormensen milieu en datde toepassing van  fracking ten behoeve van   conventionele gaswinning op een verantwoorde manier  kan plaatsvinden, Het   wettelijke regime, hettoezicht daarop en de  gehanteerde beheersmaatregelen zijn   volgens de huidige inzichten solide en voldoende’    NAM gaat uitgebreid in op een protocol als ergefrackt    “Lwordt.         Met opmerkingen [Deb4]: Je kan aansluiten bij advies Tcbb              [Met opmerkingen [DebS]; Zou eventueel toevoegen dat NAM    de decentrale overheden tijdig dient te inb nneren als ze voomemens  zijn te facken    ei Ae    </pre>

====================================================================== Einde pagina 927 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 928 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld    8 SCHADE    - Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) an  Wat wordt gedaan om schade te voorkomen?  - Afhandeling van schade =    Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of verzakkingen wordt fatsoenlijk  afgehandeld. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De schadeafhandeling in Drenthe  moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Groningen (vw).    . Lusten en lasten ??|  Lusten en lasten  Advis  Caswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder. overlast en  schade aan eigendommen. Way adviseren u:  - zorg te dragen voor ven goede verdeling van lusten en lasten bij mijnbouwactviteiten,    waarbij er ook baten terugvloeien naar het gebied.    Foehehting   Caswnning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  onder mden. Inwoners staan veelal obtjeend en wantrouwend tewenover plannen vor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoner vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland al geheel. Mijnbouwactwagiten brengen met zich mee dat er mm zekers mute  remenale of lokale belastme is. Schade wordt im ponempe veroed. mar woners ervaren extra  ongenak waar ze miet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het belang van  nmnbouweehrmteten voor de Nederlandse samenieving 1e evident. Fet gebruk van de  ondergrond zal ook m de toekenmt ven grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorzening. Voor het ook mi de toekonmst gebruiken van de ondergrond is van helung dat  er ven goede verdeling is van lusten en lasten    Effecten natuur en KRW  - Omkering bewijslast**         13         | Met opmerkingen [Deb6]: Emotie?              Met opmerkingen [Deb7): Dit is m.i. uset de austeck ven de    province              |    Met opmerkingen (DebS): Hiebij oem voorzet, zie maar wat je  a mee doet</pre>

====================================================================== Einde pagina 928 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 929 ======================================================================

<pre>    Casco-Advias winningsplan Westerveld         9 RISICOBE HEERS YSTE EM Met opmerkingen [Deb9]: {k heb dit meegenomen onder het  . deel over trillingen omdat het direct hiennee samenhangt En er geen  sprake is van eeu veslighadsrisico niaar wel van megelijke schade  doer tnllmgen Dan heb je ven geheel  - Meetnet (Up to you. da even dat deel uit nijn stukje verwijderen         Meet en regelprotocol    Vaststelling schade, O-meting, monitoren/bijstelling productieniveau    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 929 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 930 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 930 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 931 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 931 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 932 ======================================================================

<pre>Date : 21-6-2018 15:41:22
F
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : internetconsultatie op het w etsvoorstel m ijnbouw schade
H
oi  ,
 
Z
ie hieronder
H
ebben jullie daar nog nadere info over ?
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 
i
:    
 
 i i  
 
 
V
an:
 
@drenthe.nl] 
V
erzonden:
 
donderdag 21 juni 2018 14:57
A
an:
 
C
C:
 
  
O
nderwerp:
 
FW: advies aanvullend winningsplan
 
T
er info.
G
roet, 
 
V
an:
 
  
@
groningen.nl> 
V
erzonden:
 
donderdag 21 juni 2018 14:53
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: advies aanvullend winningsplan
 
A
ls we 24 juli moeten opsturen dan willen we de week ervoor (di 17 juli) in colleges en staten hebben en zal het de week daarvoor rond 12 juli gereed moeten zijn. Het een 
e
n
a
nder is afhankelijk of we alle rapporten op tijd binnen krijgen.
As maandag verwachten we ook de uitvraag voor de internetconsultatie op het wetsvoorstel mijnbouwschade. Lijkt me voor jullie ook relevant. 
W
e
 zijn hier nog aan het kijken wie
dit gaan oppakken hier (want het buitelt nu aan stukken en benodigde reacties).
M
e
t vriendelijke groeten
 
 
V
an:
 
  
l
. @drenthe.nl
] 
V
erzonden:
 
donderdag 21 juni 2018 11:35
A
an:
 
  
@
groningen.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: advies aanvullend winningsplan
 
D
ag ,
D
ank voor de info. Intussen lijken wij ook te worden betrokken.
V
raagje: wanneer ongeveer verwachten jullie die blauwdruk klaar te hebben?
M
vg,  
 
V
an:
 
  
@
groningen.nl
> 
V
erzonden:
 
maandag 18 juni 2018 10:13
A
an:
 
i
@aaenhunze.nl
>
C
C:
 
  
@
provinciegroningen.nl
) <
. @
provinciegroningen.nl
@d
renthe.nl
>; 
'
@
tynaarlo.nl
)'
@
t
ynaarlo.nl
>; '
.  
@
gemeentenoordenveld.nl
>; 
 
 
i
l
@
g
emeentenoordenveld.nl
>
O
n
derwerp:
 
RE: advies aanvullend winningsplan
 
P
lanning heeft te maken met uitspraak RvS. We hebben daarnaast aangedrongen om zienswijze niet geheel in zomervakantie Noord te laten vallen. Dit is resultaat.
 
V
an:
 
  
:
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
maandag 18 juni 2018 10:11
A
an:
 
  
@
groningen.nl
>
CC
  
 
i .
 
.
@provinciegroningen.nl
>; '
@
d
renthe.nl
>; 
'
'
.
@tynaarlo.nl
)' 
.
@
tynaarlo.nl
>; .
.
@gemeentenoordenveld.nl
>; 
 
l
.
 
@
gemeentenoordenveld.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: advies aanvullend winningsplan
 
B
este ,
 
D
ank voor je bericht. Attent dat je EZK er op hebt gewezen dat ze de ‘buitengebied-overheden’ ook weer meenemen. Zouden ze toch vanzelfsprekend moeten doen?! 
 
O
verigens is het wederom geen geweldige timing. Ons college heeft 19 juli de laatste vergadering voor de zomervakantie. Bovendien wil EZK ook het instemmingsbesluit 
v
oor het
W
inningsplan Westerveld (Assen e.o.) nog voor de zomer publiceren
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 l   
 i
:    
  i i  
 
Van:
i i @groningen.nl
] 
Ve
rzonden:
 vrijdag 15 juni 2018 16:10
Aan:
@tynaarlo.nl
C
C:
 
 .  
@
provinciegroningen.nl
)
On
derwerp:
 advies aanvullend winningsplan
16.481
</pre>

====================================================================== Einde pagina 932 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 933 ======================================================================

<pre> 
D
ame en heren,
Z
ojuist heb ik jullie namen doorgegeven aan EZK. Zij zullen jullie het aanvullend winningsplan sturen dat zojuist is vrijgegeven. Dit met de bedoeling dat er op 24 juli weer 
e
en
a
dvies van de regionale overheden kan worden gestuurd conform de Mijnbouwwet voor het overgangsbesluit 2018/2019.
H
et kan zijn dat jullie hierover nog geen brief hebben ontvangen. 
We hebben aan EZK doorgegeven dat jullie onderdeel van het beinvloedingsgebied van het Groningenveld
vallen dus waarschijnlijk komt de adviesvraag
 
e
en dezer dagen bij jullie op de mat.
W
ij zullen als kopgroep Groningen regio weer een blauwdruk maken waar jullie gebruik van kunnen maken.
M
et vriendelijke groeten
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
maandag 9 april 2018 14:05
A
an:
 
@
drenthe.nl
l
 
@
t
ynaarlo.nl
l
 
@
aae
nhunze.nl
>;
.
@gemeentenoordenveld.nl
CC:
 
  
@
provinciegroningen.nl
) <
.
@provinciegroningen.nl
>
O
n
derwerp:
 
internetconsultatie wijziging mijnbouwwet mbt Groningenveld
 
G
oedemiddag collega’s,
 
D
onderdag 29 maart jl. hebben jullie een mail ontvangen van het ministerie van EZK over een internetconsulatie ivm w ijzigingen van de Mijnbouw w et en de Gasw et (alleen tbv
G
roningenveld). Dit alles naar aanleiding van het besluit van minister 
W
iebes om de w inning uit het Groningenveld terug te brengen naar nul. Uiterlijk vrijdag 13 april moet een eventuele
r
eactie op deze w etsw ijzigingen via internet zijn ingediend. Een ieder kan op deze internetconsultatie reageren, maar het is niet verplicht.
 
T
er informatie hebben w ij de reactie van de kopgroep Groningen toegevoegd.
 
 
N
amens de ambtelijke Kopgroep Gasw inning
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 933 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 934 ======================================================================

<pre>Date : 20-3-2017 14:13:51
F
T
o : "'
 
@plasbossinade.nl
C
c : "   @assen.nl, "'   @aaenhunze.nl
S
ubject : juridische ondersteuning kopgroep Drenthe voor w inningsplan Westerveld 
A
ttachm ent : begeleidende brief bij advies w inningsplan Westerveld.pdf;casco advies w inningsplan Westerveld 21dec DEF.pdf;adviesverzoek MinEZ  w inningsplan
W
esterveld1.pdf;
D
 
Z
oals vorige week vrijdag al telefonisch afgesproken stuur ik jou hierbij de relevante stukken m.b.t. de door ons (naar verwachting) in te dienen zienswijze tegen het winningsplan
W
esterveld. Het eigenlijke winningsplan en het bijbehorende 
S
odMadvies zend ik je even via 
w
ww.wetransfer.com
.   
 
W
i
j (kopgroep Drenthe) zullen bij onze zienswijze waarschijnlijk grotendeels voortborduren op ons eerdere advies. Wij  willen bij het opstellen van de zienswijze graag gebruik
m
aken van jouw juridische deskundigheid op het terrein van gaswinningen/winningsbesluiten.
Z
oals wij besproken hebben kan dit wellicht door een vorm van meelezen met en advisering op onze concept-zienswijze. Indien nodig op onderdelen met tekstvoorstellen komen
v
oor een juridische formulering van onze inhoudelijke punten.
 
W
ij verwachten dat eind maart de minister van EZ zijn ontwerp-instemmingsbesluit bekend zal maken. Dit betekent dat jouw inzet ongeveer in de periode van week 14 – 19
g
ewenst zal zijn.
G
raag zouden wij van jou een indicatie krijgen van de verwachte inzet/uren in het traject tot indiening van onze zienswijze op basis van de werkrelatie zoals hiervoor omschreven.
(
E.e.a. vergelijkbaar met hoe wij dit samen in het opstellen 
v
an het beroepschrift van de gemeente Tynaarlo tegen het winningsplan Groningenveld hebben opgepakt). Tevens
g
raag een opgave van je uurtarief. Wij gaan uit van declaratie op basis van werkelijk aantal bestede uren.
 
W
ij zijn in afwachting van jouw reactie.
A
lvast bedankt!
 
M
et vriendelijke groet,
 
   
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
 
 
   
 
 
 
 
@
tynaarlo.nl
  
I
 
w
ww.tynaarlo.nl
  
@
 
k
o
rnoeljeplein1
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
P
 
P
 
T
ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W
anneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit
d
an aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door 
t
e sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
g
emeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
16.482
</pre>

====================================================================== Einde pagina 934 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 935 ======================================================================

<pre>    Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage[n]  13 oktober 2016 DGETM-EO/16095939 Zaaknummer: 2016/35584 1  Referentie: 2017/223    Behandeld door Doorkiesnummer    Vries  0592-286 662 rojerues2o7 STAC    - Ministerie van Economische Zaken gemeene Ty hada | \  Postbus 20401  2500 EK DEN HAAG    Onderwerp: Reactie adviesverzoek met betrekking tot winningsplan Westerveld    Geachte minister,    Bij brief van 13 oktober 2016 heeft u ons college gevraagd een advies te geven op het Winningsplan  Westerveld, zoals NAM dat heeft opgesteld en u dat ons heeft doen toekomen. Wij hebben waardering voor uw  besluit om in het kader van de gaswinning en andere mijnbouwactiviteiten de decentrale overheden  nadrukkelijker te betrekken en meer aandacht te geven voor het inwonersperspectief. Met deze brief maken wij  graag gebruik van het adviesrecht over dit winningsplan.    Algemeen   Als college van burgemeester en wethouders van Tynaarlo zijn wij rond het thema gaswinning met name  kritisch op eventuele gevolgen voor de gemeente Tynaarlo en haar inwoners. Wij hebben ons in ons advies dan  ook vooral hierop geconcentreerd. Wel zijn wij nadrukkelijk uit gegaan van het lokale belang (voorkomen van  schade en hinder, evenals de schadeafwikkeling) en hebben dit in het voorliggende advies opgenomen. Omdat  volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog  altijd veel onduidelijk is, nemen wij hierin een terughoudende rol aan. Bij het invullen van onze adviesrol hebben  wij intensief samengewerkt met de buurgemeenten, waterschappen en provincies.    Resume Advies Winningsplan Westerveld   Voor de exacte inhoud van ons advies verwijzen wij u naar de bijlage bij deze brief.   Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op dat er geen  veiligheldsrisico's bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar inwoners.   Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen optreden dat er gevaar  ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een  risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten  monitoren. De resultaten van dit risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.    In de gemeente Tynaarlo beperken de maximaal verwachte gevolgen van de gaswinning uit het veld Vries-Zuid  zich hoofdzakelijk tot niet-constructieve schade aan gebouwen.   Wij willen daarom dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan eigendommen van  inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te worden blootgesteld aan deze risico's.  Tevens zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te  zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een volledig onafhankelijk orgaan te worden              Pastadres Bezoekadres Website  Postbus 5, 9480 AA Vries Kornoeljeplein 1, Vries www.tynaarlo.nl    Telefoonnummer Fax Hy E-mail  nn info@tynsario-n    Bankrelatics    </pre>

====================================================================== Einde pagina 935 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 936 ======================================================================

<pre>    ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en  onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op voorhand een feit te zijn.    Conclusie  Bij het opstellen van het gezamenlijk advies is met de andere gemeenten met wie wij hierin hebben    samengewerkt gaandeweg geconcludeerd dat aan essentiële aandachtspunten, door NAM geen of nog  onvoldoende aandacht en zorg is besteed. Daarom kunnen we in ons advies niet instemmen met het    winningsplan.    Met vriendelijke groet,    </pre>

====================================================================== Einde pagina 936 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 937 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December 2016  
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld   
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 937 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 938 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 I
NHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie put Vries-10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau high case 15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 938 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 939 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1
 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in 
relatie tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om hierin de 
positie van de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies 
breed in te steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mijnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 939 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 940 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2
 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en 
haar inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 940 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 941 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 O
mdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen 
aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan 
wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en 
onderhoud van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen 
in dat verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde 
bodemdaling.  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg 
van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen 
op voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 941 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 942 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 H
et risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning. 
Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 942 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 943 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3
 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten: 
 
Primair: niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen; 
3. een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 943 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 944 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4
 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen 
Mijnbouwwet is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de 
maatschappelijke acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”. 
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het 
gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten 
ervoor dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veiligheid, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszekerheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten: 
- Veiligheid 
- Communicatie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling 
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en 
haar inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 944 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 945 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5
 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1. Samenbinden van belanghebbenden 
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3. Transparantie en vertrouwen 
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 945 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 946 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 H
et winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 946 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 947 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6
  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het 
aspect doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en 
schade-effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer in die 
afweging onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt 
tussen economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die 
met gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Ad
vies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 947 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 948 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
T
oelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen 
worden gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek ge b ied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld  voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het 
kader van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere 
zin met de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs 
wel moet worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is 
van de gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader 
van de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 948 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 949 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 T
oelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan 
toch opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen maken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 949 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 950 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7
  PRODUCTIE 
7.1 Productie put Vries-10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording 
van aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in 
alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw 
of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van 
de Handelingen, 57).” 
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in 
de laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 950 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 951 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 d
rukdaling geleidelijk verloopt. Kan NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn 
gebaseerd op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de 
winningssnelheid niet aangegeven.  
 
7.3 Productieniveau high case 
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case” 
scenario overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient 
te actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren 
dat winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 951 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 952 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8
  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In
 de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 952 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 953 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9
 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie 
voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol 
op voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan 
nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 953 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 954 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 -
 het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het 
ernstigste geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen 
en matige schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van 
de gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en 
implementeren voor 1 juni 2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten 
monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende 
actieprotocol. Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van 
belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij 
van belang.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 954 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 955 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
  
9
.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond- 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De 
kans op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade 
aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is 
gebaseerd op de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de 
gaswinning. Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 955 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 956 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 1
0  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen 
in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator 
worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de 
zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte 
en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan 
echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten 
aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen 
van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen 
beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de 
mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het 
winningsplan blijkt dat het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te 
beschrijven. NAM lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en 
aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet 
stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw 
minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 956 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 957 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 -
 in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 957 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 958 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 T
oelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken 
van alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve 
schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook 
ingeval van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) 
gedupeerde partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 958 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 959 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 1
0.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling 
van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe 
baten terugvloeien naar het gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor 
gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang 
van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar 
inwoners ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover 
staat. Het belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het 
gebruik van de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te 
verduurzamen energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond 
is van belang dat er een goede verdeling is van lusten en lasten. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 959 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 960 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
24 
 1
1  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 960 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 961 ======================================================================

<pre>    ,  ‘    | 18         > Retouradres Postbus 20403 2500 EK Den Haag    {-  college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente [Tynaarlo  Postbus 5  9480 AA Vries    13 oktober 2016  verzoek tot het uitbrengen van advies betreffende het winningsplan  Westerveld    Datum  Betreft    Geacht college/bestuur,    Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad  voor Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten  om alle aanbevelingen van de OVV over te nemen.    Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV rapport richt zich op  de veiligheid van de burgers en de infrastructurele werken. Een ander  belangrijk punt betreft meer aandacht voor het burgerperspectief.    Deze en andere aanbevelingen, hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet op  verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Deze wijzigingen zijn op  26 november 2015 ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016,  34348) en het wetsvoorstel zal naar verwachting in de eerste helft van  2017 in werking treden. In afwachting van de inwerkingtreding van het  wetsvoorstel, heeft de Minister de Kamer toegezegd zoveel als mogelijk in  de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen.    Nieuwe Mijnbouwwet   Het besluit om zoveel als mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te  handelen, heeft tot gevolg dat de veiligheid voor omwonenden, gebouwen  en infrastructurele werken getoetst moet worden. Dit houdt in dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt  tot de “seismische hazard” (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid  naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten voor omwonenden).  Het gevolg is dat de reeds ingediende (wijzigingen van) winnings- en  opslagplannen door de operator aangevuld moeten worden met een  seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft  hiervoor een leidraad opgesteld. U kunt de leidraad vinden op:   www. nlog.nl/resources/Seismic Risk/Tijdelijke% 20leidraad%20SRA%20v  1-2 pdf         bee    Ministerie van Economische Zaken    CXT 2016    I  Directoraat-generaal =|    “Energie, fetecom @ - --|  Mededinging |    - Duwecue. Energie en Omgeving    Bezoekadres  Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr  0000000 1003214369000    TR eee    www rijksoverheid ni/ez    Ons kenmerk  DGETM EO / 16095939          Uw kenmerk    Bijlage(n)  1    Pagina 1 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 961 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 962 ======================================================================

<pre>         Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang dat het Directoraat-generaal  burgerperspectief in de besluitvorming wordt meegenomen. Om Energie, Telecom &  hieraan tegemoet te komen wordt de uniforme openbare Mededinging  voorbereidingsprocedure in beginsel toegepast bij zowel instemming Directie Energie en Omgeving  met nieuwe winnings- en opslagplannen, als bij de wijziging van deze  plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter inzage worden gelegd  met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Om verder  invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huidige  wettelijke adviseurs (SodM, Tcbb en Mijnraad), ook provincies,  gemeenten en waterschappen adviesrecht. Daarnaast vindt er  gedurende de periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit ook  een informatieavond plaats voor belangstellenden.    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16095939    Verzoek tot advies winningsplan Westerveld   Op 12 september jl. heeft NAM een verzoek tot instemming voor het  aangepaste winningsplan Westerveld ingediend. Het winningsplan is  aangepast naar aanleiding van het eerder uitgebrachte advies van SodM  van eind juni 2016. U vindt het aangepaste winningsplan als bijlage bij  deze brief. Onderdeel van dit winningsplan is een confidentieel document  dat bedrijfsgevoelige gegevens bevat. Het document is daarom niet  openbaar en wij verzoeken hier als zodanig mee om te gaan.    Zoals hier bij procedure is aangegeven ontvangt u -zodra wij dit hebben  ontvangen- per e-mail het advies van SodM en de Tcbb.    Wij verzoeken u om binnen 14 weken na dagtekening van deze brief,  advies uit te brengen ten aanzien van het winningsplan Westerveld.    Specifieke informatiesessie   Zoals hierboven al is aangegeven, wordt per winningsplan een specifieke  informatiesessie georganiseerd. Voor deze sessie worden de provincie(s),  gemeenten en waterschappen uitgenodigd, die binnen het winnings- of  opslaggebied vallen van het desbetreffende plan.    8 november a.s. van 10.00 tot 12.00 uur op het provinciehuis Drenthe,  Westerbrink 1 in Assen.    Hiervoor is reeds op 7 oktober jl. per mail een uitnodiging verstuurd.    Achtergrond Winnings- en opslagplannen   In een winnings- of opslagplan wordt beschreven hoe er gewonnen of  opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte seismische risico's zijn.  De scope is dus de ondergrond en de veiligheid (van omwonenden en  infrastructurele werken).    Procedure  Wanneer de minister van Economische Zaken, in haar hoedanigheid als    bevoegd gezag, van een operator een verzoek tot instemming met een  winnings- of opslagplan ontvangt, wordt het betreffende winnings- of  opslagptan ter advisering voorgelegd aan de betrokken provincie(s),  gemeente(n) en waterschap(pen). De betrokken overheden hebben 14  weken de tijd om advies uit te brengen.    Pagina 2 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 962 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 963 ======================================================================

<pre>                Parallel aan het verzoek tot advies aan de betrokken overheden, wordt Directoraat- generaal  Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) verzocht om binnen 6 weken advies _ energie, Telecom &   uit te brengen. Zodra dit advies is ontvangen wordt deze aan de Mededinging  betrokken overheden gestuurd. Dwechn Energie en Omgeveng    Ons kenmerk    Vervolgens wordt het advies van SodM samen met het winningsplan ter DGEIM 0 + 16095939    advisering voorgelegd aan de Technische commissie bodembescherming  (Tcbb). De Tcbb heeft 4 weken de tijd om advies uit te brengen. Zodra  het advies is ontvangen, wordt ook deze aan u gestuurd.    2 weken na ontvangst van het advies van SodM, wordt een overleg  georganiseerd, waar de betrokken overheden specifieke vragen Kunnen  stellen naar aanleiding van het betreffende winnings- of opsiagplan. In  beginsel zullen hierbij ook SodM en de operator aanwezig zijn.    Na ontvangst van de adviezen van de betrokken overheden wordt in  principe binnen 4 weken advies gevraagd aan de Mijnraad. De Mijnraad  ontvangt naast het betreffende winnings- of opslagplan, alle uitgebrachte  adviezen.    Vervolgens zal een ontwerpbesluit worden opgesteld, waarin de adviezen  worden meegewogen. Tijdens de 6 weken durende ter inzage legging van  het ontwerpbesluit, kan een ieder zienswijzen indienen. Ook wordt er een  bewonersavond georganiseerd, waar men vragen kan stellen over het  plan.   Als laatste wordt het definitieve besluit opgesteld. Dit besluit is vatbaar  voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.    Hoogachtend,    MT-lid directie Energie en Omgeving    Pagina 3 van 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 963 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 964 ======================================================================

<pre>Date : 8-4-2016 12:45:55
F
T
S
ubject : kaartje uit w inningsplan 
W
esterveld
A
ttachm ent : im age002.png;
 
 
H
oi ,
 
D
it plaatje komt uit het winningsplan Westerveld
 
N
LOG_FieldAsset_8543_Winningsplan_Westerveld_-_actualisering_december_2013
 
 
G
roeten 
 
 
M
e
t v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator - beleids medewerk er RO
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen:  
T
elefoon direct:    
 
V
an
 
V
erzonden:
 
vrijdag 8 april 2016 12:14
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: aantekeningen voorlichting EZ Winningsplan Groningen 6/4/2016
 
D
ag allemaal,
 
D
ank  voor je terugkoppeling. Er wordt door EZ dus eenzelfde beeld geschetst over de adviesrol als in de bijeenkomst op 14 maart in Drenthe. Wat mij opvalt is dat de rol van
d
e Tcbb niet aan de orde is gekomen. 
Z
ij hebben een rol in de toetsing en advisering in het winningsplan op risico op schade door bodembewegingen. Maar goed dat gaan we
s
traks in een vervolgbijeenkomst in Drenthe EZ maar eens over doorzagen.
 
D
enk dat het handig is dat jullie voor het winningsplan Groningen gebruik kunnen maken van de diensten van de kopgroep in Groningen.
M
isschien niet fysiek zitting nemen in de kopgroep maar wel gebruik maken van hun raamadvies etc. Dat is ook wat  in de bijeenkomst in Tynaarlo jullie heeft toegezegd
v
olgens mij.
 
16.483
</pre>

====================================================================== Einde pagina 964 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 965 ======================================================================

<pre>V.w.b. de vraag van :
I
k kan jullie aangeven dat ik het college en raad heb geadviseerd samen te gaan werken met de lokale overheden in Drenthe over de adviesrol voor het aanstaande winningsplan
W
esterveld in de vorm van een soort 
v
an “kopgroep Drenthe”.
Z
ou mooi zijn als Emmen en Westerveld en de waterschappen bij ons reguliere overleg kunnen aansluiten.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
V
a
n:
 
  
:
@aaenhunze.nl
] 
V
e
rzonden:
 
donderdag 7 april 2016 14:16
A
an:
 
.
@tynaarlo.nl
.
@
drenthe.nl
.
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: aantekeningen voorlichting EZ Winningsplan Groningen 6/4/2016
 
H
 
D
ank voor de snelle- en uitgebreide terugkoppeling. Begrijp ik het goed dat gemeente Noordenveld er niet was? Of hebben zij nog met i  contact gehad?
 
W
at betreft de kernvraag aan het slot:
-
 Vraag. Wat is positie van kop van Drenthe t.o.v. de kopgroep? Aangegeven dat wij vanuit Tynaarlo geen ambitie hebben om hier zitting in te nemen. We zijn slechts randgebied
e
n missen tevens inhoudelijke 
k
ennis en kunde hiervoor. Afspraak met   (gem. Groningen) dat wij eventueel kunnen aanhaken bij de kopgroep en gebruik kunnen
m
aken van hun voorwerk.
 
M
ijn eerste reactie:    
P
ersoonlijk heb ik ook geen ambitie om namens onze gemeente(n) zitting te nemen in de kopgroep.
H
oe ga jij hiermee om naar jouw B/College?
H
oe staat /provincie hierin?
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
P
rojectcoördinator - beleidsmedewerker RO
G
emeente Aa en Hunze
P
ostbus 93 • 9460 AB Gieten
S
piekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
 
 
   
 
 
-
----Oorspronkelijk bericht-----
V
:
@tynaarlo.nl
] 
V
erzonden: donderdag 7 april 2016 12:18
A
O
nderwerp: aantekeningen voorlichting EZ Winningsplan Groningen 6/4/2016
 
A
antekeningen voorlichting EZ op Winningsplan Groningen
D
atum: 6 april 2016, 15.00 uur
 
O
ndermeer aanwezig:
 
 projectmanager prov. Groningen  ll , directeur Energie & Omgeving bij ministerie van  EZ (o.a. Mijnbouw)  ..., projectleider
w
inningsplan Groningen EZ.
U
it Drenthe:   provincie Drenthe) en   (Tynaarlo)
 
A
dviesrecht gemeenten betreffende winningsplannen:
S
inds eind november ligt het wetsvoorstel wijziging van de Mijnbouwwet (versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie opsporings-, winnings- en opslagvergunningen) voor
a
an de Tweede Kamer.
O
nderdeel van deze wijziging is de uitbreiding van de weigeringsgronden en toetsingsgronden voor de beoordeling van een winningsplan. Het is de bedoeling dat hierdoor
v
eiligheid een expliciete plaats krijgt in het afwegingskader. Dit 
b
etekent dat de risico’s voor omwonenden, gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan
m
et een risicobeoordeling door de mijnbouwmaatschappij in kaart moeten worden gebracht.
 
E
en ander onderdeel van de wijziging van de Mijnbouwwet is het voorgenomen adviesrecht van decentrale overheden bij een besluit over instemming met een (gewijzigd)
w
inningsplan. Deze advisering vindt voorafgaand aan het ontwerp-instemmingsbesluit 
v
an de minister plaats. Alle adviezen zullen vervolgens aan de Mijnraad worden voorgelegd
e
n deze zal de minister een advies geven waarbij de andere adviezen worden betrokken. De Minister heeft aangegeven om vooruitlopend op de wijziging van de Mijnbouwwet,
z
oveel mogelijk te handelen in lijn met de kabinetsreactie op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
 
A
dvisering lokale overheden vooral op de gebieden infrastructuur, bouwwerken etc. Klopt wat in het rapport staat? En alles wat je verder maar wil inbrengen. Overigens maakt
s
chadeafhandeling geen onderdeel uit van het wettelijke toetsingskader.
 
T
ijdlijn:
-
 half april tot eind mei advisering partijen, w.o. Gemeenten. (we krijgen de stukken ook pas half april)
-
 1 juni advisering Mijnraad
-
 Juli tot half augustus ter inzage legging ontwerpbesluit
-
 1 oktober 2016 moet er een nieuw goedgekeurd winningsplan.
 
O
verleggen:
2
0 april volgend ambtelijk overleg  - voorbereiding winningsplan Groningen + presentatie NAM
2
6 april bestuurlijk overleg - idem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 965 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 966 ======================================================================

<pre>18 mei ambtelijk overleg
1
5 juni ambtelijk overleg - (adviesSodM, ontwerpbesluit, ter inzage legging)
2
0 juni bestuurlijk overleg - ontwerpbesluit.
B
egin/medio juli ambtelijk overleg (update planning/proces) Medio september overleggen mbt def. winningsbesluit
 
T
oelichting op wetswijzigingen Mijnbouwwet:
-
 Winningsplan gaat vooral over HOE je mag winnen. De scope is vooral ondergronds. Bodembeweging etc.
-
 omgevingsvergunning gaat over het WAAR en de bovengrondse bouwwerken etc.
-
 opsporingsvergunning, winningsvergunning gaat over WIE, is feitelijk een concessie.
 
I
nhoud winningsplan:
-
 Formele winningsplan
-
 Technisch addendum
-
 meet- en regelprotocol
-
 Studie en data acquisitie plan. waar werken we aan, hoe gaan we meten en met welke middelen
-
 inventarisatie/analyse Maatschappelijk risico. Belangrijke vraag uit overleg. hoe gaat EZ dit onderdeel beoordelen? Wat is acceptabel, bv sterkte van dijken en overige
k
unstwerken? Moet je hier op voorhand niet een norm voor hebben? 
O
p welke termijnen moeten allerlei kunstwerken bv voldoen aan de normen.
 
T
oelichting meet- en regelprotocol. Bedoeld voor bijsturing tijdens de duur van het winningsplan, als de verwachte gevolgen erger blijken dan in winningsplan was aangenomen.
W
elke aanvullende maatregelen of acties worden dan genomen 
v
anuit EZ en NAM?
 
C
ommunicatie rond winningsplan en zienswijzeprocedure:
E
Z is primair verantwoordelijk voor communicatie ook richting burgers.
v
ragen tips? Ik heb vanuit Tynaarlo aandacht gevraagd voor de communicatie naar de kop van Drenthe. (gemeenten Aa en Hunze, Tynaarlo en Noordenveld).
W
ij zijn geen primair aardbevingsgebied. Veiligheid is wellicht bij ons minder een issue, echter kunnen onze burgers (met name aan de noordelijke rand) wel te maken krijgen
m
et de gevolgen van gaswinning (aardbevingsschade). Verzoek 
a
an EZ om zorgvuldig aandacht te besteden aan communicatie naar de inwoners van deze gemeenten.
 
 
O
verig:
-
 Vanuit de provincie Groningen aangegeven het prima te vinden dat  ook de randgemeenten aanschuiven, ze willen echter dat de 12 gemeenten van het primaire
a
ardbevingsgebied wel hun exclusieve positie/behandeling behouden.
-
 In Groningen is sprake van een zogenaamde kopgroep (enkele gemeenten, waterschap etc.). Inhoudelijk en procedurele betrokkenheid bij het winningsplan en -besluit. Tevens
v
erzorgen zij de voorbereiding van de ambtelijke advisering/ 
z
ienswijzen  door alle lokale overheden. Zij maken een soort raamadvies, waar iedere gemeente naar believen uit
k
an putten, dan wel hier zaken aan toevoegen.
-
 Vraag. Wat is positie van kop van Drenthe t.o.v. de kopgroep? Aangegeven dat wij vanuit Tynaarlo geen ambitie hebben om hier zitting in te nemen. We zijn slechts randgebied
e
n missen tevens inhoudelijke kennis en kunde hiervoor. Afspraak 
m
et   (gem. Groningen) dat wij eventueel kunnen aanhaken bij de kopgroep en gebruik
k
unnen maken van hun voorwerk.   
 
 
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
D
ISCLAIMER:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
i
nformatie. 
A
ls u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 966 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 967 ======================================================================

<pre>    C) Gegevens inzake bodembeweging ats gevolg van de winning van    koolwaterstoffen.  (Annee in te wedlen voor witningsplaneen woor voorkant gekegen aan da landrijce van de 3 zoewsësroos).    Mes 1f | Cf) Aard van de bodembeweging    A bodemdaling  Door de weining van koolwaterstoffen uit ole- en gasvoerande gesteentelagen zal de druk m de ponén  van het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gäsvoerende lagen opreed. Ont    manibesteert zich aan da oppervlakte in de vom van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide  beschijving van het bodemdalingsproces “Bodemdaiing door Zardgaswinning -NAM-velden in   , Friesfand en het Noorden van Drenthe Status Rapport 2010 en Prognose lat hat jaar  2070” (EP 204008302236)    B bodemtritng  Compactie van de ofie- en gasvoerende lagen kan onderinga baweging lussen gesisentatagen  veroorzaken. Dit kan zich soms aan de opperviakte manifesteren in dè vorm van bodemirlingen.         C2) Bodemdalingscontcur (uiteindelijk verwachte mate van bodemdaling)    Gebaseerd op beschikbare gegevens over de ondergrond en het productiescenano zoals beschreven  in sactie B5 3 van dit winn ngsplan is een prognose voor de bodemdaling ten gevolge van gaswinning  voor de in dit winningsplar beschreven voorkomens opgesteld.    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven  voorkomens. die zal worden bereikt in het jaar 2025, is weergegeven In figuur C1.         Fig. Ci Nog te verwachten bodemdaling (2013 — 2025) veroorzaakt door de gasproducte uit de  voorkomens Appelscha, Assen, Een. Eleveld, Norg-Zuid, Roden, Vnes-Naord, Vries-Centraal, Vnes-  Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen (cm).De omvang van het gasvoererd gedeelte van het reservoir is in   groen aangegeven, die van het watervoerend gadselle in blauw.    De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door de gasproductie uit de iividuete  voorkomen Appelscha, Assen, Een, Eleveld, Norg-Zuid, Roden, Vries-Cantraal, Viies-Zusd, Wilterdiep  en Zevenhuizen bedraagt minder dan 2? cm Aangezien een dergelijke daling eines is dan de  onzekerheid van de berekening en het ook niet mogelijk is sen dergelijke keine daling met voldoende  precisie te rneten, zijn er gean figuren getoond van de toekomstige bedemdaling van deze Indwiduele    -15- Winningsplan Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 967 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 968 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 12:31:06
F
T
S
ubject : Kaartjes bodem daling gegevens NAM w inningsplan Westerveld deel 1
A
ttachm ent : Contour_WTV_C1_subs_2013.pdf;
H
oi 
 
I
k heb geen luchtfoto maar via een truc de topokaart er ondergelegd.
D
e luchtfoto geeft alleen een beeld van onze gemeente.
D
e kaartjes (PDF) zijn in A3 formaat.
 
B
ij vragen weet je mij te vinden.
G
roet ill
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.484
</pre>

====================================================================== Einde pagina 968 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 969 ======================================================================

<pre>    mal    _ Loved pese Ome ce agit    Assen    Breetberte ob    Tutieabbe a te    Rolde    belge hae eh    ensmilde    Hsartana hi    Brenne oft    tiet ba aijn    web ee ie oe fe ten hes  beau enepe ts and    a Elpeer Nomden edd    Blisttbes vee tt    Legenda  WTV_C1_subs_2013    Esri Nederland & Community Maps Contributors    </pre>

====================================================================== Einde pagina 969 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 970 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 12:32:47
F
T
S
ubject : Kaartjes bodem daling gegevens NAM w inningsplan Westerveld deel 2
A
ttachm ent : Contour_WTV_C1_subs_2025.pdf;
H
oi 
 
Z
ie bijlage
 
G
roet ill
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.485
</pre>

====================================================================== Einde pagina 970 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 971 ======================================================================

<pre>    eel Ertan    Assen    Toorveride a he    beeline btas ath : Rolde    ensmilde    Lent Hag ati    Stn bee ie ot tae ew boleten  bliepert 2 Zeh    Mee tert eet Olen Naarden eid    Bi bistthas eset    Legenda  WTV_C1_subs_2025    Esri Nederland & Community Maps Contributors    </pre>

====================================================================== Einde pagina 971 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 972 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 12:34:06
F
T
S
ubject : Kaartjes bodem daling gegevens NAM w inningsplan Westerveld deel 3
A
ttachm ent : Contour_WTV_C1_subs_2080.pdf;
H
oi 
 
Z
ie bijlage
 
G
roet ill
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.486
</pre>

====================================================================== Einde pagina 972 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 973 ======================================================================

<pre>    Seeupes bte . 6  bs    beet bera h  A28    Assen    Photo bte eh a  ensmilde    +r  mm  tet dat edig  Xo    sabeltas bh vee bleet te thee  Plezier gee 5 oned    ze MoM bee tij ereen    Legenda  WTV_C1_subs_2080    Esri Nederland & Community Maps Contributors    </pre>

====================================================================== Einde pagina 973 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 974 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 16:38:00
F
T
o : "
 
@tynaarlo.nl, "'
 @aaenhunze.nl
C
S
ubject : Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
B
este   ,
R
ecent ontvingen w e het bericht van de NAM over hun voornem ens m et Vries-10.
O
ver dit onderw erp zijn door    kam ervragen gesteld. Het leek m e goed om  jullie hier even op te attenderen.
G
raag bespreek ik binnenkort m et jullie hoe w e verder richting de NAM zullen reageren.
 
 
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
 
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon   
b
estuurssecretariaat:  
 
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
 
 
V
ragen van het lid  aan de minister van Economische Zaken over de plannen van de NAM om de put Vries-10 in 
A
ssen op te
s
tarten.
 
1
. Is de minister ervan op de hoogte dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een nieuw 
g
eboorde put
V
ries-10 in Assen op te starten?
 
2
. Is de minister bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan Westerveld 
-
 bij een deel van de
i
nwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er
v
rees bestaat voor bevingen die kunnen leiden tot schades aan woningen?
 
3
. Herinnert de minister zich zijn antwoord op mijn eerdere schriftelijke vragen, zoals die zijn herhaald in zijn 
b
rief aan de Tweede Kamer
d
.d. 22 november 2016, waarin hij schrijft dat “in alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een
n
ieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van 
d
e Handelingen, 57)? Is de
m
inister met mij eens dat de formulering  “alle gevallen” uitsluit dat er gewonnen mag worden zonder een goedgekeurd winningsplan, dat tot
s
tand is gekomen met toepassing van de nieuwe procedure inclusief het adviesrecht van lokale 
o
verheden en het meenemen van het burger
p
erspectief?
 
4
. Is de minister bekend dat het SodM in haar advies op het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er kans bestaat op 
b
evingen en lichte tot
m
atige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit de nieuwe put Vries-10? Zo ja, hoe beoordeelt de minister dit?
 
5
. Is de minister bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewonersbijeenkomst eerder in 2016 heeft aangegeven 
d
at er geen gas
z
al worden gewonnen uit de put Vries-10 zolang er geen besluit door u is genomen op het nieuwe Winningsplan Westerveld? Is de minister
m
et mij eens dat deze belofte moet worden nagekomen?
 
6
. Bent u met mij eens dat voor het winnen van aardgas maatschappelijk draagvlak belangrijk is? Hoe beoordeelt de 
m
inister het winnen van
g
as uit kleine velden in het licht van de uitspraak in de Urgenda-klimaatzaak, het klimaatakkoord van Parijs en de noodzaak tot omschakeling
n
aar een duurzame energievoorziening? Deelt de minister mijn standpunt dat het blijven boren 
n
aar gas ecologisch en maatschappelijk niet uit
t
e leggen is?
 
7
. Vindt de minister het - los van het antwoord op vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis van 
e
en winningsplan uit 2011,
w
aarbij het burgerperspectief niet is meegenomen, onder stedelijk gebied dat intensief bebouwd is een relatief kleine hoeveelheid aardgas te
g
aan winnen uit put Vries-10? Zo ja, welke consequenties verbindt de minister hieraan? Zo 
n
ee, waarom niet?
 
8
. Is de minister bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de NAM 
h
ebben verzocht om
g
een aardgas te winnen uit de put Vries-10 zolang er geen goedgekeurd winningsplan ligt? Wil de minister zijn antwoord op dit verzoek met de
T
weede Kamer delen?
 
9
. Is de minister bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan Westerveld is goedgekeurd? Zo nee,
w
aarom niet?
.
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.487
</pre>

====================================================================== Einde pagina 974 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 975 ======================================================================

<pre>Date : 29-12-2016 12:44:30
F
T
S
ubject : Kam ervragen
A
ttachm ent : kam ervragen w inning put Vries-10.docx;
H
 
W
at denk jij van bijgevoegde stuk? Zie ik nog iets over het hoofd?
 
W
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.488
</pre>

====================================================================== Einde pagina 975 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 976 ======================================================================

<pre>Concept Kamervragen over winning van aardgas uit put Vries -10 
Achtergrond informatie voor kamerlid …..  
De minister van EZ heeft  aan de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze gevraagd  advies te 
geven over het door de NAM ingediende Winningsplan Westerveld ; dit conform de aanbevelingen 
van de Onderzoeks raad Voor de V eiligheid . Dit winningsplan gaat over meerdere kleine gasvelden 
waaronder het veld Vries -Zuid dat deels onder bebouwd gebied in Assen ligt.  
Dit winningsplan heeft geleid tot onrust onder inwoners in het gebied boven het veld Vries -zuid. In 
het openbare advies van  Sodm en de Tcbb valt namelijk te lezen dat er een kleine kans bestaat op 
bevingen met schades aan gebouwen als gevolg van de gaswi nning.  
Terwijl de adviestermijn voor het nieuwe winningsplan nog loopt , heeft de NAM aangegeven te 
willen gaan winnen uit de nieuwe put Vries -10, op basis van het oude winningsplan uit 2011. Dit 
hebben de gemeentebesturen  helaas  via de media moeten verne men . Put Vries -10 is de 
winningsput die gas moet onttrekken uit het veld Vries -Zuid. Deze put is in 2015 geboord. De NAM 
wil hier weer gaan winnen na hernieuwde toestemming van Sodm ,  die een nieuwe risico analyse 
heeft gemaakt van het oude winningsplan.  De Tweede Kamer is door de minister van EZ op 22 
november 2016 hierover per brief geïnformeerd. De redenatie is samenvattend: “Het gaat om een 
winning uit een bestaand veld waarvoor in 2011 een winningsplan is goedgekeurd. Er is alleen maar 
een nieuwe put geboord om dit veld te bereiken’’.  
Voor de volledigheid melden wij dat het gaat om een relatief kleine hoeveelheid die mag worden 
gewonnen  op basis van het oude winningsplan; iets meer dan 0,1 miljard m3. In het nieuwe 
Winningsplan Westerveld, wordt toeste mming gevraagd om hierboven op, nog maximaal ca. 0,5 
miljard m3  te winnen.  
In de mondelinge communicatie naar bewoners tijdens een informatie bijeenkomst en in een mail 
aan de gemeente , heeft de NAM aangegeven geen gas te gaan winnen uit de put Vries -10 zolang het 
Winningsplan Westerveld niet is goedgekeurd . 
In een brief en in twee bestuurlijke gesprekken, hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en 
Hunze de NAM gevraagd om niet te winnen zolang er geen goedgekeurd winningsplan is. De NAM wil 
vooralsnog n iet verder gaan dan uitstel tot het einde van de adviestermijn (19 januari a.s.). De 
argumentat ie van de NAM is: “Het mag van  Sodm en we hebben flink geïnvesteerd in de boring; 
uitstel kost ons geld. “ 
Verder is er bestuurlijk contact  gewe est met de  politie k adviseur van minister Kamp. Deze geeft aan 
dat de minister niet verder zal willen gaan dan een vriendelijk verzoek aan de NAM om nog even te 
wachten.  
Gelet  op het bovenstaande,  zouden wij u willen vragen om kamervragen te stellen.  
Mocht u behoefte hebben aan meer informatie over de situatie in Assen, dan vindt u  bijgevoegd de 
volgende stukken : 
- Het door B&W van Assen vastgestelde advies op het Winningsplan Westerveld. (Na 
behandeling in een ingelaste raadvergadering op 12 januari  wordt het a dvies naar de 
minister van EZ gestuurd) . 
- De aanbiedingsbrief aan de minister van EZ.  
- De brief aan de NAM met het verzoek om de winning uit de put Vries -10 uit te stellen.  
- De brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer over de put Vries -10. </pre>

====================================================================== Einde pagina 976 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 977 ======================================================================

<pre> 
Vragen van  lid …… aan de minister van Economische Zaken.  
Vraag 1  
Is u bekend dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit de put Vries -
10 in Assen op te starten?  
Vraag 2  
Is u bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het Winni ngsplan Westerveld - bij een 
deel van de inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de voorgenomen gaswinning onder 
het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat voor bevingen die kunnen leiden tot 
schades aan woningen?  
Vraag 3  
In uw brief van 22 nov ember aan de Tweede Kamer schrijft u het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij wi nning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies 
hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid - , waarin is aangegeve n dat “in alle gevallen waarbij op 
basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan 
ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanh angsel van de Handelingen, 57). Ofschoon 
dit in algemene zin juist is, kan z ich de situatie voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 in Drenthe”  
In het geval van de put Vries -10 is er geboord om te beoordelen of er gewonnen kon worden. Op 
basis van de resultaten van de boring heeft de NAM besloten dat er  gewonnen kan worden.  
Bent u het met mij eens dat de formulering  “alle  gevallen ”, uitsluit dat er gewonnen mag worden 
zonder een goedgekeurd  winningsplan dat tot stand is gekomen met toepas sing van de nieuwe 
procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger 
perspectief?  
Vraag 4  
Is u bekend dat Sodm in haar advies op het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er een kleine kans 
bestaat op bevingen en schades als gevolg van de winning uit put Vries -10? 
Vraag 5  
Is u bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewoners bijeenkomst heef t aangegeven dat  
er geen gas zal  worden gewonnen uit de put Vries -10 zolang er geen besluit door u is genomen op 
het nieuwe Winningsplan Westerveld?  
Vraag 6  
Bent u het met mij eens dat voor het winnen van aardgas als transitie brandstof naar een volledig 
duurzame energieo pwekking , maatschappelijk draagvlak belangrijk is?  
Vraag 7  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 977 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 978 ======================================================================

<pre>Vindt u het - los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om zonder 
goedgekeurd winningsplan onder stedelijk gebied een relatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan 
winn en uit put Vries -10? 
Vraag 8  
Is u bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de 
NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries -10 zolang er geen goedgekeurd 
winningsplan ligt?  
Vraag 9   
Bent u be reid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan 
Westerveld is goedgekeurd ?   </pre>

====================================================================== Einde pagina 978 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 979 ======================================================================

<pre>Date : 8-12-2017 13:21:03
F
T
o : "    @drenthe.nl, "   
@
w dodelta.nl)  
@w dodelta.nl, 
@
tynaarlo.n  
 
gem eentew esterveld.nl, "
 
@w dodelta.nl,
"
 
@aaenhunze.nl, "'
 
 
@
dew oldenhoogeveen.nl,
 
@vechtstrom en.nl, 
 
@ruddrenthe.nl, "
 hunzeenaas.nl,
"
 
@coevorden.nl, "'
 @ruddrenthe.nl,
 
@noorderzijlvest.n    @gem eentenoordenveld.nl)" @gem eentenoordenveld.nl,
 
 
 
@
@
m eppel.nl, "'
 
@hunzeenaas.nl, "
 @dew oldenhoogeveen.nl, "
 
assen.nl, "
 
@
overijssel.n  
 @overijssel.nl
S
ubject : Kort verslag overleg extern netw erk m ijnbouw w et d.d. 6 decem ber 2017
A
ttachm ent : 17-12-06 Afsprakenlijstje.doc;17-11-21 Lijst m et nuttige adressen.xlsx;17-11-20 lijst m et contactpersonen en vervangers en
t
elefoonnum m ers.xlsx;im age001.png;
D
ag allemaal,
B
ijgaand het verslag van woensdag jl. en het aangepaste lijstje met contactpersonen en nuttige adressen. Graag ontvang ik nog eventuele aanvullingen.
F
ijn weekend,
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
T
eam Milieu, Bodem en Energie
T
elefoon 
w
ww.provincie.drenthe.nl
 
16.489
</pre>

====================================================================== Einde pagina 979 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 980 ======================================================================

<pre> 
Overleg extern kennisnetwerk mijnbouwwet d.d. 
6 december
 
2017
 
Aanwezig
:
 
 
 
 
gemeente Aa en Hunze
 
 
 
 
 
Gemeente de Wolden en Hoogeveen
 
 
 
 
 
Gemeente de Wolden en Hoogeveen
 
 
 
 
 
Gemeente Borger
-
Odoorn
 
 
 
 
 
Gemeente Meppel
 
 
 
 
 
Gemeente Assen
 
 
 
 
 
Waterschap Vechtstromen
 
 
 
 
Waterschap Drents Overijsselse Delta
 
 
 
 
Gemeente Emmen
 
 
 
 
Gemeente Noordenveld
 
 
 
 
 
Gemeente M
idden
-
Drenthe
 
 
 
 
 
RUD
 
 
 
 
 
RUD
 
 
 
 
Provincie Drenthe
 
 
 
 
Provincie Drenthe
 
 
1. Kennismakingsrondje
 
 heet iedereen welkom
 
in het Duurzaamheidscentrum. Vanwege een extra info bijeenkomst in 
Eesveen he
eft 
 zich helaas afgemeld.  stelt voor om dit bij het volgende overleg 
weer op de agenda te zetten. De aanwezigen zijn teleurgesteld dat  er niet bij kan zijn en 
willen dat het volgende overleg zo snel mogelijk plaatsvindt. Afgespr
oken wordt, dat er een 
datumprikker rondgaat voor 2
e
, 3
e
 
week januari. Tevens wordt geconstateerd dat er nog geen 
antwoorden zijn op de vragen aan 
 tijdens het overleg van 1 1 november. 
 zal 
hem vragen om de antwoorden. I.p.v. punt 6 
de velden te doen.
 
 
 
2. 
Aanpassing lijst contactpersonen en vervangers en lijst met nuttige adressen
 
 licht toe dat het externe netwerk is opgericht om elkaar te helpen, te informeren en om 
casussen
 
te bespreken. Het is handig om een vast aanspreekpunt per thematiek te hebben. 
Het 
lijstje wordt nog hier en daar aangevuld.
 
Wat betreft de nuttige adressen; 
 geeft aan behoefte 
aan informatie van de RUD te krijgen.  antwoordt hier mee bezig te 
zijn, maar hij dit alleen te 
doen, als hij tijd over heeft. 
Hij belooft aan de 1
e
 
contactpersonen uitspraken, kamerstukken etc. te 
sturen. 
 stelt voor om af te spreken, dat iedereen informatie kan delen.  zou dan liever 
op een website stukken v
erzamelen.  antwoordt, dat i.k.v. de Omgevingswet er al een groep 
gedeeld wordt. 
 informeert hoe anderen hier bij kunnen
.
 
Iedereen die nuttige adressen heeft 
stuurt deze via 
 
 
3. Afspraken 6 juli 2017
 
 vraagt naar de brief m.b.t. het 
schadeprotocol.  antwoordt, dat deze is verstuurd. Er is een 
gesprek geweest met de bestuursadviseur van EZ. Men heeft stappen ondernomen richting Tcbb.  De 
Tcbb heeft opdracht gekregen om een advies te schrijven en relevante partijen te betrekken. Er
 
volgt 
nog een gesprek. 
 vraagt  om na te gaan hoe gemeenten en waterschappen betrokken 
worden.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 980 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 981 ======================================================================

<pre>N.a.v. de actiepunten vraagt  naar gewenste thema’s voor de overleggen, 1 thema per overleg.
 
-
 
winningsplannen 
–
 
 (januari)
 
-
 
structuurvi
sie ondergrond;  voegt toe dat er nu een concept reactienota
 
op de zienswijze rond 
gaat. Begin volgend jaar moet er iets gedeeld worden.  vraagt  om aan  te vragen 
om niet alleen met de provinciale bril te lezen maar ook namens gemeent
e.  antwoordt dat de 
VDG een eigen leescommissie heeft
 
-
 
schadeafhandeling/bodemdaling
/bodembeweging 
–
 
EZ ( ) en indien mogelijk 
 
(advocaat) (februari).  neem hiermee contact op. 
 
-
 
0
-
meting
 
–
 
afgesproken wordt, dat  het
 
initiatief neemt om die gemeentes die hier mee te 
maken hebben samen te brengen buiten de vergadering om
.
 
 
4. Afspraken 18 oktober 2017
 
Pag. 3, 3 regels boven de 2
e
 
alinea:  merkt op dat er behalve een technische en juridische laag 
ook een coulance la
ag is. Verder geen op
-
en/of aanmerkingen
 
 
5. Mededelingen
 
a. terugkoppeling gesprek 17 oktober EZ over rijksbeleid 
–
 
 
-
 
brief en procedure die uitloopt. In februari 
contact met 
 
-
 
beleid ondergrond is exclusief opslag kernafval. Men gaat nadenke
n over nieuw beleid voor de 
ondergrond (opslag van waterstof etc.), maar niet voor kernafval. Dit ligt bij OPERA. Men wil 
voorkomen dat er een beleidstekort komt. EZ is bezig met opslag voor de toekomst. 
 
-
 
de balans tussen fossiel en duurzaam is bij het m
inisterie ook onbekend. Misschien ziet men af van 
exploitatie van de duurdere gasvelden
 
-
 
de brief loopt.  merkt op dat in het regeerakkoord staat dat de doelstelling grotendeels moet 
kkoord hiervoor Rotterdam en 
de Noordzee genoemd worden. 
 
b. metingen
 
Dit komt in februari aan de orde. 
Er zal van te voren aan  om antwoord op de vragen in het 
vorige overleg gevraagd worden. 
 
 
6. Rondje langs de velden
 
•
 
 vertelt dat bij Akzo zout
winning een nieuwe vergunningstraject rond Hardenberg speelt. 
Er is verwarring over opslag CO2 en adviesrecht. Hij heeft dit nagevraagd bij SodM.  
 heeft wel bevestigd dat er adviesrecht is bij opslagplannen.
 
•
 
: de Wijk II is actueel. De 
ontwerp zienswijze op het winningsplan is rondgestuurd. 
Gisteren in het DB. Het advies is gezamenlijk en het waterschap heeft 
eigen zienswijze
, 
voorsorterend op een mogelijk beroep.  voegt toe
 
dat de gemeente een zienswijze 
heeft en de punten onders
chrijft. Hij merkt dat in het noorden dingen totaal anders beleefd 
worden dan in de Wijk. Daar komen op een informatieavond nog geen 10 burgers. Hij leert 
een hoop in dit overleg en kijkt met verbazing naar elders.
 
•
 
 hoopt niet verrast te worden voor de
 
kerst met een definitief besluit Westerveld. De 
NAM heeft laatst aangegeven te saneren in Emmen. Een paar velden zijn omgeleid. Bij het 
vooroverleg heeft hij via  een suggestie gedaan voor de leidingen die blijven liggen. De 
NAM beheert deze met sti
kstof, 180 meter diep, met een mantel omgeven. Aardwarmte, 
duurzame energie zouden ook opties kunnen zijn. Bestuurlijk standpunt is: geen 
uitbreiding 
van activitei
ten.
 
•
 
: erkent dat er veel haken en ogen aan het GZI verhaal zitten. 
 
 
7. Rondvraag
 
Geen pu
nten meer voor de rondvraag. 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 981 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 982 ======================================================================

<pre>    Afspraken         | Allen    Allen    Stuurt datumprikker voor januari  overleg met    Polst MN over overleg  februari    Vraagt BEE om antwoord    op de gestelde vragen    Onderneemt actie richting gemeenten  die met de O-meting te maken hebben    Uitzoeken inlog groep omgevingswet    Uitzoeken richting Tcbb hoe gemeente  en waterschappen betrokken worden    Nuttige adressen aan EE  Contactpersonenlijstje aanvullen    Stukken aan 1° contactpersonen    z.s.m.    z.s.m.    z.s.m.    z.s.m.    z.s.m.    zsm.    z.s.m.    pm</pre>

====================================================================== Einde pagina 982 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 983 ======================================================================

<pre>    provincie Drenthe</pre>

====================================================================== Einde pagina 983 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 984 ======================================================================

<pre>    Lijst met nuttige adressen    Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Directoraat-Generaal Energie, Telecom en Mededinging - Direc    Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Mijnbouwbeleid:  @Ominez.nl (beleidsmedewerker  @minez.nl (hoofd    Te (MT)  1) OO |  Mijnbouwvergunningen    CD  KC  EE (pr ojectieider winningsplannen Ominez.nl  projectsecretaris winningsplanne Dminez.nl    De bodemdalingscommissie Fryslan:    Voorzitter:  secretariaat @bodemdalinagfryslan.nl    </pre>

====================================================================== Einde pagina 984 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 985 ======================================================================

<pre>    tie Energie en Omgeving. (DGETM-EO)</pre>

====================================================================== Einde pagina 985 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 986 ======================================================================

<pre>Contactpersonen advisering mijnbouwactiviteiten (‘kennisnetwerk’)
Versie 20 november 2017
Waterschap 1e contactpersoon mailadres telefoon 2e contactpersoon mailadrestelefoon
Drents Overijsselse 
Delta
Hunze en Aa’s
Noorderzijlvest
Vechtstromen
Gemeente
Aa en Hunze
Assen
Borger-Odoorn
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Midden-Drenthe
Noordenveld
Tynaarlo
Westerveld
De Wolden
Provincie
Drenthe
Drenthe
Juridisch
Ondersteuning
RUD
Externe veiligheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 986 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 987 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 11:45:24
F
rom  :  
T
S
ubject : laatste conceptversie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 16m ei.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.490
</pre>

====================================================================== Einde pagina 987 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 988 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 11 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 988 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 989 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 COMMUNICATIE   6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   61 Doelmatigheid   62 Kaders schade   6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  7 PRODUCTIE   7.1 Productie put Vries-10   7.2 Productiesnelheid   7,3 _Productieniveau high case   8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   8.1 Onzekerheden   8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens   9 BODEMBEWEGING   9,1 Bodemdaling   92 Bodemtrilling   9.3. Reservoirstimulatie/ Fracken   10 SCHADE   10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  10.2 Afhandeling van schade   10.3 Lusten en lasten   11 _RISICOBEHEERSYSTEEM    Zienswijze winningsplan Westerveld    10    12  12  12  12  15    17  17  17  18    19  20  21    22  22  22  24    26  26  28  31    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 989 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 990 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd.    Hoewel inde afgelopen periode meer aandacht is gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  onze inwoners, dringen wij er op aan om de positie van de inwoners centraal te stellen. Vanwege  de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven  van de inwoners van het gebied, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het  adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt nog onvoldoende sprake is  van een verantwoorde gaswinning. In uw afweging zijn de effecten van de gaswinning in het  gebied naar onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de  directe en indirecte gevolgen zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Met dit instemmingsbesluit komt u slechts ten dele tegemoet aan het door u omarmde advies  van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het burgerperspectief  structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. In uw ontwerp-  instemmingsbesluit geeft u aan de verschillende adviezen zoveel mogelijk te hebben    meegenomen,    Uw besluit baseert u zich voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent de doelmatigheid van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet wel  nadrukkelijk meegewogen dienen te worden. Onze adviezen op het winningsplan zien wij  onvoldoende terug in uw ontwerp-instemmingsbesluit.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. We constateren dat u  in het ontwerp-instemmingsbesluit afwijkt van dit advies. Waar u wel ons adviezen overneemt  constateren wij dat ditte algemeen is uitgewerkt en hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de uitwerking ervan. Hoewel de bevoegdheid om afte wijken niet wordt betwist, bevat  het besluit onvoldoende motivering voor deze afwijking.    In het algemeen vinden wij het ontwerp-instemmingsbesluit dun gemotiveerd. Er wordt geen  duidelijkheid gegeven over tal van onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons  advies hebben geattendeerd. Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het  nemen van een besluit. Dit levert voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 990 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 991 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft aan dat  Nederland aardgas nodig heeft. Dit is correct. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend  rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.   U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio.   U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u echter om dit in de definitieve  beschikking transparant te formuleren.    Leeswijzer  Bla die bla</pre>

====================================================================== Einde pagina 991 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 992 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijnom geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry”. Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van licharnelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en inde toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om ute beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben cok geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 992 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 993 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aande orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  |laan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 993 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 994 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstmulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening inhet geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 994 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 995 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Moeten we dit nog zo apart opnemen? In aangepaste vorm herhalen van ons advies.  Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van  mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen  aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding  van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten:    Primair: niet inte stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt;    Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende  onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van  het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:    1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten  aanvullen;   2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   een termijn te stellen aan het winningsplan;   4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een  risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.    »    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige  adviezen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 995 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 996 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen van 29 april en 15 juli 2016 onder de naam  Gronings Perspectief blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade,  veiligheidsbeleving en gezondheidsklachten. De resultaten van het onderzoek laten zien dat  schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gepaard gaan met een sterk  verlaagd gevoel van veiligheid.   ‘In het gebied met schade zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde patroon als bij  ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade hebben hier last van:  bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter    Dit onderzoek bevestigt de eerder gepubliceerde tussenresultaten, dat de veiligheidsbeleving  van inwoners negatief wordt beïnvloed en het welzijn en de gezondheid van inwoners lijdtonder  de huidige situatie waarin schade en onveiligheid worden ervaren. Dit beeld komt ook naar  voren in het woningmarkt- en leefbaarheidsonderzoek    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek in Groningen is er een groot  wantrouwen ontstaan bijde bevolking in alleinstituties die te maken hebben met de gaswinning  en de gevolgen daarvan. De inwoners van de gebieden waar gas wordt gewonnen moeten meer  dan nu het geval is het gevoel krijgen dat er naar hun mening wordt geluisterd en dat daar bij  de winning ook rekening mee wordt gehouden. Daarin wordt de regio gesteund door het advies  van OvV waarin deze instantie adviseert om bij winningsplannen niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau te kijken, maar ook de effecten op schade en maatschappelijke acceptatie mee  te nemen.   Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een  door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit besteedt u geen aandacht aan de maatschappelijke  gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OwV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 996 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 997 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 COMMUNICATIE    Input   Reactie in de trant van “In de nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat t.b.v. burgerperspectief  nieuwe winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor burgers en lokale overheden. Daar  voldoet dit winningsplan niet aan. Reparatie wordt niet geborgd in Ínstemmingsbesluid    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee  dit wordt geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van}  gaswinning niet uitsluitend aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel  NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot  nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners  gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning.  Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt  (zie ook hfst 7.1).    Communicatie iseen essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is verwoord  in uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  1. Samenbinden van belanghebbenden  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Transparantie en vertrouwen  Omegevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Maatwerk    wPwn    10         Met opmerkingen (c1]: Ook het outwerp-instenmingsbesluit  onteesbam.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 997 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 998 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van  informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.   Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het  omgevings management. Daarbij nemen wij graag uw visieals vertrekpunt.   Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de ‘belevingswereld’ van onze  inwoners.    Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel  kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.    In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader  te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld  bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als inde adviezen van Sodm en Tcbb  ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico's met zich meebrengen dan  de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de  bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de  aangegeven risico’s beter zijnte duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 998 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 999 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    |  6.1 Doelmatigheid    U geeft aan dat de beoordeling van de doelmatigheid van de gaswinning vooral draaitom de  vraag of de door de mijnbouwonderneming inhet winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor  reëel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan voldoet aan wettelijke eisen planmatig beheer en daarom  geen reden ziet het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden. Dat laatste  getuigt nog van een toetsing van het winningsplan conform de oude Mijnbouwwet.   Uw conclusie lijkt hier te voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt ook om een toetsing aan  de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken schade voor omwonenden natuur en  milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht.    Wij vinden dat u:  1. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid en een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerp-besluit te halen.    6.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en vlotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wat vinden we hier nu van 2??? Ook advies advocaat   Wij vinden dat u:    6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving  op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied.    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 999 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1000 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    U vraagt NAM om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te  leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht.    Een beoordeling van de mogelijke nadelige effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt  daarmee in het winningsplan en uw ontwerp- instemmingsbesluit. Met het ontbreken van  onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de lokale adviesrol en  inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken, Het toevoegen van onderzoek en  beoordeling aan uw definitieve besluit achten wij dan ook te laat en in strijd met een zorgvuldige  voorbereiding van dat besluit.   NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijktin het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst Johan Feunekes en advocaat.    Tekst as   Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park,    Het accent van het waterbeheer in het Drentse Aa-gebied ligt op het zo veel mogelijk  vasthouden van water in de bovenlopen van het waterhuishoudkundig hoofdsysteem, ter  ondersteuning van kwetsbare natuur. Het gebied kent een zeer exensief slotenstelsel dat niet  ingericht is op afvoer, maar juist op berging van water. Een groot deel van het gebied is voor  haar watervoorziening kwelafhankelijk, hetgeen betekent dat de rol van grondwater voor het  gebied minstens zo groot is als de betekenis van oppervlaktewater.   De natuurtoets zal dus ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het bereiken van  de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het winningsplan wordt  belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming van de aanwezige  kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve gevolgen  ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    In het bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichttijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)’, vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande knelpunten wegens een te lage grondwaterstand voor het    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 1000 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1001 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico’s voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ts voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht vla de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    Leg dit ook voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden  gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zulten worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied iseen beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 1001 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1002 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbestuit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te neren die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet uw Minister geen  aanleiding om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld inde eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen  wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.   Wij vinden dat u:   Wat vinden wij??    Advies:    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 1002 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1003 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een  grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van  de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een  winningsplan op te stellen.    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch  opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stelten. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een transparante afweging te kunnen maken.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 1003 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1004 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 PRODUCTIE    7.1 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we ugevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries 10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.    U bent van mening dat deze put een oude niet werkende put ineen bestaand gasveld vervangt  en dus mag produceren op basis van de bestaande vergunning. Wij delen deze mening niet.  Wij beschouwen put Vries 10 wél als een nieuwe winning. Na bestudering van het oude  winningsplan van 2013 die als basis fungeert van de bestaande vergunning blijkt:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  în 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie (wat dit dan ook mag  zijn). Er is hier niet specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het nieuwe winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw put is geboord  (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij zijn van mening dat  put Vries-10 niet in hetzelfde gasveld is geboord maar aan de andere kant van een breuk die  de gasvelden Vries Zuid en het nieuw aangeboorde gasveld onder de woonwijk Marsdijk (Vries  Zuid-Zuid??) scheidt. Dit is ook logisch omdat de putten in het gasveld Vries Zuid zoals in het  winningsplan uit 2013is aangegeven teveel water produceren. Een nieuwe put in een bestaand  veld zou hetzelfde probleem opleveren.    Gelet op bovenstaande concluderen wij dat u handelt in strijd met de inhoud van uw brief van  22 november 2016 aan de 2° kamer (kenmerk DGETM-EO / 16170015 } waarin uit uw besluit  over de start van winning uit Vries-10 motiveert.    Wij vinden dat u:  1. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit  de nieuw geboorde put (put Vries-10) in moet trekken en de NAM op te dragen hiervoor  de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten.    72 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 1004 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1005 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    In het instemmingsbestuit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   2. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's vande productiesnelheid en  op basis hiervan een productiesnelheid inde vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    7.3 Productieniveau high case    Wij zij blij dat u het advies van Sodm onderschrijft dat de NAM het winningsplan moet  actualiseren en opnieuw in procedure moet brengen als zij het het high case scenario  overschrijdt.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 1005 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1006 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 jaar gericht onderzoek is de na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico’s  van gaswinning in Groningen: CAJ. (Charles) Vlek, R. (Robert) Geerts 2    De onzekerheden in de ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot  flexibel, adaptief risicobeleid, “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op  het risicoopen wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico” (H&M, 2013, p.  17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico's is voor veel mensen dagelijkse  praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook  beperkt tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette  gaswinning, hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden  daardoor veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van externe risico's,    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 1006 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1007 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn — de ‘strategische’ vestiging  c.q. verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt.   Risicovermindering aan de bron (de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aantal  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico's.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat:  3. uw conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsptan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico's geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:  Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle  wettelijke adviseurs.    81 Onzekerheden    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond Is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 1007 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1008 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van onjuiste en steeds verschillende benamingen  van velden en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid  en Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen inte dienen.    Wij vinden dat u:  -__ Het ontwerp-besluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    Advies:   Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uitte voeren. Hierin rekening te  houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen inde gebieden rond de betreffende  gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond  het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven inhet gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met 0.3. de aanwezigheid vaneen ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een  andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alte adviesorganen zich hierover  opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 1008 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1009 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 BODEMBEWEGING    9.1invulling ME van Noordenveld Bodemdaling    Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  - _NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg is van de  gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het  normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;  2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;  3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van  eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als  voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  - NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de  bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat  er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor  zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de  vergoeding van dergelijke onkosten.    Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM inde toekomst tot  een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen  hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze  toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op  voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu  verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    92 Bodemtrilling  Plaatsing aanvullende seismische apparatuur (zie ook hfst 11}  De minister geeft gehoor aan het punt om extra versnellingsmeters boven de gasvelden Eleveld    en Vries-Zuid te installeren en operationeel te hebben. Wij zijn blij dat u het advies van Sodm,  de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht aanvullende versnellingsopnemers te    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 1009 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1010 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn  van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt verkregen inaard, sterkte en  voorkomen van een beving en het epicentrum. Het huidig aantal meetpunten is hiervoor  onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd waarbij de  magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die van het Groningerveld.  In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet ontbreken.    Bla bla aanvulling platform OMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn. Combi 0-  meting, Tilt en bewegingsmeters    Wij vinden dat:  6. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versneilingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Vallende objecten   We vinden het jammer dat u niet bent ingegaan op onze vraag om te verduidelijken in hoeverre  zaken als valtende objecten zijn meegenomen inde overwegingen die aan het winningsplan ten  grondslag liggen.    Wij vinden dat:  4. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    Advies  Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een  geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u:   - _ het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te  dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen;   - het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk  9);   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   =_ te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen inde  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Toelichting   Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico's en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 1010 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1011 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij  met de toegenomen belangstetling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn  wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen  (categorie |). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyseis uitgevoerd volgens de SRA-  leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie |), SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij  daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisicd's  bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.   Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de  kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valtuit te sluiten. In het ernstigste  geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige  schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden  Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni  2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).    Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen,  mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol.  Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het  risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.    9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat:  5. Belangrijk dat er bij een eventuele procedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie  mogelijk te maken, er sprake moet zijn van voldoende rechtsbescherming, met in ieder  geval de mogelijkheid van inspraak, zienswijzen en beroep.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 1011 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1012 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen:   - geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het  Winningsplan is omschreven;   = tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de  toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM  op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale  overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe;   - mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het  goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond-  en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbescher mingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans  op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op  de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning.  Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de  Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met  bijbehorende beroepsmogelijkheid.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 1012 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1013 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 SCHADE    Invulling door GE    Proces schadeafhandeling    10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen m het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies vaor  te leggen aan Sodm, Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend isen geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellings meters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklassel vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    26                   Met opmerkingen [c2); Hier ook aandacht voor  schadeathandeling bij beëindiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1013 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1014 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  1.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd. Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst ay   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed.   De nadruk ligtsoms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade daor  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade,  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1014 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1015 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsptan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    10.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft. Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wijzijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  primair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie  dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden  hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het  lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn  wij overigens graag bereid hierin mee te denken.   3. Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1015 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1016 ======================================================================

<pre>    Advies    Zienswijze winningsplan Westerveld    onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil), WILLEN  WE DIT/EEN DERGELIJK PASSAGE??? ?   Tenslotte het volgende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden inde toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd.    Wij zijn van mening dat:    een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.   in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    29</pre>

====================================================================== Einde pagina 1016 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1017 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit, Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    30</pre>

====================================================================== Einde pagina 1017 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1018 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zuilen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aaneen gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie,    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en durdelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 1018 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1019 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 RISICOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xxx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht  aanvullende versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een  optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en  gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger  inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet  ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn.  Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  7. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de vergunning  geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet  ingeval van schade. Door de goedkeuring bijhet Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem inc! een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de    verplichtingen van de NAM.    Advies:    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 1019 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1020 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen ret een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te neren die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Itvalt, Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt geraakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    33</pre>

====================================================================== Einde pagina 1020 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1021 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 16:52:31
F
rom  : "  
T
o : "'   @tynaarlo.nl)'" @tynaarlo.nl
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 17m ei.docx;
D
 
H
ier de laatste versie.
H
eb nav de opmerkingen van gisteren de hoofdstukken tot aan schade bijgewerkt.
I
k ga morgenochtend eerst nog het hoofdstuk risicobeheersysteem aanpassen, daarna kom ik naar Vries.
W
at mij betreft ga jij morgen alvast opnieuw door het stuk heen en check je of de aanpassingen naar jou mening correct zijn.
D
aarna kunnen we dan samen helemaal doorheen lopen.
G
a jij na de advocaat nog terug naar Vries?
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.491
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1021 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1022 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1022 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1023 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD  1 INLEIDING 3  2 SAMENVATTING 5  3 HOOFDADVIES FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD.  4 ALGEMEEN 8  5 COMMUNICATIE 9  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 10  61 Doelmatigheid 10  6.2 Kaders schade 10  63 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa 11  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 13  7 PRODUCTIE 15  7.1 Productie put Vries-10 15  7.2 Productiesnelheid 15  7.3 _Productieniveau high case 16  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 17  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  82 _Ontbrekende/onjuiste gegevens 18  9 BODEMBEWEGING 20  9,1 Bodemdaling 20  92 Bodemtrilling 20  9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken 20  10 SCHADE 21  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 21  10.2 Afhandeling van schade 23  10.3 Lusten en lasten 26  11 _RISICOBEHEERSYSTEEM 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1023 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1024 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesiuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. Inons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed mee te  nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aanhet door  u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet  ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat ditte vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit levert  voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1024 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1025 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwer p-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend rijksbeleid  op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking trans parant te formuleren.    leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1025 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1026 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry”. Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd intermen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van licharnelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om ute beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben cok geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1026 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1027 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige}) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  |laan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1027 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1028 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstmulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening inhet geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1028 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1029 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbelevìing  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zeifde  patroon als bij ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger  percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade  hebben hier lastvan: bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter.” Eigenaren  van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een door  gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken. Ook dit heeft impact op de  gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OwV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1029 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1030 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben aangegeven zorgen  te hebben over hun veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van  de Asser woonwijk Marsdijk hebben 2.000 handtekeningen verzameld en aan u overhandigd.  Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning in Drenthe, onder  druk staat.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016*). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    viPwWwnr    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbesluit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze niet concreet toegepast zijnen dat u verwijst naar  een drietal (traditionele) intoopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat het voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in het ontwerp  instemmingsbesluit Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier uitvoering aan  geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de intoopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alleinwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Wij vinden dat u:  1. Alsnog een leesbaar exemplaar opnieuw ter inzage moet leggen omdat het ter  inzage gelegde winningsplan Westerveld niet voldoet aan het criterium van leesbaar  voor niet ingewijden inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1030 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1031 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    S1 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven inde kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u vooral  om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reëel is,gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Uw conclusie lijkt hier voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt namelijk ook nog om een  toetsing aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken van schade voor  omwonenden, natuur en milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht. Hoe u het  begrip doelmatig hanteert is daarmee voor ons nog niet helder.    Wij vinden dat u:  1. Helderheid moet verschaffen in het begrip doelmatigheid  2. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid én een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerpbesluit te halen.    5.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en viotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......),   Wij vinden dat u:   Wij gaan akkoord met de toelichting als de advocaat hier verder geen argumentatie bij heeft.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 1031 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1032 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM te vragen om de  voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te leveren, zodat deze  voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor  de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt daarmee in het winningsplan en  uw ontwerp- instemmingsbesluit. Onlangs iser een beheerplan voor het Natura-2000 Drentse  Aa door uw ministerie opgesteld. Daarin zijn een aantal beheermaatregelen opgenomen. Ook  daaraan zal u het winningsplan moeten toetsen.   Met het ontbreken van onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de  lokale adviesrol en inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve  gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Wij vinden dat u:  1. Met het toevoegen van onderzoek en beoordeling aan uw definitieve besluit te laat en  in strijd met een zorgvuldige voorbereiding van dat besluit conform art 36 van de  Mijnbouwwet.    NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijktin het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst i en advocaat.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 1032 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1033 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Tekst as    In het bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichtlijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)", vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande knefpunten wegens een te lage grondwaterstand voor het  Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico’s voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ls voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht via de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    leg dit cok voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - ín uw goedkeuringsbestuit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-2Z) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 1033 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1034 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zulten worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied iseen beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zingeen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijnde watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    5A Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld in de eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 1034 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1035 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.    Wij vinden dat u:    2. In uw ontwerpbesluit u voldoende heeft gemotiveerd waarom het winningsplan  Westerveld uit meerdere kleine gasvelden bestaat.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 1035 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1036 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we ugevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    Na bestudering van het oude winningsplan van december 2013 die als basis fungeert van de  bestaande vergunning is onderstaande tekst opgenomen:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  in 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  water productie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie. Er is hier niet  specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Wij vinden dat u:   1. na 20 jaar geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, winning uit een  nieuwe put als een nieuwe winning te beschouwen en hiervoor de wettelijk  vaststellingsprocedure af te wachten.   2. en de NAM onzorgvuldig hierover met de inwoners heeft gecommuniceerd en  geacteerd   3. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen  uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) per direct in moet trekken en de NAM op  te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af  te wachten.    62 _Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 1036 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1037 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de productiesnelheid en  op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    6.3 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij vinden dat u:  Juist heeft gehandeld door ons advies over te nemen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 1037 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1038 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaringen 4 jaar gericht onderzoek is de na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico's  van gaswinning in Groningen: CAJ. (Charles) Viek, R. (Robert) Geerts 2    De onzekerheden in de ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot  flexibel, adaptief risicobeleid. “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op  het risicoopen wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico” (H&M, 2013, p.  17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico’s is voor veel mensen dagelijkse  praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook  beperkt tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette  gaswinning, hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden  daardoor veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van externe risico's,    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 1038 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1039 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn — de ‘strategische’ vestiging  c.q. verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt   Risicover mindering aan de bron (de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aantal  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico's.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat u:  2. de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde lichtschade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    72 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Indit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. tn relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 1039 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1040 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 1040 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1041 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    B1 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde  schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  3. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet  toe moet passen.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 1041 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1042 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    Invulling door |    Proces schadeafhandeling    91 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zuilen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend isen geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellings meters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    21            ‘| Met opmerkingen [<1]: Hier ook aandacht voor    schadeathandeling bij beëndiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.       </pre>

====================================================================== Einde pagina 1042 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1043 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  1.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd. Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst ay   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed.   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade daor  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade,  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 1043 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1044 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsptan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    92 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wij zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  prìmair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie  dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden  hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het  lokale belang en het belang van onze inwoners, Vanuit die verantwoordelijkheid zijn  wij overigens graag bereid hierin mee te denken.   3. Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 1044 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1045 ======================================================================

<pre>    Advies    Zienswijze winningsplan Westerveld    onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil), WILLEN  WE DIT/EEN DERGELIJK PASSAGE??? ?   Tenslotte het volgende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden inde toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd.    Wij zijn van mening dat:    een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  allebijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.   in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 1045 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1046 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit, Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 1046 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1047 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9,3 Lustenen lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie,    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en durdelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 1047 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1048 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISCOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xxx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht  aanvullende versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een  optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en  gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger  inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet  ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn.  Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  7. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de vergunning  geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet  ingeval van schade. Door de goedkeuring bijhet Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem inc! een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de  verplichtingen van de NAM.    Advies:    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1048 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1049 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen ret een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te neren die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Itvalt, Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt geraakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1049 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1050 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 16:47:48
F
rom  : "  
T
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 17m ei.docx;
,
I
k ben vandaag gekomen tot het hoofdstuk schade.
D
aar zou jij wat mij betreft nu eerst mee verder kunnen.
 
M
orgenochtend  ga ik eerst het hoofdstuk risicobeheersysteem aanvullen, daarna ga ik pas naar .
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.492
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1050 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1051 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1051 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1052 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD  1 INLEIDING 3  2 SAMENVATTING 5  3 HOOFDADVIES FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD.  4 ALGEMEEN 8  5 COMMUNICATIE 9  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 10  61 Doelmatigheid 10  6.2 Kaders schade 10  63 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa 11  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 13  7 PRODUCTIE 15  7.1 Productie put Vries-10 15  7.2 Productiesnelheid 15  7.3 _Productieniveau high case 16  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 17  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  82 _Ontbrekende/onjuiste gegevens 18  9 BODEMBEWEGING 20  9,1 Bodemdaling 20  92 Bodemtrilling 20  9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken 20  10 SCHADE 21  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 21  10.2 Afhandeling van schade 23  10.3 Lusten en lasten 26  11 _RISICOBEHEERSYSTEEM 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1052 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1053 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesiuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. Inons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed mee te  nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aanhet door  u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet  ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat ditte vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit levert  voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1053 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1054 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwer p-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend rijksbeleid  op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking trans parant te formuleren.    leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1054 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1055 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry”. Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd intermen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van licharnelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om ute beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben cok geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1055 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1056 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige}) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  |laan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1056 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1057 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstmulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening inhet geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1057 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1058 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbelevìing  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zeifde  patroon als bij ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger  percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade  hebben hier lastvan: bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter.” Eigenaren  van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een door  gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken. Ook dit heeft impact op de  gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OwV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1058 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1059 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben aangegeven zorgen  te hebben over hun veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van  de Asser woonwijk Marsdijk hebben 2.000 handtekeningen verzameld en aan u overhandigd.  Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning in Drenthe, onder  druk staat.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016*). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    viPwWwnr    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbesluit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze niet concreet toegepast zijnen dat u verwijst naar  een drietal (traditionele) intoopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat het voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in het ontwerp  instemmingsbesluit Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier uitvoering aan  geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de intoopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alleinwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Wij vinden dat u:  1. Alsnog een leesbaar exemplaar opnieuw ter inzage moet leggen omdat het ter  inzage gelegde winningsplan Westerveld niet voldoet aan het criterium van leesbaar  voor niet ingewijden inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1059 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1060 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    S1 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven inde kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u vooral  om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reëel is,gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Uw conclusie lijkt hier voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt namelijk ook nog om een  toetsing aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken van schade voor  omwonenden, natuur en milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht. Hoe u het  begrip doelmatig hanteert is daarmee voor ons nog niet helder.    Wij vinden dat u:  1. Helderheid moet verschaffen in het begrip doelmatigheid  2. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid én een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerpbesluit te halen.    5.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en viotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......),   Wij vinden dat u:   Wij gaan akkoord met de toelichting als de advocaat hier verder geen argumentatie bij heeft.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 1060 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1061 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM te vragen om de  voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te leveren, zodat deze  voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor  de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt daarmee in het winningsplan en  uw ontwerp- instemmingsbesluit. Onlangs iser een beheerplan voor het Natura-2000 Drentse  Aa door uw ministerie opgesteld. Daarin zijn een aantal beheermaatregelen opgenomen. Ook  daaraan zal u het winningsplan moeten toetsen.   Met het ontbreken van onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de  lokale adviesrol en inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve  gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Wij vinden dat u:  1. Met het toevoegen van onderzoek en beoordeling aan uw definitieve besluit te laat en  in strijd met een zorgvuldige voorbereiding van dat besluit conform art 36 van de  Mijnbouwwet.    NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijktin het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst i en advocaat.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 1061 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1062 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Tekst as    In het bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichtlijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)", vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande knefpunten wegens een te lage grondwaterstand voor het  Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico’s voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ls voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht via de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    leg dit cok voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - ín uw goedkeuringsbestuit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-2Z) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 1062 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1063 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zulten worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied iseen beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zingeen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijnde watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    5A Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld in de eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 1063 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1064 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.    Wij vinden dat u:    2. In uw ontwerpbesluit u voldoende heeft gemotiveerd waarom het winningsplan  Westerveld uit meerdere kleine gasvelden bestaat.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 1064 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1065 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we ugevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    Na bestudering van het oude winningsplan van december 2013 die als basis fungeert van de  bestaande vergunning is onderstaande tekst opgenomen:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  in 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  water productie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie. Er is hier niet  specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Wij vinden dat u:   1. na 20 jaar geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, winning uit een  nieuwe put als een nieuwe winning te beschouwen en hiervoor de wettelijk  vaststellingsprocedure af te wachten.   2. en de NAM onzorgvuldig hierover met de inwoners heeft gecommuniceerd en  geacteerd   3. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen  uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) per direct in moet trekken en de NAM op  te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af  te wachten.    62 _Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 1065 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1066 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de productiesnelheid en  op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    6.3 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij vinden dat u:  Juist heeft gehandeld door ons advies over te nemen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 1066 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1067 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaringen 4 jaar gericht onderzoek is de na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico's  van gaswinning in Groningen: CAJ. (Charles) Viek, R. (Robert) Geerts 2    De onzekerheden in de ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot  flexibel, adaptief risicobeleid. “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op  het risicoopen wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico” (H&M, 2013, p.  17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico’s is voor veel mensen dagelijkse  praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook  beperkt tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette  gaswinning, hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden  daardoor veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van externe risico's,    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 1067 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1068 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn — de ‘strategische’ vestiging  c.q. verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt   Risicover mindering aan de bron (de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aantal  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico's.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat u:  2. de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde lichtschade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    72 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Indit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. tn relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 1068 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1069 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 1069 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1070 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    B1 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde  schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  3. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet  toe moet passen.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 1070 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1071 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    Invulling door |    Proces schadeafhandeling    91 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zuilen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend isen geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellings meters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    21            ‘| Met opmerkingen [<1]: Hier ook aandacht voor    schadeathandeling bij beëndiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.       </pre>

====================================================================== Einde pagina 1071 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1072 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  1.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd. Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst ay   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed.   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade daor  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade,  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 1072 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1073 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsptan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    92 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wij zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  prìmair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie  dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden  hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het  lokale belang en het belang van onze inwoners, Vanuit die verantwoordelijkheid zijn  wij overigens graag bereid hierin mee te denken.   3. Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 1073 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1074 ======================================================================

<pre>    Advies    Zienswijze winningsplan Westerveld    onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil), WILLEN  WE DIT/EEN DERGELIJK PASSAGE??? ?   Tenslotte het volgende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden inde toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd.    Wij zijn van mening dat:    een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  allebijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.   in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 1074 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1075 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit, Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 1075 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1076 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9,3 Lustenen lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie,    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en durdelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 1076 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1077 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISCOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xxx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht  aanvullende versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een  optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en  gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger  inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet  ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn.  Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  7. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de vergunning  geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet  ingeval van schade. Door de goedkeuring bijhet Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem inc! een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de  verplichtingen van de NAM.    Advies:    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1077 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1078 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen ret een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te neren die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Itvalt, Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt geraakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1078 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1079 ======================================================================

<pre>Date : 16-5-2017 09:13:56
F
rom  : "  
T
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 15m ei.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
    
 
-
 
 
a
ssen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.493
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1079 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1080 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 11 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1080 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1081 ======================================================================

<pre>    INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 COMMUNICATIE   6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   61 Doelmatigheid   62 Kaders schade   6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  7 PRODUCTIE   7.1 Productie put Vries-10   7.2 Productiesnelheid   7,3 _Productieniveau high case   8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   8.1 Onzekerheden   8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens   9 BODEMBEWEGING   9,1 Bodemdaling   92 Bodemtrilling   9.3. Reservoirstimulatie/ Fracken   10 SCHADE   10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  10.2 Afhandeling van schade   10.3 Lusten en lasten   11 _RISICOBEHEERSYSTEEM    Zienswijze winningsplan Westerveld    10    12  12  12  12  15    17  17  17  18    19  20  21    22  22  22  24    26  26  27  29    30</pre>

====================================================================== Einde pagina 1081 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1082 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd.    Hoewel inde afgelopen periode meer aandacht is gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  onze inwoners, dringen wij er op aan om de positie van de inwoners centraal te stellen. Vanwege  de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven  van de inwoners van het gebied, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het  adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt nog onvoldoende sprake is  van een verantwoorde gaswinning. In uw afweging zijn de effecten van de gaswinning in het  gebied naar onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de  directe en indirecte gevolgen zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Met dit instemmingsbesluit komt u slechts ten dele tegemoet aan het door u omarmde advies  van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het burgerperspectief  structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. In uw ontwerp-  instemmingsbesluit geeft u aan de verschillende adviezen zoveel mogelijk te hebben    meegenomen,    Uw besluit baseert u zich voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent de doelmatigheid van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet wel  nadrukkelijk meegewogen dienen te worden. Onze adviezen op het winningsplan zien wij  onvoldoende terug in uw ontwerp-instemmingsbesluit.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. We constateren dat u  in het ontwerp-instemmingsbesluit afwijkt van dit advies. Waar u wel ons adviezen overneemt  constateren wij dat ditte algemeen is uitgewerkt en hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de uitwerking ervan. Hoewel de bevoegdheid om afte wijken niet wordt betwist, bevat  het besluit onvoldoende motivering voor deze afwijking.    In het algemeen vinden wij het ontwerp-instemmingsbesluit dun gemotiveerd. Er wordt geen  duidelijkheid gegeven over tal van onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons  advies hebben geattendeerd. Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het  nemen van een besluit. Dit levert voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1082 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1083 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft aan dat  Nederland aardgas nodig heeft. Dit is correct. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend  rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.   U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio.   U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u echter om dit in de definitieve  beschikking transparant te formuleren.    Leeswijzer  Bla die bla</pre>

====================================================================== Einde pagina 1083 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1084 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijnom geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry”. Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van licharnelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en inde toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om ute beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben cok geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1084 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1085 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aande orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  |laan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1085 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1086 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstmulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening inhet geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1086 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1087 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Moeten we dit nog zo apart opnemen? In aangepaste vorm herhalen van ons advies.  Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van  mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen  aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding  van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten:    Primair: niet inte stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt;    Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende  onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van  het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:    1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten  aanvullen;   2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   een termijn te stellen aan het winningsplan;   4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een  risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.    »    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige  adviezen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1087 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1088 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen van 29 april en 15 juli 2016 onder de naam  Gronings Perspectief blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade,  veiligheidsbeleving en gezondheidsklachten. De resultaten van het onderzoek laten zien dat  schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gepaard gaan met een sterk  verlaagd gevoel van veiligheid.   ‘In het gebied met schade zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde patroon als bij  ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade hebben hier last van:  bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter    Dit onderzoek bevestigt de eerder gepubliceerde tussenresultaten, dat de veiligheidsbeleving  van inwoners negatief wordt beïnvloed en het welzijn en de gezondheid van inwoners lijdt onder  de huidige situatie waarin schade en onveiligheid worden ervaren. Dit beeld komt ook naar  voren in het woningmarkt- en leefbaarheidsonderzoek    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek in Groningen iser een groot  wantrouwen ontstaan bijde bevolking in alleinstituties die te maken hebben met de gaswinning  en de gevolgen daarvan. De inwoners van de gebieden waar gas wordt gewonnen moeten meer  dan nu het geval is het gevoel krijgen dat er naar hun mening wordt geluisterd en dat daar bij  de winning ook rekening mee wordt gehouden. Daarin wordt de regio gesteund door het advies  van OvV waarin deze instantie adviseert om bij winningsplannen niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau te kijken, maar ook de effecten op schade en maatschappelijke acceptatie mee  te nemen.   Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een  door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit besteedt u geen aandacht aan de maatschappelijke  gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OwV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1088 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1089 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 COMMUNICATIE    Input Arne/ Myra   Reactie in de trant van “In de nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat t.b.v. burger perspectief  nieuwe winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor burgers en lokale overheden. Daar  voldoet dit winningsplan niet aan. Reparatie wordt niet geborgd in |nstemmingsbesluit,    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geinformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw bes!uit voorwaarden op te nemen waarmee  dit wordt geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van}  gaswinning niet uitsluitend aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel  NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot  nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners  gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning.  Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt  (zie ook hfst 7.1).    Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is verwoord  in uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  1. Samenbinden van belanghebbenden  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Transparantie en vertrouwen  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Maatwerk    wPwn    10         Met opmerkingen [c1]: Ook het outwerp-instemmingsbesluit  onteesham.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 1089 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1090 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van  informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.   Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het  omgevings management. Daarbij nemen wij graag uw visieals vertrekpunt.   Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de ‘belevingswereld’ van onze  inwoners.    Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel  kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.    In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader  te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld  bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als inde adviezen van Sodm en Tcbb  ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico's met zich meebrengen dan  de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de  bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de  aangegeven risico’s beter zijnte duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 1090 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1091 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    Input  6.1 Doelmatigheid    U geeft aan dat de beoordeling van de doelmatigheid van de gaswinning vooral draaitom de  vraag of de door de mijnbouwonderneming inhet winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor  reëel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan voldoet aan wettelijke eisen planmatig beheer en daarom  geen reden ziet het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden. Dat laatste  getuigt nog van een toetsing van het winningsplan conform de oude Mijnbouwwet.   Uw conclusie lijkt hier te voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt ook om een toetsing aan  de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken schade voor omwonenden natuur en  milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht.    Wij vinden dat u:  1. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid en een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerp-besluit te halen.    6.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en vlotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wat vinden we hier nu van 2??? Ook advies advocaat   Wij vinden dat u:    6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving  op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied.    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 1091 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1092 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    U vraagt NAM om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te  leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht.    Een beoordeling van de mogelijke nadelige effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt  daarmee in het winningsplan en uw ontwerp- instemmingsbesluit. Met het ontbreken van  onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de lokale adviesrol en  inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken, Het toevoegen van onderzoek en  beoordeling aan uw definitieve besluit achten wij dan ook te laat en in strijd met een zorgvuldige  voorbereiding van dat besluit.   NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijktin het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst Johan Feunekes en advocaat.    Tekst as   Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park,    Het accent van het waterbeheer in het Drentse Aa-gebied ligt op het zo veel mogelijk  vasthouden van water in de bovenlopen van het waterhuishoudkundig hoofdsysteem, ter  ondersteuning van kwetsbare natuur. Het gebied kent een zeer exensief slotenstelsel dat niet  ingericht is op afvoer, maar juist op berging van water. Een groot deel van het gebied is voor  haar watervoorziening kwelafhankelijk, hetgeen betekent dat de rol van grondwater voor het  gebied minstens zo groot is als de betekenis van oppervlaktewater.   De natuurtoets zal dus ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het bereiken van  de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het winningsplan wordt  belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming van de aanwezige  kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve gevolgen  ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    In het bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichttijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)’, vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande knelpunten wegens een te lage grondwaterstand voor het    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 1092 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1093 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico’s voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ts voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht vla de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    Leg dit ook voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden  gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zulten worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied iseen beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 1093 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1094 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbestuit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende  restricties op te neren die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet uw Minister geen  aanleiding om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld inde eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen  wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.   Wij vinden dat u:   Wat vinden wij??    Advies:    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 1094 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1095 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een  grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader van  de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een  winningsplan op te stellen.    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan toch  opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stelten. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een transparante afweging te kunnen maken.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 1095 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1096 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 PRODUCTIE    7.1 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we ugevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries 10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.    U bent van mening dat deze put een oude niet werkende put ineen bestaand gasveld vervangt  en dus mag produceren op basis van de bestaande vergunning. Wij delen deze mening niet.  Wij beschouwen put Vries 10 wél als een nieuwe winning. Na bestudering van het oude  winningsplan van 2013 die als basis fungeert van de bestaande vergunning blijkt:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  în 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie (wat dit dan ook mag  zijn). Er is hier niet specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het nieuwe winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw put is geboord  (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij zijn van mening dat  put Vries-10 niet in hetzelfde gasveld is geboord maar aan de andere kant van een breuk die  de gasvelden Vries Zuid en het nieuw aangeboorde gasveld onder de woonwijk Marsdijk (Vries  Zuid-Zuid??) scheidt. Dit is ook logisch omdat de putten in het gasveld Vries Zuid zoals in het  winningsplan uit 2013is aangegeven teveel water produceren. Een nieuwe put in een bestaand  veld zou hetzelfde probleem opleveren.    Gelet op bovenstaande concluderen wij dat u handelt in strijd met de inhoud van uw brief van  22 november 2016 aan de 2° kamer (kenmerk DGETM-EO / 16170015 } waarin uit uw besluit  over de start van winning uit Vries-10 motiveert.    Wij vinden dat u:  1. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit  de nieuw geboorde put (put Vries-10) in moet trekken en de NAM op te dragen hiervoor  de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten.    72 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 1096 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1097 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    In het instemmingsbestuit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   2. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's vande productiesnelheid en  op basis hiervan een productiesnelheid inde vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    7.3 Productieniveau high case  Wij zij blij dat u het advies van Sodm onderschrijft dat de NAM het winningsplan moet    actualiseren en opnieuw in procedure moet brengen als zij het het high case scenario  overschrijdt.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 1097 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1098 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 jaar gericht onderzoek isde na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico's  van gaswinning in Groningen: CAJ. (Charles) Vlek, R. (Robert) Geerts 2    De onzekerheden in de ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot  flexibel, adaptief risicobeleid, “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op  het risicoopen wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico” (H&M, 2013, p.  17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico's is voor veel mensen dagelijkse  praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook  beperkt tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette  gaswinning, hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden  daardoor veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van externe risico's,    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 1098 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1099 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn — de ‘strategische’ vestiging  c.q. verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt.   Risicover mindering aan de bron (de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aantal  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico's.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat:  3. uw conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsptan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico's geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:  Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle  wettelijke adviseurs.    81 Onzekerheden    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond Is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 1099 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1100 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van onjuiste en steeds verschillende benamingen  van velden en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid  en Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen inte dienen.    Wij vinden dat u:  -__ Het ontwerp-besluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    Advies:   Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uitte voeren. Hierin rekening te  houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen inde gebieden rond de betreffende  gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond  het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven inhet gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met 0.3. de aanwezigheid vaneen ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een  andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alte adviesorganen zich hierover  opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 1100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1101 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 BODEMBEWEGING    9.1invulling door Bodemdaling    Advies  Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,  adviseren wij u:  - __NAM in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:  1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg is van de  gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het  normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;  2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;  3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van  eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als  voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  - NAM de bedemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de  bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat  er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie voor  zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de  vergoeding van dergelijke onkosten.    Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot  een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen  hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze  toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op  voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu  verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    92 Bodemtrilling  Plaatsing aanvullende seismische apparatuur (zie ook hfst 11}  De minister geeft gehoor aan het punt om extra versnellingsmeters boven de gasvelden Eleveld    en Vries-Zuid te installeren en operationeel te hebben. Wij zijn blij dat u het advies van Sodm,  de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht aanvullende versnellingsopnemers te    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 1101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1102 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn  van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt verkregen inaard, sterkte en  voorkomen van een beving en het epicentrum. Het huidig aantal meetpunten is hiervoor  onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd waarbij de  magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die van het Groningerveld.  In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet ontbreken.    Bla bla aanvulling platform OMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn. Combi 0-  meting, Tilt en bewegingsmeters    Wij vinden dat:  6. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versneilingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Vallende objecten  We vinden het jammer dat u niet bent ingegaan op onze vraag om te verduidelijken in hoeverre  zaken als valtende objecten zijn meegenomen inde overwegingen die aan het winningsplan ten    grondslag liggen.    Wij vinden dat:  4. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    Advies  Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een  geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u:   - _ het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te  dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen;   - het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk  9);   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   = _ te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Toelichting   Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 1102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1103 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij  met de toegenomen belangstetling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn  wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen  (categorie |). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyseis uitgevoerd volgens de SRA-  leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie |), SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij  daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s  bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.   Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de  kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valtuit te sluiten. In het ernstigste  geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige  schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden  Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni  2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).    Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen,  mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol.  Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het  risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.    9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat:  5. Belangrijk dat er bij een eventuele procedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie  mogelijk te maken, er sprake moet zijn van voldoende rechtsbescherming, met in ieder  geval de mogelijkheid van inspraak, zienswijzen en beroep.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 1103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1104 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen:   - geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het  Winningsplan is omschreven;   = tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de  toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM  op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale  overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe;   = mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het  goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond-  en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.    Toelichting   De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbescher mingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans  op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op  de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning.  Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de  Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met  bijbehorende beroepsmogelijkheid.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 1104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1105 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 SCHADE    Invulling door GE    Proces schadeafhandeling    Met opmerkingen [c2]; Hier ook aandacht voor  schadeafhandeling bij betindiging van de NAM. Staal  verantwoordelijk.         10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    Tekst   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed,   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangspunt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade.  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    Het Mijnbouwbesluit schrijftvoor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 1105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1106 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    10.2 Afhandeling van schade    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   - evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.   - in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1107 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden} wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit, Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1108 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie,    Wij vinden dat u:    6. In uw besluit zekerheid en durdelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    29</pre>

====================================================================== Einde pagina 1108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1109 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 RISICOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xxx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   7. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht  aanvullende versnellingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een  optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en  gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger  inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet  ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet volleditge onafhankelijk zijn.  Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  8. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de vergunning  geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet  ingeval van schade. Door de goedkeuring bijhet Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  9. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de    verplichtingen van de NAM.    Advies:    30</pre>

====================================================================== Einde pagina 1109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1110 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen ret een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te neren die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Itvalt, Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt geraakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 1110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1111 ======================================================================

<pre>Date : 12-5-2017 17:20:14
F
rom  :  
T
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 12m ei.docx;
H
ier de laatste versie. Heb er laatste uur niks meer aan kunnen doen. Heb een uur met   aan de telefoon gehangen!
H
ij levert maandagmiddag aan. Hij heeft veel berekeningen uitgevoerd maar moet nu gaan bundelen tot een advies.
 
H
ij was verbaasd over de sterkte van de bevingen in het verleden. Die zijn behoorlijk krachtig geweest en moet tot behoorlijke schade hebben geleid.
O
ok hij liep aan tegen de verschillende benaming van de gasvelden. Dat is lastig te doorgronden omdat de NAM steeds ander namen voor de gasvelden noemt.  
D
aar lopen we bij put 10 tegenaan. Is het een bestaand veld of vanwege de dichte breuk een separaat veld. Waarschijnlijk het laatste.
 
V
eel leesplezier en fijn weekeinde!
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.494
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1112 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 11 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1113 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  12 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  13 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtrilling  18 
9.3 Reserv oirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  21 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  21 
10.2  Afhandeling van schade  21 
10.3  Lusten en lasten  24 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  25 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1114 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd.  
 
Hoewel in de afgelopen periode meer aandacht is gekomen voor de veiligheid en het welzijn van 
onze inwoners, menen wij nog steeds te moeten aandringen om de positie van de inwoners 
centraal te stellen. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van 
de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze zienswijze in op uw 
ontwerp -instemmingsbesluit.  Bij het opstellen van dez e zienswijze zijn de lokale overheden, net 
als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt nog onvoldoende sprake is 
van een verantwoorde gaswinning. In uw afweging zijn de effecten van de gaswinning in het 
gebied naar onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaa n wij de 
directe en indirecte gevolgen zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.  
 
Met dit instemmingsbesluit komt u slechts ten dele tegemoet aan het door u omarmde advies 
van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat h et burgerperspectief 
structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. In uw ontwerp -
instemmingsbesluit geeft u aan de verschillende adviezen zoveel mogelijk te hebben 
meegenomen.  
 
Uw besluit baseert u zich voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  
omtrent de doelmatigheid van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische 
risicoanalyse (SRA) . Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee 
inhoudelijk voorbij aan de maatscha ppelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet wel 
nadrukkelijk meegewogen dienen te worden. Onze adviezen op het winningsplan zien wij 
onvoldoende terug in uw ontwerp -instemmingsbesluit.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winni ngsplan en subsidiair zaken als 
onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op 
voorhand goed te regelen.  Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. We constateren dat u 
in het ontwerp -instemmingsbesluit afwijkt  van dit advies. Waar u wel ons adviezen overneemt 
constateren wij dat dit te algemeen is uitgewerkt en hebben lokale overheden en inwoners geen 
zicht op de uitwerking ervan. Hoewel de bevoegdheid om af te wijken niet wordt betwist, bevat 
het besluit onvol doende motivering voor deze afwijking.  
 
Nog was zeggen over energieagenda waar naar wordt verwezen. Dit gaat ons te langzaam en 
wat is eigenlijk de status hiervan?  
 
Leeswijzer  
Bla die bla   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1115 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Oude tekst  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveri ngszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de co mmunicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burge rs moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemo edsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rappo rtage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient b ij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestuder ing van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1116 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een a antal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overh eden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NA M 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er d oor NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten wor den.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdo ening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen d e grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen win ningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1117 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uit gesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, in woners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.    
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1118 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Moeten we dit nog zo apart opnemen? Mijn voorstel om dit niet meer te doen . 
Onze bevindingen afgewogen hebbende  en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan  wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:  mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen ; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling e n een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1119 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
8 
 4 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen van 29  april en 15 juli 2016 onder de naam  
Gronings Perspectief blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, 
veiligheidsbeleving  en gezondheidsklachten. De resultaten van het onderzoek laten zien dat 
schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gepaard gaan met een sterk 
verlaagd gevoel van veiligheid.  
‘In het gebied met schade zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde  patroon als bij 
ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger  percent age gaat 
regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade hebben hier last van: 
bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter.’  
 
Dit onderzoek bevestigt de eerder gepubliceerde tussenresultaten, dat de veiligheidsbelevin g 
van inwoners negatief wordt beïnvloed en het welzijn en de gezondheid van inwoners lijdt onder 
de huidige situatie waarin schade en onveiligheid worden ervaren. Dit beeld komt ook naar 
voren in het woningmarkt - en leefbaarheidsonderzoek  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is er een groot wantrouwen 
ontstaan bij de bevolking in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de 
gevolgen daarvan. De inwoners moeten meer dan nu het geval is het gevoel krijgen dat e r naar 
hun problemen wordt geluisterd en dat daar bij de winning ook rekening mee wordt gehouden. 
Daarin wordt de regio gesteund door het advies van OvV waarin deze instantie adviseert om bij 
winningsplannen  niet alleen naar een acceptabel veiligheidsnivea u te kijken, maar ook de 
effecten op schade en maatschappelijke acceptatie mee te nemen .  
Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen  in een 
door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied  onverkoopbaar blijken.  
In uw ont werp -instemmingsbesluit besteedt u geen aandacht aan de maatschappelijke  
gevolgen.   
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke impact en  
leefbaarheid, expliciet en transparant, zo dient te betrekken in uw af weging dat dit leidt 
tot een  
veilig en verantwoord niveau van gaswinning en voor de inwoners een begrijpelijke  
gaswinning  
 
 
 
Dit kan wel weggelaten worden  of stukken uit inleiding hierheen . 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1120 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
9 
  
5 COMMUNICATIE  
Input   
Reactie in de trant van “In de nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat t.b.v. burgerperspectief 
nieuwe winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor burgers en lokale overheden. Daar 
voldoet dit winningsplan niet aan.  Reparatie wordt niet geborgd in instemm ingsbesluit.  
 
 
 
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ na ar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden o vergelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant wor den geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries -10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij z ijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiser en van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1121 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
10 
 Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als suggestie dat NAM e en breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners.  
 
Het winningspla n is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Elevel d 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het  door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.     
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1122 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
Input   
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid .Hier heeft E Z op blz19 onderaan een reactie op gegeven  
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
EZ stelt dat Sodm concludeert dat het winnin gsplan voldoet aan wettelijke eisen planmatig 
beheer en EZ daarom geen reden ziet het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te 
verbinden. Dat laatste getuig t nog van een toetsing oude stijl.  
Is hier deze conclusie trekken niet veel te voorbarig?  Dit omdat door de wijziging van de 
Mijnbouwwet nu ook getoetst moet worden aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en 
beperken schade voor omwonenden natuur en milieu?   
 
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebo uwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duideli jk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
Advies advocaat  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1123 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
12 
 6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  
 
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit wi nningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het  Natura 2000 -gebied Drentse  Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlands chap; het oppervlaktewater van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de signifi cantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactivit eiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten  gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit a anvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1124 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
13 
 NAM heeft natuurtoets niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat zij de NAM op korte 
termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat Ez dat kan meewegen in haar definitieve besluit.  
Mag dat? Er lijkt in het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  
Advies advocaat  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 
Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar ve rwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningspl an op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1125 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries 10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  
  
U bent van mening dat deze put een oude niet werkende put in een bestaand gasveld vervangt 
en dus mag produceren op basis van de bestaande vergunning. Wij delen deze me ning niet. 
Wij beschouwen put Vries 10 wél als een nieuwe winning . Na bestudering van het oude 
winningsplan van 2013 die als basis fungeert van de bestaande vergunning blijkt:  
• dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar ver wachting 
in 2014 zal stoppen  en 
• dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  
waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie (wat dit dan ook mag 
zijn). Er is hier niet specifiek een put Vries -10 genoemd of op k aart aangegeven.  
 
Pas in het nieuwe winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw put is geboord 
(Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij zijn van mening dat 
put Vries -10 is niet in hetzelfde gasveld geboord ma ar aan de andere kant van een breuk die 
de gasvelden Vries Zuid en het nieuw aangeboorde gasveld onder de woonwijk Marsdijk (Vries 
Zuid-Zuid??) scheidt. Dit is ook logisch omdat de putten in het gasveld Vries Zuid zoals in het 
winningsplan uit 2013is aange geven teveel water produceren. Een nieuwe put in een bestaand 
veld zou hetzelfde probleem opleveren.  
 
Wij vinden dat u:  
1. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit 
de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in moet  trekken en de NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
 
7.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de  productiesnelheid . De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrok ken is van invloed op de bodemtrilling.  SodM stelde onlangs dat 
in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een 
toename van de aardbevingsdichtheid.  Daarom is daar het advies van  het Staatstoezicht op de 
Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen ten einde (regionale) 
fluctuaties te vermijden  of zo laag mogelijk te houden.  
Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in 
West erveld zou gelden.  
In het instemmingsbe sluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan  Westerveld . 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1126 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
15 
  
Wij vinden dat u:   
2. Wel aandacht moet schenken aan de productiesnelheid en Sodm en NAM op te dragen 
eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en op basis hiervan 
een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot  extra risico’s leidt op 
bodemtrilling.  
   
 
 
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld kan worden onttrokken zonder 
dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Ons advies is overgenomen op blz 24  
Maar Ez vindt het niet nodig dit nog specifiek als voorschrift op te nemen.  Akkoord om hier niet 
meer op in te gaan?   
 
 
Advies:  
In uw besluit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.   
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1127 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onz ekerh eden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de bereke ningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerp -besluit niet op 
ingegaan .  
 
Echter ui t de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die 
gemaakt moeten  worden nog erg groot zi jn en laten zien dat het onderzoek nog in de 
kinderschoenen staat. De  berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het 
kan ook, volgens de Scientific  Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog 
andere fouten in de NAM -model len aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote 
onzekerheden werken vervolgens door in de  risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn 
vervolgens ook weer omgeven door grote  onzekerheden.  
 
Wij vinden uw conclusie dat u geen aanleiding ziet om de instemming van het winningsplan 
geheel of gedeeltelijk te weigeren niet voldoende onderbouwd. Te meer omdat wij ook  van 
mening zijn dat de adviezen van de decentrale overheden die wij vanuit onze lokale invalshoek  
hebben gegeve n, onvoldoende zijn meegewogen in uw besluit.  
 
 
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeni ngen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebie d van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1128 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
17 
 Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasv eld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen .  
 
 
9 BODEMBEWEGING  
Invulling door  
 
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1129 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
18 
 De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effe cten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit  de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet tere cht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : 
- het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoork omens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het d oor haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelicht ing 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
bere keningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstell ing voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1130 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
19 
 Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogro ep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom  te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten ge volge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een ad equaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 
9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens be sluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van  bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke  gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De ka ns 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de  gaswinning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 1130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1131 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
20 
 Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1132 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
21 
 10  SCHADE  
Invulling door  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwa ctiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten a anzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving be vat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbe vingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardb evingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1133 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
22 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1134 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
23 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aa ngegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in  haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de hi storische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichti ng om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale over heden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot 
wantr ouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
bepe rken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang o f de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende  negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mij nbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onde rhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1135 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
24 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzen d en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is . Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergron d zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten . 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1136 ======================================================================

<pre> Zienswijze winningsplan Westerveld  
25 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM  
Door  met info van platform OMEM  
 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de beslui tvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsn etwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan advisee rt SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdi g te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat  wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1137 ======================================================================

<pre>Date : 23-5-2017 17:28:27
F
T
C
c :   assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : laatste versie ziensw ijze + brief
A
ttachm ent : Aanbiedingsbrief EZ  ziensw ijzen 23-5-17 1.0.docx;ziensw ijze w inningsplan Westerveld 23-5-17.docx;
B
este Marco,
 
D
it zou het moeten zijn.
 
A
ls het goed is, is alles verwerkt. In de zienswijze is in hoofdstuk 10 bij de gele markering te zien wat er nog is gewijzigd het laatste uur.
 
I
k heb verder niets meer gehoord van gemeenten of provincie.
 
Z
elf kom ik er niet meer aan toe om het stuk nog een keer door te lezen. Volgens mij is dit voldoende vaak gedaan. 
J
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.495
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1138 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   ………..2017 
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijzen Ontwerp -instemmingsbesluit  
 Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte heer  Kamp , 
 
Hierbij ontvangt u onze zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. 
Deze zienswijzen liggen in de lijn met het eerder door ons ingediende advies. Bij het opstellen van de 
zienswijzen hebben wij, net als bij het maken van het advies, intensief samengewerkt met de andere 
decentrale overheden in het gebied.  
 
Wij lezen in uw ontwerp -instemmingsbesluit dat u een aantal van onze adviezen (deels) heeft 
overgenomen. Tegelijkertijd lezen wij dat u voornemens bent om in te  stemmen met het 
winningsplan.  
Wanneer u daadwerkelijk besluit om in te stemmen betekent dit, dat u accepteert dat er een kans 
bestaat op bevingen in intensief bebouwd stedelijk gebied en dorpskernen. Bevingen die kunnen 
leiden tot schade. De Tcbb geeft z elfs aan dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden.  
 
U heeft gehoord dat er bij onze inwoners, eigenaren van gebouwen en bij de gemeenteraad serieuze 
onrust bestaat. U heeft een groot aantal handtekeningen ontvangen en de gemeenteraad heeft besloten 
om een motie van  afkeuring vast te stellen rond de hervatting van de winning uit put Vries -10.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) aardgasvelden 
en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april jl. 
schrijft de Inspecteur -generaal van de Sodm over de Gro ningersituatie dat de modellen te  kort 
schieten. Wat we wel weten,  is dat de  velden in onze gemeente hebben gebeefd en in het geval van 
Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van Richter. U kunt geen garantie 
geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doen onder het stedelijk gebied 
en de kernen van Assen. Gelet hierop en de onrust,  zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen 
met het winningsplan. Hier geldt het principe: Better safe, than sorry.  
Indien u na een belangenafweging instemt met het winningsplan, kiest u bewust voor risico’s en 
schade voor onze inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongenot.  
 
Overigens zien wij dusdanige onvolkomenheden en onzekerheden in het winning splan en uw 
ontwerp-instemmingsbesluit dat u nu geen goede belangenafweging kunt maken die voldoet aan de 
wettelijke vereisten.  
 
Belangrijk is een goede onafhankelijke schade afhandeling. Als gemeente vinden wij dat de 
omgekeerde bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1139 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 2 van 3 
  
gaswinning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet gelden. In uw ontwerp -
instemmingsbesluit geeft u aan dat u het principe niet wilt toepassen in het  gebied Westerveld, 
omdat het alleen in Groningen gaat om grote aantallen schadegevallen. Wij wijzen u in dit verband 
op de door de Tcbb benoemde mogelijkheid dat zich bevingen kunnen voordoen die de grens van een 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter overschrijden. Doet zich een dergelijke bev ing voor onder 
Assen, dan zal er sprake zijn van een groot aantal schadegevallen. Wij verzoeken u dan ook om de  
omgekeerde bewijslast wel toe te passen zodat er geen rechtsongelijkheid is.  
 
Alles overziend zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen me t het Winningsplan Westerveld. . 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1140 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 3 van 3 
  
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 mei 2017 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Zienswijze  Winningsplan 
Westerveld  
   
 
 
   
Opmerkingen:  
Pas verzenden na 
behandeling in 
raad en na seintje 
  
(verzending 
uiterlijk 15 juni)    
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1141 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 23 Mei 2017  
    
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1142 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
2 
 
 
 
 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusie  7 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 8 
4 COMMUNICATIE  10 
5 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  12 
5.1 Doelmatigheid  12 
5.2 Kaders schade  12 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  13 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  14 
6 PRODUCTIE  15 
6.1 Productie  put Vries -10 15 
6.2 Productiesnelheid  16 
6.3 Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit  16 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  17 
7.1 Onzekerheden  17 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  18 
8 BODEMBEWEGING  20 
8.1 Bodemdaling  20 
8.2 Bodemtri lling  20 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  20 
9 SCHADE  22 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  22 
9.2 Afhandeling van schade  23 
9.3 Lusten en lasten  24 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  25 
11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUI T 27 
 
 
     BIJLAGE 1:  ADVIES W INNINGSPLAN WESTERVE LD  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1143 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
3 
 
 
 
 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit  op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesl uit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking , schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbes luit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken , maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouww et (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder and ere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentra le overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt 
onderdeel uit van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1144 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
4 
 
 
 
 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  inst emmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbeslui t. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbeslu it komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwo ners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Productieniveau, - snelheid en duur van het instemmingsbesluit  
In het o ntwerpbesluit is niet onderbouwd of en waarom de winning uit deze velden gedurende 
10 jaren noodzakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven wordt 
beschouwd.  Dat zal echter nader onderzocht en gemotiveerd moeten worden. Wij vin den het 
onwenselijk  dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts dient het 
instemmingsbesluit beperkingen ten aanzien van productievolume en productietempo 
(voorkomen van fluctuaties) te bevatten.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1145 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
5 
 
 
 
 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1146 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
6 
 
 
 
 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen,  zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw) , en niet op 
het geoorloofd zijn va n mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de 
exploitant / operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Wij vinden dat u het begrip schade ten onrechte beperkt tot enkel schade in de zin van het BW. 
Het schadebegrip in d e Mijnbouwwet is veel breder. Dat heeft dus gevolgen voor uw 
toetsingskader.  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw  besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerl egt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de sch aal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constate ren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en d us al bij het 
winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het 
risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter aan welke  paragraf en en passages  van het winningsplan nu exact 
instemming is onthouden.  U geeft echter ook aan dat bij de toep assing van zuur - en hydraulische 
stimulatie door de NAM een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden 
en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1147 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
7 
 
 
 
 
 bagatelclausule in werking laten treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. 
Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt , u deels tegemoet komt aan 
het door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) . Dat geeft  aan dat 
het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de 
besluitvorming.  In uw afweg ing zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied -en met 
name ook het voorkomen van die effecten - naar onze mening onvoldoende meegenomen.  
Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals schade, natuur en 
milieu, onveilig heidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
In uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM  omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico  Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgen s de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgas velden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningspl an nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestem mingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken  en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure . Wanneer  zonder deze info rmatie  besluitvorming  
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1148 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
8 
 
 
 
 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veilighe id. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volge ns de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle institut ies die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te benoemen en te betrekken in uw 
afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U gee ft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorziening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenseli jk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1149 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
  
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat  en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven 
door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.  
 
Het valt ons op dat u in de instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld 
uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winningsniveaus nodig zijn in 
verband met de leveringszekerheid. In het onderhavige ontwerpbesluit lijkt u voetstoots aan te 
nemen dat de in het winningsplan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn.  
 
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan 
genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders gezegd: Zijn de 
geno emde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En 
zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen worden? 
Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcent raties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1150 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
10 
 
 
 
 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen v erzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbevingsrisico´s in Gronin gen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden v oor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude stijl.  
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministe rie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee ko men we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er al snog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is  naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1151 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
11 
 
 
 
 
 Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan he t inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 
Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee 
het burgerperspectief niet voldoen aan ministeri ële toezeggingen  en er daarom 
een nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1152 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
12 
 
 
 
 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische  parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet 
instemming met het winnings plan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschapp elijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kad er te stellen waarin duidelijk 
beschreven sta at wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat d oor de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Uw opvatting over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in art. 
1 sub b Mbb ruim gedefinieerd: iedere aantasting van één van de in art. 49 lid 2 en 3 Mbw 
genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherm ing van het milieu. 
Het winningsplan moet daarover informatie bevatten (zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en  art. 24 lid 
1 sub  q en s en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen. Dat is een 
aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aa nwezigheid of het voorkomen van schade in de zin 
van het Burgerlijk Wetboek.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1153 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
13 
 
 
 
 
  
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van nat uur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
levere n, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.   
 
Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor 
de beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa in strijd met art. 24 lid 1 sub q, 
r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht.  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied 
is derhalve onvoldoende in uw ontwerp instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een 
beheerplan voor het Natura -2000 Drentse Aa door uw ministerie o pgesteld. Ook daaraan zal u 
het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is va stgesteld 
door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoo rdeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van d e Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan moeten 
worden naar de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen niet hoe u </pre>

====================================================================== Einde pagina 1153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1154 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
14 
 
 
 
 
 – bij gebreke van die informatie – reeds nu een oordeel kunt hebben ov er de gevolgen van het 
winningsplan voor natuur en milieu (art.  36 lid 1 sub c en d Mbw). Wij maken er ernstig bezwaar 
tegen dat die informatie niet reeds op dit moment bekend is en dus geen onderwerp kan zijn 
van zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerpb esluit – aangepast aan en mét de nieuwe 
milieuinformatie – dus nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen, zodat wij, burgers en 
belangenorganisaties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art. 34 lid 4 Mbw een 
zienswijze in te dienen.  
 
Wij vinden dat: 
1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een 
volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform 
artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou 
moeten leiden tot het onthouden van instemming aan  het winningsplan 
Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw 
definitieve besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als 
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen 
van de natuurtoets aan de aa nvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het 
gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de Wet 
natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet  worden verklaard.  
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gele gen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1155 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
15 
 
 
 
 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boo rgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10. Put Vries -10 zit dus niet in het vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening 
dat uw an twoord in strijd is met de strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe correct  om de NAM to e te staan op 
basis van het vigerende winningsplan voor het gasveld Vries -Zuid gas uit een nieuw geboorde 
put te winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoe n aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  Zie bijvoorbeeld paragraaf B4.1 (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing 
treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geenszins aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub e, 
f, g en h Mbb). Ook is in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb niet vermeld hoeveel boorgaten bij de 
winning worden gebruikt. Integendeel, in B4) wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden gelaten. 
Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke boorgaten nu wel 
en welke niet in dit winningsplan zijn opgenomen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1156 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
16 
 
 
 
 
 2. Zowel NAM, als uw ministe rie van EZ in deze zaak onzorgvuldig met inwoners en 
andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning ui t een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet v oldoet aan de wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is , althans daaraan instemming moet worden onthouden.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling va n de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit f enomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn. Ook voor die velden geldt logischerwijs dat fluctuaties zoveel  mogelijk 
voorkomen moeten worden.  
 
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de erv aringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wor dt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sod M en 
NAM op moet  dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de 
productiesnelheid en fluctuaties en op basis hierva n een productiesnelheid in de 
vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  en duur van het besluit  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederl and 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet word t onderbouwd.  Gezien de </pre>

====================================================================== Einde pagina 1156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1157 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
17 
 
 
 
 
 negatieve effecten van gaswinning is zo’n motivering en onderbouwing van de noodzaak van 
gaswinning uit juist deze velden wel noodzakelijk. Gaswinning uit deze velden is g één gegeven. 
U zult moeten aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met 
het oog op de leveringszekerheid.  Ook het winningsplan zelf zou daarover – vervolgens door u 
te toetsen – informatie moeten bevatten (art. 24 lid 1 s ub a en lid 2 Mbb).  
 
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarn a opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden 
volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk is, wil niet zeggen dat dat 
maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade) 
en uw regering (zo spoedig mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij 
bepleiten daarom een ijkmoment over vijf jaren, in de vorm van een nieuw winningsplan per 
2023, waarin de op da t moment meest recente inzichten over seismische risico’s, schade, 
leveringszekerheid en energietransitie zijn meegenomen  
 
Tevens geeft u  in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in 
hoeverre fluctuaties in winningsniveau’s vermed en moeten worden.  Enkel het feit dat het hier 
gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening 
onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoeven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1. De noodzaak van de gaswinningen uit h et Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
2. De geldigheidsduur van een winningsvergunning terug te brengen tot vijf jaren.   
 
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 
7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KEND E ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeks raad adviseerde u om in de </pre>

====================================================================== Einde pagina 1157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1158 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
18 
 
 
 
 
 communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg gro ot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is d at 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aa ndacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakge bied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 
7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Analyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u </pre>

====================================================================== Einde pagina 1158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1159 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
19 
 
 
 
 
 op de aard en  omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Asse n-Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 ) en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, die deels samenvallen met de 
planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe ontwikkelinge n worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatri x voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u : 
1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voor leggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de 
SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor 
het gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het wi nningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw 
ter inzage moet leggen.  
2. Niet kunt instemmen met een winnings plan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1160 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
20 
 
 
 
 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende en volgordelijk niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM te 
vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan.  
Bovendien heeft u een aantal maatregelen ten onrechte slechts voorgeschreven voor de velden 
Eleveld en Vries -Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winning splan nu precies niet van toepassing is 
verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvormin g hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 1160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1161 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
21 
 
 
 
 
 1. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
2. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1162 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
22 
 
 
 
 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art. 35 lid 1 sub f en art. 24 lid 1 
sub r, s en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving  moet er als nog 
komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan . Deze dient om 
advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M ijnbouwwet  vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau va n de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries -Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winnin gsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voort s aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem d e vereisten uit de M ijnbouwwet  minder van belang zijn. 
Overigens benoem t u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De M ijnbouwwet  maakt bij haar afwegingskader voor het al dan  niet instemmen met 
een winningsplan  geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte 
van de gasvelden. De M ijnbouwwet  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste li d, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de M ijnbouwwet  onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter </pre>

====================================================================== Einde pagina 1162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1163 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
23 
 
 
 
 
 voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren , althans daaraan uw instemming moet onthouden.  
2. De toezegging van  de NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijven d is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling vo or afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Gron ingen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze  van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compens atie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en  de NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit  de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn.  Deze informatie – overigens is onduidelijk welke informatie u bedoelt – moet 
de NAM b innen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkst elligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
de NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de St aat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het g rondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 1163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1164 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
24 
 
 
 
 
 onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling opera tioneel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat  de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook 
aandacht  wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van 
de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal 
onderdeel moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1165 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
25 
 
 
 
 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem  moet worden 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de 
verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen en werken  uit te voeren boven 
en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter  niet aan wat 
u onder representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van 
mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en 
gebouwschade te kunnen vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmetin g 
van groot belang bij  schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb  en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tuss en grondbeweging en schade a an gebouw en werken .  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 M g ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving . Het 
huidig aantal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en gl asvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     </pre>

====================================================================== Einde pagina 1165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1166 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
26 
 
 
 
 
  
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van on ze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Tot slot zijn wij van mening dat door  u voorgeschreven maatregelen (waaronder 
versnellingsmeters en een nul -meting) niet beperkt moeten blijven tot de velden Vries -Zuid en 
Eleveld, maar moeten gel den voor alle velden uit het winningsplan waaruit geproduceerd wordt.  
 
Wij vinden dat:  
1. u nauwkeurig aan moet geven hoe de representatieve nulmeting aan gebouwen 
en werken  moet worden uitgevoerd en in welk gebied de nulmetingen moeten 
worden uitgevoerd. Bij dit laatste vinden wij dat er nulmetingen moeten worden 
uitgevoerd in het gehele gebied waar zich bevingen en effecten kunnen 
voordoen.  
2. vanwege de risico categorie van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan 
met versnellingsmeters , tilt en glasvezelmeters moet komen, zodanig dat bij 
registratie van een beving een causaal verband tussen beving en gemelde schade 
kan worden gelegd. Dit meetplan moet betrekking hebben op het gehele gebied 
waar zich bevingen en effecten kunnen voordoen.  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl usief  een 
meet - en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en 
andere belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
5. De voorgeschreven maatregelen niet beperkt moet blijven tot de velden Eleveld 
en Vries Zuid maar moet gelden voor alle producere nde velden uit het 
winningsplan.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1167 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
27 
 
 
 
 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelij ke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.  Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (p aragrafen) 
van het winningsplan u niet instemt . 
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant r isicobeheersysteem 
voor alle producerende gasvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te ge ven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners.  Het risicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan 
waaruit geproduceerd wordt.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM in overleg met de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n 
dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankeli jk orgaan wordt 
ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  en gaan gelden voor alle velden waaruit 
geproduceerd wordt.  
 
Artikel 7:  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en nood zaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1168 ======================================================================

<pre>Date : 18-5-2017 10:41:47
F
T
S
ubject : laatste versie
A
ttachm ent : ziensw ijze w inningsplan Westerveld 18m ei.docx;
,
I
k kom er nu aan.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 
E
  
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.496
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1169 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1170 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD  1 INLEIDING 3  2 SAMENVATTING 5  3 HOOFDADVIES FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD.  4 ALGEMEEN 8  5 COMMUNICATIE 9  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 10  61 Doelmatigheid 10  6.2 Kaders schade 10  63 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa 11  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 14  7 PRODUCTIE 16  7.1 Productie put Vries-10 16  7.2 Productiesnelheid 16  7.3 _Productieniveau high case 17  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 18  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens 20  9 BODEMBEWEGING 21  9,1 Bodemdaling 21  92 Bodemtrilling 21  9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken 21  10 SCHADE 22  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 22  10.2 Afhandeling van schade 24  10.3 Lusten en lasten 27  11 _RISICOBEHEERSYSTEEM 28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1171 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesiuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. Inons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed mee te  nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aanhet door  u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet  ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat ditte vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit levert  voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1172 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwer p-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend rijksbeleid  op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking trans parant te formuleren.    leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1173 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry”. Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd intermen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van licharnelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om ute beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben cok geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1174 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige}) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  |laan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1175 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstmulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening inhet geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1176 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbelevìing  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zeifde  patroon als bij ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger  percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade  hebben hier lastvan: bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter.” Eigenaren  van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een door  gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken. Ook dit heeft impact op de  gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OwV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1177 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben aangegeven zorgen  te hebben over hun veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van  de Asser woonwijk Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben 2.000 handtekeningen  verzameld en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor  gaswinning ìn Drenthe, onder druk staat of verdwenen is.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016"). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    wpwnr    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbesluit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze niet concreet toegepast zijnen dat u verwijst naar  een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat het voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie niet tot zijn recht komt in het ontwerp   instemmingsbesluit Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier uitvoering aan  geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan zeer lastig tot niet is te lezen  voor niet-ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het  winningsplan nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet  alleinwoners de gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de  inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken. Gelet op de  datum van het definitieve winningsplan had er in dit plan wel invulling moeten worden  gegeven aan het inwoner perspectief,         Wij vinden_dan ook dat u:</pre>

====================================================================== Einde pagina 1177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1178 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het winningsplan niet ontvankelijk moet verklaren. Een eventueel nieuw winningsplan  van de NAM zal dan opnieuw de gehele procedure moeten doorlopen.         5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    51 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u vooral  om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Uw conclusie lijkt hier voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt namelijk ook nog om een  toetsing aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken van schade voor  omwonenden, natuur en milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht. Hoe u het  begrip doelmatig hanteert is daarmee voor ons nog niet helder.    Wij vinden dat u:  1. Helderheid moet verschaffen in het begrip doelmatigheid  2. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid én een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerpbesluit te halen.    5.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en vlotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wij vinden dat u:   Wij gaan akkoord met de toelichting als de advocaat hier verder geen argumentatie bij heeft.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 1178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1179 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM te vragen om de  voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te leveren, zodat deze  voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor  de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt daarmee in het winningsplan en  uw ontwerp- instemmingsbesluit. Onlangs iser een beheerplan voor het Natura-2000 Drentse  Aa door uw ministerie opgesteld. Daarin zijn een aantal beheer maatregelen opgenomen. Ook  daaraan zal u het winningsplan moeten toetsen.   Met het ontbreken van onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de  tokale adviesrol en inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden, Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve  gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Wij vinden dat u:  1. Met het toevoegen van onderzoek en beoordeling aan uw definitieve besluit te laat en  in strijd met een zorgvuldige voorbereiding van dat besluit conform art 36 van de  Mijnbouwwet.    NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zij de NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijkt in het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst ME en advocaat.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 1179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1180 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Tekst as    In het bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichtlijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)”, vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande kneipunten wegens een te lage grondwaterstand voor het  Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico's voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ls voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milleubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht via de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    leg dit ook voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescher ming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - ín uw goedkeuringsbestuit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 1180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1181 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zullen worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied iseen beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijnde watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbestuit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    5A Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld inde eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 1181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1182 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.    Wij vinden dat u:    2. In uw ontwerpbesluit u voldoende heeft gemotiveerd waarom het winningsplan  Westerveld uit meerdere kleine gasvelden bestaat.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 1182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1183 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    Na bestudering van het oude winningsplan van december 2013 die als basis fungeert van de  bestaande vergunning ís onderstaande tekst opgenomen:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  in 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  water productie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie. Er is hier niet  specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit cogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Wij vinden dat u:   1. na 20 jaar geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, winning uit een  nieuwe put als een nieuwe winning te beschouwen en hiervoor de wettelijk  vaststellingsprocedure af te wachten.   2. en de NAM onzorgvuldig hierover met de inwoners heeft gecommuniceerd en  geacteerd   3. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen  uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) per direct in moet trekken en de NAM op  te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af  te wachten.    62 _Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 1183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1184 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de productiesnelheid en  op basis hiervaneen productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    6.3 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij vinden dat u:  Juist heeft gehandeld door ons advies over te nemen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 1184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1185 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden. U onderkent dit risicoen als maatregel  past u een adaptief risicobeleid toe in de vorm van het “Hand op de kraan principe”.    Deskundigen plaatsen kanttekeningen bij dit risicobeleid omdat de praktijk niet altijd heeft  bewezen dat vermindering of stopzetting direct tot een risicovermindering leidt. Wij vragen ons  af op basis van welke wetenschappelijke studies u de conclusie trekt dat dit principe in bevende  velden toepasbaar is. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden immers al gebeefd  waarbij de opgetreden magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die  van het Groningenveld.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt. Inhet onderzoek isde aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses  en methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek ís de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie “Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico’s  van gaswinning in Groningen”: C.AJ. (Charles) Vlek, R. (Robert) Geerts           De onzekerheden inde ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot flexibel,  adaptief risicobeleid. “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op het risico  open wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico ” (H&M, 2013, p. 17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico's is voor veel mensen dagelijkse    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 1185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1186 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook beperkt  tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette gaswinning,  hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden daardoor  veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van exteme risico’s,  maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn —de ‘strategische’ vestiging c.q.  verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt.   Risicovermindering aan de bron {de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aantal  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico’s.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat u:  2. de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    18    </pre>

====================================================================== Einde pagina 1186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1187 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:  1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het ís niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen inte dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 1187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1188 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    B1 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde  schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  3. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet  toe moet passen.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 1188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1189 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    Invulling door EEM    Proces schadeafhandeling    9,1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvullmg op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zuilen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse  toereikend isen geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellings meters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse | vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    21    Met opmerkingen [c1]: Hier ook aandacht voor  ‚ schadeathandeling bij beëtndiging van de NAM. Staat  | verantwoordelijk.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1190 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  1.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd. Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst ay   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed,   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade daor  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade,  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 1190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1191 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    92 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit bestuit openbaar te maken.    Inmiddels heeft de NAM aangegeven, na Groningen, ook in de rest van Nederland te willen  komen tot een onafhankelijke schadeafhandeling. Wij waarderen dit zeer van de NAM.    Wijzijn echter van mening dat de Staat en vals bevoegd gezag een duidelijke rol hebben bij  de schadeafhandeling en hier kaders moet stellen,    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wijzijnechter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  primair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en_    de Staat als ontvanger van de aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire  verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden hebben wij in dit verband vooral de    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 1191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1192 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    verantwoordelijkheid om op te komen voor het lokale belang en het belang van onze  inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij overigens graag bereid hierin mee  te denken.   3._ Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). WILLEN  WE DIT/EEN DERGELIJK PASSAGE??? ?   3 — Tenslotte het volgende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden in de toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd _  door de Staat.    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   =_evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient    te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle            o_Inwoners en bedrijven waar zich bevingen kunnen voordoen moeten invloed  hebben op de vormgeving van de schadeafhandeling:   o De NAM mag geen invloed hebben op de beoordeling van schades en het  functioneren van het onafhankelijke orgaan ;   …_ Het onafhankelijke orgaan moet ook verantwoordelijke worden voor  onafhankelijke nulmetingen meten en monitoring van lembewegi    gebouwbeweging. Ditom een goede schadeafhandeling mogelijk te maken.  -__in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;  - Te garanderen dat schades te allen tijde worden uitgekeerd en als Staat hiervoor garant    te staan,    24    "| Met opmerkingen [PG2]: Of is dit de oude adviostekst waar ik  7 in heb gewerkt? -)</pre>

====================================================================== Einde pagina 1192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1193 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil} gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit, Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 1193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1194 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9,3 Lustenen lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zuilen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aaneen gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie,    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en durdelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 1194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1195 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _RISICOBEHEERSYSTEEM    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan allegebouwen boven  en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en Vries -  Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op te  nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Daar hebben we ons standpunt benoemd ten  aanzien van toepassing van het “hand op de kraan principe”.    In ons advies hebben we uitgaande van het “hand op de kraan principe” een aantal punten  benoemd met betrekking tot het risicobeheersysteem.   Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen om de NAM de verplichting  oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de  gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. In hoofdstuk 7 benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zien ook dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over te  nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Wij vinden het bijplaatsen  van enkele meters niet voldoende om een goede relatie te kunnen leggen tussen trilling en  schade.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum vaneen beving. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 1195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1196 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    hebben met die van het Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en  glasvezelmeters noodzakelijk om verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van  gebouwen te kunnen registeren niet alleen in de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dir meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie.    Wij vinden dat:   7. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal meetpunten  is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen tussen beving en  schade.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de fase van  vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn  verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de  verplichtingen van de NAM.    Advies:    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen inhet veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen, Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Il valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico's niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 1196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1197 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    (re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    29</pre>

====================================================================== Einde pagina 1197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1198 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2016 15:24:19
From  : "  
To : "SMO-secretariaat" SMO-secretariaat@assen.nl
Subject : laatste w ijzigingen gasw inning
Attachm ent : dum m y rapportage versie4 21dec.docx;brief aanbieding advies aan m inister EZ  21-12.docx;
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 -
  @assen.nl website: www.assen.nl
 16.497
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1199 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December  2016   
 definitief   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1200 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtrilling  17 
9.3 Reserv oirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1201 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebru ik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winningsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw be sluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tc bb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegin gen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 1201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1202 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan on dergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar mani eren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven v an lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het r apport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen.  Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1203 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, ad viseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies o p terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aa n de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten wor den.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdo ening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen d e grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de  eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1204 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen  dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lo kale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1205 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:  - mocht dit niet uw keuze z ijn vanwege de grote onzekerheden en 
ontbrekende onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het 
hanteren van het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvul len; 
2. te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1206 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de b elangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningspl an Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echt er ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) g aswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkelin g. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicat ie 
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusd anige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monito ren. De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1207 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners ged egen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de be langen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden overgelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries -10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Comm unicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1208 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vr ies Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1209 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sod m kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden , is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velde n die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op h et gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel moge lijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1210 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drentse  Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winnings plan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winn ingsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoe lstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijn bouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan do or de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drent se Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitges loten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1211 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar ve rwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningspl an op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1212 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw  of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door  de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe w inning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet  aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van men ing dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehoude n met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 1212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1213 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling ge leidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw besluit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.   
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1214 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëffi ciënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvi nden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten d at in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasv eld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1215 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en on derhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM te verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren  2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 1215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1216 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM ) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten o ntwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken  als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt e xact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn pri mair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen w orden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoan alyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerder e gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhanke lijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1217 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen  en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale  impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1218 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1219 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt t e worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïndu ceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aang aande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1220 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een go ede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervin den. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere ma te 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is ev ident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1221 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen b ij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maa r dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis  van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen me t een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatreg elen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (g rotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1222 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
T.a.v. de heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon    
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   21 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordigt worden , meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf te lezen dat er mogelijk kan blijken dat voor sommige kleinere 
velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heef t vrienden of familie in het  gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorgen en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Dit 
door met de gemeenteraad te bespreken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging  
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samen gewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1223 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 2 van 3 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een  belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwo ners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen , dan moet er gezorgd worden voor een  goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Constaterend dat  in Groningeninwoners hun gelijk soms via de 
rechter moeten halen, zien wij dat vooralsnog niet  met vertrouwen tegemoet. 
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’ te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1224 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:  
Pagina 3 van 3 
  
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller :  
Toestel :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord   
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1225 ======================================================================

<pre>Date : 6-2-2017 09:02:37
F
T
m
inez.nl
C
S
ubject : Locaties bijeenkom sten 
i
n Assen
B
este Mir    ,
I
k hoorde dat je opzoek bent naar locaties in voor de inloopbijeenkomsten zienswijzen Winningsplan Westerveld. Het lijkt mij handig om er een te doen in de wijk Marsdijk.
H
et kan in wijkgebouw De Dissel ( -  · Kleuvenstee 2, 9403 LR Assen).
E
en alternatief is bijvoorbeeld: Pand 17. (Stelmakerstraat 17, 9403 VB Assen.   , 
h
ttp://pand17.nl/
)
H
o
ud rekening met een flinke opkomst. Op een inloopbijeenkomst van de NAM kwamen 400 mensen.
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
 
 
 
 
.
i @assen.nl
 
 
G
emeente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.498
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1226 ======================================================================

<pre>    Date : 19-10-2016 14:53:31  From : "WeTransfer” noreply@wetransfer.com  To: MN seen.nl    Subject : MBA Ninez.nl heeft je een bestand gestuurd via WeTransfer.    MM Cz!    heeft je enkele bestanden gestuurd    Bretter tarn                      Bestanden (21,7 MB totaal)  161019 adves SodM inzake winningsplan Westereld  (NAM) pdf    Wordt verwijderd op  26 oktober 2016    Haal meer uit WeTransfer met Flus    16.499</pre>

====================================================================== Einde pagina 1226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1227 ======================================================================

<pre>Date : 22-12-2018 08:12:10
From  : "   assen.nl
To : "    @assen.nl, "   @ assen.nl
Cc :   @assen.nl,   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Mail bestuurders Winningsplan Westerveld
Goedemorgen,
 
Zouden jullie onderstaand bericht namens Marco Out willen versturen naar de bestuurders die waren uitgenodigd voor het overleg op 29 november over het gasbesluit van de
minister van EZK. Dat mag ook na de Kerst. :-)
Marco is accoord met de inhoud.
 
Alvast bedankt.
 
Groet,
 
Aan de bestuurders die betrokken waren bij het Winningsplan Westerveld,
 
Op 29 november j.l. is er een bestuurlijk overleg geweest over het instemmingsbeluit op het Winningsplan Westerveld. Een van de afspraken die is gemaakt, is dat er een
gespreksagenda zou worden gemaakt voor het voeren van het gesprek met de NAM en EZK. Dit gesprek zou vooral moeten gaan over een goede schaderegeling en het plaatsen van
meer trillingsmeters. Inmiddels is er duidelijk dat de Tcbb aan de Minister van EZK gaat adviseren om een schadeprotocol te maken dat wat betreft resultaat en bewijsvoering
overeenkomt met het protocol voor Groningen. Over dit advies is al uitvoerig overlegd met betrokken partijen en het lijkt er op dat er bij alle partijen draagvlak is. Dit protocol wordt
bij wet vastgesteld. Vooruitlopend hierop, is het de bedoeling dat er een interim regeling komt die vrij snel operationeel is. Over het schadeprotocol is al een paar keer gesproken
met een aantal (Noord) Drentse bestuurders en ambtenaren. Overigens is de strekking van het advies nog niet door de Tcbb of minister gecommuniceerd met de Tweede Kamer of
de media.
 
          li     i    lli   l       i   i    i    
             l   i   i            
  
 
Gelet op deze positieve ontwikkelingen, stellen wij voor om geen gespreksagenda meer op te stellen. Wel lijkt het verstandig om begin volgend jaar een bestuurlijk gesprek te
voeren met de NAM en EZK. Doel van het gesprek zal dan vooral zijn, om de processen die ingang zijn gezet te bespreken. Is het een voorstel dat de heren Stelpstra, Thijsen en ik
gezamenlijk dat gesprek voeren, om vervolgens de uitkomsten van dat gesprek met jullie te delen? Graag hoor ik jullie reactie.
 
Vriendelijke groet,
 
Marco L.J. Out
Burgemeester van Assen
 
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon:  
bestuurssecretariaat: 0592 366572
 
Bezoekadres:
Noordersingel 33
9401 JW Assen
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.500
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1228 ======================================================================

<pre>Date : 19-12-2018 15:49:04
F
T
C
c :   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Mail voor bestuurders Winningsplan Westerveld
B
este Marco,
 
W
e hadden het gisteren even over een mail aan de bestuurders binnen het gebied van het Winningsplan Westerveld. Wat denk je van onderstaande bericht van jou aan de
b
estuurders?
 
O
p 29 november j.l. is er een bestuurlijk overleg geweest over het instemmingsbeluit op het Winningsplan Westerveld. Een van de afspraken die is gemaakt, is dat er een
g
espreksagenda zou worden gemaakt voor het voeren van het gesprek 
m
et de NAM en EZK. Dit gesprek zou vooral moeten gaan over een goede schaderegeling en het plaatsen
v
an meer trillingsmeters. Inmiddels is er duidelijk dat de Tcbb aan de Minister van EZK gaat adviseren om een schadeprotocol te maken dat wat betreft resultaat 
e
n bewijsvoering
o
vereenkomt met het protocol voor Groningen. Over dit advies is al uitvoerig overlegd met betrokken partijen en het lijkt er op dat er bij alle partijen draagvlak is. Dit protocol
w
ordt bij wet vastgesteld. Vooruitlopend hierop is het de bedoeling 
d
at er al een interim regeling komt die vrij snel operationeel is. Over dit protocol is ook al een aantal keren
g
esproken met een aantal (Noord) Drentse bestuurders en ambtenaren.
 
         
 
      
                
 
        
 
                 
 
  
G
elet op deze positieve ontwikkelingen, stellen wij voor om geen gespreksagenda meer op te stellen. Wel  lijkt het verstandig om begin volgend jaar een bestuurlijk gesprek te
v
oeren met de NAM en EZK. Doel van het gesprek zou dan vooral 
z
ijn om de processen die ingang zijn gezet te bespreken. Is het een voorstel dat de heren Stelpstra, Thijsen en ik
g
ezamenlijk dat gesprek voeren omdat vervolgens de uitkomsten van dat gesprek met jullie te delen? Graag hoor ik jullie reactie.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.501
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1229 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 15:18:27
F
T
S
ubject : m bt blz 11 casco
H
eren,
I
k zou nog iets nazoeken voor de alinea ‘Los van de vraag etc.  op blz. 11 van het casco.
 
H
et Kleine velden rapport van TNO heeft alle onshore velden in Nederland gecheckt op bevingsrisico (in feite bevat het rapport de SRA’s van alle velden waar dit relevant voor is).
H
ieruit is gebleken dat er geen noodzaak was om ergens een 
w
inning stil te leggen tot dat een nieuw winningsplan met seismische risicoanalyse wordt ingediend.
D
e gebruikte gegevens uit dit rapport lopen 
t
ot en met december 2015.
 
Het huidige geldende winningsplan Westerveld is dus wel degelijk meegenomen bij de SRA uit het TNO
r
apport. Er is dus geen sprake van dat het oude winningsplan 
n
iet getoetst is op veiligheid, alleen is dit niet in het winningsplan gebeurt, maar door TNO in hun rapport.
 
I
k zou het dus op  prijs stellen als jullie deze alinea verwijderen, want de opmerking is niet juist.
 
M
16.502
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1230 ======================================================================

<pre>Date : 16-12-2016 15:55:16
F
T
C
c : "   @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : m em o, raadsvoorstel en nota voorstel advies gasw inning
A
ttachm ent : raadsvoorstel advies w inningsplan.docx;collegevoorstel Winningsplan.docx;m em o college bij collegevoorstel advies w inningsplan.docx;
D
ag Marco,
 
H
ierbij de begeleidende stukken horend bij het casco-advies dat ik je vanmiddag heb verstuurd.
 
Z
oals gezegd maandag aan het eind van de middag hebben we een definitief ambtelijk gedragen versie, die dinsdag in het college kan worden besproken en woensdagochtend op
b
estuurlijk niveau met de provincie wordt afgestemd.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
.
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.503
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1231 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennis te nemen van het advies op het Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
In uw vergadering van 8 december heeft u besloten tot een extra raadsvergadering over het advies op het Winningsplan 
Westerveld. Dit winningsplan gaat over de voo rgenomen winning van aardgas uit onder andere gasvelden in de  gemeente 
Assen.  
 
Voor u ligt het door ons vastgestelde advies met aanbiedingsbrief. Wij stellen voor om kennis te nemen van deze stukken.  
 
Het advies is opgesteld door een team vanuit de verschillende betrokken overheden en met inbreng van expertise uit d e 
zogenaamde kopgroep Groningen die al eerder een advies heeft geschreven voor het Winningsplan voor het Groninger veld. 
Wij zijn vanmening dat een gezamenlijk advies krachtiger is dan verschillende adviezen.  
 
Wij hebben bij het formuleren van het advies getracht recht te doen aan hetgeen door u als raad naar voren is gebracht  en 
wat wij hebben teruggekregen van de inwoners . Er is bij het opstellen van het advies echter ook inbreng geweest van 
andere overheden. Overigens hebben wij een deel van de suggesti es die door u zijn ingebracht, verwoord in onze 
zienswijzen op de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond o.a. op het punt van CO2 opslag. Dit stuk is voor u terinzage gelegd.  
 
Op één punt zijn wij afgeweken van hetgeen wij met u hebben besproken. Er wordt in het advies niet gevraagd om een 
omgekeerde bewijslast voor schades. De reden hier voor is de volgende:   
 
Omkering van de bewijslast heeft in de praktijk wellicht ook een beperkte waarde gebieden waar verwacht wordt dat 
schade in beperkte aantallen zal optr eden zoals de velden in dit Winningsplan. De Technische commissie bodembeweging 
(Tcbb) als onafhankelijk e bemiddelaar bij mijnbouwschade is hier ook geen voorstander van. De benadeelde zal immers 
alsnog het causaal verband tussen de bodembeweging door aard gaswinning en de opgetreden schade moeten bewijzen 
wanneer de NAM erin slaagt om aannemelijk te maken dat de schade zich heeft gemanifesteerd als gevolg van andere 
oorzaken dan de aardbevingen. Verwacht wordt dat NAM dit met haar beschikbare kennis en juri dische capaciteit 
gemakkelijk in slaagt.  
   
 
 
 
 Opiniërende 
bespreking:  12 januari 2017  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  12 januari 2017  Advies Winningsplan Westerveld  
Datum verzending:  15 december 2016   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 15 december 2016 ; </pre>

====================================================================== Einde pagina 1231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1232 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
 
b e s l u i t :  
 
Kennis te nemen van het advies op het Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering v an 12 januari 2017  
 
 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1233 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
Beleid  
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum: 15-12-2016 
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:   
Opsteller:   
Telefoon:   
Portef. Houder:  Out 
Registr.nr.:   
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum 
  
 
Paraaf : 
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:  Ja   Nee 
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:   
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief 
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de raad:  
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit  :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In te stemmen met het Advies Winningsplan 
Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
2. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel.  
 
 
Achtergrond:  
Het college van burgemeester en wethouders heeft 
adviesrecht gekregen op het Winningsplan 
Westerveld.  
 
 
 Akkoord 
 Bespreken  Signaal 
B  
   
WS  
   
WH  
   
WV  
   
WW  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
  Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1234 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
1. In te stemmen met het Advies Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
2. In te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel.  
 
Achtergrond:  
Het college van burgemeester en wethouders heeft adviesrecht gekregen op het Winningsplan Westerveld.  
 
 
Argumenten:  
Met dit advies geeft het college invulling aan het adviesrecht. Hierbij is sterk gekeken naar de belangen van de 
inwoners van Assen. 
Het adviesrecht ligt bij het college, de gemeenteraad heeft echter besloten tot een extra vergadering over het 
stuk. Om die reden is er een raadsvoorstel gemaakt.  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t. 
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
De communicatie over het Winninsplan ligt bij de NAM en de minister van Economische Zaken.  
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t. 
 
 
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1235 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : donderdag 15 december 2016  
Onderwerp  : Advies winningsplan Westerveld  
 
Voor u ligt een advies op het Winningsplan Westerveld met collegevoorstel. In aanvulling op 
het collegevoorstel melden wij graag het volgende:  
 
- Het streven is als overheden met een gezamenlijk casco -advies te komen. 
Woensdag is er nog een bestuurlijk afstemmingsoverleg over dit casco -advies. Een 
lijn kan zijn , dat het collegevoorstel met  stukken dinsdag worden besproken en 
vervolgens aangehouden om ze vervolgens donderdag te accorderen in de extra 
college vergadering. Hierin kunnen dan nog zaken worden meegenomen uit het 
overleg van woensdag.  
- Het advies zegt pri mair ‘nee’ en subsidiair wordt er gezegd: ‘Stemt u toch in met het 
winningsplan, dan adviseren wij het volgende ….. ’ . Dit is ook zo met de 
gemeenteraad afgesproken. De gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo zitten ook op 
deze lijn. De provincie heeft ambtelijk  aangegeven geen ‘nee’ te willen zeggen. Dit 
zal onderwerp van gesprek zijn bij een bestuurlijk overleg op woensdag tussen 
gemeenten en provincie.  
- Het casco -advies is geschreven door de gemeenten Aa en Hunze, Tynaarlo en 
Assen en de provincie Drenthe. Er z ijn ook andere overheden die adviesrecht hebben 
zoals de gemeente Noordenveld en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en 
Aa’s. De winning raakt deze overheden minder. Het definitieve casco -advies wordt 
hun via de ambtelijke lijn aangeboden. Het staat deze overheden vrij om het advies al 
of niet over te nemen.  
- Aan de gemeenteraad is toegezegd dat er in het advies wordt gevraagd om een 
omgekeerde bewijslast. Er zijn echter nieuwe inzichten waaruit blijkt dat dit niet 
gunstig is voor de inwoners. De Techn ische commissie bodembeweging (Tcbb) raad 
het af. De gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo willen het daarom niet in het advies. 
Er is daarom in het advies meegegaan in de lijn van de andere o verheden. In de 
aanbiedingsbrief  aan de raad /raadsvoorstel  wordt een  toelichting gegeven.  
- Bij de stukken zit een raadsvoorstel met het besluitpunt: ‘kennis te nemen van’. 
Donderdag zal deze vorm met het Presidium worden besproken. Hierbij is de vraag: 
Hoeveel ruimte krijgt de raad nog? Het adviesrecht ligt namelijk wel bij  het college en 
het college heeft al een besluit genomen.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1236 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 15:45:22
F
T
o : "   @assen.nl, "   @aaenhunze.nl
C
S
ubject : Mem o bestuurlijk overleg 11 en 22 m ei 2017 (NAM uit schadeafw ikkeling)
A
ttachm ent : Mem o bestuurlijk overleg 11 en 22 m ei 2017 (NAM uit schadeafw ikkeling).docx;
D
age heren,
 
M
et dank aan mijn Asser collega’s 
J
 
M
ijn burgemeester is verder geïnformeerd over planning en communicatielijn inzake het ontwerp-instemmingsbesluit en heeft hiermee ingestemd.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
   
B
eleidsadviseur Wonen en Ruimte
G
emeente Tynaarlo
P
ostbus 5, 9480 AA Vries | Bzk: Kornoeljeplein 1 Vries
 
 
   
 
 
 
 
@
tynaarlo.nl
  
I
 
w
w
w.tynaarlo.nl
  
@
 
k
ornoeljeplein1
 
F
B
 
G
e
meente Tynaarlo
 
P
 
P
 
T
ynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
D
it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W
anneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit
d
an aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. Wij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door 
t
e sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. Er geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. De
g
emeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
16.504
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1237 ======================================================================

<pre>MEMO  
Ter voorbereiding op bestuurlijk overleg 11 en 22 mei 2017 (NAM uit 
schadeafwikkeling)  
aan: portefeuillehouder  Openbare Orde en Veiligheid , dhr. M. Thijsen  
van:  
datum: 8 mei  2017  
 
 
Vragen NAM voor bestuurlijk overleg 22 mei 2017 (mail NAM 5 mei  2017)  
Agendavoorstel NAM:  
1. Stand van zaken winningsplan Westerveld  
2. NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen  
3. Onafhankelijke gebouwopnames (nulmetingen): wensen en verwachtingen van Besturen  
Vragen NAM:  
1. Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant en duidelijk 
proces willen. Wat zijn daarbij de praktische ideeën vanuit de gemeente?  
2. Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke schadeafhandeling 
te kome n? 
3. Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de burgers zelf ten 
aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?  
4. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
schadeafhandeling?  
5. Welke rol ziet de  gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
gebouwopnames?  
6. Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou kunnen doen?  
Mogelijke r eactie 
Dit zijn heel veel vragen door de NAM, waarvan de beantwoording onderzoek vr aagt, tijd kost en ook 
overleg met o.a. belangenorganisaties, gemeenteraad en decentrale overheden in Drenthe.  
 
Aangezien de NAM zich in heel Nederland wil terugtrekken uit de schadeafhandeling, hoort de 
vraagstelling wellicht ook thuis op de VNG en IPO -tafel. Het Rijk zal zich hierbij niet afzijdig kunnen 
houden.  
 
Het zal gaan om zaken als: borging van de belangen inwoners en bedrijven; zekerheid en 
betrouwbaarheid; verwachtingen van inwoners en bedrijven; draagvlak; kansen en risico’s; rollen en 
verantwoordelijkheden; omvang van de problematiek; schaalniveau; financiën en garanties; techniek.  
 
Kernwoorden voor de gemeente Tynaarlo tot op heden: onafhankelijk (dus volledig los van en buiten 
invloedsfeer NAM en feitelijk ook min. EZ), transparant, v lot, eerlijk en rechtvaardig.  
 
Gelet op de omvang van de vraagstelling en het speelveld, kan het verstandig zijn om voorlopig nog 
geen standpunt in te nemen en dit ook zo te communiceren (o.a. 22 mei met de NAM). Het feit dat de 
NAM zich terugtrekt uit de schade -afhandeling kan worden gezien als positief.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1238 ======================================================================

<pre> 
In de (eventueel) in te dienen zienswijze tegen het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld kunnen wij in algemene zin ingaan op de schadeafhandeling. Zoals wij dit ook reeds in 
ons eerdere advies hebben gedaan. Het is wenselijk dat de minister van EZ randvoorwaarden mee 
geeft aan de schadeafhandeling en dat het Rijk zich garant stelt voor de vergoeding van schades op 
de langere termijn. In het ontwerp -instemmingsbesluit Winnin gsplan Westerveld is nu de strekking: 
“NAM regel het lekker samen met de decentrale overheden”.  
Gezamenlijk optrekken met gemeente Assen en Aa & Hunze e.a.  
In het gehele gaswinningsdossier trekken wij ambtelijk en bestuurlijk nauw op met enkele ander loka le 
overheden, waaronder de buurgemeenten Assen en Aa & Hunze en  in mindere mate de provincie 
Drenthe . 
Het is van belang dat ook in deze casus deze partijen gezamenlijk optrekken en één geluid laten 
horen naar de buitenwacht.  
Let op! 
Hoewel wij ons steeds kritisch uitlaten over de huidige gang van zaken rond de schadeafwikkeling is 
het van belang dat onze gemeenten niet straks de spreekwoordelijke aap op de schouder krijgen. De 
NAM en EZ hebben de huidige problemen veroorzaakt. Het is in de eerste plaats aan die partijen om 
e.e.a. goed te regelen.   
 
 
.  
 
8-5-2017/FR  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1239 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 16:19:06
F
T
S
ubject : m em o college aanbieding ziensw ijzen
A
ttachm ent : m em o college aanbieding ziensw ijzen.docx;
H
 
W
at denk je van dit memo? Het kan bij de stukken voor Marco.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.505
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1240 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : B&W 
Datum : zaterdag 20 mei 2017  
Onderwerp  : Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
Hierbij ontvangt u de volgende stukken:  
- Een concept zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan  
Westerveld.  
- Een raadsvoorstel.  
- Een collegevoorstel  
- Een aanbiedingsbrief aan de minister van EZ  
 
Aangezien er nog dit weekend aan gewerkt moest worden, ontvangt u de stukken nu pas.  
 
De zienswijzen  zijn tot stand gekomen met bijdragen van de gemeenten Assen, Aa en 
Hunze, Tynaarlo en het waterschap Noorderzijlvest. Ook de provincie heeft input gegeve n. 
De eindredactie (en het leeuwendeel van het schrijfwerk) berustte bij ons.  
Over de zienswijzen is in een eerdere conceptfase overleg geweest met de advocaat P las 
Bossinade  die ook de decentrale overheden in Groningen vertegenwoordigt.   
 
De zienswijzen worden nog een keer beoordeeld door de advocaat. Dit lukt echter niet voor 
toezending aan u. Het kan zijn dat er nog juridische toevoegingen worden gedaan. Wij 
streven er naar  om deze dinsdagochtend aan te leveren (maar kunnen u dit niet 
garanderen).  
U kunt overwegen om de burgemeester mandaat te geven om na uw vergadering wijzigingen 
aan te brengen in de stukken.  
 
Het streven is , om de zienswijzen door zoveel mogelijkheden de centrale overheden te laten 
vaststellen. Hierover vindt maandag aan het einde van de middag nog overleg plaats. Ook 
dit kan nog leiden tot wijzigingen in het stuk.  
Onze verwachting is dat de provincie met eigen zienswijzen komt.  
 
 
  
 
De toon van de aanbiedingsbrief is voo ral  bestemd om tegemoet te komen aan de 
gevoelens binnen de raad en de inwoners.  
 
Het raadsvoorstel en de zienswijzen worden besproken in de raadsvergadering van 1 juni. 
Het presidium  heeft gevraagd om een informerende raadsbijeenkomst. Deze wordt door o ns 
( ) verzorgd op 30 mei.  
Aan de raad wordt gevraag om:  ’kennis te nemen van’ . Er is wellicht echter  ruimte om zaken 
die uit de raadsbehandeling naar voren komen mee te nemen in de aanbiedingsbrief. Het is, 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1241 ======================================================================

<pre>gelet op het streven naar een gez amenlijke zienswi jze, niet aan te bevelen om in de 
zienswijzen  aanpassingen in te doen.  
 
De andere overheden gaan de zienswijzen niet  voorleggen aan  hun raad/algemeen bestuur 
en hebben daardoor meer tijd voor besluitvorming (de zienswijzen kunnen  tot 19  juni worden 
ingediend). Uw college zal dus als eerste een besluit nemen dat vervolgens z.s.m. op het 
openbare  deel  van de raadsstukken wordt  geplaatst. In de communicatie met de media 
kan er dus alleen worden gezegd dat we als overheden intensief hebbe n samengewerkt en 
dat we niet weten wat de andere besturen gaan besluiten.  
 
Vraag:  
Het kan zijn dat de gemeenteraad vraagt of het college voorne mens is om in  beroep te 
gaan. Misschien een punt om het in uw vergadering over te hebben.  
 
Hierbij is het van bela ng om te melden dat de minister  misschien zelf besluit om de 
NAM niet ontvankelijk te verklaren of de procedure over te doen. De inschatting is, 
dat er fouten zijn gemaakt  die hersteld moeten worden.  
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1242 ======================================================================

<pre>Date : 5-5-2017 16:00:52
F
T
C
c : "   @assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : m em o college m ei 2017
A
ttachm ent : m em o college m ei 2017.docx;
D
ag Marco,
 
B
ijgevoegd vind je een concept memo over de gaswinning voor het college van a.s. dinsdag. Ben je  het er mee eens dat ik het memo in het college breng? Ben je het eens met de
i
nhoud van het memo?
 
D
at het memo zo laat is, heeft er mee te maken dat ik vandaag pas de vraagstelling van de NAM heb gekregen. Aangezien donderdag het overleg met Tynaarlo en Aa en Hunze is,
l
eek het mij handig om het college voor donderdag al mee te nemen.
 
 
vult het maandag nog aan met een eerste indruk van het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.
 
 
 
 
l
  
l
 
 
 
          
 
 
 
 
.
 
l
 
Z
 
l
.
 
 
F
ijn weekend.
 
G
roet,
 
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.506
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1243 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : Vrijdag 5  mei 2017  
Onderwerp  : Gaswinning  
 
Graag informeren wij u over twee zaken rond de gaswinning: De o nafhankelijke 
schade afhandeling en het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.  
 
Onafhankelijke s chade afhandeling  
De NAM heeft zi ch teruggetrokken uit de schade afhandeling bij het Groningerveld. De NAM 
wil zich nu ook in de rest van Neder land terugtrekken uit de schade afhandeling en komt een 
dezer dagen met het volgende bericht:  
  
NAM op afstand in schadeproces  
  
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de 
kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en 
belan ghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij 
NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de 
vraag om meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door 
gebouwopnames waar nodig en mogelijk.   
 
Overleg met gemeenten en provincies  
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling 
rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een 
concessie om gas te mogen winnen. De kleine gasvelden  liggen bijvoorbeeld in Drenthe, 
maar ook in verschillende andere provincies. Ook daar waar in de nabije toekomst 
gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit 
vereist uiteraard maatwerk", aldus , asset manager Land bij NAM. "De 
situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in 
gesprek."   
 
Groningen -veld 
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de 
Nationaal Coördinator Groningen (N CG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en -
handboek van de NCG in werking treden.  
 
Monitoring  
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde 
kleine velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden e n opwonenden van 
kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door 
gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn met gemeenten, provincies en 
lokale vertegenwoordigers wat precies de verwachtingen en wensen zijn ten aa nzien van 
monitoring rondom de gaswinning in kleine velden. Afhankelijk daarvan kan monitoring 
lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol 
in de monitoring.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1244 ======================================================================

<pre>Voor 22 mei staat er een bestuurlijk overleg geplan d tussen de NAM en de decentrale 
overheden waarbij de NAM – blijkt nu - ook over dit onderwerp wil praten . 11 mei is er een 
vooroverleg tussen de bestuurders  van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze . 
 
De NAM heeft op ons verzoek hun vraagstelling voor he t overleg van 22 mei op papier 
gezet:  
 
1. Wat zijn de wensen en verwachtingen van de besturen ten aanzien  van een 
onafhankelijke schade afhandeling?  
2. Wat zijn de wensen en verwachtingen van besturen ten aanzien van  
onafhankelijke gebouwopnames (nulmeting en)? 
 
De NAM bedoelt met de wensen en verwachtingen van de besturen het volgende:  
1. Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant 
en duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de praktische ideeën vanuit de gemeente?  
2. Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke 
schadeafhandeling te komen?  
3. Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de 
burgers zelf ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?  
4. Welke rol ziet de gemee nte voor zichzelf om invulling te geven aan 
onafhankelijke schadeafhandeling?  
5. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan 
onafhankelijke gebouwopnames?  
6. Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou 
kunnen  doen?  
 
  
  
 
 
 
 
Het zal gaan om zaken als: borging van de belangen inwoners en bedrijven; zekerheid  en 
betrouwbaarheid ; verwachtingen van inwoners en bedrijven; draagvlak; kansen en risico’ s; 
rollen en verantwoordelijkheden ; omvang van de problematiek; schaal niveau; financiën en 
garanties ; techniek.  
 
 
 
 
  
 
Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan  
 
Met ingang van maandag 8 mei ligt het Ontwerp -instemmingsbesluit W inningsplan  
Westerveld ter inzage.  
 
Het ontwerp heeft de volgende strekking:  
- Er mag worden gewonnen.  
- Er wordt tegemoet gekomen aan een aantal door ons geadviseerde zaken. Het totaal 
beeld blijft echter teleurstellend.  
o …… 
o …. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1245 ======================================================================

<pre>Wij gaan met ingang van dinsdag 9 mei ambtelijk samen met de  andere overheden werken 
aan de  zienswijze n.  
 
De planning voor het proces ziet er als volgt uit:  
- 11 mei bestuurlijk afstemmingsoverleg Tynaarlo en Aa en Hunze  
- 15 en 17 mei g esprekken Dorpsbelangen Loon en actiegr oep Stop gaswinning 
Marsdijk Nu . 
- 22, 23 en 24 inspraakavonden door het ministerie van EZ  
- 23 mei behandeling zienswijzen in college  
- 1 juni behandeling zienswijzen in gemeenteraad  
- 19 juni einde zienswijzen termijn  
   
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1246 ======================================================================

<pre>Date : 14-3-2017 14:59:32
From  : "  
To : "'  @tynaarlo.nl
Subject : m em o college vervolgtraject ziensw ijze
Attachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
,
 
Ik denk dat je dit memo bedoeld.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
    
 
  @assen.nl website: www.assen.nl
 16.507
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1247 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college geg even advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
- Heeft u ook al gedachtes over een eventueel beroep?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1248 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen tot een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
 
Communicatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanu it gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u de raad actief betrekken bij een zienswijze?  
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met d e inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om, op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de in woners 
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling om  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakken met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  En de recent opgerichte actiegroep in Marsdijk? Hoe 
communiceren we ons standpunt naar buiten toe? Doen we dat door middel van een 
PB of door middel van een mondelinge toelichting door de portefeuillehouder   
- Wilt u de inwoners faciliteren door een download -bare concept zienswijze op de 
website te pl aatsen? (   
  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1249 ======================================================================

<pre>Date : 14-11-2018 17:01:00
F
T
S
ubject : m em o college
A
ttachm ent : planning proces besluit w inningsplan Westerveld.docx;
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.508
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1250 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    Memo  Naam team - Beleid  Steller  Aan : College van B&W  Datum : donderdag 14 nov 2018  Onderwerp =: Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld    Op 15 november is het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld gepubliceerd.  Er zijn geen wezenlijke wijzigingen ten opzichte van het ontwerp-besluit en de minister geeft  toestemming voor de winning.    Wij maken samen met andere decentrale overheden een juridische, technische en  maatschappelijke analyse van het besluit. Bij deze analyse wordt ook het advocatenkantoor  van Tynaarlo betrokken. De analyse zullen wij aan uw college voorleggen. Het idee is om de  analyse ook breed te bespreken met bestuurders van gemeenten, provincie en  waterschappen in het gebied.    Hieronder vindt een planning van het proces. Het komt grotendeels overeen met de planning  zoals die in het memo stond dat u voor de zomer heeft besproken (toen de verwachting was  dat de publicatie voor zomer zou plaatsvinden). Het is een krappe planning. Dit wordt mede  veroorzaakt doordat de termijn eindigt in de Kerstvakantie.    Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak en planning?    publicatie van instemmingsbesluit    | Weeknr |  15-23/11 | juridische analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo  PlasBossinade (gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor  van de Groningse overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en  Hunze en Assen.  technische en maatschappelijke analyse door ambtenaren van o.a.   Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze en provincie.   ‘4. |    maatschappelijk/technische analyse  ZAT | Resultaten analyse in college met een memo. Eerste  standpuntbepaling van het college over de reactie op het besluit van  | de minister.  | Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied  J Winningsplan Westerveld  Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  dit overleg zou ook al eerder kunnen plaatsvinden  Eventueel opstellen beroepsschrift door advocatenkantoor  Opstellen college- en raadsvoorstel    44112. | Bespreking college-raadsvoorstel in college    </pre>

====================================================================== Einde pagina 1250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1251 ======================================================================

<pre>    a REP SSUR Verzending raadsvoorstel (Dit betekent een nazending die met  En MN oriffie en presidium moet worden afgestemd         4 7-21/12 | Bespreking in raad 20 december (Dit moet met griffie en presidium  moet worden afgestemd    21-12 Verzending van een eventueel beroepsschrift of brief aan minister    Verzoek van Stop Gaswinning Marsdijk.   Ambtelijk heeft de groep Stop Gaswinning Marsdijk gevraagd of het college het  beroepsschrift digitaal beschikbaar wil stellen voor inwoners zodat inwoners gemakkelijk  beroep kunnen instellen. Dit zoals we ook is gebeurd bij de zienswijze. Het is te verwachten  dat deze vraag ook uit de gemeenteraadsfracties gaat komen.    Vraag: Wilt u nadenken over hoe met dit verzoek moet worden omgegaan”?    Opmerkingen:  - De vraag of het college in beroep gaat, moet nog worden beantwoord.  - Het feit dat het college de zienswijze beschikbaar heeft gesteld aan de inwoners (in  opdracht van de gemeenteraad) heeft veel kwaad bloed gezet bij de NAM.  - Inwoners die een beroepsschrift indienen moet hiervoor griffierechten betalen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1252 ======================================================================

<pre>Date : 15-12-2016 20:06:53
F
T
o : "    @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : m em o en raadsvoorstel
A
ttachm ent : m em o college bij collegevoorstel advies w inningsplan.docx;raadsvoorstel advies w inningsplan.docx;
D
ag  en i ,
 
H
ier is een memo voor het college en een raadsvoorstel. Hebben jullie nog aanvullingen?
 
 
wil jij het raadsvoorstel aanvullen? Wil je het raadsvoorstel en memo morgen middag samen met het casco-advies (na aanpassing) naar Marco sturen? Wil je  op de
h
oogte houden van de ontwikkelingen?
 
 
ben je al klaar met het sensor verhaal?
 
A
lvast bedankt.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.509
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1253 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : donderdag 15 december 2016  
Onderwerp  : Advies winningsplan Westerveld  
 
Voor u ligt een advies op het Winningsplan Westerveld met collegevoorstel. In aanvulling op 
het collegevoorstel melden wij graag het volgende:  
 
- Het streven is als overheden met een gezamenlijk casco -advies te komen. 
Woensdag is er nog een bestuurlijk afstemmingsoverleg over dit casco -advies. Een 
lijn kan zijn , dat het collegevoorstel met  stukken dinsdag worden besproken en 
vervolgens aangehouden om ze vervolgens donderdag te accorderen in de extra 
college vergadering. Hierin kunnen dan nog zaken worden meegenomen uit het 
overleg van woensdag.  
- Het advies zegt pri mair ‘nee’ en subsidiair wordt er gezegd: ‘Stemt u toch in met het 
winningsplan, dan adviseren wij het volgende ….. ’ . Dit is ook zo met de 
gemeenteraad afgesproken. De gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo zitten ook op 
deze lijn. De provincie heeft ambtelijk  aangegeven geen ‘nee’ te willen zeggen. Dit 
zal onderwerp van gesprek zijn bij een bestuurlijk overleg op woensdag tussen 
gemeenten en provincie.  
- Het casco -advies is geschreven door de gemeenten Aa en Hunze, Tynaarlo en 
Assen en de provincie Drenthe. Er z ijn ook andere overheden die adviesrecht hebben 
zoals de gemeente Noordenveld en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en 
Aa’s. De winning raakt deze overheden minder. Het definitieve casco -advies wordt 
hun via de ambtelijke lijn aangeboden. Het staat deze overheden vrij om het advies al 
of niet over te nemen.  
- Aan de gemeenteraad is toegezegd dat er in het advies wordt gevraagd om een 
omgekeerde bewijslast. Er zijn echter nieuwe inzichten waaruit blijkt dat dit niet 
gunstig is voor de inwoners. De Techn ische commissie bodembeweging (Tcbb) raad 
het af. De gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo willen het daarom niet in het advies. 
Er is daarom in het advies meegegaan in de lijn van de andere o verheden. In de 
aanbiedingsbrief  aan de raad /raadsvoorstel  wordt een  toelichting gegeven.  
- Bij de stukken zit een raadsvoorstel met het besluitpunt: ‘kennis te nemen van’. 
Donderdag zal deze vorm met het Presidium worden besproken. Hierbij is de vraag: 
Hoeveel ruimte krijgt de raad nog? Het adviesrecht ligt namelijk wel bij  het college en 
het college heeft al een besluit genomen.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1254 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennis te nemen van het advies op het Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
In uw vergadering van 8 december heeft u besloten tot een extra raadsvergadering over het advies op het Winningsplan 
Westerveld. Dit winningsplan gaat over de voo rgenomen winning van aardgas uit onder andere gasvelden in de  gemeente 
Assen. 
 
Voor u ligt het door ons vastgestelde advies met aanbiedingsbrief. Wij stellen voor om kennis te nemen van deze stukken.  
 
Het advies is opgesteld door een team vanuit de verschillende betrokken overheden en met inbreng van expertise uit d e 
zogenaamde kopgroep Groningen die al eerder een advies heeft geschreven voor het Winningsplan voor het Groninger veld. 
Wij zijn vanmening dat een gezamenlijk advies krachtiger is dan verschillende adviezen.  
 
Wij hebben bij het formuleren van het advies getracht recht te doen aan hetgeen door u als raad naar voren is gebracht  en wat 
wij hebben teruggekregen van de inwoners . Er is bij het opstellen van het advies echter ook inbreng geweest van andere 
overheden. Overigens hebben wij een deel van de suggesti es die door u zijn ingebracht, verwoord in onze zienswijzen op de 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond o.a. op het punt van CO2 opslag. Dit stuk is voor u terinzage gelegd.  
 
Op een punt zijn wij afgeweken van hetgeen wij met u hebben besproken. Er wordt in he t advies niet gevraagd om een 
omgekeerde bewijslast voor schades. De reden hier voor is de volgende:  
 graag invullen.  
 
 
 
 
 
 Opiniërende 
bespreking:  12 januari 2017  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  12 januari 2017  Advies Winningsplan Westerveld  
Datum verzending:  15 december 2016   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 15 december 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
Kennis te nemen van het advies op het Winningsplan Westerveld en de bij behorende aanbiedingsbrief.  
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 12 januari 2017  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1255 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
 
 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1256 ======================================================================

<pre>Date : 17-10-2016 16:23:41
F
rom  : "  
T
C
c : "   @assen.nl,    @assen.nl
S
ubject : m em o gasw inning 
A
ttachm ent : m em o rol raad adviesrol gasw inning.docx;
D
ag Marco,
 
B
ijgevoegd een concept memo voor het college van volgende week met de vraag hoe we de raad willen betrekken in het proces rond het advies over het winningsplan.
 
G
raag je reactie.
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.510
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1257 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  
  
   
M e m o  
 
Van :   
Aan : college van B&W  
Datum  : maandag  17 oktober  2016 
Onderwerp  : Adviesrol gaswinning  
 
Informerend en adviserend memo  
 
Inleiding  
De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. Dit gasveld bevind t 
zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon.  Er is gas aangetroffen. De NAM schat 
dat er een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft hiervoo r een 
nieuw winningsplan opgesteld inclusief een risicoanalyse  en deze naar het ministerie van 
Economische Zaken gestuurd. Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de 
gemeenten en provincie te informeren over dit winningsplan. In het winnin gsplan zijn  naast het 
gasveld Assen Zuid ook de gasvelden Assen, Eleveld en Witten opgenomen.  
 
Adviesrol lokale overheid  
Wij, lokale overheden, hebben 7 oktober 2016 een vooraankondiging ontvangen van het ministerie 
van Economische zaken omtrent een adviesverzoek voor het winningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worde n en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en 
het voorkomen van schade aan gebouwen en infrastructurele werken.  
Wij krijgen, gerekend vanaf  de datum van het formele verzoek, van het minis terie 14 weken de tijd 
om advies uit te brengen. Het ministerie gaat op basis van een indicatieve planning nu uit van week 2 
in 2017.  
 
Na de adviesperiode neemt het ministerie een ontwerpbesluit op het winningsplan d at ter inzage 
wordt gelegd en waar burg ers en overheden een zienswijze op kunnen indienen. Gedurende de 
periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit organiseert het ministerie een informatieavond 
voor belangstellenden.  
Voor het opstellen van het advies trekken we als lokale overheden samen op en maken we gebruik 
van de ervaringen van het winningsplan Groningen.  
 
Onderwerpen advies  
Met collega -overheden  (provincie, gemeenten en waterschappen) is afgesproken dat in het ad vies 
over het winningsplan in ieder geval de volgende onderwerpen worden opgenomen:  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de risico’s , welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden ? 
• Schadeafhandeling:  We willen dat schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1258 ======================================================================

<pre>schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gronin gen 
(CVW).  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is 
initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling prod uctieniveau   
 
We gaan inhoudelijk géén contra -expertise verrichten ter controle van de berekeningen. Dit laten we 
over aan de bestaande organisaties (SodM, Tcbb , Mijnraad). We maken wel gebruik van de 
inhoudelijk expertise (geologen) aanwezig is bij de provincies.    
 
Rol gemeenteraad  
De adviesrol van de gemeente is formeel nog niet geregeld  in de huidige Mijnbouwwet . Er ligt een 
wetvoorstel bij de 2e kamer die naar verwachting in de eerste helft van 2017 in werking zal treden. 
De minister heeft de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te 
handelen.  De kamer wil dat het burgerperspectief in de besluitvorming moet worden meeg enomen. 
Daarom krijgen de lokale overheden naast de bestaande partijen (Mijnraad, Sodm, Tcbb) nu 
adviesrecht.  
Het ministerie van EZ heeft het verzoek tot advies gericht aan het college van B&W . De vraag ligt nu 
voor welke rol u de gemeenteraad wil geven. Onze raad volgt het adviestraject op de voet (er zijn 
over dit onderwerp al een aantal keren raadsvragen gesteld) en wordt door inwoners benaderd om 
hun belangen te behartigen.  
 
Hiervoor zijn er 2 mogelijkheden:  
1. Passieve rol:  De raad wordt geïnformeerd over de onderwerpen die het college in  het advies 
gaat opnemen. Het definitieve advies wordt ter kennisname aan de raad toegestuurd.  Uit 
een gesprek met de gedeputeerde Stelpstra werd duidelijk dat hij deze rol voor de 
provincial e staten heeft toebedeeld.  
2. Actieve rol:  De raad krijgt een actieve rol in het adviestraject. In de periode van 14 weken die 
ons ter beschikking worden gesteld door EZ wordt een moment gepland waar de raad 
inhoudelijk wordt meegenomen in het advies en de m ogelijkheid krijgt hier wat van te 
vinden. De gemeente Groningen heeft in de adviestraject van het winningsplan Groningen 
hier goede ervaringen mee opgedaan. Deze werkwijze leidde tot vertrouwen van de raad dat 
het college de juiste onderwerpen in het advi es had opgenomen. De college kreeg daarmee 
de vrijheid van de raad om het traject na het advies (zienswijze en beroep) te doorlopen . Er 
ontstaat een breed draagvlak . 
 
Wij vragen u een keuze te maken hoe u de raad wil gaan meenemen.  
       
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1259 ======================================================================

<pre>Date : 4-5-2017 17:39:59
F
T
S
ubject : m em o gasw inning + inform atie internet
A
ttachm ent : m em o college m ei 2017.docx;
H
 
H
oe was het vanmiddag?
 
H
ier alvast een opzet voor het memo. Wil je het aanvullen met de functie wijzigingen bijhouden?
 
Z
ullen we het maandag hebben over het aanmaken van een button op de gemeente site? Daar moeten we snel mee aan de slag.
 
G
eniet van je vrije dagen.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.511
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1260 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : donderdag 4 mei 2017  
Onderwerp  : Gaswinning  
 
Graag informeren wij u over twee zaken rond de gaswinning: De o nafhankelijke 
schade afhandeling en het ontwerp instemmingsbesluit voor het Winningsplan.  
 
Schade afhandeling  
De NAM heeft zi ch teruggetrokken uit de schade afhandeling bij het Groningerveld. De NAM 
wil zich ook in de rest van Neder land terugtrekken uit de schade afhandeling en komt met het 
volgende bericht:  
  
NAM op afstand in schadeproces  
  
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de kleine 
velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en belanghebbenden 
kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij NAM’s kleine gasvelden op 
afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de vraag om meer monitoring wil NAM 
invulling geven, bijvoorbeeld door gebouwopnames waar nodig en mogelijk.   
 
Overleg met gemeenten en  provincies  
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling rondom 
kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een concessie om gas te 
mogen winnen. De kleine gasvelden liggen bijvoorbeeld in Drenthe, maar ook in verschillende 
andere provincies. Ook daar waar in de nabije toekomst gaswinning mogelijk is, wil NAM de 
bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit vereist uiteraard maatwerk", aldus  
asset manager Land bij NAM. "De situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. 
Daar gaan we graag over in gesprek."   
 
Groningen -veld 
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de Nationaal 
Coördinator Groningen (NCG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en -handboek van de 
NCG in werking treden.  
 
Monitoring  
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde kleine 
velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden en opwone nden van kleine 
gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door gebouwopnames. NAM 
bespreekt graag op korte termijn met gemeenten, provincies en lokale vertegenwoordigers wat 
precies de verwachtingen en wensen zijn ten aanzien va n monitoring rondom de gaswinning in 
kleine velden. Afhankelijk daarvan kan monitoring lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM 
naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol in de monitoring.  
 
 
Voor 22 mei staat er een overleg gepland tussen de NAM en de decentrale overheden 
waarbij over dit onderwerp gesproken zal worden. 11 mei is er een vooroverleg tussen de 
bestuurders.  De NAM heeft informeel al aangegeven dat ze een rol zien voor de  lokale 
overheden.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1261 ======================================================================

<pre>Bij de vraa g hoe een onafhankelijke schade afhand eling eruit moet zien, komen allerlei 
vragen naar boven zoals:  
- Hoe zijn de belangen van onze inwoners en bedrijven het beste geborgd?  
- Willen de decentrale overheden hier een rol pakken? Wat verwachten de inwoners 
van ons?  
- Wat is het schaalniveau waarop het  beste kan worden gewerkt? Het zal naar 
verwachting gaan om incidenten waardoor er opeens een piek aan werk is, waarna 
het weer stilt valt.  
- Kan er worden aangesloten bij de Nationaal Coördinator? Is dat verstandig gelet op 
de kritiek die bestaat op de Nati onaal Coördinator?  
 
Gelet op de onduidelijkheid over de vraagstelling en het speelveld, kan het verstandig zijn 
om voorlopig nog geen standpunt in te nemen en dit ook zo te communiceren. Het feit dat de 
NAM zich terugtrekt uit d e schade -afhandeling kan worden gezien als positief.   
 
Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan  
 
Met ingang van maandag 8 mei ligt het Ontwerp -instemmingsbesluit W inningsplan  
Westerveld ter inzage.  
 
Het ontwerp heeft de volgende strekking:  
- Er mag worden gewonnen.  
- Er wordt tegemoet gekomen aan een aantal door ons geadviseerde zaken. Het totaal 
beeld blijft echter teleurstellend.  
o …… 
o …. 
 
Wij gaan met ingang van dinsdag 9 mei ambtelijk samen met de andere overheden werken 
aan een zienswijze n.  
 
De planning voor het proces ziet er als volgt uit:  
- 11 mei bestuurlijk afstemmingsoverleg decentrale overheden  
- 22, 23 en 24 inspraakavonden door het ministerie van EZ  
- 23 mei behandeling zienswijzen in college  
- 1 juni behandeling zienswijzen in gemeenteraad  
- 19 juni einde zienswij zen termijn  </pre>

====================================================================== Einde pagina 1261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1262 ======================================================================

<pre>Date : 28-10-2016 10:14:43
F
rom  : "  
T
S
ubject : m em o gasw inning college
A
ttachm ent : m em o rol raad adviesrol gasw inning.docx;
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
-
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.512
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1263 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  
  
   
M e m o  
 
Van :   
Aan : college van B&W  
Datum  : maandag  17 oktober  2016 
Onderwerp  : Adviesrol gaswinning  
 
Informerend en adviserend memo  
 
Inleiding  
De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. Dit gasveld bevind t 
zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon.  Er is gas aangetroffen. De NAM schat 
dat er een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft hiervoo r een 
nieuw winningsplan opgesteld inclusief een risicoanalyse  en deze naar het ministerie van 
Economische Zaken gestuurd. Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de 
gemeenten en provincie te informeren over dit winningsplan. In het winnin gsplan zijn  naast het 
gasveld Assen Zuid ook de gasvelden Assen, Eleveld en Witten opgenomen.  
 
Adviesrol lokale overheid  
Wij, lokale overheden, hebben 7 oktober 2016 een vooraankondiging ontvangen van het ministerie 
van Economische zaken omtrent een adviesverzoek voor het winningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worde n en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en 
het voorkomen van schade aan gebouwen en infrastructurele werken.  
Wij krijgen, gerekend vanaf  de datum van het formele verzoek, van het minis terie 14 weken de tijd 
om advies uit te brengen. Het ministerie gaat op basis van een indicatieve planning nu uit van week 2 
in 2017.  
 
Na de adviesperiode neemt het ministerie een ontwerpbesluit op het winningsplan d at ter inzage 
wordt gelegd en waar burg ers en overheden een zienswijze op kunnen indienen. Gedurende de 
periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit organiseert het ministerie een informatieavond 
voor belangstellenden.  
Voor het opstellen van het advies trekken we als lokale overheden samen op en maken we gebruik 
van de ervaringen van het winningsplan Groningen.  
 
Onderwerpen advies  
Met collega -overheden  (provincie, gemeenten en waterschappen) is afgesproken dat in het ad vies 
over het winningsplan in ieder geval de volgende onderwerpen worden opgenomen:  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de risico’s , welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden ? 
• Schadeafhandeling:  We willen dat schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1264 ======================================================================

<pre>schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gronin gen 
(CVW).  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is 
initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling prod uctieniveau   
 
We gaan inhoudelijk géén contra -expertise verrichten ter controle van de berekeningen. Dit laten we 
over aan de bestaande organisaties (SodM, Tcbb , Mijnraad). We maken wel gebruik van de 
inhoudelijk expertise (geologen) aanwezig is bij de provincies.    
 
Rol gemeenteraad  
De adviesrol van de gemeente is formeel nog niet geregeld  in de huidige Mijnbouwwet . Er ligt een 
wetvoorstel bij de 2e kamer die naar verwachting in de eerste helft van 2017 in werking zal treden. 
De minister heeft de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te 
handelen.  De kamer wil dat het burgerperspectief in de besluitvorming moet worden meeg enomen. 
Daarom krijgen de lokale overheden naast de bestaande partijen (Mijnraad, Sodm, Tcbb) nu 
adviesrecht.  
Het ministerie van EZ heeft het verzoek tot advies gericht aan het college van B&W . De vraag ligt nu 
voor welke rol u de gemeenteraad wil geven. Onze raad volgt het adviestraject op de voet (er zijn 
over dit onderwerp al een aantal keren raadsvragen gesteld) en wordt door inwoners benaderd om 
hun belangen te behartigen.  
 
Hiervoor zijn er 2 mogelijkheden:  
1. Passieve rol:  De raad wordt geïnformeerd over de onderwerpen die het college in  het advies 
gaat opnemen. Het definitieve advies wordt ter kennisname aan de raad toegestuurd.  Uit 
een gesprek met de gedeputeerde Stelpstra werd duidelijk dat hij deze rol voor de 
provincial e staten heeft toebedeeld.  
2. Actieve rol:  De raad krijgt een actieve rol in het adviestraject. In de periode van 14 weken die 
ons ter beschikking worden gesteld door EZ wordt een moment gepland waar de raad 
inhoudelijk wordt meegenomen in het advies en de m ogelijkheid krijgt hier wat van te 
vinden. De gemeente Groningen heeft in de adviestraject van het winningsplan Groningen 
hier goede ervaringen mee opgedaan. Deze werkwijze leidde tot vertrouwen van de raad dat 
het college de juiste onderwerpen in het advi es had opgenomen. De college kreeg daarmee 
de vrijheid van de raad om het traject na het advies (zienswijze en beroep) te doorlopen . Er 
ontstaat een breed draagvlak . 
 
Wij vragen u een keuze te maken hoe u de raad wil gaan meenemen.  
       
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1265 ======================================================================

<pre>Date : 19-10-2016 11:58:52
F
T
C
c :   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : m em o gasw inning
A
ttachm ent : m em o rol raad adviesrol gasw inning.docx;
D
 
G
raag bijgevoegd memo agenderen voor het eerstvolgend college.
H
 
 
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33  | Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
 
16.513
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1266 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  
  
   
M e m o  
 
Van :   
Aan : college van B&W  
Datum  : maandag  17 oktober  2016 
Onderwerp  : Adviesrol gaswinning  
 
Informerend en adviserend memo  
 
Inleiding  
De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. Dit gasveld bevind t 
zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon.  Er is gas aangetroffen. De NAM schat 
dat er een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft hiervoo r een 
nieuw winningsplan opgesteld inclusief een risicoanalyse  en deze naar het ministerie van 
Economische Zaken gestuurd. Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de 
gemeenten en provincie te informeren over dit winningsplan. In het winnin gsplan zijn  naast het 
gasveld Assen Zuid ook de gasvelden Assen, Eleveld en Witten opgenomen.  
 
Adviesrol lokale overheid  
Wij, lokale overheden, hebben 7 oktober 2016 een vooraankondiging ontvangen van het ministerie 
van Economische zaken omtrent een adviesverzoek voor het winningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worde n en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en 
het voorkomen van schade aan gebouwen en infrastructurele werken.  
Wij krijgen, gerekend vanaf  de datum van het formele verzoek, van het minis terie 14 weken de tijd 
om advies uit te brengen. Het ministerie gaat op basis van een indicatieve planning nu uit van week 2 
in 2017.  
 
Na de adviesperiode neemt het ministerie een ontwerpbesluit op het winningsplan d at ter inzage 
wordt gelegd en waar burg ers en overheden een zienswijze op kunnen indienen. Gedurende de 
periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit organiseert het ministerie een informatieavond 
voor belangstellenden.  
Voor het opstellen van het advies trekken we als lokale overheden samen op en maken we gebruik 
van de ervaringen van het winningsplan Groningen.  
 
Onderwerpen advies  
Met collega -overheden  (provincie, gemeenten en waterschappen) is afgesproken dat in het ad vies 
over het winningsplan in ieder geval de volgende onderwerpen worden opgenomen:  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de risico’s , welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden ? 
• Schadeafhandeling:  We willen dat schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1267 ======================================================================

<pre>schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gronin gen 
(CVW).  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is 
initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling prod uctieniveau   
 
We gaan inhoudelijk géén contra -expertise verrichten ter controle van de berekeningen. Dit laten we 
over aan de bestaande organisaties (SodM, Tcbb , Mijnraad). We maken wel gebruik van de 
inhoudelijk expertise (geologen) aanwezig is bij de provincies.    
 
Rol gemeenteraad  
De adviesrol van de gemeente is formeel nog niet geregeld  in de huidige Mijnbouwwet . Er ligt een 
wetvoorstel bij de 2e kamer die naar verwachting in de eerste helft van 2017 in werking zal treden. 
De minister heeft de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te 
handelen.  De kamer wil dat het burgerperspectief in de besluitvorming moet worden meeg enomen. 
Daarom krijgen de lokale overheden naast de bestaande partijen (Mijnraad, Sodm, Tcbb) nu 
adviesrecht.  
Het ministerie van EZ heeft het verzoek tot advies gericht aan het college van B&W . De vraag ligt nu 
voor welke rol u de gemeenteraad wil geven. Onze raad volgt het adviestraject op de voet (er zijn 
over dit onderwerp al een aantal keren raadsvragen gesteld) en wordt door inwoners benaderd om 
hun belangen te behartigen.  
 
Hiervoor zijn er 2 mogelijkheden:  
1. Passieve rol:  De raad wordt geïnformeerd over de onderwerpen die het college in  het advies 
gaat opnemen. Het definitieve advies wordt ter kennisname aan de raad toegestuurd.  Uit 
een gesprek met de gedeputeerde Stelpstra werd duidelijk dat hij deze rol voor de 
provincial e staten heeft toebedeeld.  
2. Actieve rol:  De raad krijgt een actieve rol in het adviestraject. In de periode van 14 weken die 
ons ter beschikking worden gesteld door EZ wordt een moment gepland waar de raad 
inhoudelijk wordt meegenomen in het advies en de m ogelijkheid krijgt hier wat van te 
vinden. De gemeente Groningen heeft in de adviestraject van het winningsplan Groningen 
hier goede ervaringen mee opgedaan. Deze werkwijze leidde tot vertrouwen van de raad dat 
het college de juiste onderwerpen in het advi es had opgenomen. De college kreeg daarmee 
de vrijheid van de raad om het traject na het advies (zienswijze en beroep) te doorlopen . Er 
ontstaat een breed draagvlak . 
 
Wij vragen u een keuze te maken hoe u de raad wil gaan meenemen.  
       
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1268 ======================================================================

<pre>Date : 8-5-2017 23:05:19
F
T
C
S
ubject : Memo kennisgeving ontwerp kennisgevingsbesluit 9 mei asdocx.docx
A
ttachment : Memo kennisgeving ontwerp kennisgevingsbesluit 9 mei asdocx.docx;
G
oedenavond ,
 
B
ijgevoegd een reactie op het ontwerp-besluit voor het afstemmingsoverleg van morgen op gemeentehuis in Tynaarlo. 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
b
eleidsmedewerker bodem, archeologie en cultuurhistorie
T
W
erkdagen: maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag
16.514
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1269 ======================================================================

<pre> Memo  
 
 
 
Aan  
Van  
Datum  8 mei 2017 
Zaaknummer   
Onderwerp  Kennisgeving en ontwerp instemmingsbesluit 
winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
Wij hebben als gemeente in januari een gezamenlijk advies gegeven aan het 
Ministerie van EZ  op basis van het door de NAM ingediende gaswinningsplan 
Westerveld. We hebben geadviseerd om niet in te stemmen indien niet aan een 
aantal voorwaarden wordt voldaa n. Het ministerie van EZ heeft nu een kennisgeving 
gepubliceerd in de Staatscourant en belanghebbende gevraagd om zienswijzen in te 
dienen op het ontwerp instemmingsbesluit gedurende zes weken vanaf 8 mei 2017. 
Vandaag is de kennisgeving en het ontwerpbesl uit ter inzage gelegd.  
 
Ontwerp instemmingsbesluit  
De  Minister van EZ heeft in het ontwerpbesluit aangegeven geen aanleiding te zien 
om instemming met het winningsplan te weigeren, zoals in eerste aanleg is 
geadviseerd. De minister geeft ook aan dat de i nstemming heeft plaats gevonden 
met uitzondering van één onderdeel; onvoldoende onderbouwing van de 
veiligheidsrisico’s bij toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie voor 
gaswinning. Verder zijn een aantal adviezen opgenomen als voorwaarde in  het 
ontwerpbesluit,  
 
Besluit  
- De NAM dient met de waterschappen(binnen 3 maanden na besluit)vorming) 
over normaal beheer en onderhoud van waterkeringen  in overleg te treden   
over maatregelen bij welke hoeveelheid bodemdaling door gaswinning 
noodzakelijk worden om nadelig gevolgen te voorkomen;  
- De NAM dient binnen drie maanden  boven de gasvelden Eleveld en Vries -
zuid in overleg met KNMI versnellingsmeters te installeren;  
- De N AM dient binnen 6 maanden een risicobeheerssysteem aan te leggen 
boven de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid;  
- De NAM dient zorg te dragen voor een transparant proces van schademelding 
en adequaat onderzoek te doen naar en afhandeling van schadeverzoeken 
binne n redelijke termijn;  
- De NAM dient binnen zes maanden zorg te dragen voor het uitvoeren van een 
representatieve nulmeting aan gebouwen boven de gasvelden Eleveld en 
Vries -Zuid om toekomstige schade beter te kunnen vaststellen.  
 
Opmerkingen  
Het ontwerpbesluit is zorgvuldig afgewogen op basis de Mbw en het Mbb met als de 
toetsingsgrond art 36 van de Mbw om geheel of gedeeltelijk instemming weigeren of 
vrs. te verbinden. Dit alleen indien de veiligheid voor omwonende of schade aan 
gebouwen e.d.  in het geding zijn, of in belang van  planmatig beheer van delfstoffen 
of nadelige gevolgen voor natuur of milieu veroorzaakt. Successievelijk worden deze 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1270 ======================================================================

<pre>aspecten nader beschouwd. In een aantal specifieke gevallen zijn de adviezen in een 
voorschrift geze kerd. De volgende passages heb ik enige toelichting nodig.  
- Bodemdalingsmetingen worden door de NAM zelf verricht. Waarom gebeurd 
dit niet door een onafhankelijke instantie  
- De bodemdaling geschiedt geleidelijk en gelijkmatig en dit impliceert dat er 
geen s chade is voor milieu en natuur? Is het bodemleven hier niet relevant  
- De totale productie tot 2015 bedraagt ca. 25, miljard m3. De optimistische 
productie is slechts 3,5 miljard m3. Geringe bijdrage. Maar is juist het laatste 
wat je uit een put haalt meest significant. Groter drukverval.  
- Het plaatsen van versnellingsopnemers in Eleveld en Vries -zuid worden die 
geplaatst in overleg met de gemeente?  
- Bij de schade door bodembeweging ontbreekt enig advies van de Mijnraad. 
Klopt dit?  
- Vanuit  de koepelorganisatie w ordt gewerkt aan een maatschappelijke licentie 
voor het produceren van aardgas in Nederland. Wat houdt dit in en is dit nog 
relevant in relatie tot de duurzame energie transitie?  
- Lusten en lasten. Leuk verhaal maar hoe mosterd na de maaltijd. 
Gedragscode? Zie Groningerveld. Wat is er nu voor de omgeving 
gecompenseerd?  
- Doelmatigheid is in aanvang genoemd in de advisering, maar blijkt in dit 
ontwerp -besluit toch onaangeroerd en  min of meer onbeantwoord?  
- De NAM dient bij toepassing van zuur - en hydraulische s imulatie een 
nieuw/gewijzigd plan in te dienen. Nog niet bekend welke procedure gevolgd 
moeten worden?  
- In Nederland geen nadelige gevolgen van fracken bekend? Wordt hier nog 
onderzoek naar gedaan?  
- Op blz. 23 geeft de minister aan dat er geen nadelige gev olgen zijn voor 
milieu en natuur specifiek voor de Drentse Aa. Terwijl de NAM nog wel een 
toetsing moet verrichten(blz. 22)?  
- Zijn alle ruimtelijke ontwikkelingen vanaf heden meegenomen bij de afweging 
voor dit besluit? Wat is een toekomstige ontwikkeling?  
- Er wordt gesproken over de kans op schade door aardbeving en dit door 
gaswinning betrekkelijk gering is. Dit is volgens mi j een totaal plaatje, maar 
individueel voor de burger best wel significant.  
-  
-  
-  
 
Vervolg 
Onze portefeuillehouder heeft  aangegeven dat we hier het gezamenlijk advies volgen 
en indien van toepassing een zienswijze indienen.   
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1271 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2017 11:19:55
F
T
o : "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl, "   @assen.nl
C
S
ubject : m em o over gasw inning voor college
A
ttachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
H
allo,
 
H
ier een memo voor de komende college vergadering.
 
H
et is afgestemd met Marco en i .
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.515
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1272 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college geg even advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
- Heeft u ook al gedachtes over een eventueel beroep?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1273 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen tot een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
 
Communicatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanu it gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u de raad actief betrekken bij een zienswijze?  
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met d e inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om, op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de in woners 
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling om  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakken met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  En de recent opgerichte actiegroep in Marsdijk? Hoe 
communiceren we ons standpunt naar buiten toe? Doen we dat door middel van een 
PB of door middel van een mondelinge toelichting door de portefeuillehouder   
- Wilt u de inwoners faciliteren door een download -bare concept zienswijze op de 
website te pl aatsen? (  ) 
-  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1274 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2017 11:19:55
F
T
o : "SMO-Secretariaat" sm o-secretariaat@assen.nl, "   @assen.nl
C
S
ubject : m em o over gasw inning voor college
A
ttachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
H
allo,
 
H
ier een memo voor de komende college vergadering.
 
H
et is afgestemd met Marco en i .
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.516
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1275 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college geg even advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
- Heeft u ook al gedachtes over een eventueel beroep?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1276 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen tot een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
 
Communicatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanu it gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u de raad actief betrekken bij een zienswijze?  
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met d e inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om, op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de in woners 
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling om  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakken met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  En de recent opgerichte actiegroep in Marsdijk? Hoe 
communiceren we ons standpunt naar buiten toe? Doen we dat door middel van een 
PB of door middel van een mondelinge toelichting door de portefeuillehouder   
- Wilt u de inwoners faciliteren door een download -bare concept zienswijze op de 
website te pl aatsen? (  ) 
-  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1277 ======================================================================

<pre>Date : 1-2-2017 15:05:53
F
T
o : "'   @tynaarlo.nl, "'   @aaenhunze.nl
C
S
ubject : m em o over gasw inning voor college
A
ttachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
D
ag  en ,
 
B
ijgaand memo wordt dinsdag in ons college besproken. Jullie kunnen het, als je dat wilt, gebruiken als basis voor een eigen college memo.
G
raag vertrouwelijk behandelen. Het is een intern stuk.
 
D
e actiegroep Marsdijk was gisteren op tv (Omroep Max om 18.30 uur op NPO 2)
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.517
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1278 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college geg even advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
- Heeft u ook al gedachtes over een eventueel beroep?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1279 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen tot een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
 
Communicatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanu it gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u de raad actief betrekken bij een zienswijze?  
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met d e inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om, op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de in woners 
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling om  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakken met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  En de recent opgerichte actiegroep in Marsdijk? Hoe 
communiceren we ons standpunt naar buiten toe? Doen we dat door middel van een 
PB of door middel van een mondelinge toelichting door de portefeuillehouder ?   
-  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1280 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 12:36:01
F
T
C
S
ubject : Mem o overleg NAM 22-5-17
A
ttachm ent : Mem o Marco overleg NAM 22-5-17.docx;
D
ag Marco,
 
I
k heb een memo gemaakt voor het overleg van morgen. Het is dikker geworden dan ik had gewild.
K
ijk maar of je er iets mee kunt.
 
I
k probeer je morgen nog wel even op te zoeken voor afstemming. Wat voor rol verwacht je van mij? Een Inhoudelijke bij het bespreken van  de zienswijzen?
 
J
e mag me ook vandaag mobiel bellen.
 
F
ijne zondag nog.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.518
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1281 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : Marco Out  
Datum : zondag 21 mei 2017  
Onderwerp  : Gesprek NAM  onafhankelijke schadeafhandeling  
 
Beste Marco,  
 
Maandag 22 mei hebben we een overleg tussen de NAM en bestuurders bij ons  in het 
gemeentekantoor.  
 
We  verwachten :  
NAM  
 
 
 
 
 
  
Midden -Drenthe  
Provincie  
Tynaarlo  
Aa en Hunze  
 
Of Leek en  Noordenveld komen weet ik niet.  
 
Het overleg  is op verzoek van de NAM, dus i k ga er vanuit  dat  voorzitter 
is. 
 
De NAM heeft de volgende agenda rondgestuurd.  
1. Stand van zaken winningsplan Westerveld  
2. NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen  
3. Onafhankelijke gebouwopnames (nulm etingen): wensen en verwachtingen van 
Besturen  
 
 
Wat wij bedoelen met wensen en verwachtingen van Besturen, is het volgende:  
1. Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant en 
duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de prak tische ideeën vanuit de gemeente?  
2. Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke 
schadeafhandeling te komen?  
3. Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de burgers zelf 
ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?  
4. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
schadeafhandeling?  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1282 ======================================================================

<pre>5. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
gebouwopnames?  
6. Is er een parti j die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou kunnen 
doen?  
 
Wat betreft het eerste kun jij misschien  de lead nemen vertellen wat de stand van zaken is: 
“Er komt een serieus pakket aan zienswijzen.”  
 
Rol provincie  
Wat betreft de andere onderwerpen kan er een interessante dynamiek ontstaan.  
 
 
).  
 
 
 .  
 
 
Je kan misschien aan  de laatste stand van zaken vragen. Volgen s mij zou ze nog 
contact met Tjisse hebben.  
 
Bij het bestuurlijk overleg van twee weken geleden hebben we afgesproken dat Assen en de 
provincie het voortouw nemen in het verhaal rond de schadeafhandeling. Dinsdag heb ik 
hierover een eerste gesprek met de provincie. In een mail aan de provincie heb ik al 
aangegeven dat Assen eerst een go ede analyse wil voordat er naar oplossingen en vorm 
wordt gekeken. In een brief aan de raad hebben we dit ook zo benoemd. Verder hebben we 
tegen de raad gezegd dat we met belangenorganisaties en de raad willen overleggen. Zie 
hieronder de tekst aan de raad : 
 
Wij beschouwen het als positief dat de NAM wil overgaan naar een onafhankelijke 
schadeafhandeling. Wij constateren echter dat zich een complexe vraag aandient: 
Hoe kan de schadeafhandeling op een  wijze gebeuren die zo veel mogelijk in het 
belang  van o nze inwoners en bedrijven is?  
Hierbij ontstaan verschillende  vragen:  
- Wat het juiste schaalniveau?  
- Hoe zijn de belangen van de  inwoners en bedrijven zo  goed mogelijk geborgd?  
- Wat zijn de zekerheden voor de inwoners en bedrijven?  
- Wat is  de omvan g van de problematiek?  Hoe vaak komen er buiten Groningen 
schades voor?  
- Hoe zit het financieel en welke garanties zijn er?  
 
Wij hebben op dit moment geen direct antwoord op bovenstaande  vragen. De 
beantwoording vraagt tijd. Er is onderzoek  nodig; over leg met belangenorganisaties, 
met u als gemeenteraad, met andere overheden en de VNG; er is duidelijkheid nodig 
over financiën, garanties en rollen en verantwoordelijkheden.  
 
Wij vragen u daarom ons tijd  te geven om, samen met anderen te komen tot een 
goede oplossing. Wij zullen u op de hoogte houden van de voortgang.  
 
Aan de provincie heb  ik gemaild  dat er heel veel vragen liggen en dat  er zorgvuldigheid 
geboden is . Hierbij heb ik het volgende benoemd : 
- Is het wenselijk dat we in de discussie over schadeafhandeling ook kijken naar 
onafhankelijke nu(l) -metingen en meten en monitoren?  
- Wat is de rol en verantwoordelijkheid van het rijk? En in dit verband: Wie is er 
verantwoordelijk voor de het financieren van de schadeafhandeling op de langere 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1283 ======================================================================

<pre>termijn? (Schades kunnen zich ook nog over 20 jaar v oordoen. Is de NAM er dan 
nog?)  
- Wat is de rol van de andere eigenaren van de NAM?   
- Wie betaalt de uitvoerings -/organisatiekosten van de schadeafhandeling?  
- Hoe zorgen we dat we wij mee kunnen praten  en niet de oplossing Groningen als 
enige oplossing krijgen voorgeschoteld?  
- Wat is er nog voor rol voor gemeenten en provincies? Hoe gaan we bewaken dat de 
belangen van inwoners en bedrijven zijn geborgd? Iemand zal moeten sturen op de 
schadeafhandeling en er kan getwijfeld worden of directe of indirecte sturing vanuit 
het rijk wenselijk is?  
  
 
 
 
. 
-  
 
 
 
 
 
 
 
- komt er een aparte ombudsfunctie of moeten mensen die het niet eens zijn met een 
besluit over schadevergoeding naar de rechter stappen?  
- Gaat dit alleen over de NAM of ook over Vermilion? Gaat het ook over zoutwinni ng?  
- Welke krachtenvelden gaan er ontstaan?  
- Is er wetgeving nodig?  
 
NAM 
 
 
 
  
 
 
 
 
Het gesprek als totaal  
Ik verwacht dat een deel van de andere bestuurders nog niet zo heel erg heeft  nagedacht. 
Twee weken geleden hadden ze dat in ieder geval nog niet gedaan. Waarschijnlijk zijn jij, 
Tjisse en de NAM degenen die het gesprek gaan bepalen.  
 
Mijn advies zou zijn om:  
- Het gesprek in te steken als een verkenning (zonder tot oplossingen te willen komen)  
- De NAM vooral te laten praten en hun vragen te stellen zodat wij zicht krijgen op hun 
agenda. (De  vragen in onze brief aan de raad en aan de provincie kunnen hierbij een 
handvat zijn)  
- Rust en tijd creëren voor een goed  proces.  
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1284 ======================================================================

<pre>Vragen NAM  
Mocht er inhoudelijk over de vragen van de NAM worden gesproken. Het  antwoord op de 
vragen in de agenda  zou het volgende kun nen zijn:  
2. NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen ’ 
Daar gaan we goed over nadenken.  Een voorschot daarop: Echt onafhankelijk.. NAM 
betaalt direct zonder mokken als er schade is vastgesteld.  
 De NAM betaalt de  de volledige  uitvoerings/ organisatiekosten.  
3. Onafhankelijke gebouwopnames (nulmetingen): wensen en verwachtingen van 
Besturen   
Metingen aan alle gebouwen op de velden en deels in de omgeving. Geen bedrijf dat 
dans naar de pijpen van de NAM.  Inwoners zel f laten kiezen en declareren bij de 
NAM?  
 
 
Wat wij bedoelen met wensen en verwachtingen van Besturen, is het volgende:  
1. Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant en 
duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de praktisch e ideeën vanuit de gemeente?  
Wat zijn de  beelden van de NAM? Verder zie hierboven onder 2.  Wij gaan het niet 
overnemen. (Is zo benoemd in het bestuurlijk overleg van twee weken geleden)  
2. Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankeli jke 
schadeafhandeling te komen?  
 Nog niet. Veel vragen.  
3. Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de burgers zelf 
ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?  
Nog niet. Dit vraagt tijd/interactie. Wel wat elementen opgeha ald: onafhankelijk; 
overal  nulmetingen; geen gedoe; snel betalen.  
4. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
schadeafhandeling?  
 Ophalen wat inwoners willen. Bewaken belangen inwoners.  
5. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke 
gebouwopnames?  
 Geen.  
6. Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou kunnen 
doen?  
Vast wel. Maar als we met een lijstje komen, zijn de bedrijven die er niet opstaan 
boos.  
 
Bespreken zienswijzen  
Het ligt voor de hand dat jij voorzitter bent.  
 
Na het vertrek  van de NAM gaan we het nog hebben over de zienswijzen  hebben. Het kan 
zijn dat Waterschap Noorderzijlvest hier nog aanschuift.  
 
Het zou mooi zijn als  de  gelederen gesloten blijven  (met uitzondering van de provincie) en 
er een zienswijze komt waarbij iedereen  in zijn aanbiedingsbrief wat lokale inkleuring geeft.  
Het is vooral van belang dat Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen bij elkaar blijven.  
We hebben geen  tijd voor grote aanpassingen.  
 
Je kunt misschien melden dat Assen i.v.m. de raad  tijdsdruk heeft en morgen moet 
besluiten. Woensdagmorgen zijn de stukken openbaar.  
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1285 ======================================================================

<pre> 
  
  
 
  
  
  
 
  
 
  
 
) 
 
   
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1286 ======================================================================

<pre>Date : 14-11-2018 18:05:02
From  : "  
To : "   @assen.nl,   @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl, "   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : m em o planning proces w inningsplan Westerveld 
Attachm ent : m em o college planning proces besluit w inningsplan Westerveld.docx;planning proces besluit w inningsplan Westerveld.docx;
Dag Marco, ,
 
Hierbij het concept memo met de planning voor de beoordeling van het besluit van de minister van EZK op het winningsplan Westerveld.
 
Tevens de opzet voor een mail waarin alle betrokken lokale overheden uitgenodigd worden gezamenlijk op te trekken. Als jullie akkoord zijn verstuur ik deze morgen zodat we de
ambtelijke en  bestuurlijke overleggen kunnen gaan plannen.
 
Met vriendelijk groet,
 
 
Beleidsadviseur gemeente Assen
Team Strategie en Advies
 
 
Website: www@assen.nl 16.519
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1287 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    Memo  Naam team - Beleid  Steller  Aan : College van B&W  Datum : donderdag 14 nov 2018  Onderwerp =: Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld    Op 15 november is het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld gepubliceerd.  Er zijn geen wezenlijke wijzigingen ten opzichte van het ontwerp-besluit en de minister geeft  toestemming voor de winning.    Wij maken samen met andere decentrale overheden een juridische, technische en  maatschappelijke analyse van het besluit. Bij deze analyse wordt ook het advocatenkantoor  van Tynaarlo betrokken. De analyse zullen wij aan uw college voorleggen. Het idee is om de  analyse ook breed te bespreken met bestuurders van gemeenten, provincie en  waterschappen in het gebied.    Hieronder vindt een planning van het proces. Het komt grotendeels overeen met de planning  zoals die in het memo stond dat u voor de zomer heeft besproken (toen de verwachting was  dat de publicatie voor zomer zou plaatsvinden). Het is een krappe planning. Dit wordt mede  veroorzaakt doordat de termijn eindigt in de Kerstvakantie.    Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak en planning?    publicatie van instemmingsbesluit    | Weeknr |  15-23/11 | juridische analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo  PlasBossinade (gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor  van de Groningse overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en  Hunze en Assen.  technische en maatschappelijke analyse door ambtenaren van o.a.   Assen, Tynaarlo, Aa en Hunze en provincie.   ‘4. |    maatschappelijk/technische analyse  ZAT | Resultaten analyse in college met een memo. Eerste  standpuntbepaling van het college over de reactie op het besluit van  | de minister.  | Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied  J Winningsplan Westerveld  Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  dit overleg zou ook al eerder kunnen plaatsvinden  Eventueel opstellen beroepsschrift door advocatenkantoor  Opstellen college- en raadsvoorstel    44112. | Bespreking college-raadsvoorstel in college    </pre>

====================================================================== Einde pagina 1287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1288 ======================================================================

<pre>    a REP SSUR Verzending raadsvoorstel (Dit betekent een nazending die met  En MN oriffie en presidium moet worden afgestemd         4 7-21/12 | Bespreking in raad 20 december (Dit moet met griffie en presidium  moet worden afgestemd    21-12 Verzending van een eventueel beroepsschrift of brief aan minister    Verzoek van Stop Gaswinning Marsdijk.   Ambtelijk heeft de groep Stop Gaswinning Marsdijk gevraagd of het college het  beroepsschrift digitaal beschikbaar wil stellen voor inwoners zodat inwoners gemakkelijk  beroep kunnen instellen. Dit zoals we ook is gebeurd bij de zienswijze. Het is te verwachten  dat deze vraag ook uit de gemeenteraadsfracties gaat komen.    Vraag: Wilt u nadenken over hoe met dit verzoek moet worden omgegaan”?    Opmerkingen:  - De vraag of het college in beroep gaat, moet nog worden beantwoord.  - Het feit dat het college de zienswijze beschikbaar heeft gesteld aan de inwoners (in  opdracht van de gemeenteraad) heeft veel kwaad bloed gezet bij de NAM.  - Inwoners die een beroepsschrift indienen moet hiervoor griffierechten betalen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 1288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1289 ======================================================================

<pre>    tf, Gemeente Assen    Concept tekst mail naar alle betrokken partijen:    Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft ons bericht 15 november het besluit  te publiceren op het gaswinningsplan Westerveld. Dan start de beroepstermijn van 6 weken.    De gemeente Assen neemt, zoals ook in de periode van het advies en de zienswijze, het  initiatief om samen met de gemeenten Tynaarlo, Aa en Hunze, Noordenveld en de provincie  Drenthe het besluit samen te analyseren op technische/maatschappelijke aspecten. Voor de  juridische aspecten wordt een advocaat ingeschakeld. Ook de overige overheden binnen het  gebied van het winningsplan Westerveld worden van harte uitgenodigd hierbij aan te  schuiven.    De resultaten van de analyse worden vervolgens besproken in een bestuurlijk overleg  waarvoor alle betrokken lokale overheden worden uitgenodigd. In het bestuurlijk overleg  wordt besproken hoe we gaan reageren op het besluit van de minister en of we dat ook weer  gezamenlijk doen. Gelet op de relatief korte termijn is hieronder een planningsschema  opgesteld zoals wij dat in Assen willen voorleggen aan ons college (het kan zijn dat deze  planning nog wijzigt).    Wij nodigen jullie uit om op dinsdag 20 november van 14:00 -17:0Ouur in het gemeentehuis  van Assen het besluit ambtelijk te bespreken en te analyseren.   Hierop vooruitlopend horen we graag wie van jullie bestuurders we moeten uitnodigen voor  het bestuurlijk overleg.    [Week | Activiteit = —“‘“‘CS*S*S*™*™”:”™”C”C*sS  15/11 publicatie van instemmingsbesluit    15- juridische analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo PlasBossinade  23/11 (gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor van de Groningse  overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen.  technische en maatschappelijke analyse door ambtenaren van o.a. Assen,  20/11 Tynaarlo, Aa en Hunze, Noordenveld en provincie    20/11 Ambtelijke bespreking analyse (juridisch en maatschappelijk/technische  analyse    UR E Resultaten analyse in college    De  B Westerveld   Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon   Eventueel opstellen beroepsschrift door Advocatenkantoor   Opstellen college- en raadsvoorstel   College- en raadsvoorstel naar B&W    Pe y H Bespreking college-raadsvoorstel in college  En Verzending raadsvoorstel    Bespreking in raad 20 december    Uiterlijke verzending van een eventueel beroepsschrift    </pre>

====================================================================== Einde pagina 1289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1290 ======================================================================

<pre>Date : 6-7-2018 12:46:15
F
T
o :   @aaenhunze.nl,   @tynaarlo.nl
C
S
ubject : Mem o proces besluit EZ K 
A
ttachm ent : Mem o proces besluit EZ K 4-7-18.docx;
H
eren,
 
D
eze heb ik naar het college gestuurd. Wat denken jullie van deze planning? Doordat het bij ons via de raad moet, zit er een behoorlijke druk op de voorkant van het proces.
Z
ullen we vast dagdelen gaan blokken; gaan communiceren met andere overheden en een bestuurlijk overleg reserveren ?
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.520
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1291 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o  
Naam team  : beleid 
Steller :  
Aan : College van B&W  
Datum : woensdag 4 juli 2018  
Onderwerp  : Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld  
 
In dit memo is een lijn geschetst voor het proces van het instemmingsbesluit van de minister 
van EZK op het Winningsplan Westerveld. (Er is uitgegaan van de door EZ K verwachte  
publicatiedatum . Bij een latere publicatie schuift de planning door ). 
- Deze plann ing is nog niet afgestemd met andere betrokken decentrale overheden.   
- De planning is krap  
Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak?  
 
Week  Activiteit  
29 (16/7)  De griffie stuurt een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd rond het 
Winningsplan naar de raad. Het overzicht wordt samen met beleid gemaakt. 
(Aangezien het via de griffie gaat, hoeft het niet meer in het college)  
36 (3/9)  Verwachtte publicatie van instemmingsbesluit  (waarschijnlijk donderdag 6 
september)  
36    Juridische  analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo PlasBossinade  
(gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor van de Groningse 
overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen.  
36   Technische en maatschappelijke analyse  door ambtenaren van o.a. As sen, 
Tynaarlo, provincie en Aa en Hunze .  
37 (10 -9) Analyse gereed.  
37 Analyse met memo naar het college  
37 13 september raadsinformatieavond georganiseerd door griffie. Deze was al 
toegezegd en gaat niet over het besluit.  
38 (17/9)  Bespreking analyse en memo in college  
38 Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied Winningsplan  
Westerveld  
38 Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  
38 Opstellen beroepsschrift door Advocatenkantoor (afhankelijk van bespreking 
in college en overleg bestuurders)  
38 Opstellen college - en raadsvoorstel (dictum van het raadsvoorstel kan zijn: 
Kennisnemen van het voornemen/besluit van h et college om wel/niet in 
beroep te gaan)  
39 (24/9)  College - en raadsvoorstel naar B&W  
40 (10/1)  Bespreking in college  
40  Verzending raadsvoorstel  (Dit betekent een nazending die met griffie en 
presidium moet worden afgestemd)  
41 (8/10)  Bespreking in raad bijv. 11 oktober (Dit moet met griffie en presidium moet 
worden afgestemd)  
42 (15/10)  Eventueel nog bespreken in college 16 oktober  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1292 ======================================================================

<pre>42 Uiterlijke verzending van een eventueel (pro forma) beroepsschrift 17 oktober 
(uitgaande van publicatie op 6 september)  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1293 ======================================================================

<pre>Date : 4-7-2018 15:04:36
F
T
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : Mem o proces besluit EZ K Winningsplan Westerveld
A
ttachm ent : Mem o proces besluit EZ K 4-7-18.docx;
B
este Marco en ,
 
I
s dit het memo dat jullie voor ogen hadden?
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.521
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1294 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o  
Naam team  : beleid 
Steller :  
Aan : College van B&W  
Datum : woensdag 4 juli 2018  
Onderwerp  : Proces rond besluit EZK Winningsplan Westerveld  
 
In dit memo is een lijn geschetst voor het proces van het instemmingsbesluit van de minister 
van EZK op het Winningsplan Westerveld. (Er is uitgegaan van de door EZ K verwachte  
publicatiedatum . Bij een latere publicatie schuift de planning door ). 
- Deze plann ing is nog niet afgestemd met andere betrokken decentrale overheden.   
- De planning is krap  
Vraag: kunt u zich vinden in deze aanpak?  
 
Week  Activiteit  
29 (16/7)  De griffie stuurt een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd rond het 
Winningsplan naar de raad. Het overzicht wordt samen met beleid gemaakt. 
(Aangezien het via de griffie gaat, hoeft het niet meer in het college)  
36 (3/9)  Verwachtte publicatie van instemmingsbesluit  (waarschijnlijk donderdag 6 
september)  
36    Juridische  analyse door advocatenkantoor van Tynaarlo PlasBossinade  
(gespecialiseerd in aardgaswinning tevens kantoor van de Groningse 
overheden) in opdracht van Tynaarlo, Aa en Hunze en Assen.  
36   Technische en maatschappelijke analyse  door ambtenaren van o.a. As sen, 
Tynaarlo, provincie en Aa en Hunze .  
37 (10 -9) Analyse gereed.  
37 Analyse met memo naar het college  
37 13 september raadsinformatieavond georganiseerd door griffie. Hierbij sturing 
dat het ni et gaat over het nieuwe besluit.  Er kan nog bezien worden of er 
collegeleden aanwezig zijn bij deze avond.  
38 (17/9)  Bespreking analyse en memo in college  
38 Overleg bestuurders decentrale overheden binnen gebied Winningsplan  
Westerveld  
38 Overleg met Stop Gaswinning Marsdijk Nu en Dorpsbelangen Loon  
38 Opstellen beroepsschrift door Advocatenkantoor (afhankelijk van bespreking 
in college en overleg bestuurders)  
38 Opstellen college - en raadsvoorstel (dictum van het raadsvoorstel kan zijn: 
Kennisnemen van het voornemen/besluit van h et college om wel/niet in 
beroep te gaan)  
39 (24/9)  College - en raadsvoorstel naar B&W  
40 (10/1)  Bespreking in college  
40  Verzending raadsvoorstel  (Dit betekent een nazending die met griffie en 
presidium moet worden afgestemd)  
41 (8/10)  Bespreking in raad bijv. 11 oktober (Dit moet met griffie en presidium moet 
worden afgestemd)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1295 ======================================================================

<pre>42 (15/10)  Eventueel nog bespreken in college 16 oktober  
42 Uiterlij ke verzending van een eventueel (pro forma) beroepsschrift 17 oktober 
(uitgaande van publicatie op 6 september)  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1296 ======================================================================

<pre>Date : 17-10-2016 16:00:38
F
T
S
ubject : m em o rol raad adviesrol gasw inning
A
ttachm ent : m em o rol raad adviesrol gasw inning.docx;
H
oi 
 
P
o
m de raad er bij te betrekken.
 
G
roet
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.522
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1297 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  
  
   
M e m o  
 
Van :   
Aan : college van B&W  
Datum  : maandag  17 oktober  2016 
Onderwerp  : Adviesrol gaswinning  
 
Informerend en adviserend memo  
 
Inleiding  
De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid uitgevoerd. Dit gasveld bevind t 
zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon.  Er is gas aangetroffen. De NAM schat 
dat er een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft hiervoo r een 
nieuw winningsplan opgesteld inclusief een risicoanalyse  en deze naar het ministerie van 
Economische Zaken gestuurd. Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de 
gemeenten en provincie te informeren over dit winningsplan. In het winnin gsplan zijn  naast het 
gasveld Assen Zuid ook de gasvelden Assen, Eleveld en Witten opgenomen.  
 
Adviesrol lokale overheid  
Wij, lokale overheden, hebben 7 oktober 2016 een vooraankondiging ontvangen van het ministerie 
van Economische zaken omtrent een adviesverzoek voor het winningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worde n en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en 
het voorkomen van schade aan gebouwen en infrastructurele werken.  
Wij krijgen, gerekend vanaf  de datum van het formele verzoek, van het minis terie 14 weken de tijd 
om advies uit te brengen. Het ministerie gaat op basis van een indicatieve planning nu uit van week 2 
in 2017.  
 
Na de adviesperiode neemt het ministerie een ontwerpbesluit op het winningsplan d at ter inzage 
wordt gelegd en waar burg ers en overheden een zienswijze op kunnen indienen. Gedurende de 
periode van terinzagelegging van het ontwerpbesluit organiseert het ministerie een informatieavond 
voor belangstellenden.  
Voor het opstellen van het advies trekken we als lokale overheden samen op en maken we gebruik 
van de ervaringen van het winningsplan Groningen.  
 
Onderwerpen advies  
Met collega -overheden  (provincie, gemeenten en waterschappen) is afgesproken dat in het ad vies 
over het winningsplan in ieder geval de volgende onderwerpen worden opgenomen:  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de risico’s , welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden ? 
• Schadeafhandeling:  We willen dat schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1298 ======================================================================

<pre>schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gronin gen 
(CVW).  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is 
initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling prod uctieniveau   
 
We gaan inhoudelijk géén contra -expertise verrichten ter controle van de berekeningen. Dit laten we 
over aan de bestaande organisaties (SodM, Tcbb , Mijnraad). We maken wel gebruik van de 
inhoudelijk expertise (geologen) aanwezig is bij de provincies.    
 
Rol gemeenteraad  
De adviesrol van de gemeente is formeel nog niet geregeld  in de huidige Mijnbouwwet . Er ligt een 
wetvoorstel bij de 2e kamer die naar verwachting in de eerste helft van 2017 in werking zal treden. 
De minister heeft de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te 
handelen.  De kamer wil dat het burgerperspectief in de besluitvorming moet worden meeg enomen. 
Daarom krijgen de lokale overheden naast de bestaande partijen (Mijnraad, Sodm, Tcbb) nu 
adviesrecht.  
Het ministerie van EZ heeft het verzoek tot advies gericht aan het college van B&W . De vraag ligt nu 
voor welke rol u de gemeenteraad wil geven. Onze raad volgt het adviestraject op de voet (er zijn 
over dit onderwerp al een aantal keren raadsvragen gesteld) en wordt door inwoners benaderd om 
hun belangen te behartigen.  
 
Hiervoor zijn er 2 mogelijkheden:  
1. Passieve rol:  De raad wordt geïnformeerd over de onderwerpen die het college in  het advies 
gaat opnemen. Het definitieve advies wordt ter kennisname aan de raad toegestuurd.  Uit 
een gesprek met de gedeputeerde Stelpstra werd duidelijk dat hij deze rol voor de 
provincial e staten heeft toebedeeld.  
2. Actieve rol:  De raad krijgt een actieve rol in het adviestraject. In de periode van 14 weken die 
ons ter beschikking worden gesteld door EZ wordt een moment gepland waar de raad 
inhoudelijk wordt meegenomen in het advies en de m ogelijkheid krijgt hier wat van te 
vinden. De gemeente Groningen heeft in de adviestraject van het winningsplan Groningen 
hier goede ervaringen mee opgedaan. Deze werkwijze leidde tot vertrouwen van de raad dat 
het college de juiste onderwerpen in het advi es had opgenomen. De college kreeg daarmee 
de vrijheid van de raad om het traject na het advies (zienswijze en beroep) te doorlopen . Er 
ontstaat een breed draagvlak  
 
Wij vragen u een keuze te maken hoe u de raad wil gaan meenemen.  
       
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 1298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1299 ======================================================================

<pre>Date : 26-2-2018 16:41:19
F
T
o : "'
 
@aaenhunze.nl, "
 @tynaarlo.nl, "'
 drenthe.nl, "
 
@assen.nl
S
ubject : m em o verkenning Tcbb aanpak onafhankelijke schadeafhandeling 26-2
A
ttachm ent : m em o verkenning Tcbb aanpak onafhankelijke schadeafhandeling 23-2-2018.docx;
H
eren,
 
Z
oals beloofd.
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.523
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1300 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan :    
Datum : 26 februari 2018  
Onderwerp  : Reactie op verkenning Tcbb schad eafhandeling  mijnbouwschade Nederland  
 
Dit memo is ambtelijk afgestemd tussen de provincie Drenthe en de gemeenten Tynaarlo, Aa 
en Hunze en Assen.  
 
Aanleiding  
Onlangs is een door de minister een schadeprotocol voor het Groninger veld vastgesteld 
waarbij de NAM uit het proces van schadeafhandel ing is gestapt. Deze geldt echter al leen 
voor schades veroorzaakt door gaswinning uit het Groninger veld. De rest van Nederland wil 
ook een goede onafhankelijke schadeafhandeling.  
 
De Tcbb heeft op verzoek van de minister van EZK een verkenning uitgevoerd naar de 
mogelijkheid om te komen tot een uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt 
door mijnbouw  voor de rest van Nederland . De Tcbb heeft hiervoor een aantal instanties 
geïnterviewd , waaronder de provincie en gemeenten in Noord Dren the.  
Woensdag 21 februari hebben wij ambtelijk een eindconcept van deze verkenning 
vertrouwelijk ontvangen van de Tcbb. Het rapport wordt 28 februari door de Tcbb  
aangeboden aan de min ister. 
 
Strekking van de Tcbb verkenning . 
In de verkenning zijn de contouren  geschetst van een mogelijk meer integrale , 
onafhankelijke aanpak van mijnbo uwschades.  
   
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico’s die moet bestaan uit:  
• een integrale en transparante beoordeling van schaderisico’s voorafgaand aan de 
gaswinning.  
• transparante monitoring van schades tijdens de gaswinning .  
• een adequate afhandeling van schades tijdens of na de gaswinning . 
 
Er wordt in het rapport aangegeven dat het technisch erg lastig is om de relatie te leggen 
tussen schade en bodembeweging of bodemdaling. Daarom vindt de Tcbb het belangrijk dat 
er vooraf en tijdens de mijnbouwactiviteit lees: gaswinning goed gemonitord wordt . 
 
Men pleit voor een gebiedsarrangement vastgelegd door de mijnbouwer en het lokaal 
bestuur voor afhandeling van met name klein e schades. Deze moet zorgen voor een 
basisvoorziening waarmee klein e schades snel en efficiënt worden afgehandeld.  
     
Voor grote schades wil men een landelijk onafhankelijk instituut zoals die voor Groningen nu 
wordt ingericht.   
 
Men erken t in de verkenning dat de omgekeerde bewijslast een betere uitgangspositie voor 
de inwoner verschaft maar er wordt in het advies niet voor gepleit.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1301 ======================================================================

<pre> 
 
 
Eerste indruk van het advies  
De verkenning biedt goede aanknopingspunten voor een adequate en ruimhartige 
schadeafhandeling .  
Er wordt door Tcbb gesteld dat in de verkenning de contouren zijn geschetst voor een 
uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt door mijnbouw voor de rest van 
Nederland.  Er zijn nog veel zaken niet uitgewerkt en dat leidt nog tot vragen en 
ondui delijkheid. Het advies komt niet geheel  overeen met het  advies en zienswijze van de 
gemeenten op het W inningsplan  Westerveld  ten aanzien van schadeafhandeling.  
 
Positief:  
Men wil naar een onafhankelijke beoordeling van mijnbouwschade en de mijnbouwer uit het 
schadeafhandelingstraject. Er wordt aangegeven dat er veel meer aandacht moet zijn voor 
monitoring vooraf, tijdens en  na beëindiging van de mijnbouwactiviteiten.  
 
Kanttekeningen:  
Er wordt niks gezegd over het voorkomen van schade ; omgekeerde bewijslast  zit niet in het 
advies en o nduidelijk is wat bedoeld wordt met gebiedsarrangement en regionale aanpak . 
Wie vult de basisvoorziening voor kleine schades en wat is de gedachte van de Tcbb achter 
een rol voor het lokale bestuur in het schadetraject ? Tot nu toe hebben we aangegeven wel 
te willen meedenken maar geen verantwoordelijkheid willen hebben. Dit hoort thuis bij het 
Rijk. 
 
Reactie 
Mocht de pers vragen stellen, dan zou de reactie als volgt kunnen luiden:  
-  
 
- 
 
- 
 
 
 
 
- 
 
- 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1302 ======================================================================

<pre>Date : 31-1-2017 16:00:03
F
T
C
c : "    @assen.nl,   @assen.nl
S
ubject : m em o vervolg procedure gasw inning t.b.v. overleg m orgen
A
ttachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
B
este Marco,
 
B
ijgevoegd is een memo voor ons overleg van morgen 9 uur.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.524
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1303 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachting dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college geg even advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
- Heeft u ook al gedachtes over een eventueel beroep?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1304 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen tot een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
- Vindt u het goed dat Assen hier opni euw de voortrekkers rol in pakt?  Zo ja, hoe wilt u 
dit communiceren met de andere decentrale overheden? Bestuurlijk?  
 
Commun icatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanuit gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u d e raad actief betrekken bij een zienswijze?  
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met de inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om, op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de in woners 
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling om  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakken met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  En de recent opgerichte actiegroep in Marsdijk? Hoe 
communiceren we ons standpunt naar buiten toe? Doen we dat door middel van een 
PB of door middel van een mondelinge toelichting door de portefeuillehouder   
- Wilt u de inwoners faciliteren door een download -bare concept zienswijze op de 
website te pl aatsen? (  ) 
-  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1305 ======================================================================

<pre>Date : 27-1-2017 12:06:43
F
T
C
S
ubject : m em o vervolg procedure gasw inning
A
ttachm ent : m em o B&W voorbereiding ziensw ijze.docx;
D
ag i ,
 
W
il je deze, als je weer op kantoor bent, lezen een waar nodig aanvullen? Ik wil hem woensdagochtend onder de arm meenemen als we hierover overleg hebben met Marco. 
v
ult nog de data in.
 
G
roet,
 
 
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
16.525
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1306 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ???????  ter inzage gelegd. 
De betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst or ganiseren.  
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het ministerie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond ………  ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
Ambtelijk is de verwachti ng dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan. 
Hierbij baseren wij ons op het besluit zoals dat is genomen over het Winningsplan voor het 
Groningerveld. Wij verwachten dat de minister slechts zeer beperkt zal meegaan in het door 
uw college gegeven advies.  
 
Vraag:  
- Is het college voornemens om, als zich bovenstaande scenario voordoet, zienswijzen 
in te dienen?  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
Vraag:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 1307 ======================================================================

<pre>- Wilt u in de zienswijze -fase opnieuw samenwerken met de decentrale overheden 
waarm ee is samengewerkt in de advies fase?  
- Is hierbij het streven om te komen to t een gezamenlijke zienswijze (in ieder geval met 
de gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze)?  
- Vindt u het goed dat Assen hier opni euw de voortrekkers rol in pakt?  Zo ja, hoe wilt u 
dit communiceren met de andere decentrale overheden? Bestuurlijk?  
  
Communicatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanuit gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
Vraag:  
- Wilt u de raad actief betrekken bij een zienswijze?   
- Wilt u de raad vooraf met een brief informeren de aanpak van de zienswijze fase 
(incl. de communicatie met de inwoners) en de vraag stellen hoe ze betrokken willen 
worden?  (Een voorstel kan hierbij zijn om , op het moment dat de ontwerp -
beschikking binnenkomt, een extra raad in te plannen of tijd in te ruimen in een 
reguliere vergadering  om te praten over de door het college vastgestelde 
zienswijzen ). 
 
Communicatie met de inwoners  
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. En het verdient 
aanbeveling  weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk.  
 
Vraag:  
- Wilt u actief de communicatie oppakk en met de inwoners o.a. via de website en 
Berichten van de Brink?  
- Wilt u de inwoners faciliteren door een download -bare concept zienswijze op de 
website te pl aatsen? ( ) 
-  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1307 =================================================================

<br><br>