<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Date : 19-10-2016 14:38:53
F
@
m inez.nl
T
"
"
' @noorderzijlvest.nl'" ' @noorderzijlvest.nl', "' @noorderzijlvest.nl'" ' @noorderzijlvest.nl',
"
'
@ooststellingw erf.nl', "' @w etterskipfryslan.nl'" ' @w etterskipfryslan.nl', "'D @drenthe.nl'" ' @drenthe.nl',
"
' @aaenhunze.nl'" ' @aaenhunze.nl', "' @aaenhunze.nl'" ' @aaenhunze.nl', "' @gem eentenoordenveld.nl'"
'
@gem eentenoordenveld.nl', " assen.nl'" ' @assen.nl', " @assen.nl'" ' @assen.nl', "' @assen.nl'"
'
@assen.nl', "' @tynaarlo.nl'" ' @tynaarlo.nl', "' @m iddendrenthe.nl'" ' m iddendrenthe.nl', "' @w dodelta.nl'"
'
w dodelta.nl', "' @drenthe.nl'" ' @drenthe.nl', "'
g
C
c : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
S
ubject : 161019 advies SodM inzake w inningsplan Westeveld (NAM)
B
este heer, mevrouw,
 
Z
oals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zou ik het advies van SodM –zodra ik deze heb ontvangen- aan u doorsturen. Dit heb ik geprobeerd; echter h
e
t door SodM
o
pgestelde advies (ontvangen op 14 oktober jl.) inzake het aangepaste winningsplan Westerveld is -
g
ezien het flinke aantal meldingen die ik terugkrijg vanuit verschillende
s
ervers-
 
blijkbaar te groot qua omvang om
 
te versturen. Vandaar dat ik u dit bericht nogmaals stuur met de mededeling dat u
 
z.s.m. een link via WeTransfer ontvangt. Met
d
eze link kunt u het document downloaden. Heeft u het voorgaande bericht wel ontvangen; mijn excuses.
 
T
ermijn adviesverzoek
I
k verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om 
v
óór 20
j
anuari 2017
 
advies uit te brengen over het winningsplan Westerveld.  
 
S
pecifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
T
ot op heden heb ik van de gemeente 
A
a en Hunze & van de provincie Fryslân een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook
a
anwezig bent bij deze sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
H
eeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
 
   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
-
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 7 oktober 2016 18:13
A
an:
 
' i @provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; ' @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl';
i
'
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' . @gemeentenoordenveld.nl'; ' . @assen.nl'; ' . i @assen.nl'; ' . @assen.nl'; ' . @tynaarlo.nl';
'
C
C:
 
'
@
shell.com'
O
nderwerp:
 
vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
U
rgentie:
 
Hoog
 
B
este heer, mevrouw,
 
O
p 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
g
evolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
W
esterveld. 
 
H
uidige stand van zaken
N
aar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
i
ngediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
v
erzocht advies uit te brengen.
 
A
dviestermijn
I
n het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
h
et advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
w
inningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
a
dvies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
S
tukken ter informatie
H
et door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
l
ink kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan 
v
ertrouwelijk
 behandeld dienen te worden. Als
b
i
jlage bij deze mail, zit het (
c
oncept
) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
W
anneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
d
ie na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
S
pecifieke sessie
O
m u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
d
e provincie Drenthe gepland op:
 
D
insdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
G
ezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
z
ijn.
 
G
lobale (indicatie) planning:
W
eek 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
W
eek 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
W
eek 42 ontvangst advies SodM
W
eek 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
W
eek 43 verzoek tot advies Tcbb
W
eek 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
W
eek 47 ontvangst advies Tcbb
W
eek 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
W
eek 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
H
eeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
 
   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
21.1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Cluster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
-
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 12 juli 2016 11:17
A
an:
 
' i @provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; ' @leek.nl'; ' . @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl';
'
'
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' . @gemeentenoordenveld.nl'; ' . @assen.nl'; ' . i @assen.nl'; ' . @assen.nl'; ' . @tynaarlo.nl';
'
O
nderwerp:
 
planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
U
rgentie:
 
Hoog
 
B
este heer, mevrouw,
 
N
aar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
v
erzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
o
ntvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
w
inningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
a
dvies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
I
ndicatie
 globale planning:
·
 
 
        
W
eek 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM 
e
n
 
adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·
 
         
W
eek 42 ontvangst advies Staatstoezicht 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden 
e
n
 
adviesverzoek aan Tcbb
·
 
         
W
eek 44-45 specifieke sessie overheden
·
 
         
W
eek 46 ontvangst advies Tcbb 
e
n
 
doorsturen aan decentrale overheden
·
 
         
W
eek 50 ontvangst advies overheden
 
T
er informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces 
n
u
 is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
g
e
volgd.
 
E
chter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
u
itkomsten van het debat in de 2
e
 
Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
g
ehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
a
anpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
a
dvies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
H
eeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
I
k wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
M
et vriendelijke groeten,
 
  
-
-------------------
.
 . . .   
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
-
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 1 juli 2016 15:15
A
an:
 
' i @provinciegroningen.nl'; ' . @leek.nl'; ' @leek.nl'; ' . @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl';
'
'
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; ' . @gemeentenoordenveld.nl'; ' . @assen.nl'; ' . i @assen.nl'; ' . @assen.nl'; ' . @tynaarlo.nl';
'
O
nderwerp:
 
annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
U
rgentie:
 
Hoog
 
G
eachte heer, mevrouw,
 
O
p 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(
NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
w
inningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
P
roces
Z
oals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2
e
 
Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
D
it heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
w
inningsplannen en uw rol daarin.
 
I
n het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
r
apport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
g
ereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
A
dvies Staatstoezicht op de Mijnen
E
ind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
h
eeft aangevuld met de volgende gegevens:
1
. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2
. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3
. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
v
an vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A
;
4
. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5
. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6
. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
W
ij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
V
eiligheid gewaarborgd
S
odM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid 
n
iet
 in het geding is en dat, in afwachting van de
a
an
vullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
S
essie 8 juli 2016
A
angezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(
een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Langere adviesperiode
Z
odra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
w
inningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
u
it te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
S
tukken ter informatie
U
 vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
h
et document dan downloaden.
 
I
k hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
-
-------------------
 
.    
M
inisterie van Economische Zaken
D
irectie Energie & Omgeving
C
luster Mijnbouw
B
ezoekadres
 
Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
P
ostadres
 
Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
T
elefoonnummer
 
 
D
it bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
n
iet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
w
ordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
v
erwijderen. 
D
e Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
o
ok, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
v
erzenden van berichten.
T
his m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
a
re not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
a
re requested to inform  the sender and delete the m essage.
T
he State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
r
isks inherent in the electronic transm ission of m essages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Date : 6-9-2018 11:26:13
F
T
a
S
ubject : 2018-09-05m em o voorbereiding kennism aking NAM directie
A
ttachm ent : 2018-09-05m em o voorbereiding kennism aking NAM directie.docx;
H
oi,
 
T
och nog meerdere aanvullingen. Aan het einde ook over de NAM actie “Steek Energie in de Buurt Assen”.
 
G
roet,
21.2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o 
Naam team  : Strategie en advies  
Steller :  
Aan : college van B&W  
Datum : woensdag 5 september 2018  
Onderwerp  : voorbereiding op kennismaking directie NAM  
 
Op 18 september gaat u op bezoek bij de NAM. U gaat daar kennismaken met de nieuwe 
directeur Johan Atema en  Asset manager Land . Meneer Atema is per 1 
september de nieuwe directeur. Hij is afkomstig van een andere divisie van Shell.  
 
 
Gaswinning  
 
De gemeente heeft een zienswijze ingediend op 
het ontwerp -instemmingsbesluit van EZK 
voor het gaswinningsplan Westerveld. Het definitieve besluit wordt binnen enkele weken 
verwacht.  
Het college zal, na bestudering van het besluit van EZK, een besluit moeten nemen over wel 
of niet in beroep gaan. Hierbij zal ook de gemeenteraad worden geconsulteerd.  
 
Op 13 september is een informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad over de gaswinning. 
Hierbij is de NAM aanwezig en zullen SODM (Staatstoezicht op de mijnen) en TcbbCB 
(Technische commissie bodembescherming)  en het ministerie van EZK  een toelichting 
geven. Ook de actiegroep Stop Gaswinning Marsdijk en Dorpsbelangen Loon zullen het 
woord voeren.  
 
  
 
 
Overigens verloo pt de communicatie tussen NAM en gemeente rond de winningen nu 
redelijk goed, n a wat incidenten in het verleden waarbij de gemeente te laat werd 
geïnformeerd  over activiteiten van de NAM. Graag de afspraak vasthouden dat de gemeente 
zo vroeg mogelijk wordt geïnformeerd  over activiteiten (Dus niet een dag voor er een 
persbericht uit gaat).  
 
Joha n Atema: “Ik ben geboren en getogen in het Noorden en woon al geruime tijd in 
Groningen. Ik ben me dan ook goed bewust van de impact die de gaswinning in 
Groningen met zich mee brengt en heb begrip voor de besluiten die hieromtrent zijn 
genomen. Ik kijk er  dan ook naar uit om met mijn NAM -collega’s de komende jaren zorg 
te dragen voor een veilige en betrouwbare energievoorziening, waarbij we tegelijkertijd 
werken aan de afbouw van de productie in Groningen en een naadloze transitie naar 
een duurzame toekoms t.” 
(bron: website NAM)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Toekomst van de NAM  en de werkgelegenheid  
 
De Brochure ‘Drenthe 4.0 Voortbouwen op de energie van Drenthe ’ is gereed en wordt 
waarschijnlijk op 20 september aangeboden aan de minister / het ministerie van 
Binnenlandse Zaken. De provincie Drenthe zal de brochure aanbieden. Een mogelijke rol 
voor NAM of gemeente is nog onduidelijk.  
Op 12 september wordt deze bijeenkomst en de  lobby rondom de brochure ambtelij k 
voorbereid. Hierover volgt informatie.  
 
We hebben een ambtelijke verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor samenwerking 
met de NAM aan de energietransitie. Bijgevoegde agenda is daaruit voortgekomen. Over de 
samenwerking kunnen proces afspraken gemaakt worden. Bijvoorbeeld dat over een half jaar 
een nieuwe bestuurlijke afspraak volgt, waarin de voortgang van de agenda wordt 
besproken.  
 
 
 
  
 
Om de samenwerking bestuurlijk verder te verkennen,  
 
 Als u daarmee instemt, zullen wij een presentatie voorbereiden voor 
wethouder Smith.  
 
Steek Energie in de Buurt Assen  
 
De NAM heeft voor de vakantie de actie Steek Energie in de Buurt Assen  gelanceerd. Een 
actie waarbij de NAM geld beschikbaar stelt voor initiatieven in Assen.   
• Je bent inwoner, een particulier, of actief bij een stichting of vereniging, van het 
betreffende gebied waar het project wordt gelanceerd.  
• Je hebt een plan voor een mooi project dat ten goede komt aan de buurt of op een 
duurzame manier een bijdrage levert  aan de gemeenschap.  
• Het project heeft een sociaal/maatschappelijk karakter, wat buurtbewoners, jong 
en oud, verbindt.  
• Jouw project dient binnen een jaar na de prijsuitreiking te zijn gerealiseerd.  
Als gemeente hebben we dit (op verzoek van de NAM) via Ber ichten van de Brink en door 
het  benaderen van ons bekende initiatieven , actief onder de aandacht gebracht van onze 
inwoners.   
 
Mogelijk kan er nog belangstellend gevraagd worden hoe het staat met deze actie.  
 
 
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 
Bijlage:  
 
 
Concept verkenning samenwerking NAM en gemeente Assen  
Vooraf:  
Dit stuk is bedoeld als ambtelijk bespreekstuk tussen NAM, gemeente en provincie.  
Achtergrond  
NAM  
De NAM wint aardgas uit de bodem en is daarmee de belangrijkste producent van energie in 
Nederland. Ook in en rondom de gemeente Assen wint de NAM gas. De wi nning van aardgas in 
Nederland neemt af, door de problemen van aardbevingen en het besluit dat de minister daarop 
genomen heeft. Vanuit Assen wordt de winning van aardgas van het Groningenveld, de kleine velden 
en ook de winning uit de velden in de Noordze e (inclusief het Engelse deel) ontworpen en 
gecoördineerd. Door de afname van de winning in Nederland, neemt de werkgelegenheid bij het 
hoofdkantoor van de NAM in Assen af. De werkgelegenheid van de NAM is belangrijk voor Assen, 
vanwege de directe en indir ecte omvang en het hoogwaardige karakter ervan. Ook zijn rondom de 
NAM  meerdere aardgas gerelateerde bedrijven ontstaan.   
De NAM onderkent en ondersteunt de energietransitie en wil producent worden van duurzame 
energie. Distributie en verkoop aan consume nten ziet de NAM niet als haar competentie.  
De inzet van de NAM in de ‘New Energies’ is gericht op:  
- Waterstof  
- Power to Gas (elektrificatie, offshore waterstof generatie, CCS)  
- Geothermie  
- Energiehubs  
- Groen gas  
 
Gemeente Assen  
De gemeente Assen wil de uitstoot van CO 2 in Assen reduceren. De CO 2 uitstoot is ongeveer gelijk 
verdeeld over de sectoren wonen – bedrijven – mobiliteit. In 2020 wil Assen 14% duurzame energie 
opwekken en 10% CO 2 uitstoot reduceren ten opzichte van 2014.  
Daarvoor heeft ze een ui tvoeringsprogramma gericht op:  
- Duurzaam wonen: energieneutrale nieuwbouw en duurzame, aardgasvrije bestaande bouw;  
- Bedrijven: de CO2 uitstoot van het bedrijfsleven reduceren én samen met het bedrijfsleven 
de kansen van de energietransitie pakken;  
- Mobilitei t: inzet op minder automobiliteit en emissieloos aan de uitlaat;  
- Eigen organisatie: de gemeentelijke organisatie wil in 2030 klimaatneutraal werken: 
klimaatneutraal vastgoed, wagenpark, circulair inkoop;  </pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>- Opwek van duurzame energie: tot 2020 gericht op zonn e-energie: zonneparken op 
bedrijventerreinen en dubbel gebruik van daken, parkeerterreinen, stortplaatsen, 
zandwinplassen etc.  
- Doordat duurzame energie in pieken en dalen wordt geproduceerd, is opslag van de energie 
belangrijk. Daarom zet de gemeente in o p productie en gebruik van waterstof. De gemeente 
Assen heeft daarom de Europese Fuel Cells and Hydrogen Joint Undertaking  ondertekend.   
De gemeente Assen realiseert zich dat klimaatverandering al optreedt en dat ze zich moet aanpassen 
aan de extreme hit te en extreme buien. Hiervoor ontwikkelt ze een klimaatadaptatieplan.  
 
Doel samenwerking  
De gemeente Assen realiseert zich dat er nu veel kennis rondom gaswinning, distributie en gebruik 
aanwezig is in Assen. Ze wil de kansen verkennen voor een koppositie  in kennis in duurzame energie 
in Nederland. Daarom wil de gemeente Assen met de industrie in Assen samenwerken gericht op die 
koppositie. Vanuit concrete projecten wil de gemeente kennis stimuleren. De samenwerking begint 
bij de NAM, gemeente en provincie  Drenthe, maar zal uitbreiden naar andere (lokale) bedrijven, 
kennisinstellingen en overheden.  
Verkenning mogelijke samenwerking  
Geothermie  
Geothermie is een duurzame vorm van productie van warmte, waarbij geen CO 2 vrijkomt. Met de 
warmte kunnen woningen e n andere gebouwen verwarmt worden. Geothermie bestaat uit de 
productie van warm water uit boorputten en de distributie van deze warmte, via warmtewisselaars, 
naar de woningen. De NAM is met name geïnteresseerd in de productie van warmte. De NAM heeft 
veel kennis over de ondergrond in Assen door de vele boringen en langjarige productie van aardgas 
ter plaatse. De gemeente Assen vindt geothermie een serieuze optie voor verwarming van de 
woningen in de toekomst. Daarvoor heeft ze een verkenning uit laten voere n door IF -technology (zie 
bijlage). Uit de verkenning blijkt, dat er mogelijkheden zijn voor geothermie door de aanwezigheid 
van warm water en door voldoende warmtevraag in de bestaande stad. Uit de verkenning blijkt ook 
dat de aanwezigheid van gaswinning mogelijk leidt tot verhoogde risico’s rondom geothermie. De 
risico’s kunnen nader onderzocht worden, bijvoorbeeld aan de hand van gegevens over de 
ondergrond die de NAM bezit.  
De NAM bezit een aantal boorlocaties dicht bij het stedelijk gebied; de locatie  Assen -1 aan de 
Asserwijk lijkt kansrijk en een logische plek voor productie van geothermie en levering aan 
woonwijken in de stad. Ook oude boorputten zouden warmte kunnen leveren; hetzij kleinere 
vermogens dan een nieuwe geothermie bron. De gemeente heeft  de NAM gekoppeld aan Engie, die 
in opdracht van het wilhelmina ziekenhuis bezig is met een onderzoek naar warmtelevering aan het 
ziekenhuis en omliggende gebouwen.  
Inzet op een gezamenlijk onderzoek naar de kansen en risico’s van geothermie. Een mogelijk e 
rolverdeling ten aanzien van verder onderzoek naar geothermie:  
- Gemeente Assen: (verder) onderzoek naar warmtevraag. Ook onderzoek naar de kosten en 
baten van alternatieven voor geothermie (met name verregaande isolatie van woningen), 
zodat een goede afwe ging gemaakt kan worden tussen geothermie en alternatieven.  
- NAM: onderzoek naar risico’s van geothermie (depletie, drukverschillen, aardbevingen) en 
kosten van ontwikkeling en productie van geothermische warmte. Verkennen mogelijkheden </pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>voor hergebruik van uitgeproduceerde putten of boren van nieuwe putten vanaf bestaande 
locaties.  
Naast de kennis van beide partijen is ook technische en commerciële kennis nodig van de 
uitkoppeling en distributie van warmte (warmtewisselaars en warmtenet).  
 
Productie van elek triciteit en waterstof  
De gemeente Assen neemt een vergaande rol in de productie van duurzame elektriciteit door delen 
van haar bedrijventerrein gronden tot zonnepark te ontwikkelen. Op het bedrijventerrein Assen -Zuid 
wordt een zonnepark van 30 hectare ont wikkeld. De productie van zonne -energie gaat met pieken en 
dalen gepaard. Vooral in de toekomst, maar ook nu al, is het verstandig (gedeeltes van) de zonne -
energie op te slaan voor periodes van lage productie en hoge vraag. De productie van waterstof door 
electrolyse is daarin een logische keuze. De gemeente heeft daarom gestimuleerd dat op 
bedrijventerrein Assen -Zuid een waterstofvulpunt komt op het tankstation dat daar gerealiseerd 
wordt door DCB.  
De gemeente wil graag een connectie tussen beide projecte n: productie van waterstof uit de zonne -
energie, opslag van de waterstof en levering van de waterstof via het waterstofvulpunt.  
Vraag aan de NAM: willen jullie deze uitdaging oppakken samen met DCB, Resato en anderen?  
Naast het zonnepark op Assen -Zuid wil  de gemeente een uitbreiding van de carports bij het TT -
circuit, zonneparken op en bij Messchenveld en drijvende zonneparken op de zandwinlocaties. Deze 
parken worden voorbereid voor besluitvorming door college en raad. In de toekomst kunnen ook 
deze parke n gecombineerd worden met waterstofproductie. De NAM locaties kunnen hierbij ingezet 
worden als energiehub met eventueel gebruik van de bestaande midden en hoge spanning 
netwerkconnecties.  
Zonne -energie op daken  
De NAM wil haar beschikbaar dakoppervlak benutten voor zonne -energie. De gemeente wil inzetten 
op meer benutting van daken van bedrijven voor de productie van zonne -energie. Mogelijk kan de 
het dak van de NAM als voorbeeld dienen voor andere bedrijven.  
Groen gas  
De enige productieloc atie van groen gas binnen de gemeente is de rioolwaterzuivering van het 
waterschap Hunze en Aa’s. Het waterschap gaat deze productie aanpassen en wellicht stopzetten. De 
gemeente kan de NAM in contact brengen met het waterschap.  
Rondom de gemeente bevinde n zich wel productielocaties van groen gas, bijvoorbeeld aan de 
noordzijde bij Huis ter Heide. De mogelijkheden voor stimulering en samenwerking op dit punt zijn 
nog onduidelijk.  
Verdere innovatie en samenwerking met andere partijen  
Zowel de gemeente als NAM onderkennen dat voor de energietransitie nieuwe samenwerkingen 
nodig zijn. Het samenbrengen van kennis en contacten is daarom belangrijk. We zetten daarom in op 
gesprekken met bedrijven als Resato en Bekaert en met kennis - en onderzoeksinstellingen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Date : 6-6-2018 14:08:22
F
T
o : "'  " @aaenhunze.nl, "'  '" @tynaarlo.nl, "'  '" @gem eentenoordenveld.nl
S
ubject : aardgas brief EZ K
A
ttachm ent : beantw oording-kam ervragen-over-gasw inning-groningen[1].pdf;
H
e
ren,
 
H
ier een brief van de minister van EZK kan de Kamer. Gaat onder andere over 
N
org en heel veel andere zaken.
 
G
roet,
 
21.3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag 
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer 
d
er Staten-Generaal 
Binnenhof 4 
2513 AA  DEN HAAG 
 
Datum  
Betreft Beantwoording schriftelijke vragen Gaswinning  
 
 P agina 1 van 43 
 
   
 
 
Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
Bezoekadres 
Bezuidenhoutseweg 73 
2594 AC Den Haag 
Postadres 
Postbus 20401 
2500 EK Den Haag 
Overheidsidentificatienr 
00000001003214369000 
T 070 379 8911 (algemeen) 
F 070 378 6100 (algemeen) 
www.rijksoverheid.nl/ezk  
 
Ons kenmerk  
DGETM-EI / 18111646  
 
Geachte Voorzitter, 
 
Hierbij bied ik u de antwoorden aan op de schriftelijke vragen die zijn gesteld door 
uw Kamer betreffende de Gaswinning Groningen. Deze vragen werden ingezonden 
op 23 mei 2018 met kenmerk 33529-457. 
 
1 
Kunt u aangeven hoe rekening gehouden wordt met de uitspraak van de heer 
Evers van het KNMI: 'We moeten rekening houden met een toename van 
bevingen en zwaardere bevingen' bij het rondetafelgesprek van 17 mei 2018 ten 
aanzien van de voortgang van de versterking? 
 
Antwoord 
Het voorspellen van de ontwikkeling van aardbevingen is complex. In het recente 
advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) van 1 februari 2018 naar 
aanleiding van de aardbeving bij Zeerijp (Kamerstuk 33 529, nr. 424) wordt 
ingegaan op de huidige voorspellingmodellen voor aardbevingen. Uit die modellen 
blijkt dat indien het niveau van gaswinning uit het Groningenveld gelijk zou blijven 
het aantal aardbevingen na verloop van tijd weer zou toenemen. Daarmee zou 
ook de kans op zwaardere aardbevingen toenemen. Dit stemt overeen met de 
verwachting van het KNMI.  
 
Het advies van SodM maakt ook duidelijk, dat diezelfde voorspellingmodellen 
aangeven dat een afname van het productieniveau zal leiden tot een afname van 
het aantal aardbevingen en daarmee ook met een lagere kans op zwaardere 
aardbevingen. Daarom heeft het kabinet besloten om een flinke afname van het 
productieniveau in gang te zetten en aan de deskundige partijen, waaronder het 
KNMI en SodM, advies te vragen over de consequenties daarvan voor de 
versterking van gebouwen. De Mijnraad zal deze adviezen integreren en voor 
1 juli 2018 de bevindingen aan mij rapporteren. 
 
2 
Kunt u aangeven wanneer de adviesvragen rond veiligheidsrisico's en 
versterkingsopgave Groningen (Overheidsidentificatienummer 
00000001003214369000, d.d. 20 april 2018) worden opgeleverd en met 
kabinetsreactie naar de Kamer worden gestuurd? 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 2 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
D
e antwoorden op de adviesvragen worden in separate rapporten door 
respectievelijk SodM, NEN, KNMI, TNO(-AGE) en het panel van hoogleraren, 
samen met het integrerende advies van de Mijnraad, uiterlijk 1 juli a.s. aan mij 
opgeleverd. Ik hecht er aan om dit advies eerst met vertegenwoordigers van de 
regio te bespreken. Vervolgens zal het kabinet er zo spoedig mogelijk een reactie 
aan toevoegen, waarna het geheel ter beschikking zal worden gesteld aan uw 
Kamer. 
 
3 
Kunt u inzichtelijk maken wat de vorderingen zijn van NAM ten aanzien van de 
6.000 oude schadegevallen die nog afgehandeld moeten worden? 
4 
Welke mogelijkheden ziet u om voor wat betreft de oude schadegevallen snel een 
oplossing te bieden bij deze al heel lang lopende procedures nu voor veel gevallen 
een laatste inspanning van NAM uit is gebleven of geen oplossing heeft geboden? 
 
Antwoord 3 en 4 
Op 1 juni jl. heb ik uw Kamer de tweede voortgangsrapportage van NAM gestuurd 
over de afhandeling van de oude schademeldingen. Inmiddels heeft NAM 5.646 
aanbiedingen verstuurd. Eigenaren hebben het aanbod in 59% van de gevallen 
(3.306) geaccepteerd. 7% van de eigenaren (392) heeft het aanbod afgewezen, in 
35% van de gevallen (1.948) is nog geen reactie ontvangen. De cijfers laten zien 
dat met de gekozen aanpak inmiddels meer dan de helft van de schademeldingen 
is opgelost.  
 
NAM verwacht 1 juli 2018 alle oude schademeldingen van een aanbod te hebben 
voorzien. Eigenaren die het aanbod van NAM afwijzen kunnen de schade 
voorleggen aan de Arbiter Bodembeweging. De komende periode zal worden 
verkend hoe het proces rondom de Arbiter Bodembeweging kan worden 
georganiseerd, zodat eigenaren die hier een beroep op doen zo snel mogelijk 
duidelijkheid krijgen. 
 
5 
Is voor de oude niet door NAM afgehandelde schadegevallen mogelijk om een 
bedrag beschikbaar te stellen dat alleen te besteden is voor de verbouwing van 
het betreffende huis? Wat zijn daarvan de voor- en nadelen? 
 
Antwoord 
NAM doet een aanbod dat is gebaseerd op schade die in beeld is gebracht. Een 
bewoner kan vervolgens kiezen voor herstel via Centrum Veilig Wonen of het 
schadebedrag binnen 30 dagen uitgekeerd te krijgen op de eigen bankrekening. 
In ruim 70% van de gevallen kiest een bewoner voor het laten uitkeren van het 
schadebedrag. Eigenaren zijn vrij dit bedrag te besteden. Het bedrag kan 
daarmee ook onderdeel worden van een verbouwing van het huis.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 3 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 6 
K
unt u inzichtelijk maken wat de voortgang is ten aanzien van het omschakelen 
op hoogcalorisch gas of andere energiebronnen van de grote gebruikers van 
Gronings gas?  
 
Antwoord  
Met het grootste deel van de 53 grotere grootverbruikers die in het basispad1 voor 
d
e reductie van de vraag naar Groningsgas zijn opgenomen, is in de afgelopen 
weken een tweede individueel gesprek gevoerd. Ik ben de bedrijven erkentelijk 
voor de positieve houding en het begrip wat zij over het algemeen aannemen in 
deze gesprekken. Dit ondanks dat het afbouwtraject voor veel bedrijven als een 
onverwacht traject op hun agenda is gekomen. Inmiddels zijn al ongeveer 20 
bedrijven in contact getreden met GTS. Met de overige van deze 53 grotere 
grootverbruikers zal dit tweede individuele gesprek de komende weken 
plaatsvinden. Deze gesprekken worden gevoerd op basis van de uitkomsten van 
het eerste gesprek en de (schriftelijke) reactie die deze bedrijven hebben gegeven 
op mijn eerdere brief. In de gesprekken wordt gevraagd of de bedrijven, die niet 
kunnen verduurzamen, samen met GTS de komende weken een concrete planning 
en aanpak van het omschakelen van laagcalorisch naar hoogcalorisch gas willen 
uitwerken. Inmiddels zijn al 20 bedrijven met GTS in contact getreden. De overige 
bedrijven waarmee het tweede individuele gesprek al heeft plaatsgevonden, 
moeten nog in contact treden met GTS. 
 
Er is een aantal bedrijven dat heeft aangegeven te willen verduurzamen voor 
2022. Daarmee gaat mijn ministerie in overleg om de plannen voor 
verduurzaming nader uit te werken. Voor zover er nog onzekerheid is volgen de 
bedrijven voorlopig een parallel traject, waarbij naast contact met GTS ook de 
plannen voor verduurzaming nader worden uitgewerkt. Onder verduurzaming 
versta ik in deze context zowel de productie van hernieuwbare energie als afname 
van restwarmte en elektrificatie.  
 
Het streven is dat GTS en de bedrijven de voor de omschakeling benodigde 
stappen eind dit jaar meer concreet hebben uitgewerkt. De planning voor de 
omschakeling naar duurzaam is maatwerk per bedrijf. 
 
De overige 117 grootverbruikers die direct aangesloten zijn op het netwerk van 
GTS hebben voor het overgrote deel schriftelijk gereageerd op mijn eerdere brief. 
De grootverbruikers die in eerste instantie geen reactie hadden gestuurd, heb ik 
een tweede brief gestuurd met het verzoek alsnog te reageren. Op enkele 
bedrijven na hebben nu alle bedrijven gereageerd op mijn verzoek. De bedrijven 
die nog niet gereageerd hebben zal mijn ministerie alsnog persoonlijk benaderen. 
                                                
 
1 In mijn brief van 29 maart heb ik het ‘basispad’ van GTS opgenomen, met daarin de maatregelen die volgens 
G
TS voldoende zeker zijn om nu al te kunnen meenemen. Vervolgens geef ik het basispad van het kabinet, 
gebaseerd op de vraagvermindering die het kabinet ten minste denkt te moeten en kunnen realiseren. En ten 
slotte noem ik de maatregelen die het kabinet daar bovenop in gang heeft gezet, met hun potentiële invloed op 
de gaswinning.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 4 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Op basis van de binnengekomen reacties worden individuele gesprekken gepland 
m
et de bedrijven, waarbij de bedrijven met ambitie tot verduurzaming en de 
grotere verbruikers prioriteit krijgen. De eerste individuele gesprekken met deze 
groep hebben inmiddels plaatsgevonden.  
 
7 
Kunt u aangeven of de effecten van geleidelijk winnen in de afgelopen jaren te 
kwantificeren zijn? Wordt met het nieuwe winningsplan het geleidelijk winnen 
losgelaten? 
 
Antwoord 
Het CBS heeft, in opdracht van SodM, gekeken of het verminderen van de 
veldbrede seizoensfluctuaties een positief effect heeft gehad op het voorkómen 
van bevingen. Uit deze analyse blijkt dat het druksignaal (dat wil zeggen de 
reactie van de druk in het gasveld) in karakteristiek wel is veranderd door het 
verminderen van veldbrede seizoensfluctuaties, maar dat er nog steeds een 
duidelijke versnelling van de drukdaling voorafgaand aan de bevingen is waar te 
nemen. De effecten van zo egaal mogelijk houden van de maandelijkse 
gaswinning voor het Groningenveld als geheel lijken minimaal te zijn geweest, 
omdat regionale fluctuaties nog aanzienlijk konden zijn. Het zijn dus vooral de 
regionale fluctuaties die een bijdrage lijken te leveren aan het activeren van 
bevingen. Daarom geeft SodM in haar advies van 1 februari 2018 (Kamerstuk 
33529, nr.424) aan dat regionale fluctuaties beperkt moeten worden tot +/- 50%. 
Hierbij zou de veldbrede beperking van de fluctuaties kunnen worden losgelaten, 
aldus het advies van SodM. 
 
8 
Zijn de mogelijkheden bekeken om extra stikstofcapaciteit uit de markt in te 
kopen als voorgesteld door TNO tijdens het rondetafelgesprek van 17 mei 2018? 
 
Antwoord 
Ja, deze mogelijkheden zijn bekeken. Zie voor een meer gedetailleerd antwoord 
het antwoord op vraag 20, waarin ik in ga op de haalbaarheid van de opties zoals 
genoemd door TNO. 
 
9 
Hoe verloopt de schadeafhandeling van nieuwe schadegevallen die worden 
aangeleverd bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)? 
 
Antwoord 
De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) behandelt de 
aanvragen om vergoeding van mijnbouwschade die vanaf 31 maart 2017 zijn 
ontvangen door het Centrum Veilig Wonen en vanaf 19 maart van dit jaar bij de 
TCMG zijn gemeld. De TCMG heeft per 19 maart 2018 ruim 11.500 
schademeldingen van het CVW overgenomen. Wekelijks komen daar nieuwe 
meldingen bij. Inmiddels zijn dat ruim 2.100 nieuwe meldingen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 5 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 De TCMG heeft op 17 april haar voorlopige werkwijze bekendgemaakt. Deze 
w
erkwijze voorziet voor een afgebakende groep van aanvragen in een 
vereenvoudigde procedure waarmee naar verwachting van de TCMG 80% van de 
aanvragen kan worden afgehandeld. Inmiddels heeft de TCMG de eerste besluiten 
tot toekenning van schadevergoeding genomen. 
 
10 
Hoe worden de middelen besteed om grote afnemers van laagcalorisch gas over te 
doen schakelen op een andere energiebron? 
 
Antwoord 
Voor de verduurzaming wordt in eerste instantie gekeken naar bestaande 
regelingen zoals de SDE+ en de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE). 
Het vergt nog nadere analyse of extra ondersteuning voor verduurzaming 
noodzakelijk is. 
 
Voor ombouw van laagcalorisch gas naar hoogcalorisch gas is het uitgangspunt 
dat de kosten die GTS als gevolg van aanpassingen van het netwerk moet maken, 
kunnen worden verrekend in de tarieven die de ACM vaststelt. Er is nader verkend 
of het huidig wettelijk kader de mogelijkheid biedt voor GTS om de kosten voor de 
aanpassingen aan het netwerk en de aansluitingen ‘buiten de poort’ van het 
bedrijf te verrekenen via de tarieven die worden vastgesteld door de ACM. 
Momenteel biedt de Gaswet hier onvoldoende mogelijkheden voor. De 
bevoegdheid voor het ACM om deze kosten mee te nemen bij het vaststellen van 
de tarieven zal dan ook geregeld moeten worden. 
 
11 
Kunt u inzichtelijk maken hoe het staat met de besteding van middelen ter 
compensatie van Groningen en de uitvoering van de compensatiemaatregelen? 
 
Antwoord 
In het onderstaande overzicht zijn de bestedingen tot eind 2017 weergeven van 
de Rijksmiddelen die beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering van het 
Meerjarenprogramma Nationaal Coördinator Groningen, beleidsartikel 5.  
Van de € 432,4 miljoen beschikbaar gestelde middelen is € 160,6 miljoen 
uitgeven. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 6 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 
 
 
H
et begrotingsartikel voor het meerjarenprogramma NCG kent voor het grootste 
deel een 100% eindejaarsmarge. Dit houdt in dat budget dat in een bepaald jaar 
niet wordt benut, kan worden meegenomen naar volgende jaren en zo 
beschikbaar blijft voor de uitvoering van het Meerjarenprogramma.  
 
Voor het onderdeel verduurzamingsopgave overig (B.2) geldt deze 100% 
eindejaarsmarge niet, maar worden de niet benutte middelen binnen de EZ 
begroting meerjarig beschikbaar gemaakt zodat het totale budget beschikbaar 
blijft. In de eerste suppletoire begroting worden de niet benutte middelen 
vervolgens telkens toegevoegd en worden de ramingen van de uitgaven 
geactualiseerd. Het effect van de 100% eindejaarsmarge systematiek is dat de 
eerste suppletoire begroting telkens het meest actuele overzicht geeft van dat 
v
oor dat jaar en verder beschikbare middelen. De eerste suppletoire begroting 
2018 zal dan ook het meest geactualiseerde overzicht geven van de wijze waarop 
de nu nog resterende middelen in de komende jaren worden ingezet.  
 
Daarnaast is de verwachting dat middelen uit het te bereiken akkoord tussen Rijk 
en Regio over de toekomstvisie van Groningen aan de begroting 2019 kunnen 
worden toegevoegd. De begroting 2019 zal dan een totaaloverzicht geven van de 
begrote aanwending van bestaande- en nieuwe middelen. 
 
12 
Kunt u inzichtelijk maken welke rol de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) nu 
nog heeft?  
 
Antwoord 
De betrokkenheid van de NCG bij de afhandeling van schade is geëindigd met de 
start van de publieke schadeafhandeling door de Tijdelijke Commissie 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 7 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Mijnbouwschade Groningen per 19 maart 2018. Dit is op 4 mei 2018 verwerkt in 
e
en wijziging van het Instellingsbesluit NCG. 
 
De NCG voert momenteel de regie over de uitvoering van de bouwkundige 
versterking van woningen en gebouwen waarvan is geoordeeld dat die dusdanig 
ver in de procedure zijn, dat die onverkort worden uitgevoerd. 
 
Andere onderdelen van het Meerjarenprogramma (MJP) zoals de opkoopregeling, 
het Erfgoedprogramma en activiteiten op het gebied van kennisopbouw en -deling 
over de gevolgen van de aardbevingen, lopen ook gewoon door. 
 
13 
Wanneer werden er voor het laatst bonussen gegeven voor het volume aan 
gaswinning, gashandel of gaswinsten, ergens in het Nederlandse gasgebouw? 
 
Antwoord  
Over de bedrijven met publieke aandeelhouders kan ik het volgende zeggen.  
In het jaarverslag van EBN over 2017 wordt in detail gerapporteerd over het 
gehanteerde beloningsbeleid, de doelstellingen van de variabele beloning en het 
behaalde resultaat. Eén van de doelstellingen in 2017 was de winst van EBN. 
Daarnaast was ook het aantal exploratieboringen op nieuwe locaties op zee of 
land een criterium. 
 
GasTerra kent voor 10-15% van de medewerkers een variabele beloning met 
meerdere criteria. Tot 2016 had één van deze criteria betrekking op de verkochte 
hoeveelheid Groningengas, binnen het wettelijke productieplafond. Op initiatief 
van de minister van Economische Zaken hebben de betrokken partijen in het 
College van Gedelegeerd Commissarissen (dat bestaat uit vertegenwoordigers van 
het ministerie van Economische Zaken (EZK), EBN, Shell en ExxonMobil) 
gezamenlijk besloten om vanaf 2016 dit criterium te schrappen als onderdeel van 
de variabele beloning. De variabele beloning voor de statutair directeur wordt 
jaarlijks toegelicht in het jaarverslag van GasTerra. 
 
Wat betreft private partijen als NAM, Shell en ExxonMobil heb ik geen inzicht of er 
een variabele beloning is en, indien deze er is, hoe de variabele beloning wordt 
bepaald. 
 
14 
Worden alle mogelijkheden voor gasopslag in het binnen- en buitenland ingezet, 
ongeacht de eigenaar van die opslagen? 
 
Antwoord 
Op verzoek van uw Kamer heeft u in de bijlage van mijn brief van 29 maart een 
overzicht gekregen van de verschillende gasopslagen in het buitenland (“L-
Gasopslag en stikstofconversiecapaciteit”, AGE 18-10.037, 23 maart 2018). De 
inzet van de gasopslagen wordt bepaald door de eigenaren die deze inzetten ten 
behoeve van hun eigen portfolio dan wel door marktpartijen die opslagruimte bij </pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 8 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 de eigenaar hebben gecontracteerd. Ook deze laatste partijen zetten de door hen 
g
ehuurde opslagruimte en het daarin opgeslagen gas in ten behoeve van hun 
eigen portfolio. Overheden hebben niet de bevoegdheden om instructies te geven 
aan marktpartijen over de wijze waarop zij hun opslagen dan wel de door hen 
gehuurde opslagruimte moeten inzetten.  
 
Uitzondering op dit alles is de opslag UGS Norg die wordt ingezet als integraal 
onderdeel van het Groningensysteem. Op dit moment onderzoek ik of de opslag 
UGS Norg nog beter benut kan worden voor het verminderen van winning uit het 
Groningenveld. Zie voor een meer gedetailleerde beschrijving hiervan het 
antwoord op vraag 20. 
 
15 
Zijn, gelet op het gegeven dat Gasunie oude profielen lijkt te gebruiken voor de 
marktvraag naar Gronings gas tot 2030 uit de NEV2017, deze profielen nog wel 
actueel met alle aangekondigde maatregelen om de gasvraag te verlagen en wat 
is de impact daarvan om de toekomstige vraag naar Gronings gas? 
 
Antwoord 
Voor de gasvraag in het komend gasjaar baseert GTS zich op de realisaties van 
het voorgaande jaar (en de jaren daarvoor). Dit is de meest accurate inschatting 
van de gasvraag op de korte termijn. Op de langere termijn klopt het dat er een 
verschil is tussen hetgeen in de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017 is 
meegenomen en de ambities van het kabinet uit het Regeerakkoord. Ieder jaar zal 
GTS haar raming voor het komend gasjaar actualiseren naar de dan geldende 
inzichten. 
 
De impact van eventuele additionele verduurzamingsmaatregelen zit nog niet in 
de NEV 2017 verwerkt. Op basis van kosteneffectieve maatregelen om te komen 
tot 49% CO2-reductie in 2030 is er volgens PBL zicht op een additionele 
vermindering van het aardgasgasgebruik in de gebouwde omgeving met 0,4 tot 
1,8 miljard Nm3 laagcalorisch gas in 2030.  
 
1
6 
Wordt de verschuiving van innovatiesubsidies van gaswinning naar geothermie 
ook doorgezet bij Energie Beheer Nederland B.V. (EBN), welke nog steeds mee-
investeert in gasvelden? 
 
Antwoord  
Zoals aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 8 februari 2018 ga ik EBN ook 
een rol geven in geothermie. Deze maand zal ik de Kamer informeren hoe ik deze 
rol van EBN in geothermie wil vormgeven. Eén van de elementen die ik EBN heb 
gevraagd vooruitlopend op deze nieuwe rol, is om een innovatie roadmap voor 
geothermie op te stellen. Op het moment dat EBN feitelijk gaat deelnemen in 
geothermieprojecten zal EBN mede financieel verantwoordelijk worden voor de 
benodigde innovaties om geothermie te versterken en te versnellen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 9 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
  
1
7 
Wat waren de jaarlijkse aardgasbaten voor de overheid vanaf 2010 tot en met 
2017, onderverdeeld in baten uit het Groningenveld en de kleine gasvelden? Wat 
is de totale omvang van de aardgasbaten voor de regering uit het Groningenveld 
respectievelijk van de kleine gasvelden uitgedrukt in de waarde van de euro van 
2018? 
 
Antwoord 
De jaarlijkse gasbaten op kasbasis, zoals opgenomen in de EZK-begroting en 
Jaarverslag, in de periode 2010-2017 zijn als volgt: 
 
(€ miljoen op 
k
asbasis excl. VPB)  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  
Gasbaten  7.658   11.166   11.840   13.343   10.505   6.425   1.927   2.374  
 
Uit deze tabel blijkt dat de aardgasbaten sinds 2013 sterk zijn gedaald. De 
oorzaak hiervan ligt in een daling van zowel volume als prijs. De aardgasbaten 
bestaan uit een optelsom van verschillende elementen: de privaatrechtelijke 
afspraken met NAM, winst- en dividenduitkeringen van EBN, dividenduitkeringen 
van GasTerra en afdrachten van olie- en gasmaatschappijen op basis van de 
Mijnbouwwet. Het is niet mogelijk om al deze elementen uit te splitsen naar een 
deel Groningenveld en naar een deel dat geldt voor de kleine velden. Dat geldt 
bijvoorbeeld voor de winst van EBN. 
 
De inkomsten uit de vennootschapsbelasting die de Staat int bij 
oliemaatschappijen en bij de overheidsbedrijven die betrokken zijn bij de winning, 
distributie en verkoop van aardgas worden niet opgenomen in de EZK-begroting 
en Jaarverslag maar in het Financieel Jaarverslag Rijk. De betreffende 
vennootschapsbelasting over de periode 2010-2017 is als volgt. 
 
(€ miljoen) 2 010 2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  
Vennootschapsbelasting   1.500   1.650   1.680   1.770   1.400   750   200   200  
 
De Algemene Rekenkamer heeft in haar rapport “Besteding van aardgasbaten; 
feiten, cijfers en scenario’s”, van 7 oktober 2014, de totale gasbaten over de 
periode 1960-2013 geraamd op € 265 miljard (Kamerstuk 34000 XIII, nr. 10). 
Het is niet mogelijk om dit bedrag over de hele periode uit te splitsen in gasbaten 
uit de kleine velden en het Groningerveld. 
 
18 
Welke zijn de best beschikbare openbare kaarten van het gasnet voor Groningens 
gas respectievelijk hoogcalorisch gas en kunnen die kaarten naar de Kamer 
gestuurd worden? 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pa
gina 10 van 43 
 Di
rectoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
On
s kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
  
Antwoord 
De kaarten van het gasnet zijn beschikbaar via de website van GTS. Deze kunnen 
worden gedownload via https://www.gasunietransportservices.nl/downloads-en-
formulieren ‘onder Kaart leiding systeem GTS.’ 
 
19 
Wat is de omvang van de kosten die vanaf 2012 jaarlijks gemaakt zijn door de 
overheid voor de advisering door de instanties die de regering adviseren of ten 
behoeve daarvan onderzoek verrichten zoals het Staatstoezicht op de Mijnen, 
KNMI en TNO? 
 
Hoe verhouden de uitgaven voor de maatschappelijke organisaties zich tot de 
uitgaven voor de advisering en onderzoek? 
 
Antwoord 
In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die jaarlijks zijn gemaakt door 
overheid voor de advisering door instanties die de regering jaarlijks adviseren. 
 
 
Opm. 1 Pas vanaf 2016 heeft SodM een eigen onderzoeksbudget. Tot en met 2015 
werd SodM-onderzoek uit het eigen apparaatsbudget bekostigd. 
 
Opm. 2 Over de bijdrage aan KNMI zijn over 2012 en 2013 geen gegevens 
beschikbaar. 
 
Opm. 3 Er is pas vanaf 2013 een apart budget beschikbaar voor opdracht aan 
TNO-AGE, tot die tijd maakte dit onderdeel uit van algemeen onderzoek op gebied 
mijnbouw-bodembeweging. 
 
Opm. 4 Bedragen 2018 zijn de geraamde bedragen. 
 
Onderstaand zijn de bijdragen weergeven die vanaf 2016 zijn betaald aan 
maatschappelijke organisaties:  
 Ja
arlijkse uitgaven x 1000 euro
Betrokken instanties 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Tu delft 119 252 144
KNMI * * 950 956 981 1.114           1.079
Deltares 1.524 562 46
NEN 2.697
        6.352 5.712</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 11 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 
 
2
0 
Kan worden toegelicht in hoeverre de door TNO gepresenteerde opties (tijdens het 
rondetafelgesprek over de Gaswinning in Groningen op 17 mei 2018) om sneller 
naar beneden te gaan in het tijdspad kunnen worden ingepast? 
 
Antwoord  
Door verschillende partijen, waaronder TNO, zijn aanvullende maatregelen 
aangedragen om de vraag naar Groningengas terug te dringen. Ik waardeer het 
zeer dat partijen meedenken om de vraag naar Groningengas terug te dringen. In 
algemene zin geldt dat deze opties al op mijn netvlies stonden. Wat betreft de 
alternatieve invulling van UGS Norg merk ik op dat GTS in haar advies (als bijlage 
bij de Kamerbrief van 29 maart jl.) al heeft aangegeven dat zij met NAM gaat 
onderzoeken of het van 2022 mogelijk is om dit te vullen met geconverteerd H-
gas nadat de stikstofinstallatie in Zuidbroek gereed is gekomen. 
 
TNO presenteerde tijdens de ronde tafel op 17 mei jl. een aantal opties om sneller 
aan de reductie van de gasvraag te kunnen voldoen.  
TNO gaf ten eerste aan dat het Norg opslagveld op een alternatieve manier kan 
worden ingezet, bijvoorbeeld door deze te vullen met geconverteerd H-gas in 
plaats van het gas uit Groningen. Deze optie had ik ook in beeld. Inmiddels heeft 
gezamenlijk overleg plaatsgevonden tussen TNO, GTS en mijn ministerie. De 
huidige mogelijkheden om UGS Norg te vullen met geconverteerd H-gas zijn 
echter beperkt. GTS heeft berekend dat dit in theorie maximaal 0,5 miljard Nm3 
i
s. In deze berekeningen zijn de transport- en operationele beperkingen nog niet 
meegenomen, dus de daadwerkelijke potentiële besparing is mogelijk nog lager. 
Op het moment dat de stikstofinstallatie in Zuidbroek operationeel is (per oktober 
2022) zou deze installatie in de zomer kunnen worden gebruikt om UGS Norg met 
geconverteerd H-gas te vullen. Op dit moment wordt onderzocht welke 
investeringen daar voor nodig zijn en wat de besparing op de Groningenproductie 
zou kunnen zijn.  
 
TNO stelde ook dat als de bestaande stikstofinstallaties beter benut zouden 
worden de nieuwe stikstofinstallatie bij Zuidbroek minder economisch zou zijn. Ik 
heb dit bij GTS nagevraagd. TNO blijkt te zijn uitgegaan van de oude 
inzetstrategie wat betreft de inzet van de stikstofinstallaties. De stikstofinstallaties 
hebben de afgelopen jaren niet volledig gedraaid omdat een andere systematiek 
van winnen werd gevolgd (vlak produceren). GTS gaat in haar berekeningen die 
ten grondslag liggen aan de brief van 29 maart er wel vanuit dat de 
stikstofinstallaties maximaal worden ingezet. Ondanks deze maximale inzet is het 
bouwen van een nieuwe stikstofinstallatie toch een noodzakelijke investering. 
Sterker nog, de stikstofinstallatie en een alternatieve inzet van UGS Norg zijn Jaarlijkse uitgaven x 1000 euro
Betrokken instanties 2016 2017 2018
Maatschappelijke groeperingen 307 476 200
st
ut en steun 250 300 200</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 12 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 complementair aan elkaar, en geen substituten. Op de manier van het 
c
ombineren van een stikstofinstallatie met een alternatieve inzet van UGS Norg 
zou eventueel een versnelling kunnen worden ingepast, maar pas na 2022.  
 
Een andere optie die TNO voorstelde was het maximaal benutten van de 
beschikbare en contracteerbare capaciteit in het buitenland, met name de opslag 
en stikstofconversie in Duitsland. Echter, deze buitenlandse bergingen zijn 
meegenomen bij de marktinschatting van de buitenlandse netbeheerders (TSO’s, 
in Nederland: GTS). Deze bergingen zijn in kaart gebracht en zijn als bijlage bij 
mijn brief gevoegd (“L-Gasopslag en stikstofconversiecapaciteit”, AGE 18-10.037, 
23 maart 2018). In mijn gesprekken met de buurlanden vraag ik of de buurlanden 
zelf mogelijkheden zien om bestaande installaties zo goed mogelijk te benutten. 
Deze gesprekken verlopen constructief.  
 
TNO gaf verder aan dat men een nieuwe vraagcurve voor gas vanuit het regionale 
net (RNB) zou kunnen bepalen op basis van de voorgestelde maatregelen sinds 
het verschijnen van de Nationale Energie Verkenning (NEV) 2017. Voor de 
gasvraag in het komend gasjaar baseert GTS zich op de realisaties van het 
voorgaande jaar (en de jaren daarvoor). Dit is de meest accurate inschatting van 
de gasvraag op de korte termijn. Op de langere termijn klopt het dat er een 
verschil is tussen hetgeen in de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017 is 
meegenomen en de ambities van het kabinet uit het Regeerakkoord. Ieder jaar zal 
GTS haar raming voor het komend gasjaar actualiseren naar de dan geldende 
inzichten.  
 
TNO noemde verder als optie om nieuwe kleine offshore velden in de Noordzee 
versneld te ontwikkelen die de importafhankelijkheid van Nederlands gas kan 
beperken. Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar de omvang en 
kwaliteit van de kleine velden op de Noordzee. Het is nog niet bekend of, wanneer 
en met welke capaciteit deze worden geproduceerd. Wanneer hier meer 
duidelijkheid over is, zal GTS deze informatie meenemen in haar analyse. Over de 
kleine velden werd uw Kamer separaat geïnformeerd met een brief van 30 mei 
(Kamerstuk 2017/18, brief 30 mei jl. betreffende Gaswinning uit de kleine velden 
in de energietransitie ).  
 
Daarnaast noemde TNO nog als optie om stikstof additioneel in te kopen. Dit is 
één van de maatregelen die ik in mijn brief van 29 maart jl. heb opgenomen als 
aanvullende maatregel om de Groningenproductie te reduceren. Ik kan u melden 
dat voordat extra stikstof kan worden ingezet er ook (beperkte) aanpassingen aan 
het GTS-netwerk nodig zijn. De eerste oriënterende gesprekken tussen GTS en de 
stikstofleverancier vinden op dit moment plaats. Indien overeenstemming tussen 
partijen wordt bereikt, zullen de benodigde aanpassingen in 2020 gereed zijn en 
de additionele stikstof geleverd worden. 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 13 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 21 
W
aarom is het doel van de wet Minimalisering gaswinning Groningerveld, te 
weten de afbouw van de gaswinning in Groningen, niet in de voorgestelde 
wetstekst zelf opgenomen? 
 
Antwoord 
In de consultatieversie van het wetsvoorstel was het minimaliseren van de 
gaswinning uit het Groningenveld inderdaad niet in de wijziging van de 
Mijnbouwwet zelf opgenomen. De in de consultatieversie voorgestelde 
maatregelen hadden wel als effect dat er niet meer gas uit het Groningenveld zou 
worden gewonnen dan nodig is voor de leveringszekerheid. In het wetsvoorstel 
zoals dit naar uw Kamer is gezonden (Kamerstuk 34957, nr. 2) is het 
minimaliseren van de inzet van het Groningenveld ook in de wijziging van de 
Mijnbouwwet zelf opgenomen. De houder van de winningsvergunning 
Groningenveld moet hiermee rekening houden bij het opstellen van de 
operationele strategie. 
 
22 
Hoe moet de voorgenomen discretionaire bevoegdheid van de minister om alle 
belangen gewicht toe te kennen worden geduid? Kan het voorgenomen 
afwegingskader worden toegelicht? 
 
Antwoord 
In het wetsvoorstel is bepaald dat de minister van EZK bij het vaststellen van de 
operationele strategie het veiligheidsbelang en het maatschappelijk belang betrekt 
dat verbonden is aan het niet kunnen voorzien van eindafnemers van de 
benodigde hoeveelheid laagcalorisch gas. Zolang er meer gas noodzakelijk is om 
de leveringszekerheid te borgen dan gelet op de seismische activiteit van het 
Groningenveld wenselijk wordt geacht moet de minister van EZK een afweging 
maken tussen het veiligheidsbelang van personen in het aardbevingsgebied en de 
het belang van eindverbruikers die voor hun gasvoorziening afhankelijk zijn van 
de levering van laagcalorisch gas.  
 
Ik merk hierbij op dat de belangen die moeten worden afgewogen verschillend 
van aard zijn en belangen niet “in dezelfde weegschaal” kunnen worden gelegd en 
dat er geen “vanzelfsprekende” uitkomst is. De weging tussen deze belangen is 
daarmee geen mathematische maar een bestuurlijke afweging, waarbij ik een 
zwaarwegende betekenis hecht aan veiligheid. Dit is in het wetsvoorstel vorm 
gegeven in de voorgestelde artikelen 52d en 52e van de Mijnbouwwet. 
 
Bij de vaststelling van de operationele strategie kijk ik in hoeverre wordt voldaan 
aan de veiligheidsnorm van 10-5 en in hoeverre de verschillende categorieën 
e
indafnemers kunnen worden voorzien van laagcalorisch gas. Ook is het belangrijk 
om te kijken naar het tempo van het afbouw van de vraag en het tempo van 
versterken. Indien zicht is op een verbetering van de situatie in Groningen, kan dit 
reden zijn om dit mee te nemen in de afweging. Daarnaast neem ik in mijn 
afweging de maatschappelijke ontwrichting mee als gevolg van enerzijds de </pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 14 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 gevolgen van bodembeweging en anderzijds van het afsluiten van een groot 
aan
tal bedrijven. In de toelichting van het wetsvoorstel is aangegeven dat het 
uitgangspunt is dat het winningsniveau wordt vastgesteld op de hoeveelheid gas 
die nodig is voor de leveringszekerheid. 
 
23 
Kan worden verduidelijkt onder welke omstandigheden de minister in de 
gaswinning kan ingrijpen, dat wil zeggen over kan gaan tot wijziging van de 
operationele strategie 
 
Antwoord 
De operationele strategie wordt jaarlijks vastgesteld. De strategie kan tussentijds 
worden aangepast, maar gelet op de lange doorlooptijd van de procedure ligt dit 
minder voor de hand. In het wetsvoorstel is daarom bepaald dat de minister in 
een aantal gevallen in aanvulling of afwijking van de operationele strategie een 
tijdelijke maatregel kan opleggen. Het gaat om een substantiële afwijking van de 
vraag naar laagcalorisch gas of een onverwachte gebeurtenis waardoor vanuit 
veiligheidsoogpunt een andere verdeling van de productie uit het Groningenveld 
noodzakelijk is. 
 
24 
Kan worden toegelicht hoe de verschuiving van verantwoordelijkheid voor het te 
winnen niveau van de NAM naar de Staat van invloed is voor wat betreft de 
aansprakelijkheid? 
 
Antwoord 
De NAM blijft altijd betalen voor schade als gevolg van gaswinning uit het 
Groningenveld. Het wetsvoorstel ‘nooit meer dan nodig’ beoogt geen verandering 
te brengen in de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de NAM. Hiertoe is bepaald 
dat artikel 6: 178, onderdeel c, van het Burgerlijk Wetboek niet van toepassing is. 
Dit betekent dat ingevolge dit wetsvoorstel de risicoaansprakelijkheid op de 
vergunninghouder van het Groningenveld blijft rusten, ook al bepaalt de minister 
van EZK voortaan het te winnen niveau. En dit betekent dus ook dat NAM betaalt 
voor de schade.  
 
Ik heb een tweede wetsvoorstel in voorbereiding over de afhandeling van schade 
als gevolg van de aardbevingen in Groningen. Dit wetsvoorstel zal voor de zomer 
worden geconsulteerd. In dit wetsvoorstel zal ik opnieuw bezien wat een passende 
regeling is voor de aansprakelijkheid voor schade als gevolg van de gaswinning uit 
het Groningenveld, mede in het licht van de beoogde situatie dat ik hiermee het 
winningsniveau bepaal en de schade publiekrechtelijk zal gaan afhandelen. Ook 
zal ik in dit wetsvoorstel vastleggen dat NAM blijft betalen voor de schade. 
 
25 
Kan worden verduidelijkt op welke wijze benodigde zorgplichten vastgelegd zullen 
worden? Wie is aansprakelijk voor het nemen van preventieve maatregelen om 
schade te voorkomen? </pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 15 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Wie is wanneer en op welke gronden verantwoordelijk voor de schadeafhandeling 
e
n schadevergoedingen? Bij wie komt de versterkingsverplichting te liggen? Hoe 
verhoudt zich dit tot het schrappen van het wetsartikel dat schade moet worden 
voorkomen? 
 
Antwoord 
In het wetsvoorstel wordt voorgesteld om de zorgplicht voor de vergunninghouder 
van het Groningenveld op te nemen in een nieuw artikel in de Mijnbouwwet. Deze 
zorgplicht sluit aan bij de nieuwe procedure waarin de minister van EZK het te 
winnen niveau bepaalt en de vergunninghouder verplicht is om niet meer maar 
ook niet minder te winnen. Daar past de zorgplicht uit artikel 33 Mijnbouwwet niet 
bij. Dit neemt uiteraard niet weg dat de vergunninghouder de opgedragen winning 
vanzelfsprekend wel zo zorgvuldig en professioneel mogelijk moet uitvoeren. De 
nieuwe zorgplicht is dan ook op deze wijze geformuleerd. 
 
In genoemd wetsvoorstel is ook een bepaling opgenomen dat de minister van EZK 
de maatregelen neemt die redelijkerwijs van hem gevergd kunnen worden om te 
voorkomen dat de veiligheid wordt geschaad als gevolg van de gaswinning uit het 
Groningenveld. Daarmee wordt de basis gecreëerd voor de publieke aansturing en 
uitvoering van het versterkingsprogramma. Echter, deze bepaling laat de 
aansprakelijkheid voor de kosten die gepaard gaan met het versterken 
onverminderd bij de vergunninghouder. 
 
Wat betreft de afhandeling van schade heeft de overheid dit met het Besluit 
mijnbouwschade Groningen (Stcrt. 2018, nr. 6398) naar zich toe getrokken. Bij de 
Tijdelijke commissie mijnbouwschade Groningen kan nu om een vergoeding van 
de schade worden verzocht. Ook kunnen degenen die schade hebben, zich nog 
steeds tot de vergunninghouder wenden op grond van artikel 6:177 van het 
Burgerlijk Wetboek. Zoals aangekondigd in het regeerakkoord wordt op een later 
moment te voorzien in een meer definitieve voorziening voor de publieke schade-
afhandeling van de schade als gevolg van bodembeweging door gaswinning uit het 
Groningenveld en de gasopslag Norg. 
 
26 
Hoe gaan veiligheidsbelang en veiligheidsbeleving zich verhouden tot 
leveringszekerheid en maatschappelijk belang? Hoe verhoudt zich de voorgestelde 
samenhang tussen leveringszekerheid enerzijds en veiligheidsbelang anderzijds 
zich tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het recht op 
ongestoord genot van de woning? 
 
Antwoord 
Met betrekking tot het eerste deel van deze vraag wijs ik op mijn antwoord op 
vraag 22 over de afweging van de genoemde belangen. Zoals daar aangegeven is 
het uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat het winningsniveau wordt 
vastgesteld op de hoeveelheid gas die nodig is voor de leveringszekerheid. Zolang 
er meer gas noodzakelijk is om de leveringszekerheid te borgen dan gelet op de 
seismische activiteit van het Groningenveld wenselijk wordt geacht, maak ik een </pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 16 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 afweging tussen het veiligheidsbelang van personen in het aardbevingsgebied en 
h
et belang van eindverbruikers die voor hun gasvoorziening afhankelijk zijn van 
de levering van laagcalorisch gas. Ik kijk daarbij in ieder geval in hoeverre wordt 
voldaan aan de veiligheidsnorm van 10-5 en in hoeverre de verschillende 
c
ategorieën eindafnemers kunnen worden voorzien van laagcalorisch gas. Ik kijk 
naar het tempo van het afbouw van de vraag en het tempo van versterken van 
gebouwen in het gebied. Daarnaast neem ikin mijn afweging de maatschappelijke 
ontwrichting mee als gevolg van enerzijds de gevolgen van bodembeweging en 
anderzijds van het afsluiten van een groot aantal bedrijven.  
 
Naast risico’s voor veiligheid veroorzaken de aardbevingen ook op grote schaal 
scheuren in huizen en gebouwen en deze overlast kan ook leiden tot onzekerheid 
bij bewoners. Daarom neemt het kabinet maatregelen om de gaswinning uit 
Groningen zo snel mogelijk volledig te beëindigen. Overigens merk ik op dat het 
veiligheidsbelang zoals gedefinieerd in het wetsvoorstel niet ziet op het 
ongestoord genot van de woning. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de 
Mens (hierna: EVRM) ziet onder andere toe op het recht op bescherming van 
privé- en gezinsleven, woning en correspondentie (gezamenlijk ook wel aangeduid 
als de persoonlijke levenssfeer). Artikel 8 EVRM beoogt daarbij niet alleen een 
verbod om inbreuk te maken op de persoonlijke levenssfeer, maar ook een 
positieve verplichting voor de staat om inbreuken op de persoonlijke levenssfeer 
te voorkomen. Om daadwerkelijk voorrang te kunnen geven aan de veiligheid van 
omwonenden neemt het kabinet meetregelen om de behoefte aan Groningengas 
in hoog tempo te verminderen. Het wetsvoorstel heeft hierin een belangrijk 
aandeel omdat de winning van gas uit het Groningenveld het sluitstuk wordt van 
de behoefte aan laagcalorisch gas. De maatregelen en het wetsvoorstel maken 
een snelle verlaging van de winning mogelijk, die noodzakelijk is voor de 
veiligheid in het gaswinningsgebied, de veiligheid van leveringszekerheid bij 
eindafnemers en het maatschappelijk belang van leveringszekerheid.  
 
27 
Kan worden toegelicht waarom het jaarlijks plan van de beheerder van het 
gastransportnet en daarmee ondernemingen die een direct commercieel belang 
hebben aan de grondslag komen te liggen van de door de minister vast te stellen 
operationele strategie? In hoeverre is hier sprake van tegengestelde belangen? 
Op welke wijze worden transparantie en controleerbaarheid geborgd? 
 
Antwoord 
GTS heeft als beheerder van het landelijk gastransportnetwerk geen belang bij de 
gaswinning. GTS brengt in samenspraak met relevante partijen aanbod en vraag 
naar laagcalorisch gas in kaart en legt dit vast in een raming. Op grond van de 
raming van GTS stelt NAM, als vergunninghouder van het Groningenveld op mijn 
verzoek een of meerdere operationele strategieën op. Bij het vaststellen van de 
operationele strategie wordt een aantal onafhankelijke adviseurs betrokken (zoals 
SodM, TNO en Mijnraad). Alle adviezen, waaronder de raming van GTS, en de 
operationele strategie van NAM worden openbaar gemaakt en zijn daarmee dus 
controleerbaar. </pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 17 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
  
2
8 
In hoeverre worden belangen van bewoners buiten het zogenaamde effectgebied 
van het Groningerveld meegenomen? Kan worden verduidelijkt wat hun rechten 
zijn? 
 
Antwoord 
Het gebied waar de operationele strategie betrekking op heeft, sluit aan bij de 
huidige procedure rondom winningsplannen. Voor de vaststelling van de 
operationele strategie voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid voor een ieder 
om te reageren op het voorgenomen besluit tot vaststelling van de operationele 
strategie. Ook inwoners buiten het gebied waarop de operationele strategie 
betrekking heeft kunnen dus reageren op voorgenomen besluit. 
 
29 
Op welke wijze worden andere ministeries bij besluitvorming omtrent de 
gaswinning betrokken? 
 
Antwoord  
In de brief aan uw Kamer (Kamerstuk 33529, nr. 355) is aangegeven dat 
verschillende ministeries op verschillende besluiten rondom Groningen reeds 
betrokken zijn. Het wetsvoorstel brengt daarin geen verandering. Kort gezegd is 
de verdeling tussen mijn ministerie en de andere ministeries als volgt. In de 
Mijnbouwwet zijn de bevoegdheden voor het verlenen van vergunningen en het 
instemmen met winningsplannen en opslagplannen belegd bij de minister van 
Economische Zaken en Klimaat. Met het nieuwe wetsvoorstel wordt hierbij 
aangesloten door de bevoegdheid voor het vastleggen van de operationele 
strategie ook bij deze minister te beleggen.  
 
Dit neemt niet weg dat ik andere ministeries betrek bij de besluitvorming over de 
gaswinning uit het Groningenveld. Ministeries worden specifiek betrokken, 
bijvoorbeeld het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) 
betreffende woningen en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) bij 
de infrastructuur. De betrokkenheid van deze ministeries hoeft echter niet in de 
Mijnbouwwet te worden opgenomen. Immers, sinds 2013 worden alle belangrijke 
besluiten over de gaswinning Groningen in de ministerraad genomen.  
 
30 
In hoeverre is, gelet op wat TNO in het rondetafelgesprek van 17 mei 2018 aangaf 
namelijk dat de huidige stikstofcapaciteit zodanig benut zou kunnen worden dat 
winning uit het Groningerveld nu al fors terug zou kunnen worden gebracht en de 
suggestie van TNO dat de gasopslag bij Langelo nu al gevuld zou kunnen worden 
met hoogcalorisch gas vermengd met stikstof, dat het geval? Wat zou dit 
betekenen voor de winning van Gronings gas? En in hoeverre zijn daar risico's aan 
verbonden voor de inwoners boven de gasopslag in Langelo? 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 18 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
Z
ie het antwoord op vraag 20 voor een schets van de haalbaarheid van de opties 
zoals genoemd door TNO en de gevolgen daarvan voor de gaswinning uit het 
Groningenveld. 
 
Voor de gasopslag bij Norg/Langelo maakt het qua veiligheid voor omwonenden 
niet uit of de gasopslag wordt gevuld met puur Groningen gas of met pseudo-
Groningen gas (hoogcalorisch gas, dat door menging met stikstof op Groningse 
kwaliteit is gebracht).  
 
Als er pseudo-Groningen gas zou worden gebruikt om de gasopslag bij 
Norg/Langelo te vullen, zou er in de zomermaanden minder gas nodig zijn uit het 
Groningenveld. Dit zou ongewenste fluctuaties in de winning kunnen veroorzaken. 
Daarom zou hiervoor een zodanige winningsstrategie ontworpen moeten worden, 
dat de winning blijft binnen de grenzen die SodM verantwoord acht. 
 
31 
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van de verdeling van de 
aardgasopbrengsten tussen Exxon, Shell en de Staat onder het huidige 
gasgebouw? Kunt u daarbij aangeven hoe de aardgasbaten tot nu toe in euro’s 
zijn verdeeld? 
 
Antwoord 
De opbrengsten van het Groningengas worden op grond van de MOR-
Overeenkomst verdeeld tussen NAM (en haar aandeelhouders Shell en 
ExxonMobil) en de Staat. Hierbij wordt de opbrengst verdeeld in drie schijven, 
namelijk een 95/5, een 85/15 en een 64/36 schijf. Van de 95/5 schijf komt 95% 
toe aan de Staat en 5% netto aan NAM, voor de 85/15 schijf komt 85% toe aan 
de Staat en bij de 64/36 schijf is dit 64%. In de 95/5 en 85/15 schijf worden 
alleen opbrengsten verdeeld. De kosten van de winning worden verrekend in de 
64/36 schijf. De verdeling van de opbrengst is in diverse Kamerstukken toegelicht 
(Kamerstuk 28109, nr 1 en 33529, nr 30). Over de periode 2006-2016 bedroeg 
de totale winst uit het Groningengas € 95 miljard, waarvan € 84 miljard toekwam 
aan de Staat en € 11 miljard aan NAM. 
 
32 
Hoeveel gas zal er onder de kabinetsplannen in de grond blijven zitten? 
 
Antwoord 
De verwachting is dat circa 450 miljard Nm3 Groningengas niet geproduceerd zal 
w
orden. 
 
33 
Wat is de waarde van het gas dat in de grond blijft zitten? 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 19 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
B
ij een gasprijs van 15 ct/m3 bedraagt de verwachte omzet hiervan bijna € 70 
m
iljard. 
 
34 
Van wie is de juridische en economische eigendom van dit gas? 
 
Antwoord 
Bij het verlenen van de concessie in 1963 heeft NAM de eigendom van het gas 
verkregen. Hierbij is het onderscheid tussen juridische en economische eigendom 
niet van belang; het betreft dus zowel het juridische als het economische 
eigendom. 
 
35 
Heeft u voor de toekomst een andere verdeling van de aardgasopbrengsten op het 
oog? Zo ja, hoe komt deze verdeling eruit te zien? 
 
Antwoord 
Ik ben in gesprek met Shell en ExxonMobil over aanpassingen in het gasgebouw. 
Hierbij komt de verdeling van de opbrengsten aan de orde. Het overleg bevindt 
zich inmiddels in de afrondende fase en ik hoop uw Kamer hierover op korte 
termijn te informeren. 
 
36 
Worden de kosten van schadeherstel en versterking verdeeld tussen Exxon, Shell 
en de Staat conform de verhoudingen van de aardgasopbrengsten? 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 35. 
 
37 
Op welke wijze kan de Staat afdwingen bij de NAM dat de winning op termijn 
daadwerkelijk naar nul gaat? 
 
Antwoord 
Recent heb ik uw Kamer een wetsvoorstel toegestuurd waarin bepaald wordt dat 
NAM niet meer Groningengas zal winnen dan noodzakelijk is voor de 
leveringszekerheid. Deze hoeveelheid wordt door mij vastgesteld in een 
operationele strategie voor het winnen van gas uit het Groningenveld. NAM is 
verplicht de operationele strategie uit te voeren, dus niet meer en niet minder te 
winnen dan voorgeschreven in de operationele strategie. Op deze wijze wordt 
verzekerd dat, op het moment dat dit mogelijk is, de winning daadwerkelijk naar 
nul gaat. 
 
38 
Waarom is er bij het aangaan van de overeenkomst tussen Exxon, Shell en de 
Staat niet voorzien in een einddatum of andere gronden om de overeenkomst te </pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 20 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 beëindigen? Onder welke omstandigheden kan het huidige contract wel worden 
b
eëindigd? 
 
Antwoord 
In 1963 is de Overeenkomst van Samenwerking gesloten. Destijds stelde de 
toenmalige minister van Economische Zaken De Pous het sluiten van deze 
overeenkomst als voorwaarde om de concessie Groningen aan NAM te verlenen. 
De voorgenomen organisatie van gaswinning en gasafzet van Groningengas is 
uiteengezet in de Nota De Pous (Kamerstuk 6767, nr. 1) en is destijds besproken 
met uw Kamer. De overeenkomst is voor onbepaalde duur aangegaan en eindigt 
op het moment dat de aardgasvelden in de winningsvergunning Groningen 
economisch zijn uitgeput. Op dit moment ben ik in gesprek met Shell en 
ExxonMobil over aanpassing van het gasgebouw. Ik hoop deze gesprekken op 
korte termijn af te ronden en streef ernaar dat de aangepaste afspraken zoveel 
mogelijk openbaar worden. 
 
39 
Heeft de NAM druk uitgeoefend op de Staat om onder bestaande 
aansprakelijkheden uit te komen, in lijn met de uitspraak: “De invloed van de 
NAM verder zal verminderen: waar NAM minder controle kan uitoefenen kan zij 
ook minder verantwoordelijkheden voor dragen”? 
 
Antwoord 
NAM heeft geen druk uitgeoefend om onder de bestaande aansprakelijkheid uit te 
komen. NAM heeft wel aangegeven van mening te zijn dat de minister van EZK de 
afweging moet maken tussen veiligheid en leveringszekerheid en dat dit niet aan 
NAM is. 
 
40 
Kunt u bevestigen dat de NAM voor eeuwig aansprakelijk blijft voor schade als 
gevolg van de gaswinning? Blijven de achterliggers van de NAM ook aansprakelijk 
mocht de NAM failliet gaan of anderszins ophouden te bestaan? 
41 
Op welke manier kan verzekerd worden dat Shell en Exxon aansprakelijk blijven 
voor schadeherstel en versterking mocht de NAM niet meer bestaan of niet meer 
aan haar verplichtingen kunnen voldoen? 
 
Antwoord vraag 40 en 41 
Op grond van de Mijnbouwwet is, na beëindiging van de winning, de laatste 
vergunninghouder aansprakelijk voor de schade. Als NAM de laatste houder van 
de vergunning is dan blijft NAM aansprakelijk. 
 
Het stellen van garanties door Shell en ExxonMobil voor het nakomen van de 
verplichtingen is een onderdeel van de besprekingen over de aanpassingen in het 
gasgebouw. Als een akkoord bereikt is, zal ik uw Kamer hierover informeren. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 21 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 42 
D
e NAM beloofde dividenduitkeringen op te schorten; wat is de substantie van 
deze belofte? Is deze toezegging juridisch bindend? Zal de NAM over 2018, 2019 
en 2020 dividend uitkeren? Kan de Staat dividenduitkeringen tegenhouden 
mochten Shell en Exxon per se uit willen keren? 
 
Antwoord 
NAM heeft eind 2017 aangegeven dat zij haar dividendbeleid heeft herzien met als 
resultaat dat NAM de dividendbetalingen aan de aandeelhouders voorlopig heeft 
opgeschort. Een dergelijke toezegging is juridisch niet bindend, maar ik ga er 
vanuit dat NAM deze belofte zal nakomen.  
 
43 
In hoeverre is de NAM verplicht reserves aan te houden om aan 
aansprakelijkheidsverplichtingen te kunnen voldoen? Hoe verhouden de huidige 
reserves zich tot de verwachte schade? 
 
Antwoord 
NAM is op grond van het Burgerlijk Wetboek verplicht om schade als gevolg van 
bodembeweging door gaswinning te vergoeden. Het is niet verplicht hiervoor 
reserves aan te houden, maar in het kader van goede bedrijfsvoering dient de 
onderneming rekening te houden met toekomstige verplichtingen. Ultimo 2017 
had NAM een voorziening getroffen van bijna € 900 miljoen voor kosten die 
verband houden met aardbevingen. Ik vind het van belang dat NAM ook in de 
toekomst financieel robuust is om aan haar verplichtingen te kunnen voldoen. 
 
44 
Klopt het dat er in de huidige berekeningen van de toekomstige vraag naar 
Gronings gas gebruik wordt gemaakt van verouderde schattingen, zoals dhr. 
Peters aangaf tijdens het rondetafelgesprek? Zo ja, kun u inzichtelijk maken hoe 
de toekomstige vraag naar Gronings gas op basis van nieuwe schattingen 
berekend kan worden? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 15 en vraag 20. 
 
45 
Wat is het huidige en te verwachten effect van het besluit om de winning van 
Gronings gas naar nul terug te brengen op de internationale markt en handel? 
 
Antwoord 
Het is niet te zeggen hoe de markt en de handel uiteindelijk zullen reageren op de 
effecten van het besluit om de winning van Groningengas naar nul terug te 
brengen. Vooralsnog zijn er op de Title Transfer Facility (TTF, de virtuele 
handelsplaats) geen prijsschokken geweest naar aanleiding van deze beslissing en 
eerdere beslissingen over de omvang van de winning. Dat toont aan dat de markt </pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 22 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 en de handel deze beslissingen vooralsnog hebben kunnen opvangen doordat er 
v
oldoende gas uit andere bronnen beschikbaar was. 
 
46 
Hoe ziet het verdere proces eruit voor de tweehonderd grootgebruikers, gelet op 
hetgeen in de brief (Kamerstuk 33529, nr. 457) staat dat er inmiddels gesprekken 
zijn gevoerd met industriële grootverbruikers, die de Groningsgas brief hebben 
ontvangen en wat is de huidige stand van zaken? 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 6 
 
47 
Wat zijn de randvoorwaarden voor bedrijven om over te stappen op andere 
vormen van gas? Zijn deze voldoende in beeld gebracht? Zo ja, hoe wordt hier 
verder mee omgegaan? Zo nee, wanneer verwacht men hier duidelijkheid in te 
kunnen scheppen en wie is in verband daarmee aan zet? 
 
Antwoord 
De algehele randvoorwaarden voor de omschakeling van gas heb ik in mijn brief 
van 29 maart jl. (Kamerstuk 33529, nr. 457) aangegeven. De randvoorwaarden 
van individuele bedrijven zijn veelal gelegen in een goede afstemming met GTS 
over de concrete planning en uitwerking, waarin onder andere de timing, 
veiligheid en benodigde aanpassingen een plek krijgen. Dit is ook de reden dat ik 
bedrijven verzoek om met GTS in contact te treden voor een concrete uitwerking, 
zodat randvoorwaarden voldoende in beeld worden gebracht. 
 
Daarnaast heb ik bedrijven nadere informatie gevraagd over de verwachtingen 
omtrent de NOx-emissies als gevolg van omschakeling naar hoogcalorisch gas. 
Deze informatie heb ik nodig om de vragen omtrent NOx-emissie goed in beeld te 
krijgen. 
 
Tenslotte heb ik met VEMW afgesproken dat zij aangeven of en op welke 
onderwerpen er nog nadere duidelijkheid voor bedrijven nodig is. 
 
48 
Wat is de stand van zaken van het afbouwen van contracten met partijen in het 
buitenland? 
 
Antwoord 
Voor de vraag naar Gronings gas is de fysieke vraag van afnemers van belang. 
Met het buitenland zijn afspraken gemaakt over de afbouw van hun vraag naar L-
gas. Daarnaast zijn als gevolg van de aardbeving in Zeerijp gesprekken gevoerd 
over mogelijkheden tot versnelde afbouw. U bent hierover in mijn brief van 
29 maart jl. geïnformeerd en zult van de voortgang met enige regelmaat op de 
hoogte worden gehouden. Contracten, bijvoorbeeld van GasTerra met 
buitenlandse partijen, zijn niet op de fysieke vraag van invloed. Het afbouwen van </pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 23 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 dit soort contracten speelt dan ook geen rol in het bepalen van de toegestane 
G
roningenproductie. 
 
49 
Welke effecten worden verwacht op de prijs van (Gronings) gas? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 45. 
 
50 
Welke stikstofcapaciteit bestaat er nu en welke behoefte bestaat er nu voor een 
nieuwe stikstoffabriek? 
 
Antwoord 
Met de bestaande base-load installaties Ommen en Wieringermeer kan tussen de 
20 en 23 miljard Nm3 geconverteerd H-gas worden geproduceerd, afhankelijk van 
het percentage stikstofinzet. Daarnaast zal de installatie op Pernis (base-load) als 
back-up functioneren ingeval van uitval op Wieringermeer. De bestaande 
installatie Zuidbroek in combinatie met de stikstofcaverne Heiligerlee wordt, 
vanwege het beperkte volume, ook ingezet als back-up voor zowel Ommen als 
Wieringermeer.  
 
Dat het kabinet GTS heeft gevraagd om een nieuwe stikstoffabriek te bouwen 
heeft als reden dat dit de snelste en meest effectieve mogelijkheid is om de 
productie uit het Groningenveld zo snel mogelijk te reduceren, in eerste instantie 
voorbij het door SodM geadviseerde niveau van 12 miljard Nm3, daarna naar 0. 
 
5
1 
Op welke wijze worden huishoudens betrokken bij de afbouw van Gronings gas? 
 
Antwoord 
Een andere manier van verwarmen vraagt vaak om meer isolatie en andere 
installaties en toestellen in huis. Voor al deze veranderingen zijn ingrepen nodig in 
en om de woning. De komende jaren zal een handelingsperspectief ontwikkeld 
worden voor huishoudens, waarbij aardgas steeds minder vanzelfsprekend en 
aantrekkelijk zal worden.  
 
Zoals ik in mijn brief van 29 maart heb aangegeven is er volgens PBL zicht op een 
vermindering van het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving met 0,4 tot 1,8 
miljard Nm3 laagcalorisch gas in 2030, op basis van kosteneffectieve maatregelen 
o
m te komen tot 49% CO2-reductie (zie antwoord vraag 101). Gemeenten maken 
voor 2021 een warmteplan waardoor een duidelijke planning en fasering ontstaat. 
Dit doen zij samen met betrokken stakeholders, waaronder huishoudens.  
 
Gemeenten kunnen verder voor 1 juli 2018 aanvragen indienen bij het Ministerie 
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om deel te nemen aan proeftuinen 
voor het aardgasvrij maken van bestaande wijken. Belangrijke onderdelen van de </pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 24 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 toetsingscriteria voor de selectie van de proeftuinen zijn de wijze waarop burgers, 
b
edrijven en andere gebouweigenaren betrokken worden bij het aardgasvrij 
maken van de wijk en op de wijze waarop draagvlak wordt georganiseerd. Het 
betrekken van burgers en bedrijven zal ook een belangrijk onderdeel zijn van het 
kennis- en leerprogramma dat in samenwerking met de VNG, het IPO en de Unie 
van Waterschappen wordt uitgewerkt.  
 
Huishoudens worden op verschillende manieren ondersteund bij de ingrepen die 
nodig zijn in en om de woning. Een andere manier van verwarmen vraagt vaak 
om meer isolatie en om andere installaties en toestellen. De komende jaren zullen 
diverse maatregelen genomen worden waardoor het verbruik van aardgas steeds 
minder aantrekkelijk wordt en tegelijkertijd duurzame maatregelen worden 
aangemoedigd. Met de publiekscampagne “Energie besparen doe je nu” wordt de 
bewustwording vergroot. Subsidies als de ISDE (€100 mln in 2018) en goedkope 
leningen van het Nationaal Energiebespaarfonds kunnen helpen om een concrete 
stap te zetten.  
 
In het kader van het Klimaat- en energieakkoord worden verdere afspraken 
gemaakt om te komen tot betaalbare en laagdrempelige alternatieven voor 
huishoudens en om draagvlak bij en participatie van burgers verder te verhogen. 
 
52 
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te sturen op CO2-
afdruk? 
 
Antwoord 
Laat ik voorop stellen dat ik bij import niet stuur op de prijs en ook niet kan 
sturen op de prijs. De markt bepaalt de prijs. Wat betreft de CO2-afdruk geldt dat 
deze bij extra import zal toenemen omdat het transport van gas dat vanuit het 
buitenland wordt aangevoerd tot meer CO2 uitstoot zal leiden dan het transport 
van lokaal geproduceerd gas. Dit vanwege de langere transportroute en de voor 
het transport benodigde compressie waarbij CO2 vrij komt. 
 
53 
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te sturen op CO2-
afdruk? 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 52. 
 
54 
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te sturen op CO2-
afdruk? 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 52. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 25 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
  
 
5
5 
Welke mogelijkheden ziet u om bij gasimport naast prijs ook te sturen op CO2-
(voet)afdruk 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 52. 
 
56 
Welke mogelijkheden ziet u om te grote afhankelijkheid van specifieke landen te 
voorkomen? 
 
Antwoord 
Nederland kent, in lijn met de Europese regels, een open gasmarkt. Het staat 
marktpartijen vrij om gas aan te kopen waar en bij wie zij willen. Daarnaast zijn 
er producenten en aanbieders die uit eigen beweging gas naar Nederland brengen. 
Door dit alles kent Nederland een zeer goed functionerende gasmarkt waarop 
geen sprake is van een dominante partij. 
 
Gezien de uitstekende wijze waarop onze markt ook fysiek verbonden is met de 
ons omringende landen en markten, en ook door de aanwezigheid van een LNG-
terminal, verwacht ik op dit vlak ook in de toekomst geen problemen. 
 
57 
Welke mogelijkheden ziet u om de beschikbare capaciteit van de gasopslag bij 
Norg beter te benutten? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 20. 
 
58 
Hoe wordt de verhoogde seismische energie in de eerste vier maanden van 2018 
ten opzichte van heel 2017 meegenomen in de herziening van de 
versterkingsoperatie? 
 
Antwoord 
SodM, KNMI, TNO-AGE en NEN onderzoeken de te verwachten seismische dreiging 
gegeven de versnelde afbouw van de gaswinning en de consequenties daarvan 
voor de versterkingsoperatie. De Mijnraad levert op basis van de rapporten van 
deze kennisinstellingen uiterlijk 1 juli 2018 een integrerend advies. Op basis van 
dit rapport wil ik met de regio tot afspraken komen over de herziening van de 
versterkingsoperatie. 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 26 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 59 
H
oe wordt de verhoogde seismische energie in de eerste vier maanden van 2018 
ten opzichte van heel 2017 meegenomen in de herziening van de 
veiligheidsnormen? 
 
Antwoord 
De veiligheidsnorm wordt niet herzien: het uitgangspunt blijft dat leven, wonen en 
werken in Groningen even veilig moet zijn als elders in Nederland. Daarom is de 
veiligheidsnorm voor geïnduceerde aardbevingen vastgesteld op het niveau van 
een individueel risico van 10-5 per jaar. Dit houdt in dat de kans dat iemand komt 
om te overlijden ten gevolge van het bezwijken van (delen van) een gebouw niet 
groter mag zijn dan 1 op de 100.000 per jaar. Om dit veiligheidsniveau te 
bereiken worden gebouwen geïnspecteerd en (mogelijk) versterkt aan de hand 
van de Nationale Praktijkrichtlijn voor aardbevingsbestendig bouwen (NPR 9998). 
De NPR 9998 wordt doorontwikkeld aan de hand van voortschrijdende kennis en 
inzichten, waarbij ook actuele inzichten in seismische dreiging worden betrokken. 
 
60 
Klopt het dat met leveringszekerheid ‘voldoende voorraad om aan de vraag te 
kunnen voldoen’ werd bedoeld, ongeacht waar die vraag op was gebaseerd? Is dit 
nog steeds het uitgangspunt van leveringszekerheid? 
 
Antwoord 
Met leveringszekerheid werd en wordt bedoeld dat afnemers van gas op het juiste 
moment en in de juiste kwaliteit (laag- of hoogcalorisch) en met de benodigde 
hoeveelheid worden beleverd, ook wanneer de vraag hoog is (zie ook Kamerstuk 
33 529, nr. 278). Dit laat onverlet dat het ook mogelijk is om maatregelen te 
nemen om deze vraag te beperken. Met mijn brief van 29 maart jl. heb ik 
uiteengezet hoe het kabinet de vraag de komende jaren wil laten dalen, zodat het 
niveau behorende bij leveringszekerheid sterk omlaag gaat.  
 
61 
Wat is het minimale niveau van gaswinning om de huidige basisinfrastructuur van 
gas te kunnen voorzien? 
62 
Wat is het minimale niveau van gaswinning om de huidige woningvoorraad van 
gas te kunnen voorzien? 
 
Antwoord vraag 61 en 62 
Het aardgasgebruik van de huidige woningvoorraad is niet gedefinieerd. Wel is de 
kleinverbruikersmarkt gedefinieerd als afnemers met een verbruik kleiner dan 40 
m3 per uur. De gemiddelde omvang van het gebruik van deze groep is ongeveer 
1
2 miljard Nm3 per jaar. Voor deze groep is het gebruik afhankelijk van de 
t
emperatuur. In een koud jaar zal het minimale niveau hoger zijn dan in een 
warm jaar. Het totale binnenlandse gebruik van aardgas is gemiddeld ongeveer 35 
tot 40 miljard Nm3 per jaar. Ongeveer de helft hiervan is laagcalorisch gas.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 27 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 63 
G
aat bij wet worden vastgesteld dat de gaswinning over vier jaar gedaald moet 
zijn naar 4 miljard Nm3 per jaar? 
 
 
Antwoord 
Nee. Wel zal ik bij wet vastleggen dat er niet meer mag gewonnen dan nodig en 
zullen we maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de vraag naar gas zo snel 
mogelijk daalt. Volgens het basispad van het kabinet zal dit dalen naar 7 miljard 
Nm3 per jaar in een koud jaar en 4 miljard Nm3 per jaar in een gemiddeld jaar in 
2
022. 
 
64 
Wanneer kan de optie om het gasopslagveld Norg anders in te zetten in het 
systeem om op die manier maximaal 5 miljard kuub gas minder te winnen uit het 
Groningenveld, zoals voorgesteld door TNO, worden ingezet en wat is de impact 
op de vraag naar Gronings gas? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 20. 
 
65 
Klopt het dat de helft van het Gronings gas naar het buitenland wordt 
geëxporteerd?  
Wanneer is het laatste contract afgesloten? 
 
Antwoord 
De totale vraag naar laagcalorisch gas bestaat voor ongeveer de helft uit 
Nederlandse vraag en de helft uit buitenlandse vraag uit België, Frankrijk en 
Duitsland. Deze vraag wordt ingevuld door middel van verrijking (toevoeging van 
hoogcalorisch gas aan Groningengas, zolang de bandbreedtes van Gronings het te 
leveren gas niet worden overschreden), kwaliteitsconversie (het toevoegen van 
stikstof aan hoogcalorisch gas) en winning van gas uit het Groningenveld. 
Gronings gas is als zodanig in het gassysteem niet meer specifiek te herkennen. 
Hierdoor kan ook niet worden aangegeven hoeveel Gronings gas er in het 
buitenland wordt gebruikt. In 2008 en 2009 zijn voor het laatst 
langetermijncontracten van GasTerra met buitenlandse partijen verlengd. Geheel 
nieuwe langetermijncontracten met buitenlandse partijen zijn al langer niet 
afgesloten. 
 
66 
Kan worden toegelicht waarom er niet op een eerder moment voor gekozen is 
geen nieuwe exportcontracten meer aan te gaan om zo de vraag naar Gronings 
gas te verminderen? 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 28 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
V
oor de behoefte aan Gronings gas is de fysieke vraag door gebruikers naar dit 
gas van belang. Contracten, bijvoorbeeld van GasTerra met buitenlandse 
partijen, zijn niet op de fysieke vraag van invloed. Alle (verlengingen van) 
exportcontracten dateren van voor de aardbeving in Huizinge in 2012 en zijn 
afgesloten in een andere maatschappelijke context. 
 
67 
Zijn er duurzame alternatieven te bedenken waardoor er geen ombouw van hoog- 
naar laagcalorisch gas hoeft plaats te vinden? Welke gevolgen heeft deze 
investering voor de uiteindelijke overgang naar een klimaatneutrale 
energievoorziening? 
 
Antwoord 
Uit de gesprekken blijkt dat met name biomassa, geothermie, restwarmte en 
elektrificatie mogelijke alternatieven kunnen zijn voor de ombouw naar 
hoogcalorisch gas. Het is afhankelijk van de individuele situatie of één van deze 
alternatieve daadwerkelijk toepasbaar is. Deze alternatieve dragen bij aan de 
overgang naar een klimaatneutrale energievoorziening. 
68 
Welke snellere en goedkopere stikstofproductiefaciliteiten worden er in de 
industrie en in andere landen toegepast? 
 
Antwoord 
In Nederland heeft GTS gekozen voor produceren van stikstof via een cryogene 
productietechniek. Ten eerste omdat deze installatietechniek het meest efficiënt is 
vergeleken met andere technieken om stikstof met een hoge capaciteit te 
produceren. Ten tweede vanwege het feit dat pseudo laagcalorisch gas 
(hoogcalorisch gas gemengd met stikstof) moet voldoen aan de Regeling 
gaskwaliteit waarin een zeer laag zuurstofgehalte is opgenomen. Dit lage 
zuurstofgehalte kan alleen worden bereikt indien de geproduceerde stikstof zo 
zuiver mogelijk is, hetgeen alleen wordt bereikt met cryogene stikstofproductie. 
Daarnaast is er voor gekozen om één fabriek op een centrale locatie te bouwen en 
niet te kiezen voor meerdere kleine installaties verspreid over het land.  
 
De voornaamste redenen hiervoor zijn volgens GTS: 
- Door op één locatie te bouwen en de installatie op de back-bone van het 
transportnet aan te sluiten kunnen de verschillende stikstofinstallaties elkaar 
opvangen ingeval van uitval. Dit komt de leveringszekerheid ten goede. bij 
meerdere installaties meer downstream in het systeem is dit alleen mogelijk tegen 
zeer hoge kosten 
- Het verkrijgen van vergunningen zal veel lastiger worden (met risico op 
vertraging van het project) omdat er op meerdere locaties (mogelijk dichter in de 
buurt van de bebouwde omgeving) gebouwd dient te worden. 
 
Tot slot houdt GTS ook rekening met de wens om zeer grote hoeveelheden 
stikstof te produceren opdat meerdere miljarden m3 aan hoogcalorisch gas kunnen </pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 29 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 worden geconverteerd. Deze combinatie van factoren leidt er toe dat het 
t
oepassen van alternatieve stikstoffaciliteiten en -technieken geen optie is.  
 
69 
Kan worden toegelicht waarom wordt gekozen voor het aanboren en exploreren 
van een nieuw gasveld in de Noordzee in plaats van in te zetten op duurzamere 
bronnen en/of productieprocessen? 
 
Antwoord 
Mits de winning veilig en verantwoord kan plaatsvinden en zolang we het gas zelf 
nodig hebben, geef ik de voorkeur aan gaswinning uit de Nederlandse kleine 
velden boven de import van gas. Dit heeft voordelen voor het klimaat, 
energievoorzieningszekerheid en werkgelegenheid. Dat neemt overigens niet weg 
dat tegelijkertijd ook in de mijnbouwsector wordt ingezet op verduurzaming van 
de productieprocessen en het invullen van de energievraag met duurzame 
energiebronnen. 
 
70 
Kan worden toegelicht wat wordt bedoeld met de kanttekening dat ‘in principe’ in 
2022 geen industriële grootverbruikers meer zijn die laagcalorisch gas gebruiken? 
 
Antwoord  
De kanttekening is er bijvoorbeeld op gericht dat het niet de inzet is dat 
grootverbruikers die verduurzamen en nog een zeer beperkte vraag naar gas 
overhouden (bijvoorbeeld vanwege een back up faciliteit die ingezet wordt op het 
moment dat de duurzame energie tijdelijk niet beschikbaar is), voor deze zeer 
beperkte restvraag ombouwen naar hoog calorisch gas.  
 
71 
Wat wordt precies verstaan onder ‘publieke kosten’ als gevolg van aanpassingen 
in en/of aan het netwerk? Op welke wijze zullen deze kosten worden opgevangen? 
 
Antwoord 
De ‘publieke’ kosten zijn de kosten die GTS moet maken voor aanpassing van het 
netwerk en de aansluiting “buiten de poort” van het bedrijf. Zoals al aangeven bij 
het antwoord op vraag 10 zal de bevoegdheid voor ACM om deze kosten mee te 
nemen bij het vaststellen van de tarieven geregeld moeten worden. 
 
72 
Waar is de bandbreedte van 40% op gebaseerd? Op welke wijze kan er een meer 
nauwkeurige inschatting van de kosten worden gemaakt? 
 
Antwoord 
GTS bepaalt de beoogde maatregelen in eerste instantie en in dit stadium 
indicatief. Dit leidt tot de genoemde bandbreedte. Als in een nader traject met een 
aangesloten partij meer duidelijkheid over de precieze maatregel omtrent de wijze </pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 30 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 waarop de omschakeling van laagcalorisch naar hoogcalorisch wordt vastgesteld, 
k
an tevens een betere inschatting van de kosten worden gemaakt. 
 
73 
Zijn er claims te verwachten van grootverbruikers die versneld op andere bronnen 
moeten overschakelen? Zo ja, hoe hoog kunnen deze uitvallen en hoe wordt dat 
begroot? Zo nee, kan dat worden gegarandeerd? 
 
Antwoord 
Vooralsnog ga ik, op basis van de gevoerde gesprekken met bedrijven, uit van 
een vrijwillige ombouw door de grootverbruikers en verken ik mogelijkheden om 
vrijwillige medewerking te kunnen stimuleren. 
 
74 
Staat het genoemde laagcalorisch gasveld op de Noordzee in contact met het 
Groningenveld? Wat is de kosten-batenverhouding van dit specifieke veld voor de 
staat? 
 
Antwoord 
Het bedoelde laagcalorisch gasveld in een gebied dat zich uitstrekt over het 
Nederlandse en Duitse deel van de Noordzee heeft geen verbinding met het 
Groningenveld. Via de staatsdeelneming door EBN in de opsporing en winning en 
de door de desbetreffende vergunninghouder aan de Staat verschuldigde 
belastingen en specifieke mijnbouwwettelijke afdrachten komt net als bij andere 
winningsprojecten circa 70% van de met de winning behaalde resultaten toe aan 
de Staat. Over de verdeling van de verwachte aardgashoeveelheid tussen 
Nederland en Duitsland, alsmede over de omvang daarvan zijn op dit moment nog 
geen concrete uitspraken te doen. Er is op dit moment nog geen 
winningsvergunning voor dit gasveld aangevraagd. 
 
75 
Hoeveel Gronings gas kan jaarlijks minder geproduceerd worden bij volledige 
isolatie van de sociale woningbouwvoorraad? 
 
Antwoord 
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) geeft aan dat in de ruim 
2,2 miljoen zelfstandige sociale huurwoningen van corporaties in totaal circa 2,5 
miljard Nm3 gas verbruikt wordt.2 Als volledige isolatie overeen komt met het 
aard
gasvrij maken van de sociale huurvoorraad, is er in potentie dus sprake van 
een reductie van het aardgasgebruik met circa 2,5 miljard Nm3. Uiteraard vergt 
h
et aardgasvrij maken van bestaande bouw een grote inspanning. 
 
 
                                                
 
2 Deze berekening is gemaakt op basis van een gemiddeld aardgasverbruik van ongeveer 1.100 Nm3 per 
h
uurwoning. De bron voor het gemiddelde aardgasverbruik, de klimaatmonitor databank van Rijkswaterstaat, 
maakt hierbij geen onderscheid tussen een sociale huurwoning of een particuliere huurwoning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 31 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 76 
W
aarom is ervoor gekozen om de minister van Landbouw Natuur en 
Voedselkwaliteit toe te laten zien op de verminderde gasvraag door de 
glastuinbouwsector? Is gezien de benodigde alternatieve warmtebronnen het niet 
meer voor de hand liggend om dit onder verantwoordelijkheid van de minister van 
Economische Zaken en Klimaat te houden? 
 
Antwoord 
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is verantwoordelijk 
voor de land- en tuinbouw en het voor deze sectoren van toepassing zijnde 
specifieke energie- en klimaatbeleid, waaronder het klimaatbeleid in de 
glastuinbouw. Vanaf 2004 werkt de minister van LNV in samenwerking met de 
sector aan de energietransitie van de glastuinbouw met concrete afspraken over 
de CO2-reductie, waarbij ook de andere verduurzamingsopgaven voor de 
glastuinbouw worden betrokken. De glastuinbouw is vertegenwoordigd aan de 
landbouw klimaattafel waar de bijdrage aan de Nationale klimaatopgave vanuit 
het LNV-domein vorm zal krijgen. Daarbij gelden voor verdergaande ontwikkeling 
van de glastuinbouw naar klimaatneutraal ook randvoorwaarden die aan andere 
tafels spelen, zoals de regionale inbedding van de warmtevraag. Over dergelijke 
cross-over thema’s zullen afspraken worden gemaakt in het kader van het 
nationale klimaatakkoord, waarvoor de minister van EZK eindverantwoordelijk is. 
 
77 
Welke gevolgen heeft minder vlak winnen voor het risico op bevingen? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 7. 
 
78 
Kan het voorgestelde tijdspad worden vertaald naar de verwachte vermindering 
van de gasbaten en de gevolgen daarvan voor de komende begrotingen? 
 
Antwoord 
De aardgasbaten staat op de begroting van EZK en zijn generale ontvangsten. Het 
te verwachten verlies aan aardgasbaten is inmiddels verwerkt middels de eerste 
suppletoire begroting van EZK. 
 
Het besluit van het kabinet om de gaswinning uit het Groningenveld op zo kort 
mogelijke termijn volledig te beëindigen, leidt naar de huidige inzichten tot een 
verlaging van de gasbatenreeks met € 150 miljoen in 2018, die oploopt tot € 900 
miljoen in 2022. Zie tabel 1: 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 32 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 
Het te verwachten verlies per begrotingsjaar buiten de meerjarenperiode en tot 
2
030 is nog niet inzichtelijk gemaakt.  
 
79 
Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang en impact van de 
voorgestelde maatregelen? 
 
Antwoord 
Met de mijn brief van 29 maart jl. is uw Kamer geïnformeerd over de maatregelen 
die het kabinet neemt om de vraag naar Groningengas zo snel mogelijk af te 
bouwen. Uw Kamer is sindsdien ook aanvullend geïnformeerd via onder meer een 
technische briefing (26 april jl.). Binnenkort ontvangt u een voortgangsbrief, 
waarin ik de stand van zaken ten aanzien van de maatregelen uiteenzet. 
 
80 
Hoe denkt u wettelijk om te gaan met situaties waarin de berekende en opgelegde 
hoeveelheid te winnen gas hoger is dan de minimale hoeveelheid die nodig is voor 
gebruik? Kan een dergelijke hoeveelheid additioneel worden opgeslagen voor later 
gebruik? 
 
Antwoord 
In het wetsvoorstel betreffende het minimaliseren gaswinning Groningenveld 
wordt voorgesteld dat NAM niet meer mag winnen dan nodig is om aan de 
leveringszekerheid te voldoen. De minimale hoeveelheid die nodig is voor gebruik 
wordt, in de systematiek van dat wetsvoorstel, ieder jaar opnieuw vastgesteld 
door GTS, op basis van kennis uit het verleden. De benodigde hoeveelheid volgt 
zodoende uit de raming van GTS gebaseerd op de graaddagensystematiek en de 
effectieve inzet van andere middelen om te voorzien in laagcalorisch gas. Als de 
raming van GTS te hoog blijkt mag NAM het ‘teveel’ niet winnen. De 
graaddagensystematiek geeft een dynamisch beeld van de vraag, waarmee op 
basis van de weersvoorspelling de behoefte aan laagcalorisch gas, zowel in 
volume als in capaciteit, redelijk goed kan worden ingeschat. Aan het einde van 
het gasjaar moet de hoeveelheid gewonnen gas uit het Groningenveld binnen het 
door de formule gegenereerde jaarvolume blijven. 
 
81 
Bestaan er al afspraken over het inkopen van extra stikstof? 
 
Antwoord 
Het additioneel inkopen van stikstof is één van de maatregelen die ik onderzoek, 
als aanvullende maatregel ten opzichte van het basispad zoals opgenomen in mijn 
brief aan uw Kamer van 29 maart jl. Op dit moment lopen oriënterende 
gesprekken tussen GTS en de stikstofleverancier. De insteek is dat in de loop van Tabel 1: Budgettaire consequenties gasbesluit op uitgaven Rijksbegroting 
 
Bedragen in mln (“+” is saldoverslechterend)  2018 2019 2020  2021 2022 
w.v. volumebesluit gas  150 200 300  350 900 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 33 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 2020 de extra stikstof inclusief de benodigde aanpassingen aan het GTS-netwerk 
g
ereed kunnen zijn. 
 
82 
Hoe wordt de onrust over de versterkingsopgave onder gedupeerden 
weggenomen? Blijven zij tot na de zomer in onzekerheid of kunnen er nu 
garanties worden gegeven? 
 
Antwoord 
Daar waar bewoners al versterkingsadviezen hebben ontvangen, of waar de 
uitvoering van de versterking zelfs al is gestart, gaat de versterking door zoals 
oorspronkelijk gepland. Ten aanzien van de versterking van de overige woningen 
is er sprake van een pauze, omdat het kabinet zich hiervoor wil baseren op het 
advies van de Mijnraad. Ik acht het onverstandig daarop vooruit te lopen. Zie voor 
nadere toelichting ook mijn brief aan de regiobestuurders d.d. 22 mei 2018, 
waarvan ik een afschrift aan uw Kamer heb gezonden (Kamerstuk 33529, nr. 
468). 
  
83 
Welke capaciteit zal de nieuw te bouwen stikstoffabriek bij Zuidbroek krijgen, gaat 
het om 7 dan wel om 10 miljard kuub (bcm) per jaar? 
 
Antwoord 
De huidige inschatting van GTS is dat er bij een koud jaar in 2023 7 miljard Nm3 
g
econverteerd H-gas kan worden geproduceerd. Indien de nieuwe installatie aan 
de UGS Norg wordt gekoppeld, zou dit in theorie kunnen oplopen tot 10 miljard 
Nm3. GTS en NAM zijn op dit moment aan het onderzoeken wat hier voor nodig is 
e
n wat de daadwerkelijke geconverteerd H-gas productie in dat geval zal zijn. 
 
84 
Waarom is de locatie Zuidbroek gekozen voor deze fabriek? 
 
Antwoord 
GTS heeft in 2014/2015 verschillende locaties voor de bouw van de 
stikstofinstallatie onderzocht in de gemeenten Oldambt, Veendam en 
Menterwolde. Er is daarbij vooral gelet op de afstand tot woningen in verband met 
geluid, omgevingsveiligheid, landschappelijke inpassing, wateraspecten, 
archeologie en de aan- en afvoerleidingen van gas en stikstof. Op basis van deze 
criteria kwam de locatie in de Tussenklappenpolder bij Zuidbroek er als beste uit. 
De minister van Economische Zaken heeft in 2015 de locatie Zuidbroek in de 
Tussenklappenpolder als voorkeurslocatie aangewezen. 
 
85 
Hoe verhoudt de bouw van deze stikstoffabriek zich met het aldaar geplande 
windmolenpark, welke afspraken zijn daarover gemaakt? 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 34 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
D
e stikstofinstallatie en het windmolenpark zijn twee aparte ontwikkelingen van 
verschillende initiatiefnemers; respectievelijk GTS en YARD Energy + Innogy 
Windpower Netherlands BV.  
 
Er is een risicoanalyse uitgevoerd om te bepalen of de afstand tussen de geplande 
ontwikkelingen volstaat. Bij het berekenen van de afstanden is uitgegaan van het 
"handboek risicozonering windturbines". De conclusie uit dit rapport is dat de 
gasinfrastructuur en de windturbines op een veilige afstand van elkaar liggen. 
 
Twee van de 35 geplande windturbines bevinden ten zuiden van de geplande 
stikstofinstallatie. Voor de bouw van deze turbines zal gebruik gemaakt worden 
van de toegangsweg die door GTS wordt aangelegd ten behoeve van de 
werkzaamheden voor de stikstofinstallatie. Met de aanleg van deze weg wordt al 
in 2018 begonnen in verband met voorbereidende (grond) werkzaamheden. 
Tussen GTS en Yard worden afspraken gemaakt over het gebruik van de weg. 
 
86 
Hoeveel elektriciteit vraagt de stikstoffabriek per jaar en met het 
elektriciteitsgebruik van hoeveel huishoudens komt dit overeen? 
 
Antwoord 
De hoeveel elektriciteit die de stikstofinstallatie gaat gebruiken is afhankelijk van 
de temperatuur en het seizoen. Het maximale opgenomen vermogen van de 
fabriek is 90 MWe. Dit komt overeen met het elektriciteitsverbruik van ca. 90.000 
huishoudens. In de zomermaanden wordt er onderhoud gepleegd aan de 
installaties en is er een verminderde gasvraag. Daarom zullen de 
stikstofinstallaties in deze periode niet de volledige capaciteit kunnen leveren. 
  
87 
Is er een inkeerregeling voor afnemers van Gronings gas die bij nader inzien dat 
Gronings gas op dat moment niet nodig hebben, hoewel ze eigenlijk contractueel 
verplicht zijn het af te nemen? 
 
Antwoord 
Nee, een dergelijke regeling is er niet en zou ook niet per se leiden tot een lagere 
hoeveelheid winning van Gronings gas. Bij de vaststelling van de hoeveelheid te 
winnen Groningengas ga ik uit van de fysieke behoefte aan laagcalorisch gas en 
de overige mogelijkheden, naast Groningen, om daarin te voorzien zoals de 
conversie-installaties. Gecontracteerde hoeveelheden en contracten spelen daarbij 
geen rol.  
 
88 
Klopt het dat gas niet ingekocht wordt als Gronings gas maar slechts per energie-
eenheid? 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 35 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
D
it klopt. Gas wordt in Nederland ingekocht als een hoeveelheid energie. De 
handel op de virtuele gashandelsplaats TTF is kwaliteitsloos en is in euro’s per 
megawatt. Pas als het gas fysiek moet worden geleverd wordt duidelijk om welke 
kwaliteit het gaat. De afnemer moet dan aan GTS opgeven op welk afleverpunt 
het gas met worden afgeleverd. De codering van het afleverpunt geeft aan of het 
gaat om L- of om H-gas.  
 
89 
Is het een mogelijkheid om contracten met bedrijven te sluiten om tijdelijk geen 
Gronings gas te gebruiken? 
 
Antwoord 
Bedrijven gebruiken laagcalorisch gas, dit hoeft niet specifiek Gronings gas te zijn. 
Het is in theorie mogelijk om afspraken te maken met bedrijven om tijdelijk geen 
laagcalorisch gas af te nemen, bijvoorbeeld op koude momenten met een hoge 
gasvraag. Dit is echter alleen een mogelijke oplossing verband houdend met de 
capaciteitsmatige leveringszekerheid, de beschikbaarheid van voldoende gas op 
uur- of dagbasis. Zulke afspraken hebben geen significante impact op de vraag 
naar laagcalorisch gas op jaarbasis en leiden daarmee ook niet tot een lagere 
winning uit het Groningenveld.  
 
90 
Hoeveel potentie is er voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) om minder aardgas 
te gebruiken? Hoe wordt minder aardgasverbruik onder mkb'ers gestimuleerd? 
 
Antwoord 
De potentie voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) om minder aardgas te 
gebruiken is niet eenduidig te bepalen. Deze hangt af van het type bedrijf, de 
hoeveelheid aardgas die nodig is voor de bedrijfsprocessen en de 
productieprocessen zelf. De belangrijkste maatregelen om aardgasverbruik te 
reduceren richten zich op energiebesparing en het stimuleren van verduurzaming.  
Afhankelijk van de specifieke kenmerken van de mkb’er, zoals het verbruik kan 
deze in aanmerking komen voor de ISDE of de SDE+. Daarnaast worden 
investeringen van mkb’ers die een forse energiebesparing opleveren gestimuleerd 
door de energie-investeringsaftrek (EIA).  
 
Indien een mkb’er meer dan 25.000 aardgas gebruikt, is deze op grond van het 
Activiteitenbesluit bovendien verplicht om alle erkende energiebesparende 
maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder te nemen. In het 
convenant MeerJarenAfspraak energie-efficiëntie voor niet-ETS-bedrijven (MJA3), 
zijn daarnaast afspraken gemaakt over energie-efficiëntie in verschillende 
sectoren als geheel. De overheid overlegt binnen de convenantstructuur 
regelmatig met de betrokken branches. Dit heeft positieve effecten op 
energiegebruik en dus ook op het reduceren van het aardgasverbruik. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 36 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 91 
H
ebben inmiddels alle aangeschreven bedrijven gehoor gegeven aan de oproep 
om met een schriftelijke reactie te komen? Zo nee, welke stappen onderneemt u 
in richting van de betreffende bedrijven? 
 
Antwoord 
Zie antwoord vraag 6. 
 
92 
Is er inmiddels zicht op het identificeren van de grootverbruikers die een 
aansluiting hebben op regionale netten? Hoeveel bedrijven zijn benaderd? 
 
Antwoord 
Inmiddels heb ik van de grootste regionale netbeheerders informatie ontvangen 
over grootverbruikers op regionale netten. Op dit moment bestudeer ik deze 
informatie en ik vraag binnenkort de regionale netbeheerders om een aantal 
bedrijven te benaderen voor gesprek samen met mijn ministerie over ombouw of 
verduurzaming. 
 
93 
Hoever liggen de grootverbruikers van het hoogcalorisch gasnet? Kan de afstand 
per bedrijf aangegeven worden? 
 
Antwoord 
De afstand tot het hoogcalorisch net verschilt per bedrijf en varieert voor de 53 
grotere grootverbruikers van minder dan 1 kilometer tot ruim 30 kilometer. Een 
exacte afstand per bedrijf kan pas worden gegeven als het pijplijntraject per 
bedrijf concreet is uitgewerkt. 
 
94 
Welke van deze bedrijven kunnen gemakkelijk zonder veel extra kosten 
overschakelen op hoogcalorisch gas? Welk van deze bedrijven kunnen dat 
vanwege de te grote afstand tot het hoogcalorisch gasnet niet en wat zijn voor 
deze bedrijven de alternatieven in de zin van bijvoorbeeld duurzame warmte? 
 
Antwoord 
De 53 grotere grootverbruikers in het basispad kunnen op basis van de analyse 
van GTS overschakelen op hoogcalorisch gas tegen kosten per kubieke meter gas 
die lager of vergelijkbaar zijn met de kosten voor de nieuw te bouwen 
stikstoffabriek. De kosten per kubieke meter gas worden niet alleen bepaald door 
de afstand tot het hoogcalorische net, maar in belangrijke mate ook door het 
gasverbruik van de grootverbruiker. 
 
Voor de overige 117 direct door GTS aangesloten grootverbruikers en de 
grootverbruikers op de regionale netten, moet nog nader onderzocht worden wat 
de kosten zijn en wat eventuele alternatieven zijn op het gebied van 
verduurzaming. </pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 37 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
  
9
5 
Wordt er actief aangestuurd op verduurzaming of wordt de afweging voor 
verduurzaming of omschakeling naar hoogcalorisch gas geheel aan de bedrijven 
zelf gelaten? 
 
Antwoord 
Zoals ik mijn brief van 29 maart jl. (Kamerstuk 33529, nr. 457) heb aangegeven, 
heeft een overgang naar duurzame alternatieven mijn voorkeur. In de gesprekken 
met bedrijven brengt mijn ministerie dit ook altijd expliciet onder de aandacht en 
bespreekt samen met het bedrijf of er mogelijkheden zijn voor verduurzaming. 
 
96 
Klopt het dat voorgestelde alternatieven van Duitsland bij lange na niet genoeg 
zullen zijn om aan de gewenste vraagvermindering te kunnen voldoen? Welke 
andere alternatieven of aanvullende maatregelen zijn denkbaar? Welke afspraken 
zijn hierover met Duitsland gemaakt? 
 
Antwoord 
Duitsland werkt op alle niveaus (overheid, netbeheerders, energiebedrijven) hard 
mee aan het identificeren van mogelijkheden om de behoefte aan laagcalorisch 
gas versneld (beperkt) te verminderen.  
 
In Keulen is een elektriciteitscentrale omgebouwd naar een aansluiting op 
hoogcalorisch gas. GTS bekijkt op dit moment met de Duitse netbeheerders wat 
het effect hiervan is op de Duitse vraag naar Groningengas. Dit kan, in het ideale 
geval al vanaf oktober 2018, oplopen tot een maximale besparing van 1 miljard 
Nm3 laagcalorisch gas per jaar. Dit komt overeen met een verlaging van de 
p
roductie uit het Groningenveld met maximaal 0,7 miljard Nm3. Zoals ook 
g
enoemd in mijn brief van 29 maart heeft ook GTG Nord, de netbeheerder van het 
marktgebied van EWE, een aantal projecten om de Duitse vraag naar 
Groningengas te reduceren. Het gaat dan om het realiseren van een 
conversiefaciliteit, waarbij Groningengas gemengd wordt met hoogcalorisch gas, 
en de bouw van een stikstofinstallatie. Het Duitse ministerie heeft zich positief 
uitgelaten over de projecten. Beide projecten liggen momenteel ter goedkeuring 
bij de Duitse energietoezichthouder. Deze goedkeuring is noodzakelijk om de 
projectkosten en de operationele kosten via de transporttarieven te kunnen 
terugverdienen.  
 
97 
Kan worden toegelicht waarom het tot dusver niet is gelukt tot concrete afspraken 
te komen met de buurlanden? Op welk moment gaat de gaskraan voor hen 
definitief dicht, ongeacht of zij al dan niet alternatieven voorhanden hebben? 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 38 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 Antwoord 
E
r zijn afspraken gemaakt met de buurlanden dat de export van laagcalorisch gas 
tussen 2020 en 2030 volledig wordt afgebouwd. De gaskraan voor de buurlanden 
gaat, wat betreft laagcalorisch gas, definitief dicht in 2030.  
 
98 
Welke andere alternatieven of aanvullende maatregelen zijn denkbaar om ook 
voor België en Frankrijk tot een verminderde vraag te komen? Welke afspraken 
zijn hierover te maken? 
 
Antwoord 
Tussen 2020 en 2030 wordt de export van laagcalorisch gas naar België en 
Frankrijk volledig afgebouwd. Er vindt overleg plaats me de overheden van beide 
landen of een versnelde afbouw mogelijk is. Ik verwacht daarover binnen enkele 
weken uitsluitsel te krijgen. Hierbij gaat het overigens om beperkte hoeveelheden.  
Er zijn niet of nauwelijks maatregelen denkbaar om op een andere manier te 
voorzien in de vraag naar laagcalorisch gas uit België en Frankrijk, omdat de 
industrie in de betreffende laagcalorisch gas gebieden al grotendeels is 
omgebouwd. Zie wat dat betreft ook de rapportage van TNO over de in die landen 
aanwezige conversie-installaties (bijlage bij mijn brief van 29 maart jl.). 
 
99 
Op welke wijze wordt gegarandeerd dat huishoudens niet een torenhoge rekening 
voor de benodigde verduurzamingsmaatregelen gepresenteerd krijgen? Welke 
maatregelen en/of tegemoetkomingen zijn denkbaar? 
 
Antwoord 
De inzet van het kabinet is om de energie- en klimaattransitie zo kostenefficiënt 
mogelijk te realiseren. Dit moet ervoor zorgen dat de energierekening voor 
huishoudens betaalbaar blijft. In het Klimaatakkoord wordt dit uitgangspunt 
verder invulling gegeven. Aan de sectortafel gebouwde omgeving is bijvoorbeeld 
aan de orde wat de mogelijkheden zijn voor verduurzaming van het vastgoed van 
woningcorporaties. Afspraken hierover worden gemaakt met Aedes vereniging van 
woningcorporaties, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse 
Woonbond. Inzet is dat door de investeringen van woningcorporaties om het 
woningbestand te verduurzamen, de energierekening van de individuele huurders 
daalt, terwijl de huren niet te fors stijgen. 
 
Om de betaalbaarheid voor eigenaar-bewoners te bevorderen wordt gekeken of 
banken leningen met aantrekkelijke voorwaarden en passende looptijden kunnen 
gaan aanbieden, waarbij de financieringslasten in ieder geval gedeeltelijk kunnen 
worden opgebracht uit de besparing op de energierekening. Mogelijk kunnen ook 
vormen van gebouwgebonden financiering hier een rol in spelen. 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 39 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 100 
Op
 welke wijze wordt de 90 miljoen euro uit de klimaatenveloppe ingezet, met 
andere woorden: welke maatregelen en/of tegemoetkomingen aan huishoudens 
worden hiermee bekostigd? 
 
Antwoord 
In de brief van de minister van BZK, de minister van EZK en de VNG van 3 april 
2018 en de bijlage bij de brief (Kamerstuk 32847, nr. 345) wordt toegelicht hoe 
de middelen die beschikbaar gekomen zijn voor het aardgasvrij maken van 
bestaande wijken worden besteed. Er wordt een bedrag van € 85 miljoen 
beschikbaar gesteld voor zogeheten proeftuinen voor aardgasvrije wijken. Dit 
bedrag wordt via een decentralisatie-uitkering ter beschikking gesteld aan een 
selectie van gemeenten. Gemeenten kunnen zich tot 1 juli aanmelden voor deze 
proeftuinen. De minister van BZK zal uiterlijk 1 oktober een keuze maken uit de 
ingediende voorstellen. Dit gebeurt mede op basis van het advies van een 
commissie van de meest betrokken stakeholder. 
 
Het geld is bedoeld als bijdrage voor het aardgasvrij maken van een specifieke 
wijk of buurt. De middelen dienen te worden ingezet voor het sluiten van de 
businesscase en kunnen het onrendabele deel van de investeringen in woningen, 
andere gebouwen en de warmte-infrastructuur van de wijk compenseren. De 
personele inzet vanuit de beleidskern van gemeenten valt buiten deze middelen. 
De precieze besteding van de middelen is aan de geselecteerde gemeenten zelf.  
Het budget zal worden ingezet voor het aardgasvrij maken van koop- en 
huurwoningen, maar ook voor het aardgasvrij maken van andere gebouwen die in 
de wijk aanwezig zijn (zoals een school, een kantoor of een horecagelegenheid). 
Dit gebeurt bijvoorbeeld door het isoleren van gebouwen (beperking van de 
warmtevraag), het uitbreiden van en aansluiten op een warmtenet of het plaatsen 
van warmtepompen. Dit levert huishoudens een toekomstbestendige, duurzame 
woning op. In een convenant leggen het Rijk en de geselecteerde gemeente de te 
bereiken resultaten vast en worden afspraken gemaakt over de monitoring en de 
besteding van de middelen. 
 
De resterende € 5 miljoen wordt besteed aan een (landelijk) kennis- en 
leerprogramma dat gericht is op het ondersteunen van alle gemeenten en het 
opbouwen van kennis over de randvoorwaarden die nodig zijn om tot een verdere 
opschaling te komen van het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. 
 
101 
Hoe kan de bandbreedte van 0.4-1.8 miljard Nm3 laagcalorisch gas in de 
gebouwde omgeving worden verklaard? Op welke wijze kan er een meer 
nauwkeurige inschatting worden gemaakt? 
 
Antwoord 
GTS heeft de vraagreductie van laagcalorisch gas gebaseerd op de studie van het 
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL): “Kosten energie- en klimaattransitie in 
2030 – update 2018”. De bandbreedte van 0,4 – 1,8 miljard Nm3 (bcm) is </pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 40 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 gebaseerd op verschillende maatregelenpakketten van PBL. In deze studie zijn 
n
amelijk verschillende pakketten van maatregelen uitgewerkt om te komen tot 
49% emissiereductie in 2030.Zo zijn er pakketten die tegen de laagste kosten dit 
tussendoel in 2030 realiseren. Deze indicatieve pakketten komen tot een 
bijbehorende emissiereductie van (slechts) 0,8 megaton in de gebouwde 
omgeving, omdat op korte termijn dit relatief dure maatregelen zijn. Dat komt 
overeen met een vermindering van het aardgasgebruik van 0,4 miljard Nm3.  
 
D
aarnaast zijn er pakketten die gericht zijn op een verdergaande kostenefficiënte 
transitie na 2030. Aangezien de gebouwde omgeving voor een aanzienlijke 
opgave staat richting 2050, zijn er ook redenen om, ondanks de hogere kosten op 
korte termijn, wel al richting 2030 een forsere CO2-reductie in de gebouwde 
omgeving te realiseren. In mijn brief van 26 april jl. bij PBL-notitie ‘Kosten 
Energie- en Klimaattransitie in 2030 – update 2018’ maak ik melding van een 
beleidsopgave voor het Klimaatakkoord van 3,4 Mton om daarmee tot een 
maximale uitstoot van 15,3 Mton in 2030 te komen. Dit zou resulteren in een 
afname in het aardgasgebruik van 1,8 miljard Nm3 in de gebouwde omgeving.  
 
Z
odra duidelijk is welke maatregelen worden genomen kan er een nauwkeurige 
inschatting worden gemaakt. Als voorbeeld heeft GTS in haar scenarioanalyse 
(bijgevoegd bij mijn brief van 29 maart jl.) de maatregel uit het regeerakkoord 
uitgewerkt, zoals het voornemen om voor het eind van de kabinetsperiode 
jaarlijks 30.000 tot 50.000 bestaande woningen aardgasvrij te maken. Deze 
maatregel zal een reductie opleveren van ongeveer 0,8 miljard Nm3 per jaar in 
2
030. Daarbij wil ik wel de kanttekening plaatsen dat de besparing op de 
Groningenproductie lager zal zijn, omdat een deel van deze markt met pseudo-
laagcalorisch gas (hoogcalorisch gas bijgemengd met stikstof) wordt beleverd. 
 
102 
Kan worden toegelicht wat het kost om een eengezinswoning ‘van het gas’ af te 
krijgen? Dit met als voorbeeld een jaren ’30-woning, een jaren ’70-woning, een 
jaren ’90-woning en een nieuwbouwwoning met een gasaansluiting? 
 
Antwoord 
Een andere manier van verwarmen vraagt naast isolatie, andere warmte-
installaties en andere toestellen in huis, ook om andere energienetten en meer 
duurzame energiebronnen. Het is daarom niet eenvoudig om in generieke zin 
uitspraak te doen over de kosten van het aardgasvrij maken van een 
eengezinswoning uit een specifieke bouwperiode. Deze kosten zijn ook afhankelijk 
van de specifieke situatie, zoals de kenmerken van de woning (vloeroppervlak, 
onderhoudsstaat, type woning, aantal buitenzijden) en de aanpak (het gekozen 
alternatief, de mate van isolatie, een individuele of collectieve aanpak). Op basis 
van de ‘verkenning tool aardgasloze bestaande woningen’ van Nieman 
Raadgevende Ingenieurs en Milieu Centraal wordt geschat dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 41 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 investeringskosten voor het aardgasvrij maken van woningen zich momenteel in 
e
en bandbreedte van circa € 10.000 en € 35.000 bevinden.3 
 
M
ijn inzet is om de omslag zo kostenefficiënt mogelijk te maken. Ook zal goed 
gekeken worden hoe de kosten (en baten) van de transitie verdeeld worden, 
zodat iedereen mee kan doen. Dit is ook onderdeel van de besprekingen in het 
kader van het Klimaatakkoord. Samen met belangrijke stakeholders proberen we 
een beeld te krijgen van de kosten die nodig zijn om in de komende jaren 
bestaande wijken ‘van het gas’ te halen en hoe we deze benodigde kosten verder 
kunnen verlagen. 
 
Vanaf dit jaar halen we – samen met gemeenten - de eerste bestaande wijken 
van het aardgas. Met de ervaringen die we opdoen in die wijken bouwen we 
verder en schalen we op. Zo leren we steeds meer over de juiste aanpak en de 
inzet van technieken en kunnen kosten verder dalen. De transitie in de gebouwde 
omgeving wordt bovendien gekoppeld aan een innovatieprogramma. Binnen dit 
programma wordt uitgewerkt hoe de markt een beter en goedkoper aanbod kan 
creëren en welke mix van maatregelen kan worden ingezet voor verschillende 
gebouwtypen en in verschillende gebieden. Dit doen we met o.a. de Bouwagenda 
en de Topsector Energie. Deze aanpak en de innovaties moeten leiden tot de 
meest kosteneffectieve combinatie van besparen en duurzame maatregelen in de 
warmtevoorziening.  
 
103 
Wat is inmiddels meer te zeggen over afspraken met netbeheerders over hoe de 
afsluitkosten voor huishoudens zo laag mogelijk te houden?  
 
Antwoord 
De netbeheerders hebben toegezegd hieraan te gaan werken en met één 
uitvoeringssystematiek te komen. Ik heb de netbeheerders gevraagd mij hierover 
te informeren. Ook wordt dit onderwerp besproken bij de tafel Gebouwde 
Omgeving van het Klimaatakkoord. 
 
104 
Is er een gedetailleerd noodplan of afschakelplan voor aardgas opgesteld, ook op 
bedrijfsniveau? 
 
Antwoord  
Zoals ik in mijn brief van 29 maart jl. heb geschreven, is het afschakelen van 
gasafnemers gecompliceerd. Indien tot afschakelen moet worden overgegaan dan 
schrijft Europese wetgeving voor dat prioriteit moet worden gegeven aan de 
levering van gas aan zogenaamde beschermde afnemers, te weten huishoudens 
en essentiële sociale diensten zoals zorginstellingen. Daarbij moet ook rekening 
                                                
 
3 Zie voor dit rapport de webpagina ‘aardgasvrij’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl): 
h
ttps://www.rvo.nl/sites/default/files/2018/06/Rappor t%20verkennende%20studie%20tool%20aardgasvrije%20
woningen_0.pdf .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 42 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 worden gehouden met de gasvraag van beschermde afnemers in buurlanden. 
N
ederland hanteert, mede op basis van de Verordening (EU) 2017/19384, de 
n
avolgende prioriteitsvolgorde waarbij nummer 1 de hoogste prioriteit op 
gaslevering heeft: 
1. huishoudens; 
2. volksgezondheid; 
3. openbare orde en veiligheid; 
4. kritische processen in industrie, nuts- en basisvoorzieningen; 
5. overige industrie, openbare gebouwen, bedrijven. 
Indien een afschakeling noodzakelijk is, worden gebruikers van laagcalorisch gas 
gedurende een lange periode (of voorgoed) afgesloten van het gasnet. Dit dient 
door de daartoe gekwalificeerde monteurs te gebeuren om veiligheidsrisico’s te 
voorkomen. Een gecontroleerde afschakeling is noodzakelijk en vormt de basis 
voor het veilig weer inschakelen van de gasvoorziening. Wordt het gasnet 
drukloos door de afschakelhandeling, dan kan de integriteit van het net niet 
langer worden gegarandeerd. Om de veiligheid van het net te kunnen garanderen 
bij het opnieuw op druk brengen moet door de netbeheerders een bijzonder 
arbeidsintensief en kostbaar proces worden doorlopen. 
 
Voor wat betreft niet-beschermde afnemers zullen netbeheerders in dat geval 
actie moeten nemen om hen individueel, handmatig en op locatie af te sluiten. 
Hierbij zijn zowel landelijke netbeheerders als de regionale netbeheerders in 
Nederland en in de buurlanden aan zet. De Nederlandse netbeheerders hebben al 
aangegeven dat dit, vooral gezien het grote aantal aangeslotenen, een bijzonder 
ingewikkelde procedure is, temeer omdat de gasafsluiters zich op het eigen terrein 
(of in het eigen pand) van de afnemer bevindt. De monteur moet met instemming 
van de afnemer toegang tot het terrein en gebouw krijgen of moet deze toegang 
forceren met behulp van een functionaris met doorzettingsmacht. 
 
Teneinde bovenvermelde complicaties nader uit te werken wordt door EZK 
gezamenlijk met GTS aan een ‘Bescherm- en Herstelplan Gas’ gewerkt. Dit plan 
wordt volgens de structuur van een nationaal crisisplan (NCP) opgezet en is 
gericht op het veilig afschakelen en een snel en veilig herstel van de gaslevering. 
Het plan beschrijft de structuur, werkwijze, en verdeling van taken en 
verantwoordelijkheden van de betrokken partijen ten behoeve van een effectieve 
aanpak van grootschalige calamiteiten en crises in de gasvoorziening. Uiterlijk aan 
het einde van het vierde kwartaal 2018 zal ik uw Kamer hierover nader 
informeren. 
 
  
                                                
 
4 Verordening (EU) 2017/1938van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2017 betreffende 
m
aatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid en houdende intrekking van Verordening (EU) nr. 
994/2010. </pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina 43 van 43 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie Energiemarkt en 
Innovatie 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EI / 18111646 
 105 
K
unt u een reactie geven op de tijdens het rondetafelgesprek over de gaswinning 
in Groningen van 17 mei 2018 gedane voorstel voor de alternatieve inzet van de 
Norg gasberging? 
 
Antwoord 
Zie het antwoord op vraag 20. 
 
 
 
 
 
Eric Wiebes 
Minister van Economische Zaken en Klimaat </pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Date : 21-3-2018 11:41:39
F
T
o : " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl, "  "
y
@assen.nl
S
ubject : Afspraak nulm etingen via Datum prikker
B
 
E
nige tijd geleden - eind 2017 meen ik mij te herinneren - heb ik contact gehad met i  omtrent het uitvoeren van nulmetingen door NAM, onderdeel van het
I
nstemmingsbesluit bij het Winningsplan Westerveld. Wij zetten daar een methodiek 
v
oor op die we graag ter informatie en vrijblijvend met jullie bespreken. Gemeenten
h
ebben immers geen rol hierbij, niet meer dan dat er mogelijk informatie van Bouw & Woningtoezicht nodig kan zijn.  reageerde positief op ons verzoek en gaf aan dit
g
esprek 
g
raag in aanwezigheid van Tynaarlo en Aa en Hunze te willen laten plaatsvinden. Het heeft even stil gelegen, maar bij dezen ga ik proberen de afspraak te plannen.
H
iervoor ontvangen jullie een verzoek via Datumprikker.nl, dan is de aanleiding voor die mail 
i
n ieder geval even bij jullie bekend.
 
M
ochten jullie onderwerpen met ons willen bespreken omdat we elkaar treffen, laat het weten zou ik zeggen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
 
 
21.4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Date : 9-1-2019 15:49:27
assen.nl, "  " @assen.nl, "   " @assen.nl
Subject : Allerlei nieuw tjes
Heren,
 
Ik heb net de volgende informatie gekregen:
-
          
Jouke van Dijk (Voorzitter SER Noord-Nederland/ Hoogleraar arbeidsmarkt analyse) heeft vanmiddag een lezing gehouden voor de Rotary. Hij heeft gezegd dat de verhalen
over banenverlies door het einde van de gaseconomie schromelijk overdreven zijn. Hij komt op andere getallen dan de overheden communiceren. Verder heeft hij gezegd
dat we voorzichtig moeten zijn met het optimisme over de waterstof economie. De baas van RTV Noord was er ook bij, dus het zal wel snel een nieuws item zijn.
-
          
                      
 
Groet,
 
21.5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Date : 20-6-2018 10:43:44
F
T
o : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
C
S
ubject : berichten van de brink
H
 
N
aar aanleiding van je verzoek aan het college over aandacht voor jullie initiatief voor het ondersteunen van projecten in de stad. We brengen in een op een contacten jullie
i
nitiatief onder de aandacht bij groepen met goede ideeën. Daarnaast willen we komende dinsdag een stukje plaatsen in Berichten van de Brink. Wil jij voor dit laatste even
r
i
@assen.nl
 /  . Lukt dat vandaag? Hij
g
aat
 er morgen mee aan de slag.
 
W
il je mij nog even bellen? Er is nog iets anders waar ik met je over wil praten.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
ww.assen.nl
 
 
21.6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Date : 2-3-2019 16:55:32
From  : 
@shell.com
To : "  " @assen.nl
Cc : "  " @assen.nl, "   " @assen.nl
Subject : Berichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
​ Geachte heer ,
Gisteravond en vandaag verschenen er diverse berichten in de regionale en landelijke m edia over NAM’s gaswinning in Drenthe.
Er zouden bijvoorbeeld “17 extra gasvelden in gebruik worden genom en” en NAM zou “m eer gas willen winnen in Noord-Drenthe”.
Om dat ik begrijp dat dit veel vragen, veel onrust en veel wantrouwen oproept, voel ik toch sterk de behoefte om  hier vandaag m eteen bij u op te reageren om  een en ander recht te
zetten.
Boven alles geldt het volgende:
1. Nee, NAM neem t geen 17 extra gasvelden in gebruik.
2. Nee, NAM wil niet m èèr gas winnen in Noord-Drenthe.
Ik neem  aan dat dit enige toelichting behoeft.
1. De berichtgeving kom t voort uit een m ediagesprek rondom  onze Sam en-In-Energie-bijeenkom st in Em m en, gisterm iddag. Tijdens dat inform ele gesprek kwam en terloops veel
getallen en cijfers voorbij die voor m ensen die bij NAM of veel m et NAM werken, gesneden koek zijn; bijvoorbeeld 7000 gas-en oliegerelateerde banen, 1500 NAM’ers, 500
Em m enaren en Assenaren, 30 Drentse gasvelden, dertien nu nog door NAM geproduceerde gasvelden, et cetera.
De indruk kon daardoor ontstaan dat NAM dan nog zeventien gasvelden extra zou kunnen exploiteren. Dat kan echter niet. Dat zijn nam elijk velden die of al leeg zijn, of al afgestoten
zijn, of al verkocht zijn aan een andere operator. Die worden niet m eer in gebruik genom en door NAM. De berichtgeving over deze velden is gisteravond al gecorrigeerd, m aar blijft
uiteraard nog circuleren, m et nam e via social m edia. 
Het berust dus echter op een m isverstand. 
2. In datzelfde gesprek is gesproken over de afnam e van de hoeveelheid gas (in die dertien velden). Daar werd van gezegd dat het gas bijna op is, m aar dat er nog enkele blokken zijn,
in (NB.) 
Overijssel èn Drenthe
, die nog over zijn. Blokken zijn onderdelen van bestaande gasvelden die som s al wel een put hebben (Hardenberg), en som s niet (De Wijk, Den
Velde). Dat betreft geen nieuwe gaswinning. Dat betreft ook niet m èèr gaswinning; de hoeveelheid van die dertien velden is im m ers al via winningsplannen bij u en bij ons bekend. 
Onze directeur benadrukte die afnam e in het kader van het feit dat we de kom ende jaren nog gewoon gas nodig zullen blijven hebben, naast alle inspanningen in de energietransitie -òòk
die van NAM- in bijvoorbeeld Em m en en Hoogeveen.
Ik ben zelf van m ening dat de woorden 
mèèr
 
gaswinning
 hier helaas niet op zijn plaats en ongelukkig gekozen zijn. Het gaat nam elijk om  continuering van de bestaande gaswinning. In
som m ige gevallen doen we daar langer over dan gedacht (Westervelde, Coevorden), m aar het wordt nooit m eer gas om  de m eest eenvoudige reden die er is; m eer gas zit er niet in. En
hier geldt absoluut op=op.
Ook hier is helaas toch wat m ist blijven hangen. De term en blokken, gasvelden, nieuw, oud, m eer, bestaand, produceren, boren en winnen, geven vaker verwarring voor m ensen die
niet dagelijks m et olie-en gaswinning te m aken hebben; dat hebben we nu opnieuw m et eigen ogen kunnen waarnem en.
Beide onderdelen zijn later hersteld in de titel en de tekst van het bericht.
http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144598/NAM-wil-ook-laatste-beetje-gas-winnen-in-bestaande-velden
Verder wijs ik u ook nog graag op het artikel in het Dagblad van het Noorden, waarin helem aal niet over deze twee onderwerpen gesproken wordt. Zij waren ook bij dit m ediagesprek
aanwezig.
https://www.dvhn.nl/drenthe/NAM-Aardbeving-van-3.0-of-hoger-Dan-klein-gasveld-direct-sluiten-24224294.htm l1
Ik betreur absoluut dat er opnieuw onrust is ontstaan. Dat is uiteraard nooit onze bedoeling geweest. Ik hoop dat we inm iddels voldoende vertrouwen bij u hebben opgebouwd dat we
dit soort ‘nieuws’ o
ok nooit zonder overleg m et u naar buiten zouden brengen.
Ik hoop dat ik deze correctie voldoende voor u heb toegelicht. Anders hoor ik graag hoe en waar wij u kunnen helpen.
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersm aat 2, 9405 TA Assen
 
E 
. @shell.com
I 
www.nam .nl
http://www.twitter.com /nam bv
 
https://www.linkedin.com /com pany/nam
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Date : 9-11-2010 10:32:13
To : "
@ shell.com" 
@ shell.com
@ assen.nl
Subject : Betr.: RE: Data overleg Assen
Attachment : IMAGE.jpeg;
 
Wij hebben de volgende punten die we graag willen bespreken:
 
- Duurzame doelstellingen van de NAM (energetisch/ MVO etc) en de visie op de mondiale energievraagstukken.
- Wat zijn de doelstellingen van Assen op dit punt.
- Stand van zaken (groene) verlichting bij de NAM en in Assen.
- De gemeente gaat een visie met projecten- en ideeënboek ontwikkelen voor het Asser deel van het Drentsche Aa-gebied. Wil de NAM bij deze ontwikkeling betrokken worden en op welke
wijze?
- Trend op het gebied van Stadslandbouw en streekproducten. Ontwikkeling in de Regio Groningen-Assen.
- Gebiedsontwikkeling Assen-Zuid
- Ten aanzien van bovenstaande punten: Waar sluiten doelstellingen op elkaar aan? Waar zijn win/win situaties en kennis uitwisseling mogelijk?
 
Tot straks.
 
Groet, 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
>>> < @shell.com> 11/9/2010 9:32 >>>
,
 
Hierbij ‘onze’ agenda voor het overleg.
 
Tot vanmiddag !
Groet,
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
Please consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 woensdag 6 oktober 2010 16:05
To:
  i  JA NAM-UIE/S/SD
Cc:
Subject:
 Data overleg Assen
 
 
Ik had je nog een datumlijstje beloofd voor een gesprek NAM - Gemeente. Volgens de digitale agenda's zouden de volgende momenten mogelijk zijn:
5 november 13.00 - 17.00 uur
9 november 13.00 - 17.00 uur
12 november 13.00 -17.00 uur
15 november 10.00 - 12.00 uur
(Ik hoop dat mijn collega's hun digitale agenda bij hebben.)
 
Ik schat in dat we 1 ½ tot 2 uur nodig hebben.
 
Ik heb de volgende collega's gevraagd:
  (bekend)
  l  (duurzaamheid)
 l  (duurzaamheid)
 
Lukt het jou om snel te reageren. Ik houd namelijk alle tijdstippen even gereserveerd.
 
Waar zullen we het doen? Jullie zijn hartelijk welkom bij ons. Maar het is ook geen enkel probleem om naar de NAM te komen.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
21.8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
 
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Date : 26-7-2011 21:45:08
F
T
o : "
@
shell.com " 
@shell.com
S
ubject : Betr.: RE: Ontw erpschets Anreperdiep Nam .pdf - Adobe Reader (Ik ben afw ezig tot 31 augustus)
I
k ben afwezig tot 31 augustus. V oor dringende zaken kunt u contact opnemen met het secretariaat tel 0592-366762. 
M
et vriendelijke groet,
 
21.9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Date : 27-7-2011 10:05:36
To : "
@ shell.com" 
d@ shell.com
Subject : Betr.: RE: Ontwerpschets Anreperdiep N am.pdf - Adobe Reader
Attachment : IMAGE.png;IMAGE.jpeg;
 
Duidelijk. Ik heb aan  l  van Strootman Landschapsarchitecten gevraag om het kaartje aan te passen.
 
Geniet van de vakantie.
 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
e-mail: . r@assen.nl   site: www.assen.nl
>>> < i d@shell.com> 7/26/2011 9:42 >>>
Hoi i ,
Graag stellen we ook nog onze huidige 3
e
 parkeerplaats en toegangsweg veilig … 
J
 !!! Zie blauw gearceerde P-plaats in de ontwerpschets (ook terug te vinden op Google Maps).
 
Als dit nog wordt aangepast, dan zijn wij tevreden !
 
Een hele goede vakantie !
Groet,
 
 
  
  
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
P
lease consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
From:
Sent:
 maandag 25 juli 2011 10:18
To:
21.10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Subject:
 
Ontwerpschets Anreperdiep Nam.pdf - Adobe Reader
 
H
oi 
 
H
ier is de aangepaste ontwerpschets voor het Anreperdiep. Het blijft een indicatieve schets. Kun je je hierin vinden?
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
i
 
B
eleidsadviseur
G
emeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
A
fdeling Ontwikkeling en Strategie
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
e
-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
****************************************************************************
A
a
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
g
een rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
u
itsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
D
e gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
g
evolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
o
nvolledige verzending en ontvangst van informatie.
*
***************************************************************************
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Date : 13-2-2019 17:35:38
From  : @shell.com
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Cc :   " @assen.nl,  " @assen.nl
Subject : Breed onderhoud Westerveld-gasvelden: geen gasproductie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Geachte burgemeester Out,
 
Onlangs heb ik u en uw ambtenaren geïnformeerd over werkzaamheden op diverse locaties op het gasveld Vries. Wij hebben deze week deze
onderhoudswerkzaamheden uitgebreid naar het gehele Westerveld-systeem. Gezien de veelvuldige contacten tussen u en NAM over het
Westerveld-winningsplan, wil ik deze informatie graag met u delen, zodat u precies weet waar wij op dit moment mee bezig zijn.
 
Zoals u waarschijnlijk inmiddels weet, omvat het Westerveld-winningsplan meerdere gasvelden. Deze gasvelden zijn aangesloten op een netwerk
van leidingen dat uiteindelijk leidt tot de locatie Vries-4 in Donderen. Daar wordt al het gas dat gewonnen wordt uit de ‘Westerveld-gasvelden’
behandeld en aan Gasunie geleverd.
 
Wij zijn op dit moment bezig met het monitoren van dat ondergrondse leidingennetwerk van ‘Westerveld’. Om dat in één keer te kunnen doen,
halen we het gas uit alle leidingen en zetten we alle productie van alle velden stil. Dat betekent dat er op dit moment geen productie plaatsvindt van
Witten tot aan Norg en van Eleveld tot aan Vries. Wat tegelijkertijd wél plaatsvindt, is onderhoud op diverse plekken en het testen van de leidingen
door middel van een zogenaamde ‘intelligent pig’; een stuk technisch gereedschap om de binnenkant van de leidingen te bekijken. Deze techniek
wordt ook vaak in bijvoorbeeld waterleidingen en rioolsystemen toegepast. Deze ‘pig’ wordt voortgeduwd met behulp van water. Hierdoor zullen de
leidingen gevuld worden met water. Dat is bovengronds niet te zien. Op bepaalde plekken hebben we echter meer materieel, meer mensen en meer
(water-) transporten dan normaal. Bovendien moeten we in de loop van de werkzaamheden op meerdere plekken kort affakkelen (om zeker te
zijn dat de leiding geen gas meer bevat).
 
Deze activiteiten duren in ieder geval enkele weken. Ik houd u uiteraard op de hoogte van bijzondere werkzaamheden en acties van onze kant.
Mocht u vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m
et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .21.11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Date : 6-9-2018 11:58:20
F
T
C
a
"
S
ubject : collegem em o NAM
A
ttachm ent : 2018-09-06 m em o voorbereiding kennism aking NAM directie (002).docx;
D
 
H
ierbij het aangekondigde memo ter voorbereiding van het kennismakingsbezoek aan de NAM.
 
G
roet,
 
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre> 
 
  
 
M e m o  
Naam team  : Strategie en advies  
Steller :   en  
Aan : college van B&W  
Datum : woensdag 5 september 2018  
Onderwerp  : voorbereiding op kennismaking directie NAM  
 
Op 18 september gaat u op bezoek bij de NAM. U gaat daar kennismaken met de nieuwe 
directeur Johan Atema en , Asset manager Land . Meneer Atema is per 1 
september de nieuwe directeur. Hij is afkomstig van een andere divisie van Shell.  Met de 
NAM is contact gezocht om uw bezoek nader af te stemmen; wij verwachten dat dit op korte 
termijn tot overleg leidt.   
Inmiddels heeft de Commissaris van de Koning, mevrouw Klijnsma, ook een uitnodiging voor 
een kennismakingsbezoek ontvangen; hiervoor is nog geen datum gepland.   
 
 
 
Gaswinning  
 
De gemeente heeft een zienswijze ingediend op het ontwerp -instemmingsbesluit van EZK 
voor het gaswinningsplan Westerveld. Het definitieve besluit wordt binnen enkele weken 
verwacht.  
Het college zal, na bestudering van het besluit van EZK, een besluit moeten nemen over wel 
of niet in beroep gaan. Hierbij zal ook de gemeenteraad worden geconsulteerd.  
 
Op 13 september is een informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad over de gaswinning.  
Hierbij is de NAM aanwezig en zullen SODM (Staatstoezicht op de mijnen) Tcbb 
(Technische commissie bodembescherming) en het ministerie van EZK een toelichting 
geven. Ook de actiegroep Stop Gaswinning Marsdijk en Dorpsbelangen Loon zullen het 
woord voeren.  
 
Overigens verloopt de communicatie tussen NAM en gemeente rond de winningen nu 
redelijk goed, na wat incidenten in het verleden waarbij de gemeente te laat werd 
geïnformeerd over activiteiten van de NAM.  
 
Johan Atema: “Ik ben geboren en getogen in het Noorden en woon al geruime tijd in 
Groningen. Ik ben me dan ook goed bewust van de impact die de gaswinning in 
Groningen met zich mee brengt en heb begrip voor de besluiten die hieromtrent zijn 
genomen. Ik kijk er dan ook naar uit om met mijn NAM -collega’s de komende jaren zorg 
te dragen voor een veilige en betrouwbare energievoorziening, waarbij we tegelijkertijd 
werken aan de afbouw van de productie in Groningen en een naadloze  transitie naar 
een duurzame toekomst.”  
(bron: website NAM)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre> 
  
 
Toekomst van de NAM , de werkgelegenheid  en de kennisinfrastructuur  
 
De Brochure ‘Drenthe 4.0 Voortbouwen op de energie van Drenthe ’ is gereed en wordt 
waarschijnlijk op 20 september in Assen aangeboden aan de minister  van Economische 
Zaken  en Klimaat . De provincie Drenthe zal de brochure aanbieden. Een mogelijke rol voor 
NAM , gemeente(n) en/ of andere stakeholders  is nog on derwerp van overleg met het 
ministerie.  
Op 1 1 september is er een ambtelijk overleg tussen provincie en gemeente over  de lobby 
rondom de brochure ; de aanbieding van de brochure komt tijdens dit overleg ook aan de 
orde. Ook het bezoek van mevrouw Klijnsma, mogelijk vergezeld van een gedeputeerde, 
komt hier aan de orde. Hierover wordt u nader geïnformeerd.  
 
Wat betreft de brochure is het de moeite waard om te verkennen waar sprake is van een 
gemeenschappelijk belang en waar we elkaar kunnen ondersteunen. Vertrekpunt hierbij lijkt 
de am bitie  die de NAM heeft op het gebied van energietransitie (en de ruimte die de NAM 
hiervoor krijgt van haar aandeelhouders). Voor de NAM is profilering op dit terrein, gekoppeld 
aan verbetering van haar imago, een aandachtspunt.  
 
Voor Drenthe en Assen is behoud van de werkgelegenheid en de kennisinfrastructuur van 
vitaal belang. De vraag hierbij is of en zo ja, op welke manier de NAM de provinciale en 
gemeentelijke ambitie wil ondersteunen. Met andere woorden, wil de NAM zich breder 
committeren dan haar ei gen businesscase.  
 
Een heel concreet punt is de kans die de NAM ziet voor Assen om een nationaal instituut op 
het gebi ed van geothermie te verwerven. En wat kan de NAM doen om deze ambitie te 
helpen realiseren ? 
 
Samenwerking Assen - NAM op het geb ied van energietransitie      
 
We hebben een ambtelijke verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor samenwerking 
met de NAM aan de energietransitie. Bijgevoegde agenda is daaruit voortgekomen.  
 
Om de samenwerking bestuurlijk verder te verkennen,   
 
. Als u daarmee instemt, zullen wij een presentatie voorbereiden voor 
wethouder Smith.  
 
Steek Energie in de Buurt Assen  
 
De NAM heeft voor de vakantie de actie Steek Energie in de Buurt Assen  gelanceerd. Een 
actie waarbij de NAM geld beschikbaar stelt voor initiatieven in Assen.  
• Je bent inwoner, een particulier, of actief bij een stichting of vereniging, van het 
betreffende  gebied waar het project wordt gelanceerd.  
• Je hebt een plan voor een mooi project dat ten goede komt aan de buurt of op een 
duurzame manier een bijdrage levert aan de gemeenschap.  
• Het project heeft een sociaal/maatschappelijk karakter, wat buurtbewoners, jong 
en oud, verbindt.  
• Jouw project dient binnen een jaar na de prijsuitreiking te zijn gerealiseerd.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Als gemeente hebben we dit (op verzoek van de NAM) via Berichten van de Brink en door 
het  benaderen van ons bekende initiatieven, actief onder de aandach t gebracht van onze 
inwoners.   
 
Afspraken  
Afhankelijk van het verloop van het gesprek kan het nuttig zijn om zowel wat betreft behoud 
van kennisinfrastructuur en werkgelegenheid als samenwerking energietransitie enkele 
procesafspraken te maken. Met name w at betreft het onderwerp kennisinfrastructuur en 
werkgelegenheid is het wenselijk hierbij ook de afstemming met de provincie Drenthe te 
betrekken.    
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre> 
Bijlage:  
 
 
Concept verkenning samenwerking NAM en gemeente Assen  
Vooraf:  
Dit stuk is bedoeld als ambtelijk bespreekstuk tussen NAM, gemeente en provincie.  
Achtergrond  
NAM  
De NAM wint aardgas uit de bodem en is daarmee de belangrijkste producent van energie in 
Nederland. Ook in en rondom de gemeente Assen wint de NAM gas. De wi nning van aardgas in 
Nederland neemt af, door de problemen van aardbevingen en het besluit dat de minister daarop 
genomen heeft. Vanuit Assen wordt de winning van aardgas van het Groningenveld, de kleine velden 
en ook de winning uit de velden in de Noordze e (inclusief het Engelse deel) ontworpen en 
gecoördineerd. Door de afname van de winning in Nederland, neemt de werkgelegenheid bij het 
hoofdkantoor van de NAM in Assen af. De werkgelegenheid van de NAM is belangrijk voor Assen, 
vanwege de directe en indir ecte omvang en het hoogwaardige karakter ervan. Ook zijn rondom de 
NAM  meerdere aardgas gerelateerde bedrijven ontstaan.   
De NAM onderkent en ondersteunt de energietransitie en wil producent worden van duurzame 
energie. Distributie en verkoop aan consume nten ziet de NAM niet als haar competentie.  
De inzet van de NAM in de ‘New Energies’ is gericht op:  
- Waterstof  
- Power to Gas (elektrificatie, offshore waterstof generatie, CCS)  
- Geothermie  
- Energiehubs  
- Groen gas  
 
Gemeente Assen  
De gemeente Assen wil de uitstoot van CO 2 in Assen reduceren. De CO 2 uitstoot is ongeveer gelijk 
verdeeld over de sectoren wonen – bedrijven – mobiliteit. In 2020 wil Assen 14% duurzame energie 
opwekken en 10% CO 2 uitstoot reduceren ten opzichte van 2014.  
Daarvoor heeft ze een ui tvoeringsprogramma gericht op:  
- Duurzaam wonen: energieneutrale nieuwbouw en duurzame, aardgasvrije bestaande bouw;  
- Bedrijven: de CO2 uitstoot van het bedrijfsleven reduceren én samen met het bedrijfsleven 
de kansen van de energietransitie pakken;  
- Mobilitei t: inzet op minder automobiliteit en emissieloos aan de uitlaat;  
- Eigen organisatie: de gemeentelijke organisatie wil in 2030 klimaatneutraal werken: 
klimaatneutraal vastgoed, wagenpark, circulair inkoop;  </pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>- Opwek van duurzame energie: tot 2020 gericht op zonn e-energie: zonneparken op 
bedrijventerreinen en dubbel gebruik van daken, parkeerterreinen, stortplaatsen, 
zandwinplassen etc.  
- Doordat duurzame energie in pieken en dalen wordt geproduceerd, is opslag van de energie 
belangrijk. Daarom zet de gemeente in o p productie en gebruik van waterstof. De gemeente 
Assen heeft daarom de Europese Fuel Cells and Hydrogen Joint Undertaking  ondertekend.   
De gemeente Assen realiseert zich dat klimaatverandering al optreedt en dat ze zich moet aanpassen 
aan de extreme hit te en extreme buien. Hiervoor ontwikkelt ze een klimaatadaptatieplan.  
 
Doel samenwerking  
De gemeente Assen realiseert zich dat er nu veel kennis rondom gaswinning, distributie en gebruik 
aanwezig is in Assen. Ze wil de kansen verkennen voor een koppositie  in kennis in duurzame energie 
in Nederland. Daarom wil de gemeente Assen met de industrie in Assen samenwerken gericht op die 
koppositie. Vanuit concrete projecten wil de gemeente kennis stimuleren. De samenwerking begint 
bij de NAM, gemeente en provincie  Drenthe, maar zal uitbreiden naar andere (lokale) bedrijven, 
kennisinstellingen en overheden.  
Verkenning mogelijke samenwerking  
Geothermie  
Geothermie is een duurzame vorm van productie van warmte, waarbij geen CO 2 vrijkomt. Met de 
warmte kunnen woningen e n andere gebouwen verwarmt worden. Geothermie bestaat uit de 
productie van warm water uit boorputten en de distributie van deze warmte, via warmtewisselaars, 
naar de woningen. De NAM is met name geïnteresseerd in de productie van warmte. De NAM heeft 
veel kennis over de ondergrond in Assen door de vele boringen en langjarige productie van aardgas 
ter plaatse. De gemeente Assen vindt geothermie een serieuze optie voor verwarming van de 
woningen in de toekomst. Daarvoor heeft ze een verkenning uit laten voere n door IF -technology (zie 
bijlage). Uit de verkenning blijkt, dat er mogelijkheden zijn voor geothermie door de aanwezigheid 
van warm water en door voldoende warmtevraag in de bestaande stad. Uit de verkenning blijkt ook 
dat de aanwezigheid van gaswinning mogelijk leidt tot verhoogde risico’s rondom geothermie. De 
risico’s kunnen nader onderzocht worden, bijvoorbeeld aan de hand van gegevens over de 
ondergrond die de NAM bezit.  
De NAM bezit een aantal boorlocaties dicht bij het stedelijk gebied; de locatie  Assen -1 aan de 
Asserwijk lijkt kansrijk en een logische plek voor productie van geothermie en levering aan 
woonwijken in de stad. Ook oude boorputten zouden warmte kunnen leveren; hetzij kleinere 
vermogens dan een nieuwe geothermie bron. De gemeente heeft  de NAM gekoppeld aan Engie, die 
in opdracht van het wilhelmina ziekenhuis bezig is met een onderzoek naar warmtelevering aan het 
ziekenhuis en omliggende gebouwen.  
Inzet op een gezamenlijk onderzoek naar de kansen en risico’s van geothermie. Een mogelijke 
rolverdeling ten aanzien van verder onderzoek naar geothermie:  
- Gemeente Assen: (verder) onderzoek naar warmtevraag. Ook onderzoek naar de kosten en 
baten van alternatieven voor geothermie (met name verregaande isolatie van woningen), 
zodat een go ede afweging gemaakt kan worden tussen geothermie en alternatieven.  
- NAM: onderzoek naar risico’s van geothermie (depletie, drukverschillen, aardbevingen) en 
kosten van ontwikkeling en productie van geothermische warmte. Verkennen mogelijkheden </pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>voor hergebr uik van uitgeproduceerde putten of boren van nieuwe putten vanaf bestaande 
locaties.  
Naast de kennis van beide partijen is ook technische en commerciële kennis nodig van de 
uitkoppeling en distributie van warmte (warmtewisselaars en warmtenet).  
 
Productie van elektriciteit en waterstof  
De gemeente Assen neemt een vergaande rol in de productie van duurzame elektriciteit door delen 
van haar bedrijventerrein gronden tot zonnepark te ontwikkelen. Op het bedrijventerrein Assen -Zuid 
wordt een zonnepark van 30 hec tare ontwikkeld. De productie van zonne -energie gaat met pieken en 
dalen gepaard. Vooral in de toekomst, maar ook nu al, is het verstandig (gedeeltes van) de zonne -
energie op te slaan voor periodes van lage productie en hoge vraag. De productie van waterst of door 
electrolyse is daarin een logische keuze. De gemeente heeft daarom gestimuleerd dat op 
bedrijventerrein Assen -Zuid een waterstofvulpunt komt op het tankstation dat daar gerealiseerd 
wordt door DCB.  
De gemeente wil graag een connectie tussen beide projecten: productie van waterstof uit de zonne -
energie, opslag van de waterstof en levering van de waterstof via het waterstofvulpunt.  
Vraag aan de NAM: willen jullie deze uitdaging oppakken samen met DCB, Resato en anderen?  
Naast het zonnepark op Assen -Zuid wil de gemeente een uitbreiding van de carports bij het TT -
circuit, zonneparken op en bij Messchenveld en drijvende zonneparken op de zandwinlocaties. Deze 
parken worden voorbereid voor besluitvorming door college en raad. In de toekomst kunnen ook 
deze parken gecombineerd worden met waterstofproductie. De NAM locaties kunnen hierbij ingezet 
worden als energiehub met eventueel gebruik van de bestaande midden en hoge spanning 
netwerkconnecties.  
Zonne -energie op daken  
De NAM wil haar beschikbaar dakopper vlak benutten voor zonne -energie. De gemeente wil inzetten 
op meer benutting van daken van bedrijven voor de productie van zonne -energie. Mogelijk kan de 
het dak van de NAM als voorbeeld dienen voor andere bedrijven.  
Groen gas  
De enige productielocatie van  groen gas binnen de gemeente is de rioolwaterzuivering van het 
waterschap Hunze en Aa’s. Het waterschap gaat deze productie aanpassen en wellicht stopzetten. De 
gemeente kan de NAM in contact brengen met het waterschap.  
Rondom de gemeente bevinden zich w el productielocaties van groen gas, bijvoorbeeld aan de 
noordzijde bij Huis ter Heide. De mogelijkheden voor stimulering en samenwerking op dit punt zijn 
nog onduidelijk.  
Verdere innovatie en samenwerking met andere partijen  
Zowel de gemeente als NAM onde rkennen dat voor de energietransitie nieuwe samenwerkingen 
nodig zijn. Het samenbrengen van kennis en contacten is daarom belangrijk. We zetten daarom in op 
gesprekken met bedrijven als Resato en Bekaert en met kennis - en onderzoeksinstellingen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Date : 6-10-2010 16:05:09
F
T
o : "
@
shell.com" 
@ shell.com
C
@
assen.nl
S
ubject : Data overleg Assen
H
oi 
 
I
k had je nog een datumlijstje beloofd voor een gesprek NAM - Gemeente. Volgens de digitale agenda's zouden de volgende momenten mogelijk zijn:
5
 november 13.00 - 17.00 uur
9
 november 13.00 - 17.00 uur
1
2 november 13.00 -17.00 uur
1
5 november 10.00 - 12.00 uur
(
Ik hoop dat mijn collega's hun digitale agenda bij hebben.)
 
I
k schat in dat we 1 ½ tot 2 uur nodig hebben.
 
I
k heb de volgende collega's gevraagd:
 
 (bekend)
 
 l  (duurzaamheid)
 
l  (duurzaamheid)
 
L
ukt het jou om snel te reageren. Ik houd namelijk alle tijdstippen even gereserveerd.
 
W
aar zullen we het doen? Jullie zijn hartelijk welkom bij ons. Maar het is ook geen enkel probleem om naar de NAM te komen.
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
i
 
B
eleidsadviseur
G
emeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
A
fdeling Ontwikkeling en Strategie
P
ostbus 860,  9400 AW  Assen
t
el: 0592-   fax: 0592-366231
e
-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
21.13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2010 21:42:38
Subject : Doorgest.: RE: Betr.: RE: Data overleg Assen
Attachment : xyrqegtgoach.image.jpeg;
 
reageer jij op deze mail? ik heb geen opmerkingen of aanvullingen.
 
Groet, 
>>> < @shell.com> 12/3/2010 5:19 >>>
Allen,
 
Nogmaals allemaal bedankt voor de bijdrage aan een eerste zeer nuttig verkennend overleg mbt de duurzaamheidsiniatieven in en rondom Assen vanuit de gemeente Assen en de
NAM.
 
Samenvattend kan worden gesteld dat er wederzijdse interesse is om allereerst nog meer informatie c.q. kennis te delen, waarna eventuele verdere besprekingen kunnen worden
gevoerd c.q. afspraken kunnen worden gemaakt voor verdere samenwerking op onderdelen.
 
Belangrijkste besproken items waren:
 
Info-items:
Ontwikkelingen rondom de Florijn-as – actie: gemeente Assen
Ontwikkelingen rondom het Drents-Aa gebied nabij het NAM-kantoor – actie: gemeente Assen
Ontwikkeling Assen-Zuid (o.a. bedrijventerrein, station) ​– actie: gemeente Assen
Mobiliteitsplannen gemeente Assen – actie: gemeente Assen
 
Kennis-delen:
Energie efficientie plannen uitwisselen – actie: NAM 
à
 
toesturen van de EE-plannen van Facility Management - NAM
Verlichtingsplannen NAM & gemeente Assen- actie NAM & gemeente Assen 
à
 toesturen van plannen + evt. specifiek vervolg overleg
Auto’s op aardgas – actie: gemeente Assen 
à
 doorsturen naam van contactpersoon
Onderzoeksrapport perceptie groen-licht - actie: gemeente Assen 
à
 doorsturen rapport
 
Afgesproken is dat    (gemeente Assen) en   (NAM) de eerste aanspreekpunten mbt de duurzaamheids-issues zijn.
 
Een eventuele algemene vervolgsessie hebben we nog niet besproken, maar persoonlijk denk ik dat mei-juni 2011 een goede richtdatum zou zijn.
 
Prettig weekend,
Groet,
 
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
P
lease consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 dinsdag 9 november 2010 10:32
To:
Cc:
Subject:
 Betr.: RE: Data overleg Assen
 
 
Wij hebben de volgende punten die we graag willen bespreken:
 
- Duurzame doelstellingen van de NAM (energetisch/ MVO etc) en de visie op de mondiale energievraagstukken.
- Wat zijn de doelstellingen van Assen op dit punt.
- Stand van zaken (groene) verlichting bij de NAM en in Assen.
- De gemeente gaat een visie met projecten- en ideeënboek ontwikkelen voor het Asser deel van het Drentsche Aa-gebied. Wil de NAM bij deze ontwikkeling betrokken worden en op welke
wijze?
- Trend op het gebied van Stadslandbouw en streekproducten. Ontwikkeling in de Regio Groningen-Assen.
- Gebiedsontwikkeling Assen-Zuid
- Ten aanzien van bovenstaande punten: Waar sluiten doelstellingen op elkaar aan? Waar zijn win/win situaties en kennis uitwisseling mogelijk?
 
Tot straks.
 
Groet, 
21.14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre> 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
>>> < @shell.com> 11/9/2010 9:32 >>>
,
 
Hierbij ‘onze’ agenda voor het overleg.
 
Tot vanmiddag !
Groet,
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
Please consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 woensdag 6 oktober 2010 16:05
To:
Cc:
Subject:
 Data overleg Assen
 
 
Ik had je nog een datumlijstje beloofd voor een gesprek NAM - Gemeente. Volgens de digitale agenda's zouden de volgende momenten mogelijk zijn:
5 november 13.00 - 17.00 uur
9 november 13.00 - 17.00 uur
12 november 13.00 -17.00 uur
15 november 10.00 - 12.00 uur
(Ik hoop dat mijn collega's hun digitale agenda bij hebben.)
 
Ik schat in dat we 1 ½ tot 2 uur nodig hebben.
 
Ik heb de volgende collega's gevraagd:
  l  (duurzaamheid)
 l  (duurzaamheid)
 
Lukt het jou om snel te reageren. Ik houd namelijk alle tijdstippen even gereserveerd.
 
Waar zullen we het doen? Jullie zijn hartelijk welkom bij ons. Maar het is ook geen enkel probleem om naar de NAM te komen.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
 
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
 
****************************************************************************
Aan de inform atie in deze e-m ail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-m ail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestem d voor de geadresseerde. 
De gem eente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde inform atie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van inform atie.
****************************************************************************</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Date : 9-11-2010 10:13:53
@ assen.nl
Subject : Doorgest.: RE: Data overleg Assen
Attachment : gsznwxsovtlj.image.jpeg;2010-11-09 SD in N AM-UIE_gemeente Assen.ZIP;
Zie opzet je dat ik van de NAM kreeg.
 
Groet, 
>>> < @shell.com> 11/9/2010 9:32 >>>
,
 
Hierbij ‘onze’ agenda voor het overleg.
 
Tot vanmiddag !
Groet,
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
Please consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 woensdag 6 oktober 2010 16:05
To:
Cc:
Subject:
 Data overleg Assen
 
 
Ik had je nog een datumlijstje beloofd voor een gesprek NAM - Gemeente. Volgens de digitale agenda's zouden de volgende momenten mogelijk zijn:
5 november 13.00 - 17.00 uur
9 november 13.00 - 17.00 uur
12 november 13.00 -17.00 uur
15 november 10.00 - 12.00 uur
(Ik hoop dat mijn collega's hun digitale agenda bij hebben.)
 
Ik schat in dat we 1 ½ tot 2 uur nodig hebben.
 
Ik heb de volgende collega's gevraagd:
 l (bekend)
  l  (duurzaamheid)
 l  (duurzaamheid)
 
Lukt het jou om snel te reageren. Ik houd namelijk alle tijdstippen even gereserveerd.
 
Waar zullen we het doen? Jullie zijn hartelijk welkom bij ons. Maar het is ook geen enkel probleem om naar de NAM te komen.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
 
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
g
een rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
21.15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Date : 27-7-2011 10:03:07
To : " @ strootman.net" @ strootman.net, "   @ strootman.net
Subject : Doorgest.: RE: Ontwerpschets Anreperdiep N am.pdf - Adobe Reader
Attachment : IMAGE.png;IMAGE.jpeg;
Hoi,
 
Zie onderstaande mail.
Willen jullie het kaartje aanpassen.
 
Groet,
i
>>> < i @shell.com> 7/26/2011 9:42 >>>
Hoi i ,
Graag stellen we ook nog onze huidige 3
e
 parkeerplaats en toegangsweg veilig … 
J
 !!! Zie blauw gearceerde P-plaats in de ontwerpschets (ook terug te vinden op Google Maps).
 
Als dit nog wordt aangepast, dan zijn wij tevreden !
 
Een hele goede vakantie !
Groet,
 
 
  
  
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
P
lease consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
From:
Sent:
 maandag 25 juli 2011 10:18
To:
Subject:
 Ontwerpschets Anreperdiep Nam.pdf - Adobe Reader
 
 
Hier is de aangepaste ontwerpschets voor het Anreperdiep. Het blijft een indicatieve schets. Kun je je hierin vinden?
 
 
 
Met vriendelijke groet,
21.16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: 0592-  / 06-  fax: 0592-
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>    21.17  Date : 11-7-2011 10:19:58    From : WN Ga ssen.nl   To : MCs hel.con” MCs hel.com   Subject : download tekeningen Anreperdiep   Attachment : IMAGE.gif; IMA GE. gf; IMAGE. gif; IMA GE. gif; IMA GE. gif; IMA GE. gf; IMA GE. gìf; IMA GE. gif; IMA GE. gf; IMA GE. gìf; IMA GE. gìf; IMA GE. gif; IMA GE. gif; IMA GE. gif; IMA GE jpg;    >>> ME 7/8/2011 4:54 >>>  Hol EED,    Hier zijn zoals beloofd de eerste schetsen voor het Anreperdiep. Het is nog een eerste concept waarover ik zelf het een en ander heb op te merken. Bijvoorbeeld over het verwijderen van het  parkeerterrein aan de noordzijde van het gebouw en het openbaar toegankelijk maken van jullie terrein.   Het grote idee achter de schetsen is het maken van een doorgaande meer natuurlijke beek met meer kansen voor de eoologie o.a. door natuurlijke oevers en het creëren van groene stapstenen.  Met een aangepaste beek krijgt het Asserbos een goede ecologische verbinding met het buitengebied. De NAM zou in deze schetsen aan een meer natuurlijke beek komen te liggen. Het  Twijfelveld zou beter toegankelijk gemaakt kunnen worden voor jullie medewerkers.    De schetsen zijn alleen nog besproken in onze projectgroep en zijn nog niet voorgelegd aan ons bestuur. Ze hebben dus nog geen enkele status. Uiteindelijk willen we schetsen maken die in een  boek komen met projecten en ideeën. Het betekent niet dat we het gaan doen. Het boek is vooral bedoeld om beelden neer te zetten.    Ik zou graag langs komen om de schetsen nader toe te lichten. Sowieso stel ik voor om eerst contact te hebben voor je de schetsen richting directie o.i.d. brengt. Er moet dan zeker nog een slag  overheen.    Groet,  =    >>> WeTransfer <noreply@wetransfer.com> 7/7/2011 4:24 >>>  Want this and future WeTransfer emals in a different language?    WeTransfer  Download  Download  COVA AEE A, iD es          & pali 2011 prezectgroep deel  Anreperdiep. paf tt &    </pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>    wvetransfer</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2015 10:14:18
From  : 
@shell.com
Cc : " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl
Subject : FW: Aa en Hunze w il ook trillingsm eters (m otie)
Attachm ent : im age005.jpg;im age006.png;im age007.png;im age002.png;
Dag ,  en ,
En nogmaals ,
 
Ik houd graag de traditie in ere om jullie allemaal tegelijkertijd te informeren over de activeiten die NAM in Assen, Tynaarlo en Aa & Hunze verricht.
 
Hieronder vinden jullie een mailwisseling tussen  en mij over het plaatsen van gebouwsensoren. Als jullie (nog) geen affiniteit met gebouwsensoren hebben, dan kun je
kijken op 
http://www.namplatform.nl/question/alle-vraag-en-antwoorden-gebouwsensoren
. Dit gaat trouwens over het Groningse gebied; zoals jullie weten zijn de verschillen
met het Vries-gasveld wezenlijk. In Groningen komt TNO pas kijken naar een huis als er een aardbeving is geweest van M 2,5. Die voorwaarde heb ik er vooor Vries uitgehaald,
want de kans dat we daarop uitkomen is echt heel erg klein, en dan hebben we niks aan de gegevens die het verder wèl oplevert.
 
Er wordt een sensor in Balloo geplaatst (Aa & Hunze), twee in Loon en een in Marsdijk (Assen) en we hebben plannen voor een in Taarlo (Tynaarlo) en een in Ubbena (Tynaarlo).
 
Voor vragen ben ik uiteraard te allen tijde beschikbaar!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.com
I www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
 
Sent:
 Monday, November 23, 2015 9:59 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Het kan niet helemaal nieuw zijn, want heel eerlijk gezegd is het jullie idee... 
J
 
Uiteindelijk is daartoe besloten naar aanleiding van eerdere opmerkingen van jou en   over ons niet-assertieve beleid hierop, een gesprek met de dorpsbelangens
Balloo en Loon, en de terugkerende vragen van buurtbewoners over metingen.
 
We hebben dit wel aldoor in de ‘pijplijn’ gehad, maar wetenschappelijk gezien was het handiger om te wachten op een compleet monitoringsplan. Vanwege bovenstaande
gesprekken heb ik echter dit ‘mini-netwerk’ uitgerold. Uiteindelijk gaat dat passen binnen het grotere KNMI-netwerk, dus eigenlijk komt het nu heel goed uit.
 
Communicatie hierover vindt eerst plaats met de betreffende bewoners. Ik moet zelf ook even uitvinden hoe men reageert, en welke informatie gedeeld kan gaan worden. Maar
uiteindelijk wil ik wel graag communiceren dat er wel degelijk wat gebeurt. Maar, ik houd je op de hoogte.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.com
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
Sent:
 Monday, November 23, 2015 9:24 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag 
 
Dank voor je info over de proefboring Vries-south vanaf Assen-Noord
 
De 2
e
 opmerking is voor mij nieuw of had ik dat al moeten weten?
Gaan jullie daarover nog communiceren?
 
 
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
21.18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:
 
i - l @shell.com
 [
mailto: i - l @shell.com
] 
Verzonden:
 vrijdag 20 november 2015 16:57
Aan:
@knmi.nl
; 
. @rug.nl
; 
. @drenthe.nl
; 
@minez.nl
; 
. @pl.hanze.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag ,
Als 
een dezer dagen
 betekent ‘einde van het jaar’, dan klopt dat. Dat hangt samen met het indienen van een nieuw winningsplan en dàt hangt samen met het slagen van de actuele
boring vanaf Assen-Noord. Wij zijn op dit moment halverwege het boren van de put die ons naar het beoogde blok van het gasveld leidt.
 
Daarnaast is het voor jullie van belang om te weten dat wij, los van dit winningsplan (en trouwens ook los van de motie), nu al bezig zijn met het plaatsen van TNO-
gebouwsensoren op een zestal adressen in Loon, Balloo en Marsdijk. Die van Balloo ligt in de gemeente Aa en Hunze. Ik verwacht dat deze meters binnen twee weken
operationeel zijn.
 
Heb je voldoende aan deze informatie?
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
mailto: @aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Friday, November 20, 2015 11:12 AM
To:
Subject:
 Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
 
Beste allen,
 
In de raadsvergadering van 12 november jl. is onderstaande motie aangenomen over aardschokmetingen.
Daaronder ook een bericht dat hierover  deze week in het huis aan-huis-blad “De Schakel” stond.
 
Mijn informatie is dat de NAM 1 dezer dagen met een voorstel (inclusief advies van SODM) aan de minister van Economische Zaken komt over het plaatsen van trillingsmeters.
 
Graag ontvang ik mogelijke opmerkingen van jullie hierover.
 
Alvast dank.
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
 
 
 
 
M
otie D66 inzake aardschokmetingen
De gemeenteraad v an de gemeente Aa en Hunze, in v ergadering bijeen op 12 nov ember 2015,
De raad ov erwegende;
TNO te kennen heeft gegev en om 10.000 trillingmeters te gaan plaatsen in de prov incie Groningen inclusief het gebied aansluitend aan onze gemeente,
Dat in onze gemeente meer dan 10% v an de trillingen plaatsv indt,
Het een mogelijkheid is om meer inzicht en feiten te v erkrijgen m.b.t. de trillingen en mogelijke dreiging v an aardbev ingen.
v erzoekt het college om:
Contact met TNO op te nemen om aan te sluiten bij deze plannen en te bewerkstelligen dat er ook in onze gemeente trillingsmetingen gedaan gaan worden.
en gaan ov er tot de orde v an de dag.
 
B
esluit: de motie is aangenomen met 11 stemmen voor (PvdA, VVD, D66, CDA) en 10 stemmen tegen (CGB en GL)
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre> 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Date : 4-3-2019 08:07:42
F
T
S
ubject : FW: Berichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
zondag 3 maart 2019 16:59
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
FW: Berichtgeving gaswinning NAM Noord-Drenthe
 
B
este ,
 
D
e berichtgeving van RTV en DVHN heeft al een paar inleidende beschietingen opgeleverd in de college app-groep. Het is dus goed dat de NAM een mail gestuurd heeft met enige
c
ontext en toelichting. Het college zal er ongetwijfeld dinsdag verder over doorpraten. Mocht er van jouw kant nog informatie zijn die hiervoor nuttig is, dan hoor ik dat graag.
 
G
roet,
 
 
V
an:
 
  
V
erzonden:
 
zaterdag 2 maart 2019 17:08
A
an:
 
@
assen.nl
@
as
sen.nl
i
@assen.nl
i
@
assen.nl
@
as
sen.nl
>
C
C
:
 
.
@assen.nl
.
assen.nl
>
On
derwerp:
 Fwd: Berichtgeving gaswinning NAM Noord-Drenthe
 
Besten,
Vooruitlopend op onze bespreking dinsdag leek het m e goed om  deze m ail die ik net ontvangen heb alvast m et jullie te delen.
 
Goed weekend verder,
 
Groet,
 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 
- @shell.com
>
Da
tum :
 2 m aart 2019 om  16:55:28 CET
Aan:
 
@assen.nl
>
Ko
pie:
 <
@assen.nl
>, <
@a
ssen.nl
>
O
nderw erp:
 
B
erichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
G
eachte heer ,
 
G
isteravond en vandaag verschenen er diverse berichten in de regionale en landelijke m edia over NAM’s gaswinning in Drenthe.
E
r zouden bijvoorbeeld “17 extra gasvelden in gebruik worden genom en” en NAM zou “m eer gas willen winnen in Noord-Drenthe”.
 
O
m dat ik begrijp dat dit veel vragen, veel onrust en veel wantrouwen oproept, voel ik toch sterk de behoefte om  hier vandaag m eteen bij u op te reageren om  een en
a
nder recht te zetten.
 
B
oven alles geldt het volgende:
1
. Nee, NAM neem t geen 17 extra gasvelden in gebruik.
2
. Nee, NAM wil niet m èèr gas winnen in Noord-Drenthe.
 
I
k neem  aan dat dit enige toelichting behoeft.
 
1
. De berichtgeving kom t voort uit een m ediagesprek rondom  onze Sam en-In-Energie-bijeenkom st in Em m en, gisterm iddag. Tijdens dat inform ele gesprek kwam en
t
erloops veel getallen en cijfers voorbij die voor m ensen die bij NAM of veel m et NAM werken, gesneden koek zijn; bijvoorbeeld 7000 gas-en oliegerelateerde banen,
1
500 NAM’ers, 500 Em m enaren en Assenaren, 30 Drentse gasvelden, dertien nu nog door NAM geproduceerde gasvelden, et cetera.
D
e indruk kon daardoor ontstaan dat NAM dan nog zeventien gasvelden extra zou kunnen exploiteren. Dat kan echter niet. Dat zijn nam elijk velden die of al leeg zijn, of
a
l afgestoten zijn, of al verkocht zijn aan een andere operator. Die worden niet m eer in gebruik genom en door NAM. De berichtgeving over deze velden is gisteravond al
g
ecorrigeerd, m aar blijft uiteraard nog circuleren, m et nam e via social m edia. 
H
et berust dus echter op een m isverstand. 
 
2
. In datzelfde gesprek is gesproken over de afnam e van de hoeveelheid gas (in die dertien velden). Daar werd van gezegd dat het gas bijna op is, m aar dat er nog enkele
b
lokken zijn, in (NB.) 
O
verijssel èn Drenthe
,
 die nog over zijn. Blokken zijn onderdelen van bestaande gasvelden die som s al wel een put hebben (Hardenberg), en som s
n
iet (De Wijk, Den Velde). Dat betreft geen nieuwe gaswinning. Dat betreft ook niet m èèr gaswinning; de hoeveelheid van die dertien velden is im m ers al via
w
inningsplannen bij u en bij ons bekend. 
O
nze directeur benadrukte die afnam e in het kader van het feit dat we de kom ende jaren nog gewoon gas nodig zullen blijven hebben, naast alle inspanningen in de
e
nergietransitie -òòk die van NAM- in bijvoorbeeld Em m en en Hoogeveen.
I
k ben zelf van m ening dat de woorden 
m
èèr
 
g
aswinning
 
hier helaas niet op zijn plaats en ongelukkig gekozen zijn. Het gaat nam elijk om  continuering van de bestaande
g
aswinning. In som m ige gevallen doen we daar langer over dan gedacht (Westervelde, Coevorden), m aar het wordt nooit m eer gas om  de m eest eenvoudige reden die er
i
s; m eer gas zit er niet in. En hier geldt absoluut op=op.
21.19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Ook hier is helaas toch wat m ist blijven hangen. De term en blokken, gasvelden, nieuw, oud, m eer, bestaand, produceren, boren en winnen, geven vaker verwarring voor
m ensen die niet dagelijks m et olie-en gaswinning te m aken hebben; dat hebben we nu opnieuw m et eigen ogen kunnen waarnem en.
 
Beide onderdelen zijn later hersteld in de titel en de tekst van het bericht.
http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144598/NAM-wil-ook-laatste-beetje-gas-winnen-in-bestaande-velden
 
Verder wijs ik u ook nog graag op het artikel in het Dagblad van het Noorden, waarin helem aal niet over deze twee onderwerpen gesproken wordt. Zij waren ook bij dit
m ediagesprek aanwezig.
https://www.dvhn.nl/drenthe/NAM-Aardbeving-van-3.0-of-hoger-Dan-klein-gasveld-direct-sluiten-24224294.htm l1 
Ik betreur absoluut dat er opnieuw onrust is ontstaan. Dat is uiteraard nooit onze bedoeling geweest. Ik hoop dat we inm iddels voldoende vertrouwen bij u hebben
o
pgebouwd dat we dit soort ‘nieuws’ ook nooit zonder overleg m et u naar buiten zouden brengen.
 
Ik hoop dat ik deze correctie voldoende voor u heb toegelicht. Anders hoor ik graag hoe en waar wij u kunnen helpen.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersm aat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E @shell.comI www.nam .nl
http://www.twitter.com /nam bv
 
https://www.linkedin.com /com pany/nam
 
 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in
overeenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige
verdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten,
Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Date : 3-12-2018 16:25:28
F
T
o : "' @shell.com '" @shell.com
S
ubject : FW: Meetstations Assen
B
I
k heb een reactie van het KNMI. Misschien ook voor jou interessant.
M
et vriendelijke groet,
 
B
eleidsregisseur 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
e
-mail: @assen.nl   site: 
w
ww.assen.nl
-----Oorspronkelijk bericht-----
V
a
m
ailto: . @knmi.nl
] 
V
erzonden: zondag 2 december 2018 18:17
A
O
nderwerp: RE: Meetstations Assen
G
eachte heer ,
B
edankt voor uw email. De stations bij het V ries en Eleveld zijn inderdaad door de NAM geplaatst. Momenteel zijn we bezig met het aansluiten van de stations op ons netwerk. Een belangrijke schakel in deze
k
eten is de connectie met het internet. Hiervoor zijn routers van V odafone nodig. We zijn in afwachting van de levering van die routers, die langer dan verwacht op zich laat wachten.
H
oewel aardbevingen in het V ries en Eleveld met het huidige netwerk ook al gedetecteerd worden, zijn de nieuwe stations een belangrijke aanvulling.
I
k hoop de stations binnen enkele weken online zichtbaar te kunnen maken. Ik begrijp de onrust en de wens deze meetgegevens zo snel mogelijk te zien, we doen er dan ook alles aan om dit zo snel mogelijk te
r
ealiseren.
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
M
anager R&D Dept. Seismology and Acoustics Professor Seismo-Acoustics TU Delft ........................................................................
K
NMI
M
inistry of Infrastructure and Water Management Utrechtseweg 297 | 3731 G A | De Bilt | the Netherlands PO Box  201 | 3730 AE | De Bilt | the Netherlands ........................................................................
T
 +31 (0)30  
M
@
knmi.nl
w
ww.knmi.nl
........................................................................
V
a
V
erzonden: dinsdag 27 november 2018 08:47
A
an:     (KNMI);   (KNMI)
C
O
nderwerp: Meetstations Assen
G
eachte heren,
V
an de NAM heb ik begrepen dat er onlangs twee meetstations in en vlak bij Assen aan het KNMI zijn overgedragen. Het gaat om een meetstation bij het gasveld Eleveld en een meetstation bij het gasveld
V
ries-Zuid. Kunt u aangeven wanneer meetresultaten van deze stations te volgen zijn via de site van het KNMI?
D
e reden van de vraag is, dat er veel maatschappelijke onrust is in en om Assen en inwoners zelf willen kunnen zien of zich bodemtrillingen voordoen. Ook in de gemeenteraad is er onlangs om gevraagd.
M
ogelijk kan het proces van plaatsing op de site versneld worden.
A
lvast bedankt.
M
et vriendelijke groet,
 
B
eleidsregisseur
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
e
-mail: @assen.nl<mailto: @assen.nl>   site: 
w
ww.assen.nl<http://www.assen.nl/
>
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Date : 4-9-2018 16:17:01
F
T
S
ubject : FW: Uitnodiging afscheidsreceptie Gerald Schotm an
A
ttachm ent : Invite_Farew ell_Reception_Gerald_Schotm an.PNG;im age001.png;
H
eb je deze gekregen?
 
V
an:
 
l- @shell.com [mailto:
-
@shell.com] 
V
erzonden:
 
dinsdag 4 september 2018 15:40
O
nderwerp:
 
Uitnodiging afscheidsreceptie Gerald Schotman
 
 
21.21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>    dr FAREWELL RECEPTION  van GERALD SCHOTMAN    You are cordially invited to the farewell  reception for Gerald Schotman on         Wednesday, 26 September 2018  from 5 - 7:30 pm  at the Nieuwe Kolk in Assen    Please RSVP no later than 19 September  by sending an email to NAM-  Communicatie@shell.com,   re. Gerald Schotman’s Farewell  Reception.    Gerald will be the new Vice President of  Joint Ventures Delivery & Excellence at  Shell from 1 September 2018.</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>    afs AFSCHEIDSRECEPTIE    ®) GERALD SCHOTMAN    U bent van harte vitgenodigd op de    afscheidsreceptie van Gerald Schotman    op:         Woensdag 26 september 2018  van 17:00 fot 19:30 vur    in De Nieuwe Kolk in Assen    Wilt u uiterlijk 19 september laten weten  of u komt? U kunt een e-mail sturen naar  NAM-Communicatie@shell.com o.v.v.  Afscheidsreceptie Gerald Schotman.    Per 1 september 2018 is Gerald de  nieuwe Vice President of Joint Ventures    Delivery & Excellence bij Shell.</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>    Date : 28-2-2019 08:44:27   From : NN 2  To : ss enn!   Subject : FW: Uitnodiging Samen energie, NAM in de regio    Hoi  Jouw naam is de eerste die bij mij omhoog komt, kun jij ambtelijk advies geven?    Groetjes,    Van: as  Verzonden: woensdag 27 februari 2019 1:23    Aan: > = se >  Onderwerp: Re: Uitnodiging Samen energie, NAM in de regio    Graag ambtelijk advies    Outlook voor i05 downloaden    Van: N= >  Verzonden: dinsdag, februari 26, 2019 11:15    Aan: ED  Onderwerp: FW: Uitnodiging Samen energie, NAM in de regio    Wil je dit? Je bent al in Emmen —}    Groet,    Van: B > << co   Verzonden: vrijdag, februari 15, 2019 11:39 AM   Aan: as   Onderwerp: Uitnodiging Samen energie, NAM in de regio    Hun,    Zou jij er nog voor willen zorgen dat ook GEN de ze uitnodiging krijgt? De vorige is denk ik naar GEN gestuurd.    Zou fijn zijn!  Dank je,  mn         SAMEN 45  ENERGIE                  FONVILLE    UITNODIGING    EVENT Samen energie, NAM in de regio  DATUM vrijdag 1 maart 2019   TĲD 16:15 — 19:00 uur   LOCATIE Stadion van FC Emmen    Geachte relatie.    Graag nodig ik u uit voor de NAM regiobijeenkomst in het FC Emmen  stadion. Tijdens deze bijeenkomst wil ik, sarnen met mijn collega’s,  met u in gesprek gaan over de energietoekomst in deze regio. Wat  zijn bijvoorbeeld uw ideeën over de energie-agenda in deze regio  voor de komende jaren? De NAM is al decennia actief in Drenthe en  Overijssel en dat willen we graag samen met u nog een aantal jaren    blijven.    Dat de toekomst er voor de NAM anders uit gaat zien is een</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>    gegeven. Ook u speelt hierin een rol. De energietransitie in  Nederland vraagt namelijk om samenwerking, samen nadenken over  ideeën en mogelijkheden over de energiebronnen van de toekomst.  Als directeur van de NAM wil ik mijn visie hierover met u delen maar  wil ik ook graag uw ideeën horen, Samen energie in uw regio!    k hoop u op 1 maart te mogen begroeten in het stadion van FC  Emmen om daar met u in gesprek te gaan. Hieronder treft u het  programma aan:    PROGRAMMA  16:15 — 16:30 uur Ontvangst bij de NAM, Samen energie in de  regio  16:30 — 16:45 uur Welkomstwoord door Johan Atema  16:45 — 17:45 uur In gesprek  — De rol van de NAM door de jaren heen  — Blik op de toekomst  — Samen met u  17:45 — 19:00 uur Borrel    Wilt u voor 15 februari a.s. via Communicatie @NAM.nl aangeven of    wij u mogen verwelkomen op 1 maart?    Met vriendelijke groet,    Johan Atema  Directeur NAM    Na aanmelding ontvangt u van ons meer informatie over de locatie en  route.    BRON VAN ONZE ENERGIE         Graag informeren wij u dat ale persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business ret haar Kanten, leveranciers en partners, verwerkt warden in overeenstentring  fret het Shell Gobal Privacy beleid — Zakelijke Klanten, Leverancies en Business Partners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link w ww shel com zoels aangevuld ret enige verdere specifieke en/of lokale privacy  statements. Voor vragen of zorgen omtrent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Gobel Rivacy beleid — Zakelijke Klanten, Leverancies en Business Partners of kunt u contact opnemen  fret de voor uw relevante Kiantenservicecentrum.    Disclaimer  Aan de infarmatic in deze e-mail en ieder aangenectt databettand kunnen deen rocnten worden unteend De ec manic vercouwenk en © utsitend bested voor de geadressvene. De  gemeenle Assen aanvaardl yeen asneprakelykield vaor tchade als ye valy van ontpuistheden, gedateerde mitoenste ol van ven onjuste en anyvubedye yverzending en ontvanast yan infueatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>    ST RETE Pe ES TL Te EN 20 KAA (ELSE REENER DEE cd    in deze nieuwsbrief o.a reactie Uitspraak Raad \an State, koehandel rond vouchers en Overschild    Uit het Beraad    Afgelopen woensdag was Eric Wiebes op een tien uur durend werkbezoek in het  aardbevingsgebled. Mool, zo kort na zijn aanstelling als nieuwe minister van  Economische Zaken.   De nieuwe minister kwam met energieke tred de provincie in wandelen en straalde veel  zelfvertrouwen uit, hij had er zin in! Het probleem van de gaswinning erkende hij  meteen volmondig: “Dit ís ean Nedartands overheldsfaten van on-Nederlandse proporties”,  aldus Wiebes. Als je er over nadenkt is dat nog al een uitapraak.… Wat zegt dit over zijn  partijgenoot, oud cotlega In het vorig kabinet en nu zijn voorganger?    Hij liet zich rond leiden, praatte met bewoners en bezocht woningen en monumenten. Een in  Groningen inmiddels bekend rondreizend circus maar iedereen deed weer leuk mee. In de loop van  de dag begon op te vallen dat hij steeds vaker benadrukte “dat we het samen moeten doen”. Daar  is natuurijk niemand op tegen maar het begon wel te knagen.   RTV Noord noteert: Hij benadrukt dat het initiatief niet alleen vanuit Dan Haag zal en moet komen.  Wiebes: Wa moeten dat wel samen doen. Als overheden mosten we laten zien dat we de gas- en  aardbevingsproblematiek samen aanpakken. Dat is niet iets voor het Rijk alleen, maar moeten  we samen met de provincie en gemeenten doen.’    Het klinkt bijna als een niet uitgesproken tegenstelling. Alsof de regio zou verwachten dat het fijk  in z'n ééntje alles hier zou moeten oplossen. Alsof de gemeenten en de provincie op de rug liggen  te wachten om hulp. Alsof hij de hulpwaag al terug wil drukken voordat die goed en wel gesteld is.    Misschien is het het diepgewortelde wantrouwen of gegroeid cynisme dat we dit zo interpreteren.  Maar liever hadden we gehad dat hij proúncie, gemeenten, GBB, Gasberaad en de Groningers  gecomplimenteerd had met het werk wat de afgelopen jaren al is verzet. De energie, tijd en geld  die is geïnvesteerd, het geduid wet is uitgeoefend. Liever hadden we gehoord dat hij zich goed  realiseert dat nu het Rijk even aan zet is om de randvoorwaarden te creëren waarbinnen de regio  weer verder kan.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>         Het bevingsverhaal van   Wie, Henk en Hetty (been op tectyd)   Woonplaats. Een dorp in de gemeente Tyrmario (Drenthe:   Huns. Een voormabg boeraurjtje   Te maken met Een sterk gevoel van rechtsongerjkhermdt en een depend schaden”    ae ng _  wo 7 n  a oo  ' * » i . 7  4 ,  My ny ~ ‘ :  . . 7  . : ‘  . wo , :  J ee A    </pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>         Raad van State vindt veiligheid Groningers wél het  allerbelangrijkst         rh         Gert hep ned aso athe               Zo formuleerde het Groninger Gasberaad op Twitter haar eerste reactie op ce Uilspiraak  veh Ue Read van Slate op woensdag 15 november. Het winningsbe duit is vernietigd. want  niet juist onderbouwd. Wiebes moet aan de bak. Deze overwinning pakken ze Groningen  niet meer af.   OT jades Lul Et    Het gaa nt                   LF et    rf len    Gronit  Foul Heit beton Har                 COE ope vele         SCK         Herman Brumm Hogerget mlugtnt ne Htebees tene  LE    AN oet festen Hij Leek it  Pimakt ae Re                         hat                   tions dt         Zin de ede pris    fond          voghiord          nGerQes. bet bola ag Th TCT cipe Hr MEN    er Net         KUDDE Debbaut fe AEK    De vollednge reactie van Hennen Bronng laste op                Koehandel rondom vouchers en open dossiers”?    Een schademelder vertelde ons kort geleden het volgende over een telefoontje dat zij  kreeg van het CVW:</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>    “CVW vertelde. De arbiters hebben te maken met ziekte, hebben veel zaken, lange  wachttijd. Kortom, misschien konden we samen kijken of we tot een oplosang konden  komen van ons schadedossier. Ze wilden daarom graag even langskomen, de schade  bekijken en dan overleggen wat er aan gedaan kon worden. Kan dat zo maar?”             Ant bebost be et         Dt et shr tbe DRAIENDEE ut    were Ee edn ae         UE DANS ENDE eet PAS AE JO Eet A           Nr AE tE Et         Ae Dt er            Sac ordent                     “Het lijkt er op dat het CVW alle mogelijke manieren inzet om met gedupeerden te  onderhandelen en te schikken over hun schade. Is dat volgens u een goede  aanpak?”    Geef uw antwoord in uw app. Heeft u deze app nog niet? Op onze website leest u  hoe u    Wilt u naar aanleiding van deze stelling reageren? Dat kan! Stuur uw reactie naar         Vervolgvragen aan de NCG over de vouchers    Begin november publiceerden we over de chaos rondom de vouchers Per 1 aprit 2017  hebben NAM en de Nationaal Coordinator Groningen (NCG) het toen geldende  schadeprotocol stop gezet. Er moest een nieuw protocol komen en die zou moeten  beginnen met een “schone lei”. Om die schone lei te realiseren werd een  vouchersysteem geïntroduceerd    </pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>    Daamaast hebben we een aantal vervoigwagen gesteld, waaren we in december de antwoorden  hopen te kunnen publiceren. In de memo voucheraanbiedingen van het CVW staat bij sen aantal  Categorieën aangegeven dat “omwille van inteme controles nog niet iedere bewoner in deze  categorie ean aanbiedingsbrief heeft ontvangen. Deze volgt medto september.”    De wagen en antwoorden \an de NOG leest u op onze website.    Interessante bewonersinitiatieven verduurzamen bij  versterken    Als je woning versterkt wordt, waar moet je op letten als je de kansen op het gebied van  verduurzamen van je woning wilt pakken? Dit zou een structurele plek in het  versterkingsproces moeten hebben, zover is het alleen nog niet. Wij maken ons daar wel  hard voor. Bewoners zelf ondememen ook actie. Twee moole initiatieven die zo zijn  ontstaan, noemen we hier, waarvan één met een concrete oproep.    Voor deelnemers Eigen initiatief, oproep:   Leden van de werkgroep Stark en Fier in Eemsmond doen mee aan het Eigen initiatief van NOG,  waarvoor u zich kunt aanmelden ais u niet wit wachten tot u aan de beurt komt binnen de  gebiedsgerichte aanpak. Jantine Koppert: ‘Vanuit Stark en Fier willen we de deelnemers die  meedoen aan ‘Eigen Initiatief, het vervolg van de pilot ‘heft in eigen hand’, uitnodigen voor  bijeenkomsten om met elkaar te zoeken naar wat de beste manier is om je huis ook te  verduurzamen tijdens het versterken. We hebben hiervoor Syers taten drukken en medewerking van  NCG gekregen dat de bouwbegeleiders deze ook uitdelen aan deelnemers.’ Om zoveel mogelijk  deelnemers van Eigen initiatief te bereiken, ook hier de oproep: bent u of kent u iemand die  meedoet aan Eigen initiatief? Her is de flyer (pdf) met meer (contact informatie.    Het Buurkrachtteam in Loppersum gaat, als dorpswerkgroep en ondersteund door Buurkracht,  bij dorpsgenoten langs de deur om het gesprek aan te zwengelen over de \vagen die bij leven en  de mogelijkheden rond het combineren van het versterken met verduurzamen. Al enige maanden  geleden is begonnen met een eerste infannatieavond in het dorp. Buurkracht ondersteunt buurten  en dorpen die samen energie willen besparen. Mooi dat hier zo de laagdrempelige koppeling is  gemaakt. Buurkracht is trouwens ook betrokken bij het Initiatief van Stark en Fier, dan dus niet  zozeer mensen die bij elkaar in de buurt wonen maar wel in hetzelfde schuitje zitten. Meer info  over Buurkracht: mail naar hanna@buurkracht.nl.    M1 erfgoedioket Groningen    Aanspreekpunt erfgoed gestart    Per 1 januari volledig operationeel, maar inmiddels al open voor vragen: het  Erfgoediokst voor eigenaren en bewoners van monumentale en karakteristieke  woningen en gebouwen. Het gaat om vragen die samenhangen met schade en  versterking.    Het erfgoedoket is ondergebracht bij Libau, dat al decennia in onze provincie actief is en een  enorme kennis en netwerk heeft. Hierdoor is het loket goed toegerust om waardevolle adiezen en  doorverwijzingen te geven of mee te helpen zoeken. Maak er gebruik van! Wil je contact opnemen  met het Erfgoedioket, dat kan via telefoonnummer 050 313 27 09 en mail   aan inko@erfkgoedioketgroningen nl.    Het erfgoedioket is strak georganiseerd om mensen met wagen zo snel en zuiver mogelijk te  helpen. Met verschillende partijen wordt de werkwijze besproken en worden afspraken gemaakt  om aan goed functioneren bij te dragen. Met het andere — algemenere - bawonerssteunpunt Stut-    </pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>    LT Ster en ek FAA teel Dir Kotu           maser borer van bast) aket         Geschenk uit de bodem?    ‘Je moet alles bevechten’ verzucht een van de gedupeerden uit ‘Geschenk uit de  Bodem’. Of het nou om erkenning. schadereparaties versterking of een  verhuisvergoeding gaat: niets gaat in het aardbevingsgebied vanzelf. Dat had meneer  goed gezien. En daarmee de documentaimremakers ook.               Niaehdenja AAT UA Fy    Hes leto afs ted         VERE OE ned?         Peat    ot chun ar wer               CEO baret Ube tite         Vooraankondiging: 16 januari Bewoners samen sterk  bij versterking’    Op 16 januari organiseren we van 20.00-22.00 uur. samen met Gasberaadlid Groninger  Dorpen. een bijeenkomst voor bewoners met initiatieven dorpsbelangen en andere  geinteresseerde bewoners uit plaatsen die al met de versterking te maken hebben of  waarvan bekend 1s dat de inspecties komend jaar beginnen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>    Tijdens de wvond wordt aandacht besteed van de mterossante ervaringen an eer dana  bewonersinitalieven dig midden in het proces van versterking 2itten on caann fink crgen ratatied    MENKEN    Za gal de Dormpsbetangernmerk groep Versterken Overschikd ook iets wertelten hun watbogk Heet  nmmet de verstering. Wat kunnen we van bon  Samen hebben we    watboek waann zij aange n hoe zij aim wilen ge  leren? Welke actes kunnen we samen oppakken                      evn aantal dooen die we         wallen bespreken. De gefinieve unlrodiging volgt!         OPROEP: Belangengroepen gaswinning in Groningen  (en Drenthe)    Er zijn veel mensen die zich bezighouden met en opkomen voor de belangen van  gedupeerden in het gaswinningsgebied. Heel vaak gebeurt dat in groepsverband. Dat  kan zijn in een wijk. in een dorp. gemeente of provinciebreed. Wij denken dat het goed  is dat we we weten waar deze belangengroepen zich bevinden. Zodat we elkaar kunnen  vinden en ervaringen kunnen delen. Samen staan we immers sterk.    Maakt u zich hard voor godupeerden in bet aardbewngsgebied en doct u Gut ip groeps verbarkd?  Meld ons dati de nagin van uy groep Waar en voor wie u Zichonzel mel uw contactuegevens  temail website: facebook: telefoonnummer). Wij zorgen dal uw belangengroeap wordt vemnelc op de  speciale pagina op onze website         Susan Top  van h jasberaad    s Ee  Dit 1g#Peen werk.    Dit is een missie                    Filmmaker karmar Kool ut Westersytwerd  versterkt moet worden Hij dogt wekelijks  versterkingspruces tegenaan lopen in dog10 iterdemt hij sccrctens var hel Grorunger  Gasberaad: Susan Top    VOOnt met zijn zouw Eveline in cer vant is huizen due         over hun situatie. zo kaygt w oen beet! waar Zij 1: het    De: dogs van Hamar zijn te ziën op de site «in RTV Noad</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>         Nieuws op Gasberaad.nl    Gaswinning in het Nieuws   Nieuwsgieng near wel Or tab nu LOG In Ge MANE POLEN HEL PEUWS Wrscheen Over Gu  gaswinning? Een overzicht wodt u op vree websne U kunt ook khkhen op boverslaarde  afboeking    Berichten uit Den Haag  Hier wndt w de 20 meest recente benchten van dee Rijksoverheid over de Gaswanning U kmigt  va deze link een volldig orderzicht vari dee door de Rijk scmerheig gepubbcoerde documentor    Copyright © 2017 Groninger Gasberaad, All nghts reserved.  U heeft ach ingeschreven op deze nieuwsbrief va de website van Dialoogtafel Groningen en/of  Groninger Gasberaad.    Groninger Gasberaad  LEAD Ld  Groningen. 9712 JG  Ilia,    Add us to your address book    Geen nieuwsbrief meer ontvangen?  uitschrijven    mailchimp         DISCLAIMER:  Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht dasabestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Henze aanvaard geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde    informatie.  Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afsender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Date : 27-3-2018 12:49:15
To : "   @assen.nl, "   s@gem eentenoordenveld.nl)" @gem eentenoordenveld.nl, "   
( drenthe.nl)" @drenthe.nl
Subject : FW: verslag Critical Review  #2: dreiging- en risicokaarten
Attachm ent : Verslag Critical Review  #2_26 m aart 2018.pdf;
 
Het is een leesbaar verhaald en bevat een aantal duidelijke conclusies.
Bijvoorbeeld (pag. 7)
Het afhandelen van schadeclaims moet geheel geschieden op basis van bouwtechnisch onderzoek en
niet op contouren van welke kaart dan ook.
 
Ik heb het even gedeeld met mijn portefeuillehouder ook met het oog op het bestuurlijk overleg 6 april
Met v riendelijke groet,
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592    
Mobiel (geen voicemail): +316  
 
Van:
Verzonden:
 maandag 26 maart 2018 9:23
Aan:
  
CC:
Onderwerp:
 Critical Review #2: evaluatie
 
Beste deelnemer, 
 
Namens de Rijksuniversiteit Groningen wil ik u enorm bedanken voor uw waardevolle bijdrage aan de critical review over dreiging- en risicokaarten.
Wij hopen het verslag dat u zojuist heeft ontvangen binnen enkele weken aan te bieden aan de Nationaal Coördinator Groningen, voorzien van een reflectie en evaluatie. 
Daarbij willen wij niet alleen bouwen op onze eigen indrukken: 
wij horen graag van u hoe u terugkijkt op de dag en/of voorbereiding:
·
  
Wat ging er goed en wat is voor verbetering vatbaar?
·
  
Heeft u tips waarmee bij toekomstige critical reviews rekening moet worden gehouden?
Alle reacties worden vertrouwelijk behandeld. Om uw reactie mee te nemen stellen wij er prijs op om deze in de loop van de week te ontvangen.
 
Met vriendelijke groet
 
 
Kenniscentrum Aardbevingen en Duurzame Ontwikkeling
Rijksuniversiteit Groningen
 
-----
 
 
-----Oorspronkelijk bericht-----
Van: i   [mailto:review@mrll.nl] 
Verzonden: maandag 26 maart 2018 9:02
Onderwerp: verslag Critical Review #2: dreiging- en risicokaarten
 
Beste,
 
In januari en/ of februari nam je deel aan de critical review over dreiging- en risicokaarten. In de bijlage vind je ons verslag van de critical review. In het verslag vind je conclusies
en aanbevelingen, uitleg over de opzet en een weergave van de dialoog op vrijdag 23 februari.
 
Onze opdrachtgever, het Kenniscentrum Aardbevingen en Duurzame Ontwikkeling (KADO) van de Rijksuniversiteit Groningen, ontvangt het verslag tegelijkertijd. Tom Postmes
verzorgt zal namens KADO een reflectie en evaluatie verzorgen, waarover je vandaag nog bericht krijgt. Daarna bieden we gezamenlijk het verslag en de evaluatie aan aan de
Nationaal Coördinator Groningen. De afspraak daarvoor staat nog niet gepland, maar zal op korte termijn plaatsvinden.
 
Inmiddels zijn we ook begonnen met de voorbereidingen van een volgende critical review, over erfgoed in de provincie Groningen. Laat het gerust weten als je interesse hebt om
deel te nemen of mensen kent die we niet mogen missen.
 
Voor nu eerst: heel hartelijk bedankt voor je betrokkenheid, tijd en inhoudelijke bijdrage.
 
Hartelijke groeten,
 
  en ll  
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
21.24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>    Verslag  Gil ID TA 7    Over de ontwikkeling,  inhoud en toepassing  van dreigings- en  risicokaarten    </pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>         Inhoud    Inleiding    Conclusies en aanbevelingen  Over de critical review    Opzet   Verslag dialoog   Epiloog   Bijlagen   Bijlage 1 Overzicht van betrokkenen   Bijlage 2 Verzameling vragen maatschappelijke consultaties  Bijlage 3 Notitie dreigings- en risicokaarten   Bijlage 4 Critical review PGA- en risicokaarten: stellingen    Colofon         </pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>         Inleiding    Van november 2017 tot maart 2018 vond de tweede critical review  (kritische beschouwing) van wetenschappelijk onderzoek in het gas-  winningsgebied plaats. Het onderwerp van deze critical review is de  ontwikkeling, inhoud en toepassing van dreigings- en risicokaarten*.  Dit document is het afsluitende verslag van de voorzitter en de organi-  sator.   In het volgende hoofdstuk zijn allereerst de conclusies en aanbeve-  ingen opgenomen. Daarna volgt een toelichting op de organisatie,  de opzet en de inhoud van de critical review.         1 De aankondiging was: critical review over PGA- en risicokaarten. Tijdens de critical review bleek  3 door voortschrijdend inzicht dat het beter is te spreken over dreigings- en risicokaarten.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>         Conclusies en aanbevelingen   Als resultaat van de critical review over dreigings- en risicokaarten  stellen we het volgende vast: het onderzoek naar risico's en veiligheid,  specifiek resulterend in dreigings- en risicokaarten, kent een vijftal    onzekerheden:    Hieronder worden deze onzekerheden verder uitgewerkt in conclusies  en aanbevelingen.    Het onderwerp is van zichzelf onzeker: op zijn best kunnen de onder-  zoekers de kans op een aardbeving van een bepaalde magnitude  vaststellen. In werkelijkheid zal die aardbeving zich volgend jaar wel  of niet voordoen. Voorspellingen gaan dus over kansen en bieden  geen zekerheid. Daaraan kunnen we helemaal niets doen.    Voorspellingen zijn gebaseerd op modellen en modellen zijn gebaseerd  op aannames. Of die aannames kloppen, is onzeker. Dat leidt vaak tot</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>         spraakverwarring. Als burgers twijfelen aan de voorspellingen van    wetenschappers, wijzen de laatsten graag op de onzekerheid van aard-  bevingen. Terwijl burgers zich afvragen hoe  realistisch die voorspellingen (en de achter-  liggende aannames) zijn. En of wetenschap-  pers wel in staat zijn om aardbevingen echt  te voorspellen.   Deze onzekerheid kunnen onderzoekers  niet wegnemen, maar wel begrenzen door  beter, te communiceren over hun modellen,  over hun prognoses en over hun kaarten. En  door heel expliciet te vermelden waarvoor  deze kaarten wel en waarvoor ze niet kun-  nen worden gebruikt. Dat gebeurt op dit         moment veel te weinig. |  Ik HEB LIEVER 4000 of 2000  KAARTEN    De onzekerheid over dreigings- en risicokaarten wordt vergroot door  het feit dat verschillende onderzoekers verschillende kaarten publice-  ren. Daarbij schromen wetenschappers niet om met stelligheid uitspra-  ken te doen op basis van een groot geloof in de eigen modellen en   een afkeer van de modellen van de ander. Zo leidt de vraag: ‘wanneer  houden de bevingen op als morgen de gasproductie tot ‘0’ wordt terug-  gebracht’ tijdens de critical review tot zeer tegengestelde conclusies.</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>         Alle met een even grote stelligheid uitgesproken. De burger blijft met  lege handen achter.   Het probleem kan worden verkleind wanneer wetenschappers  bereid zijn om vaker onderling in debat te gaan en bereid zijn om  van elkaar te leren. Het probleem kan ook worden verkleind door het  gesprek tussen onderzoekers en belanghebbenden vaker te organiseren.  Daartoe kan een platform worden ingericht, op voorwaarde dat  dit platform niet ex cathedra uitspraken doet over de juistheid van  onderzoek. Dat zou de verwarring (wellicht) alleen maar vergroten.    Aldus worden overheid en burgers geconfronteerd met een wirwar  van kaarten en een wirwar van voorspellingen. De verwarring wordt  versterkt door het feit dat verschillende kaarten met dezelfde naam  worden aangeduid en dezelfde kaart verschillende namen draagt. In  feite zijn er maar drie echte kaarten (die regelmatig worden vernieuwd)  als het om voorspellen gaat: de dreigingskaart (PGA) van het KNMI,  die iets zegt over de te verwachten intensiteit van de bevingen in de  komende 475 jaar, de dreigingskaart van de NAM die hetzelfde beoogt  op basis van een andere redenering, en de risicokaart van de NAM, die  iets zegt over de mogelijke gevolgen voor gebouwen ten gevolge van  de te verwachten trillingen. De NAM baseert zich daarbij tot op heden  niet op kennis van alle individuele panden, maar op een typologie van  gebouwen.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>         Waar wetenschappers onzekerheden soms wel interessant vinden,    hebben beleidsmakers nergens zon grote hekel aan dan aan onzeker-  heid. Bovendien verschuilt de overheid zich (zeker in dit dossier) graag  achter de wetenschap. Hoe meer de wetenschap wordt geloofd, hoe  minder - naar het schijnt - de noodzaak bestaat om ruimhartig de  gevolgen van de aardbevingen op te lossen. Een gevolg is dat drei-  gings- en risicokaarten worden gebruikt waarvoor ze niet zijn bedoeld.  Zo werden de schadeclaims ten onrechte afgehandeld met behulp van  contouren van PGA-kaarten. Zo leunt de versterkingsopgave te veel op  dezelfde contouren. En hetzelfde geldt voor de uitkoopregeling.   In de critical review werd vastgesteld dat het goed is om de bouw-  technische vereisten te baseren op de PGA-kaart, vooral omdat je nu  eenmaal ergens vanuit moet gaan. Het afhandelen van schadeclaims  moet geheel geschieden op basis van bouwtechnisch onderzoek en  niet op contouren van welke kaart dan ook. De versterkingsopgave en  de uitkoopregeling zouden zich op de risicokaarten kunnen baseren,  nadat deze zodanig zijn verbeterd dat ze zich niet meer baseren op  typologieën van gebouwen, maar op de specifieke kwaliteiten van  individuele panden.   Nog beter zou het waarschijnlijk zijn als de overheid zich in haar  beleid meer baseert op wat er werkelijk gebeurt en minder op voorspel-  lingen over wat er zou kunnen gebeuren. Er moet inmiddels veel infor-  matie zijn over blootstelling en over schades. Daarvan kan simpel een  kaart worden gemaakt die een hele goede basis biedt voor de verster-  kingsopgave en de uitkoopregeling.</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>         Ten slotte verkeren vooral veel burgers in grote onzekerheid. Dat is een  onzekerheid die niet is te tolereren. Deze onzekerheid leidt tot veel psy-  chische schade. Deze onzekerheid leidt er ook toe dat een gesprek met  onderzoekers nog nauwelijks mogelijk is. Zo namen tijdens de critical  review maar weinigen de moeite om met de NAM in debat te gaan.  “We weten al wat ze gaan zeggen.”   Om deze onzekerheid van de burger weg te nemen zijn niet meer  PGA-kaarten nodig. Je zou eerder zeggen: liever minder. De burger is  vooral geholpen met een ruimhartig beleid en met aandacht van de  kant van de overheid. Helaas wordt de overheid in deze casus vooral  als bureaucratisch en onpersoonlijk ervaren.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>         Over de critical review    De critical review over de ontwikkeling, inhoud en toepassing van  dreigings- en risicokaarten vond plaats tussen november 2017 en  maart 2018. Het is de tweede critical review over een wetenschappelijk  thema in het aardbevingsgebied. De eerste review vond plaats in het  eerste kwartaal van 2017 en ging over de ontwikkeling van de woning-  waarde.    De critical review over dreigings- en risicokaarten kent een aantal aan-  leidingen. Er worden verschillende dreigings- en risicokaarten gemaakt,  met verschillende uitgangspunten. De kaarten zijn lastig uit te leggen  en te begrijpen. De commissie Meijdam heeft een veiligheidsnorm op-  gesteld en tegelijkertijd aangegeven dat de risicokaarten niet precies  genoeg zijn om te bepalen of deze norm wordt gehaald. De Raad van  State sprak in november 2017 uit dat de Minister van Economische  Zaken en Klimaat het besluit over de gaswinning opnieuw moet  nemen, onder andere vanwege onvoldoende zekerheid over het  behalen van de veiligheidsnorm.    Er zijn dus inhoudelijke vragen te stellen. Bovendien is hier sprake van  wetenschappelijk onderzoek waarvan de uitkomsten worden gebruikt  bij de ontwikkeling van beleid en dat toegankelijk is voor burgers.   Dit zijn goede uitgangspunten voor een critical review, waarin weten-  schappers, onderzoekers, (maatschappelijke) instellingen, beleidsmakers              </pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>         10    HEEL GEDULDIG!!    en bewoners(groepen) met elkaar in dialoog treden over onderzoek en  de (on)mogelijkheden daarvan.    Opdrachtgever van de critical review is de Nationaal Coördinator  Groningen (NCG). Het Kenniscentrum Aardbevingen en Duurzame  Ontwikkeling (KADO) van de Rijksuniversiteit Groningen is opdrachtne-  mer. KADO bewaakt de kwaliteit van het proces en zorgt voor evaluatie           en reflectie. De organisatie is onafhankelijk. De voorzitter van deze review  is Hoogleraar Bestuurskunde Wim Derksen en Mariëlle Gebben organi-  seert het proces. De critical review is onderdeel van een reeks, met steeds  andere thema's in het gaswinningsgebied als onderwerp.    / die Discussie |    par eer ik even J,           </pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>    11         Opzet    De volgende uitgangspunten zijn leidend tijdens de critical review:  het proces is open  iedere betrokkene is welkom  alle inzichten van deelnemers doen ertoe  conclusies en advies zijn onafhankelijk    De critical review is uitgevoerd in een aantal fasen: voorbereiding,  uitnodiging, consultatie, dialoog en verslag.    Voorbereiding   Alvorens naar buiten te treden met een aankondiging en uitnodiging  is in november voorwerk verricht door voorzitter en organisator. Rele-  vante artikelen, rapporten en verslagen zijn gelezen en de voorzitter  bezocht enkele wetenschappers om een gedegen inzicht te krijgen in  het onderzoek naar dreiging en risico's in Groningen. Tevens is in deze  fase een eerste contactlijst aangelegd met te benaderen actoren.    Uitnodiging   De critical review is in december breed aangekondigd. Alle betrokkenen  van de critical review in het eerste kwartaal van 2017, over de ontwik-  keling van de woningwaarde, kregen een uitnodiging. De maatschap-    </pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>         pelijke en de bestuurlijke stuurgroep van de NCG verspreidden een aan-  kondiging onder hun achterban. Er is een persbericht verstuurd naar  alle regionale media. Op de website van KADO plaatsten we een aantal  vragen en antwoorden. Alle relevante actoren die we tegenkwamen   in het vooronderzoek zijn persoonlijk benaderd. Naar iedereen die de  aankondiging kreeg is tevens het verzoek uitgegaan het bericht te ver-  spreiden onder belanghebbenden.         Doorlopend zijn nieuwe namen aan de contactlijst toegevoegd.  Er is opnieuw een persbericht verspreid in de aanloop naar de laatste  fase, de dialoog, met een oproep aan betrokkenen om deel te nemen.  Op deze manier is een groot netwerk van potentieel geïnteresseerden  benaderd. Uiteraard is het vrijwel onmogelijk om iedere belangstellen-  de te vinden en ook niet iedereen was bereid of beschikbaar, maar het  is wel gelukt een breed deelnemersveld te creëren. In de eerste bijlage  is de lijst van deelnemers aan de consultaties en/ of de dialoog opgeno-  men.    Consultatie   Op maandag 22 januari consulteerde de voorzitter (maatschappelijke)  instellingen en bewoners(groepen). Plaats van handelen was de Kerk  van Klein Wetsinge. In vijftien gesprekken van steeds twintig minuten  deelden deelnemers hun vragen over de ontwikkeling, inhoud en toe-  passing van de risico- en dreigingskaarten. In de tweede bijlage is de  verzameling van vragen die aan de orde kwamen toegevoegd. Deze    12    </pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>         13    vragen bepaalden mede de inhoud van het verdere traject, waaronder  de wetenschappelijke consultatie.    In de wetenschappelijke consultatie op donderdag 25 januari kregen  relevante onderzoekers het woord. De voorzitter voerde dit gesprek met  zeventien onderzoekers. Op grond van de consultatie de maandag er-  voor werd dit gesprek in drieën gedeeld. Achtereenvolgens raadpleeg-  de de voorzitter de onderzoekers over de voorspellende waarde van de  dreigings- en risicokaarten, de beleidsmatige waarde van die kaarten  en de communicatieve waarde van de kaarten. Tijdens dit gesprek is WW] | rs  besloten om een notitie te maken met een eenvoudige uitleg van de    verschillende kaarten (bijlage 3) en heeft de voorzitter een aantal  stellingen uitgewerkt die de leidraad vormden voor de laatste fase van              de critical review, de brede dialoog. De notitie is voorafgaande aan de  dialoog met alle deelnemers gedeeld, de stellingen niet.    Dialoog   Op vrijdag 23 februari vond de dialoog met zowel weten-  schappers en onderzoekers als bewoners en instellingen plaats  in De Remonstrantse Kerk in Groningen. Alle deelnemers aan de  consultaties werden hiervoor uitgenodigd, alsmede andere geinteres-  seerden. Er was ruimte voor maximaal tachtig deelnemers. Zoveel  aanmeldingen kregen we ook binnen. Het uiteindelijke aantal deel-  nemers lag lager, onder andere door afmeldingen vanwege de griep.</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>         In het eerste deel van de bijeenkomst werd aan de deelnemers de  gelegenheid geboden om in gesprek te treden met de makers van de  kaarten (NAM en KNMI), met onderzoekers van TNO die kennis hebben  van de toegepaste modellen en ook zelf werken aan de ontwikkeling  van dreigings- en risicokaarten, en aan de NCG, die bij de ontwikkeling  van beleid gebruik maakt van dreigings- en risicokaarten. Onder  begeleiding van gespreksleiders konden deelnemers in verschillende  ruimten en in wisselende samenstellingen hun vragen stellen en zo  vóór de inhoudelijke dialoog relevante kennis en informatie vergaren.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>         15    Na de vraag- en antwoordsessies werd aan de hand van de stellin-  gen (bijlage 4) toegewerkt naar conclusies. Opnieuw onder begeleiding  van gespreksleiders werd in vier ruimten onderzocht waar deelnemers  het over eens zijn en waarover ook niet en waarom. In de eerste ronde  konden deelnemers kiezen om met andere deelnemers in dialoog te  gaan over de voorspellende waarde, de beleidsmatige waarde (twee  groepen) en de communicatieve waarde van dreigings- en risicokaarten.  Na de lunch volgde plenair onder leiding van de voorzitter een terug-  koppeling per groep. De inzichten uit die terugkoppelingen konden  worden meegenomen naar de tweede ronde. In de tweede ronde  splitste de groep zich in drieén (voorspellende, beleidsmatige en com-  municatieve waarde).   Uiteindelijk volgde opnieuw een plenair deel waarin de voorzitter  op basis van de terugkoppeling tot conclusies kwam.    Verslag en evaluatie   Het verslag is geschreven door de voorzitter en de organisator. Zij  baseren zich hierbij op de inhoud van alle consultaties en gesprekken,  waarvan ze ter ondersteuning steeds uitgebreide notulen hebben  laten maken. Na de verspreiding van het verslag onder alle deelnemers  volgt een evaluatie en reflectie door KADO, die samen met het verslag  worden aangeboden aan de NCG.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>    Die ZAL IEDEREEN  HERKENNEN    ll  WN  a  S  G4  ed  a  hid  N    </pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>         17             Verslag dialoog    Hieronder volgt een samenvattend verslag van de dialoog op         23 februari per onderdeel.         | ALS JE VAN KAMER WIL,  Vragensessies WISSELEN HEB iE NU    Er was veel belangstelling voor de vragensessies. Deelnemers kre-  gen de optie de hele dag aan te sluiten of pas bij het deel waarin de | | | vn ye    stellingen centraal stonden. Vrijwel iedere deelnemer koos ervoor                       en:  aanwezig te zijn bij de vragensessies. De meeste belangstelling ging om ese  uit naar een gesprek met KNMI en TNO. De sessies met NCG werden OEE, NN:  minder bezocht en bij de NAM was het opvallend rustig. VTA AG    Er is veel deskundigheid bij KNMI, TNO, NAM en NCG. Burgers,  ambtenaren en instellingen zijn eveneens goed op de hoogte. Er is  een grote hoeveelheid vragen over tafel gegaan, van zeer techni-  sche aard tot zeer praktisch. De gesprekken verliepen respectvol.  Deelnemers ervaarden de deskundigen als open en bereidwillig.   Deskundigen zijn het niet altijd met elkaar eens. Bewoners    TE STELLEN    van het gaswinningsgebied geven aan dat ze soms een tsunami   van informatie ervaren. Die informatie is niet altijd eenduidig.   De ene deskundige zegt iets anders dan de andere. Ze waarschuwen  voor het geven van absolute waarheden. Daarvoor is sprake van teveel  onzekerheden.</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>              18             Er kwam een eerste aanbeveling aan de orde, die later op de dag vaak  herhaald is. Bij de verschillende typen kaarten zou een disclaimer moe-  ten verschijnen, met daarin een toelichting op wat de kaarten betekenen  en wat ze ook vooral niet betekenen. Dit voorkomt dat de inhoud van de  kaarten een eigen leven gaat leiden en gebruikt wordt voor doeleinden  waarvoor de kaarten niet zijn gemaakt.   Tot slot werd aan wetenschappers het advies gegeven eerder in ver-  weer te komen wanneer onderzoek door beleidsmakers wordt gebruikt  voor de verkeerde doeleinden.    Voorspellende waarde kaarten   Onderzoekers weten veel en ook steeds meer over wat er boven- en  ondergronds in Groningen gebeurt. De verschillende kaarten die worden  ontwikkeld zijn het beste dat op dit moment beschikbaar is. Tegelijkertijd  zijn er heel veel onzekerheden in de modellen en onderliggende data.  Doorlopend onderzoek en de grote hoeveelheid aan verzamelde  informatie maakt het aantal onzekerheden weliswaar kleiner, maar vast  staat dat de kaarten kansen weergeven en geen zekerheden bieden.  Bovendien zijn voortdurend voortschrijdende inzichten van invloed op de  houdbaarheid van de modellen en de kaarten.   Een uitdaging is om de verschillende onderzoeken met elkaar in ver-  band te brengen en kennis en ervaringen uit te wisselen over modellen  en resultaten. Zo ontstaat een breder begrip over het gasveld en kunnen  resultaten van onderzoeken op deelgebieden met elkaar in verband wor-</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>         19    den gebracht. Er is sprake van een keten van expertises en vakgebieden.  Deskundigen zoeken elkaar op om kennis op verschillende vakgebieden  uit te wisselen. Dat is en blijft van belang voor het opvullen van kennis-  leemten en het vergroten van de voorspelbaarheid.   Beleidsmakers hebben behoefte aan zekerheden waar ze keuzes  op kunnen baseren. Door een gebrek aan kennis van de (ingewikkelde)  kaarten worden bewust of onbewust resultaten gebruikt voor beleid  waar ze niet op van toepassing zijn. Een beter begrip en uitwisseling  van kennis tussen wetenschap, beleid en praktijk is gewenst. Opnieuw  komt de suggestie voorbij om een disclaimer te maken bij iedere kaart  waarmee wordt aangegeven welk doel met het gebruikte model wordt         nagestreefd.    HET 1S ALLE MAAL    MIJNBOUW  SCHADE:         DAARVOOR HEBBEN  WE DE Mij NBOUWWET    MAAR MISSCHIEN BEN  iK TE NEGATIEF HOOR    </pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>         20    Beleidsmatige waarde kaarten   Veelbesproken in de sessies over de beleidsmatige waarde van de drei-  gingskaarten is de wijze waarop wordt omgegaan met schadeaf hande-  ling en versterkingsopgave. Er bestaat onder deelnemers consensus dat  de kaarten onterecht zijn gebruikt voor de afhandeling van schade. Bij    schade en versterking moet niet alleen worden gekeken naar de drei-  ging van aardbevingen maar vooral ook naar de typologie van de hui-  zen. Er moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen het meten  van risico op overlijden en risico op schade.   Over het gebruiken van dreigings- en risicokaarten voor de  versterkingsopgave zijn deelnemers minder stellig. De kaarten zouden  een uitgangspunt kunnen zijn, omdat er nu eenmaal enige houvast  nodig is. Maar ook hier geldt dat bouwtechnische inzichten van cruciaal  belang zijn en dat de versterking niet te zwaar en zeker niet exclusief  mag leunen op dreigings- en risicokaarten.   Een alternatief voor de afhandeling van schade is het maken  van een schadekaart. Dat vereist wel een gesprek en consensus over  definities en afbakening. Dat ligt buiten de scope van deze critical  review. Een schadekaart of schadeatlas is echter wel vaak genoemd als  potentieel werkbaar alternatief en verdient daarmee aandacht.   Beleidsmakers verschuilen zich achter het wetenschappelijk  onderzoek. Door de contouren van dreigingskaarten als uitgangspunt  te nemen wordt voorbijgegaan aan individuele situaties. Deelnemers  pleiten voor een ruimhartiger beleid en een vangnet voor gevallen die  buiten de gestelde kaders vallen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>         21    Communicatieve waarde kaarten   De sessies over de communicatieve waarde van de kaarten werden   het drukst bezocht. Er is veel frustratie over de veelheid van en ver- Q 9° WA AR or M se AAT  G@ © oA    scheidenheid in informatie. Bovendien geven deelnemers aan dat zelfs  met een technische achtergrond de kaarten lastig te begrijpen zijn.  Ook de verschillen tussen de kaarten en tussen verschillende               NAAR DAT    RAPPORT    versies van de kaarten zijn onduidelijk. Enerzijds is er de tendens  om zoveel mogelijk te delen, bijvoorbeeld in het kader van trans-  parantie, en anderzijds heeft dat tot gevolg dat er zoveel infor-  matie is dat belanghebbenden er door worden overspoeld.   De frustratie zit bij alle partijen. Wetenschappers  ervaren dat hun onderzoeken onjuist worden uitgelegd en  dat ze steeds opnieuw hetzelfde verhaal moeten uitleggen.  Beleidsmakers geven aan dat ze vragen krijgen van burgers  die ze niet goed kunnen beantwoorden omdat de materie te  lastig valt uit te leggen en bewoners geven aan dat ze over-  spoeld worden met informatie.   Er bestaan verschillende behoeften aan informatie.   Wetenschappers hebben andere informatie nodig dan de  burger die wil weten wat zijn specifieke situatie is. Het is van belang  dat informatie op de juiste manier kan worden geduid en van betekenis  kan worden voorzien. Informatie moet gerichter worden ingezet.  Wie heeft welke informatie wanneer nodig en wie kan die informatie  geven?</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>              22    Er wordt gesproken over een voorstel om centraal informatie te  duiden. Via een platform of een coördinator. Van daaruit kan worden  ingespeeld op de informatiebehoefte. Daarbij is het van belang dat de  informatie niet te centralistisch wordt verspreid. Er worden voorbeelden  genoemd van dorpen waarin burgers samen hun vragen verzamelen en  die in sessies met deskundigen laten beantwoorden. Deelnemers zijn  het erover eens dat een platform onafhankelijk moet zijn.   Aan de wetenschappers wordt nogmaals gevraagd eerder te  reageren wanneer onderzoek niet goed wordt geduid en gebruikt.    Resultaten   In de plenaire sessies wordt uiteindelijk vastgesteld dat de ontwikke-  ling, inhoud en toepassing van de dreigings- en risicokaarten tot een  aantal onzekerheden leiden. Deze conclusie en bijbehorende aanbeve-  lingen zijn uitgewerkt in het eerste hoofdstuk.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>    DE CONTOUREN zijn TE  \ _ VROEGER TEKENDE    je een  STippELLIJNTJE …    </pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>         Epiloog    De inhoud van deze critical review is ingewikkeld. Aan de kaarten  liggen moeilijke modellen ten grondslag en het feit dat er verschillende  kaarten en verschillende versies van die kaarten zijn maakt het  bijzonder complex. Doordat tijdens een critical review wetenschap,  beleid en praktijk met elkaar in verbinding worden gebracht is deze  complexiteit goed naar voren gekomen. Alle partijen hebben ervaren  hoe ingewikkeld de inhoud is en wat dat betekent voor de kwaliteit  van het gesprek. In een situatie met zoveel    onzekerheden is juist dat gesprek van > /\K BEN HET         cruciaal belang.         24    </pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>    Bijlagen  Critical Review #2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>              Ie À  Overzicht betrokkenen    Ben Ale TU Delft   Martin Amsing Bewoneren CVW  Bernd Andeweg VU Amsterdam  Ryan Beij VU Amsterdam   Ans Bekkering NCG   Harry Berghuis Gemeente Midden-Groningen  Jurry Bonnema Gemeente Loppersum  Fred Bosman Bewoner   Reinier Brongers StabiAlert   Ruud Cino EZK   Jewan De Goede De Goede Bestuursrecht  Aldert De Gries Bewoner   Annemarie De Haan Bewoner   Sjirk De Jong NVM   Roel De Jong ABT ingenieurs   George De Kam RUG   LeoDe Vree Bewoner   Taco Den Bezemer NAM   Alma den Hertog LTO Noord   Roelof Dirksen OMEM   Bernard Dost KNM/   Henny Dreise Provincie Groningen  Martin Ettema Bewoner   Läslo Evers KNM/   Hans Foekens Veiligheidsregio   Jacques Hagoort TU Delft   Zwanette Jager Bewoner   Ruben Jongejan Jongejan RMC   Maartje Kiep Groninger Gasberaad  Arnold Koopman TU Eindhoven   Simon Koorn OMEM   Dirk Kraaijpoel TNO   Pauline Kruiver Deltares   Joop Kruize Groninger Bodem Beweging  Paul Kuipers /nvisor   Eddy Kuperus NAM   EricLanooy Gemeente Assen   Theo Lieberom NVM   Jacolien Masselink Gemeente Loppersum         Liefke Munneke Bewoner   Anne Nijboer Lefier   Sander Osinga TNO   Michiel Pellenbarg Kadaster   Margot Philippart Gemeente Groningen  Tom Postmes RUG   Jan Pieter Redert NWWi   Carin Roggen Ambtelijke kopgroep gaswinning  Rudi Roijakkers ABT Ingenieurs   Jinko Rots Gemeente Loppersum   Frank Rozema Gemeente Tynaarlo   Peter Rozema Groninger Gasberaad   Addy Rutgers Bewoner   Erik Schmersal NCG   John Schokker Makelaar   Klaas Siderius FUGRO en CVW   Manuel Sintubin KU Leuven   Albert-Jan Snethlage FUGRO   Jesper Spetzler KNMI   Raphael Steenbergen TNO   Frits Ten Bloemendal Gemeente Slochteren  Rianne Ten Veen Greencreation   Arne Thieme Gemeente AA en Hunze   Mike Tomale Gazet van het Noorden  Susan Top Groninger Gasberaad   Joep Tünnissen CVW   Boudewijn Van Baal Gemeente Eemsmond  Francis Vander Kamp Stichting WAG   Jelle Van der Knoop Groninger Bodem Beweging  P.G.VanderSleen Provincie Groningen  Jan Van Elk NAM   Pieter Van Gelder TU Delft   Gerdt Van Hofslot Dagblad van het Noorden  Jorn Veldman Gemeente Delfzijl   Charles Vlek RUG   Lolke Weegenaar Stichting WAG   Gerrit Wigger W1CON   Thijs Willemsen NAM                                                        Nelleke Zuideveld-Venema Waterschap Noorderzijlvest</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>    27    Verzameling vragen maatschappelijke  consultaties    Hieronder volgt een verzameling van alle vragen   die aan de orde kwamen tijdens de gesprekken met  bewoners{groepen) en (maatschappelijke) instellingen  op maandag 22 januari 2018 in de Kerk van Klein  Wetsinge. Deze vragen zijn in de aanloop naar de brede  bijeenkomst op vrijdag 23 februari met alle deelnemers  gedeeld. In het eerste deel van het programma van de  brede bijeenkomst kregen deelnemers gelegenheid   om deze vragen te stellen aan vertegenwoordigers   van NAM, KNMI, NCG en TNO.    >    Verschillen tussen modellen   Wat zijn de verschillen tussen de modellen van  KNMI en NAM?   Is er een wetenschappelijke consensus over welk  model bruikbaarder is?   Hoe kunnen de verschillende kaarten optimaal  gebruikt worden?   Wat vertellen de verschillende kaarten wel en  wat vertellen ze niet?   De NCG gaat in haar meerjarenplan uit van  een oude versie van de kaarten. Inmiddels zijn  nieuwere versies verschenen. De kaarten ver-  schillen van elkaar. Hoe valt dat uit te leggen?  In de NPR staat een kaart met andere PGA-  waarden dan in de KNMI-kaart.   De NPR-waarden zijn over het algemeen hoger.  Waardoor wordt dit verschil veroorzaakt?   Hoe moet dit worden geïnterpreteerd?    Onderliggende data en wegingsfactoren   In hoeverre wordt de kwaliteit van de bodem  op een bepaalde plek meegenomen in de  berekeningen?</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>    28    Er zijn meer mijnbouwactiviteiten dan alleen  gaswinning. Zoutwinning bijvoorbeeld. Ook is  er sprake van meerdere kleine velden. Wordt  deze complexiteit meegenomen in de modellen  en berekeningen?   Waar zijn alle wegingsfactoren op gebaseerd?  Zijn dat aannames? Hoe betrouwbaar zijn die?  Welke meetgegevens worden wel en welke  worden niet gebruikt?   Klopt het dat in de (laatste) PGA-kaarten van  de KNMI alleen data van bevingen die de  laatste drie jaar hebben plaatsgevonden  wordt gebruikt?   De kaarten van het KNMI nemen geen  informatie over de lokale ondergrond mee.  Hoe kunnen ze dan iets zeggen over de risico's?  Kan iemand de harde lijnen tussen de  contouren verklaren?   Hebben we in Groningen te maken met één  gasveld of met meerdere kleine gasvelden   en zouden we bij de berekeningen niet uit  moeten gaan van contouren rondom de  verschillende productielocaties in plaats   van rondom één kernpunt?    10.    11.    12.    13.    Klopt het dat verticale trillingen niet worden  meegenomen in risicoberekeningen en zo ja,  kan dat worden uitgelegd?   Er wordt gefocust op PGA-waarden. Waarom  wordt niet naar Peak Ground Velocity gekeken?  Wat is het verschil tussen deze eenheden?   Kan de kennis van de ondergrond en die van wat  er bovengronds gebeurt worden samengevoegd  in één interactieve risicokaart?   Is er een verband tussen de Schaal van Richter  en de PGA en zo ja welke?   In Duitsland worden zwaardere amplitudes  gehanteerd dan in Nederland. Klopt dit en hoe  kan dat?   Worden risico's als mogelijke gasophoping  erkend?    Naar aanleiding van recente bevingen   Passen de effecten van Zeerijp in de huidige  kaarten?   Op 2,4 km waren de gemeten waarden twee  keer zo hoog als op 1,2 km van het epicentrum  in Zeerijp. Heeft dat te maken met de intensiteit  van het meetnet, met de grondsamenstelling?</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>    29    Klopt het dat de beving bij Zeerijp een max.  PGA-waarde had van 0.12g? Indien ja: deze  waarde ligt erg dicht tegen de maximale  PGA-waarde die in de laatste KNMI-kaart  wordt genoemd. Hoe realistisch is het dat   de maximale PGA-waarden zoals die nu zijn  berekend, worden overschreden?   In de laatste KNMI-kaart is een sterke afname  van de dreiging rond Loppersum te zien, maar  wordt dit niet simpelweg ‘veroorzaakt’ omdat  de stevige bevingen van 2012 en 2013 rond  Loppersum niet meer worden meegenomen in  de dataset?   Hoe betrouwbaar is het om uit te gaan van  bevingen van de laatste drie jaar, zeker ook  gezien de recente beving bij Zeerijp?   Indien de KNMI nu weer een nieuwe  dreigingskaart zou maken, is het dan  aannemelijk dat de maximale PGA-waarde rond  Loppersum op deze kaart weer toeneemt ivm  de recente bevingen?    Voorspellende waarde kaarten   Zijn de PGA-kaarten geschikt om risico's te  voorspellen en te beheersen?   Zijn de PGA- kaarten kanskaarten of  risicokaarten?   In de media valt te lezen dat grote gebouwen  in de stad Groningen, zoals UMCG en DUO,  schade hebben. Die staan op plekken die  buiten de kaarten vallen. Wat zegt dat over de  bruikbaarheid kaarten?   Kunnen toekomstverwachtingen meegenomen  worden in de modellen en zo ja hoe?   Het berekenen van de kans op overlijden ten  gevolge van instorting ten gevolge van bevingen  is zo goed als onmogelijk, nietwaar?   We rekenen nu heel nauwkeurig op basis   van kaarten waarvan we weten dat ze een  benadering zijn van de werkelijkheid. Dat kost  tijd en geld. Hoeveel onzekerheid staan we toe?  Wat is de betekenis van expert judgement?  Bestaan er kaarten die iets zeqgen over de  risico's bij wijzigingen in de gasproductie?   Is er ook een dreigingskaart voor het scenario  volledig stoppen met gaswinning uit het  Groningenveld?</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>    30    9.    10.    11.    Is er ook een dreigingskaart voor het scenario  halvering van de jaarlijkse gaswinning uit het  Groningenveld (10 BCM per jaar)?   Er zijn veel kleine bevingen. Wat is het  cumulatieve effect van al die kleine bevingen?  En wat gebeurt er als er vervolgens een flinke  beving komt?   Heeft de duur van een beving invloed op het  optreden van schade en de kans op instorting?  Zo ja, wordt in de modellen meegenomen dat  de bevingen in Groningen korter duren dan  natuurlijke bevingen? Indien dat niet het geval  is, waarom wordt dit in een risicoanalyse niet  meegenomen?    Informatie over kaarten   Waar is een uitleg en onderbouwing van de  kaarten en de verschillen tussen de (versies van)  de kaarten te vinden?   Kan er een samenvatting van en toelichting   op de kaarten komen die ook voor leken te  begrijpen is?   Waarom kunnen we op de kaarten die online  staan niet inzoomen op een specifieke locatie,  dus per locatie zien welke risico's er zijn?  Waarom is er op de sites van KNMI, NAM,   NCG zo weinig heldere informatie te vinden?  Waarom is de informatie niet eenduidig?  Waarom kunnen we de onderliggende data niet  raadplegen?   We hebben het idee dat er bij de publicatie   van de kaarten eerder veel meer data en uitleg  beschikbaar was dan bij de publicatie van de  laatste kaarten. Is dat zo en zo ja, waarom?  Waarom vertellen we niet veel vaker aan  bewoners wat we allemaal niet weten, welke  onzekerheden er zijn?   Waarom is er niet één loket waar alle informatie  over de gaswinning en aardbevingen  transparant en volledig wordt gedeeld?</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>    31    Koppeling met schadeafhandeling   en versterkingsopgave   Waarom worden de contourenkaarten gebruikt  voor het beleid van schadeaf handeling en ver-  sterkingsopgave, terwijl ze daar inhoudelijk  niets over zeggen?   Waarom werken we niet met een schadeatlas in  plaats van het koppelen van de contourenkaart  aan de schadeaf handeling?   Als we een plek zien waar heel veel schade is,  moeten we daar dan niet eerst gaan versterken,  ook al zegt de PGA anders?   Het inzicht verandert continu. Het meerjaren-  plan is statisch. Hoe leggen we dat uit?    Alternatieven   Door de overheid is een onderzoek naar het  gebruik van tiltmeters toegezegd. Wat is  daarvan de stand van zaken en waarom worden  tiltmeters nog niet op grotere schaal gebruikt?  Waarom wordt de versterking in Groningen  niet gekoppeld aan de duurzaamheidsopgave?  Versterken en verduurzamen en daarmee  proefdraaien voor de rest van Nederland?  Waarom doet Shell ín Groningen niet aan water  flooding/ de injectie van zeewater in de bodem?</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>    32    Notitie dreigings- en risicokaarten    Met inhoudelijke bijdragen van Bernard Dost (KNMI),  Taco den Bezemer (NAM), Raphaël Steenbergen (TNO)   en Manuel Sintubin (KU Leuven) schreef voorzitter   Wim Derksen de volgende notitie over aardbevingen   en kaarten. Deze notitie kwam tot stand op basis van   een afspraak naar aanleiding van de consultatie van de  wetenschappers en onderzoekers: kort en in begrijpelijke  taal uitleggen welke kaarten er bestaan en wat ze    zeggen.    Aardbevingen en kaarten  Wim Derksen, 19 februari 2018    Deskundigen en burgers   In het ‘Groningenveld’ zit het gas niet in één grote  bel, maar in poreus zandsteen. Door het gas uit de  diepe ondergrond te halen, zakt het zandsteen lang-  zaam in. Dat noemen we compactie. Door die com-  pactie kan op 3000 meter diepte, langs breuklijnen  in de aarde, aardbevingsactiviteit ontstaan.    Veel van die aardbevingen voelen we boven de  grond helemaal niet. Pas bij zwaardere schokken  treden grondbewegingen op die een gewoon mens  kan waarnemen.    De intensiteit van die grondbewegingen, door  deskundigen gemeten als ‘grondversnellingen,  hangt niet alleen af van de zwaarte van de beving  in de ondergrond, maar ook van de samenstelling  van de bodem. En die verschilt van plaats tot plaats.  Dit maakt dat de intensiteit van de grondbewegin-  gen ook verschilt van plaats tot plaats.</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>    33    Als we dus over aardbevingen spreken, bedoelen  deskundigen en normale burgers wellicht iets  anders. Deskundigen denken bij een aardbeving  specifiek aan de breukactiviteit in de diepe  ondergrond (met alle gevolgen vandien). Burgers  voelen (heftige) trillingen en denken aan scheuren  in hun woning. Anders gezegd: wat burgers een  aardbeving noemen, beschrijven deskundigen als  grondbeweging. En wanneer burgers willen weten  hoe groot de dreiging van een nieuwe aardbeving  is, willen deskundigen weten welke maximale  grondversnellingen binnen een bepaalde periode  zijn te verwachten. Ze gebruiken daarvoor de term  piekgrondversnelling, of in het Engels ‘Peak Ground  Acceleration’, afgekort: PGA.    Dreigingskaarten   Zowel de NAM als het KNMI maken schattingen van  de dreiging van een aardbeving voor alle plaatsen  boven het Groningenveld. Hun methodes en hun  aannames verschillen.    De NAM maakt een dreigingskaart op grond van  kennis over de compactie en op grond van de lokale    bodemgesteldheid. De dreigingskaart geeft de  grondversnelling weer die (statistisch gezien) één  keer in de 475 jaar kan worden overschreden.  Het gaat dus om kansen, niet om zekerheden.    Dat we hier spreken over 475 jaar is een afspraak  tussen deskundigen. De periode van 475 jaar is ge-  lijk aan 10% kans in 50 jaar dat de grondversnelling  kan worden overschreden (of 0.21% kans in één  jaar).    De dreigingskaart geeft zelf dus niet aan hoe groot  de kans op een aardbeving met bijvoorbeeld een  sterkte van 3 op de schaal van Richter in het volgen-  de jaar is. Maar die kans kan wel worden berekend  op basis van deze gegevens. En dat doet de NAM  dan ook.    Het KNMI maakt momenteel een dreigingskaart op  basis van de seismische activiteit in de afgelopen  drie jaar en op grond van kennis van de lokale bo-  demgesteldheid. Ook op die kaart wordt de grond-  versnelling die één keer in de 475 jaar overschreden  kan worden, weergegeven.</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>    34    Er is dus niet één dreigingskaart. Er zijn er zelfs  meer dan twee, als we alle updates meetellen.  Ten eerste neemt de kennis toe waardoor steeds  weer betere inschattingen van een dreiging  kunnen worden gemaakt. Ten tweede brengt het  KNMI elk jaar een nieuwe dreigingskaart uit.   Ze baseren zich immers op de afgelopen drie jaar.    Overigens laten de dreigingskaarten van NAM en  KNMI geen grote verschillen zien.    Risicokaart   Het risico dat mensen lopen door een aardbeving  hangt niet alleen af van de dreiging op een ‘grond-  versnelling’, maar ook van de robuustheid van de  gebouwen. In een slecht gefundeerd huis loop je bij-  voorbeeld meer risico dan in een huis dat ‘aardbe-  vingsbestendig’ is gemaakt. Ook als de beving veel  minder krachtig is.    De NAM heeft een schatting gemaakt van het risico  dat mensen lopen door het gedeeltelijk of geheel  instorten van huizen en het vallen van schoorstenen    en andere losstaande objecten, op basis van de  dreiging van een grondversnelling ter plekke en   op basis van de robuustheid van de gebouwen.   De NAM gaat daarbij uit van 50 typen gebouwen.  Met deze risicokaarten kunnen de risico's van een  aardbeving worden vergeleken met de risico's die  mensen elders lopen ten gevolge van overstromin-  gen of ten gevolge van de luchtvaart.    Shakemap   Ten slotte is er nog een andere kaart van het KNMI:  de trillingskaart, of in het Engels: shakemap. Deze  kaart is geen dreigingskaart, maar een kaart van  de werkelijke grondbeweging ten gevolge van een  reële aardbeving. De kaart geeft zowel de gemeten  grondbeweging weer en een zo goed mogelijke  schatting van de grondbeweging op plaatsen waar  geen metingen zijn. Deze kaart geeft dus een in-  druk waar naar verwachting schade is opgetreden  als gevolg van deze specifieke aardbeving.</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>    35    Critical review PGA- en risicokaarten:  stellingen    Aan de hand van onderstaande stellingen werd tijdens  de bijeenkomst op 23 februari in verschillende groepen  en onder begeleiding van gespreksleiders toegewerkt  naar antwoorden op de vraag: waarover bestaat    consensus en waarover ook niet en waarom?    Voorspellende waarde   Politici verschuilen zich te veel achter  wetenschappers door de voorspellende  waarde van de dreigings- en risicokaarten te  overdrijven.   De dreigings- en risicokaarten krijgen te veel  aandacht, omdat hun voorspellende waarde  door burgers en beleidsmakers sterk wordt  overschat.   Wetenschappers zijn het erover eens dat   de voorspellende waarde van dreigings- en  risicokaarten onzeker is.   Het beste model om dreiging en risico van  aardbevingen te voorspellen moet nog worden  ontwikkeld.    Beleidsmatige waarde   De beleidsmakers baseren zich veel te veel op  de dreigings- en risicokaarten.   Contouren van PGA-kaarten mogen worden  gebruikt bij het afhandelen van schadeclaims.  De contouren van PGA-kaarten worden terecht  gehanteerd om de versterkingsopgave te  prioriteren.</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>    36    4. De versterkingsopgave moet niet alleen  rekening houden met de aardbevingsdreiging  ter plekke maar ook met de typologie van de  huizen.   5. Een schadekaart is bij de versterkingsopgave  een uitstekend alternatief voor PGA- en  risicokaarten.   6. PGA-kaarten bieden geen meerwaarde bij het  berekenen van het overlijdensrisico (Meijdam-  norm).    2.    Communicatieve waarde   De communicatie over de dreigings- en  risicokaarten schiet evident tekort.   De communicatie over de dreigings- en  risicokaarten zal altijd gebrekkig blijven,  omdat deskundigen al moeite hebben om te  formuleren wat deze kaarten zeggen en wat  ze niet zeggen.   Burgers hebben behoefte aan communicatie  over de kans die ze volgend jaar persoonlijk  lopen een aardbeving te voelen en schade op  te lopen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>37</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>38</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>39</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>40</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>    Colofon    Auteurs  Wim Derksen  Mariëlle Gebben    Nlustraties    Hilda Groenesteyn    Vormgeving    Peter Boersma    In opdracht van    Kenniscentrum Aardbevingen    en Duurzame Ontwikkeling (RUG)    © Wim Derksen, 2018  © MRLL, 2018    </pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Date : 2-3-2019 17:08:10
 @assen.nl, "  
Cc : "   @assen.nl, "    @assen.nl
Subject : Fw d: Berichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
Besten,
Vooruitlopend op onze bespreking dinsdag leek het m e goed om  deze m ail die ik net ontvangen heb alvast m et jullie te delen.
Goed weekend verder,
Groet,
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 
@shell.com
>
Datum :
 2 m aart 2019 om  16:55:28 CET
Aan:
 
. @assen.nl
>
Kopie:
 
<
@assen.nl
>, <
@assen.nl
>
Onderw erp:
 
B
erichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
Geachte heer ,
Gisteravond en vandaag verschenen er diverse berichten in de regionale en landelijke m edia over NAM’s gaswinning in Drenthe.
Er zouden bijvoorbeeld “17 extra gasvelden in gebruik worden genom en” en NAM zou “m eer gas willen winnen in Noord-Drenthe”.
Om dat ik begrijp dat dit veel vragen, veel onrust en veel wantrouwen oproept, voel ik toch sterk de behoefte om  hier vandaag m eteen bij u op te reageren om  een en
ander recht te zetten.
Boven alles geldt het volgende:
1. Nee, NAM neem t geen 17 extra gasvelden in gebruik.
2. Nee, NAM wil niet m èèr gas winnen in Noord-Drenthe.
Ik neem  aan dat dit enige toelichting behoeft.
1. De berichtgeving kom t voort uit een m ediagesprek rondom  onze Sam en-In-Energie-bijeenkom st in Em m en, gisterm iddag. Tijdens dat inform ele gesprek kwam en
terloops veel getallen en cijfers voorbij die voor m ensen die bij NAM of veel m et NAM werken, gesneden koek zijn; bijvoorbeeld 7000 gas-en oliegerelateerde banen,
1500 NAM’ers, 500 Em m enaren en Assenaren, 30 Drentse gasvelden, dertien nu nog door NAM geproduceerde gasvelden, et cetera.
De indruk kon daardoor ontstaan dat NAM dan nog zeventien gasvelden extra zou kunnen exploiteren. Dat kan echter niet. Dat zijn nam elijk velden die of al leeg zijn, of
al afgestoten zijn, of al verkocht zijn aan een andere operator. Die worden niet m eer in gebruik genom en door NAM. De berichtgeving over deze velden is gisteravond al
gecorrigeerd, m aar blijft uiteraard nog circuleren, m et nam e via social m edia. 
Het berust dus echter op een m isverstand. 
2. In datzelfde gesprek is gesproken over de afnam e van de hoeveelheid gas (in die dertien velden). Daar werd van gezegd dat het gas bijna op is, m aar dat er nog enkele
blokken zijn, in (NB.) 
Overijssel èn Drenthe
, die nog over zijn. Blokken zijn onderdelen van bestaande gasvelden die som s al wel een put hebben (Hardenberg), en som s
niet (De Wijk, Den Velde). Dat betreft geen nieuwe gaswinning. Dat betreft ook niet m èèr gaswinning; de hoeveelheid van die dertien velden is im m ers al via
winningsplannen bij u en bij ons bekend. 
Onze directeur benadrukte die afnam e in het kader van het feit dat we de kom ende jaren nog gewoon gas nodig zullen blijven hebben, naast alle inspanningen in de
energietransitie -òòk die van NAM- in bijvoorbeeld Em m en en Hoogeveen.
Ik ben zelf van m ening dat de woorden 
mèèr
 
gaswinning
 hier helaas niet op zijn plaats en ongelukkig gekozen zijn. Het gaat nam elijk om  continuering van de bestaande
gaswinning. In som m ige gevallen doen we daar langer over dan gedacht (Westervelde, Coevorden), m aar het wordt nooit m eer gas om  de m eest eenvoudige reden die er
is; m eer gas zit er niet in. En hier geldt absoluut op=op.
Ook hier is helaas toch wat m ist blijven hangen. De term en blokken, gasvelden, nieuw, oud, m eer, bestaand, produceren, boren en winnen, geven vaker verwarring voor
m ensen die niet dagelijks m et olie-en gaswinning te m aken hebben; dat hebben we nu opnieuw m et eigen ogen kunnen waarnem en.
Beide onderdelen zijn later hersteld in de titel en de tekst van het bericht.
http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144598/NAM-wil-ook-laatste-beetje-gas-winnen-in-bestaande-velden
Verder wijs ik u ook nog graag op het artikel in het Dagblad van het Noorden, waarin helem aal niet over deze twee onderwerpen gesproken wordt. Zij waren ook bij dit
m ediagesprek aanwezig.
h
ttps://www.dvhn.nl/drenthe/NAM-Aardbeving-van-3.0-of-hoger-Dan-klein-gasveld-direct-sluiten-24224294.htm l1
Ik betreur absoluut dat er opnieuw onrust is ontstaan. Dat is uiteraard nooit onze bedoeling geweest. Ik hoop dat we inm iddels voldoende vertrouwen bij u hebben
opgebouwd dat we dit soort ‘nieuws’ ook nooit zonder overleg m et u naar buiten zouden brengen.
Ik hoop dat ik deze correctie voldoende voor u heb toegelicht. Anders hoor ik graag hoe en waar wij u kunnen helpen.
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersm aat 2, 9405 TA Assen
21.25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre> 
T
 +31 592   
M
E
 
-
@shell.com
I 
w
w
w.nam .nl
http://www.twitter.com /nam bv
 
h
t
tps://www.linkedin.com /com pany/nam
Verstuurd vanaf m ijn iPad
G
r
aag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in
o
vereenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid 
–
 Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link 
w
ww.shell.com
, zoals aangevuld m et enige
v
erdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – 
Z
akelijke Klanten,
L
everancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>Date : 13-2-2019 18:13:50
From  : "  
To : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : Fw d: Breed onderhoud Westerveld-gasvelden: geen gasproductie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Ter inform atie
Outlook voor iOS
 downloaden
Van:
V
erzonden:
 woensdag, februari 13, 2019 5:35 PM
Aan:
 Marco Out
CC:
Onderwerp:
 Breed onderhoud Westerveld-gasvelden: geen gasproductie NAM
 
Geachte burgemeester Out,
 
Onlangs heb ik u en uw ambtenaren geïnformeerd over werkzaamheden op diverse locaties op het gasveld Vries. Wij hebben deze week deze
onderhoudswerkzaamheden uitgebreid naar het gehele Westerveld-systeem. Gezien de veelvuldige contacten tussen u en NAM over het Westerveld-
winningsplan, wil ik deze informatie graag met u delen, zodat u precies weet waar wij op dit moment mee bezig zijn.
 
Zoals u waarschijnlijk inmiddels weet, omvat het Westerveld-winningsplan meerdere gasvelden. Deze gasvelden zijn aangesloten op een netwerk van
leidingen dat uiteindelijk leidt tot de locatie Vries-4 in Donderen. Daar wordt al het gas dat gewonnen wordt uit de ‘Westerveld-gasvelden’ behandeld en
aan Gasunie geleverd.
 
Wij zijn op dit moment bezig met het monitoren van dat ondergrondse leidingennetwerk van ‘Westerveld’. Om dat in één keer te kunnen doen, halen
we het gas uit alle leidingen en zetten we alle productie van alle velden stil. Dat betekent dat er op dit moment geen productie plaatsvindt van Witten
tot aan Norg en van Eleveld tot aan Vries. Wat tegelijkertijd wél plaatsvindt, is onderhoud op diverse plekken en het testen van de leidingen door
middel van een zogenaamde ‘intelligent pig’; een stuk technisch gereedschap om de binnenkant van de leidingen te bekijken. Deze techniek wordt ook
vaak in bijvoorbeeld waterleidingen en rioolsystemen toegepast. Deze ‘pig’ wordt voortgeduwd met behulp van water. Hierdoor zullen de leidingen
gevuld worden met water. Dat is bovengronds niet te zien. Op bepaalde plekken hebben we echter meer materieel, meer mensen en meer (water-)
transporten dan normaal. Bovendien moeten we in de loop van de werkzaamheden op meerdere plekken kort affakkelen (om zeker te zijn dat de
leiding geen gas meer bevat).
 
Deze activiteiten duren in ieder geval enkele weken. Ik houd u uiteraard op de hoogte van bijzondere werkzaamheden en acties van onze kant.
Mocht u vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E
- l @shell.com
I
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing m et
het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et
de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 12:30:38
Subject : Fw d: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Leuk dat de NAM ons zo tijdig inform eert
☹

Outlook voor iOS
 downloaden
_____________________________
From : 
@shell.com
Sent: dinsdag, juni 12, 2018 12:00 PM
Subject: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
To: Marco Out <m .out@assen.nl>
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de ministervan Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017.Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ookmelders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op
www.NAM.nl/6000
 
.
I
k hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E
kirsten.smit-mollema@shell.com
I
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
21.27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre> 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
. l @shell.com Iwww.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>Date : 27-10-2016 22:23:01
F
rom  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
T
S
ubject : Fw d: Verzoek m edew erking gedragscode NAM
B
E
ven ter info. Graag ontvang ik tzt enige input.
G
roet,
M
arco 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Marco Out <
M
.Out@assen.nl
>
D
a
tum :
 
27 oktober 2016 22:20:49 CEST
A
an:
 
"
 
@
shell.com
>
K
o
pie:
 
   
a
ssen.nl
a
ssen.nl
>
O
n
derw erp:
 
A
ntw .: Verzoek m edew erking gedragscode NAM
G
eachte m evrouw   
D
ank voor het verzoek om  een bijdrage te leveren bij het tot stand kom en van de gedragscode. Ben graag bereid om  dat te doen.
V
ia    kon een gesprek worden gepland.
V
riendelijke groet,
 
M
arco L.J. Out
B
urgem eester van Assen
 
P
ostbus 
30018
9400 
RA Assen
telefoon: 14 0592
be
stuurssecretariaat: 
0592 
366572
 
B
e
zoekadres:
N
oordersingel 
33
9401 
JW Assen
 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
O
p 25 okt. 2016 om  13:32 heeft 
@
shell.com
" <
.
@shell.com
> het volgende geschreven:
Ge
achte heer Out,
 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij BV, NAM dus, is lid van NOGEPA. NOGEPA behartigt de gezamenlijke belangen van de olie- en
gasbedrijven in Nederland.
 
Onze wereld is de laatste jaren nogal veranderd. En zal verder veranderen. In de transitieperiode naar een CO2-arme energievoorziening
neemt het aandeel van fossiel, van kolen olie en uiteindelijk ook gas, dankzij energiebesparing en de groei van hernieuwbare bronnen af.
 
Nederlands aardgas speelt nog een aantal decennia in de Nederlandse energievoorziening een belangrijke rol. Veilig opereren staat voor ons
daarbij voorop. Daarnaast is behoud van draagvlak steeds meer een punt van aandacht. Draagvlak dat onder druk staat door aardbevingen in
Groningen maar ook door het publieke debat. Aan ons de opdracht om sterker verbonden te zijn met onze omgeving en beter aan te sluiten bij
behoefte en wensen van die omgeving.
 
In dat kader benaderen we u. De leden van NOGEPA, de bedrijven die in Nederland actief zijn in het opsporen en winnen van gas, willen
gezamenlijk een gedragscode ontwikkelen. Een code waarin we vastleggen hoe we bij projecten die de komende jaren plaats zullen vinden ons
ten opzichte van onze omgeving zullen ‘gedragen’. De gedragscode moet expliciet duidelijk maken op welke wijze de sector de omgeving
betrekt in de plan- en besluitvorming van een project. Wat kan de omgeving in het algemeen verwachten van de sector en wanneer? Hoe
zorgt de Nederlandse gassector ervoor dat wensen, ideeën en belangen van de omgeving volwaardig worden meegenomen in het totale
project, dus in de voorbereiding, de winning en na de gaswinning.
 
De gassector heeft daarom de afgelopen maand haar ideeën voor een gedragscode bijeengebracht, gebaseerd op de eigen ervaringen van de
sector. Om wensen en ideeën die leven in de maatschappij goed te kunnen meenemen in het ontwikkelen van een concept gedragscode
zullen we ongeveer 35 gesprekken voeren met belanghebbenden en experts, zowel nationaal als in de regio.
 
Het team dat dit proces begeleidt, wil graag een gesprek met u inplannen om hierover van gedachten te wisselen. Het gesprek zal zijn met
  NOGEPA) en i   (MSG) en zal ongeveer 1,5 uur in beslag nemen.
Van het interview wordt een vertrouwelijk verslag gemaakt, dat alleen gedeeld wordt met het team dat zich bezighoudt met het ontwikkelen
van de gedragscode. Zij sturen u het conceptverslag toe om te verifiëren of ze u goed hebben begrepen. Vervolgens wordt op basis van alle
interviewverslagen een geanonimiseerde analyse gemaakt die wordt gebruikt voor het opstellen van een conceptversie van de gedragscode.
In november verwachten we bij alle geïnterviewden terug te komen met de resultaten.
 
Vanuit uw intensieve contacten met ons in Assen, en het feit dat het hoofdkantoor van NAM in uw gemeente zetelt, stel ik het zeer op prijs
om uw mening hierin terug te zien. Zou u daarom aan deze gedragscode willen meewerken?
 
Ik hoor graag van u,
 
 
Met vriendelijke groet,
 
.  i
21.28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre> 
 
Ik ben op woensdagen afwezig
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E i i l @shell.comI www.nam.nl
<image001.png>  http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Date : 2-2-2019 12:22:30
From  : "  
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : Fw d: Werkzaam heden NAM in Assen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Beste Marco,
Zie onderstaand bericht. Ik ga m aandag bellen.
 
(Het kan zijn dat je dit bericht 2x krijgt. De eerste keer leek het verzenden niet te lukken.)
Groet,
Van:
V
erzonden:
 zaterdag, februari 2, 2019 11:27 AM
Aan:
Onderwerp:
 Werkzaamheden NAM in Assen
 
Geachte mevrouw Smith, geachte heer ,
 
Ik wil u hierbij graag informeren over werkzaamheden op onze locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk. Gezien de gevoeligheden rondom NAM en activiteiten van NAM in de
buurt van Marsdijk, stuur ik u deze mail persoonlijk. Uiteraard informeer ik ook uw ambtelijke en communicatie-afdelingen.
 
De 9
e
 put in dit gasveld Vries produceert op dit moment niet optimaal. Voor de duidelijkheid: dit is niet de (10
e
) put die naar de drie kilometer diepe ondergrond van Marsdijk leidt.
Deze 9
e
 put komt uit in de ondergrond tussen onze locatie, Taarlo en Ubbena.
 
Om deze put weer goed te laten werken, is het nodig om ondergrondse onderhoudswerkzaamheden aan de put uit te voeren. Dat gaan we doen tussen 18 februari en begin maart
2019. Daarvoor komt er behoorlijk wat materieel op de locatie. Gezien de ligging van de locatie zijn de werkzaamheden goed te zien vanaf de A28. Wij houden daar extra rekening
mee in onze communicatie. In het kort hebben de werkzaamheden de volgende effecten:
Om veilig te kunnen werken worden de leidingen en de put gasvrij gemaakt; daardoor brandt er gedurende lange tijd een fakkel met een vrij grote vlam.
Er wordt 24 uur per dag gewerkt, met in de nacht verlichting op de locatie.
Er zijn extra transporten van en naar de locatie; we beperken deze zoveel mogelijk tot overdag-uren.
We plaatsen een geluidsscherm tussen de directe buurman en onze locatie.
 
Wij communiceren rechtstreeks met omwonenden, de dorpsbelangen Taarlo, Loon en de wijkkrant Marsdijk. Daarnaast gebruiken wij de geijkte communicatiemiddelen zoals
Twitter, Facebook en de websites. Ik begreep van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat ze een kennisgeving van de vergunning aanstaande week publiceren in de
huis-aan-huis-kranten.
 
Mocht u hier nog vragen over hebben, dan hoor ik het graag.
Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E
l @shell.com
I
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
21.2
9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing m et
het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et
de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>Date : 5-4-2018 14:14:16
To : " @ziggo.nl" @ziggo.nl
Subject : Fw d: Wijziging Mijnbouw w et: Internetconsultatie w ijziging Gasw et en Mijnbouw w et (verslechtering voor Groningen!!!)
Attachm ent : Groningen, historisch besluit of nepnieuw s.docx;
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
S
ent:
 Wednesday, April 4, 2018 4:01:46 PM
To:
 Marco Out
Cc:
    
Subject:
 FW: Wijziging Mijnbouwwet: Internetconsultatie wijziging Gaswet en Mijnbouwwet (verslechtering voor Groningen!!!)
 
 
 
Van:
 Bestuurssecretariaat 
Verzonden:
 woensdag 4 april 2018 13:28
Aan:
Onderwerp:
 FW: Wijziging Mijnbouwwet: Internetconsultatie wijziging Gaswet en Mijnbouwwet (verslechtering voor Groningen!!!)
 
 
 
Hartelijke groet,
 
  | Bestuurssecretaresse | Gemeente Assen
(
 (0592)    / 06      | 
*
 
. @assen.nl
 
Aanwezig op: ma, wo, do en vr (tot 13.00 uur)
 
 
V
an:
il @hotmail.com
] 
Verzonden:
 woensdag 4 april 2018 11:32
Aan:
@gmail.com
>; RD 
. i @netvisit.nl
@upcmail.nl
l@planet.nl
>; 
.
@
planet.nl
@kabel.netvisit.nl
@gmail.com
>; 
  
l @mac.com
@deschijfvaninnovatie.nl
>; 
@gogomo.org
@gogomo.org
i l@hetnet.nl
@hbsexpertises.nl
>; 
@accentaigu.nl
@hetnet.nl
>; 
@drenthe.nl
;
. i @provinciegroningen.nl
. @demarne.nl
>; 
. il @kollumerland.nl
@gmail.com
>; Commissie EZK
<
c
ie.ezk@tweedekamer.nl
>
CC:
 
@
tweedekamer.nl
; 
D.Yesilgoz@tweedekamer.nl
; Agnes Mulder <
agnes.mulder@tweedekamer.nl
>; Wisse D.A. <
d.wisse@tweedekamer.nl
>; 
R.Jetten@tweedekamer.nl
;
l.vtongeren@tweedekamer.nl
; 
s.beckerman@tweedekamer.nl
; 
h.nijboer@tweedekamer.nl
; 
c.dik@tweedekamer.nl
; 
l.sazias@tweedekamer.nl
; 
r.bisschop@tweedekamer.nl
;
g.segers@tweedekamer.nl
; 
s.buma@tweedekamer.nl
; 
a.pechtold@tweedekamer.nl
; 
s.vandergraaf@tweedekamer.nl
; 
k.dijkhoff@tweedekamer.nl
; Bestuurssecretariaat
<
Bestuurssecretariaat@assen.nl
@gemeente-oldambt.nl
>; 
gemeente@zuidhorn.nl
; 
@gasberaad.nl
@hotmail.nl
>;
@groninger-bodem-beweging.nl
@gmail.com
>
Onderwerp:
 Wijziging Mijnbouwwet: Internetconsultatie wijziging Gaswet en Mijnbouwwet (verslechtering voor Groningen!!!)
 
 
Goedemorgen iedereen,
 
De voorgenomen wetswijzigingen houden in dat de positie van gedupeerden verder benadeeld wordt.
In het nieuwe schadeprotocol hebben zij al geen enkele zeggenschap om met een eigen, onafhankelijke expertise van hun kant de oorzaak van schade, de mate van
schade en het schadebedrag mede te bepalen. 
 
Er is met de voorgenomen wetswijzigingen van de Minister geen wettelijke verplichting meer voor de mijnbouwbedrijven (lees: NAM, Vermillion etc.) om schade te
voorkomen.
 
Het welbewust toebrengen van schade wordt derhalve wettelijk gelegaliseerd.
 
In de toelichting op het Winningsplan Groningen gasveld 2016 wordt door de NAM schade acceptabel geacht.
 
Daarbij blijft de mate van het beperken van schade onduidelijk.
Ook wordt er geen termijn genoemd waarbinnen schadebeperkende maatregelen door de mijnbouwbedrijven gefaciliteerd moeten worden.
Evenmin is aan de orde dat de eigenaar degene is die -met eigen expertise, betaald door het mijnbouwbedrijf- de aard en de omvang van schadebeperkende maatregelen
dient te bepalen, en niet het mijnbouwbedrijf.
Dit voor alle gebieden waar een aantoonbaar risico van mijnbouwschade, of van vervolgschade na het staken van mijnbouwactiviteiten, aanwezig is.
 
De indruk bestaat dat de voorgenomen wetswijzigingen samenhangen met een pakket van maatregelen om mijnbouwbedrijven, en met name de NAM, te faciliteren in
verband met het verminderen van de gaswinning in het Groningen Gasveld.
Ook het fracken bij Pieterzijl -met de mogelijke risico's van dien- zou in dit licht gezien kunnen worden. Dit kan een precedent zijn voor alle kleinere velden in Groningen,
Friesland en Drenthe.
Roswinkel heeft uitgewezen dat ook bij kleine velden zware bevingen kunnen optreden. 3,5 Richter.
 
Zie bijlage: Groningen: historisch besluit of nepnieuws?
 
De Cie. EZK kan niet zeggen "We hebben het niet geweten".
 
Groeten  
 
Van:
@gmail.com
>
Verzonden:
 
zaterdag 31 maart 2018 15:09
Aan:
 RD; Marcel; WebNet; l  
Onderwerp:
 Fwd: [tegengas] Internetconsultatie wijziging Gaswet en Mijnbouwwet (verslechtering voor Groningen!!!)
 
21.
30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Ter info,
groeten,
---------- Doorgestuurd bericht ----------
Van:   < @accentaigu.nl >
Datum: 30 maart 2018 om 20:52
Onderwerp: [tegengas] Internetconsultatie wijziging Gaswet en Mijnbouwwet (verslechtering voor Groningen!!!)
Aan: tegengas@lists.milieudefensie.nl
Beste mensen,
Ik wil jullie met klem vragen een deel van jullie Paasweekeinde te besteden aan het doornemen van de door Wiebes voorgestelde wijzigingen in de Gaswet en de
Mijnbouwwet.
Artikel 36 MbW is van belang voor heel Nederland - dus ook voor de kleine velden. Daaruit wordt het veiligheidsvoorbehoud geschrapt.
Verder wordt, als het aan Wiebes ligt, Artikel 33 MbW geschrapt voor het Groningenveld. In plaats van "zoveel mogelijk alle schade voorkomen" zal voor Groningen
gelden  "zoveel mogelijk nadelige gevolgen beperken" en "gevolgen van zware ongevallen voor mens en dier zoveel mogelijk beperken".
We gaan dus van VOORKOMEN naar BEPERKEN. Dat is onacceptabel!
Er zitten nog meer addertjes in, zoals beperking van bezwaar/beroepsmogelijkheden (een beetje in de trant van: als de Minister zegt dat het allemaal okido gaat met de
beperking van de risico's, dan worden besluiten gewoon zonder meer genomen).
De belangrijkste adder is deze:
De internetconsultatie loopt slechts tot 13 april 2018. Jullie vinden 'm hier:
https://www.internetconsultatie.nl/groningenveld
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre> 
1 
 Groningen: historisch besluit of nepnieuws?  
 
De beving van Zeerijp januari 2018  
Op 8 janu ari 2018 werd de provincie Groningen opgeschrikt door een zware aardbeving nabij 
Zeerijp, met officieel een kracht van 3,4 op de Schaal van Richter. Het was een beving in het 
Groningen gasveld, het grote gasveld rond Slochteren.  
Naast enige duizenden scha demeldingen en enige tientallen ‘Acuut Onveilige Situaties’ werd door 
het Staatstoezicht op de Mijnen zeer kort na de beving ‘Code Rood’ afgekondigd. Dit met extra 
controle op de ondergrondse situatie en naderhand met het advies om naar een veilig 
winnings niveau van 12 miljard kuub per jaar terug te gaan.  
Een dergelijk advies was al eind 2012 gegeven door de toenmalige Inspecteur -Generaal Jan de Jong 
van het Staats toezicht, maar werd genegeerd. Nog in het b egin 2013 werd de gaswinning tot een 
maximum van bi jna 54 miljard kuub opgeschroefd , o.a. om met een aardgasmeevaller van € 600 
miljoen een begrotingstekort te verkleinen  en met zware bevingen  in februari 2013  tot gevolg.  Jan 
de Jong werd vervangen door ex -Shell manager Harry van der Meijden. Een jaarlijks e winning van ca.  
30 miljard kuub werd het uitgangspunt.  
Daarna moest de gaswinning steeds door rechterlijke uitspraken worden teruggebracht, en was er 
voor de Tweede Kamerverkiezingen een vorm van concensus bij vrijwel alle grotere partij en inzake 
een wi nning van ca. 21  miljard kuub per jaar. Ter wille van een eventuele regeringsdeelname was 
ook Groen Links door de bocht en werd gepoogd Liesbeth van Tongeren , die zich zeer had ingezet 
voor de Groningers,  van de kieslijst af te krijgen.  
Waarom dan na de b eving van Zeerijp vrijwel direct een ‘Code Rood’ en het advies om naar een 
winning van 12 miljard te gaan? De door het KNMI opgegeven sterkte van de beving is een statistisch 
gemiddelde, waarbij de laagste magnitudes, maar ook de hoogst gemeten magnitudes niet worden 
meegewogen.  
Zeer h oge magnitudes nabij Groningen -stad  
Op de website van het KNMI bleek dat zich op de breuklijn van Engelbert -Hornbach -Garnwerd, vlak 
aan de rand van Groningen -stad, zeer hoge magnitudes hadden voorgedaan van 3,7 tot en met 4,6 
Richter.  In Groningen -stad liepen de nodige panden en ook de vloer van et UMCG schad e op. Bij een 
zware beving blijkt  het ondergrondse breukenlandschap van het grote Groningen -gasveld 
onvoorspelbaar te zijn. Ook bij andere meldingen van bevingen door het K NMI blijken structureel de 
hoogste magnitudes buite n beschouwing te worden gelaten en niet te worden vermeld.  
Gezien de publieke commotie na de beving van Zeerijp, en mogelijk ook vanwege een interne 
commotie binnen Economische Zaken, het Staatstoezicht op  de Mijnen en binnen de NAM, was er 
wel het besef dat er, met de mogelijke risico’s op echte ongelukken, nu eindelijk iets gedaan moest 
worden, zowel op het gebied van de hoeveelheid te winnen gas, maar ook op het gebied van de tot 
dan toe alles behalve ruimhartige schadeafhandeling door de NAM en de NAM -werk -maatschappij 
Centrum Veilig Wonen  CVW . Gedupeerden worden stelselmatig in een bureaucratische molen </pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre> 
2 
 gemangeld, en een eventueel toegestane contra -expert mag maar een beperkt aantal uren ter 
ondersteuning bieden.  Dit moest beter, en de NAM moest er tussenuit.  
Alders: contract met Economische Zaken en de NAM.  
Ook het bouwkundig versterken, onder  leiding van Hans Alders, komt maar  niet van de grond. 
Alders blijkt zowel qua taakomschrijving als b ij de bouwtechnische regie en de financiering 
gebonden te zijn aan een contract met de NAM. De vraag is ook: hoe ver moet er gegaan worden 
met het bouwkundig versterken. Moet schade worden voorkomen, zoals de Mijnbouwwet 
voorschrijft , of moeten de bewoners  alleen bij een zware beving fysiek ongedeerd hun huis bij 
ingestorte huis kunnen verlaten? Het ‘near -collapse” -principe. Dit laatste principe wordt tot nu toe 
door de NAM gehanteerd, maar voldoet wettelijk niet aan de eis van de Mijnbouwwet om schade te 
voorkomen.   En de NAM is er hier voorlopig nog lang niet tussenuit.  
De beving van Zeerijp is voor Economische Zaken (en Klimaat) aanleiding geweest om een aantal 
stappen te ondernemen, die voortdurend worden uitgelegd als een verbetering en waarbij de 
sugge stie wordt gewekt dat het voor geheel Groningen geldt.  
Economische Zaken: grip op de kosten van schade.  
Er is een nieuw schadeprotocol, waarbij de positie van de gedupeerden zou zijn verbeterd. Zij 
hebben niet meer met de NAM te maken, maar met een onafhan kelijke, door EZK benoemde 
Commissie , die de schademeldingen beoordeelt. Het is niet uitgesloten dat hierbij vroegere schade -
experts van de NAM en het CVW betrokken worden, en dat de tot nu toe gangbare, discutabele 
beoordelingsmethodiek van NAM en CVW wor dt overgenomen.  
Gedupeerden hebben geen recht meer op een eigen deskundige contra -expert, en als zijn niet met 
de schadevergoeding eens zijn kunnen zij, met expertise op eigen kosten, naar de Bestuursrechter. 
Aangezien de Staat 66% van de schadevergoedinge n moet betalen houdt EZK nu geheel grip op het 
schadevergoedingsproces. Daar hoort geen eigen, onafhankelijke expertise van de gedupeerden bij.  
Enige duizenden ‘oude schades’  en schade buiten het Groningen -gasveld in gemeenten zoals 
Oldambt, Veendam, Hoog ezand -Sappemeer en Zuidhorn  vallen niet onder deze regeling, en moeten 
het nog altijd maar zien uit te zoeken, resp. uit te vechten met de NAM.  
De NAM belooft bij een aantal ‘oude schades’ voor 1 juli van dit jaar met een ‘redelijk bod’ te 
komen, maar and ere ‘oude schades’ hebben een dergelijke brief niet ontvangen.  De suggestie als 
zou er nu voor “Groningen” een afdoende en rechtvaardige schadeafhandeling zijn is aantoonbaar 
onjuist.  
Toebrengen van mijnbouwschade wettelijk gelegaliseerd  
Intussen wil Wiebe s de Mijnbouwwet dusdanig aanpassen dat er geen sprake meer is van een 
wettelijke verplichting voor de mijnbouwonderneming (lees: de NAM) tot het voorkomen  van 
schade , ma ar slechts tot het beperken van schade. De mate van het beperken van de schade, tot nu  
toe ‘near -collapse’,  wordt niet duidelijk. Met de voorgenomen wetswijziging wordt echter wel een 
minimale –en mogelijk goedkopere -  uitvoering van het bouwkundig versterken mogelijk gemaakt , </pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre> 
3 
 vooruitlopend op een verminderde gaswinning. En passant  wordt  wel het voortgaand en welbewust 
toebrengen van schade aan eigendommen en erfgoed wettelijk gelegalis eerd.  
Wiebes weet  daarbij  ook wel dat, ondanks een vermindering van de gaswinning in het Groningen -
gasveld , de kans op zware bevingen vooralsn og onverminderd aanwezig blijft en dat ook bij de 
kleinere gasvelden er forse risico’s, tot 3,9 Richter, vermeld worden. Desalniettemin heeft hij aan de 
NAM toestemming gegeven om een kleiner gasveld nabij Pieterzijl leeg  te fracken, en deze 
plotselinge toestemming voor het omstreden fracken zou ook wel eens voor de andere kleinere 
velden vanaf Ameland tot voorbij Assen kunnen gaan gelden. Na Pieterzijl kan de NAM daar in ieder 
geval dan aanspraak op maken. De mogelijke effecten van het fracken worden niet on afhankelijk en 
objectief met  til tmeters gemonitord en er is geen schadeprotocol voor erfgoed.  Een stilzwijgende 
deal? Niet onmogelijk.  
Historisch besluit of nepnieuws?  
“Toch nog onverwacht trekt het kabinet de stekker uit de gaswinning in Groningen’. Aldus Algemeen 
Dagblad, vrijdag 30 maart 2018.  
Met in het achterhoofd de zware magnitudes nabij Groningen -stad tijdens de recente beving van 
Zeerijp komt dit besluit toch niet geheel onverwacht. Wederom, en voor de zoveelst e keer, wordt de 
gaswinning teruggedraaid, gedwongen door de omstandigheden en de onvoorspelbaarheid van het 
Groningen gasveld.  
Het terugdraaien van de gaswinning gebeurt echter geleidel ijk, en mogelijk pas  in 2022 wordt het als 
‘veilig’ aangeduide winning sniveau van 12 miljard kuub bereikt. Dus nog  5 jaar wordt er jaarlijks 
meer gewonnen dan volgens het Staatstoezicht op de Mijnen qua veiligheid verantwoord is.   
Na 2022 wordt de gaswinning verder teruggebracht tot 0 in 2030. Dan is het Groningen gasveld o ok 
grotendeels leeg en zijn de economische targets mogelijk toch nog  gehaald. Opvallend is hierbij ook  
de laconieke reactie van de NA M op het verminderen en stopzetten van de gaswinning.  
Bovendien kunnen lege gasvelden vervolgens eventueel gebruikt worde n voor de commerciële 
opslag van CO2 om de Nederlandse klimaatdoelstellingen te halen. De hele infrastructuur van 
pijpleidingen ligt er al en  het eventueel navullen van een leeg gasveld kan verkocht worden als een 
stabiliserings -maatregel voor de ondergro nd. Bovendien is het een verdienmodel.  
Een en ander laat onverlet dat er de komende 10 tot 20 jaar nog sprake kan zijn van zware bevingen, 
en dat het gasveld nog 10 jaar na de stopzetting voor bodembewegingen en vervolg schade kan 
zorgen. Dat is dus 2040.  Wiebes zijn uitspraak ‘Groningen kan Groningen b lijven’ is dus nogal 
voorbarig. . Zeker met een versoepelde mijnbouwwetgeving, waarbij er geen verplichting meer is om 
schade te voorkomen.  
Het verminderen en stopzetten van de gaswinning geldt alleen voor het Groningen gasveld. D e 
kleinere velden van Lauwersoog, Leens, Pieterzijl, Hoogezand -Sappemeer en Oude Pekela kunnen  
wat Wiebes betreft , ondanks vermelde risico’s,  door de NAM worden leeggefrackt . Daar wordt de 
gaswinning –net als in Drenthe - onverminderd tot de laatste kuub voortgezet. ‘Ik heb voor ze 
gevochten’ geldt dus niet voo r deze gedupeerden in Groningen, zoals het ook niet geldt voor de 
oude schades, eenzijdig gesloten do ssiers, niet voor gedupeerden, bij wie de sc hade melding bi j de </pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre> 
4 
 Arbiter of de rechter ligt en ook niet voor gedupeerden met ondeugdelijk herstelde, kwetsbare 
woningen.  
Stopzetten van de gaswinning in Groningen: een historisch besluit of nepnieuws?  
, 
 maakt deel uit van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw, 
is vm. schade -expert voor erfgoed en bevingschade, en is mede -auteur van het bouwkundig 
aardbevingsboek ‘Leven op een Breuklijn’ (2013).  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>Date : 5-7-2011 13:45:57
F
T
o : "
@
shell.com" 
@ shell.com
C
S
ubject : gesprek
H
 
I
k begreep dat je iets meer informatie wilde over het vervolg gesprek over het project Assen aan de Aa. Wat ons betreft willen we het graag over een aantal zaken hebben:
-
 Er wordt op dit moment gewerkt aan een schetsontwerp voor het Anreperdiep. Deze schets willen we graag aan je voorleggen en bespreken welke kansen en mogelijkheden jullie zien. Willen
j
ullie nog een wandelrondje in Twijfelveld? Zijn er mogelijkheden om iets te doen met de beek en de omgeving van de beek op jullie terrein? We doen ons best om de schets voor het gesprek
t
oe te sturen.
-
 Verder zouden we graag verder praten over waar jullie belangen en doelstellingen die van ons raken. Ik kan mij voorstellen dat er iemand van communicatie/PR aanschuift.
 
H
eb je voldoende aan deze informatie?
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
i
 
B
eleidsadviseur
G
emeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
A
fdeling Ontwikkeling en Strategie
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
e
-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
21.31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Date : 27-6-2018 22:05:45
From  : "  
To : " @ shell.com " @shell.com
Cc : "     @assen.nl
Subject : Graag contact m et m ijn collega
Hoi ,
Mijn collega     probeert je al een tijdje te bereiken voor een stukje over jullie subsidie. Wil je hem  m orgenochtend (donderdag) bellen? Anders gaat het niet m eer
lukken om  een stukje geplaatst te krijgen.
Alvast bedankt.
Groet,
Outlook voor iOS  downloaden21.32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Date : 5-9-2018 15:05:26
To : "
@shell.com '" 
@shell.com
Subject : kennism akingsbezoek college van B&W /directie NAM
 
Van  l  heb ik begrepen, dat jij het kennismakingshesprek van jullie directie met ons college voorbereidt. Het lijkt mij handig om dit binnenkort even af te
stemmen. Wanneer schikt dit jou? Ik zie jouw reactie met belangstelling tegemoet.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Beleidsadviseur economische ontwikkeling
M: 06-
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Date : 4-9-2018 14:43:11
To : "
@shell.com '" 
@shell.com
Subject : Kennism akingsbezoek directie NAM/ college van B&W
 
Op 18 september ’s middags komt het college van B&W bij jullie directie voor een kennismakingsbezoek.  en mij is gevraagd om dit bezoek voor te bereiden. Om elkaar bij
een kennismaking niet voor verrassingen te plaatsen, lijkt het ons handig om vooraf af te spreken welke onderwerpen in elk geval aan de orde komen.  Waar zijn er
gemeenschappelijke belangen, waar lopen de belangen uiteen en welke afspraken kunnen hieruit voortvloeien. Kunnen we hier een afspraak voor maken? Ik neem aan dat ik
voor het verkennen van deze vragen bij jou aan het juiste adres ben. Zo niet, dan hoor ik graag met wie wij contact kunnen zoeken.  Ik zie jouw reactie met belangstelling
tegemoet.
 
Met vriendelijke groet,
 
    
M; 06-
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>    Date : 15-2-2019 12:59:03 21.35    From : “2e nue nl   To : MG 5) Gr   Cc : “ss nl, ssc rl. tyre arie o0) ME ty naarie. nl,  EN : ve ste rkvartier-nl”* B ve ste rkvartie rol, °° WN ze nac e-nte noorde nveld.nl'""  We nc ete noorde nve Id.nl   Subject : Landelijke aanpak afhandeling nijnbouwschade (LAAM) - concept advies TCBB aan Minister van EZK - opmerkingen gemeente Aa en Hunze  Aftachment : image003.png;image005. png;    Beste ND.    Het nu voorliggende concept advies van de Tcbb (LAAM), zoals wij dat afgelopen dinsdag 12 februari hebben ontvangen, is een inhoudelijk goed onderbouwd advies geworden,  Waarin onze inbreng in het vooroverleg goeddeels is meegenomen.  Hieronder mijn bevindingen die ik ook heb afgestemd met burgemeester Ton Baas.    Onze algemene opmerkingen heb ik hieronder zo beknopt mogelijk weergegeven en gekoppeld aan de samenvatting,  zoals door uis opgenomen op de eerste pagina van het advies. Daarna geef ik nog enkele paginagewijze opmerkingen.    Voor wat betreft het vervolgproces, willen wij opmerken, dat het van belang is dat ook andere gemeenten, waarbij  De problematiek geldt van meervoudige en/of overlappende vormen van mijnbouw en mijnbouwschades, zoals o.a. Veendam en Midden Groningen,  worden meegenomen in het vervolgpraces c.q. afstemming.    Als u nog vragen heeft of een nadere toelichting wenst, dan hoor ik dat uiteraard graag.    Tot slot wens ik u alvast veel succes met het afronden van de opdracht!  Met viendelijke groet.  ee   Projectcodniinator ~ beleidsadviseur rime  Gemeente Aa en Hunze   Postbus 93 « 9460 AB Gieten   Spieterdeeg 1 » 3461 BH Gieten   wav. aaenhunze.nl   Teletoon aigemeen: 14 0592   Telefoon direct: (0592)   Mobiel (geen voicemail): +31    Algemene opmerkingen    Samenvatting    Mijnbouwactiviteiten roepen bij bewoners en bestuurders heftige emoties op rond de risico's, de  verdeling van de lasten en de lusten en de afhandeling van eventuele schades, niet alleen in Groningen,  maar ook daarbuiten, zoals in Drenthe, Friesland, Noord- en Zuid-Holland en Limburg.    Begin 2018 heeft de Staat de schadeafhandeling door de gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag  in Norg in het pubtieke domein geplaatst. De betreffende schades worden sinds 19 maart 2018  afgehandeld door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) in afwachting van een  wettelijke basis voor het ‘definitieve’ Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG).    Voor de afhandeling van overige mijnbouwschades in Nederland adviseert de Technische Commissie    Bodembeweging (Tcbb) om onder een publieke regie?’ een uniforme, onafhankelijke landelijke aanpak  vast te stellen die voor alle burgers in Nederland tot een gelijke behandeling leidt. Deze landelijke aanpak  moet gaan gelden voor alle types mijnbouw, namelijk de gaswinning uit kleine velden (waaronder de  gasopslag in andere velden dan Norg), de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende gevolgen van de  vroegere steenkolenwinning in Limburg.    De Tcbb presenteert in dit advies vanuit deze aanpak allereerst een Schadeprotoco! Gaswinning Kleine  Velden op Land voor de afhandeling van mijnbouwschade door gaswinning uit kleine velden.    Voor de totstandkoming van de landelijke aanpak adviseert de Tcbb:  Stel een centraal meldpunt voor mijnbouwschade in, het Landelijk Loket Mijnbouwschade (LLM).  Stel een landelijke Commissie Mijnbouwschade (CM) in met als taak de onafhankelijke afhandeling  van alle mijnbouwschades in Nederland (met uitzondering van de schades door de gaswinning in het  Groningenveld en de gasopslag Norg).    Zorg voor een adequate uitvoeringsorganisatie ter ondersteuning en onder aansturing van de CM.    Stel per type mijnbouw een Schadeprotocol vast, te beginnen met een Schadeprotocol Gaswinning  Kleine Velden op Land.    Sluit per type mijnbouw een Convenant tussen de Staat en de betrokken mijnbouwmaatschappijen, te  beginnen met een Convenant Gaswinning Kleine Velden op Land. 4    Bevorder dat burgers en lokale overheden worden betrokken bij mijnbouwactiviteiten in hun  omgeving en stimuleer omgevingsprocessen die leiden tot Gebiedsarrangementen    Stel op zo kort mogelijke termijn een overgangsregeling vast voor de afhandeling van schades door    gaswinning uit kleine velden. *)    Breid de landelijke aanpak op korte termijn uit vaor de zoutwinning, de geothermie en de na-ijlende  gevolgen van de vroegere kolenwinning in Limburg.*)         De voorgestelde onafhankelijke landelijke aanpak moet leiden tot een verbreding van het draagvlak voor  mijnbouwactiviteiten met een passende verdeling van de lasten en de lusten. De afhandeling van</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>    mijnbouwschade is daarbij laagdrempelig, ruimhartig, transparant en snel, waarbij de burger centraal  staat.         me               TAO aT Shape Ce Den oe dg nner aptepen bem par St bop de         Hed Cag dart detecuyveny gs ta         WOO bed Res aad poe Ge Tee panty  err ervendonke ers Enge Ge NOC ah ge Pee Dre sot fa COG et He werent  Pewee ti gash ei li Sat beg eer er OA ae egen era Herder Aan Suk geget etn    vtt:         berken tere den, wet baeten Heer         Ve eotgeres srted were ty    sofee piglet bing aeate Jer an Hojel, Pe Mosigtde fede               BOU eee eden Bik gees in    wetende on    Bref van mm. EZK van 21-32-2018 DGETM-EO/18269802;  Meet- en monitoringsnetwerk NAM    MAER MUCH, OM ONTEXERMEDEN 15 VERKLEINEN >    5 eenn wter ergen    Bolder.           ly RN J Grendin wea g D Braden! zoek  ve  D Aarie verie 7 Yebude.  1              fvoorbeed uit NAM presentate uit 20L4)  Pagina 10  Onder 4 toevoerer  Overige Muynbouwactviteren. zoals waterstof. en CO2 opslag    DISCHUNME.R.  hear che iiformtertio ot dese comatl ont veder sharen bree Ht cheterbendorted Auaptest ween rete Herr verhoor oradbeerd en cher vemos dato Hate uanvaarndt veer uanprukeliihheid voor shade als gevels vaar ooriuindbrerden en of gedateerde  irrfeerrmerte    As aottet de bedovide cat cotuer bert alta cdeoe dit bericht ont ecdes ceotedte dt cheeeabebeotcd verrenjcherenn oor ode cafzertcher Prserverr vier omrnscard pr ole Deere” velen</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>    Bevindingen omwonenden   Tijdens een aantal informatiebijeenkomsten voor gaswinningsprojecten waarbij de  nulmeting aan gebouwen actueel was, is omwonenden gevraagd naar hun mening  en eventuele ervaringen. De hoofdlijn van de reacties is dat burgers die wonen  boven een gasveld willen dat bij een vermoede mijnbouwschade aan hun woning  deze onafhankelijk en deskundig wordt beoordeeld en vervolgens snel wordt  vergoed. Aangezien de nulmeting aan gebouwen wordt gezien als een hulpmiddel  hierbij, wordt deze door omwonenden vaak gezien als waardevol.    Pagana 3 van 5    </pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>    Meet- en monitoringsnetwerk NAM    MARR BERICHT, OUA OMTEKERHEDEN TE VERKLEINEN ey  4 Bodemdaling: by 5 Gebouwtrillingen:  sataliet 4 201) geboussensoren  1 Volume en gasdruk: J Grondbeweging: & Bouwkundig onderzoek:  meters m gasveld 60 extra versnellingsmeter: inspeches    é    2 Aardbevingen: 7 Schades:  4D eatra geatoons analyse trends    </pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 15:49:40
Subject : Mail w isseling m et NAM naar aanleiding van m ail eerder vandaag.
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
 
 
Van:
Verzonden:
 dinsdag 12 juni 2018 13:31
Aan:
Onderwerp:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Dankjewel.
Sterkte m et je zoektocht.
Groet,
 
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
 
i - @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 
Tuesday, June 12, 2018 1:26:15 PM
To:
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Ik heb er intern naar gevraagd en ik heb van meerdere mensen vage antwoorden gekregen, maar helaas nog geen enkel concreet getal. Ik heb er nog steeds druk op staan, want
iemand zou moeten weten welke adressen (en dus ook hoeveel adressen) een aanbod zouden moeten krijgen.
 
Ik ga door!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
From:
mailto @assen.nl
] 
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:10
To:
 
i
@shell.com
>
Subject:
 
Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Kun je mij nog wat meer informatie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
 
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
 
i
- @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
21.36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>◾
 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
E 
. - l @shell.com
I 
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com, zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>Date : 11-9-2018 14:58:45
To : "
@shell.com '" 
@shell.com
assen.nl
Subject : m em o
 
Hierbij het memo ter voorbereiding van het kennismakingsbezoek van het college van B&W aan de directie van de NAM. Het lijkt me in lijn met de afspraken die we vanmorgen
gemaakt hebben, met dien verstande dat we afzien van presentaties. Ik heb nog geen terugkoppeling gehad over de reactie van het college op het memo. Zodra ik meer weet, laat
ik jou dit weten.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>Date : 15-2-2019 16:44:05
From  : @shell.com
To : " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, "   assen.nl
Cc : "    @assen.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl
Subject : NAM-link naar w erkzaam heden gasveld Vries
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Dag heren,
Daar is ie dan toch eindelijk; de link naar het bericht over onze fakkel-werkzaamheden op het gasveld Vries https://www.nam.nl/nieuws/2019/onderhoud-en-fakkel-in-assen-noord.html  .
 
H
et wordt mij op deze manier wat te heet onder de voeten; ik ga een weekje op vakantie .
Fijn weekend!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .21.38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>Date : 14-9-2018 10:41:25
From  : 
shell.com
Subject : Nieuw e putten in bestaande gasw inning/w inningsplan
Hallo ,
 
Naar aanleiding van ons gesprek gisteravond.
Ik verwees naar “SodM brief 20 okt 2017, kenmerk 17162697” (googelen brengt je bij de SodM website).
 
Daarin staat
“Ook na de wijziging van 1 januari 2017 is niet in de Mijnbouwwet voorgeschreven dat voor iedere afzonderlijke put een vergunning- of planprocedure moet worden doorlopen.”
 
Ook in latere besluiten voor Vermilion gaswinning heeft SodM dit gemeld.
 
P.S. De onduidelijkheid is ooit gevoed door een opmerking van Wiebes, toen hij inviel voor Kamp tijdens zomervakantie.
Groeten
 
 
  
NAM - Assen
Tel:
 
+31 (0)61  
 
21.39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>Date : 2-12-2015 21:38:43
From  : 
@shell.com
To : " @drenthe.nl" @drenthe.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl,
Subject : Onderzoek buitengebied
Attachm ent : 20151202 Nieuw sbericht NAM onderzoek buiten contour.pdf;im age003.jpg;im age004.png;
Dag , ,  en ,
 
Er komt vanavond of morgenochtend (of vannacht) informatie vrij over onze onderzoeken naar schades in de ‘buitengebieden’. Deze buitengebieden zijn dorpen (of steden) die,
gezien vanuit Groningen, aan de randen van het gasveld Groningen liggen. Onderzocht is hoever de Groningse bevingen reiken qua schade.
Ik wilde jullie dit graag eerder geven, maar dat ging door alle externe checks niet. Ik hoop dat jullie toch nog op tijd jullie eigen bestuurders kunnen informeren. Zij krijgen
trouwens van onze directeur Groningen een persoonlijke mail.
 
“Arcadis startte in het voorjaar in opdracht van NAM een onderzoek naar schademeldingen buiten de zogenaamde contourlijn. Er zijn 40 gebouwen onderzocht in vijf gebieden. De
mogelijke oorzaken van schade zijn in kaart gebracht. In overleg met de Nationaal Coördinator Groningen is afgesproken dat een stuurgroep onder zijn leiding deze onderzoeken
valideert.
 
In de bijlage treft u de berichtgeving rondom het onderzoek, waar NAM de bewoners in de betreffende gebieden over informeert/ heeft geïnformeerd.”
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
21.40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>Eerste onderzoeken aardbevingsschade buiten contour afgerond 
A
rcadis startte in het voorjaar in opdracht van NAM een onderzoek naar schademeldingen buiten 
de zogenaamde contourlijn. De mogelijke oorzaken van schade zijn in kaart gebracht. Er zijn 40 
gebouwen onderzocht in vijf gebieden met opvallend veel schademeldingen. Op basis van dit 
onderzoek stelt Arcadis dat de waarschijnlijkheid van schade door aardbevingen kleiner is dan 1% 
voor alle onderzochte huizen en daarmee de kans op aardbevingsschade verwaarloosbaar is voor 
alle huizen in de 5 onderzochte gebieden.  
 
Onderzoek buitengebied 
Arcadis onderzocht 40 gebouwen 
in vijf gebieden met opvallend 
veel schademeldingen. Het gaat 
om 1.Kropswolde, 2. Hornhuizen-
Zuidhorn, 3.Finsterwolde, 
4.Veendam en 5.Groningen-West 
(zie figuur hiernaast). 
 
Conclusies  
Arcadis concludeert op basis van 
deze onderzoeken het volgende: 
• Voor elke onderzochte woning geldt dat er geen schade is als gevolg van aardbevingen.  
• Er zijn voor elke onderzochte woning één of meerdere alternatief schadeoorzaken. 
geconstateerd (bijvoorbeeld verkeer, bouwwerkzaamheden, een bouwgebrek). 
• De kans op aardbevingsschade is, in elk van de vijf onderzochte gebieden, verwaarloosbaar 
voor alle onderzochte huizen in het onderzoeksgebied. 
Validatie door Nationaal Coördinator Groningen 
NAM heeft Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders gevraagd het vandaag gepresenteerde 
onderzoek te controleren ofwel valideren. Onder zijn regie wordt door een onafhankelijke 
deskundige bijvoorbeeld onderzocht of de gebruikte onderzoeksmethode en de conclusies correct 
zijn. Bij de voorbereiding, opzet en uitvoering van de validatie betrekt de NCG twee 
vertegenwoordigers van de maatschappelijke stuurgroep (Groninger Gasberaad en Groninger 
Bodembeweging) en  twee leden van de bestuurlijke stuurgroep (namens gemeenten en provincie).   
Onderzoeksopzet  
Het onderzoek bestond uit twee componenten: 
1. Visuele inspectie  van schade aan gebouwen die mogelijk werd veroorzaakt door 
aardbevingstrillingen.  
2
. Het verzamelen en analyseren van gegevens van gebouwsensoren en metingen van het 
KNMI-netwerk. E r is bekeken of er trillingen door aardbevingen zijn geregistreerd die sterk 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>genoeg waren om mogelijk schade te veroorzaken (afgezet tegen bestaande richtlijn van 
S
tichting Bouwresearch voor trillingen).  
Hoe verder? 
De inwoners met schade die deelnamen aan het onderzoek hebben de onderzoeksrapporten 
ontvangen over hun eigen woning en van het gebied waar ze wonen. Met deze deelnemers wordt op  
korte termijn een afspraak gemaakt voor een persoonlijk toelichting op de rapporten en de 
onderzoeksresultaten.  
Ook de overige bewoners die schade meldden (>1000) in het gebied buiten de contouren zijn per 
brief geïnformeerd over de uitkomsten van eerste onderzoeken en de aankondiging van de validatie 
door de Nationaal Coördinator Groningen. De uitkomsten van de onderzoeken en de validatie zullen 
dan worden meegenomen  tijdens het  bezoek van een expert aan de overige schademelders. De 
belofte blijft staan dat deze schademelders worden bezocht om de schade te onderzoeken.  
Vervolgonderzoek  
 
N
AM realiseert zich dat schade aan uw woning ingrijpend is en opgelost moet worden. Daarom 
vergoedt NAM ook alle schade aan gebouwen als gevolg van aardbevingen. Echter niet alle 
gemelde schade is aardbeving gerelateerd en daarom hebben we Arcadis de opdracht gegeven dit 
te onderzoeken. NAM blijft voortdurend de effecten van gaswinning monitoren door sensoren in 
gebouwen te plaatsen en schades te onderzoeken. Arcadis is gestart met uitbreiding van het 
onderzoek naar schades in gebieden langs de eerder gehanteerde contourlijn. Ook de gebieden 
die nog niet zijn onderzocht (zie geel gearceerde gebieden in bovenstaande figuur) zal Arcadis de 
komende tijd onderzoeken. De resultaten van deze onderzoeken zijn naar verwachting eind 
januari 2016 beschikbaar.  
 
Uitbreiding meetnetwerk 
NAM wil op basis van actuele en lokale meetgegevens direct tonen waar trillingen door 
aardbevingen hebben plaatsgevonden. Inzicht in trillingsniveaus na een aardbeving kan via de 
portal van KNMI. NAM gaat deze open data en de metingen van gebouwsensoren, ontsluiten via 
Feiten & Cijfers op www.namplatform.nl. Bewoners hebben de mogelijkheid om zich in te 
schrijven voor een gebouwsensor via http://www.nam.nl/nl/contact/inschrijfformulier-
gebouwsensoren.html .  
Meer lezen over dit onderwerp: 
• L
ees het voor meer informatie over het Schadeprotocol  en de schadecontour op 
NAMplatform.nl   
• L ees de onderzoeksrapporten van Arcadis op NAMPlatfor m.nl  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>Date : 25-7-2011 10:17:45
F
T
o : "
@
shell.com" 
@ shell.com
S
ubject : Ontwerpschets Anreperdiep N am.pdf - Adobe Reader
A
ttachment : L29 Ontwerpschents Anreperdiep N am.pdf;
H
 
H
ier is de aangepaste ontwerpschets voor het Anreperdiep. Het blijft een indicatieve schets. Kun je je hierin vinden?
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
i
 
B
eleidsadviseur
G
emeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
A
fdeling Ontwikkeling en Strategie
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
e
-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
21.41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>                             </pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>Date : 17-7-2018 16:46:03
F
T
C
S
ubject : overzicht uit te nodigen personen info avond gasw inning 
A
ttachm ent : Overzicht uit te nodigen partijen inform erende raadsavond dossier gasw inning.docx;
D
 
H
ier de lijst met de personen en instanties die uitgenodigd kunnen worden.
 
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
 
T
 0592-
M
 06-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>Overzicht uit te nodigen partijen informerende raadsavond dossier gaswinning
 
13 september 2018
 
Doel avond: informatie en feiten overbrengen aan nieuwe gemeenteraad van Assen
 
1.
 
Tcbb
 
Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb)
 
Postbus 20401
 
2500 EK Den Haag
 
 
Telefoon:
 
 
algemeen: 088 
-
 
042 57 18 (secretariaat Tcbb)
  
 
 
rechtstreeks: 026 
-
 
   
 
 
E
-
mail
: 
secretariaat@tcbb.nl
 
/ 
@tregthuys.nl
 
 
2.
 
Sodm
 
dr ir 
 Senior InspecteurStaatstoezicht op de Mijnen / State 
Supervision of Mines Ministerie van Economische Zaken 
@minez.nl
 
 
3.
 
Actiegroep 
stop 
Gaswinning Marsdijk Nu
 
voorzitter 
@hetnet.nl
 
4.
 
Vereniging Dorpsbelangen Loon, dhr 
 
 
5.
 
NAM 
 
T +31 592 
 
M +316 
 
E 
@shell.com
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>Date : 6-2-2019 14:58:57
F
r
T
S
ubject : productiehoeveelheden gasw inning uit kleinere velden Noord Drenthe
A
ttachm ent : Kopie van fieldGasProduced_2017-1.xls;Kopie van fieldGasProduced_2018-1.xls;Kopie van fieldGasProduced_2016.xls;im age001.png;im age002.jpg;im age003.jpg;
D
ag heren,
 
V
ries kende in 2017 een significante hogere productie dan andere jaren, voornamelijk als gevolg van de ingebruikname van put Vries-10.
M
aar in de gehele breedte nemen de productiehoeveelheden uit de kleinere velden geleidelijk af.
 
A
nnerveensche veld:
2
016: 110875  
(
1000 Nm3, 101325 Pa, 0°C)
2
017: 99720
2
018: 87500
 
A
ssen:
2
016: 6520
2
017: 6106
2
018: 6149
 
E
leveld:
2
016: 186781
2
017: 129286
2
018: 68948
 
V
ries (Noord, Midden en Zuid opgeteld):
2
013: 129700
2
014: 92500
2
015: 38100
2
016: 24910
2
017: 83343 (waarvan 54444 uit Vries-10)
2
018: 49897 (waarvan 22583 op Vries-10)
 
 
 
M
e
t v riendelijke groet,
 
.
 . .  
B
eleidsadv iseur/ projectleider
T
eam Ruimte en Ontwikkeling
T
el
 
0
592 -  
G
emeente Tynaarlo
T
el
 
0
|
|
 
F
ax
 
0
85 - 2084 923 
|
|
 
E
-mail
 
i
nfo@tynaarlo.nl
Post
 
Postbus 5, 9480 AA Vries 
|
|
 
B
ezoek
 
Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek onze website
 
|
|
 
V
o
lg ons op Twitter
 
|
|
 
L
i
ke ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W anneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij
v
erzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door 
t
e sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of
g
ebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
V
an:
 
Verzonden:
 woensdag 6 februari 2019 13:46
A
an:
 
 . . @tynaarlo.nl>; i   @assen.nl>; i   l @assen.nl) @assen.nl>
O
nderwerp:
 
RE: Werkzaamheden NAM in Assen
 
H
oi heren,
 
 
H
eeft iemand van jullie een idee hoe de NAM op dit moment hiermee omgaat?
 
W
e zouden vergelijkbare vragen kunnen krijgen als op 18 februari  De NAM met de werkzaamheden start op de locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk.
 
h
ttps://www.dvhn.nl/drenthe/Gemeenteraad-Westerveld-maakt-zich-grote-zorgen-over-gaswinning-bij-Wapse-24151510.html
 
 
M
e
t v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator – beleids advis eur ruimte
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct: (0592)   
M
obiel (geen voicemail): +31
 
21.43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>Van:
   
Verzonden:
 maandag 4 februari 2019 8:43
Aan:
  
Onderwerp:
 FW: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Hoi ,
 
Ter info.
 
Groeten 
 
 
Van:
 
i . i - ll @shell.com
 [
mailto: i . - ll @shell.com
] 
Verzonden:
 zaterdag 2 februari 2019 11:29
Aan:
 
. @tynaarlo.nl
Onderwerp:
 
FW: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Hierbij ook voor jullie ter informatie dit bericht over werkzaamheden op onze locatie ten noorden van Marsdijk.
Groet,
 
From:
Sent:
 zaterdag 2 februari 2019 11:27
To
@assen.nl
>; 'g.smith@assen.nl' <
g.smith@assen.nl
>
Subject:
 Werkzaamheden NAM in Assen
 
Geachte mevrouw Smith, geachte hee  i
 
Ik wil u hierbij graag informeren over werkzaamheden op onze locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk. Gezien de gevoeligheden rondom NAM en activiteiten van NAM in de buurt van Marsdijk, stuur ik u deze mail persoonlijk. Uiteraard informeer ik ook
uw ambtelijke en communicatie-afdelingen.
 
De 9
e
 put in dit gasveld Vries produceert op dit moment niet optimaal. Voor de duidelijkheid: dit is niet de (10
e
) put die naar de drie kilometer diepe ondergrond van Marsdijk leidt. Deze 9
e
 put komt uit in de ondergrond tussen onze locatie, Taarlo en
Ubbena.
 
Om deze put weer goed te laten werken, is het nodig om ondergrondse onderhoudswerkzaamheden aan de put uit te voeren. Dat gaan we doen tussen 18 februari en begin maart 2019. Daarvoor komt er behoorlijk wat materieel op de locatie. Gezien de
ligging van de locatie zijn de werkzaamheden goed te zien vanaf de A28. Wij houden daar extra rekening mee in onze communicatie. In het kort hebben de werkzaamheden de volgende effecten:
Om veilig te kunnen werken worden de leidingen en de put gasvrij gemaakt; daardoor brandt er gedurende lange tijd een fakkel met een vrij grote vlam.
Er wordt 24 uur per dag gewerkt, met in de nacht verlichting op de locatie.
Er zijn extra transporten van en naar de locatie; we beperken deze zoveel mogelijk tot overdag-uren.
We plaatsen een geluidsscherm tussen de directe buurman en onze locatie.
 
Wij communiceren rechtstreeks met omwonenden, de dorpsbelangen Taarlo, Loon en de wijkkrant Marsdijk. Daarnaast gebruiken wij de geijkte communicatiemiddelen zoals Twitter, Facebook en de websites. Ik begreep van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat dat ze een kennisgeving van de vergunning aanstaande week publiceren in de huis-aan-huis-kranten.
 
Mocht u hier nog vragen over hebben, dan hoor ik het graag.
Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 
. i - @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar
via de relevante webpagina onder de link 
www.shell.com
, zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – 
Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of
k
unt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>(1000 Nm3, 101325 Pa, 0°C) Land
FIELD OPERATOR YEAR JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC
's-Gravenzande Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5419,048 4882,76 3692,367 1919,808 3118,928 4993,984 1289,869 424,961 1,82 3741,91 3668,359
Ameland-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 16122,18 16462,46 18380,78 18628,98 16805,43 15371,68 10228,3 16226,42 15236,33 14027,97 17804,35
Ameland-Westgat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 8239,938 7646,246 8234,284 7953,771 8246,763 7950,837 5499,295 8844,395 8118,2 7833,809 8130,888
Andel-6 (Wijk & Aalburg) Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Anjum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Annerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 9151,149 7967,944 8804,164 8523,979 9085,55 8027,217 8229,499 7170,928 6660,897 7267,775 6611,524 87500,63
Appelscha Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Assen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 1,001 0 0 0876,198 961,354 599,583 1666,457 1424,521 620,327 6149,441
Bedum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 22541,21 19838,34 21125,07 19412,12 17678,35 16433,18 15913,32 16961,75 17261,03 17060,26 16030,94
Bergen TAQA Onshore B.V. 2018 1733,802 842,323 1917,121 837,943 567,265 1863,8 2052,219 1918,313 2061,524 1888,352 1538,163
Blesdijke Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Blija-Ferwerderadeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2597,27 2248,184 2197,822 2176,705 2577,834 2026,082 2484,348 2411,532 1753,327 2572,906 1031,488
Blija-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2459,562 2256,003 2266,139 1811,242 2470,42 2430,005 2448,475 2547,572 1796,441 2446,531 1038,461
Blija-Zuidoost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5030,989 4707,217 4510,754 3897,375 4901,786 4877,987 5276,223 5163,759 3562,653 5254,148 2162,771
Blijham Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1790,717 1820,687 2005,466 1849,693 1573,332 1848,804 1379,107 1645,053 1606,296 1786,101 711,547
Boekel TAQA Onshore B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Boerakker Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 3416,943 179,616 102,177 2443,07 1212,273 116,337 0 2,297 14,998 0 0
Botlek Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 13864,73 11141,19 10244,16 12000,5 12899,47 12335,27 9591,874 12522,14 11915,87 11010,29 12058,38
Bozum Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Brakel Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 1117,892 328,248 399,786 802,766 0,001 0 17,799 474,572 18,12 7,296 2,643
Burum-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Coevorden Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 14601,35 12803,92 14901,71 16367,28 14102,96 4342,136 19753,57 18622,44 17243,87 17075,76 15645,78
Collendoorn Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 505,808 599,279 470,705 479,54 577,12 145,141 771,802 452,685 634,651 567,399 513,669
Collendoornerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0,001 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Dalen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 591,426 0,005 0 0 0 0 0920,463 1842,652 3854,206 3064,914
De Blesse Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 04480,61 5714,93 529,21 0
De Hoeve Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 82,92 3,31 1 1,57 0 0 6,13 0 0 0 0
De Klem Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
De Lier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1017,41 600,021 762,505 203,841 938,007 604,757 10,724 0 0677,938 725,17
De Wijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 6275,446 6293,693 5194,904 9031,433 8303,476 1830,924 8061,538 9023,808 9782,069 10026,95 8070,843
Den Velde Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2337,323 2095,485 2076,158 1940,962 1690,967 495,251 2782,903 2418,144 2069,69 2268,64 2118,374
Diever Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 23260,48 33212,64 44367,89 44006,77 45724,3 45724,3 43968,03 44572,15 35024,72 38039,19 37856,16
Donkerbroek - Main Tulip Oil Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Donkerbroek - West Tulip Oil Netherlands B.V. 2018 496,109 108,196 56,027 19,233 0,716 0 0 0 0 0 0
Een Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1739,322 1358,937 1378,422 927,352 914,761 560,397 1053,31 747,994 1134,542 741,033 593,391
Eernewoude Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 326,63 581,23 672,74 750,64 0 681,88 718,26 801,29 541,68 436,07 945,81
Eesveen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 1056,55 714,37 151,63 0 0 0 0 0 8272,1 13177,11 13331,36
Eleveld Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 7663,475 6448,305 7048,345 7210,295 6104,977 6129,375 6294,577 5654,898 6654,331 6142,48 3597,676 68948,73
Emmen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 728,223 0,001 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Emmen-Nieuw Amsterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 371,369 0,001 0 0 0 0 0 75,355 0 0 0
Engwierum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Ezumazijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Faan Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 772,658 212,976 313,958 215,884 233,329 457,514 697,523 496,47 790,672 738,077 667,132
Feerwerd Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1394,889 1335,866 1043,378 1033,229 862,729 1164,415 1195,047 1347,098 1142,33 1087,388 1466,641
Franeker Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Gaag Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5070,595 4197,149 2392,785 1872,711 4443,017 4729,75 3561,001 1741,666 2714,608 4117,525 4093,002
Gasselternijveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0,001 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Geesbrug Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 1688,352 1260,407 1534,976 1389,552 1246,848 1246,85 1584,024 1592,336 1514,44 1681,096 1485,8
Geestvaartpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Groet TAQA Onshore B.V. 2018 1898,485 1038,605 1968,385 985,283 739,769 2234,494 2393,991 2009,448 2123,866 2041,364 1746,878
Groet-Oost TAQA Onshore B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Grolloo Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 428,968 340,244 459,556 405,044 358,812 358,81 392,576 500,728 414,08 451,956 337,792
Groningen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1994303 1605668 2216686 1367666 1434102 1345624 1361297 1351604 1393761 1206084 1764205
Grootegast Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 4214,993 4256,574 4524,803 4278,568 3900,287 3594,157 1935,598 2868,052 809,171 01722,68</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>Grouw-Rauwerd Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Hardenberg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5892,034 5422,074 5231,691 5434,839 4396,942 740,369 5131,02 4750,249 3614,016 4291,767 4582,879
Hardenberg-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 778,226 27,011 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Harkema Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 855,737 939,16 1082,087 552,86 944,033 1024,264 1048,93 1040,547 973,306 151,209 896,883
Harlingen Lower Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Harlingen Upper Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Heinenoord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 248,765 22,198 662,912 23,353 262,548 441,81 0 0 0 0592,067
Hekelingen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2071,381 2200,524 1708,626 133,847 230,527 940,368 0 0 0 0390,005
Hemrik (Akkrum 11) Tulip Oil Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Houwerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kiel-Windeweer Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2316,283 1977,257 2201,069 1979,249 2106,602 1872,454 1891,583 1749,05 1656,88 1980,93 1760,91
Kollum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2926,575 2579,639 2777,228 2589,649 2515,818 2764,13 2710,571 2669,163 2623,463 2336,79 2608,146
Kollum-Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0276,709 9063,619 9811,753 9078,13 7456,251 9396,417 9237,381 9085,134 7956,764 8908,373
Kommerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 6528,642 5686,289 5201,97 5152,911 4759,679 5367,76 6070,84 4373,414 3478,029 2410,598 2207,191
Langezwaag Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 1700,2 31,95 10,08 62,88 10,29 10,29 7,61 127,54 0 0 1,5
Lauwersoog Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 20797,69 16716,99 17105,43 15246,09 19891,57 19586,82 19072,19 19091,74 17886,13 19095,89 18435,99
Leens Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0564,466 2853,261 2828,541 2999,492 2947,762 2572,872 2901,513
Leeuwarden en Nijega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 2348,36 2024,3 1765,69 2078,67 2237 2043,15 1937,07 2081,13 1928,28 1834,99 2020,7
Loon op Zand Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 249,03 278,2 358,28 338,15 347,29 347,29 261,94 294,58 365,66 258,6 363,56
Loon op Zand-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 683,07 668,72 704,4 752,76 535,92 535,92 12 0 9,35 0 0
Maasdijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 840,202 314,914 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Marum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 12721,54 11291,06 9710,179 11102,63 10290,47 10853,48 11128,87 11290,05 10822,01 1337,249 9525,982
Metslawier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Metslawier-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 6072,371 5284,923 5537,542 5236,65 4562,676 3562,708 5076,614 4536,558 3976,465 3672,844 3960,542
Middelburen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 129,78 670,39 341,55 631,12 710,52 710,52 43,8 203,57 656,83 607,78 601,19
Middelie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 21511,78 19042,79 23147,37 20515,08 18137,46 20316,16 19664,29 14251,23 16770,18 17880,92 18852,05
Middenmeer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Moddergat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 21471,64 18953,11 19668,55 16875,59 20846,35 19833,75 19470,53 19569,75 18596,06 19959,91 18636,68
Molenpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1339,759 1022,257 711,327 1027,692 744,035 3,359 0 4,997 5,475 0 0
Monster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 411,49 0 0 0863,693 1356,99 228,751 1225,701 249,993 302,991
Munnekezijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5895,64 5123,084 5681,803 5202,82 5213,493 4468,387 4106,944 3777,77 3515,856 2354,71 184,862
Nes Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 78479,95 67654,5 68640,72 57685,94 71977,18 67229 64755,21 65848,63 53482,38 56473,21 53423,24
Nijensleek Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Noorderdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 59,006 0 0 99,157 0 0 0 0
Noordwolde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 814,84 639,42 386,55 333,56 466,87 466,87 501,57 80,77 0 308,41 638,13
Oldelamer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Oosterhesselen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1015,787 0,002 0 0 0 0 0301,992 1477,089 1159,228 505,495
Oostrum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 4918,383 4255,391 3006,502 1220,755 2355,388 4995,31 4070,486 3855,487 2545,596 1615,271 2626,194
Opeinde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 334,44 286,67 379,46 370,38 274,36 274,36 118,86 122,5 124 61,55 115,87
Opeinde-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 280,32 316,04 334,62 470,32 525,77 525,77 37,01 134,72 497,05 490,59 538,16
Opende-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 5490,217 4888,376 5469,312 5137,668 4554,101 4669,602 4677,713 4875,35 4692,863 790,566 2093,202
Oud-Beijerland Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1780,898 1967,668 1583,332 2,403 0 0 0 0 0 0 0,003
Oud-Beijerland Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 117,949 0 63,271 245,052 0290,874 0 0 0 0194,478
Oude Pekela Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2607,793 2692,262 2960,414 2725,071 2456,21 2639,025 2058,331 2298,201 2349,125 2597,435 1013,322
Oudeland Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2899,018 2136,77 2672,21 2839,303 2246,203 2102,484 0 0 0 01882,685
Oudendijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 2720,801 1368,669 1008,907 482,819 366,707 642,471 0 0 0 0 0,613
Pasop Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 9100,338 7832,462 5462,958 7969,412 7631,433 5435,462 5388,202 5441,531 6638,128 4780,686 4124,415
Pieterzijl Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0,07 0 0 0 0 0 0 0
Reedijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1743,348 753,103 2896,33 4233,537 3384,582 1349,22 0 0 0 02964,233
Ried Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0,01 0,03 0,16 0,02 0,02 0,02 0,02 0 0 0 0
Rotterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 603,836 779,809 1602,544 1547,795 1179,55 1037,852 1395,915 1241,091 1108,096 1200,189 1112,608
Rustenburg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 01862,628 0 0 0 0 0 0
Saaksum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 7906,427 7407,866 7379,095 6984,795 7102,168 6418,453 4733,038 5362,073 7476,82 6077,758 4818,884
Schermer TAQA Onshore B.V. 2018 0 0 0 0 0346,616 307,47 265,764 168,762 13,109 71,367</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>Schoonebeek Gas Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 810,586 0,001 0 0,002 0 0105,832 80,735 111,429 284,024 160,768
Schoonebeek Olie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 268,731 236,486 271,333 239,912 304,664 279,53 326,975 360,021 292,243 247,571 310,735
Sebaldeburen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Slootdorp Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 3937,97 1651,876 3053,54 1380,05 0 0 25,52 0 296,79 0 0
Sonnega-Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 01750,56 14,54 0 203,88 203,88 1187,08 10,54 111,05 0 0
Spijkenisse-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 3694,062 2799,926 3415,762 3429,533 2774,618 2594,031 0 0 0 02491,472
Spijkenisse-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Sprang Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 237,07 338,62 352,08 346,5 355,38 355,38 351,52 314,73 413,39 287,11 326,36
Starnmeer TAQA Onshore B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Suawoude Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Surhuisterveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1852,25 1702,86 1617,664 1227,074 1320,96 1284,137 545,252 1251,364 1181,668 276,918 1160,129
Tietjerksteradeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 6485,847 5029,701 2078,815 4476,96 4595,29 4595,29 5163,56 4868,86 5580,53 5969,78 7042,13
Ureterp Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1225,621 851,418 873,618 1055,552 646,538 938,127 891,467 705,887 509,747 9,188 920,75
Vierhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 7014,521 6216,027 6417,492 6023,374 5172,649 5569,062 5067,201 5276,891 5189,971 3551,729 0
Vinkega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 9551,05 4628,24 1256,28 0 0 0 0 0 0 0 0
Vries Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 4953,932 4146,479 5728,957 4343,006 5272,697 5905,167 4928,459 2931,194 3496,033 6571,312 1620,537 49897,77
Waalwijk-Noord Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 810,36 903,29 1163,31 859,22 1343,53 1401,27 1156,52 1186,97 1413,83 1344,81 1452,1
Wanneperveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1024,878 1307,432 1183,181 768,986 669,662 0,048 573,865 967,454 816,142 625,605 656,038
Warffum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 19851,93 16323,77 16781,22 17329,76 18612,43 19432,12 17245,56 15798,02 14606,53 15954,43 16235,67
Warga-Wartena Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 471,04 347,32 378,43 374,92 353,72 353,72 392,24 332,31 299,16 313,25 405,42
Westbeemster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 14638,53 12997,46 14542,44 13486,51 10963,89 12833,88 12629,05 11160,93 11510,15 13892,56 13195,56
Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wieringa Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 521,282 383,263 440,996 346,113 302,417 597,76 0634,865 596,994 191,499 0
Witterdiep Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zevenhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 43,27 19,105 0,854 0 0 0 0 0 0 0 0
Zuid-Schermer TAQA Onshore B.V. 2018 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zuidwal Vermilion Energy Netherlands B.V. 2018 2384,44 2101,45 1904,953 2108,23 2166,98 2166,98 1691,06 2028,03 1791,5 1762,15 1884
Zuidwending-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2018 1156,296 1163,276 1244,481 878,586 1025,975 1121,14 857,873 988,683 860,829 514,307 20,67
06-Feb-2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>(1000 Nm3, 101325 Pa, 0°C) Land
FIELD OPERATOR YEAR JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC
's-Gravenzande Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5826,124 5602,442 7009,032 5512,849 3833,456 801,519 1112,017 19,74 0 03307,125 6364,438
Ameland-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 20088,335 17325,322 18910,254 19071,068 18278,032 17945,23 15419,3 18799,85 9794,965 18416,37 18078,303 17011,19
Ameland-Westgat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 7999,039 7420,404 7844,631 7678,067 8250,117 6018,639 6486,963 7456,377 4923,989 8723,005 8199,321 8516,047
Andel-6 (Wijk & Aalburg) Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Anjum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 7755,571 5997,216 2209,951 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Annerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 10821,143 6650,143 10668,793 9165,479 7355,465 7136,901 9117,707 9115,036 2123,217 9319,752 9181,667 9064,706 99720,009
Appelscha Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Assen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 989,359 851,115 960,528 92,73 33,142 1,974 462,337 1002,374 955,373 714,802 42,381 0 6106,115
Assen-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0
Bedum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 12421,06 0 0 010809,813 14552,567 23400,956 27261,41 24990,847 23453,153 20752,082 22553,441
Bergen TAQA Onshore B.V. 2017 2563,785 1997,75 2258,109 1909,465 827,324 1205,928 02267,717 1853,141 1740,615 2042,645 2079,462
Blesdijke Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Blija-Ferwerderadeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 3547,128 3032,884 3170,959 2771,785 2814,617 2630,749 2665,445 2621,47 1947,831 2470,463 2511,578 2271,675
Blija-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2803,581 2565,5 2779,157 2780,905 2693,922 2601,157 2535,768 2699,354 2431,204 2639,054 2496,348 2421,012
Blija-Zuidoost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5479,251 4961,64 5361,622 5492,688 5372,468 5301,053 5450,175 5365,032 4922,095 5498,183 4635,269 5199,478
Blijham Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 397,006 2072,865 2042,368 83,808 1082,593 0 822,236 2234,997 2053,553 2148,252 2095,441 1523,144
Boekel TAQA Onshore B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Boerakker Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2340,408 1685,113 1094,614 1191,755 1419,163 1482,776 1564,485 1774,292 1280,777 986,726 2577,45 3854,842
Botlek Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 760,246 14845,773 15126,463 15234,098 13760,025 14383,815 15035,145 12861,094 11737,124 14464,843 13498,943 14283,161
Bozum Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Brakel Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 1,929 0,956 57,006 104,087 0 0 37,998 333,424 536,146
Burum-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 3,564 0 0 0 0 0 0 0 0
Coevorden Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 19144,871 15970,057 15977,774 18856,64 18652,683 17863,852 18628,604 18777,822 17422,539 17451,483 15842,6 14566,816
Collendoorn Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 833,479 686,695 602,353 617,956 409,819 406,057 335,524 428,596 289,197 828,507 794,1 700,848
Collendoornerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 116,718 77,939 170,534 160,158 137,187 96,382 161,514 155,257 148,593 127,316 0 0
Dalen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5469,038 3940,035 5023,991 4726,394 2941,328 2748,566 4967,012 4416,891 4010,843 4778,401 4453,847 3714,333
De Blesse Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
De Hoeve Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 150,07 51,53 140,82 73,63 0 0 0 72,59 42,624 25,706 11,14 18,97
De Klem Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
De Lier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1099,387 910,141 1081,534 549,151 30,27 0 449,156 272,794 388,61 0 383,344 330,879
De Wijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 8409,99 7930,95 7366,134 7347,933 7313,898 6482,652 4958,107 4937,364 6404,889 5990,398 6428,581 7484,309
Den Velde Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4105,061 3410,171 3153,089 3409,626 3409,495 2997,642 2548,331 3034,368 2600,517 2520,118 2244,655 2286,973
Diever Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 10650,1 0 13485,2 14045,77 14450,06 9173,34 14301,95 14445,67 27281,39 32987,92 32823,84 32694,78
Donkerbroek - Main Tulip Oil Netherlands B.V. 2017 0 0 0,116 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Donkerbroek - West Tulip Oil Netherlands B.V. 2017 1626,947 1248,094 662,166 492,141 418,284 0 385,333 332,505 283,457 309,042 339,083 277,586
Een Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1009,773 1065,535 1141,625 892,937 1071,885 982,398 913,456 946,55 870,815 558,11 1,077 1367,359
Eernewoude Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 572,29 400,81 965,07 407,68 742,65 398,84 579,54 882,39 1161,42 836,37 696,56 487,6
Eesveen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 1490,23 1399,79 1056,14 887,2 235,52 0 166,8 589,96 12650,5 13197 3450,3
Eleveld Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 12770,496 11679,257 13800,734 11733,451 12204,5 10554,516 10893,033 10451,1 9499,187 8318,494 8671,374 8710,191 129286,33
Emmen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5184,916 4527,866 4754,54 4389,02 4334,543 3239,37 4103,343 3564,715 3215,324 3589,154 3058,205 3385,456
Emmen-Nieuw Amsterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1934,271 1665,892 1942,146 2257,376 2038,429 1439,714 1466,883 2295,623 2024,843 1933,298 1872,199 1832,527
Engwierum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Ezumazijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1837,768 2946,12 1253,176 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Faan Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1508,227 2365,695 1599,312 1516,931 2298,443 1615,538 2424,368 3223,294 2508,621 1036,162 1422,266 1351,367
Feerwerd Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 870,59 833,725 1447,022 1673,117 1618,976 1453,885 1352,796 1062,226 1176,208 937,408 1268,831 1000,258
Franeker Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Gaag Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5321,044 4614,535 5487,797 4637,621 3547,75 685,525 3234,881 3204,421 4757,346 4591,411 5048,032 4888,984
Gasselternijveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2421,229 2718,169 2430,883 2415,56 2752,123 1524,197 2485,985 2527,681 1969,82 2534,821 1562,429 0
Geesbrug Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 1995,28 1632,632 1480,104 1280,008 1429,48 1635,468 1356,504 1856,048 1379,808 1561,912 1471,364 1625,36
Geestvaartpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Groet TAQA Onshore B.V. 2017 2260,234 2276,681 2470,335 1893,129 825,519 1474,014 02492,823 2103,679 1977,431 2266,913 2337,384
Groet-Oost TAQA Onshore B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Grolloo Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 187,976 446,14 374,544 381,424 311,976 282,552 331,644 553,052 543,016 445,62 506,7 382,172
Groningen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2417514,6 2407760 2062324 2119821,9 1659383,5 1658590,3 1729898,3 1798095,7 1628792 1776368,4 2124593,2 2196775,2
Grootegast Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5425,525 4769,157 5108,572 4469,189 4053,604 3584,595 4672,747 4459,57 2731,197 3968,9 4321,258 4807,192
Grouw-Rauwerd Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Hardenberg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 6931,247 6224,514 5615,923 6206,747 6362,151 6129,221 6311,13 6162,761 5940,482 5816,7 5711,235 5908,271</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>Hardenberg-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 915,427 823,072 797,023 835,126 922,129 807,523 837,158 839,674 768,219 812,158 780,961 770,872
Harkema Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1025,791 1058,381 1197,487 1104,702 1079,839 1122,275 1139,37 1160,952 1107,732 242,922 269,478 948,196
Harlingen Lower Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Harlingen Upper Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Heinenoord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1240,985 792,253 1253,103 1016,997 1189,28 904,388 523,042 36,869 529,451 708,774 303,336 373,641
Hekelingen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1829,521 1085,764 2222,455 1849,56 1932,4 1945,3 1807,446 478,677 0 0 12,205 0
Hemrik (Akkrum 11) Tulip Oil Netherlands B.V. 2017 0 0 0,1 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Houwerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kiel-Windeweer Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2690,131 1634,487 2619,791 2439,868 2168,808 2170,43 2415,11 2465,781 575,743 2598,543 2452,623 2395,229
Kollum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 3171,041 3021,446 3370,163 3139,493 3184,639 3049,164 2789,464 3129,002 2918,816 1985,464 3099,561 2981,142
Kollum-Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 8509,236 8392,602 9537,812 9067,443 9363,692 8920,026 8913,596 9237,856 8512,924 19,153 4,712 0
Kollumerland Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kommerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 7439,141 6189,261 5258,34 5935,611 4718,919 5313,021 5395,068 5702,815 3821,564 3190,663 5490,602 5933,173
Langezwaag Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 8259,939 7496,58 6468,51 4418,91 3794,93 2258,83 3493,8 3079,1 431,3 21,96 17,82 122,82
Lauwersoog Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 16100,582 16849,651 15917,769 23182,014 26605,487 25725,871 25584,395 24410,487 22434,064 22908,522 21045,334 21200,788
Leens Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 3941,804 3200,074 3729,985 3473,859 3533,742 2334,751 1595,396 315,607 65,419 40,892 6,321 0
Leeuwarden en Nijega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 2451,16 2320,64 2460,74 2322,79 2147,38 1487,24 2157,65 2505,83 2194,84 2311,71 2234,35 2373,04
Loon op Zand Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 157,02 247,85 155,6 234,96 236,67 260,05 233,48 152,91 405,7 319,12 320,48 282,31
Loon op Zand-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 22,43 4 336,77 739,37 661,11 828,15 695,28
Maasdijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1137,438 1361,665 1421,267 1043,706 1050,687 169,666 1067,174 900,702 1446,681 1163,133 1023,257 1250,017
Marum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 13978,709 14330,86 15901,124 15110,073 15397,463 13815,641 13888,336 14102,026 13616,964 14001,919 12615,884 12580,672
Metslawier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Metslawier-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 8736,817 8724,596 12066,226 12051,509 11905,356 11169,366 11288,476 11061,563 10405,201 3775,962 5688,449 6215,554
Middelburen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 1251,7 1033,33 1186,49 1063,58 968,73 680,14 2520,1 860,66 854,51 855,54 776,58 715,77
Middelie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 16818,922 14417,243 16302,677 14040,952 13293,864 12592,546 12932,849 13700,789 12786,21 1885,461 104,847 5180,708
Middenmeer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Moddergat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 21533,201 19480,507 16711,51 21397,821 23886,691 22864,547 23622,92 23098,695 21923,266 22295,778 21164,532 21554,196
Molenpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1580,681 1388,174 725,29 555,179 1427,42 1415,457 1427,278 1274,971 1187,398 796,761 1046,71 1173,391
Monster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2188,917 1761,151 2095,437 1000,287 32,865 0 0 01267,498 2203,514 1451,302 1077,644
Munnekezijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 6504,752 8544,935 7680,352 7430,275 7229,054 6407,603 4805,265 7181,939 2444,925 3411,332 4542,438 6376,28
Nes Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 76727,889 68338,524 57985,404 71309,225 78612,691 74757,344 77081,946 75176,85 83680,577 86737,316 80147,538 80498,385
Nijensleek Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Noorderdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 04416,157 7649,758 6273,437 225,366 0
Noordwolde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 737,65 744,78 612 699,03 723,74 536,37 760,92 745,78 667,32 429,55 489,33 905,87
Oldelamer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Oosterhesselen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4272,387 3869,045 4232,537 4122,851 4268,62 3213,931 4307,655 4060,428 3864,888 4127,452 3769,541 3855,017
Oostrum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 7718,324 6728,603 3554,329 2059,857 2023,733 8514,234 8480,42 7706,269 6777,868 4320,665 5540,704 5224,926
Opeinde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 349,97 297,55 315,4 279,19 257,84 169,38 349,49 324,1 300,25 277,45 367,01 373,36
Opeinde-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 326,2 177 245,7 439,34 349,45 202,02 253,1 482,36 490,13 513,5 474,36 421,5
Opende-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 6022,241 6194,067 6714,351 4642,603 5359,522 5248,92 5364,056 5485,828 5322,372 5499,783 5162,829 5248,318
Oud-Beijerland Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 35,709 935,505 504,978 677,805 741,144 859,169 100,382 0 0 0 0
Oud-Beijerland Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 143,247 1885,674 1904,341 1111,696 528,587 404,482 112,351 200,023 20,028 0 153,786 0
Oude Pekela Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1910,14 32,715 87,349 1989,702 17,322 01267,691 3480,31 3144,125 3155,649 2966,102 2051,499
Oudeland Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4815,392 4493,923 5012,367 4577,68 4436,669 4016,516 3766,045 3397,972 3485,504 3452,827 3016,257 3150,256
Oudendijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1286,09
Pasop Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 341,175 7513,483 10290,657 10916,531 10147,819 9706,539 10203,547 9431,247 8146,609 9552,687 9013,424 8826,894
Pieterzijl Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Reedijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 5613,23 4602,872 612,337 2313,291 588,707 496,804 371,599 5713,164 6393,123 5843,101 4983,897 4929,013
Ried Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0,04 0 150,65 187,81 252,03 220,69 233,11 211,92 212,74 198 131,65 0,07
Rotterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 797,272 748,569 771,269 706,128 825,99 754,143 688,867 704,001 20,529 3,527 636,009 1021,101
Rustenburg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 2538,788 92,74 962,104 3067,391 423,838 169,735 0 493,669 378,33 3380,915 804,296 595,692
Saaksum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 6827,746 8128,512 8954,928 8632,907 5878,866 4091,942 4054,677 7081,528 6999,919 6111,257 7045,443 9617,072
Schermer TAQA Onshore B.V. 2017 22,479 0 0 12,287 0 02554,663 595,489 334,068 255,723 379,115 0
Schoonebeek Gas Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 3842,211 3749,603 4138,175 3947,88 4016,741 3316,337 3420,542 4372,504 4039,535 3629,185 3661,68 3848,259
Schoonebeek Olie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 283,717 254,096 233,989 183,273 170,118 192,62 214,433 205,634 186,11 246,281 284,573 298,944
Sebaldeburen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1896,58 850,956 86,007 28,737 1062,952 1774,73 1889,537 563,363 0,714 0 0 0
Slootdorp Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 11401,65 13967,51 10221,46 6967,2 7209,32 6821,32 6655 3920,3 5402,57 2353,97 9832,34 12302,96</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>Sonnega-Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 157,04 166,17 75,54 31,74 0 0 0 0 0 0 0 0
Spijkenisse-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4941,592 4558,072 4986,659 4196,007 4632,06 4368,626 4758,859 4317,519 4079,707 4086,568 3715,034 3846,329
Spijkenisse-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Sprang Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 488,61 457,68 211,41 485,23 387,47 319,91 327,16 371,86 326,43 355,28 345,26 235,83
Starnmeer TAQA Onshore B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Suawoude Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Surhuisterveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1872,833 1523,043 176,94 14,691 433,845 130,177 1,345 509,373 2143,477 2036,66 2070,499 2010
Tietjerksteradeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4915,406 5106,599 5846,687 8122,727 7521,42 6785,728 6424,349 7142,008 5582,184 5671,805 6048,398 5861,464
Ureterp Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 13,434 11,656 33,375 0 0 647,481 687,418 1235,004 1499,353 1527,745 1124,711 919,9
Vierhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 4849,517 2,243 08057,262 8774,834 7719,856 7267,075 8340,121 6280,695 3961,452 3406 7264,445
Vinkega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 12180,27 12758,16 9818,43 9364,32 9551,57 5528,63 9557,55 10674,77 7145,5 811,5 0 7801,31
Vries Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 11862,676 9339,155 6541,487 6599,579 7801,601 6560,089 6619,374 6468,429 6593,374 5441,757 4584,575 4931,261 83343,357
Waalwijk-Noord Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 1824,04 1730,08 1406,56 1860,47 1803,53 1500,44 1167,77 1414,87 1304,33 1391,82 1217,63 972,3
Wanneperveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 1450,518 1321,533 1134,482 1225,447 1191,38 681,447 936,757 1207,311 1149,289 1138,686 1233,339 1414,35
Warffum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 16288,671 15581,683 17312,724 9943,366 9069,203 13338,172 19126,639 1991,866 0 400,229 19058,243 19710,654
Warga-Wartena Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 531,96 474,64 502,91 492,15 394,92 245,75 488,83 464,18 337,57 534,72 497,01 443,61
Westbeemster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 15059,682 15316,402 15409,316 14847,027 16337,857 15639,949 16220,013 15055,172 14167,199 13337,332 11952,546 15708,914
Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wieringa Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 01489,535 1055,623 605,609 596,596 487,775 321,576 308,917 417,76 499,16 482,586
Witterdiep Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zevenhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 0 712,399 529,625 126,302 12,489 0 30,802 30,94 26,427 32,24 374,624 325,847
Zuid-Schermer TAQA Onshore B.V. 2017 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zuidwal Vermilion Energy Netherlands B.V. 2017 2540,6 2202,84 2476,52 2541,58 2452,96 2352,08 2480,7 2502 2426 1931,95 2373,47 2407
Zuidwending-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2017 333,368 1119,711 860,284 27,683 6,261 0 8,581 2,681 1234,105 1347,278 1198,168 923,335
06-Feb-2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>(1000 Nm3, 101325 Pa, 0°C) Land
FIELD OPERATOR YEAR JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC
's-Gravenzande Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1057,412 841,957 520,353 5084,055 4366,66 6860,495 7142,34 7160,562 6426,33 6331,549 5036,045 4656,577
Ameland-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 17604,9 18491,88 19540,27 19374,29 21942,14 19471,26 17047,26 21055,57 18773,01 15961,7 19836,28 19445,1
Ameland-Westgat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 9358,934 9484,347 10088,04 9720,418 9174,921 8271,701 7456,793 9233,187 7913,009 7409,627 8669,39 8134,94
Andel-6 (Wijk & Aalburg) Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Anjum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 5987,072 7211,793 8444,574 6389,41 1221,04 4029,826 8234,529 7503,311 7724,976 8265,5 7679,67 8136,737
Annerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7220,912 10563,56 10426,14 2990,723 11501,07 10496,34 8286,315 9835,466 10704,05 8044,992 10506,69 10299,28 110875,5
Appelscha Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Assen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0,147 0 0 0 01725,755 1697,077 1189,369 794,557 1113,986 6520,891
Bedum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 23590,12 25474,38 27461,58 5385,518 20598,45 24041,87 21799,56 23260,08 23180,1 24228,16 21693,55 23590,96
Bergen TAQA Onshore B.V. 2016 2773,505 2686,223 2728,778 2198,897 1116,23 2483,218 1249,998 587,308 2462,477 1708,406 1222,302 2695,466
Blesdijke Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Blija-Ferwerderadeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1235,262 840,123 1296,421 1242,817 1173,274 304,124 1546,383 1509,053 3635,353 3000,898 1302,963 1127,611
Blija-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2979,798 2247,135 3484,255 3130,04 3110,98 1277,265 3882,804 2986,663 2982,319 3021,886 2910,34 2990,717
Blija-Zuidoost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 5585,01 4252,869 5454,784 5601,26 5750,138 2548,01 5926,563 4439,108 5384,641 5854,3 5474,414 5688,276
Blijham Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 504,817 292,093 950,72 814,869 757,96 124,71 458,069 126,577 196,564 86,376 123,159 36,772
Boekel TAQA Onshore B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Boerakker Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2854,806 2500,539 208,159 0 45,755 6,757 0174,828 1386,647 2007,486 1553,317 2668,254
Botlek Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 14466,65 12482,37 11233,69 11390,63 11008,7 7888,056 9956,115 8726,766 3212,695 0 0 0
Bozum Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Brakel Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Burum-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Coevorden Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 19940,97 17641,34 19442,55 19180,89 19503,31 17946,58 19595,64 18194,8 14558,01 19151,79 17379,09 20502,34
Collendoorn Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 533,095 375,072 303,913 28,108 0 0 0654,957 1084,522 1105,583 776,751 939,069
Collendoornerveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 228,341 312,653 234,582 187,945 168,997 127,685 184,277 184,635 165,009 189,962 166,786 178,228
Dalen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 4801,878 4426,94 4147,849 3618,831 5611,001 3338,881 4803,139 3462,454 5194,116 5595,256 3848,318 3890,9
De Blesse Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
De Hoeve Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 409,82 138,62 144,14 202,96 191,41 246,32 230,62 267,29 301,44 113,06 229,16 173,77
De Klem Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
De Lier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1077,605 1093,607 1148,987 911,083 1112,363 1073,633 961,239 1044,634 1090,203 1067,451 880,411 932,512
De Wijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 8175,618 5793,364 7946,084 7712,972 7391,486 6182,692 8606,377 6649,914 4424,596 7232,775 8474,896 6597,232
Den Velde Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7433,511 8252,821 9867,198 8909,373 9215,34 8843,823 8127,869 6926,431 5651,908 5756,757 4829,301 4594,154
Diever Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 23133,95 22356,11 24027,05 25106,71 27190,52 26311,41 27380,92 14917,48 14425,45 14867,86 14364,72 14893,07
Donkerbroek - Main Tulip Oil Netherlands B.V. 2016 0 0,523 0 0 0 0 0 0 0,374 0,126 0 0
Donkerbroek - West Tulip Oil Netherlands B.V. 2016 0 0 0 02271,117 2901,04 2984,172 2906,141 2461,609 2876,939 2705,386 1898,079
Een Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1524,177 1588,196 1590,579 1446,926 1324,496 1386,676 1209,092 1286,073 1269,847 1167,304 1005,835 1244,729
Eernewoude Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 1432,28 576,65 231,86 378,53 133,49 1123,84 2378,72 1752,69 1594,37 1427,41 1143,33 965,26
Eesveen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 2168,88 1503,37 427,46 0 0 0 0 0 0 42,55 1576,79 1847,07
Eleveld Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 14034,83 14163,17 14504,35 13036,98 12410,07 18627,71 16594,31 17222,04 19053,99 16934,78 14218,33 15980,48 186781,1
Emmen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 5077,205 3414,97 4946,22 4669,232 4652,416 3309,036 4794,217 4552,364 1530,28 04246,114 5579,921
Emmen-Nieuw Amsterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1913,143 1918,977 1338,411 1556,18 2371,88 1837,698 2409,184 2181,593 2097,212 1900,28 1693,345 1531,067
Engwierum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Ezumazijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1330,313 5,5 0 0 0 0 0 0 886,47 0 0 3,004
Faan Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7057,828 5667,296 6086,371 5236,367 4846,493 2653,94 4529,962 4036,816 3979,331 3839,496 3378,948 1942,116
Feerwerd Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0,082 213,994 1093,584 927,486 776,609 785,266 883,221 979,008 998,248 805,052 943,493
Franeker Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Gaag Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 4719,935 4797,093 5078,504 4150,434 4714,944 4787,372 5210,507 5432,87 4408,015 4685,065 4813,402 4666,861
Gasselternijveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2899,111 3403,074 3607,469 3610,343 3217,99 1854,504 2121,127 3382,438 718,057 503,368 2778,182 2890,594
Geesbrug Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 1830,37 1671,306 1794,374 1582,132 2012,422 1541,968 1740,02 1592,856 1461,928 1667,396 1718,268 1544,852
Geestvaartpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Groet TAQA Onshore B.V. 2016 2169,803 1819,4 1896,343 1871,384 1070,919 2221,213 1017,39 654,319 2177,822 1413,656 1142,253 2418,47
Groet-Oost TAQA Onshore B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Grolloo Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 724,088 603,348 648,972 532,154 454,39 393,552 387,474 319,162 304,432 261,074 226,956 248,68
Groningen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2481225 2317955 2367590 2672387 2682596 2298227 2187720 2148616 1946444 1856333 2245252 2388341
Grootegast Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 5285,667 6273,253 6354,007 6090,408 5151,389 4668,32 5858,681 4772,422 5197,597 4279,888 5239,48 5583,622</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>Grouw-Rauwerd Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Hardenberg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7077,064 6856,216 7509,251 6506,555 6871,11 6743,781 7159,64 6783,16 4958,848 7127,103 6724,651 6946,936
Hardenberg-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 364,662 830,22 1485,977 1230,158 1039,242 375,549 924,481 1096,905 942,36 1066,609 909,217 972,427
Harkema Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 282,328 1101,401 1356,822 1084,169 1318,351 965,261 1225,74 1198,253 1168,107 1130,219 794,206 1148,01
Harlingen Lower Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Harlingen Upper Cretaceous Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Heinenoord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2942,073 2439,17 2506,557 2253,782 1821,57 406,188 1159,34 211,484 1804,646 2154,401 119,896 0
Hekelingen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2899,841 2622,842 2695,419 2616,79 2477,419 1837,882 2133,709 1750,546 2249,182 2547,436 1152,26 2080,253
Hemrik (Akkrum 11) Tulip Oil Netherlands B.V. 2016 0 0 01661,602 2756,527 489,814 0 0 0 6,433 6,433 0
Houwerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kiel-Windeweer Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2144,508 3396,915 3238,242 974,427 3641,396 3162,072 2384,397 2709,449 2966,459 2199,792 2796,05 2569,887
Kollum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2685,549 5763,127 4799,643 3941,348 4112,991 3334,815 3915,429 3817,708 3551,502 3672,627 3518,967 3712,067
Kollum-Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 8639,894 7327,678 8303,326 6040,438 369,803 4,909 0407,094 8178,227 9497,592 9289,136 9495,856
Kollumerland Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kommerzijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 3807,865 3815,1 6027,699 10014,1 9192,283 7259,232 6950,851 10252,9 9630,623 9244,953 7370,915 6240,263
Langezwaag Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 3207,84 2913,72 2972,04 4846,06 5674,59 5110,19 4987,31 5397,48 4595,97 4562,44 5350,91 7492,78
Lauwersoog Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 17740,71 18318,51 20354,82 18167,81 22979,29 22813,36 21746,63 19609,8 16866,7 21164,54 19322,2 20301,82
Leens Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 4658,981 3587,234 4950,974 5228,787 5436,472 3974,574 5555,631 5681,006 5688,864 6001,07 5936,253 5814,623
Leeuwarden en Nijega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 2492,96 2696,15 3149,46 2507,08 2493,79 2327,06 2725,02 2973,087 2597,03 2588,5 2489,85 2546,14
Loon op Zand Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 326,54 421,62 279,55 158,8 313 198,25 198,73
Loon op Zand-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,1 7,9 14,6
Maasdijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1682,615 1756,567 1656,05 1486,092 1157,409 1135,335 1932,188 352,541 729,888 1858,669 1767,184 1722,808
Marum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 3505,259 0 09248,764 13073,52 13705,58 16878,32 16331,95 15832,09 19497,3 14892,1 17459,72
Metslawier Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 5,725 0 0 0 0 0 0
Metslawier-Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 19550,1 16122,35 18658,53 15681,24 12972,33 9147,192 11866,57 10388,18 10225,88 10212,09 9647,821 11737,28
Middelburen Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 664,53 527,22
Middelie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 15090,16 15635,62 15890,45 14120,49 13801,92 9624,241 15524,64 14131,72 11501,73 17332,89 18567,13 18752,95
Middenmeer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Moddergat Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 24041,44 22109,84 22784,26 18783,31 23045,14 22673,24 22512,78 22494 21509,76 22107,53 20998,74 21701,3
Molenpolder Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1900,057 1616,962 1805,713 1663,076 952,92 1270,224 1752,285 1652,161 1596,287 1555,91 1561,781 1578,225
Monster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2136,34 2138,595 2231,98 1672,686 2043,946 2018,898 2052,553 2284,067 2168,347 2145,241 1753,384 1895,819
Munnekezijl Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 10972,03 9351,126 9481,958 8570,946 9892,139 8275,933 8690,174 10376,25 10005,34 8787,893 4837,801 0
Nes Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 78803,48 72149,85 73878,79 60349,38 78700,01 84656,64 83277,77 77847,67 68500,64 69850,46 75293,67 78512,02
Nijensleek Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Noorderdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Noordwolde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 505,38 671,36 592,27 704,72 627,92 572,79 618,87 586,52 560,45 683,95 646,47 641,23
Oldelamer Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Oosterhesselen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 4194,257 4171,318 4850,804 4562,557 4614,106 3146,133 3758,703 4217,69 4223,053 4419,62 4070,303 4148,734
Oostrum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 19360,08 16098,24 17089,81 14284,58 14645,95 9927,009 10908,14 11682,87 11031,81 9049,727 7370,896 8152,32
Opeinde Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 319,83 274,9 280,8 265,27 219,5 274,94 300,13 286,58 297,36 345,46 318,27 309,03
Opeinde-Zuid Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 279 261 249,75 243,39 220,28 242,37 172,15 231,042 311,98 316,06 293,16 444,33
Opende-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 8183,124 7385,958 7978,252 7384,211 7437,497 5819,939 7272,761 7208,197 7339,842 7337,891 5347,929 7024,144
Oud-Beijerland Noord Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 503,882 0,889 0,701 0 0 0,143 0 0 0 0 0 0
Oud-Beijerland Zuid Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 3245,079 3453,617 3524,477 1639,264 0,757 0 23,128 0,001 2,72 02636,816 0
Oude Pekela Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 128,935 33,773 108,554 125,99 345,675 1225,693 2257,307 2050,947 2323,371 1846,537 2509,322 2767,553
Oudeland Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 6532,162 6870,981 5352,495 5596,122 5230,894 6416,639 6188,935 5908,211 5796,508 6091,79 5168,73 5087,49
Oudendijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2178,175 1764,095 1781,586 1730,368 1102,651 0,463 291,346 0 0 0 0 0
Pasop Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Pernis-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 309,258 821,908 6797,201 2508,881 2757,145 2809,162 3926,045 3781,462 1462,272 0 0 80,958
Pieterzijl Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 10,324 305,044 22,923 2765,7 3610,231 2679,164 3236,099 976,517 0 0 0 0
Reedijk Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 864,133 0 0 0306,159 7378,568 5102,294 8436,03 3505,211 24,944 5291,967 7228,515
Ried Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 125,59 256,55 278,37 177,96 254,43 251,95 237,865 233,62 206,44 262,74 217,33 69,68
Rotterdam Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 733,921 521,332 1039,57 862,501 970,146 1145,835 915,525 800,398 211,516 625,913 811,204 772,123
Rustenburg Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 04054,932 3586,951 1013,4 20,42 1,284 2773,245 3856,357 1597,49 3087,88
Saaksum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 8765,738 6265,585 6529,35 7498,674 6427,291 6506,239 8065,453 6997,249 6131,262 4939,009 6135,98 3083,44</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>Schermer TAQA Onshore B.V. 2016 16,597 21,493 0 7,615 16,195 390,789 322,688 83,616 451,05 180,061 0 89,566
Schoonebeek Gas Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 4195,579 3576,199 4410,569 4297,527 4407,898 3141,476 4485,569 4393,953 4224,075 4383,536 3948,424 3955,576
Schoonebeek Olie Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0,13 0,03 0 0 0 0 2,354 2,745 46,508 198,531 226,1 232,469
Sebaldeburen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2242,769 1891,388 1261,978 2660,58 3049,79 2204,447 3449,988 1797,951 2015,355 2279,067 2252,741 2164,248
Slootdorp Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 23182,88 20175,97 21043,76 19796,72 11103,73 15090,95 15462,68 15658,14 14980,46 14760,78 14215,42 6413,8
Sonnega-Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 1206,4 1210,71 613,89 191,06 122,5
Spijkenisse-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7486,817 6884,869 7141,969 6855,412 6315,3 6048,794 5635,74 5853,882 5790,749 6072,71 5225,865 5218,072
Spijkenisse-West Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 1,73 0,823 1,498 3,1 0,183 0 0 0 0 0
Sprang Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 48,11 1478,36 1034,28 638,36 377,55 655,07 341,61 622,24
Starnmeer TAQA Onshore B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Suawoude Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0
Surhuisterveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 679,93 1393,503 1831,268 1202,132 188,388 124,76 2,888 0 01229,744 1612,456 2214,177
Tietjerksteradeel Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 6856,151 6171,229 7767,238 1846,415 5135,908 7230,108 7958,926 4426,845 4854,566 5233,103 3486,595 5681,737
Ureterp Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 2550,09 1769,373 2409,684 1970,344 2423,023 2469,102 2458,709 2145,631 1894,456 1965,187 381,135 96,377
Vierhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 7421,729 5833,244 7298,21 6259,279 7269,707 6243,926 4861,752 7391,324 7182,856 7421,653 4791,868 0
Vinkega Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 10497,51 10729,46 14135,57 12684,63 11874,48 10162,02 10959,31 13063,8 11902,93 10894,37 10775,45 10417,6
Vries Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1440,04 1358,525 1514,735 1355,674 1168,032 2759,39 2991,764 4325,506 3068,122 2121,989 856,842 1950,138 24910,76
Waalwijk-Noord Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 4,395 639,83 1133,11 1209,3 1670,74 1816,13 1828,39 1789,84 2200,07
Wanneperveen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 1327,156 1125,436 1442,172 1229,07 1282,198 1067,244 1246,417 1074,093 941,163 1336,943 1389,124 1295,158
Warffum Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 24651,49 24747,48 20518,27 23002,23 23009,31 23167,3 22232,71 20163,11 20693,94 18247,45 19991,64 12065,45
Warga-Wartena Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 755,68 620,29 688,69 766,31 685,27 740,27 836,89 769,709 418,42 502,33 494,29 463,42
Westbeemster Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 19357,86 17873,12 18923,23 16094,47 17115,2 11551,72 17487,71 17517,44 14809,19 16118,77 15458,39 15709,08
Weststellingwerf Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wieringa Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 781,577 602,427 505,433 661,15 589,948 550,927 563,454 161,676 883,371 575,2 308,735 0
Witterdiep Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zevenhuizen Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 237,507 65,158 0 0 11,794 0 99,825 207,198 0 0 0 0
Zuid-Schermer TAQA Onshore B.V. 2016 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Zuidwal Vermilion Energy Netherlands B.V. 2016 2327,66 2158,13 2286,75 1634,02 2364,61 2287,08 2205,94 2238,69 2066,57 2295,2 2485,23 2427,51
Zuidwending-Oost Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2016 235,492 176,96 650,838 494,108 568,664 218,926 354,452 1062,683 260,465 49,768 130,63 39,505
06-Feb-2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>    . n Lel @. laa)  | Intranet Tynaarto - Partaal E … Kaart productie | NLOG x | Kaart pradurte j RLOG B en oevenrung | NAM ic —         € Cc ge GQ) tp conv nlognbesar pretu coe | fy Sorsen + it O =    ACTIVITEITEN WETGEVING FN PROCFDURE 5 VERGUNNINGEN MUINBOUW EFFECTEN PUBLICATIE 5            Trajectories (UTM)            Alte boringen           ® Trajectories (UTM) an    Producerende boringen                            Lopende boringen =  @ Development p 9  @ Aporasal oe .  Beeindigde boringen us  @ Exp'oraron  o Other © Producerende boringen  © Velden  Velden E  ‘  Prod: field , :  a oduc ng gas fielc nat Productie Plavorms mn  Undevelaped gas field Gusto: zandvoort Genter vine  — Tae Aard  |: Gutof production gas fed Pijpleidingen Cantinentaa! = ---  . Een Plaat  | | Produc ng ai field Gassoke  Lindeval deal feld 7 ms men  3 MM indeveloped | fe . my Caaniantairbowrvsen ty ~ 2D Seismiek Digitaai  [] Gut ef production oii field Dn q  oy 3  BB underground gas storage » ' Rd, 7 . . * 2D Seismek Analoog  r L twel Zoi staen Gassomernevec  Folie  N33 a ' 2D NAM Dataset  Gaasetio 4 7  Nino ‘  NIS1 Eee “  Marayksoont , te NM Haeuw Buen 4  Larigedyke ( ¥ Ta Ooy  Drouwen ‘  ronde ‘.  ui  Elsloo x  Buinerveen 1e Extoermond  N74 -  a tt 4  +  Borger  dame yO  Euotsveen ze Eshobimorsdt ,  nara Cen cup . oe    </pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>Date : 21-12-2017 15:30:03
To : " @nam .nl" @nam .nl
Subject : Rapportage NAM70 Event
Attachm ent : Bijlage Voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie .pdf;NAM70_extern_eindrapportage.pdf;im age001.png;
Beste relatie,
 
Op 6 November was u onze gast op het NAM70 Event.  We kregen veel inspirerende en mooie reacties tijdens en ook na het Event.
 
Het Event was erop gericht dat alle deelnemers maximaal met elkaar van gedachten konden wisselen, kennis en ervaring konden delen en elkaar (nog) beter konden leren
kennen.
Gezien uw reacties en bijdrage mogen wij constateren dat deze doelstelling is geslaagd. Het rapport is hiervan het tastbare bewijs en treft u als bijlage aan in deze mail.
 
U heeft tijdens de NAM70 versnellingskamersessies veel kennis, ervaring en creatieve ideeën ingebracht. In de weken erna is er met veel enthousiasme gewerkt aan het
structureren en daarmee toegankelijk maken van uw input. We hebben enkel structuur in de ingevoerde data aangebracht. Er is op geen enkele wijze input aangepast of
weggelaten door ons.
 
Het beeld dat uit het rapport naar voren komt is, dat de deelnemers hebben gesproken over onderwerpen zoals energietransitie en de wijze waarop deze versneld kan worden en
welke rol NAM en betrokken partijen hierin een rol kunnen of moeten spelen.
 
Is hiermee dit proces ten einde?
Wat ons betreft niet.  Uw reacties, vragen en suggesties zijn te allen tijde welkom via 
nam.nl
 of via uw bestaande kontakten en relaties.
We stellen voor om de informatie en gedachten kort rond de kerstboom en vuurwerk te laten bezinken en deze in 2018 met ‘new energy’ weer op te pakken, 
samen met u.
 
Wij wensen u veel leesplezier, fijne kerstdagen en een goede jaarwisseling.
 
Projectteam NAM70
 
21.44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE  Individuele ideeën  relatiedag NAM70         21 DECEMBER 2017    </pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # af O JAAR  few a?    Inhoud    1 Initiatieven waarbij meerdere organisaties succesvol samenwerken … eenen. 2  1.1 Regionale samenwerkingen … ….....…vannsennvenneeenverseeenseneneeeneennennneeenenvnneeenvenneeenseenevenseeen 2  1.2 Samenwerkingen per energietyp@ … nennen nnnsenenser enen vens eeeeneneerseerseerenseenentennn 3  1.3 Samenwerkingen bij besparing op energie … nanne rnnerenverenseeesnersensersenreerncereneeren 5  1.4 Samenwerkingen bij gebruik restwarmte … naaar vennen eenvenenerenenereensenensvereneenenenenn 5  1.5 Samenwerkingen op Zee … sus snnensverennnsrevennnssevennserevenverevennsvevennnnerersnnnsvevenanverven 5  1.6 Samenwerkingen bij opleiding, onderzoek en scholing. … annees eenen eneen eener: 6  1.7 Samenwerking overheid en bedrijfsleven: circulaire economie … unseren ennen 6  18 Overige initiatieven … ……………….....sverrsenrssevenverennenenseerservenensnnverserrveononsenevenvversnansendeenveerren 6  2 Grootste uitdagingen in nieuwe samenwerkingen die noodzakelijk zijn bij energietransitie … … … 8  2.1 (Maatschappelijke) acceptatie m.b.t. veranderingen … uses enseersersserrenrnerenn veen 8  2.2 Financieel, business-model (haalbaarheid) … nnee eneennnerenserrnen 9  2.3 Rol van de overheid … nnn eenen ensen venvervenseenenenvenvenerenvenvenveenvenneenvenenenveneenn: 10  24 Vertrouwen, gunnen en delen … unne onnsevensverrnsersenevensesssnsersnnevenssersnversnnsvennn 10  2.5 Kennis ontwikkeling en delen … … ……...nnnnnnvennennnernenennennseenseensverneeenvennnsenneennevnnvennvenen: 11  2.6 Begrip van het probleem/de uitdaging … unseren enerrneere sense rseesnervenevenrerens 11  2.7 Duidelijke regie en sturing … una ersnnrennvenensven eve rnenenenveersnerenseevensveneneevenenneenn 12  3 Acceptatie - Voorbeeld uit praktijk … vens voonvonenrnnnssensonnvenseorseorsen 13  3.1 Voorbeelden waarbij betrokken overheid tot acceptatie leidde … ec eeesccsesteeeeeees 13  3.2 Voorbeelden van initiatieven bij commerciële bedrijven … ……  enesenranen ee ennen. 13  3.3 Voorbeelden waarbij succesvolle communicatie tot acceptatie leidde ………………… … … … … 13  3.4 Voorbeelden van succesvolle burgerparticipatie … nennen vennenenrenn overe ennnn 14  3.5 Niet zozeer een voorbeeld. Wel een (leuk) idee … nnen oenneenseneenenee eneen 14  4a    1/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie / wn 7O JAAR  how a    Initiatieven waarbij meerdere organisaties succesvol samenwerken    Regionale samenwerkingen    Duurzaam Ameland.   Vele betrokken stakeholders, duidelijk doel, Succes afhankelijk van support alle stakeholders, die zonder  uitzondering iets moeten doen dat buiten de normale bedrijfsvoering / werkzaamheden valt en  betrokkenheid Eiland bewoners. kennis, vertrouwen, gunnen, zelfde doelen, betrokken) . Duurzame  dorpen (draagvlak, eigen echte inbreng, vertrouwen, gezellig, betrokken) Duurzame ondernemers  Koplopers (vertrouwen, betrokken, gezellig, trots) Duurzaam Bouwloket (deskundig. onafhankelijk,  gratis, bij mensen thuis) Uitrol hybride warmtepompen (via lokale installateurs, bestrojkkenhied,  financieel aantrekkelijk, schaarste creëren) Energie-charrette (betrokkenheid bij het eigen dorp, samen  doen, gezonde competitie). Wederzijdse herkenning van noodzaak en erkenning van de richting.  Vertrouwen hebben in rollen (waardetoevoeging) en verantwoordelijkheden van partijen. Open  communicatie en de oorspronkelijke O&G business modellen binnen de supply chain loslaten. goede  samenwerking olv burgemeester De Hoop heeft draagvlak gecreëerd. Veel initiatieven die werken. Kost  veel te veel tijd om die allemaal op te schrijven. gemeente Ameland).    Biogas Netwerk Twente   De samenwerking tussen regionaal netbeheerder Cogas en Gasunie New Energy verliep vanaf begin  zeer goed omdat ze “elkaars taal” spreken. Door vervolgens uitgebreid en open te praten over de  uitdagingen van de lokale biogas producenten was het mogelijk elkaar standpunten te begrijpen en  doelstellingen te formuleren. Goede communicatie en transparantie zijn dus de succesfactoren geweest  om te komen tot een haalbaar project waarin er voor alle partijen voordelen uit te halen zijn en in de  toekomst mogelijke tegenvallers gedeeld worden.    Verduurzaming van een aantal dorpen in Groningen   Samenwerking tussen stakeholders op elk niveau en met verschillende achtergrond zijn hierbij cruciaal.  Groningen Energie Neutraal 2035. Door de doestelling zo te formuleren krijgen nieuwe initiatieven  meer aandacht, werkt positief in de samenwerking.    Zonnelening Provincie Drenthe   Bewoners kunnen voor relatief lage rente een lening krijgen voor het aanschaffen van zonnepanelen  /{zonneboiler. De besparing op de energierekening is voor rente/aflossing. Succesfactor is dat het de  bewoners zonder veel kosten kunnen overstappen op groene energie.    De warmterotonde Zuid-Holland   Warmtealliantie gevormd door Provincie, Havenbedrijf, Gasunie, Eneco en Warmtebedrijf Rotterdam #  Succesfactoren: Samenwerking, initiatief nemen, werken aan nieuw verdienmodel met bijpassende  rendementseisen    4    2/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>    1.2    BULAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # 0} JAAR  bam af    GZI Emmen   Alignment; bereidheid te luisteren en compromissen te sluiten; positieve business case voor alle  betrokkenen; ftokale support voor het initiatief en alle onderdelen daarvan; investeringsbereidheid;  beschikbaarheid subsidies obv transparasnte CO2 beprijzing (zonder politieke do's and dont's)    Diverse energiecooperaties   de een succesvoller dan de andere - professionaliteit en vertrouwen Succes: gemeente faciliteert,  bedrijfsleven participeert, enthousiaste en deskundige trekkers in cooperatie   Energiecorperatie. Samen gemeenschappelijk doel.   Asbest eraf zon erop (provinciale regeling)    Loppersum energieneutraal   samenwerking overheden, markt en burgers. Energiecooperaties die energie opwekken: ondersteuning  door overheid (provincie) in financiën en kennis. Denk aan ECO: energiecoorpaties Oudeschip heeft  straks 2 dorpsmolens in een naburig windpark en krijgt daar jaarlijks zon 2 ton voor    Initiatief: Project Hystock.  Vertrouwen, communicatie, (persoonlijke) motivatie - de wil om er wat van te maken    Samenwerking gasbedrijven in GILDE  openheid, begrip van percepties in samenleving, bereidheid eigen businesscase daarop toe te spitsen    Eiland Somso (Denemarken)  Veel geïnvesteerd door lokale gemeenschap en zelf initiatief om energie neutraal    Samenwerkingen per energietype   Samenwerken bij waterstof   - Waterstofeceonomie (Noord-)Nederland: de wil om nu echt projecten tot stand te brengen  - Holthausen waterstofeconomie. Bevingsreductie door stikstofinjectie in het Groningenveld.    Samenwerken bij zonne-energie   -  Buurtinitiatief voor zonnepanelen op dak   - Vraagbundeling zonnepalen (tussen LTO Noord en landelijke importeur)   - overheid - particulieren zonnelening, isolatieveiling   - Zonnepark voor en door particulieren. Het succes wordt bepaald door onderlinge betrokkenheid op  het onderwerp en het luitseren van overheidsinstellingen naar de burgers    44    3/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie / an AO JAAR  few a    Samenwerken bij biomassa   - Nieuwe chemie obv biomassa grondstoffen, en niet fossiele. In het Zambezi-project wordt  samengewerkt tussen bedrijfsleven, havenbeheerder, chemport europe en overheden om CO2-  besparing te realiseren door nieuwe chemische bouwblokken te maken uit bio-based bronnen.   - Het installeren van productie controle systemen in Biomass plants   - Maatschappelijk InnovatieProgramam Zeewier: betaald door EZ en bedrijfsleven, getrokken door  WUR namens de deelnemende TO2-kennisinstellingen (WUR, TNO, Deltares, ECN). De Noordzee als  zeewierschuur van Europa is een vergezicht met grootse beloftes (food, feed, energy) dat echter  nog te ver achter de horizon ligt (te grote risico's en onzekerheden) om door het bedrijfsleven allen  opgepakt te worden. In dit kader heeft EZ dit MaatschappelijkinvesteringsProgramma opgezet. Een  unieke samenwerking van bedrijfsleven en TO2-instituten dat meerdere topsectoren omvat.   -__ Alle projecten waarbij biomassa wordt vergist of vergast. Belangrijkste succesbepalende factoren  zijn: ketenregie, beschikbaarheid biomassa, locatie/vergunning & schaalgrootte.    Samenwerken bij groen gas   - Diverse groengasprojecten: Ambigo, SCW, biogasnetwerken   - Groen gas projecten Goede business case, goede ketenintegratie, goede verwaardingsopties,  betrouwbare & ervaren partners    Samenwerken bij wind   - Northsea Wind Power Hub met Tennet en Energinet   - GROW: samenwerkingsverband voor R&D in Offshore Wind: kostprijs reductie is al jaren de kern  maar nu komen systeemintegratie (zowel qua energie als qua ruimte en omgeving op de Noordzee)  vooraan te staan De stip op de horizon: het Parijs akkoord bepaalt het succes de Nederlandse  sterktes + onderling vertrouwen zijn kritische factoren   - Het Tl Wind op Zee: brede agenda om R&D en randvoorwaarden voor wind op zee te organiseren:  Voldoene hooggekwalificeerd personeel, continuiteit in ondersteuning; vergroten van de markt (en  de marktzekerheid); samenwerking met (innovatief) MKB. Continuering van onderzoek op laag TRL  niveua om de lange termijn ontwikkleing zeker te stellen.   - Realisatie en landschappelijke inpassing van kleinere windmolens (tot 15m)   -__Electrificatie L10-A gas productieplatform door kabel vanaf een toekomstig windpark te leggen.    Samenwerken bij geothermie   -__ Green deal geothermie Samenwerking, financiële haalbaarheid   - _ Initiatiefif: Geo thermische energie Succesfactor(-en): What's in it for me, short and long term.  - Geothermie en CO2 opslag; delen van kennis en goede voorlichting aan de directe omgeving    Samenwerken bij CCS   - CCS heeft succecvolle doorstart van ROAD nodig om technisch als wettelijk framework voor de  (nabije) toekomst te creeren.   - CCS routekaart onderling vertrouwen, gezamelijke doelstellingen   - CCS routekaart - regie over de keten heen + helderen rol overheid (nu onvoldoende)    44    4/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie 9 nan WO JAAR  few a    Samenwerken bij water en getijden   - Blue Energy. Ontwikkeling membraantechnologie   -  Springtij Energie- en Klimaatjury: initiatief Wiouter van Dieren, Ericlan Tuininga en ondergetekende  Tammo Oegema Format is bepalend geweest voor succes: brede jury, een pleiter die opdracht  heeft (NL klimaatneutraal 2050) en beperkte tijd, een redelijk gemeleerde doch deskundige jury die  vragen kan stellen. Geen Discussie, uit laten praten, geen politioek gewenste antwoorden, ruimte  voor twijfel, en vraag naar regie centraal.   - __ Blue Energy: getijde-energie, Ocean Themal Energy (OTEC), osmose, wind-op-zee   - Springtij Succesfactoren: Encountering, Knowing, Event, Nature    1.3 Samenwerkingen bij besparing op energie  - Energiebesparingscheck woningen Gemeente, bewoners, woningbouwcorporaties  - HIERverwarmt: website met laatste ontwikkelingen op gebied 'Van Gas af' zonder  vooringenomenheid of (vermeende) partijdigheid: erkenning dat het lang niet makkelijk is, dat het  soms niet eens wijs is om het NU al te doen, gelardeerd met vele echte voorbeelden, incl foto's etc  (transparantie). Mogelijkheid om te checken wat er in je omgeving (stad, buurt) gebeurt,  inschrijven op nieuwsberichten die je omgeving betreffen.    1.4 Samenwerkingen bij gebruik restwarmte   - Google : gebruik van koelwater voor datacentra uit Eemskanaal i.p.v. drinkwater   - Raffinaderij restwarmte levering aan lokaal warmte net Nauwe samenwerking tussen engineering  contractor, raffinaderij, warmte bedrijf en haven bedrijf leiden tot een gezamenlik design voor  betrouwbare en constante warmte levering voor 16000 huishoudens   -__ overheid en bedrijfsleven - warmtenet overheid en particulieren - verduurzamen woningvoorraad   -__Co generation. Restwarmte verbranding wordt gebruikt voor opwarmen water en stoomproductie.  Zo wordt 5000ltr/24 uur afvalolie effectief gebruikt en omgezet in energie. Juiste afstemming  betrokken partijen en onbaatzuchtigheid partijen tov het einddoel.    15 Samenwerkingen op zee   - Wind op Zee: Grote veranderingen in het gebruik en inrichting van de Noordzee  (=systeemverandering) vereisen samenwerking, kennisontwikkeling en kennis delen; Kennis-  ontwikkeling (mits goed georganiseerd) kan partijen binden in het onderzoeken van alternatieven  en oplossingen in de praktijk, welke nodig zijn voor het realiseren van de ambitie “wind op zee”.   - North Sea Energy Gateway: Logistieke haven voor O@G en Wind   - Offshore E-grid, electrification, hydrogen economy Succesfactoren: business case,  investeringspartners, coordinatie overheid / TENNET   - Samenwerking tussen gas en wind bij de offshore electrificatie. Kritische factoren zijn de timing en  de zekerheid op het gebied van regelgeving.   - Offshore E-grid, electrification, hydrogen economy Succesfactoren: business case, investeringen   - WEC north sea initiative. bedrijfsleven actief betrokken bij de asks aan de overheid, overheid  faciliteert waar mogelijk   - Co2 prestatieladder geintroduceerd binnen eigen werkmaatschappij, samenwerkingsverbanden  met off-shore power generation introductie in de renewables market    4    5/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # un FO JAAR  few a?    1.6 Samenwerkingen bij opleiding, onderzoek en scholing   -  EnTranCe - combineren van onderzoek, onderwijs en bedrijvigheid. Open innovatieprocessen,  vertrouwen, drive, resultaten   -  vanuit WUR: de kas als energie-leverancier.   - Energy College - (New Energy Coalition) waarin 7 mbo scholen vanuit Drenthe, Groningen en  Friesland samen invulling geven aan energieonderwijs tbv de energietransitie. Momenteel zijn wij  bezig met een aanvraag voor het regionaal investeringsfonds waarin Energy College samen met het  bedrijfsleven en overheid invulling wil geven aan de invulling van de innovatieve werknemer van de  toekomst binnen de energietransitie. Factoren: Eigenaarschap, verantwoordelijkheid, vertrouwen,  Energie!   -__ Onderwijs, onderzoek en ondernemingen werken samen aan nieuwe energie toepassingen. Succes  wordt bepaald door elkaar serieus te nemen en door je in te leven in de denkwereld van de ander.   -__New Energy Coalition: samenwerking overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen; interdisciplinaire  aanpak   - — Ínitiatief: Afstudeer onderzoeken / CO2 savings in sustainable + programma. Succes factoren:  toepasbaarheid / cumulatief CO2 savings resultaat.    1.7 Samenwerking overheid en bedrijfsleven: circulaire economie   - __ Samenwerking, transparatie, openheid en kijken naar het groter geheel zijn hierbij key.   - Olie projecten in Duitsland en gas projecten in Nederland, tsakeholder management over het hele  traject en TECOP spectrum   - Samenwerking tussen netbeheerder, faciliterende partij en eindklant tbv energie  opwekking/verbruik. - (factoren) Het juist toepassen van kennis en mogelijkheden.   -__ keteninitiatieven die ontstaan doordat wij duurzaamheid (CO2 prestatieladder certificering nivo 5)  intergraal onderdeel laten uitmaken van onze bedrijfsvoering   - _CO2 prestatieladder, leveranciers, klanten. Op projectnivo initiatieven benoemen en deze ook  realiseren. Voorbeeld inzet van elektrisch aangedreven compressoren, recyling van bijvoorbeeld  straalmiddelen.    1.8 Overige initiatieven   - Transport van waterstof in bestaande aardgasleiding in Zeeland   - _ Aanleg 25 km warmtenet in Sittard Geleen (www.hetgroenenet.nl) is in volle gang en zal vanaf 2020  gebruik kunnen maken van restwarmte van de Chemelot Site en de kraker van SABIC   - Waterschap Noorderzijlvest: energiewinning uit slib in rioolzuivering, samen met buurwaterschap  en in afstemming met gemeenten en energiebedrijven   -__ Energiefonds overijssel. Middelen uit overheid (provincie), management op afstand   - Dak op grote fabriek op nabijgelegen fabrieksterrein is belegd met zonnepanelen, stroom is voor  buurtbewoners die aandeelhouders zijn. Essentieel is voortbestaan van saltedringsregeling en  postcoderoos-regeling. Nadeel is gedwongen nering bij de energie-mij die initiatief nam, en lang  niet iedereen wil om die reden overstappen. Er moet m.i. nog iets meer intelligentie en flexibiliteit  bij zulk soort initiatieven ingebouwd worden om aan te slaan. Potentie is zeer groot, temeer daar  individueel beleggen van alle schuine daken veel minder efficient - en bovendien ronduit lelijk - is  dan daken van fabrieken.    44    6/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # wan AO JAAR  few a    - Wageningen Marine Research heeft heel goede ervaringen en ook kennis hoe stakeholders te  betrekken bij probleemstelling, en de zoektocht naar alternatieven en oplossingen. Voorbeeld:  Door de sector/vissers meer te betrekken hebben we nu een uitstekende relatie met deze  visserijsector, daar waar men vroeger rotte vis voor onze deur stortte nav onze vangstadviezen: van  "vijand" naar "kennispartner". Ervaring: heel veel is te bereiken met iets meer (werkelijke)  betrokkenheid en communicatie.   -__Windpark Urk: maatschappelijk draagvlak door ownership.   - In Duitsland hebben wij relaties opgebouwd met geothermie maatschappijen… een droge exploratie  put kan omgezet worden in een geothermie put, seismiek/geologie kunnen gedeeld worden etc   - NAM maakt onderdeel uit van de Transitie Coalitie, een samenwerkingsverband van 56 grote en  kleine bedrijven in NL om de energie transitie een impuls te geven en mn de versnelling die  noodzakelijk is onder de aandacht te brengen van de politiek. Project Duurzaam Ameland    a    7/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # wf OQ JAAR  haw a    2 Grootste uitdagingen in nieuwe samenwerkingen die noodzakelijk zijn bij  energietransitie    2.1 (Maatschappelijke) acceptatie m.b.t. veranderingen   - Bij bijna alle alternatieven komen er protesten: windmolens, zonneparken en biomassa worden  nauwelijks geaccepteerd. De uitdaging op termijn is om deze alternatieve energie op te kunnen  slaan. Hoe krijg je de burger mee?   - Soms is t.b.v. de energietransitie een trendbreuk nodig met eerdere communicatieslogans. Deze  uitdaging geldt in elk geval voor NGO's die de energietransitie zien vanaf een roze wolk en  samenwerking met traditionele/fossiele partijen uit de weg gaan.   - Ontwikkeling van common sense in het bredere publiek, objectieve benadering van de issues   - _ Bereidheid van all partijen om marginale deelprojecten te accepteren orn langere termijn waarde te  creeeren. Hiervoor is veel verdere samenwerking van alle partijen in de energieketen nodig.   -__ De eerste uitdaging is dat alle partijen zich moeten voorbereiden op traject van een "lange adem".  Op korte termijn zullen investeringen worden gevraagd van alle partijen mn tbv P2G initiatieven.  Bovendien zullen we de NGO's op het gebied van veiligheid en millieu moeten mobiliseren en  overeenstemmig dienen te bereiken over een gemeenschappelijke richting. (bv CCS)   - nieuwe business case zoeken e nieuwe technologieën bedenken en implementeren «  maatschappelijke weerstand ombuigen naar maatschappelijk draagvlak e samenwerking met  partners die normaliter concurrent of politiek / maatschappelijk tegenstander zijn « geldt voor alle  stakeholders   - Partijen moeten de wil hebben om samen te werken en te kunnen samenwerken,gezien huidige  korte termijn denkwijze zal dit een grote uitdaging zijn.   - "Oude" energie zal moet erkennen dat ze eindig is en opgevolgd moet en zal worden door "nieuwe"  energie. "Nieuwe" energie moet zich er terdege van bewust zijn dat ze "oude" energie nodig blijven  hebben om naar een volwassen status te kunnen groeien.   - Nieuwe technologien zijn nodig in een conservatieve (olie/gas)industrie: vaak wordt alleen proven  technology geaccepteerd.   -  Transitie betekent samenwerking tussen partijen die dat tot nu niet deden. En natuurlijk de kosten.   - Zo goed als iedereen is het er wel over eens dat we van een lineare naar een circulaire economie  moeten transformeren. M.b.t. energie betekent dit dat we moeten accepteren dat in onze  omgeving zaken zulllen veranderen. Denk aan windmolens, zonne-akkers en biomassa installaties.  Zodra zo'n initiatief zich meldt staat haast even snel een lokale belangengroep op om het project te  dwarsbomen. Het direct gevoelde niet-in-mijn-achtertuin principe prevaleert blijkbaar boven hoger  gelegen brede maatschappelijke doelen en ambities. Als aan de eisen m.b.t. het voorkomen van  overlast en hinder wordt voldaan zouden deze projecten gewoon door moeten gaan maar vaak  sneuvelen ze omdat gebrek aan maatschappelijk acceptatie zich vertaald in gebrek aan lokaal  politoe draakvlak. Hier zou de overheid een meer sturende rol moeten nemen.   - Echt samen met de bewoners aan de slag. Gaat langer duren en kost (veel } geld. Hier zal de  centrale overheid in moeten betalen. Uitdaging geldt voor allle deelnemers.   - De politiek en het maatschappelijk middenveld : Het maatschappelijk middenveld zegt nee tegen  kernenergie, fossiel, schaliegas, de redding moet komen van wind en zon. Omdat daar te weinig  energie in en we als achtervang centrales nodig zijn worden er (bruin)kolencentrales in Europa    44    8/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # JO JAAR  few a    gebouwd, echter in Nederand moet de centrale in de Eemshaven ook sluiten en meer bijstoken met  biomassa wat (soms) uit het buitenland komt. Redt Nederland het met wind en zon als "we"  kernenergie-fossiel-schaliegas-kolen niet willen ?    2.2 Financieel, business-model (haalbaarheid)   - bij verduurzaming van de woningvoorraad is financiering ook een issue. Het ontwerpen van gebouw  gebonden financiering kan hierbij helpen, de Rabobank is aan het onderzoeken of deze vorm  ontwikkeld kan worden. Dit is in de praktijk echter lastig door allerlei juridische en fiscale haken en  ogen.   -  betaalbaarheid en lastenverdeling: energietransitie kost geld (geen energietransitie kost op termijn  nog meer geld overigens), maar wie betaalt de rekening? - beleidsmakers, energiebedrijven   - De uitdaging is om het kosten positief te taten beinvloeden en op zijn minst kosten neutraal.   - Dereturn on investment is met name een issue voor de commerciele partijen, zonder subsidie zijn  veel goede initiatieven onmogelijk te realizeren   - De terugverdientijd (ROI) moet aantrekkelijker worden mogelijk door subsidie of  belastingvoordelen. Bedrijfsleven maar ook overheden   - _ Bereidheid van commerciele instellingen om risico te nemen in de energietransitie.   - commerciele partijen: hoog risico (nog niet rijpe technologie), terugverdientijd, fossiel nog steeds  erg goedkoop, lange procedure tijd en risico afbreuk door publieke opinie. burgers: denken vaak  goed geinformeerd te zijn, maar veelal geen idee van de omvang van de problematiek, NIMBY, geen  enkel risico zonder compensatie; poliiek en NGO's: eerlijk en realistisch zijn over wat nodig is en  wat het financieel en materieel kost   -__de onrendabele top (fin aanloopverlies) bij de start van waterstof moet worden gecompenseerd  door een collectief/overheid.   - Er zijn veel kip-ei situaties waarbij partijen op elkaar wachten, totdat bijvoorbeeld vraag en aanbod  op elkaar zijn afgestemd om een gezonde business case te maken. Gezien het belang is het de rol  van de overheid te helpen zekerheden te creeeren (en men wil dit ook...)   - De grootste uitdaging zal zijn om ambities om te zetten in werkelijke oplossingen en realistisch te  blijven m.b.t. haalbaarheid, in tijd, geld technologie. Er is op dit moment nog een grote kloof tussen  ambities (politiek en publieke opinie) en het realisme van de partijen die het moeten doen.   -__ Energietransitie dient wel commercieel attractief te zijn/te worden zodat op diverse fronten ook  wel geinvesteerd kan worden (mensen, technology en anders).   - nieuwe waardeketens die per onderdeel nog niet economisch/materieel genoeg zijn. Alle partijen:  overheid, bedrijfsleven en burgers   -__ onvoldoende commitment van de aandeelhouders, afhankelijkheid van subsidies, versnipperd  beleid vanuit de overheden, niet aansluitend op elkaar   - de spanning tussen wat in modellen en studies haalbaar is, en de weerbarstigheid van de praktijk  geldt voor alle spelers, vanuit eigen rol en verantwoordelijkheid   -__ overbruggen van de lange voorbereidingstijd (haalbaarheidsonderzoek) middels gunstige  financiering.   - O&G: bedrijven moet leren omgaan met minder zekerheden en kleinere marges. En hier haar  organisatie op aanpassen. Innovatie gaat gepaard met mislukkingen.Dat hoort erbij. Accepteer dat.   - Andere mindset nodig om ‘entrepreneurial’ te werken    44    9/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # un FO JAAR  few at?    2.3 Rol van de overheid   -  Sterkere sturing vanuit de overheid. Hoofduitdagingen: opslag, netwerk en electrificatie.   - _ Zekerheid van een sterke visie en langertermijnstrategie voor energieproductie op de Noordzee.  (bedrijfsleven, investeerders, overheid) Commerciele partijen willen een korte termijn business  model.   -_ Stimuleringsmaatregelen bevoordelen de simpele, electrische technieken. Landelijke overheid   - Hoe kom je tot een eerlijke verdeling van welvaartseffecten? Overheid   - Er zal een soort van DELTA-PLAN moeten komen voor de energietransitie. Lange termijn plan met  een duidelijke visie van de overheid met daarna juiste partijen om plannen verder te beschrijven  (consortium aanpak).   -  Veel politieke ambitie, weinig sturing van overheid. De uitdaging wordt een stabiel en helder beleid  wat een goede basis moet zijn om de grote investeringen te kunnen realiseren.   - Duidelijke doelen. De overheid.   - Overheid moet haalbare doelen stellen. Steun van overheid richting burgers, bedrijfsleven is  noodzakelijk.   -__De politiek wil mijns inziens de transitie te snel doorvoeren. Met name privé personen realiseren  zich onvoldoende dat de kosten hoog zullen zijn   - _ Den Haag bedenkt wat goed voor anderen en de rest van Nederland is. Dat werkt niet. Elk gebied is  anders en buiten Den Haag zitten veel lokale deskundigen die op,omsingel bedenken die ook  werken maar niet precies in het gedachte stramien van Den Haag passen. Deze uitdaging geldt met  namen de ambtenaren van de ministeries en de VNG.   - "Echt" beleid maken, een Tesla rijdt op grijze stroom, kost 3-4 keer modaal en Jan Modaal betaald  via de energiebelasting de nul procent bijtelling van de Tesla   -__ capaciteiten (kwaliteit, kwantiteit) bij de overheden terughoudendheid om te investeren bij  bedrijven tegenstrijdige info in publieke domein werkt verlammend. wie heeft nou gelijk   -__ Over juridische grenzen mogen gaan. De energietransitie is nieuw en dus kom je constant voor  vragen te staan waar nog geen wet en regelgeving is. Juist dan moet je door mogen en durven gaan  en de juridische " ellende " aan de kant mogen zetten. Zo niet, dan komen we geen steek verder en  gaat het 10x zo lang duren    24 Vertrouwen, gunnen en delen   - Samenwerking tussen partijen die dat van nature niet gewend zijn met elkaar te doen. Alle partijen  hebben een eigen agenda die nooit volledig zal overeenkomen met elkaar. Bijvoorbeeld; een  netwerk leidingen die buiten gebruik raken door het sluiten van een gasbehandelingsinstallatie. De  overheid verplicht de eigenaar de leidingen te verwijderen maar wil wel de werkgelegenheid  behouden. Lokale partijen kunnen de leidingen niet overnemen omdat ze de verantwoordelijkheid  voor de toekomstige verwijdering niet kunnen dragen maar zouden de leidingen wel willen  gebruiken. Grondeigenaren willen geen “overlast” van de leidingen maar ook geen overlast van het  verwijderen. Door open en transparant te zoeken naar overeenkomsten en hierbij alle stakeholders  te betrekken zou het toch mogelijk moeten zijn de uitdagingen te overwinnen. Zoals bijvoorbeeld  het 2de leven van leidingen in landelijke gebied voor biogastransport en centrale opwerking tot  groengas of directe biogas afname.   - Elkaar succes gunnen - niet altijd alles beter willen weten dan een ander    4    10/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # JO JAAR  foe a    - Uitdaging is mi ook om ‘boven je eigen belangen’ uit te stijgen en het 'grotere belang’ in te gaan  zien. dat vereist samenwerking. hoe gaan we dat invulle/vormgeven?   - win win in de top van gemeenschappelijke trajecten. denken aan succesvolle  allianties/samenwerkingverbanden waar succes alleen het succes is voor allen.   - Samenwerken waarbij je als deelnemende partijen over je eigen grenzen heen durft en mag kijken (  dus mee betalen, denken, deelnemen in projecten zonder dat je direct aantoonbaar financieel  voordeel hebt ( geldt het meest voor commerciéle partijen).   - Dat overtuigingen/dogma’s bij partijen echte samenwerking in de weg staan. Bijvoorbeeld boor  samenwerking tussen partijen die all electric als enige oplossing zien versus andere partijen die  meer een mix van mogelijkheden voor zicht zien   - Verdeling van de werkzaamheden en verdeling van de inkomsten   -__ Partijen die niet gewend zijn samen te werken worden nu gevraagd tot een gezamelijke oplossing  te komen. De uitdaging is eenieder te laten inzien en te laten ervaren dat werkelijke transitie pas  wordt bereikt wanneer iedereen openstaat voor de mening en belangen van de ander. Maar ook  dat de transitie pas plaatsvindt wanneer na praten ook beslissingen worden genomen. Deze  uitdaging geldt voor alle partijen.   -__De complexiteit van projecten die door meerdere organisaties (bedrijven, overheden) moeten  worden vormgegeven. Daarbij de organisatorische uitdaging om tot een resultaat te komen  vanwege: afspraken wie 'het werk doet’, het projectbudget, hoe de governance zou moeten werken  etc. Scherpe doelstellingen, project tijdslijn en beschikbaarheid van resources is cruciaal om  momentum te ontwikkelen en resultaat neer te zetten.    2.5 Kennis ontwikkeling en delen   - De kennis over de techniek noodzakelijk voor de transitie moet sneller groeien. Universiteiten,  overheid en bedrijfsleven   - __ Scholing op MBO niveau Techniek. Geldt met name voor de onderhoudssector offshore wind   - Uitdaging is om de kennis en kunde, beschikbare infrastructuren ed. van verschillende bedrijven bij  elkaar te brengen en snel, efficiente slagen te maken. Dit om geen vertragingen op te lopen in ET.   - Regie - overzicht van wat gebeurt waar, wanneer en wat zijn de uitkomsten. Dit alles met de  betrokkenen delen en proberen om processen te versnellen door problemen adequaat en/of  gezamelijk aan te pakken    2.6 Begrip van het probleem/de uitdaging   -  begrip van de ware aard van het klimaatvraagstuk (carbon budget is wat telt, niet emissiereducties).  - geldt voor alle partijen, de overheid in het bijzonder   - doel/middelverwarrring, oa ‘van gas los' zou 'van broeikasgas los' moeten zijn. Transitie is middel  om klimaatopwarming te beperken, of liever nog alle impacts op de planeet te beperken - alle  partijen, de natuur- en milieuorganisaties wellicht nog het meest   - De discussie zit nu nog te veel vast in het moet/kan snel versus het kan echt niet snel. Vind andere  parameters om de discussie op te sturen, bijvoorbeeld compartimentering naar types huizen (CE  heeft prima systematiek daarvoor) en benoem waar het los van aardgas wel snel kan (nieuwbouw  huizen), en waar het reeel (KOSTEN) gezien nog niet kan (Buitengebied), tenzij met grote subsidies.    44    11/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # 7 O JAAR  few a?    - Het zo snel mogelijk afbouwen van de fossiele energiebijdrage en het tgeleijkertijd zo snel mogelijk  realiseren van een betrouwbare flexibele duurzame energievoorziening en tegelijkertijd het  realiseren van de productie van grondstoffen voor diverse industrién, en vervoersvormen. Focus op  de grootschalige uitdagingen zijn essentieel.   - Internationale prisoner's dilemma: iets vooroplopen ok, alleingang problematisch - rijksoverheid,  maar ook alle spelers die de transitie moeten uitvoeren   - De geloofwaardigheid van " de fossiele sector " wordt vaak gechallenged. De " fossiele sector "    2.7 Duidelijke regie en sturing   -__ Heldere visie en doelen en vertrouwen in gezamenlijke routekaart   - _ De regie-vraag, sturing gaat zich op alle vier energie-kwaliteiten aandienen. Er zijn nog geen  pasklare anwoorden beschikbaar, dus moet er een ‘lerend systeem! komen, misschien vergelijkbaar  als de EnergieWende in Duitsland: vallen en opstaan, maar wel (zoals bij huidige energie-akkoord)  looptijd met zekerheden voor aantal jaren, ook al blijken ze tang niet zo 'goed' als aan het begin  gedacht: zet dat leren op afstand van de politiek, iets als een 'Delta-cie'! voor Klimaat is dringend  gewenst.   -__ Veel meer planmatige en gezamenlijker benadering van de toekomst; gezamenlijker, strategischer  discussie over de stippen aan de horizon en hoe daar te komen.   - Hoe slagen we er in de markt zijn werk te laten doen? Publieke en private partijen   - __ Keten-overstijging: in plaats van dat iedereen zijn of haar eigen (deel)stapje in de keten  optimaliseert, moet er meer zicht zijn op wat de gevolgen zijn in de gehele (productie)keten.   -___grootschalige aanpak. is de enige mogelijkheid om waterstof te realiseren. Dit alles icm windenergie  vergt een duidelijke regie   - resultaat is 60 % proces en 40 % inhoud, eerst vaststellen van ambitie bij samenwerkende partijen  en daarna proces-belangen-organisatie en relatie invullen   - Verantwoordelijkheid en eigenaarschap van bedrijfsleven voor een duurzame omgeving en  maatschappij op lange termijn vs. politiek en winst op korte termijn.   -__ Vele losse projecten bundelen tot een coherent programma   - Uitdaging: daadwerkelijk in gezamelijkheid stappen zetten, voorbij het eigenbelang en zonder  claims op successen, maar vooral in het licht van het gezamenlijke doel. Geldt voor: elke partij die  vooral ' gaat ' voor het eigen resultaat    4a    12/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie df wf O JAAR  bam A    3 Acceptatie - Voorbeeld uit praktijk    3.1 Voorbeelden waarbij betrokken overheid tot acceptatie leidde  - Zweden: alle belastingen afgeschaft voor 1 terug CO2 belasting. Inkomsten land blijven gelijk.  -__ Langetermijn helderheid ivm investeringskeuzes (zie Duitsland)  - Amerika acceptatie van schaliegas  - Van kolen naar ga was een samenwerking tussen moc en overheid met gezamenlijk poeple en  planeet voordeel  - Nederlandse aanpak aanbestedings proces wind energie    3.2 Voorbeelden van initiatieven bij commerciéle bedrijven   - De Postcode roos helpt voor lokale zonneprojecten Windenergiecoöperaties hebben al sinds de  jaren 80 belangrijk werk verricht.   - Audi fabriek heeft power to gas plant   - Olie projecten in Duitsland en gas projecten in Nederland, tsakeholder management over het hele  traject en TECOP spectrum   - __ keteninitiatieven die ontstaan doordat wij duurzaamheid (CO2 prestatieladder certificering nivo 5)  intergraal onderdeel laten uitmaken van onze bedrijfsvoering   -  Co2 prestatieladder geintroduceerd binnen eigen werkmaatschappij, samenwerkingsverbanden  met off-shore power generation introductie in de renewables market   - _CO2 prestatieladder, leveranciers, klanten. Op projectnivo initiatieven benoemen en deze ook  realiseren. Voorbeeld inzet van elektrisch aangedreven compressoren, recyling van bijvoorbeeld  straalmiddelen.    3.3 Voorbeelden waarbij succesvolle communicatie tot acceptatie leidde   - Installatie van het Q-13 olie productieplatform voor Scheveningen: Vroegtijdig betrekken en  informeren bewoners Scheveningen levered weinig weerstand op. Suggestie: Vroeg betrekken  stakeholders.   -__in bepaalde plaatsen worden opendagen georganiseerd om medebewoners een kijkje in een  duurzaam gebouwde woning te geven. leren van elkaars ervaringen is heel belangrijk.   - Heel vroegtijdig met elkaarvaan tafel, los van bestaande plannen. Overheid, initiatiefnemers en  omgeving: urgentie delen, dilemma's benoemen, procesafspraken maken, consistent en coherent  uitvoeren   -  informatieavonden lokaal voor geothermie projecten, betrokkenheid van gemeenten voor aanvang  van project, voor aanvang van vergunningaanvraag.   - Het gebruik van een omgevingsmanager die dicht bij de bewoners staat kan vaak versnellen   - Als bedrijven hebben wij een footprint in onze samenleving. Het is van belang om de omgeving te  betrekken in de initiatieven die wij als bedrijven ontplooien. Voorbeeld zijn projecten die in of in de  nabijheid van de bebouwing plaats vindt, inkoopbijeenkomsten om de bewoners te informeren  over een project. Duurzaamheidsinitiatieven delen en bespreekbaar maken. De belasting richting  de omgeving reduceren, elektrische compressoren (geluid, uitstoot), geluid reducerend  afscherming (denk aan het sealen van een steiger met extra geluid reducerend zeil).    44    13/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>    3.4    3.5    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie # wn AO JAAR  haw    Voorbeelden van succesvolle burgerparticipatie    Windtestpark bij ECN. Nadat omwonenden de gelegenheid kregen te participeren ontstond bij de  informatieavonden direct een ander sfeer van discussie.   Subsidiebeleid mbt zonne-energie voor bedrijven en particulieren Aantrekkelijke voorwaarden voor  eigen windmolens bij agrariérs   Zonnepark Ameland. Relatief eenvoudige participatie van particulieren in het initiatief door het  nemen van grote of kleine deelneming. Geregeld krijgt men informatie over opbrengst,  problemen/uitdagingen met de installatie en het concreet uitkeren van (een deel van de) opbrengst  door middel van een bankbijschrijving.   Initiatief waarbij aandelen gekocht kunnen worden in een zonnepark en/of windpark. Hiermee kun  je als burger toch CO2 neutraal opereren als je geen ruimte hebt (bv in appartement woont)    Niet zozeer een voorbeeld. Wel een (leuk) idee    energiespel om draagvlak te krijgen voor grootschalige energieopwekking  wij willen kunst verbinden met nieuwe energie. door b.v. landschapskunst met zonne energie te  verbinden    Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie  behorend bij eindrapportage relatie-event NAM 70    NAM (projectteam NAM 70)    Content Owner  (Authority to Issue)    44         14/14    </pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>    EINDRAPPORTAGE  RELATIE EVENT NAM/70    21 december 2017    fon TO nnn  fos a    </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>    a    fer et    a -  NAM JAAR  ie of    Inhoud   1 Inleiding cece cee cee veren seeevennenvseeven eens snee senses dnnse even veen dense enen enn ddneee vennen neen: 3  2 _ Samenvatting ce eee cece 5  3 _In 2018 met “New Energy” verder … nanne ennerveeerennereeneerennnenenverseeer enne eennerenneer eenden 10    BIJLAGE: Individuele voorbeelden, uitdagingen en lessen bij energietransitie         Pagina 2 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>    {van JO an  Ln    1 Inleiding  Dit jaar heeft NAM een mijlpaal bereikt, we bestaan 70 jaar. Er is gekozen om dit moment aan te grijpen  en stil te staan bij wat er de afgelopen 70 jaren is gebeurd en wat we sinds 1947 hebben bereikt. Tevens  is het een mooi moment              om _ toekomstplannen  versneld te realiseren  en nieuwe plannen te  maken. 2017 was een  startpunt naar een  nieuwe omgeving en  een nieuwe situatie  voor NAM. 2017 kan  ook als een ijkpunt in de  „ volgende transitie  worden gezien. Een  transitie naar verduur-  zaming.   Na 70 jaar traditionele  olie- en aardgas-  productie ís een transitie naar de volgende fase van NAM begonnen; als leverancier van energie met  een rol van gas, met kennis en kunde en als actief partner in de energietransitie met maximaal  omgevingsbewustzijn. Hierin zijn we meer gericht op de buitenwereld, op samenwerking en  verandering, een kans voor NAM om te werken aan een nieuwe en veranderende positionering. NAM  wil Fit4Future zijn en een actieve bijdrage leveren aan het toekomstbestendig worden van de omgeving  en de samenleving.    Gedurende het jaar hebben  diverse NAM70 activiteiten   plaatsgevonden. In juni zijn we   begonnen met de GZ| Next,   (Gaszuiveringsinstallatie)   waarin we de samenwerking   hebben opgezocht met diverse   partijen om de mogelijkheden   rondom hergebruik van de GZI   in Emmen te onderzoeken. Ook   hebben we zitting in het project   Duurzaam Ameland, waarin met   diverse partijen wordt gewerkt   aan het verduurzamen van mn  Ameland en het, in dat kader, elektrificeren van het NAM platform voor Ameland. Naast het relatie  event van 6 november heeft op 7 november een medewerkersbijeenkomst plaatsgevonden, waarin alle    Pagina 3 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>    {aan JO me  La    NAM medewerkers is gevraagd mee te denken over innovatie, energietransitie en de waardering en  trots zowel binnen als buiten NAM.    Met een belangrijke focus op het versterken en uitdiepen van de samenwerking tussen externe relaties  en NAM hebben wij u gevraagd mee te denken over het thema energie-transitie. Voorafgaand aan de  bijeenkomst op 6 november is met de inzet van een online enquête onder andere gevraagd om voor-           Zes fies One beelden te geven van  initiatieven uit de eigen  omgeving waar meerdere  organisaties succesvol  hebben samengewerkt  aan de realisatie van  energietransitie en hierbij  ook de succesfactoren te  benoemen. Tevens is  gevraagd naar de  uitdagingen bij (nieuwe)  samenwerkingen die voor  energietransitie nood-  y zakelijk zijn. Tot slot is u   rar ; gevraagd voorbeelden uit  eigen praktijk te geven over de wijze van aanpak waarbij acceptatie en betrokkenheid van bewoners  hebben bijgedragen aan een snellere en succesvollere realisatie van energietransitie initiatieven. Op  basis van de bijna 350 antwoorden op deze vragen zijn twee discussiethema’s naar voren gekomen die  centraal stonden tijdens de groepssessies op 6 november.    In het volgende hoofdstuk staat de samenvatting van de gevoerde discussies, opgehaalde en meer  uitgewerkte ideeén van 6 november. Tot slot gaan we in op hoe we graag verder willen met de input.    7               AANTAL DEELNEMERS RELATIEDAG    AANTAL DEELNEMERS ONLINE EVENT    BIJDRAGE NAM AAN VERSNELLEN ENERGIETRANSITIE EN    BEST PRACTICES ACCEPTATIE & DRAAGVLAK    ONLINE EVENT VOORAF    w Brainstorm ideeën s Verder uitgewerkte ideeën |    A— -    Figuur 1 Overzicht resultaten Versnellingskamers    S64    ax    Pagina 4 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>    Sw TO ne  LS    Samenvatting    Op 6 november heeft u, samen met nog 220 andere relaties van NAM genetwerkt, gebrainstormd en  gediscussieerd. Centraal stond het thema energietransitie, waarbij een scheiding is gemaakt tussen  acceptatie van - en draagvlak voor energietransitie onder bewoners en andere stakeholders en hoe  samenwerken kan bijdragen aan de noodzakelijke versnellening van energietransitie. Binnen deze  thema’s zijn ideeën gegeven die op korte termijn bij lokale energietransitie initiatieven benut kunnen  worden, ideeën waarmee zeer snel resultaat kan worden behaald in het versnellen van energietransitie  en ideeën met positief effect op lange termijn. Het positieve effect zit ofwel in een significante stijging  van acceptatie en draagvlak, ofwel in een grote versnelling binnen energietransitie of in beide.              GELD ALS DRIJFVEER VOOR VERANDERINGEN  ‘WETGEVING, VOORSCHRIJVEN, VOORBEELDFUNCTIE  WERK REGIONAAL / LOKAAL   OVERSTAP NAAR DUURZAME ENERGIE   | SAMENWERKING (BV. DELEN VAN KENNIS, COOPERATIES)  BETREKKEN VAN BURGERS   GEOTHERMIE ALS BUSINESSMODEL   HERGEBRUIK VAN NAM ASSETS   NAM VERDUURZAMEN   OPSLAG VAN ENERGIE   INVESTEREN IN VERSNELLING DUURZAME ENERGIE         ENERGIEBESPARINGEN  OUT OF THE BOX  GEOTHERMIE ICM WARMTENETTEN  EDUCATIE TBV CREËREN DRAAGVLAK  VERMINDERING OPWERKING EN GEBRUIK FOSSIELE …  WATERSTOF ALS BUSINESSMODEL  NAM ALS (DURF) INVESTEERDER IN ENERGIE INITIATIEVEN  DE JUISTE MINDSET         INVESTEREN IN HERGEBRUIK VAN ENERGIE         OPSLAG VAN CO2              0 10 20 30 40 50  a Korte termijn te benutten bij lokale ET initiatieven  8 Zeer snel resultaat te behalen in versnelling  8 Lange termijn ideeën    Figuur 2 Overzicht aantal ideeën 6 november    Pagina 5 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>    / van JO an  Le    Het meest genoemd is Geld als drijfveer voor veranderingen. Denk hierbij aan ideeën als ‘invoeren  community benefits voor burger’ en ‘deel van aardgasbaten gaat direct naar de omgeving’. Maar ook  de andere kant op zoals ‘milieukosten verwerken in pricing van alle producten’ of ‘belasten kolen  verbruik (sluiting forceren door hogere belasting)’.    Binnen deze ideeën speelt vaak de overheid een rol, met name in (wijzigen van) wet- en regelgeving.  Ook burgers moeten worden betrokken, al dan niet in bewustwording of met beloning voor goedgedrag.    Op de tweede plek komen ideeën rondom wetgeving, het voorschrijven of het hebben van  voorbeeldfuncties. Bijvoorbeeld ‘successen en falen delen en daardoor inspireren’ en ‘tonen van het  juiste voorbeeldgedrag’, net als ‘wegnemen van wettelijke barrières bij lokale energie initiatieven’ en  ‘verbod op gebruik fossiele energiebronnen’. Ook hierbij speelt de overheid een grote rol, zij kan sturen,  wetten aanpassen en sancties opleggen. Hieraan ligt de benodigde bewustwording ten grondslag,  waardoor draagvlak wordt gecreëerd en het gedrag uiteindelijk verandert. Dit blijkt ook uit de  onderwerpen die naar voren zijn gekomen wanneer gevraagd werd wat er nodig is voor een versnelling  van energietransitie. Naast investeren in duurzame energie wordt ook het creëren en het hebben van  draagvlak, bewustzijn en gedrag veel genoemd.                                                                                  SAMENWERKINGEN / KENNIS DELEN(BURGER /…  VERDUURZAMING VAN INDUSTRIE  INVESTERINGEN IN DUURZAME ENERGIE    |    CO2- EMMISEREDUCTIE EN -OPSLAG  CREEEREN / HEBBEN VAN DRAAGVLAK / BEWUSTZIJN /…  OPSLAG VAN ENERGIE    Lel |  an  DN  [ed    ANDERE (VERDIEN)MODELLEN MBT VERDELEN /…  AFSTAPPEN VAN KOLEN / GAS    ray  No  ==  n    ray  °o    HERGEBRUIK VAN (REST)ENERGIE    a  ary    VERDUURZAMING MOBILITEIT  AANPASSINGEMAAN WET- EN REGELGEVING / REGIE /…  ONDERWIJS BETREKKEN    ro  oo    wi    ENERGIE INFRASTRUCTUUR TOEKOMSTGERICHT MAKEN    EN  ui    INNOVATIE / DIGITALISERING    N    INVESTERINGSKLIMAAT / SUBSIDIE    w    LEIDERSCHAP EN VISIE    wo    OKALE INITIATIEVEN ONDERSTEUNEN    w    Noodzaak van autobezit omdraaien    naar de noodzaak van vervoer    Figuur 3 Onderwerpen waar versnelling in energietransitie benodigd is    Pagina 6 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>    Om energietransitie te versnellen zijn, volgens u, allereerst investeringen in opwekking en toepassing  van duurzame energie nodig. Dit kan bijvoorbeeld via ‘geothermie’, ‘power to gas’ en ‘getijde  turbinemotoren op oude offshore platforms’. Maar ook dichterbij huis met het ‘vervangen van de  gaskookplaat door inductie’. Daarnaast is verduurzaming van de industrie volgens u een noodzaak zoals  op het gebied van ‘mobiliteit’, ‘duurzame productontwikkeling , ‘afval en verpakkingsmateriaal’. Met  name worden genoemd in het ‘bedrijfsleven’, de ‘scheepvaart’ en ook de ‘chemische industrie helpen  met transitie’.    Tevens zijn ‘samenwerkingsverbanden’ nodig voor versnelling van energietransitie. Zowel  ‘burgerparticipatie’ als dat ‘bedrijven elkaar leren kennen’ worden hierbij genoemd. Ook is het  belangrijk dat er veel meer en snelier ‘kennisdeling’ gaat plaatsvinden. Eén van de genoemde  bijvoorbeelden hierbij is ‘subsurface knowledge (geothermie diep)’. Hierbij wordt ook gewezen op het  ‘belangenloos delen’ van kennis.    Naast wat er nodig is voor het versnellen van energietransitie is u gevraagd welke lessen uit de praktijk  van lokale, regionale en (inter)nationale energietransitie zeker schaalbaar zijn. Hieruit is een top drie  ontstaan, met op één regel subsidie en/of verdeel opbrengsten. Hierbij wordt bijvoorbeeld gezegd dat  ‘financiële prikkel omdat belonen    beter werkt dan straffen’ en Top 3 lessen van energietransitie    zonnepanelen subsidie’. Maar ook 1 Regel subsidie / verdeel opbrengsten    ‘gasbaten investeren in   duurzaamheid’ en mede 2 De juiste mindset voordat er begonnen wordt  eigenaarschap van projecten, delen in 3 Start lokaal / kleinschalig   de opbrengst’. Hierbij zijn weer Figuur A lop Jlesser var energietransitie    raakvlakken te zien bij de eerder  genoemde geld als drijfveer voor verandering.    Op de tweede plaats staat de les dat de juiste mindset nodig is voordat er begonnen wordt met    energietransitie. Dit kan bereikt worden door het ‘delen van positieve verhalen’ en het ‘creëren van         begrip voor energie/duurzaamheid’. Het helpt ook om ‘maatschappelijke projecten’ zichtbaar te maken  en ‘duidelijk aan te geven waarom voor een bepaalde oplossing wordt gekozen’.    De derde meest genoemde les is start lokaal / kleinschalig. Bijvoorbeeld door ‘lokale participatie in grote  projecten’ en ‘participeren bij lokale energietransitie projecten van bewoners’ zoals een ‘boer die  zonne-energie opstaat’. En de inzet van ‘kleinere windmolens zoals EAZWind’ of het “inrichten van een  revolverend fonds, kleinschalig, waar de omgeving direct in kan participeren’.    Pagina 7 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>    NAM / O naar    Tot slot is u gevraagd welke uitdagingen er zijn ofu ziet in nieuwe samenwerkingen die noodzakelijk zijn  voor energietransitie. Hieruit is een top vijf ontstaan, met op plaats 1: haalbaarheid van het (financiële)  businessmodel. Zo wordt bijvoorbeeld genoemd de ‘bereidheid van commerciële instellingen om risico  te nemen in energietransitie’ en de ‘nieuwe waardeketens die per onderdeel nog niet  economisch/materieel genoeg zijn’. En ook ‘de return on investment is met name een issue voor  commerciële partijen, zonder subsidie zijn veel goede initiatieven in eerste instantie onmogelijk te  realiseren’. Hierbij kan helpen ‘de terugverdientijd (ROI) aantrekkelijker te maken door subsidie of  belastingvoordelen’ hetgeen geldt voor het ‘bedrijfsleven maar ook voor overheden’.    Top 5 uitdagingen bij noodzakelijke samenwerkingen in ET Daarnaast wordt de al eerder         / u . genoemde (maatschappelijke)   1 Haalbaarheid van het (financiële) businessmodel  acceptatie met betrekking tot de  (Maatschappelijke) acceptatie mbt veranderingen veranderingen meermaals genoemd  Rol van de overheid als uitdaging. ‘Partijen moeten de wil    2  3  hebben om samen te werken en te  4 Vertrouwen, gunnen en delen '  kunnen samenwerken’. Draagvlak  5 Regie en sturing wordt hierbij als uitdaging genoemd  Buist POG HIDDEN MNN EN AE DE eet jet OM PP POS he ‘draagvlak voor nieuwe  energietransitieprojecten.  Windenergie, biovergisting, zonneparken. Deze uitdaging is er voor commerciële partijen, overheden,    landbouwsector en zeker ook voor inwoners’.    Tevens benoemd in andere vraagstellingen: de rol van de overheid. Er klinkt een roep naar ‘sterkere  sturing vanuit de overheid’ en de ‘overheid moet uitdagende en haalbare doelen stellen’. Hierbij wordt  de wet- en regelgeving aangehaald, bijvoorbeeld door ‘over bestaande juridische grenzen heen te  mogen gaan. De energietransitie is nieuw en dus kom je constant voor vragen te staan waar nog geen  wet- en regelgeving is’ en zo wordt de vraag gesteld met direct een antwoord ‘hoe kom je tot een  eerlijke verdeling van welvaartseffecten? Via de overheid?    Los van deze genoemde uitdagingen wordt opgeroepen tot meer vertrouwen, gunnen en delen.  Bijvoorbeeld ‘elkaar successen gunnen’ en ‘uitdaging is mijn inziens ook om boven het eigenbelang uit  te stijgen’ en het ‘grotere belang in te gaan zien want dat is vereist voor succesvolle samenwerking’.  Ook door ‘verdeling van de werkzaamheden en verdeling van de inkomsten’ en ‘onderling vertrouwen    creëren tussen bedrijven en NGO's’.         4 Pagina 8 van 10</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>    fv TQ 0s  bare af    Tot slot komt naar voren dat er een uitdaging ligt in regie en sturing. Zo is een ‘heldere visie en doelen  en vertrouwen in gezamenlijke routekaart’ nodig. Een voorbeeld is de ‘grootschalige aanpak om de  kansen van waterstof te benutten. Dit in combinatie met windenergie vergt een duidelijke regie’. Een  genoemd idee is hierbij ‘de regie-vraag, sturing gaat zich op alle vier energiekwaliteiten aandienen’. Er  zijn nog geen pasklare antwoorden beschikbaar, dus moet er een ‘lerend systeem’ komen, misschien  vergelijkbaar met de EnergieWende in Duitsland: doen, vallen en opstaan, maar wet (zoals bij het  huidige energie-akkoord) looptijd met zekerheden voor aantal jaren, ook al blijkt het lang niet zo ‘goed’  te gaan als aan het begin werd gedacht: zet dat leren op afstand van de politiek, iets als een ‘Delta-cie’  voor Klimaat is dringend gewenst’.    Gedurende de dag zijn er in totaal 1304 ideeën gegeven, die zowel samenhangen als uiteenlopend zijn.  Met deze samenvatting heeft u een kleine impressie gekregen van de overall ideeën, met enkele    concrete voorbeelden van ideeën en een duidelijke rode draad tussen alle ideeën en uitwerkingen  daarvan. In het volgende, tevens laatste, hoofdstuk staat omschreven hoe wij de hoofdlijnen van deze  opgehaalde input zien.         Pagina 9 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>    {van JO aan  LJ    In 2018 met “New Energy” verder …    Voor deze samenvatting is de input gestructureerd zonder filtering en zonder kwalificatie. Het is immers  niet de input van NAM maar het is gezamenlijke kennis, het gezamenlijke beeld dat u heeft geleverd op  6 november.    Er is een verdeling gemaakt tussen inhoudelijke toepassingsgebieden en de benodigde processen die  samen voor een versnelling van energietransitie moet zorgen. De deelnemers op 6 november zien hier  duidelijk een rol voor de NAM.    De highlights die wij als NAM70O projectteam menen te hebben herkend zijn in onderstaande tabel  geplaatst. ledere “kop” vertegenwoordigt een groot aantal onderliggende regels. Een gedetailleerd  beeld krijgt u met de bijlage die we separaat meesturen.    Voorwaarden, processen en organisatie Toepassingsgebieden    e Participatie, draagvlak, betrokkenheid e Geothermie   e Wet-en regelgeving e CO, + CCS   ® Stimuleringsmaatregelen e Waterstof   e NAM neem Actie | e Kolen uit, Gas aan!    o Bijvoorbeeld als launching customer    e Experimenteer met nieuwe vormen van e Lokale projecten  samenwerking o Duurzaam Ameland en andere initiatieven    o Met Start ups / bij lokale initiatieven /  door kennisdeling  » Buitenwereld ziet een rol voor NAM in ET e NAM kennis  o Aanpassing nodig  e (Her)gebruik NAM Infrastructuur en locaties    2018    In deze fase is dit voor NAM ‘food for thought’ en wij schatten in dat dit ook voor u geldt. Wij gaan met  uw inspirerende input verder en dat doen we in 2018 graag samen met u.    Uw reacties, vragen en suggesties zijn natuurlijk te allen tijde welkom vile en of via uw  bestaande kontakten en relaties.    We stellen voor om de informatie en gedachten in dit rapport bij de kerstboom te laten bezinken. In  2018 zullen wij het met ‘new energy’ weer oppakken.    Name Eindrapportage relatie-event NAM 70  NAM (projectteam NAM70)         Content Owner  (Authority to Issue)    Pagina 10 van 10    </pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>    fn TQ an  jm,    BRON VAN ONZE ENERGIE    ZA    </pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2015 17:18:10
To : "'
@shell.com '" 
@shell.com
Subject : RE: Aa en Hunze w il ook trillingsm eters (m otie)
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Dag ,
 
Dank voor je snelle reactie. Ik zal deze info ook delen met wethouder Co Lambert.
 
Wat betreft jouw laatste opmerking m.b.t. Eleveld kan ik me voorstellen dat hier minder vragen komen van inwoners.
Dat alleen al vanwege het feit dat het een dunbevolkt gebied is
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:
 i . l @shell.com [mailto: i . l a@shell.com] 
Verzonden:
 maandag 23 november 2015 11:50
Aan:
  
CC:
 . @assen.nl; i @drenthe.nl; @tynaarlo.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag 
Het winningsplan Westerveld omvat onder andere de velden Vries én Eleveld. Omdat het een winningsplan ‘nieuwe stijl’ is, wordt er in eerste instantie gekeken naar de nieuwe
winning in het Vries-veld. De focus ligt nu eerst daarop, vanuit het communicatieproces. Maar, parallel daaraan worden àlle velden onder de loep genomen. Eleveld dus ook.
 
Ik kan echter niet zeggen wanneer dat vorm krijgt, omdat uit het eerstvolgende nieuwe winningsplan (met betrekking tot gasveld Vries dus) pas volgt wat er met de andere
gasvelden cq winningsplannen dient te gebeuren. KNMI, TNO én NAM zijn echter bezig met het in kaart brengen van alle kleine velden in heel Nederland. Annerveen valt daar
bijvoorbeeld onder. En daarbij hoort een risicoanalyse en daarbij hoort een pakket aan maatregelen zoals het uitleggen van een eventueel verbeterd monitoringsnetwerk.
 
Oftewel: voor Vries weten we vrijwel zeker wat er gaat gebeuren, indien (!) we daar tot het produceren van gas uit het Vries-Zuid-Zuid-blok overgaan. De acties voor de overige
velden volgen daarna.
 
Overigens, vanuit Eleveld komen bij ons -behalve van lokale politici- opvallend weinig verzoeken en vragen over bevingen, schade en meetnetwerken. Die (maatschappelijke)
vragen worden aanzienlijk vaker aan de orde gesteld door inwoners van Loon en Marsdijk. Vandaar ook de versnelde acties daarop.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
   
i @aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Monday, November 23, 2015 11:17 AM
To:
Cc:
 
. @assen.nl
; 
. @drenthe.nl
; 
. @tynaarlo.nl
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag
 ,
 
(nogmaals) dank voor de info.
 
Resumé:
 
Ik begrijp: dat jullie in overleg met TNO proactief meters plaatsen i.v.m. de proefboring vanaf Assen-Noord (Vries-South).
Dat in het conceptwinningsplan voor dat veld wordt voorzien (als proefboring succesvol blijkt eind dit jaar).
Dat hierover al is gecommuniceerd met de dorpsbelangenverenigingen van o.a. Balloo
 
De hier aangenomen motie is breder qua strekking en daarom een paar vragen:
Waarom niet n.a.v. de nieuwe winning (vanaf Assen-Zuid/Witten) Eleveld of wordt dit ook overwogen?
En dezelfde vraag ten aanzien van het bestaande gasveld Annerveen?
 
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
21.45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>Van:
 
i . l @shell.com
 [
mailto: i . l @shell.com
] 
Verzonden:
 
maandag 23 november 2015 10:14
Aan:
 
@assen.nl
; 
i @drenthe.nl
; 
. @tynaarlo.nl
CC:
  
Onderwerp:
 FW: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag ,  en ,
En nogmaals ,
 
Ik houd graag de traditie in ere om jullie allemaal tegelijkertijd te informeren over de activeiten die NAM in Assen, Tynaarlo en Aa & Hunze verricht.
 
Hieronder vinden jullie een mailwisseling tussen  en mij over het plaatsen van gebouwsensoren. Als jullie (nog) geen affiniteit met gebouwsensoren hebben, dan kun je
kijken op 
http://www.namplatform.nl/question/alle-vraag-en-antwoorden-gebouwsensoren
. Dit gaat trouwens over het Groningse gebied; zoals jullie weten zijn de verschillen
met het Vries-gasveld wezenlijk. In Groningen komt TNO pas kijken naar een huis als er een aardbeving i
s geweest van M 2,5. Die voorwaarde heb ik er vooor Vries uitgehaald,
want de kans dat we daarop uitkomen is echt heel erg klein, en dan hebben we niks aan de gegevens die het verder wèl oplevert.
 
Er wordt een sensor in Balloo geplaatst (Aa & Hunze), twee in Loon en een in Marsdijk (Assen) en we hebben plannen voor een in Taarlo (Tynaarlo) en een in Ubbena (Tynaarlo).
 
Voor vragen ben ik uiteraard te allen tijde beschikbaar!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 
. - l l.com
I 
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
Sent:
 Monday, November 23, 2015 9:59 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Het kan niet helemaal nieuw zijn, want heel eerlijk gezegd is het jullie idee... 
J
 
Uiteindelijk is daartoe besloten naar aanleiding van eerdere opmerkingen van jou en Co Lambert over ons niet-assertieve beleid hierop, een gesprek met de dorpsbelangens
Balloo en Loon, en de terugkerende vragen van buurtbewoners over metingen.
 
We hebben dit wel aldoor in de ‘pijplijn’ gehad, maar wetenschappelijk gezien was het handiger om te wachten op een compleet monitoringsplan. Vanwege bovenstaande
gesprekken heb ik echter dit ‘mini-netwerk’ uitgerold. Uiteindelijk gaat dat passen binnen het grotere KNMI-netwerk, dus eigenlijk komt het nu heel goed uit.
 
Communicatie hierover vindt eerst plaats met de betreffende bewoners. Ik moet zelf ook even uitvinden hoe men reageert, en welke informatie gedeeld kan gaan worden. Maar
uiteindelijk wil ik wel graag communiceren dat er wel degelijk wat gebeurt. Maar, ik houd je op de hoogte.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
   
i @aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Monday, November 23, 2015 9:24 AM
To:
Subject:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag ,
 
Dank voor je info over de proefboring Vries-south vanaf Assen-Noord
 
De 2
e
 opmerking is voor mij nieuw of had ik dat al moeten weten?
Gaan jullie daarover nog communiceren?
 
 
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:
 
i
l @shell.com
 [
mailto: i
l
@shell.com
] 
Verzonden:
 vrijdag 20 november 2015 16:57
Aan:
   
@knmi.nl
; 
. @rug.nl
; 
. @drenthe.nl
; 
@minez.nl
; 
. @pl.hanze.nl
Onderwerp:
 RE: Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
Dag ,
Als 
een dezer dagen
 betekent ‘einde van het jaar’, dan klopt dat. Dat hangt samen met het indienen van een nieuw winningsplan en dàt hangt samen met het slagen van de actuele
boring vanaf Assen-Noord. Wij zijn op dit moment halverwege het boren van de put die ons naar het beoogde blok van het gasveld leidt.
 
Daarnaast is het voor jullie van belang om te weten dat wij, los van dit winningsplan (en trouwens ook los van de motie), nu al bezig zijn met het plaatsen van TNO-
gebouwsensoren op een zestal adressen in Loon, Balloo en Marsdijk. Die van Balloo ligt in de gemeente Aa en Hunze. Ik verwacht dat deze meters binnen twee weken
operationeel zijn.
 
Heb je voldoende aan deze informatie?
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:
   
i @aaenhunze.nl
] 
Sent:
 Friday, November 20, 2015 11:12 AM
To:
Subject:
 Aa en Hunze wil ook trillingsmeters (motie)
 
 
Beste allen,
 
In de raadsvergadering van 12 november jl. is onderstaande motie aangenomen over aardschokmetingen.
Daaronder ook een bericht dat hierover  deze week in het huis aan-huis-blad “De Schakel” stond.
 
Mijn informatie is dat de NAM 1 dezer dagen met een voorstel (inclusief advies van SODM) aan de minister van Economische Zaken komt over het plaatsen van trillingsmeters.
 
Graag ontvang ik mogelijke opmerkingen van jullie hierover.
 
Alvast dank.
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
 
 
 
 
M
otie D66 inzake aardschokmetingen
De gemeenteraad v an de gemeente Aa en Hunze, in v ergadering bijeen op 12 nov ember 2015,
De raad ov erwegende;
TNO te kennen heeft gegev en om 10.000 trillingmeters te gaan plaatsen in de prov incie Groningen inclusief het gebied aansluitend aan onze gemeente,
Dat in onze gemeente meer dan 10% v an de trillingen plaatsv indt,
Het een mogelijkheid is om meer inzicht en feiten te v erkrijgen m.b.t. de trillingen en mogelijke dreiging v an aardbev ingen.
v erzoekt het college om:
Contact met TNO op te nemen om aan te sluiten bij deze plannen en te bewerkstelligen dat er ook in onze gemeente trillingsmetingen gedaan gaan worden.
en gaan ov er tot de orde v an de dag.
 
B
esluit: de motie is aangenomen met 11 stemmen voor (PvdA, VVD, D66, CDA) en 10 stemmen tegen (CGB en GL)
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre> 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>Date : 21-3-2018 11:42:24
F
T
o : "' @shell.com '" @shell.com
S
ubject : RE: Afspraak nulm etingen via Datum prikker
B
este  ,
 
B
edankt.
 
G
roet,
 
i
 
V
an:
 
. . @shell.com [mailto . . @shell.com] 
V
erzonden:
 
woensdag 21 maart 2018 11:41
A
an:
 
O
nderwerp:
 
Afspraak nulmetingen via Datumprikker
 
B
 
E
nige tijd geleden - eind 2017 meen ik mij te herinneren - heb ik contact gehad met i  omtrent het uitvoeren van nulmetingen door NAM, onderdeel van het
I
nstemmingsbesluit bij het Winningsplan Westerveld. Wij zetten daar een methodiek voor op die we graag ter informatie en vrijblijvend met jullie bespreken. Gemeenten
h
ebben immers geen rol hierbij, niet meer dan dat er mogelijk informatie van Bouw & Woningtoezicht nodig kan zijn.  reageerde positief op ons verzoek en gaf aan dit
g
esprek graag in aanwezigheid van Tynaarlo en Aa en Hunze te willen laten plaatsvinden. Het heeft even stil gelegen, maar bij dezen ga ik proberen de afspraak te plannen.
H
iervoor ontvangen jullie een verzoek via Datumprikker.nl, dan is de aanleiding voor die mail in ieder geval even bij jullie bekend.
 
M
ochten jullie onderwerpen met ons willen bespreken omdat we elkaar treffen, laat het weten zou ik zeggen.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
0
6-
 
 
 
 
21.46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>Date : 9-4-2018 10:51:06
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl
C
c : "    @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : RE: agenda overleg 6 april gasw inning
A
ttachm ent : Verslag Critical Review  #2_26 m aart 2018.pdf;
D
ag Marco,
 
N
og een toevoeging voor het bestuurlijk overleg gaswinning van 11 april.
 
V
oor het Groningerveld is een “
c
ritical review” t.a.v. ontwikkeling/ toepassing  dreiging- en risicokaarten
 
uitgevoerd door de RUG in opdracht van de NCG.
 
A
anleiding voor de critical review:
R
vState sprak in november 2017 uit dat de Minister van EZK het besluit over de gaswinning  in Groningen opnieuw moet nemen, onder andere vanwege onvoldoende zekerheid
o
ver het behalen van de veiligheidsnorm.
E
r worden verschillende dreigings- en risicokaarten gemaakt, met verschillende uitgangspunten. De kaarten zijn lastig uit te leggen en te begrijpen.
 
A
a en Hunze, Tynaarlo en Assen hebben een  bijdrage geleverd.
 
O
nlangs zijn de resultaten hiervan in een rapport beschreven (zie bijlage).
H
et is een leesbaar verhaal en bevat een aantal duidelijke conclusies en aanbevelingen.
B
ijvoorbeeld (pag. 6 en 7):
·
 
        
D
e NAM baseert zich daarbij tot op heden niet op kennis van alle individuele panden, maar op een typologie van gebouwen.
·
 
        
H
et afhandelen van schadeclaims moet 
g
eheel 
geschieden op basis van bouwtechnisch onderzoek en 
n
i
et 
op contouren van welke kaart dan ook.
 
M
et vriendelijk groet,
 
 
B
eleidsadviseur gemeente Assen
 
T
 0592-
M
 06-
W
ebsite: 
w
ww@assen.nl
 
V
a
n:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 27 maart 2018 15:56
A
an:
 
Marco Out <M.Out@assen.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
agenda overleg 6 april gaswinning
 
D
ag Marco,
 
V
olgende week vrijdag is er “gaswinnings-overleg” met de Noord Drentse bestuurders.
 
B
en je akkoord met onderstaande agenda? (Hij is ambtelijk afgestemd) Dan stuur ik hem rond.
 
-
 
         
S
chadeafhandeling:
o
 
  
S
tand van zaken rond advies van de Tcbb aan EZK over schadeafhandeling;
o
 
  
S
tand van zaken rond schadeafhandeling Zuidlaren.
o
 
  
R
elevante ontwikkelingen in Groningen
-
 
         
T
oelichting door Tynaarlo op het voornemen om een rechtszaak tegen de Staat te beginnen om de omgekeerde bewijslast af te dwingen buiten het Groningerveld.
-
 
         
S
tand van zaken Winningsplan Westerveld:
o
 
  
W
at is er bekend?
o
 
  
H
oe om te gaan met nulmetingen? (Verzoek van de NAM om mee te denken)
o
 
  
G
ezamenlijke inhuur van advocaat voor beoordeling van stukken EZK?
-
 
         
W
enselijkheid bespreken om het overleg over gaswinning (en andere mijnbouwactiviteiten) te verbreden naar heel Drenthe.
-
 
         
O
verige zaken
o
 
  
A
ctualisatie SRA Annerveen
o
 
  
S
tand van zaken gasopaslag Langelo
o
 
  
S
tand van zaken initiatieven in de samenleving rond gaswinning
o
 
  
V
erzoek platform OMEM om als gemeenten een bijdrage te doen voor een regionale bijeenkomst.
-
 
         
A
fspraken en vervolg acties
-
 
         
R
ondvraag
 
W
il je nog met ons voor bespreken?
 
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>    Verslag  Gil ID TA 7    Over de ontwikkeling,  inhoud en toepassing  van dreigings- en  risicokaarten    </pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>         Inhoud    Inleiding    Conclusies en aanbevelingen  Over de critical review    Opzet   Verslag dialoog   Epiloog   Bijlagen   Bijlage 1 Overzicht van betrokkenen   Bijlage 2 Verzameling vragen maatschappelijke consultaties  Bijlage 3 Notitie dreigings- en risicokaarten   Bijlage 4 Critical review PGA- en risicokaarten: stellingen    Colofon         </pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>         Inleiding    Van november 2017 tot maart 2018 vond de tweede critical review  (kritische beschouwing) van wetenschappelijk onderzoek in het gas-  winningsgebied plaats. Het onderwerp van deze critical review is de  ontwikkeling, inhoud en toepassing van dreigings- en risicokaarten*.  Dit document is het afsluitende verslag van de voorzitter en de organi-  sator.   In het volgende hoofdstuk zijn allereerst de conclusies en aanbeve-  ingen opgenomen. Daarna volgt een toelichting op de organisatie,  de opzet en de inhoud van de critical review.         1 De aankondiging was: critical review over PGA- en risicokaarten. Tijdens de critical review bleek  3 door voortschrijdend inzicht dat het beter is te spreken over dreigings- en risicokaarten.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>         Conclusies en aanbevelingen   Als resultaat van de critical review over dreigings- en risicokaarten  stellen we het volgende vast: het onderzoek naar risico's en veiligheid,  specifiek resulterend in dreigings- en risicokaarten, kent een vijftal    onzekerheden:    Hieronder worden deze onzekerheden verder uitgewerkt in conclusies  en aanbevelingen.    Het onderwerp is van zichzelf onzeker: op zijn best kunnen de onder-  zoekers de kans op een aardbeving van een bepaalde magnitude  vaststellen. In werkelijkheid zal die aardbeving zich volgend jaar wel  of niet voordoen. Voorspellingen gaan dus over kansen en bieden  geen zekerheid. Daaraan kunnen we helemaal niets doen.    Voorspellingen zijn gebaseerd op modellen en modellen zijn gebaseerd  op aannames. Of die aannames kloppen, is onzeker. Dat leidt vaak tot</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>         spraakverwarring. Als burgers twijfelen aan de voorspellingen van    wetenschappers, wijzen de laatsten graag op de onzekerheid van aard-  bevingen. Terwijl burgers zich afvragen hoe  realistisch die voorspellingen (en de achter-  liggende aannames) zijn. En of wetenschap-  pers wel in staat zijn om aardbevingen echt  te voorspellen.   Deze onzekerheid kunnen onderzoekers  niet wegnemen, maar wel begrenzen door  beter, te communiceren over hun modellen,  over hun prognoses en over hun kaarten. En  door heel expliciet te vermelden waarvoor  deze kaarten wel en waarvoor ze niet kun-  nen worden gebruikt. Dat gebeurt op dit         moment veel te weinig. |  Ik HEB LIEVER 4000 of 2000  KAARTEN    De onzekerheid over dreigings- en risicokaarten wordt vergroot door  het feit dat verschillende onderzoekers verschillende kaarten publice-  ren. Daarbij schromen wetenschappers niet om met stelligheid uitspra-  ken te doen op basis van een groot geloof in de eigen modellen en   een afkeer van de modellen van de ander. Zo leidt de vraag: ‘wanneer  houden de bevingen op als morgen de gasproductie tot ‘0’ wordt terug-  gebracht’ tijdens de critical review tot zeer tegengestelde conclusies.</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>         Alle met een even grote stelligheid uitgesproken. De burger blijft met  lege handen achter.   Het probleem kan worden verkleind wanneer wetenschappers  bereid zijn om vaker onderling in debat te gaan en bereid zijn om  van elkaar te leren. Het probleem kan ook worden verkleind door het  gesprek tussen onderzoekers en belanghebbenden vaker te organiseren.  Daartoe kan een platform worden ingericht, op voorwaarde dat  dit platform niet ex cathedra uitspraken doet over de juistheid van  onderzoek. Dat zou de verwarring (wellicht) alleen maar vergroten.    Aldus worden overheid en burgers geconfronteerd met een wirwar  van kaarten en een wirwar van voorspellingen. De verwarring wordt  versterkt door het feit dat verschillende kaarten met dezelfde naam  worden aangeduid en dezelfde kaart verschillende namen draagt. In  feite zijn er maar drie echte kaarten (die regelmatig worden vernieuwd)  als het om voorspellen gaat: de dreigingskaart (PGA) van het KNMI,  die iets zegt over de te verwachten intensiteit van de bevingen in de  komende 475 jaar, de dreigingskaart van de NAM die hetzelfde beoogt  op basis van een andere redenering, en de risicokaart van de NAM, die  iets zegt over de mogelijke gevolgen voor gebouwen ten gevolge van  de te verwachten trillingen. De NAM baseert zich daarbij tot op heden  niet op kennis van alle individuele panden, maar op een typologie van  gebouwen.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre>         Waar wetenschappers onzekerheden soms wel interessant vinden,    hebben beleidsmakers nergens zon grote hekel aan dan aan onzeker-  heid. Bovendien verschuilt de overheid zich (zeker in dit dossier) graag  achter de wetenschap. Hoe meer de wetenschap wordt geloofd, hoe  minder - naar het schijnt - de noodzaak bestaat om ruimhartig de  gevolgen van de aardbevingen op te lossen. Een gevolg is dat drei-  gings- en risicokaarten worden gebruikt waarvoor ze niet zijn bedoeld.  Zo werden de schadeclaims ten onrechte afgehandeld met behulp van  contouren van PGA-kaarten. Zo leunt de versterkingsopgave te veel op  dezelfde contouren. En hetzelfde geldt voor de uitkoopregeling.   In de critical review werd vastgesteld dat het goed is om de bouw-  technische vereisten te baseren op de PGA-kaart, vooral omdat je nu  eenmaal ergens vanuit moet gaan. Het afhandelen van schadeclaims  moet geheel geschieden op basis van bouwtechnisch onderzoek en  niet op contouren van welke kaart dan ook. De versterkingsopgave en  de uitkoopregeling zouden zich op de risicokaarten kunnen baseren,  nadat deze zodanig zijn verbeterd dat ze zich niet meer baseren op  typologieën van gebouwen, maar op de specifieke kwaliteiten van  individuele panden.   Nog beter zou het waarschijnlijk zijn als de overheid zich in haar  beleid meer baseert op wat er werkelijk gebeurt en minder op voorspel-  lingen over wat er zou kunnen gebeuren. Er moet inmiddels veel infor-  matie zijn over blootstelling en over schades. Daarvan kan simpel een  kaart worden gemaakt die een hele goede basis biedt voor de verster-  kingsopgave en de uitkoopregeling.</pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre>         Ten slotte verkeren vooral veel burgers in grote onzekerheid. Dat is een  onzekerheid die niet is te tolereren. Deze onzekerheid leidt tot veel psy-  chische schade. Deze onzekerheid leidt er ook toe dat een gesprek met  onderzoekers nog nauwelijks mogelijk is. Zo namen tijdens de critical  review maar weinigen de moeite om met de NAM in debat te gaan.  “We weten al wat ze gaan zeggen.”   Om deze onzekerheid van de burger weg te nemen zijn niet meer  PGA-kaarten nodig. Je zou eerder zeggen: liever minder. De burger is  vooral geholpen met een ruimhartig beleid en met aandacht van de  kant van de overheid. Helaas wordt de overheid in deze casus vooral  als bureaucratisch en onpersoonlijk ervaren.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>         Over de critical review    De critical review over de ontwikkeling, inhoud en toepassing van  dreigings- en risicokaarten vond plaats tussen november 2017 en  maart 2018. Het is de tweede critical review over een wetenschappelijk  thema in het aardbevingsgebied. De eerste review vond plaats in het  eerste kwartaal van 2017 en ging over de ontwikkeling van de woning-  waarde.    De critical review over dreigings- en risicokaarten kent een aantal aan-  leidingen. Er worden verschillende dreigings- en risicokaarten gemaakt,  met verschillende uitgangspunten. De kaarten zijn lastig uit te leggen  en te begrijpen. De commissie Meijdam heeft een veiligheidsnorm op-  gesteld en tegelijkertijd aangegeven dat de risicokaarten niet precies  genoeg zijn om te bepalen of deze norm wordt gehaald. De Raad van  State sprak in november 2017 uit dat de Minister van Economische  Zaken en Klimaat het besluit over de gaswinning opnieuw moet  nemen, onder andere vanwege onvoldoende zekerheid over het  behalen van de veiligheidsnorm.    Er zijn dus inhoudelijke vragen te stellen. Bovendien is hier sprake van  wetenschappelijk onderzoek waarvan de uitkomsten worden gebruikt  bij de ontwikkeling van beleid en dat toegankelijk is voor burgers.   Dit zijn goede uitgangspunten voor een critical review, waarin weten-  schappers, onderzoekers, (maatschappelijke) instellingen, beleidsmakers              </pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>         10    HEEL GEDULDIG!!    en bewoners(groepen) met elkaar in dialoog treden over onderzoek en  de (on)mogelijkheden daarvan.    Opdrachtgever van de critical review is de Nationaal Coördinator  Groningen (NCG). Het Kenniscentrum Aardbevingen en Duurzame  Ontwikkeling (KADO) van de Rijksuniversiteit Groningen is opdrachtne-  mer. KADO bewaakt de kwaliteit van het proces en zorgt voor evaluatie           en reflectie. De organisatie is onafhankelijk. De voorzitter van deze review  is Hoogleraar Bestuurskunde Wim Derksen en Mariëlle Gebben organi-  seert het proces. De critical review is onderdeel van een reeks, met steeds  andere thema's in het gaswinningsgebied als onderwerp.    / die Discussie |    par eer ik even J,           </pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>    11         Opzet    De volgende uitgangspunten zijn leidend tijdens de critical review:  het proces is open  iedere betrokkene is welkom  alle inzichten van deelnemers doen ertoe  conclusies en advies zijn onafhankelijk    De critical review is uitgevoerd in een aantal fasen: voorbereiding,  uitnodiging, consultatie, dialoog en verslag.    Voorbereiding   Alvorens naar buiten te treden met een aankondiging en uitnodiging  is in november voorwerk verricht door voorzitter en organisator. Rele-  vante artikelen, rapporten en verslagen zijn gelezen en de voorzitter  bezocht enkele wetenschappers om een gedegen inzicht te krijgen in  het onderzoek naar dreiging en risico's in Groningen. Tevens is in deze  fase een eerste contactlijst aangelegd met te benaderen actoren.    Uitnodiging   De critical review is in december breed aangekondigd. Alle betrokkenen  van de critical review in het eerste kwartaal van 2017, over de ontwik-  keling van de woningwaarde, kregen een uitnodiging. De maatschap-    </pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>         pelijke en de bestuurlijke stuurgroep van de NCG verspreidden een aan-  kondiging onder hun achterban. Er is een persbericht verstuurd naar  alle regionale media. Op de website van KADO plaatsten we een aantal  vragen en antwoorden. Alle relevante actoren die we tegenkwamen   in het vooronderzoek zijn persoonlijk benaderd. Naar iedereen die de  aankondiging kreeg is tevens het verzoek uitgegaan het bericht te ver-  spreiden onder belanghebbenden.         Doorlopend zijn nieuwe namen aan de contactlijst toegevoegd.  Er is opnieuw een persbericht verspreid in de aanloop naar de laatste  fase, de dialoog, met een oproep aan betrokkenen om deel te nemen.  Op deze manier is een groot netwerk van potentieel geïnteresseerden  benaderd. Uiteraard is het vrijwel onmogelijk om iedere belangstellen-  de te vinden en ook niet iedereen was bereid of beschikbaar, maar het  is wel gelukt een breed deelnemersveld te creëren. In de eerste bijlage  is de lijst van deelnemers aan de consultaties en/ of de dialoog opgeno-  men.    Consultatie   Op maandag 22 januari consulteerde de voorzitter (maatschappelijke)  instellingen en bewoners(groepen). Plaats van handelen was de Kerk  van Klein Wetsinge. In vijftien gesprekken van steeds twintig minuten  deelden deelnemers hun vragen over de ontwikkeling, inhoud en toe-  passing van de risico- en dreigingskaarten. In de tweede bijlage is de  verzameling van vragen die aan de orde kwamen toegevoegd. Deze    12    </pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>         13    vragen bepaalden mede de inhoud van het verdere traject, waaronder  de wetenschappelijke consultatie.    In de wetenschappelijke consultatie op donderdag 25 januari kregen  relevante onderzoekers het woord. De voorzitter voerde dit gesprek met  zeventien onderzoekers. Op grond van de consultatie de maandag er-  voor werd dit gesprek in drieën gedeeld. Achtereenvolgens raadpleeg-  de de voorzitter de onderzoekers over de voorspellende waarde van de  dreigings- en risicokaarten, de beleidsmatige waarde van die kaarten  en de communicatieve waarde van de kaarten. Tijdens dit gesprek is WW] | rs  besloten om een notitie te maken met een eenvoudige uitleg van de    verschillende kaarten (bijlage 3) en heeft de voorzitter een aantal  stellingen uitgewerkt die de leidraad vormden voor de laatste fase van              de critical review, de brede dialoog. De notitie is voorafgaande aan de  dialoog met alle deelnemers gedeeld, de stellingen niet.    Dialoog   Op vrijdag 23 februari vond de dialoog met zowel weten-  schappers en onderzoekers als bewoners en instellingen plaats  in De Remonstrantse Kerk in Groningen. Alle deelnemers aan de  consultaties werden hiervoor uitgenodigd, alsmede andere geinteres-  seerden. Er was ruimte voor maximaal tachtig deelnemers. Zoveel  aanmeldingen kregen we ook binnen. Het uiteindelijke aantal deel-  nemers lag lager, onder andere door afmeldingen vanwege de griep.</pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>         In het eerste deel van de bijeenkomst werd aan de deelnemers de  gelegenheid geboden om in gesprek te treden met de makers van de  kaarten (NAM en KNMI), met onderzoekers van TNO die kennis hebben  van de toegepaste modellen en ook zelf werken aan de ontwikkeling  van dreigings- en risicokaarten, en aan de NCG, die bij de ontwikkeling  van beleid gebruik maakt van dreigings- en risicokaarten. Onder  begeleiding van gespreksleiders konden deelnemers in verschillende  ruimten en in wisselende samenstellingen hun vragen stellen en zo  vóór de inhoudelijke dialoog relevante kennis en informatie vergaren.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>         15    Na de vraag- en antwoordsessies werd aan de hand van de stellin-  gen (bijlage 4) toegewerkt naar conclusies. Opnieuw onder begeleiding  van gespreksleiders werd in vier ruimten onderzocht waar deelnemers  het over eens zijn en waarover ook niet en waarom. In de eerste ronde  konden deelnemers kiezen om met andere deelnemers in dialoog te  gaan over de voorspellende waarde, de beleidsmatige waarde (twee  groepen) en de communicatieve waarde van dreigings- en risicokaarten.  Na de lunch volgde plenair onder leiding van de voorzitter een terug-  koppeling per groep. De inzichten uit die terugkoppelingen konden  worden meegenomen naar de tweede ronde. In de tweede ronde  splitste de groep zich in drieén (voorspellende, beleidsmatige en com-  municatieve waarde).   Uiteindelijk volgde opnieuw een plenair deel waarin de voorzitter  op basis van de terugkoppeling tot conclusies kwam.    Verslag en evaluatie   Het verslag is geschreven door de voorzitter en de organisator. Zij  baseren zich hierbij op de inhoud van alle consultaties en gesprekken,  waarvan ze ter ondersteuning steeds uitgebreide notulen hebben  laten maken. Na de verspreiding van het verslag onder alle deelnemers  volgt een evaluatie en reflectie door KADO, die samen met het verslag  worden aangeboden aan de NCG.         </pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>    Die ZAL IEDEREEN  HERKENNEN    ll  WN  a  S  G4  ed  a  hid  N    </pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>         17             Verslag dialoog    Hieronder volgt een samenvattend verslag van de dialoog op         23 februari per onderdeel.         | ALS JE VAN KAMER WIL,  Vragensessies WISSELEN HEB iE NU    Er was veel belangstelling voor de vragensessies. Deelnemers kre-  gen de optie de hele dag aan te sluiten of pas bij het deel waarin de | | | vn ye    stellingen centraal stonden. Vrijwel iedere deelnemer koos ervoor                       en:  aanwezig te zijn bij de vragensessies. De meeste belangstelling ging om ese  uit naar een gesprek met KNMI en TNO. De sessies met NCG werden OEE, NN:  minder bezocht en bij de NAM was het opvallend rustig. VTA AG    Er is veel deskundigheid bij KNMI, TNO, NAM en NCG. Burgers,  ambtenaren en instellingen zijn eveneens goed op de hoogte. Er is  een grote hoeveelheid vragen over tafel gegaan, van zeer techni-  sche aard tot zeer praktisch. De gesprekken verliepen respectvol.  Deelnemers ervaarden de deskundigen als open en bereidwillig.   Deskundigen zijn het niet altijd met elkaar eens. Bewoners    TE STELLEN    van het gaswinningsgebied geven aan dat ze soms een tsunami   van informatie ervaren. Die informatie is niet altijd eenduidig.   De ene deskundige zegt iets anders dan de andere. Ze waarschuwen  voor het geven van absolute waarheden. Daarvoor is sprake van teveel  onzekerheden.</pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>              18             Er kwam een eerste aanbeveling aan de orde, die later op de dag vaak  herhaald is. Bij de verschillende typen kaarten zou een disclaimer moe-  ten verschijnen, met daarin een toelichting op wat de kaarten betekenen  en wat ze ook vooral niet betekenen. Dit voorkomt dat de inhoud van de  kaarten een eigen leven gaat leiden en gebruikt wordt voor doeleinden  waarvoor de kaarten niet zijn gemaakt.   Tot slot werd aan wetenschappers het advies gegeven eerder in ver-  weer te komen wanneer onderzoek door beleidsmakers wordt gebruikt  voor de verkeerde doeleinden.    Voorspellende waarde kaarten   Onderzoekers weten veel en ook steeds meer over wat er boven- en  ondergronds in Groningen gebeurt. De verschillende kaarten die worden  ontwikkeld zijn het beste dat op dit moment beschikbaar is. Tegelijkertijd  zijn er heel veel onzekerheden in de modellen en onderliggende data.  Doorlopend onderzoek en de grote hoeveelheid aan verzamelde  informatie maakt het aantal onzekerheden weliswaar kleiner, maar vast  staat dat de kaarten kansen weergeven en geen zekerheden bieden.  Bovendien zijn voortdurend voortschrijdende inzichten van invloed op de  houdbaarheid van de modellen en de kaarten.   Een uitdaging is om de verschillende onderzoeken met elkaar in ver-  band te brengen en kennis en ervaringen uit te wisselen over modellen  en resultaten. Zo ontstaat een breder begrip over het gasveld en kunnen  resultaten van onderzoeken op deelgebieden met elkaar in verband wor-</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>         19    den gebracht. Er is sprake van een keten van expertises en vakgebieden.  Deskundigen zoeken elkaar op om kennis op verschillende vakgebieden  uit te wisselen. Dat is en blijft van belang voor het opvullen van kennis-  leemten en het vergroten van de voorspelbaarheid.   Beleidsmakers hebben behoefte aan zekerheden waar ze keuzes  op kunnen baseren. Door een gebrek aan kennis van de (ingewikkelde)  kaarten worden bewust of onbewust resultaten gebruikt voor beleid  waar ze niet op van toepassing zijn. Een beter begrip en uitwisseling  van kennis tussen wetenschap, beleid en praktijk is gewenst. Opnieuw  komt de suggestie voorbij om een disclaimer te maken bij iedere kaart  waarmee wordt aangegeven welk doel met het gebruikte model wordt         nagestreefd.    HET 1S ALLE MAAL    MIJNBOUW  SCHADE:         DAARVOOR HEBBEN  WE DE Mij NBOUWWET    MAAR MISSCHIEN BEN  iK TE NEGATIEF HOOR    </pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>         20    Beleidsmatige waarde kaarten   Veelbesproken in de sessies over de beleidsmatige waarde van de drei-  gingskaarten is de wijze waarop wordt omgegaan met schadeaf hande-  ling en versterkingsopgave. Er bestaat onder deelnemers consensus dat  de kaarten onterecht zijn gebruikt voor de afhandeling van schade. Bij    schade en versterking moet niet alleen worden gekeken naar de drei-  ging van aardbevingen maar vooral ook naar de typologie van de hui-  zen. Er moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen het meten  van risico op overlijden en risico op schade.   Over het gebruiken van dreigings- en risicokaarten voor de  versterkingsopgave zijn deelnemers minder stellig. De kaarten zouden  een uitgangspunt kunnen zijn, omdat er nu eenmaal enige houvast  nodig is. Maar ook hier geldt dat bouwtechnische inzichten van cruciaal  belang zijn en dat de versterking niet te zwaar en zeker niet exclusief  mag leunen op dreigings- en risicokaarten.   Een alternatief voor de afhandeling van schade is het maken  van een schadekaart. Dat vereist wel een gesprek en consensus over  definities en afbakening. Dat ligt buiten de scope van deze critical  review. Een schadekaart of schadeatlas is echter wel vaak genoemd als  potentieel werkbaar alternatief en verdient daarmee aandacht.   Beleidsmakers verschuilen zich achter het wetenschappelijk  onderzoek. Door de contouren van dreigingskaarten als uitgangspunt  te nemen wordt voorbijgegaan aan individuele situaties. Deelnemers  pleiten voor een ruimhartiger beleid en een vangnet voor gevallen die  buiten de gestelde kaders vallen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>         21    Communicatieve waarde kaarten   De sessies over de communicatieve waarde van de kaarten werden   het drukst bezocht. Er is veel frustratie over de veelheid van en ver- Q 9° WA AR or M se AAT  G@ © oA    scheidenheid in informatie. Bovendien geven deelnemers aan dat zelfs  met een technische achtergrond de kaarten lastig te begrijpen zijn.  Ook de verschillen tussen de kaarten en tussen verschillende               NAAR DAT    RAPPORT    versies van de kaarten zijn onduidelijk. Enerzijds is er de tendens  om zoveel mogelijk te delen, bijvoorbeeld in het kader van trans-  parantie, en anderzijds heeft dat tot gevolg dat er zoveel infor-  matie is dat belanghebbenden er door worden overspoeld.   De frustratie zit bij alle partijen. Wetenschappers  ervaren dat hun onderzoeken onjuist worden uitgelegd en  dat ze steeds opnieuw hetzelfde verhaal moeten uitleggen.  Beleidsmakers geven aan dat ze vragen krijgen van burgers  die ze niet goed kunnen beantwoorden omdat de materie te  lastig valt uit te leggen en bewoners geven aan dat ze over-  spoeld worden met informatie.   Er bestaan verschillende behoeften aan informatie.   Wetenschappers hebben andere informatie nodig dan de  burger die wil weten wat zijn specifieke situatie is. Het is van belang  dat informatie op de juiste manier kan worden geduid en van betekenis  kan worden voorzien. Informatie moet gerichter worden ingezet.  Wie heeft welke informatie wanneer nodig en wie kan die informatie  geven?</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>              22    Er wordt gesproken over een voorstel om centraal informatie te  duiden. Via een platform of een coördinator. Van daaruit kan worden  ingespeeld op de informatiebehoefte. Daarbij is het van belang dat de  informatie niet te centralistisch wordt verspreid. Er worden voorbeelden  genoemd van dorpen waarin burgers samen hun vragen verzamelen en  die in sessies met deskundigen laten beantwoorden. Deelnemers zijn  het erover eens dat een platform onafhankelijk moet zijn.   Aan de wetenschappers wordt nogmaals gevraagd eerder te  reageren wanneer onderzoek niet goed wordt geduid en gebruikt.    Resultaten   In de plenaire sessies wordt uiteindelijk vastgesteld dat de ontwikke-  ling, inhoud en toepassing van de dreigings- en risicokaarten tot een  aantal onzekerheden leiden. Deze conclusie en bijbehorende aanbeve-  lingen zijn uitgewerkt in het eerste hoofdstuk.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>    DE CONTOUREN zijn TE  \ _ VROEGER TEKENDE    je een  STippELLIJNTJE …    </pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>         Epiloog    De inhoud van deze critical review is ingewikkeld. Aan de kaarten  liggen moeilijke modellen ten grondslag en het feit dat er verschillende  kaarten en verschillende versies van die kaarten zijn maakt het  bijzonder complex. Doordat tijdens een critical review wetenschap,  beleid en praktijk met elkaar in verbinding worden gebracht is deze  complexiteit goed naar voren gekomen. Alle partijen hebben ervaren  hoe ingewikkeld de inhoud is en wat dat betekent voor de kwaliteit  van het gesprek. In een situatie met zoveel    onzekerheden is juist dat gesprek van > /\K BEN HET         cruciaal belang.         24    </pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>    Bijlagen  Critical Review #2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>              Ie À  Overzicht betrokkenen    Ben Ale TU Delft   Martin Amsing Bewoneren CVW  Bernd Andeweg VU Amsterdam  Ryan Beij VU Amsterdam   Ans Bekkering NCG   Harry Berghuis Gemeente Midden-Groningen  Jurry Bonnema Gemeente Loppersum  Fred Bosman Bewoner   Reinier Brongers StabiAlert   Ruud Cino EZK   Jewan De Goede De Goede Bestuursrecht  Aldert De Gries Bewoner   Annemarie De Haan Bewoner   Sjirk De Jong NVM   Roel De Jong ABT ingenieurs   George De Kam RUG   LeoDe Vree Bewoner   Taco Den Bezemer NAM   Alma den Hertog LTO Noord   Roelof Dirksen OMEM   Bernard Dost KNM/   Henny Dreise Provincie Groningen  Martin Ettema Bewoner   Läslo Evers KNM/   Hans Foekens Veiligheidsregio   Jacques Hagoort TU Delft   Zwanette Jager Bewoner   Ruben Jongejan Jongejan RMC   Maartje Kiep Groninger Gasberaad  Arnold Koopman TU Eindhoven   Simon Koorn OMEM   Dirk Kraaijpoel TNO   Pauline Kruiver Deltares   Joop Kruize Groninger Bodem Beweging  Paul Kuipers /nvisor   Eddy Kuperus NAM   EricLanooy Gemeente Assen   Theo Lieberom NVM   Jacolien Masselink Gemeente Loppersum         Liefke Munneke Bewoner   Anne Nijboer Lefier   Sander Osinga TNO   Michiel Pellenbarg Kadaster   Margot Philippart Gemeente Groningen  Tom Postmes RUG   Jan Pieter Redert NWWi   Carin Roggen Ambtelijke kopgroep gaswinning  Rudi Roijakkers ABT Ingenieurs   Jinko Rots Gemeente Loppersum   Frank Rozema Gemeente Tynaarlo   Peter Rozema Groninger Gasberaad   Addy Rutgers Bewoner   Erik Schmersal NCG   John Schokker Makelaar   Klaas Siderius FUGRO en CVW   Manuel Sintubin KU Leuven   Albert-Jan Snethlage FUGRO   Jesper Spetzler KNMI   Raphael Steenbergen TNO   Frits Ten Bloemendal Gemeente Slochteren  Rianne Ten Veen Greencreation   Arne Thieme Gemeente AA en Hunze   Mike Tomale Gazet van het Noorden  Susan Top Groninger Gasberaad   Joep Tünnissen CVW   Boudewijn Van Baal Gemeente Eemsmond  Francis Vander Kamp Stichting WAG   Jelle Van der Knoop Groninger Bodem Beweging  P.G.VanderSleen Provincie Groningen  Jan Van Elk NAM   Pieter Van Gelder TU Delft   Gerdt Van Hofslot Dagblad van het Noorden  Jorn Veldman Gemeente Delfzijl   Charles Vlek RUG   Lolke Weegenaar Stichting WAG   Gerrit Wigger W1CON   Thijs Willemsen NAM                                                        Nelleke Zuideveld-Venema Waterschap Noorderzijlvest</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>    27    Verzameling vragen maatschappelijke  consultaties    Hieronder volgt een verzameling van alle vragen   die aan de orde kwamen tijdens de gesprekken met  bewoners{groepen) en (maatschappelijke) instellingen  op maandag 22 januari 2018 in de Kerk van Klein  Wetsinge. Deze vragen zijn in de aanloop naar de brede  bijeenkomst op vrijdag 23 februari met alle deelnemers  gedeeld. In het eerste deel van het programma van de  brede bijeenkomst kregen deelnemers gelegenheid   om deze vragen te stellen aan vertegenwoordigers   van NAM, KNMI, NCG en TNO.    >    Verschillen tussen modellen   Wat zijn de verschillen tussen de modellen van  KNMI en NAM?   Is er een wetenschappelijke consensus over welk  model bruikbaarder is?   Hoe kunnen de verschillende kaarten optimaal  gebruikt worden?   Wat vertellen de verschillende kaarten wel en  wat vertellen ze niet?   De NCG gaat in haar meerjarenplan uit van  een oude versie van de kaarten. Inmiddels zijn  nieuwere versies verschenen. De kaarten ver-  schillen van elkaar. Hoe valt dat uit te leggen?  In de NPR staat een kaart met andere PGA-  waarden dan in de KNMI-kaart.   De NPR-waarden zijn over het algemeen hoger.  Waardoor wordt dit verschil veroorzaakt?   Hoe moet dit worden geïnterpreteerd?    Onderliggende data en wegingsfactoren   In hoeverre wordt de kwaliteit van de bodem  op een bepaalde plek meegenomen in de  berekeningen?</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>    28    Er zijn meer mijnbouwactiviteiten dan alleen  gaswinning. Zoutwinning bijvoorbeeld. Ook is  er sprake van meerdere kleine velden. Wordt  deze complexiteit meegenomen in de modellen  en berekeningen?   Waar zijn alle wegingsfactoren op gebaseerd?  Zijn dat aannames? Hoe betrouwbaar zijn die?  Welke meetgegevens worden wel en welke  worden niet gebruikt?   Klopt het dat in de (laatste) PGA-kaarten van  de KNMI alleen data van bevingen die de  laatste drie jaar hebben plaatsgevonden  wordt gebruikt?   De kaarten van het KNMI nemen geen  informatie over de lokale ondergrond mee.  Hoe kunnen ze dan iets zeggen over de risico's?  Kan iemand de harde lijnen tussen de  contouren verklaren?   Hebben we in Groningen te maken met één  gasveld of met meerdere kleine gasvelden   en zouden we bij de berekeningen niet uit  moeten gaan van contouren rondom de  verschillende productielocaties in plaats   van rondom één kernpunt?    10.    11.    12.    13.    Klopt het dat verticale trillingen niet worden  meegenomen in risicoberekeningen en zo ja,  kan dat worden uitgelegd?   Er wordt gefocust op PGA-waarden. Waarom  wordt niet naar Peak Ground Velocity gekeken?  Wat is het verschil tussen deze eenheden?   Kan de kennis van de ondergrond en die van wat  er bovengronds gebeurt worden samengevoegd  in één interactieve risicokaart?   Is er een verband tussen de Schaal van Richter  en de PGA en zo ja welke?   In Duitsland worden zwaardere amplitudes  gehanteerd dan in Nederland. Klopt dit en hoe  kan dat?   Worden risico's als mogelijke gasophoping  erkend?    Naar aanleiding van recente bevingen   Passen de effecten van Zeerijp in de huidige  kaarten?   Op 2,4 km waren de gemeten waarden twee  keer zo hoog als op 1,2 km van het epicentrum  in Zeerijp. Heeft dat te maken met de intensiteit  van het meetnet, met de grondsamenstelling?</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre>    29    Klopt het dat de beving bij Zeerijp een max.  PGA-waarde had van 0.12g? Indien ja: deze  waarde ligt erg dicht tegen de maximale  PGA-waarde die in de laatste KNMI-kaart  wordt genoemd. Hoe realistisch is het dat   de maximale PGA-waarden zoals die nu zijn  berekend, worden overschreden?   In de laatste KNMI-kaart is een sterke afname  van de dreiging rond Loppersum te zien, maar  wordt dit niet simpelweg ‘veroorzaakt’ omdat  de stevige bevingen van 2012 en 2013 rond  Loppersum niet meer worden meegenomen in  de dataset?   Hoe betrouwbaar is het om uit te gaan van  bevingen van de laatste drie jaar, zeker ook  gezien de recente beving bij Zeerijp?   Indien de KNMI nu weer een nieuwe  dreigingskaart zou maken, is het dan  aannemelijk dat de maximale PGA-waarde rond  Loppersum op deze kaart weer toeneemt ivm  de recente bevingen?    Voorspellende waarde kaarten   Zijn de PGA-kaarten geschikt om risico's te  voorspellen en te beheersen?   Zijn de PGA- kaarten kanskaarten of  risicokaarten?   In de media valt te lezen dat grote gebouwen  in de stad Groningen, zoals UMCG en DUO,  schade hebben. Die staan op plekken die  buiten de kaarten vallen. Wat zegt dat over de  bruikbaarheid kaarten?   Kunnen toekomstverwachtingen meegenomen  worden in de modellen en zo ja hoe?   Het berekenen van de kans op overlijden ten  gevolge van instorting ten gevolge van bevingen  is zo goed als onmogelijk, nietwaar?   We rekenen nu heel nauwkeurig op basis   van kaarten waarvan we weten dat ze een  benadering zijn van de werkelijkheid. Dat kost  tijd en geld. Hoeveel onzekerheid staan we toe?  Wat is de betekenis van expert judgement?  Bestaan er kaarten die iets zeqgen over de  risico's bij wijzigingen in de gasproductie?   Is er ook een dreigingskaart voor het scenario  volledig stoppen met gaswinning uit het  Groningenveld?</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>    30    9.    10.    11.    Is er ook een dreigingskaart voor het scenario  halvering van de jaarlijkse gaswinning uit het  Groningenveld (10 BCM per jaar)?   Er zijn veel kleine bevingen. Wat is het  cumulatieve effect van al die kleine bevingen?  En wat gebeurt er als er vervolgens een flinke  beving komt?   Heeft de duur van een beving invloed op het  optreden van schade en de kans op instorting?  Zo ja, wordt in de modellen meegenomen dat  de bevingen in Groningen korter duren dan  natuurlijke bevingen? Indien dat niet het geval  is, waarom wordt dit in een risicoanalyse niet  meegenomen?    Informatie over kaarten   Waar is een uitleg en onderbouwing van de  kaarten en de verschillen tussen de (versies van)  de kaarten te vinden?   Kan er een samenvatting van en toelichting   op de kaarten komen die ook voor leken te  begrijpen is?   Waarom kunnen we op de kaarten die online  staan niet inzoomen op een specifieke locatie,  dus per locatie zien welke risico's er zijn?  Waarom is er op de sites van KNMI, NAM,   NCG zo weinig heldere informatie te vinden?  Waarom is de informatie niet eenduidig?  Waarom kunnen we de onderliggende data niet  raadplegen?   We hebben het idee dat er bij de publicatie   van de kaarten eerder veel meer data en uitleg  beschikbaar was dan bij de publicatie van de  laatste kaarten. Is dat zo en zo ja, waarom?  Waarom vertellen we niet veel vaker aan  bewoners wat we allemaal niet weten, welke  onzekerheden er zijn?   Waarom is er niet één loket waar alle informatie  over de gaswinning en aardbevingen  transparant en volledig wordt gedeeld?</pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>    31    Koppeling met schadeafhandeling   en versterkingsopgave   Waarom worden de contourenkaarten gebruikt  voor het beleid van schadeaf handeling en ver-  sterkingsopgave, terwijl ze daar inhoudelijk  niets over zeggen?   Waarom werken we niet met een schadeatlas in  plaats van het koppelen van de contourenkaart  aan de schadeaf handeling?   Als we een plek zien waar heel veel schade is,  moeten we daar dan niet eerst gaan versterken,  ook al zegt de PGA anders?   Het inzicht verandert continu. Het meerjaren-  plan is statisch. Hoe leggen we dat uit?    Alternatieven   Door de overheid is een onderzoek naar het  gebruik van tiltmeters toegezegd. Wat is  daarvan de stand van zaken en waarom worden  tiltmeters nog niet op grotere schaal gebruikt?  Waarom wordt de versterking in Groningen  niet gekoppeld aan de duurzaamheidsopgave?  Versterken en verduurzamen en daarmee  proefdraaien voor de rest van Nederland?  Waarom doet Shell ín Groningen niet aan water  flooding/ de injectie van zeewater in de bodem?</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    32    Notitie dreigings- en risicokaarten    Met inhoudelijke bijdragen van Bernard Dost (KNMI),  Taco den Bezemer (NAM), Raphaël Steenbergen (TNO)   en Manuel Sintubin (KU Leuven) schreef voorzitter   Wim Derksen de volgende notitie over aardbevingen   en kaarten. Deze notitie kwam tot stand op basis van   een afspraak naar aanleiding van de consultatie van de  wetenschappers en onderzoekers: kort en in begrijpelijke  taal uitleggen welke kaarten er bestaan en wat ze    zeggen.    Aardbevingen en kaarten  Wim Derksen, 19 februari 2018    Deskundigen en burgers   In het ‘Groningenveld’ zit het gas niet in één grote  bel, maar in poreus zandsteen. Door het gas uit de  diepe ondergrond te halen, zakt het zandsteen lang-  zaam in. Dat noemen we compactie. Door die com-  pactie kan op 3000 meter diepte, langs breuklijnen  in de aarde, aardbevingsactiviteit ontstaan.    Veel van die aardbevingen voelen we boven de  grond helemaal niet. Pas bij zwaardere schokken  treden grondbewegingen op die een gewoon mens  kan waarnemen.    De intensiteit van die grondbewegingen, door  deskundigen gemeten als ‘grondversnellingen,  hangt niet alleen af van de zwaarte van de beving  in de ondergrond, maar ook van de samenstelling  van de bodem. En die verschilt van plaats tot plaats.  Dit maakt dat de intensiteit van de grondbewegin-  gen ook verschilt van plaats tot plaats.</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    33    Als we dus over aardbevingen spreken, bedoelen  deskundigen en normale burgers wellicht iets  anders. Deskundigen denken bij een aardbeving  specifiek aan de breukactiviteit in de diepe  ondergrond (met alle gevolgen vandien). Burgers  voelen (heftige) trillingen en denken aan scheuren  in hun woning. Anders gezegd: wat burgers een  aardbeving noemen, beschrijven deskundigen als  grondbeweging. En wanneer burgers willen weten  hoe groot de dreiging van een nieuwe aardbeving  is, willen deskundigen weten welke maximale  grondversnellingen binnen een bepaalde periode  zijn te verwachten. Ze gebruiken daarvoor de term  piekgrondversnelling, of in het Engels ‘Peak Ground  Acceleration’, afgekort: PGA.    Dreigingskaarten   Zowel de NAM als het KNMI maken schattingen van  de dreiging van een aardbeving voor alle plaatsen  boven het Groningenveld. Hun methodes en hun  aannames verschillen.    De NAM maakt een dreigingskaart op grond van  kennis over de compactie en op grond van de lokale    bodemgesteldheid. De dreigingskaart geeft de  grondversnelling weer die (statistisch gezien) één  keer in de 475 jaar kan worden overschreden.  Het gaat dus om kansen, niet om zekerheden.    Dat we hier spreken over 475 jaar is een afspraak  tussen deskundigen. De periode van 475 jaar is ge-  lijk aan 10% kans in 50 jaar dat de grondversnelling  kan worden overschreden (of 0.21% kans in één  jaar).    De dreigingskaart geeft zelf dus niet aan hoe groot  de kans op een aardbeving met bijvoorbeeld een  sterkte van 3 op de schaal van Richter in het volgen-  de jaar is. Maar die kans kan wel worden berekend  op basis van deze gegevens. En dat doet de NAM  dan ook.    Het KNMI maakt momenteel een dreigingskaart op  basis van de seismische activiteit in de afgelopen  drie jaar en op grond van kennis van de lokale bo-  demgesteldheid. Ook op die kaart wordt de grond-  versnelling die één keer in de 475 jaar overschreden  kan worden, weergegeven.</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>    34    Er is dus niet één dreigingskaart. Er zijn er zelfs  meer dan twee, als we alle updates meetellen.  Ten eerste neemt de kennis toe waardoor steeds  weer betere inschattingen van een dreiging  kunnen worden gemaakt. Ten tweede brengt het  KNMI elk jaar een nieuwe dreigingskaart uit.   Ze baseren zich immers op de afgelopen drie jaar.    Overigens laten de dreigingskaarten van NAM en  KNMI geen grote verschillen zien.    Risicokaart   Het risico dat mensen lopen door een aardbeving  hangt niet alleen af van de dreiging op een ‘grond-  versnelling’, maar ook van de robuustheid van de  gebouwen. In een slecht gefundeerd huis loop je bij-  voorbeeld meer risico dan in een huis dat ‘aardbe-  vingsbestendig’ is gemaakt. Ook als de beving veel  minder krachtig is.    De NAM heeft een schatting gemaakt van het risico  dat mensen lopen door het gedeeltelijk of geheel  instorten van huizen en het vallen van schoorstenen    en andere losstaande objecten, op basis van de  dreiging van een grondversnelling ter plekke en   op basis van de robuustheid van de gebouwen.   De NAM gaat daarbij uit van 50 typen gebouwen.  Met deze risicokaarten kunnen de risico's van een  aardbeving worden vergeleken met de risico's die  mensen elders lopen ten gevolge van overstromin-  gen of ten gevolge van de luchtvaart.    Shakemap   Ten slotte is er nog een andere kaart van het KNMI:  de trillingskaart, of in het Engels: shakemap. Deze  kaart is geen dreigingskaart, maar een kaart van  de werkelijke grondbeweging ten gevolge van een  reële aardbeving. De kaart geeft zowel de gemeten  grondbeweging weer en een zo goed mogelijke  schatting van de grondbeweging op plaatsen waar  geen metingen zijn. Deze kaart geeft dus een in-  druk waar naar verwachting schade is opgetreden  als gevolg van deze specifieke aardbeving.</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>    35    Critical review PGA- en risicokaarten:  stellingen    Aan de hand van onderstaande stellingen werd tijdens  de bijeenkomst op 23 februari in verschillende groepen  en onder begeleiding van gespreksleiders toegewerkt  naar antwoorden op de vraag: waarover bestaat    consensus en waarover ook niet en waarom?    Voorspellende waarde   Politici verschuilen zich te veel achter  wetenschappers door de voorspellende  waarde van de dreigings- en risicokaarten te  overdrijven.   De dreigings- en risicokaarten krijgen te veel  aandacht, omdat hun voorspellende waarde  door burgers en beleidsmakers sterk wordt  overschat.   Wetenschappers zijn het erover eens dat   de voorspellende waarde van dreigings- en  risicokaarten onzeker is.   Het beste model om dreiging en risico van  aardbevingen te voorspellen moet nog worden  ontwikkeld.    Beleidsmatige waarde   De beleidsmakers baseren zich veel te veel op  de dreigings- en risicokaarten.   Contouren van PGA-kaarten mogen worden  gebruikt bij het afhandelen van schadeclaims.  De contouren van PGA-kaarten worden terecht  gehanteerd om de versterkingsopgave te  prioriteren.</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>    36    4. De versterkingsopgave moet niet alleen  rekening houden met de aardbevingsdreiging  ter plekke maar ook met de typologie van de  huizen.   5. Een schadekaart is bij de versterkingsopgave  een uitstekend alternatief voor PGA- en  risicokaarten.   6. PGA-kaarten bieden geen meerwaarde bij het  berekenen van het overlijdensrisico (Meijdam-  norm).    2.    Communicatieve waarde   De communicatie over de dreigings- en  risicokaarten schiet evident tekort.   De communicatie over de dreigings- en  risicokaarten zal altijd gebrekkig blijven,  omdat deskundigen al moeite hebben om te  formuleren wat deze kaarten zeggen en wat  ze niet zeggen.   Burgers hebben behoefte aan communicatie  over de kans die ze volgend jaar persoonlijk  lopen een aardbeving te voelen en schade op  te lopen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>37</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>38</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>39</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>40</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>    Colofon    Auteurs  Wim Derksen  Mariëlle Gebben    Nlustraties    Hilda Groenesteyn    Vormgeving    Peter Boersma    In opdracht van    Kenniscentrum Aardbevingen    en Duurzame Ontwikkeling (RUG)    © Wim Derksen, 2018  © MRLL, 2018    </pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>Date : 4-3-2019 14:51:06
F
rom  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
T
S
ubject : RE: Berichtgeving gasw inning NAM Noord-Drenthe
d
ank
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
maandag 4 maart 2019 12:31
A
an:
 
Marco Out <M.Out@assen.nl>
C
C:
 
   @assen.nl>;   . @assen.nl>; i   @assen.nl>;   @assen.nl>
O
nderwerp:
 
RE: Berichtgeving gaswinning NAM Noord-Drenthe
 
B
este Marco,
 
I
k heb naar aanleiding van de mail nog even met  gesproken.
A
lle velden onder Assen staan met de te winnen hoeveelheden vermeld in het Winningsplan Westerveld. Het is niet uit te sluiten dat de NAM nog gaat boren, maar dat is dan om
(
vergunde hoeveelheden) gas uit de bestaande velden te halen. In de regel is het dan zo dat er een “zijtak” wordt gemaakt in een bestaand boorgat.
 
G
roet,
 
V
an:
 
l
@shell.com
 [
m
ai
lto: . ll @shell.com
] 
V
erzonden:
 
zaterdag 2 maart 2019 16:55
A
an:
 
Marco Out <
M
.Out@assen.nl
>
C
C
:
 
.
@assen.nl
.
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Berichtgeving gaswinning NAM Noord-Drenthe
 
G
eachte heer Out,
 
G
isteravond en vandaag verschenen er diverse berichten in de regionale en landelijke m edia over NAM’s gaswinning in Drenthe.
E
r zouden bijvoorbeeld “17 extra gasvelden in gebruik worden genom en” en NAM zou “m eer gas willen winnen in Noord-Drenthe”.
 
O
m dat ik begrijp dat dit veel vragen, veel onrust en veel wantrouwen oproept, voel ik toch sterk de behoefte om  hier vandaag m eteen bij u op te reageren om  een en ander recht te
z
etten.
 
B
oven alles geldt het volgende:
1
. Nee, NAM neem t geen 17 extra gasvelden in gebruik.
2
. Nee, NAM wil niet m èèr gas winnen in Noord-Drenthe.
 
I
k neem  aan dat dit enige toelichting behoeft.
 
1
. De berichtgeving kom t voort uit een m ediagesprek rondom  onze Sam en-In-Energie-bijeenkom st in Em m en, gisterm iddag. Tijdens dat inform ele gesprek kwam en terloops veel
g
etallen en cijfers voorbij die voor m ensen die bij NAM of veel m et NAM werken, gesneden koek zijn; bijvoorbeeld 7000 gas-en oliegerelateerde banen, 1500 NAM’ers, 500
E
m m enaren en Assenaren, 30 Drentse gasvelden, dertien nu nog door NAM geproduceerde gasvelden, et cetera.
D
e indruk kon daardoor ontstaan dat NAM dan nog zeventien gasvelden extra zou kunnen exploiteren. Dat kan echter niet. Dat zijn nam elijk velden die of al leeg zijn, of al afgestoten
z
ijn, of al verkocht zijn aan een andere operator. Die worden niet m eer in gebruik genom en door NAM. De berichtgeving over deze velden is gisteravond al gecorrigeerd, m aar blijft
u
iteraard nog circuleren, m et nam e via social m edia. 
H
et berust dus echter op een m isverstand. 
 
2
. In datzelfde gesprek is gesproken over de afnam e van de hoeveelheid gas (in die dertien velden). Daar werd van gezegd dat het gas bijna op is, m aar dat er nog enkele blokken zijn,
i
n (NB.) 
O
verijssel èn Drenthe
,
 die nog over zijn. Blokken zijn onderdelen van bestaande gasvelden die som s al wel een put hebben (Hardenberg), en som s niet (De Wijk, Den
V
elde). Dat betreft geen nieuwe gaswinning. Dat betreft ook niet m èèr gaswinning; de hoeveelheid van die dertien velden is im m ers al via winningsplannen bij u en bij ons bekend. 
O
nze directeur benadrukte die afnam e in het kader van het feit dat we de kom ende jaren nog gewoon gas nodig zullen blijven hebben, naast alle inspanningen in de energietransitie -òòk
d
ie van NAM- in bijvoorbeeld Em m en en Hoogeveen.
I
k ben zelf van m ening dat de woorden 
m
èèr
 
g
aswinning
 
hier helaas niet op zijn plaats en ongelukkig gekozen zijn. Het gaat nam elijk om  continuering van de bestaande gaswinning. In
s
om m ige gevallen doen we daar langer over dan gedacht (Westervelde, Coevorden), m aar het wordt nooit m eer gas om  de m eest eenvoudige reden die er is; m eer gas zit er niet in. En
h
ier geldt absoluut op=op.
O
ok hier is helaas toch wat m ist blijven hangen. De term en blokken, gasvelden, nieuw, oud, m eer, bestaand, produceren, boren en winnen, geven vaker verwarring voor m ensen die
n
iet dagelijks m et olie-en gaswinning te m aken hebben; dat hebben we nu opnieuw m et eigen ogen kunnen waarnem en.
 
B
eide onderdelen zijn later hersteld in de titel en de tekst van het bericht.
h
ttp://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/144598/NAM-wil-ook-laatste-beetje-gas-winnen-in-bestaande-velden
 
V
erder wijs ik u ook nog graag op het artikel in het Dagblad van het Noorden, waarin helem aal niet over deze twee onderwerpen gesproken wordt. Zij waren ook bij dit m ediagesprek
a
anwezig.
h
ttps://www.dvhn.nl/drenthe/NAM-Aardbeving-van-3.0-of-hoger-Dan-klein-gasveld-direct-sluiten-24224294.htm l1
 
Ik
 betreur absoluut dat er opnieuw onrust is ontstaan. Dat is uiteraard nooit onze bedoeling geweest. Ik hoop dat we inm iddels voldoende vertrouwen bij u hebben opgebouwd dat we
dit soort ‘nieuws’ ook nooit zonder overleg m et u naar buiten zouden brengen.
 
Ik hoop dat ik deze correctie voldoende voor u heb toegelicht. Anders hoor ik graag hoe en waar wij u kunnen helpen.
 
Met vriendelijke groet,
 
21.48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre> 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersm aat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E @shell.comI www.nam .nl
http://www.twitter.com /nam bv
 
https://www.linkedin.com /com pany/nam
 
 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com, zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>Date : 3-12-2010 09:27:53
To : "
@ shell.com" 
@ shell.com
Subject : RE: Betr.: RE: Data overleg Assen
Attachment : IMAGE.jpeg;
 
 
Groet, 
>>> < @shell.com> 12/2/2010 10:37 >>>
,
 
Even voor de notulen; wie vanuit de gemeente zou het eerste aanspreekpunt zijn voor DO-issues ?
Bedankt,
Groet,
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
Please consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 dinsdag 9 november 2010 10:32
To:
Cc:
Subject:
 Betr.: RE: Data overleg Assen
 
 
Wij hebben de volgende punten die we graag willen bespreken:
 
- Duurzame doelstellingen van de NAM (energetisch/ MVO etc) en de visie op de mondiale energievraagstukken.
- Wat zijn de doelstellingen van Assen op dit punt.
- Stand van zaken (groene) verlichting bij de NAM en in Assen.
- De gemeente gaat een visie met projecten- en ideeënboek ontwikkelen voor het Asser deel van het Drentsche Aa-gebied. Wil de NAM bij deze ontwikkeling betrokken worden en op welke
wijze?
- Trend op het gebied van Stadslandbouw en streekproducten. Ontwikkeling in de Regio Groningen-Assen.
- Gebiedsontwikkeling Assen-Zuid
- Ten aanzien van bovenstaande punten: Waar sluiten doelstellingen op elkaar aan? Waar zijn win/win situaties en kennis uitwisseling mogelijk?
 
Tot straks.
 
Groet, 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
>>> < @shell.com> 11/9/2010 9:32 >>>
,
 
Hierbij ‘onze’ agenda voor het overleg.
 
Tot vanmiddag !
Groet,
 
 
 
 
 
21.49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
P
P
 
Please consider your environmental responsibility: 
Before printing this e-mail, ask yourself whether you need a hard copy !
 
 
From:
Sent:
 woensdag 6 oktober 2010 16:05
To:
Cc:
Subject:
 Data overleg Assen
 
 
Ik had je nog een datumlijstje beloofd voor een gesprek NAM - Gemeente. Volgens de digitale agenda's zouden de volgende momenten mogelijk zijn:
5 november 13.00 - 17.00 uur
9 november 13.00 - 17.00 uur
12 november 13.00 -17.00 uur
15 november 10.00 - 12.00 uur
(Ik hoop dat mijn collega's hun digitale agenda bij hebben.)
 
Ik schat in dat we 1 ½ tot 2 uur nodig hebben.
 
Ik heb de volgende collega's gevraagd:
  (bekend)
  l  (duurzaamheid)
 l  (duurzaamheid)
 
Lukt het jou om snel te reageren. Ik houd namelijk alle tijdstippen even gereserveerd.
 
Waar zullen we het doen? Jullie zijn hartelijk welkom bij ons. Maar het is ook geen enkel probleem om naar de NAM te komen.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 860,  9400 AW  Assen
tel: 0592-   fax: 0592-366231
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
 
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
 
****************************************************************************
Aan de inform atie in deze e-m ail en ieder aangehecht databestand kunnen
g
een rechten worden ontleend. De e-m ail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestem d voor de geadresseerde. 
De gem eente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde inform atie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van inform atie.
****************************************************************************
</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>Date : 28-6-2018 10:18:46
F
rom  : 
@
shell.com
T
C
S
ubject : Re: Graag contact m et m ijn collega
​
 
J
a, doe ik!
E
xcuus, ik zat in Barcelona (iem and m oest het doen ).
G
roet,
V
erstuurd vanaf m ijn iPhone
O
p 27 jun. 2018 om  22:05 heeft   
> het volgende geschreven:
H
o
M
ijn collega     probeert je al een tijdje te bereiken voor een stukje over jullie subsidie. Wil je hem  m orgenochtend (donderdag) bellen? Anders
g
aat het niet m eer lukken om  een stukje geplaatst te krijgen.
A
lvast bedankt.
G
roet,
O
utlook 
voor iOS
 downloaden
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
a
anvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
G
raag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m
et het Shell Global P rivacy beleid 
–
 Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
s
tatem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, 
v
erwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m
et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>Date : 7-9-2018 11:57:25
From  : 
@shell.com
Subject : RE: kennism akingsbezoek college van B&W /directie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Dag ,
Afstemmen lijkt mij een uitstekend plan!
 
Zouden we maandag even telefonisch kunnen overleggen? Ik ben tot 14 uur onderweg en vanaf 16 uur weer in bespreking.
Komt jou dat uit?
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
Sent:
 woensdag 5 september 2018 15:05
To:
Cc:
   @assen.nl>;  i  . @assen.nl>
Subject:
 kennismakingsbezoek college van B&W /directie NAM
 
 
Van  l  heb ik begrepen, dat jij het kennismakingshesprek van jullie directie met ons college voorbereidt. Het lijkt mij handig om dit binnenkort even af te
stemmen. Wanneer schikt dit jou? Ik zie jouw reactie met belangstelling tegemoet.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Beleidsadviseur economische ontwikkeling
M: 06-
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>Date : 7-9-2018 14:33:40
From  : 
@shell.com
Subject : Re: kennism akingsbezoek college van B&W /directie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
​ Je m ag m e ook alvast m ailen wat ongeveer de verwachtingen zijn. En dan bellen we dinsdag inderdaad even.
Dat m ailen zou m ij helpen om dat ik m aandag een overleg m et onze nieuwe directeur heb. Het is handig dat ik dan jullie wensen alvast m ee kan nem en.
Zou dat lukken?
Verstuurd vanaf m ijn iPhone
Op 7 sep. 2018 om  14:30 heeft   
assen.nl
> het volgende geschreven:
Dag ,  dat lukt mij niet.  Maandag zit ik de hele dag in overleg.  Dinsdag kan ik tussen 11.00 en 13.00 uur en na 15.00 uur. Lukt jou dat?
Groet, 
 
Outlook 
voor Android
 downloaden
From:
 
.
ll @shell.com
 <
. ll @shell.com
>
Sent:
 
Friday, September 7, 2018 11:57:22 AM
To:
  
Cc:
Subject:
 RE: kennismakingsbezoek college van B&W /directie NAM
 
Dag ,
Afstemmen lijkt mij een uitstekend plan!
 
Zouden we maandag even telefonisch kunnen overleggen? Ik ben tot 14 uur onderweg en vanaf 16 uur weer in bespreking.
Komt jou dat uit?
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
   
i i @assen.nl
> 
Sent:
 
woensdag 5 september 2018 15:05
To:
 
    
l @shell.com
>
Cc:
 
@assen.nl
i @assen.nl
>
Subject:
 
kennismakingsbezoek college van B&W /directie NAM
 
 
Van  l  heb ik begrepen, dat jij het kennismakingshesprek van jullie directie met ons college voorbereidt. Het lijkt mij handig om dit binnenkort
even af te stemmen. Wanneer schikt dit jou? Ik zie jouw reactie met belangstelling tegemoet.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Beleidsadviseur economische ontwikkeling
M: 06-
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in
overeenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link 
www.shell.com
, zoals aangevuld m et enige
verdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Z
akelijke Klanten,
Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>Date : 5-9-2018 09:32:26
From  : 
@shell.com
@shell.com " 
@shell.com
Subject : RE: Kennism akingsbezoek directie NAM/ college van B&W
 
Met vriendelijke groet, 
 
From:
Sent:
 dinsdag 4 september 2018 14:43
To:
Cc:
   @assen.nl>;  i  . @assen.nl>
Subject:
 Kennismakingsbezoek directie NAM/ college van B&W
 
 
Op 18 september ’s middags komt het college van B&W bij jullie directie voor een kennismakingsbezoek.  en mij is gevraagd om dit bezoek voor te bereiden. Om elkaar bij
een kennismaking niet voor verrassingen te plaatsen, lijkt het ons handig om vooraf af te spreken welke onderwerpen in elk geval aan de orde komen.  Waar zijn er
gemeenschappelijke belangen, waar lopen de belangen uiteen en welke afspraken kunnen hieruit voortvloeien. Kunnen we hier een afspraak voor maken? Ik neem aan dat ik
voor het verkennen van deze vragen bij jou aan het juiste adres ben. Zo niet, dan hoor ik graag met wie wij contact kunnen zoeken.  Ik zie jouw reactie met belangstelling
tegemoet.
 
Met vriendelijke groet,
 
    
M; 06-
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>Date : 4-12-2018 09:22:58
Subject : RE: Meetstations Assen
G oedemorgen , 
Bedankt voor het doorsturen. Wij zijn er van op de hoogte en hebben ook meerdere malen bij het KNMI aangegeven dat het opgelost moet worden. Ook EZK. heeft hierover contact gehad met KNMI. 
Het zou mooi zijn als iedereen dit jaar nog inzicht heeft via de interactievekaart op de website van het KNMI. 
Met vriendelijke groet, 
  
 
  
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij
Schepersmaat 2
Postbus 28000
9400 HH Assen
Telefoonnummer: 0592-  of 06   
-----Original Message-----
Sent: maandag 3 december 2018 16:25
Subject: FW: Meetstations Assen
Ik heb een reactie van het KNMI. Misschien ook voor jou interessant.
Met vriendelijke groet,
Beleidsregisseur 
G emeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
https://emea01.safelinks.protection.outlook.com/?
url=www.assen.nl&amp;data=02%7C01%7CMartin.Smit2%40shell.com%7C5fd29c6045ab47210b4208d659339022%7Cdb1e96a8a3da442a930b235cac24cd5c%7C0%7C0%7C636794475331242208&amp;sdata=nszx R75pV scTmt90tnWjfx PwrhPT8rY b22SPzlb98zc%3D&amp;reserved=0
-----Oorspronkelijk bericht-----
mailto: . @knmi.nl
] 
V erzonden: zondag 2 december 2018 18:17
A
Onderwerp: RE: Meetstations Assen
G eachte heer ,
Bedankt voor uw email. De stations bij het V ries en Eleveld zijn inderdaad door de NAM geplaatst. Momenteel zijn we bezig met het aansluiten van de stations op ons netwerk. Een belangrijke schakel in deze keten is de connectie met het internet. Hiervoor zijn routers van V odafone nodig. We zijn in afwachting van de levering
van die routers, die langer dan verwacht op zich laat wachten.
Hoewel aardbevingen in het V ries en Eleveld met het huidige netwerk ook al gedetecteerd worden, zijn de nieuwe stations een belangrijke aanvulling.
Ik hoop de stations binnen enkele weken online zichtbaar te kunnen maken. Ik begrijp de onrust en de wens deze meetgegevens zo snel mogelijk te zien, we doen er dan ook alles aan om dit zo snel mogelijk te realiseren.
Met vriendelijke groet,
 
 . 
Manager R&D Dept. Seismology and Acoustics Professor Seismo-Acoustics TU Delft ........................................................................
KNMI
Ministry of Infrastructure and Water Management Utrechtseweg 297 | 3731 G A | De Bilt | the Netherlands PO Box  201 | 3730 AE | De Bilt | the Netherlands ........................................................................
T +31 (0)30  
      
@knmi.nl
https://emea01.safelinks.protection.outlook.com/?
url=www.knmi.nl&amp;data=02%7C01%7CMartin.Smit2%40shell.com%7C5fd29c6045ab47210b4208d659339022%7Cdb1e96a8a3da442a930b235cac24cd5c%7C0%7C0%7C636794475331242208&amp;sdata=0dqzhyx ky3RwpQhNr4z8cce%2BTSHWXBbwY erTT%2BnFt0M%3D&amp;reserved=0
........................................................................
V erzonden: dinsdag 27 november 2018 08:47
Aan:    -  (KNMI); ,  (KNMI)
CC: i  
Onderwerp: Meetstations Assen
G eachte heren,
V an de NAM heb ik begrepen dat er onlangs twee meetstations in en vlak bij Assen aan het KNMI zijn overgedragen. Het gaat om een meetstation bij het gasveld Eleveld en een meetstation bij het gasveld V ries-Zuid. Kunt u aangeven wanneer meetresultaten van deze stations te volgen zijn via de site van het KNMI?
De reden van de vraag is, dat er veel maatschappelijke onrust is in en om Assen en inwoners zelf willen kunnen zien of zich bodemtrillingen voordoen. Ook in de gemeenteraad is er onlangs om gevraagd. Mogelijk kan het proces van plaatsing op de site versneld worden.
Alvast bedankt.
Met vriendelijke groet,
Beleidsregisseur
G emeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
e-mail: 
https://emea01.safelinks.protection.outlook.com/?
url=www.assen.nl&amp;data=02%7C01%7CMartin.Smit2%40shell.com%7C5fd29c6045ab47210b4208d659339022%7Cdb1e96a8a3da442a930b235cac24cd5c%7C0%7C0%7C636794475331242208&amp;sdata=nszx R75pV scTmt90tnWjfx PwrhPT8rY b22SPzlb98zc%3D&amp;reserved=0<https://emea01.safelinks.protection.outlook.com/?
url=http%3A%2F%2Fwww.assen.nl%2F&amp;data=02%7C01%7CMartin.Smit2%40shell.com%7C5fd29c6045ab47210b4208d659339022%7Cdb1e96a8a3da442a930b235cac24cd5c%7C0%7C0%7C636794475331242208&amp;sdata=qeNwj6G sV x TtSD6vy1yBy9BCwpe5vw1XDY 2F82mqw10%3D&amp;reserved=0
>
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>Date : 14-9-2018 11:27:12
To : "' @shell.com '" @shell.com
Subject : RE: Nieuw e putten in bestaande gasw inning/w inningsplan
Beste ,
 
Dankjewel voor de informatie.
 
Ik wens je een goed weekend.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: 0592-  / 06- 
 
e-mail: 
. @assen.nl
   site: 
www.assen.nl
 
 
 
 
V
an:
 . @shell.com [mailto @shell.com] 
Verzonden:
 vrijdag 14 september 2018 10:41
Aan:
Onderwerp:
 Nieuwe putten in bestaande gaswinning/winningsplan
 
Hallo ,
 
Naar aanleiding van ons gesprek gisteravond.
Ik verwees naar “SodM brief 20 okt 2017, kenmerk 17162697” (googelen brengt je bij de SodM website).
 
Daarin staat
“Ook na de wijziging van 1 januari 2017 is niet in de Mijnbouwwet voorgeschreven dat voor iedere afzonderlijke put een vergunning- of planprocedure moet worden doorlopen.”
 
Ook in latere besluiten voor Vermilion gaswinning heeft SodM dit gemeld.
 
P.S. De onduidelijkheid is ooit gevoed door een opmerking van Wiebes, toen hij inviel voor Kamp tijdens zomervakantie.
Groeten
 
 
  
NAM - Assen
Tel:
 
+31 (0)6  
 
21.55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>Date : 3-12-2015 09:55:06
To : "'
@shell.com '" 
@shell.com
Cc : "    @aaenhunze.nl, " @drenthe.nl" @drenthe.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, "
Subject : RE: Onderzoek buitengebied
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
 
Dank voor het bericht. Ik heb dit zojuist ook met de wethouder gedeeld en met collega     
Met name de alinea over het meetnetwerk heeft onze aandacht gelet op de recente raadsmotie die ik onlangs met je heb gedeeld.
 
Wat kunnen en willen jullie daarmee nu doen?
 
Alvast dank voor je reactie
 
 
Groeten 
 
 
 
U itbreiding meetnetw erk
NAM wil op basis van actuele en lokale meetgegevens direct tonen waar trillingen door
aardbevingen hebben plaatsgevonden. Inzicht in trillingsniveaus na een aardbeving kan via de
portal van KNMI. NAM gaat deze open data en de metingen van gebouwsensoren, ontsluiten via
Feiten & Cijfers op www.namplatform.nl. Bewoners hebben de mogelijkheid om zich in te
schrijven voor een gebouwsensor via 
http://www.nam.nl/nl/contact/inschrijfformuliergebouwsensoren.
html
.
Meer lezen over dit onderwerp:
 
Lees het voor meer informatie over het Schadeprotocol en de schadecontour op
N AM platform.nl
 
Lees de onderzoeksrapporten van Arcadis op N AM Platform.nl
 
Met v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleids medewerk er RO
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:
l @shell.com [mailto: i
l @shell.com] 
Verzonden:
 woensdag 2 december 2015 21:38
Aan:
Onderwerp:
 Onderzoek buitengebied
Urgentie:
 Hoog
 
Dag , ,  en ,
 
Er komt vanavond of morgenochtend (of vannacht) informatie vrij over onze onderzoeken naar schades in de ‘buitengebieden’. Deze buitengebieden zijn dorpen (of steden) die,
gezien vanuit Groningen, aan de randen van het gasveld Groningen liggen. Onderzocht is hoever de Groningse bevingen reiken qua schade.
Ik wilde jullie dit graag eerder geven, maar dat ging door alle externe checks niet. Ik hoop dat jullie toch nog op tijd jullie eigen bestuurders kunnen informeren. Zij krijgen
trouwens van onze directeur Groningen een persoonlijke mail.
 
“Arcadis startte in het voorjaar in opdracht van NAM een onderzoek naar schademeldingen buiten de zogenaamde contourlijn. Er zijn 40 gebouwen onderzocht in vijf gebieden. De
mogelijke oorzaken van schade zijn in kaart gebracht. In overleg met de Nationaal Coördinator Groningen is afgesproken dat een stuurgroep onder zijn leiding deze onderzoeken
valideert.
 
In de bijlage treft u de berichtgeving rondom het onderzoek, waar NAM de bewoners in de betreffende gebieden over informeert/ heeft geïnformeerd.”
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
21.56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>Date : 6-2-2019 15:14:19
F
r
T
S
ubject : RE: productiehoeveelheden gasw inning uit kleinere velden Noord Drenthe
A
ttachm ent : im age003.jpg;im age004.png;im age005.jpg;
H
oi  dank je! Mooi werk.
 
E
n nu gaat het er om te zien hoe zich e.e.a.  verder ontwikkeld na de werkzaamheden aan put 9 en
h
et recente instemmingsbesluit.
 
M
et v riendelijke groet,
 
i
P
rojectcoördinator – beleids advis eur ruimte
G
emeente Aa en Hunze
P
os tbus  93 • 9460 AB Gieten 
S
piek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
w
ww.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
T
e
lefoon direct: (0592)   
M
obiel (geen voicemail): +316  
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 6 februari 2019 14:59
A
an:
 
i   y@assen.nl; . i @assen.nl
O
nderwerp:
 
productiehoeveelheden gaswinning uit kleinere velden Noord Drenthe
 
D
ag heren,
 
V
ries kende in 2017 een significante hogere productie dan andere jaren, voornamelijk als gevolg van de ingebruikname van put Vries-10.
M
aar in de gehele breedte nemen de productiehoeveelheden uit de kleinere velden geleidelijk af.
 
A
nnerveensche veld:
2
016: 110875  
(
1000 Nm3, 101325 Pa, 0°C)
2
017: 99720
2
018: 87500
 
A
ssen:
2
016: 6520
2
017: 6106
2
018: 6149
 
E
leveld:
2
016: 186781
2
017: 129286
2
018: 68948
 
V
ries (Noord, Midden en Zuid opgeteld):
2
013: 129700
2
014: 92500
2
015: 38100
2
016: 24910
2
017: 83343 (waarvan 54444 uit Vries-10)
2
018: 49897 (waarvan 22583 op Vries-10)
 
 
 
M
et v riendelijke groet,
 
D
B
eleidsadv iseur/ projectleider
T
eam Ruimte en Ontwikkeling
T
el
 
0
592 -  
G
emeente Tynaarlo
T
el
 
0
592 - 266 662 
|
|
 
F
ax
 
0
85 - 2084 923 
|
|
 
E
-mail
 
i
nfo@tynaarlo.nl
Post
 
P
ostbus 5, 9480 AA Vries 
|
|
 
B
ezoek
 
Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek onze website
 
|
|
 
V
o
lg ons op Twitter
 
||
 
Like ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W
a
nneer u deze boodschap per abuis van ons heeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij
v
erzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te slaan of door 
t
e sturen.
A
l onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk 
v
oor enige fout of
g
ebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
woensdag 6 februari 2019 13:46
A
an:
 
 . . @tynaarlo.nl>; i   @assen.nl>; i   l @assen.nl) @assen.nl>
O
nderwerp:
 
RE: Werkzaamheden NAM in Assen
 
H
oi heren,
21.57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre> 
 
Heeft iemand van jullie een idee hoe de NAM op dit moment hiermee omgaat?
 
We zouden vergelijkbare vragen kunnen krijgen als op 18 februari  De NAM met de werkzaamheden start op de locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk.
 
https://www.dvhn.nl/drenthe/Gemeenteraad-Westerveld-maakt-zich-grote-zorgen-over-gaswinning-bij-Wapse-24151510.html
 
 
M
et v riendelijke groet,
 i
Projectcoördinator – beleids advis eur ruimte
Gemeente Aa en Hunze
Pos tbus  93 • 9460 AB Gieten 
Spiek ers teeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
Mobiel (geen voicemail): +316
 
Van:
   
Verzonden:
 maandag 4 februari 2019 8:43
Aan:
  
Onderwerp:
 FW: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Hoi ,
 
Ter info.
 
Groeten 
 
 
Van:
 
i . i - ll @shell.com
 [
mailto: i . - ll @shell.com
] 
Verzonden:
 zaterdag 2 februari 2019 11:29
Aan:
 
. @tynaarlo.nl
Onderwerp:
 FW: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Hierbij ook voor jullie ter informatie dit bericht over werkzaamheden op onze locatie ten noorden van Marsdijk.
Groet,
 
From:
Sent:
 zaterdag 2 februari 2019 11:27
To:
@assen.nl
>; 'g.smith@assen.nl' <
g.smith@assen.nl
>
Subject:
 Werkzaamheden NAM in Assen
 
Geachte mevrouw Smith, geachte hee  i ,
 
Ik wil u hierbij graag informeren over werkzaamheden op onze locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk. Gezien de gevoeligheden rondom NAM en activiteiten van NAM in de buurt van Marsdijk, stuur ik u deze mail persoonlijk. Uiteraard informeer ik ook
uw ambtelijke en communicatie-afdelingen.
 
De 9
e
 put in dit gasveld Vries produceert op dit moment niet optimaal. Voor de duidelijkheid: dit is niet de (10
e
) put die naar de drie kilometer diepe ondergrond van Marsdijk leidt. Deze 9
e
 put komt uit in de ondergrond tussen onze locatie, Taarlo en
Ubbena.
 
Om deze put weer goed te laten werken, is het nodig om ondergrondse onderhoudswerkzaamheden aan de put uit te voeren. Dat gaan we doen tussen 18 februari en begin maart 2019. Daarvoor komt er behoorlijk wat materieel op de locatie. Gezien de
ligging van de locatie zijn de werkzaamheden goed te zien vanaf de A28. Wij houden daar extra rekening mee in onze communicatie. In het kort hebben de werkzaamheden de volgende effecten:
Om veilig te kunnen werken worden de leidingen en de put gasvrij gemaakt; daardoor brandt er gedurende lange tijd een fakkel met een vrij grote vlam.
Er wordt 24 uur per dag gewerkt, met in de nacht verlichting op de locatie.
Er zijn extra transporten van en naar de locatie; we beperken deze zoveel mogelijk tot overdag-uren.
We plaatsen een geluidsscherm tussen de directe buurman en onze locatie.
 
Wij communiceren rechtstreeks met omwonenden, de dorpsbelangen Taarlo, Loon en de wijkkrant Marsdijk. Daarnaast gebruiken wij de geijkte communicatiemiddelen zoals Twitter, Facebook en de websites. Ik begreep van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat dat ze een kennisgeving van de vergunning aanstaande week publiceren in de huis-aan-huis-kranten.
 
Mocht u hier nog vragen over hebben, dan hoor ik het graag.
Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. i - @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar
via de relevante webpagina onder de link 
www.shell.com
, zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – 
Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of
kunt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>    . n Lel @. laa)  | Intranet Tynaarto - Partaal E … Kaart productie | NLOG x | Kaart pradurte j RLOG B en oevenrung | NAM ic —         € Cc ge GQ) tp conv nlognbesar pretu coe | fy Sorsen + it O =    ACTIVITEITEN WETGEVING FN PROCFDURE 5 VERGUNNINGEN MUINBOUW EFFECTEN PUBLICATIE 5            Trajectories (UTM)            Alte boringen           ® Trajectories (UTM) an    Producerende boringen                            Lopende boringen =  @ Development p 9  @ Aporasal oe .  Beeindigde boringen us  @ Exp'oraron  o Other © Producerende boringen  © Velden  Velden E  ‘  Prod: field , :  a oduc ng gas fielc nat Productie Plavorms mn  Undevelaped gas field Gusto: zandvoort Genter vine  — Tae Aard  |: Gutof production gas fed Pijpleidingen Cantinentaa! = ---  . Een Plaat  | | Produc ng ai field Gassoke  Lindeval deal feld 7 ms men  3 MM indeveloped | fe . my Caaniantairbowrvsen ty ~ 2D Seismiek Digitaai  [] Gut ef production oii field Dn q  oy 3  BB underground gas storage » ' Rd, 7 . . * 2D Seismek Analoog  r L twel Zoi staen Gassomernevec  Folie  N33 a ' 2D NAM Dataset  Gaasetio 4 7  Nino ‘  NIS1 Eee “  Marayksoont , te NM Haeuw Buen 4  Larigedyke ( ¥ Ta Ooy  Drouwen ‘  ronde ‘.  ui  Elsloo x  Buinerveen 1e Extoermond  N74 -  a tt 4  +  Borger  dame yO  Euotsveen ze Eshobimorsdt ,  nara Cen cup . oe    </pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 13:31:14
To : 
@shell.com " 
@shell.com
Subject : Re: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Dankjewel.
Sterkte m et je zoektocht.
Groet,
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
 i - @shell.com < - l @shell.com>
S
ent:
 Tuesday, June 12, 2018 1:26:15 PM
To:
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Ik heb er intern naar gevraagd en ik heb van meerdere mensen vage antwoorden gekregen, maar helaas nog geen enkel concreet getal. Ik heb er nog steeds druk op staan, want
iemand zou moeten weten welke adressen (en dus ook hoeveel adressen) een aanbod zouden moeten krijgen.
 
Ik ga door!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
From:
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:10
To:
 
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Kun je mij nog wat meer informatie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
From:
 
i
-
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 
Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
21.58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592 36 83 10
M +316 192 75 456
E . l @shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 13:09:43
To : "
@shell.com " 
@shell.com
Subject : Re: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Kun je m ij nog wat m eer inform atie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
Outlook voor iOS
 downloaden
From:
 i . @shell.com < . l @shell.com>
S
ent:
 Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
21.59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre> 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.com I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 17:14:05
From  : 
@shell.com
Subject : RE: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
      
 
Ik ga voor de zekerheid nog wel even door met mijn zoektocht.
 
Ik heb i   hier nog niet over bericht. Dat wil ik graag doen als ik zeker weet dat ik alle gegevens heb ontvangen.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:31
To:
 
@shell.com>
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Dankjewel.
Sterkte met je zoektocht.
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
From:
 
i . @shell.com
 <
. l @shell.com
>
Sent:
 Tuesday, June 12, 2018 1:26:15 PM
To
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Ik heb er intern naar gevraagd en ik heb van meerdere mensen vage antwoorden gekregen, maar helaas nog geen enkel concreet getal. Ik heb er nog steeds druk op staan, want
iemand zou moeten weten welke adressen (en dus ook hoeveel adressen) een aanbod zouden moeten krijgen.
 
Ik ga door!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M    
 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
il . @assen.nl
] 
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:10
To:
i - @shell.com
>
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Kun je mij nog wat meer informatie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
21.60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>From:
 
i - @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 
Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre> 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies e n Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 13:26:21
From  : 
@shell.com
Subject : RE: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Ik heb er intern naar gevraagd en ik heb van meerdere mensen vage antwoorden gekregen, maar helaas nog geen enkel concreet getal. Ik heb er nog steeds druk op staan, want
iemand zou moeten weten welke adressen (en dus ook hoeveel adressen) een aanbod zouden moeten krijgen.
 
Ik ga door!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:10
To:
 
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Kun je mij nog wat meer informatie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
From:
 
i - @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
21.61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 17:35:13
From  : 
@shell.com
Subject : RE: Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Herstel:
  
   
   
   
 
From:
 
    
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 17:14
To:
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
      
 
Ik ga voor de zekerheid nog wel even door met mijn zoektocht.
 
Ik heb i   hier nog niet over bericht. Dat wil ik graag doen als ik zeker weet dat ik alle gegevens heb ontvangen.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
F
rom:
il . @assen.nl
] 
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:31
To:
i - @shell.com
>
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Dankjewel.
Sterkte met je zoektocht.
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
From:
 
i - @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 
Tuesday, June 12, 2018 1:26:15 PM
To
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Ik heb er intern naar gevraagd en ik heb van meerdere mensen vage antwoorden gekregen, maar helaas nog geen enkel concreet getal. Ik heb er nog steeds druk op staan, want
iemand zou moeten weten welke adressen (en dus ook hoeveel adressen) een aanbod zouden moeten krijgen.
 
Ik ga door!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
From:
il @assen.nl
] 
21.62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 13:10
To
 
i
@shell.com
>
Subject:
 Re: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Kun je mij nog wat meer informatie geven over de schadegevallen? De straten waar het speelt en de aantallen?
Groet,
 
Outlook 
voor iOS
 downloaden
From
 
i - @shell.com
 <
- l @shell.com
>
Sent:
 Tuesday, June 12, 2018 12:00:43 PM
To:
 Marco Out
Cc:
Subject:
 Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
    
 
. - l @shell.com
.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre> 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies e n Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>Date : 24-10-2018 14:44:49
To : "     @heerenveen.nl, "     
heerenveen.nl, "    
@vng.nl, " vng.nl" @vng.nl, "
@m inez.nl" 
@m inez.nl, " @m inez.nl" @m inez.nl,
@m inez.nl, " @m inez.nl" @m inez.nl, " @w oerden.nl" @w oerden.nl,
"Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl" Bestuurssecretariaat@zuidhorn.nl, "
@zuidhorn.nl" 
@zuidhorn.nl, "  
@fryslan.nl" 
@om m en-hardenberg.nl, " @noaberkracht.nl" noaberkracht.nl, "   " @enschede.nl, "  
@heerenveen.nl, "secretariaat@defryskem arren.nl" secretariaat@defryskem arren.nl, "   
@VNG.NL,
"
@hardenberg.nl" 
"bestuurssecretariaat@w oerden.nl" bestuurssecretariaat@w oerden.nl, " @w oerden.nl" @w oerden.nl
@m inienm .nl
Subject : Re: Terugkoppeling bestuurlijk platform  voor gem eenten m et kleine aardgasvelden dd 10 oktober
Attachm ent : Conceptverslag_algem een overleg TK 11 oktober Mijnbouw .docx;
Goede middag,
10 oktober hebben we in het bestuurlijke platform de brief aan de Tweede Kamer besproken waarin de minister zijn standpunt geeft over de schadeafhandeling voor de
kleine velden. 11 oktober heeft een Algemeen Overleg met de vaste kamercommissie mijnbouw plaatsgevonden, waar ook de brief aan de orde is geweest. Bijgaand het
conceptverslag dat door de griffie is opgemaakt. Ik verwijs naar de pagina's 24 ev. Daar gaat Minister Wiebes in op de vragen die over de brief zijn gesteld en de petitie
die aan de kamerleden is aangeboden. 
Met vriendelijke groeten,
   
06-
Van:
V
erzonden:
 vrijdag 12 oktober 2018 15:11
Aan:
@minez.nl; i @minez.nl;   .   
 i ; . . @fryslan.nl; . @ommen-hardenberg.nl; . @noaberkracht.nl; l  . . . (ENS-DF-SB);  ;
secretariaat@defryskemarren.nl; l  ; 
@hardenberg.nl; g.smith@assen.nl;  -  
CC:
    - DGRW; '  .   - DGRW'
Onderwerp:
 Terugkoppeling bestuurlijk platform voor gemeenten met kleine aardgasvelden dd 10 oktober
 
Goede middag,
Bijgaand treft u een korte terugkoppeling met afspraken en acties van de bijeenkomst van het Bestuurlijke Platform aan dat afgelopen woensdag 10 oktober heeft
Bijgaand treft u ook de huidige lijst van deelnemers aan. Graag zou ik u willen vragen die te controleren en waar nodig aan te vullen. Voor u ook handig voor onderling
contact.  
Met vriendelijke groeten en een prettig weekend,
   
06
Van:
V
erzonden:
 woensdag 3 oktober 2018 21:00
Aan:
@minez.nl; i @minez.nl;   .   
 i  @fryslan.nl; @ommen-hardenberg.nl; . @noaberkracht.nl; l   - -  , ; secretariaat@defryskemarren.nl
Onderwerp:
 Agenda bestuurlijk platform voor gemeenten met kleine aardgasvelden dd 10 oktober
 
Hallo
Bijgaand treffen jullie de agenda aan voor het bestuurlijke platform ondergrond, klimaat en energie, dat op 10 oktober zal plaatsvinden in de Buitensociëteit aan
het Stationsplein 1 in Zwolle. We starten om 18 uur tot 20 uur. Voor broodjes wordt gezorgd.
Tot volgende week woensdag in Zwolle.
Met vriendelijke groeten,
   
06-
Virusv rij. 
www.av ast.com
21.63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 1 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Tweede Kamer, Mijnbouw  
 
VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG  
Concept  
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft op 11 oktober 2018 
overleg gevoerd met de heer Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat, 
over:  
• de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 1 mei 2014 inzake 
balans tussen de besch erming van de kwetsbare natuur op de Noordpool 
en onze economische en energiepolitieke belangen (29023, nr. 167);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 14 februari 
2018 inzake reactie op het verzoek van het lid Wassenberg, gedaan tijdens 
de regeling van werkzaamheden van 31 januari 2018, over het bericht dat 
stress in het aardbevingsgebied van Groningen tot meer sterfgevallen leidt 
(Nos.nl, 31 januari 2018) (33529, nr. 456);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaa t d.d. 13 februari 
2018 inzake reactie op het verzoek van het lid Nijboer, gedaan tijdens de 
regeling van werkzaamheden van 16 januari 2018, over het meebetalen 
door de Staat aan de reorganisatiekosten van NAM (33529, nr. 451);   
• de brief van de minister va n Economische Zaken en Klimaat d.d. 10 april 
2018 inzake tussentijdse beleidsevaluatie Wet voorraadvorming 
aardolieproducten 2012 (32849, nr. 131);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 5 april 
2018 inzake reactie op verzoek commi ssie over het artikel "Gaswinning 
gaat naar nul maar bij Pieterzijl gaat de NAM fracken" (33529, nr. 459);   
• de brief van de vicepresident van de Raad van State d.d. 6 april 2018 inzake 
voorlichting van de Afdeling advisering van de Raad van State over de 
toepassing van artikel 16 van de Mijnbouwwet (32849, nr. 130);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 9 mei 2018 
inzake reactie op verzoek commissie over de verhouding tussen gas - en 
oliewinning en de handhaving door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) 
naar aanleiding van een aantal ingrepen en uitspraken van de rechter 
(33529, nr. 462);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 30 mei 
2018 inzake advies Technische commissie bodembeweging (Tcbb) inzake 
afhandelin g van mijnbouwschade in Nederland (32849, nr. 132);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 18 juni 
2018 inzake overzicht verontreinigingen van winningslocaties op land en 
op zee (32849, nr. 133);   
• de brief van de minister van Econo mische Zaken en Klimaat d.d. 17 
augustus 2018 inzake kosten en de meeropbrengsten van de verhoogde 
investeringsaftrek voor de gaswinning op de Noordzee (33529, nr. 522);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 17 
augustus 2018 inzak e uitvoering van de motie van het lid Jetten over het 
evalueren van het verscherpte toezicht op AkzoNobel (32849, nr. 134);   </pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 2 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  • de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 13 
september 2018 inzake navraag aangaande momentum sanering van een  
verontreinigde NAM -locatie in Twente en nabij Giethoorn (32849, nr. 135);   
• de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 27 
september 2018 inzake reactie op verzoek commissie over het rapport 
"Staat van de sector zout" van SodM (32849, nr . 136).   
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag uit.  
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat,  
Diks 
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat,  
Nava  
Voorzitter: Agnes Mulder  
Griffier: Nava  
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Beckerman, Van der Lee, Agnes 
Mulder, Nijboer, Schonis, Wassenberg en Yeşilgöz -Zegerius,  
en de heer Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat.  
Aanvang 14.01 uur.  
De voorzitter : 
Goedemiddag, dames en heren. Van harte welkom bij de vaste Kamercommissie voor 
Economische Zaken en Klimaat. Wij hebben een debat met elkaar over mijnbouw. We 
hebben verschillende leden hier aan tafel en die zal ik aan u voorstellen op het moment 
dat ze aan de beurt komen. We beginnen vandaag met de heer Van der Lee van 
GroenLinks. Hij heeft zeven minuten voor zijn eerste inbreng en ik gun de collega's twee 
interrupties in tweeën.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Dank u wel, voorzitter. We  hebben heel veel te bespreken; ik zal proberen het een 
beetje te ordenen. Allereerst de schadevergoeding bij allerlei vormen van mijnbouw. We 
hebben gezien — dank voor de brief — dat er een onafhankelijke afwikkeling van 
mijnbouwschade gaat komen, via een  commissie mijnbouwschade. Daar zijn we blij 
mee, al hebben we in de hoorzitting gehoord dat het door veel mensen ook als mosterd 
na de maaltijd wordt gezien. Toch is het, denk ik, goed dat zo'n instituut er gaat komen. 
Ik heb wel een zorgpunt. Dat betreft  met name de regio Groningen, waar mensen zich 
nu waarschijnlijk tot drie instituten moeten gaan wenden: de tijdelijke commissie, die 
straks een instituut wordt; de NCG als het gaat om versterking, want dat raakt vaak aan 
de schade; en een onafhankelijke c ommissie als het gaat om andere mijnbouwschade 
dan die gerelateerd aan de gaswinning. Kan de minister toezeggen dat hij hier toch een 
stevige coördinatie op gaat zetten, of heeft hij een andere manier om te voorkomen dat 
mensen tussen wal en schip belanden  met hun schade?  
 
Over de schade gaan we binnenkort weer een apart debat houden, maar twee punten </pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 3 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  wil ik toch echt even kwijt. Dat heeft te maken met de toezegging van de minister op 5 
juli dat er onderzoek zou worden gedaan naar de schadeafhandeling van d e oude 
gevallen bij de NAM. Er zou ook onderzocht worden hoe dat gevallen is bij mensen die 
het voorstel hebben geaccepteerd. Nu begrijp ik dat er onderzoek is gedaan, maar 
alleen onder degenen die het voorstel hebben geweigerd. Ik zou dus graag de stand v an 
zaken van het onderzoek willen, evenals de resultaten van het onderzoek juist onder 
degenen die toch maar besloten hebben het aanbod te accepteren.  
 
Gisteren hebben we een hoorzitting gehad met veel agrariërs met complexe 
schadesituaties. Zij deden een dringend beroep op ons en vroegen: kan er voor ons niet 
een loket worden ingericht waar die schade met meer deskundigheid kan worden 
beoordeeld? Ik roep de minister op om die hoorzitting even terug te luisteren voor alle 
cases en problemen waar zij mee gec onfronteerd worden. We hebben van de tijdelijke 
commissie gehoord dat complexeschadeafhandeling pas in een later stadium gaat 
plaatsvinden. Dat raakt toch wel echt de bedrijfsvoering van veel agrariërs. Ik hoop dat 
de minister ook op dit punt nadere actie kan ondernemen en ons daarover informeert.  
 
Dan de zoutwinning. De zoutwinning heeft verschillende karakters: zij vindt op 
verschillende dieptes en locaties plaats. Maar er zijn in toenemende mate issues, zeker 
waar sprake is van gestapelde zoutwinning. Di e speelt zich wederom af in Groningen. 
Zeker in het gebied rond Veendam zijn er te veel complicaties. Daar is nu een soort 
moratorium van kracht. Ik zou de minister willen oproepen om erop aan te koersen dat 
er in dat gebied geen zoutwinning meer mag plaat svinden, omdat de complexiteit en de 
risico's gewoon te groot zijn.  
 
Dat raakt aan een ander punt: de risico's van zoutwinning, die je ook op andere locaties 
ziet. Dat heeft vooral te maken met het gebruik van diesel om het dak van de cavernes 
te versterke n. Er zijn namelijk lekkages. In Veendam weten we niet eens precies waar 
de diesel naartoe is gegaan. De minister volgt gelukkig alle aanbevelingen van het 
SodM op, maar hij wil nu geen einddatum stellen voor het gebruik van diesel. Ik zou toch 
graag die s tok achter de deur willen om twee redenen. Er wordt door de SodM gezegd 
dat stikstof een alternatief is. In de hoorzitting zei de sector: de nadelen daarvan zijn 
groter dan de voordelen. Ik hoor graag het oordeel van de minister daarover. Ik ben ook 
benieu wd hoe de inzet van stikstof zich nou weer gaat verhouden tot onze behoefte om 
de gaskraan sneller dicht te draaien, want ook daarvoor is stikstof nodig. Die twee 
kunnen elkaar bijten. Ik weet niet om welke hoeveelheden het gaat, maar ik ben 
benieuwd hoe d e minister dat ziet. Is er voor diesel een ander alternatief dan stikstof? Is 
het niet noodzakelijk om enige druk te zetten op dat onderzoek door aan te geven dat 
diesel op een bepaald moment in de tijd niet langer gebruikt mag worden in de 
zoutwinning?  
 
Dan ga ik nog even door op de manier waarop lagere overheden worden betrokken bij 
de besluitvorming over zoutwinning. Het toppunt vond ik toch wel de vergunning die 
verleend is aan het Duitse zoutwinningsbedrijf SGW om zout te winnen in de buurt van 
Ensched e. De gemeente Enschede en de provincie Overijssel wisten van niets. Die 
worden daar gewoon mee geconfronteerd. Het kan toch niet zo zijn dat lagere 
overheden niet voldoende worden betrokken bij zaken die de ondergrond raken en, 
helaas, in toenemende mate aanleiding hebben gegeven tot schade, ook na 100 jaar 
zoutwinning daar in de regio? Is de minister bereid om toe te zeggen dat in de toekomst 
lagere overheden altijd worden geïnformeerd voordat vergunningen worden afgegeven?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 4 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Een ander zorgpunt dat ik heb,  ligt op het terrein van de geothermie. Ik zag net dat mijn 
schriftelijke vragen daarover zijn beantwoord, maar die antwoorden heb ik nog niet heel 
goed kunnen bestuderen. We zien dat er ook in toenemende mate issues zijn met 
geothermie, maar waar het veil ig zou kunnen, blijkt bijvoorbeeld dat Rijkswaterstaat zegt 
tegen mensen die geothermie willen lanceren: we hebben eigenlijk nog geen procedure 
voor hoe we hiermee omgaan; we kunnen u geen uitsluitsel geven. De eigenaar van een 
strandpaviljoen, bijvoorbeel d, geeft dan aan: dan ga ik maar op gas over, want ik krijg er 
gewoon geen inzicht in. Is Rijkswaterstaat voldoende aangesloten bij de ambities die het 
kabinet heeft voor geothermie?  
 
Ik kijk even naar de tijd, maar ik wilde ook nog iets zeggen over een re cente lekkage bij 
Nationaal Park Weerribben -Wieden. Daar blijkt een aardgascondensaat — althans, dat 
zegt de NAM — toch in het milieu terecht te zijn gekomen als gevolg van een 
overstroming van een bassin dat ze daar gebruiken. Ze zeggen dat het incidentee l is. 
Daar heeft de minister net ook een brief over gestuurd. Kan de minister in het onderzoek 
dat nog gaat plaatsvinden goed in kaart brengen of er hier geen structureel probleem is? 
Hoe heeft zo'n overstroming überhaupt kunnen gebeuren? Hoe wordt verzeke rd dat zich 
dat in de toekomst niet kan herhalen?  
 
Dat zijn veel vragen, maar met name op het punt van de diesel wil ik nog wat zeggen. 
Diesel hoort niet in de Waddenzee thuis. Omwille van de bescherming van de 
Waddenzee lijkt het mij cruciaal dat we geen zoutwinning toestaan waarbij diesel wordt 
gebruikt onder dat kostbare natuurgebied. Ik hoop dat de minister het met mij eens is op 
dat punt.  
 
Dank u wel, voorzitter.  
 
De voorzitter : 
U ook hartelijk dank. Wilde mevrouw Beckerman beginnen met haar betoog of wilde zij 
een vraag stellen aan de heer Van der Lee? Ik check het even. En natuurlijk heet ik de 
minister en zijn medewerkers van harte welkom bij dit overleg; dat was ik net vergeten, 
maar misschien kunnen zij mij vergeven.  
 
Ik geef graag het woord aan me vrouw Beckerman van de SP.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Voorzitter. Ik was van plan om hiermee te eindigen maar het zit me hoog: de NAM heeft 
vorige week donderdag giftig en brandbaar aardgascondensaat gelekt, dat via een riool 
in een kanaal in Farmsum terecht  is gekomen. Een bedrijf dat mijn provincie zo 
geplunderd heeft en zo veel schade heeft berokkend, speelt ook hier weer met de 
veiligheid van de inwoners. Dit bedrijf moet aan de ketting en zo snel mogelijk 
Groningen uit. Is de minister dat met mij eens? K lopt het dat pas na vier dagen, vier 
dagen nadat het lek is geconstateerd, de gemeente door de NAM is geïnformeerd? Ik 
bedank mijn collega -Kamerleden dat ze mijn verzoek om een reactie van de minister 
steunden en dat we dit vandaag kunnen bespreken, maar i k ben ronduit teleurgesteld 
door de brief die we van de minister kregen. Hij wil het strafrechtelijk onderzoek 
afwachten. Het is heel erg mooi dat het OM strafrechtelijk onderzoek gaat doen, maar 
de politiek moet ook haar eigen verantwoordelijkheid nemen. Wanneer heeft het SodM 
voor het laatst dit tankenpark geïnspecteerd? Waarom is dit tankenpark geen Brzo -</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 5 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  bedrijf? Kan de minister het tankenpark onder verscherpt toezicht plaatsen? Zijn 
hulpdiensten en inspecteurs blootgesteld aan kwik, benzeen, tolueen, et hyleen of 
xyleen? Wordt dit onderzocht? Is het mogelijk voor inspectiediensten om het tankenpark 
tijdelijk of definitief te sluiten, mocht er sprake zijn van herhaaldelijk onveilige situaties of 
gevaarlijke mankementen?  
 
Voorzitter. Eigenlijk wilde ik begi nnen met het tweede punt op onze agenda, de 
gezondheidsproblemen die mensen krijgen door mijnbouw, niet alleen door de bevingen 
en de problemen zelf, maar vooral door de manier waarop de politiek deze problemen 
oplost. Er lijkt een Haagse werkelijkheid te ontstaan, zoals het feestje vorige week, 
waarbij het kabinet zich op de borst klopt voor wat het doet voor de toekomst van 
Groningen, en er is een werkelijkheid van de mensen die boven de winningsplekken van 
de mijnbouw wonen. Gisteren spraken hier nog een  aantal van die mensen. 
Boerengezinnen, waarvan er een straks voor de derde keer kerst niet thuis kan vieren, 
maar dat in een keet op het erf moet doen. Er is voor hen geen enkel perspectief op 
schadeloosstelling. In januari kwam er een kraakhelder rapport  uit van Ton Postmes en 
Katherine Stroebe van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij stellen dat tienduizend 
Groningers ziek zijn gemaakt door de gaswinning en dat er per jaar vijf mensen zullen 
overlijden als gevolg van stress. Herkent de minister de conclus ies van deze 
onderzoekers? Erkent de minister dat er een gevoel van onveiligheid door schade is, 
omdat de schadeproblemen maar al te vaak niet snel worden opgelost? Erkent hij dat er 
een gevoel van onveiligheid is door verlies van toekomstperspectief en ge brek aan 
erkenning? Erkent de minister dat door gebrek aan vertrouwen in de autoriteiten deze 
gevoelens van onveiligheid worden verergerd? Vindt de minister dat hij op de goede 
weg is om het vertrouwen te herstellen?  
 
Voorzitter. Graag vraag ik de minister  ook om een reactie op het GGD -rapport over een 
plan van aanpak voor gezondheidsgevolgen bij aardbevingen. Wat gaat de minister nu 
concreet doen voor alle volwassenen en zeker ook kinderen met 
gezondheidsproblemen? Volgens de minister is het wegnemen van d e oorzaak het 
belangrijkst: het dichtdraaien van de gaskraan. Maar dat gaat volgend jaar in Groningen 
maar minimaal gebeuren. Bovendien gaat de minister nieuwe gaswinning starten in 
kleine velden en gaat ook de zoutwinning door. Is de minister het met mij eens dat hij 
volgend jaar de oorzaken nauwelijks wegneemt?  
 
Voorzitter. Dan kom ik direct op het schadeloket. In vele hoorzittingen in de Kamer 
hebben mensen die schade hebben door gaswinning in kleine gasvelden, door 
zoutwinning, doordat ze boven gestapel de mijnbouw wonen, doordat ze op het 
Groningenveld wonen of door de kolenwinning in Limburg indringend aangegeven dat 
het vaak onmogelijk is om schade rechtvaardig vergoed te krijgen. En toen was er deze 
week ineens de brief van de minister. Ik begon verhe ugd te lezen, omdat deze brief zou 
aangeven hoe deze ellende moest worden opgelost en dat er één loket moest komen. Ik 
dacht: eindelijk is die brief er. Maar al lezende vroeg ik mij af of ik wellicht de verkeerde 
brief had ontvangen, want de brief die ik n u heb ontvangen kan toch niet het antwoord 
zijn op alle ellende die gedupeerden ervaren? Ik wil het de minister graag vragen. Het 
kan toch niet waar zijn dat er alleen een loket komt wanneer de mijnbouwbedrijven, de 
veroorzakers van deze ellende, ermee akk oord gaan? Waarom wordt het protocol niet 
gemaakt met de inwoners in plaats van met de daders? Het kan toch niet waar zijn dat 
mensen met oude schades, door zoutwinning of gaswinning in kleine velden, alsnog 
naar de rechter moeten? Ik wil ook graag weten w aarom er geen omkering van de </pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 6 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  bewijslast komt. Tot slot: waarom komen er alsnog meerdere loketten? De heer Van der 
Lee vroeg er ook al naar. Gisteren hoorden we dat het mensen werkelijk hoorndol maakt 
als ze van loket naar loket moeten. Waarom komt er dan niet één loket voor alle 
schades door mijnbouw, ook voor boeren en ondernemers? Heel graag een reactie.  
 
Dan kom ik op de zoutwinning. Voor mensen die schade hebben door zoutwinning is het 
essentieel dat die schade wordt erkend en dat zij een rechtvaardige  vergoeding krijgen, 
maar dat is niet genoeg. Afgelopen maanden waren er veel problemen met zoutwinning: 
lekkages in pijpleidingen en putten pekelwater, diesel die weglekt, mogelijke vervuiling 
van grondwater, vervuilde putten, aardbevingen, versnelde bode mdaling, onduidelijkheid 
of en hoe putten veilig kunnen worden achtergelaten. De omwonenden staan vaak 
machteloos. Ik wil de minister graag vragen wat hij gaat doen met de aanbevelingen van 
het SodM uit het rapport Staat van de sector zout. Is de minister bereid met een 
afbouwplan voor de zoutwinning te komen? Is de minister bereid zoutwinning in 
Groningen en onder de Wadden niet toe te staan en te stoppen?  
 
Voorzitter. Dan de kleine velden. Vanmiddag kreeg ik een hele stapel petities van zeer 
veel groepen die zich zorgen maken over gaswinning uit kleine velden. Zij kunnen niet 
geloven dat er, wanneer we allemaal bezig zijn met de overgang naar schone energie — 
ze besteden daar veel geld aan; ze zien de energierekening stijgen — onder hun huis, 
onder hun voe ten opnieuw geboord gaat worden en soms gefrackt gaat worden naar 
gas. Wij zouden het liefst zien dat de gaswinning, ook in kleine velden, zo snel mogelijk 
wordt afgebouwd en dat er geen nieuwe velden worden aangeboord. Is de minister 
hiertoe bereid? Is hi j ook bereid om fracken te stoppen? Is de minister bereid om te 
stoppen met het verlenen van vergunningen voor gaswinning onder de Waddenzee? 
Wanneer de minister hier niet toe bereid is, is hij dan wel bereid om vooraf goede 
nulmetingen te doen en later he rhalingsmetingen te doen? Dat vragen heel veel 
bewoners ons. Hoe wil de minister de lusten en de lasten van de gaswinning uit kleine 
velden eerlijker verdelen? Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat inwoners er beter bij 
betrokken worden en beter geïnforme erd worden?  
 
Ik kijk even naar de voorzitter om te zien of ik al door mijn spreektijd heen ben. Dat is het 
geval. Dan rond ik hierbij af. Dank u wel.  
 
De voorzitter : 
U ook bedankt. Dan is het woord aan de heer Wassenberg van de Partij voor de Dieren.  
 
De h eer Wassenberg  (PvdD):  
Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me aan bij het betoog van mevrouw Beckerman over de 
gezondheidsproblemen in Groningen. We hebben een heel drukke agenda en we 
hebben zeven minuten spreektijd. Ik ga kijken of ik de onderwerpen die ik wel wil 
benoemen, daarin krijg.  
 
Ik begin mijn eigen betoog met Prinsjesdag. Op die dag waarschuwde de 
Deltacommissaris dat in Nederland de Waddenzee, een uniek natuurgebied, als eerste 
verloren dreigt te gaan door de klimaatverandering. De regering kiest ervoor om juist 
onder de Waddenzee fossiele brandstoffen te blijven winnen, maar we móéten 
voorkomen dat de bodem onder de Waddenzee verder daalt, net zoals we móéten 
voorkomen dat de zeespiegel verder stijgt. In het belang van de Waddenzee moeten 
fossiele  brandstoffen dus in de bodem blijven. De Partij voor de Dieren wil geen nieuwe </pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 7 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  vergunningen voor gaswinning onder of naast de Waddenzee, zoals nu gepland in 
Ternaard. Ik vraag de minister of hij erkent dat de Waddenzee kwetsbaar is vanwege 
bodemdaling en zeespiegelstijging. Erkent hij ook dat gaswinning daar in strijd is met de 
recente rechterlijke uitspraak in de Urgendazaak?  
 
Voorzitter. In Nederland zijn de gevolgen van de gaswinning inmiddels helaas ook ver 
buiten Groningen breed bekend, maar er zijn m eer vormen van mijnbouw, zoals 
zoutwinning. Het Staatstoezicht op de Mijnen heeft dit jaar een rapport uitgebracht over 
de risico's van zoutwinning. Daaruit blijkt dat de risico's voor bewoners en omgeving 
vaak onbekend zijn of worden onderschat, zeker voo r de lange termijn. We moeten dus 
erkennen dat we niet echt zicht op de risico's hebben. We baseren ons op theoretische 
modellen in plaats van op kennis. We baseren ons op aannames en vervolgens zeggen 
de zoutbedrijven en het ministerie: mensen, niets aan de hand, we hebben alles onder 
controle; mocht er iets misgaan, dan geldt het hand -aan-de-kraanprincipe, dus dan 
stoppen we. Op papier is dat een prachtig idee, maar in de praktijk werkt het niet. 
Tijdens een recente hoorzitting over de zoutwinning noemden  deskundigen met meer 
dan 30 jaar ervaring in delfstoffenwinning het hand -aan-de-kraanprincipe boerenbedrog: 
het werkt niet, niet bij voorziene en niet bij onvoorziene gebeurtenissen. Want ook als de 
winning direct stopt — dat zagen we bij de gaswinning — kunnen bodemverzakkingen 
nog lang doorgaan. In het geval van zoutwinning kunnen ook lekkages nog lang 
doorgaan.  
 
Voorzitter. In 2015 al stelde de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat onzekerheden 
onlosmakelijk verbonden zijn met activiteiten in de diepe onde rgrond. Mijnbouw kan dus 
nooit gegarandeerd veilig plaatsvinden. Dat betekent dat niet het hand -aan-de-
kraanprincipe leidend moet zijn, maar het voorzorgsprincipe: bij twijfel geen winning. 
Want door die zoutwinning zitten heel veel huishoudens in de probl emen. Er worden 
fouten gemaakt die doen denken aan wat er gebeurde bij de gaswinning. Kijk naar 
bodemdaling, risico's die categorisch worden onderschat, schade aan woningen en 
bedrijven die alle betrokkenheid ontkennen. We zagen het bij de gaswinning, we z ien 
het bij de gaswinning en we zien het ook bij de zoutwinning. Bij de gaswinning heeft de 
regering grove fouten gemaakt. De minister noemde het eerder dit jaar "overheidsfalen 
van on -Nederlandse proporties". Dat siert de minister, maar laten we daarom le ssen 
trekken uit de gemaakte fouten en laten we alsjeblieft herhaling bij de zoutwinning 
voorkomen. We hoorden bij de hoorzitting over de zoutwinning dat er nauwelijks meer 
vertrouwen is in de overheid, dat bewoners zelf moeten aantonen wat de oorzaak van 
hun schade is, dat ze van het kastje naar de muur worden gestuurd. De risico's worden 
niet overzien, schade wordt niet gecompenseerd en ondertussen wordt er gewoon 
doorgepompt. Daar mogen we ons toch niet bij neerleggen? Ook op land moeten we het 
voorzorgs principe hanteren: bij twijfel gewoon niet doen. Ook bij zoutwinning moet er zo 
snel mogelijk een omkering van de bewijslast komen: niet de bewoner moet bewijzen 
dat de schade door de zoutwinning komt, maar de exploitant moet bewijzen dat die niet 
door de winning komt.  
 
Via de zoutwinning kom ik nog even terug op de Waddenzee, waar ik mee begon. Ook 
bij zoutwinning onder de Waddenzee zijn de risico's groot. De heer Van der Lee sprak 
daar ook al over. De bodem zal er extra door verzakken en daarnaast is het risico op 
diesellekkage groot. Voor de zoutwinning wordt namelijk via ondergrondse leidingen 
dieselolie naar de cavernes gepompt, maar door bodemdaling kunnen die ondergrondse 
leidingen scheuren, met alle gevolgen van dien. Dat zagen we in april in Veendam . Daar </pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 8 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  lekte een grote hoeveelheid diesel weg na scheuren in een zoutput. Diesel is rampzalig 
voor het milieu en de Partij voor de Dieren vindt dat het gebruik van dieselolie bij de 
zoutwinning zo snel mogelijk moet stoppen, want als er iets misgaat, zijn de gevolgen 
echt te ernstig. Vanwege de risico's op vervuiling met diesel en pekel is de Partij voor de 
Dieren sowieso tegen die geplande zoutwinning onder de Waddenzee. Graag een 
reactie van de minister. Ziet hij de gevaren? Erkent hij de gevaren? Ziet hi j ook hoe 
diesel en pekel, maar ook bodemdaling de Waddenzee kunnen bedreigen?  
 
Voorzitter. Ik wil eindigen met de methaanuitstoot door de aardgasproductie in 
Groningen. Uit internationaal onderzoek, waar ook ons eigen TNO aan meewerkte, blijkt 
dat die uit stoot veel groter is dan werd aangenomen. Dat is heel slecht, want methaan is 
een zeer sterk broeikasgas, dat vele malen krachtiger is dan CO 2. Dat weet de minister 
als geen ander. Hoe kan het nu dat we die methaanuitstoot altijd zo hebben onderschat? 
Dat komt doordat de uitstoot tot op de dag van vandaag niet structureel wordt gemeten, 
maar wordt berekend en geschat. Tussen theorie en praktijk blijkt dus een groot verschil 
te zijn. TNO stelt, ik citeer: we dachten te weten hoe het zat met de methaanuitstoo t en 
nu blijken we dus juist heel weinig te weten. Het is volgens de onderzoekers zo goed als 
zeker dat door die lekken veel meer methaan in de atmosfeer terechtkomt dan eerder 
was aangenomen op grond van berekeningen.  
 
Ruim twee maanden geleden, op 7 augu stus, stelde ik vragen aan de minister over die 
methaanuitstoot en vandaag, twee uur voor aanvang van dit debat, ontving ik de 
antwoorden in twee brieven. Ik wil allereerst van de minister weten of hij dit een redelijke 
termijn vindt: 65 dagen wachten met antwoorden en dan twee uur voor een debat de 
antwoorden sturen. Het is namelijk best een complexe zaak.  
 
Dan inhoudelijk. De minister vindt dat de methaanuitstoot het best kan worden 
vastgesteld door objectieve en controleerbare metingen in combinatie met berekeningen 
en schattingen. Maar bij dat laatste gaat het dus mis, want berekeningen en schattingen 
zijn een theoretische exercitie. Als de feiten — en die feiten zijn de metingen — anders 
zijn dan de theorieën voorspellen, kloppen die theorieën niet. Dan  moet je daar niet aan 
vasthouden, ook al zijn ze gebaseerd op, zoals de minister zegt, internationaal erkende 
methoden. Ik wil een landelijk meetprogramma — noem het een nationaal 
meetprogramma methaan — waarin structureel landelijk naar de uitstoot en le kkage van 
methaan wordt gekeken. Ik zie aan de voorzitter dat ik door mijn spreektijd heen ben; dit 
zijn mijn laatste twee zinnen, voorzitter. Is de minister bereid om een landelijk 
meetprogramma naar de Nederlandse methaanemissies en -lekkages in te stell en? Hoe 
vordert het beleid om de methaanemissie van de olie - en gasindustrie in Nederland te 
verlagen? Dat is reeds toegezegd in 2017, tijdens het debat in november, geloof ik. 
Worden daarbij ook gerichte maatregelen genomen voor het tegengaan van 
methaanl ekkages uit boorgaten in de Noordzee?  
 
Dank u wel, voorzitter.  
 
De voorzitter : 
U ook hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Yeşilgöz -Zegerius van de VVD.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Dank u wel, voorzitter, ook voor uw bereidheid om zo last minute in te springen als 
voorzitter. Er staan veel stukken op de agenda, maar uiteindelijk kunnen we ze denk ik </pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 9 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  wel aardig bundelen. Het gaat hier vooral om veiligheid, leveringszekerheid en innovatie. 
Al deze punten liggen in elkaars verlengde. Zo zal ik  dat ook proberen te brengen in mijn 
betoog.  
 
Ook ik wil graag beginnen met Groningen. Er volgt nog een aantal debatten over de 
afbouw van de gaswinning, de schade, de versterking en het toekomstperspectief, maar 
ik denk dat het belangrijk is om ook vandaa g weer aandacht te vragen voor een aantal 
punten. Groningers snakken naar duidelijkheid en zekerheid. Ik zou dit moment niet 
voorbij willen laten gaan zonder de minister te vragen naar een stand van zaken. Kan de 
minister nu al iets meer zeggen over hoe he t staat met de woningen die niet veilig 
zouden zijn, naar aanleiding van het onderzoek van de Mijnraad? Ik weet dat het niet 
direct op de agenda staat, maar ik kan mij voorstellen dat het wel helpt om daar toch wat 
over te zeggen. Er is inmiddels een doors tart gemaakt met de versterkingsopgave in 
Ten Boer. Misschien kan de minister ook ingaan op hoe dat op dit moment gaat?  
 
Collega's die net voor mij spraken, hadden het erover dat we gister een aantal 
agrarische ondernemers en mkb'ers uit Groningen hebben m ogen ontvangen in de 
Kamer. Zij hebben best wel veel dingen gezegd die mij zorgen baren en waarvan ik 
denk dat we daar ook echt rustig op moeten terugkomen. Er is best wel veel gezegd en 
we kunnen niet alles vandaag agenderen, maar ik wil twee punten eruit  lichten. Dat 
hebben de collega's eigenlijk ook gedaan. Het eerste is dat de ondernemers hebben 
aangegeven dat er geen integraal loket is, niet één punt waar ze terechtkunnen met hun 
vragen en hun schade. Het is zeer versnipperd. Zij hebben ons goed kunnen  laten zien 
wat dat in de dagelijkse praktijk voor hen betekent. Nou weet ik dat we daar een goed 
functionerend loket proberen op te bouwen, waardoor de versterking soepel opgepakt 
kan worden, maar ik vroeg me af of de minister wel kan ingaan op dat punt v an één 
integraal loket. Ziet hij de mogelijkheid om daar ook een slag mee te maken?  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Er is niemand tegen één punt waar ondernemers terechtkunnen. Als ik de verhalen 
gisteren zo hoorde, denk ik dat het probleem veel groter is dan dat . Ik vraag of de VVD 
dat met mij deelt. Het probleem is niet dat er geen loket is. Het probleem is dat schade 
niet wordt vergoed, dat ze niet worden geholpen, dat het om miljoenen gaat en dat het al 
jaren duurt. Deelt u dat met mij?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius (VVD):  
Ik zei al: er zijn een heleboel verontrustende zaken gisteren naar voren gekomen, die 
wat mij betreft ook echt hier in deze Kamer geagendeerd moeten worden. Dit AO gaat 
over mijnbouw. Er zijn een heleboel aspecten die we met elkaar moeten bespre ken. 
Hopelijk worden schade en versterking snel in de Kamer behandeld. Ik heb nu twee 
punten eruit gelicht, maar natuurlijk deel ik dat ook de ondernemers moeten weten waar 
ze terechtkunnen. Natuurlijk wil ik ook dat hun schade ruimhartig vergoed wordt en dat 
zij ook gewoon soepel aan de slag kunnen met versterking, daar waar nodig. Ik vond het 
net zo verontrustend als de heer Nijboer.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Dus u deelt met mij dat we niet zo veel opschieten met één loket, omdat niet alleen 
agrariërs, maa r ook andere ondernemers eigenlijk al jaren met hun schade zitten. Er 
wordt gewoon helemaal niks aan gedaan, niet door de NAM en niet door de overheid. Is 
dat niet het kernprobleem?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 10 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Volgens mij is er niemand die denkt dat we alleen met een loket wat zouden opschieten. 
Wat wij proberen is de gaswinning zo snel mogelijk af te bouwen naar nul, één loket te 
realiseren voor de nieuwe schades, oude schades zo goed mogelijk op te pakken, 
ervoor te zorgen dat de versterkingsoperati e soepel gaat lopen en dat prioriteit wordt 
gegeven aan onveilige panden, huizen, woningen en bedrijven. Dat is waar nu volop op 
wordt ingezet. Dat is waar we mee bezig zijn. Er is volgens mij hier niemand aan tafel 
die denkt dat je er met één loket bent. Gisteren kregen we hele concrete zaken te horen 
die mensen nu al zouden kunnen helpen om het daar veiliger en beter te maken. Daar 
licht ik er nu twee uit. Als de heer Nijboer zegt dat hij veel meer heeft gehoord, dan ben 
ik het daar volledig mee eens. Daa r zouden we ook een heel AO mee kunnen vullen. 
Gelukkig gaan we dat binnenkort ook bespreken, volgens mij zelfs in de plenaire zaal.  
 
De voorzitter : 
Ik moet even een opmerking maken. Strikt formeel staat een heel aantal zaken dat we 
gisteren hebben gehoord , niet een -op-een op de agenda. Het kan dus zijn dat de 
minister straks verwijst naar een volgend debat. Ik sta u toe dat u het inbrengt, want ik 
weet dat iedere deelnemer van dit AO dat vandaag wil, maar het kan dus zijn dat er 
geen antwoord op komt. Ik s ta ook interrupties op elkaar daarop toe. Ook de 
Urgendazaak staat niet op de agenda. Dat weten we ook. Die staat voor een later debat 
ingepland.  
 
Ik geef het woord aan de heer Van der Lee van GroenLinks voor een interruptie.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLin ks): 
Voorzitter, ik zal proberen met mijn vraag wat meer in de buurt te komen van onze 
oorspronkelijke agenda. Over het punt van één loket hebben we allemaal wat gezegd, 
maar zolang dat niet bestaat, hebben we de tijdelijke commissie, de NCG en er komt 
een derde organisatie bij. Is mevrouw Yesilgöz -Zegerius met mij van mening dat er dan 
in ieder geval een overkoepelend protocol — sorry voor die term — moet zijn, dat alle 
schade bij een van die drie instituten verhaald moeten kunnen worden en dat voor de 
burger inzichtelijk moet zijn waar hij welke schade kan verhalen? We moeten niet drie 
aparte instituten met drie aparte protocollen hebben, die volledig los van elkaar staan.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Die ambitie deel ik volledig en dat hebben we hier  ook vaker met elkaar gedeeld. We 
hebben het ook vaker bij de minister neergelegd met de vraag of hij dat kan regelen. Hij 
heeft aangegeven dat hij dat ook graag wil, maar dat we eerst moeten zorgen dat wat 
we nu opzetten, goed loopt. Daarna moet je zorgen  dat alles daar terechtkan. We willen 
geen van allen iets optuigen waarvan we nu al zien dat dat op een gegeven moment ook 
weer vast gaat lopen. Dat is de balans die we met elkaar zoeken. Maar natuurlijk deel ik 
de ambitie volledig. Daar heb ik ook eerder vragen over gesteld.  
 
Voorzitter.  
 
De voorzitter : 
Voordat u doorgaat, is er nog een vraag van mevrouw Beckerman.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  </pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 11 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Mevrouw Yeşilgöz, u heeft helemaal gelijk met uw typering van hoe ellendig de situatie 
voor de boeren is; echt verschr ikkelijk. Een van de redenen dat het met heel veel boeren 
zo slecht gaat, is dat alle oude schadegevallen beloofd was dat ze een goed 
schadeaanbod zouden krijgen en dat ze dat niet hebben gehad. Dat is in de Kamer 
meerdere malen door de oppositie aan de or de gesteld: dit werkt niet, je kunt dat niet 
aan de NAM overlaten. De minister zegt dat het nu is afgerond. Bent u bereid om nog 
een keer goed te kijken naar al die oude schadegevallen en het aanbod dat zij hebben 
gekregen? Juist omdat u gister heeft gehoo rd tot hoeveel ellende dit kan leiden.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ook hier delen we, denk ik, heel erg de wens om ervoor te zorgen dat de schade 
ruimhartig wordt vergoed, of het nu om oude of nieuwe schade gaat. Dat maakt voor 
mensen geen klap uit. Zij zitten in die ellende en zij willen dat de schade ruimhartig 
wordt vergoed. Wij hebben allemaal de wens geuit om de oude schades in nieuwe 
processen te laten vallen. Daarvan heeft de minister gezegd: ik zou willen dat dat kon, 
maar het moet soepel gaan  lopen. Als er ontevredenheid is en er zaken zijn waarvan u 
zegt "daar moeten we naar kijken", natuurlijk. Maar u heeft die vraag ook aan de 
minister gesteld. Ik ken ook mensen die zeggen: ik ben blij dat het traject afgesloten is, 
nu kan ik verder met mij n leven. Die zijn er ook. Ik wil ervoor waken om niet al die 
mensen ook weer tot een nieuw proces, een nieuw traject te verleiden. Als mensen niet 
tevreden zijn, zijn er beroepsmogelijkheden. Er zijn ook mensen die verder willen met 
hun leven en voor wie h et zo goed is. Volgens mij moeten we aandacht hebben voor al 
die mensen.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
We moeten aandacht hebben voor al die mensen, maar ik wilde nu specifiek aandacht 
vragen voor de mensen die enorme schades hebben en die door ons naar de rech ter 
worden gestuurd. Wij kunnen dat voorkomen. Wij kunnen voorkomen dat mensen zo'n 
lijdensweg moeten gaan om hun gelijk te halen, door gewoon in te grijpen, door onze 
verantwoordelijkheid te nemen. Bent u, nu u ziet dat uw keuze niet gewerkt heeft en dat 
de politieke keuze om die mensen alsnog aan de NAM over te leveren tot nog grotere 
ellende heeft geleid, bereid om terug te komen op uw keuze en om te zeggen: voor die 
groep gaan wij staan?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Niemand wil de NAM er nog tussen  hebben in dit traject. Dat heeft niemand gewild. We 
hebben wel met z'n allen moeten erkennen dat je, als je wilt dat het op een goede 
manier wordt ingericht, moet zeggen: de NAM is er volledig tussenuit voor mensen die 
vanaf nu met een schademelding komen ; dat gaan we ook doen voor de versterking en 
dat gaan we uiteindelijk ook doen voor iedereen die nog oude schades heeft waarvan 
we vinden dat die op een andere manier bekeken moeten worden. Ik heb van niemand 
hier aan tafel een briljant plan gehoord voor hoe we voor de dag van morgen alles 
tegelijk en soepel hadden kunnen aanpakken. Daar worstelen we mee. Niemand wil de 
NAM ertussen, niet voor de oude schades en niet voor de nieuwe schades, en daar blijft 
het bij. Ik ben ontzettend blij dat we zelfs in de wet gaan verankeren dat dat niet meer 
gebeurt. Dat blijft dus behoorlijk overeind staan.  
 
De voorzitter : 
Dat neigt naar uitlokking, maar ik ga mevrouw Yeşilgöz -Zegerius vragen om haar betoog 
gewoon te vervolgen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 12 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ik heb er alle vertrouwen in dat er nog elementen in zitten waar mevrouw Beckerman het 
ook niet mee eens is.  
 
Ik had nog één punt over. Gisteren hadden we een rondetafel — ook daarover hebben 
mijn collega's al vragen gesteld — met mkb'ers en agrariërs. Zij gaven aan  dat zij, als ze 
eenmaal te maken hebben met inspecties, aannemers en mensen die de hele tijd 
langskomen om te kijken wat er aan de hand is, in hun beleving echt mensen tegenover 
zich zien waarvan zij zich afvragen of ze wel snappen hoe een boerenbedrijf i n 
Groningen eruitziet, wat het betekent en wat ervoor nodig is. Bij de inrichting van de 
nieuwe schade - en versterkingsprotocollen — ook mijn excuses voor het gebruik van dit 
soort vreselijke termen — moeten we heel goed kijken naar het soort mensen dat da ar 
komt. Het moeten mensen zijn die echt weten wat er aan de hand is en die weten wat er 
bij zo'n mooi traditioneel bedrijf hoort. Hoe zou dat eruit moeten zien, hoe moet dat 
functioneren en hoe kunnen we er dan mee omgaan? Ik kan mij bijvoorbeeld voorstel len 
dat we dat doen door heel specifiek naar lokale aanbieders te kijken. Kan de minister 
erop ingaan hoe hij dit ziet? Zoals gezegd zijn er daarnaast nog een heleboel vragen 
hierover, maar ik geloof wel dat we daarop terug gaan komen.  
 
Aangaande veilighei d wil ik natuurlijk ook stilstaan bij de kleine velden, die momenteel 
ook van belang zijn voor de leveringszekerheid, en de zoutwinning. Bij winning moet 
altijd zorgvuldig bekeken worden of die mogelijk is zonder nadelige gevolgen voor mens 
en milieu. Ik d enk dat wij het ook daarover wel eens zijn. Op het moment dat uit 
onderzoek blijkt …  
 
De voorzitter : 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius, de minister heeft net een punt van u gemist en wil dat 
graag even navragen.  
 
Minister Wiebes : 
Het gaat in een razend tempo en ik  heb dit even gemist. Ik schrijf heel hard mee, maar ik 
wil ze allemaal goed hebben.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Minister, ik had een hele mooie zin, van u eigenlijk, herhaald, maar ik zal hem nog een 
keer herhalen. Het was echt een hele, hele mooie zin. Voor winning, of het nou gaat om 
kleine velden of zoutwinning, moet altijd zorgvuldig bekeken worden of die mogelijk is 
zonder nadelige gevolgen voor mens en milieu. Ik ga verder. Op het moment dat uit 
onderzoek blijkt dat dit wel kan zonder nadelige gevolgen, wil dat nog niet zeggen dat 
alle omwonenden daar dan helemaal gerust op zijn. Dat begrijp ik ook heel goed. Ik kan 
mij heel goed voorstellen dat je dan nog met heel veel vragen zit. Ik wil graag weten hoe 
hierover gecommuniceerd wordt. Dat gaat w at mij betreft over elke nieuwe gunning, 
maar ook over zaken gaande het traject. Tijdens de rondetafel over zoutwinning hebben 
we hier heel veel zinnige opmerkingen over gehoord van omwonenden, mensen die echt 
heel goed snappen dat je misschien niet van va ndaag op morgen zomaar kunt stoppen 
— ze hebben zelf bijvoorbeeld ook het punt van de werkgelegenheid aangeleverd — 
maar die het ook heel belangrijk vinden om gehoord te worden. Zij willen dat er 
daadwerkelijk iets met hun input wordt gedaan. De minister i s niet de enige die daarvoor 
verantwoordelijk is — ik denk ook aan de betreffende bedrijven en de lokale overheden </pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 13 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  — maar toch zou ik willen weten hoe dit geborgd wordt.  
 
Voorzitter. De Technische commissie bodembeweging heeft geadviseerd om voor heel 
Nede rland tot een uniforme en onafhankelijke wijze van beoordeling en afhandeling van 
schade als gevolg van mijnbouwactiviteiten te komen. De minister geeft aan het eens te 
zijn met de commissie dat heldere communicatie over risico's en een adequate 
beoordelin g en afhandeling van de schade van groot belang is. Wat betekent dit nu 
praktisch? Wat is de stand van zaken? Hoe gaat het eruitzien? Waar staan we nu voor? 
Daar ben ik benieuwd naar.  
 
Voorzitter. In het verlengde van het punt van leveringszekerheid wil ik  ook graag een 
vraag stellen — ik haal er weer iets bij wat er eigenlijk niet bij hoort, dus ik hoor graag of 
dat kan in deze context — over het stroomtekort in België en de gevolgen daarvan voor 
de Nederlandse energievoorziening, energietransitie en energ ieprijs. Ik zie de voorzitter 
al nee schudden; dan zet ik er even een streepje voor.  
 
Voorzitter. In onze zoektocht om zo snel mogelijk van het Groningse gas af te gaan, is 
innovatie heel belangrijk. Ik ga nu weer helemaal terug naar de agenda; maakt u zic h 
geen zorgen. Als we het hebben over boren naar nieuwe bronnen, hebben we het al 
heel snel over aardwarmte: geothermie. Dat is een veelbelovende technologie. De VVD 
denkt dat die een heel belangrijke rol kan spelen in de energiemix die wij voor de 
toekoms t voor ogen hebben. Natuurlijk is het wel van belang dat dit veilig gebeurt en dat 
we de lessen die we hebben getrokken uit bijvoorbeeld de gaswinning, hierin 
meenemen. Kan de minister nader ingaan op het veiligheidsaspect?  
 
Voorzitter. Ik ga afronden met een voorbeeld dat volgens mij ook door de heer Van der 
Lee werd aangehaald: Strandpaviljoen de Schelp in Egmond aan Zee. Zij willen 
helemaal van het aardgas af en zij willen gebruikmaken van aardwarmte. Het is dus een 
ambitieuze ondernemer die graag wil in vesteren, maar tegen een muur aanloopt. Hij 
zegt nu zelf: ik weet eigenlijk niet waarom, maar het mag niet. Ik ben heel erg benieuwd 
hoe dit zit. Het hoeft van mij niet specifiek over dit ene voorbeeld te gaan, maar 
natuurlijk willen we met elkaar dit soor t ambitieuze ondernemers wel stimuleren, denk ik, 
en willen we ervoor zorgen dat zij daarin kunnen investeren. Dit was voor mij een 
voorbeeld om aan de minister voor te leggen. Hoe zorgen we ervoor dat dat soort 
innovaties wel de ruimte krijgen, waar dat v eilig kan?  
 
De voorzitter : 
Dank u wel. Daarover is een vraag van de heer Van der Lee van GroenLinks.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Nou, voorzitter, het is meer een bruggetje. Ik vind het fijn dat de VVD op één lijn zit met 
mijn inbreng over geothemie.  Hartelijk dank daarvoor. Geldt dit ook voor het gebruik van 
diesel in de zoutwinning? Daarover hebben we in de hoorzitting ook uitvoerig gesproken. 
Het SodM geeft aan dat er een alternatief voor is, namelijk stikstof. En misschien zijn er 
nog wel andere a lternatieven. Vindt de VVD niet dat het goed is om er wat druk op te 
zetten en in ieder geval een stok achter de deur te hebben? We moeten ergens een 
moment in de tijd prikken waarbij we zeggen: vanaf dat moment mag je toch echt geen 
diesel meer in de zout winning gebruiken.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  </pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 14 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  We hebben daar inderdaad bij stilgestaan en ik heb van de deskundigen daar ook 
gehoord dat het alternatief nu nog niet zomaar van vandaag op morgen gerealiseerd kan 
worden. Dus ik ben erg benieuwd naar d e haalbaarheid. Wat is realistisch en wat is 
mogelijk?  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Dat deel ik met u, maar dat is niet mijn vraag. Mijn vraag is: vindt u ook dat er een stok 
achter de deur moet zijn om dat onderzoek te versnellen en ervoor te zorgen  dat er ook 
een alternatief komt? Die stok achter de deur wordt het verbod op het gebruik van 
diesel.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Voordat je met stokken gaat zwaaien, moet men wel eerst een realistisch alternatief voor 
ogen hebben. Ik ben erg van de wortel en de stok, dus laten we eerst even kijken naar 
de wortel.  
 
De voorzitter : 
De heer Wassenberg wil ook nog iets zeggen over de wortel en de stok.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Nou nee, laat ik het even bij diesel houden, voorzitter. Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius is 
ook bij die hoorzitting geweest. Zij zegt: deskundigen zeggen dat er nog geen 
alternatieven zijn voor het gebruik van diesel. Maar voor zover ik weet hebben we ook 
geen a lternatief voor de Waddenzee. Als dat wel zo is, hoor ik dat graag van de VVD. Is 
de VVD het er wel mee eens dat we het gebruik van diesel in elk geval in de 
Waddenzee zouden moeten stoppen? Want als daar iets misgaat, is er geen 
alternatieve Waddenzee die  we kunnen gebruiken.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ik heb een aantal keer in mijn betoog gezegd dat elke winning, waar dan ook, op een 
veilige en verantwoorde wijze moet gebeuren. Als uit onderzoek blijkt dat dat niet 
gebeurt, dan moeten we het natuur lijk niet doen. Dat hebben we de minister ook vaker 
horen zeggen.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Dan hebben we het toch ook over dat rapport van het Staatstoezicht op de Mijnen. 
Daarin staat: er is gewoon nog heel erg veel onbekend en risico's zijn vaak onder schat. 
Dat geldt zeker als het gaat om de langetermijneffecten. Die zijn natuurlijk ook bij de 
Waddenzee van ontzettend groot belang. En zeker over die langetermijneffecten is 
gewoon nog heel erg weinig bekend. Dat staat letterlijk in het rapport.  
 
De voorzitter : 
En uw vraag is?  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Er staat letterlijk in het rapport: er is te weinig aandacht voor de langetermijnvisie, en de 
strategie over hoe om te gaan met risico's die na de winning kunnen optreden, staat nog 
in de kinderschoenen. Mijn vraag is: houdt de VVD er ook rekening mee dat de 
Waddenzee weleens van twee kanten bedreigd kan worden? Enerzijds wordt die 
bedreigd door de zeespiegelstijging, maar anderzijds vooral ook door bodemdaling door </pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 15 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  het gebruik van diesel. Want die bodem g aat dalen. Dat schrijft het SodM ook: 
bodemdaling is er praktisch altijd, of altijd bij zoutwinning. Is de VVD het met mij eens 
dat we om die reden zoutwinning in de Waddenzee niet zouden moeten toestaan?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Zodra winning van  wat dan ook niet op een verantwoorde wijze voor mens en milieu kan 
gebeuren, dan moeten we het ook niet willen. Dat heb ik letterlijk al twee keer herhaald 
op verzoek van de minister. Daar gaat het nu om en er zijn hele zinnige vragen aan de 
minister gest eld over ook de mogelijke alternatieven en de termijn waarop die mogelijk 
zijn. Die vragen steun ik van harte. Dus laten we horen wat de minister daarop te 
zeggen heeft. Maar als u vraagt of de VVD ook wil dat dit op een voor mens en milieu 
verantwoorde wi jze kan gebeuren, dan zeg ik: jazeker.  
 
De voorzitter : 
Dan gaan we nu naar de heer Schonis. Hij is gisteren vers als Kamerlid geïnstalleerd en 
zit vandaag bij ons in de commissie. Fijn dat u er bent. U hebt ook zeven minuten 
spreektijd in de eerste termijn . 
 
De heer Schonis  (D66):  
Windenergie kun je zien als bovengrondse energiewinning. Toen ik vorige week in 
Breda over een van mijn windenergieprojecten mocht praten, kon ik niet bevroeden dat 
ik een week later collega Jetten hier zou mogen vervangen in een debat over 
ondergrondse energiewinning. Maar goed, ik zie dat de voorzitter hier ook heel snel, 
staande deze vergadering, wordt benoemd, dus ik begrijp dat pijlsnelle benoemingen 
hier wel vaker voorkomen. Ik ga dus mijn best doen.  
 
D66 is blij dat er een a kkoord is over het winnen van gas onder Groningen en ik hoop 
dat wij snel resultaten kunnen zien. Ik heb begrepen dat een aantal weken geleden de 
commissie voor Economische Zaken een werkbezoek heeft afgelegd. Toen is gebleken 
dat de Nationaal Coördinator nog geen tekenbevoegdheid zou hebben. Hij zou dus nog 
geen handtekeningen mogen zetten. Dat lijkt me toch wel handig, dus is dat inmiddels 
geregeld?  
 
Dat brengt mij gelijk op de afhandeling van de mijnbouwschade. Het is natuurlijk niet gek 
dat dat ter spra ke komt in deze commissie. Wij zijn blij dat de minister werkt aan die 
landelijke, onafhankelijke afhandeling van die schades via dat nieuwe instituut. De 
minister is daarbij natuurlijk op dit moment in overleg met diverse partijen. Maar goed, 
wat wij in d it dossier wel geleerd hebben, is dat het heel belangrijk is dat de minister ook 
spreekt met lokaal betrokken bestuurders, maar met name ook met mensen uit de 
omgeving en met bewoners. Ik mag er toch van uitgaan dat de minister die gesprekken 
intensief voe rt? Kan hij dat bevestigen?  
 
En waarom kiest de minister er eigenlijk niet voor om het hele advies van de Technische 
commissie bodembeweging gewoon integraal over te nemen? Dat had immers ook 
gekund. Die vraag is hier nog niet echt gesteld.  
 
Een punt dat d e heer Van der Lee en anderen ook al hebben genoemd, is die 
gestapelde mijnbouw. Als daar schade is, door welke mijnbouw is die dan echt 
veroorzaakt? Krijgt schade als gevolg van die gestapelde mijnbouw ook een plek bij dat 
nieuwe instituut? Hoe gaan we da t afhandelen en wie kunnen we daarvoor </pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 16 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  verantwoordelijk stellen? Voor D66 staat in ieder geval voorop: schade door mijnbouw 
moet overal vergoed worden, de afhandeling moet eerlijk, duidelijk en transparant zijn, 
burgers moeten aan de voorkant bij de overhe id kunnen aankloppen om schade te 
verhalen en de overheid moet daarna de rekening neerleggen waar die hoort. Dat geldt 
voor Groningers en dat geldt voor mensen in het hele land, voor burgers en ook voor 
agrarische ondernemers; daar moet je geen onderscheid  willen maken. Een aantal 
voorgaande sprekers heeft daar ook al naar verwezen.  
 
De commissie komt met een aantal heel heldere conclusies. Transparantie, zekerheid 
over de schadeafhandeling; het draagt allemaal bij aan de acceptatie van mogelijke 
risico's. En het kan natuurlijk ook mogelijk onrust wegnemen. Daarbij wordt er 
geadviseerd om nulmetingen te doen bij huizen in de omgeving, ook om later goed te 
kunnen vaststellen of er inderdaad wel sprake was van schade als gevolg van 
gaswinning. Ook wordt voorge steld dat burgers eenvoudig het verloop van de 
bodembeweging zelf zouden moeten kunnen volgen. Wat vindt de minister van deze 
voorstellen en gaat hij ze implementeren?  
 
Tot slot op dit punt: in het onderzoek is sprake van een gebiedsgerichte aanpak. Dat is  
wel bijzonder als het gaat om de grensregio's, want bijvoorbeeld bij Twente wordt net 
over de grens in Duitsland ook zout gewonnen. Waar kunnen Nederlandse bewoners 
terecht met hun schade als die aantoonbaar veroorzaakt is door Duitse zoutwinning? 
Wie dra ait er op voor de schade? Kun je die schade ook melden bij dat nieuwe instituut? 
En, zo niet, is de minister dan bereid om hierover afspraken te maken met zijn Duitse 
collega's?  
 
Dit brengt mij vanzelf op het puntje over de zoutwinning. Dat thema is net oo k al 
uitvoerig besproken. In principe is zoutwinning natuurlijk niet verkeerd, maar het moet 
wel veilig kunnen. Wij wijzen even op een passage uit de brief van de minister zelf. 
Daarin staat dat de sector niet altijd een voldoende gevoel van urgentie heeft  gehad, 
nota bene na aanwijzingen die de toezichthouder, het Staatstoezicht heeft gegeven. Het 
is goed dat hierover laatst een rondetafel is geweest. Ook bij zoutwinning moet het 
vertrouwen duidelijk teruggewonnen worden, voor nu en in de toekomst. Een man ier om 
dit vertrouwen terug te winnen is natuurlijk goede communicatie, zorg voor de dialoog, 
geen eenrichtingsverkeer vanuit een ministerie. Wij zijn benieuwd wat de minister vindt 
van het voorstel in het advies van het Staatstoezicht om de dialoog aan de  voorkant 
wettelijk goed te regelen.  
 
Het volgende punt gaat over iets wat toch wel een beetje aan mij plakt, want ik ben tot 
eind van deze maand ook nog Statenlid in Zeeland. Provincies hebben vanaf 2017 
adviesrecht bij mijnbouwbesluiten. Ik weet dat prov incies dat soort adviesrecht altijd 
serieus nemen. Zij spannen zich ervoor in om tot een zo breed mogelijk gedragen 
advies aan de minister te komen voor de verdere besluitvorming. Maar helaas zien we in 
de verdere besluitvorming toch weinig terug van dat s oort adviezen die worden gegeven. 
Herkent de minister dat? Is hij het met D66 eens dat de adviserende rol van decentrale 
overheden bij dit soort besluitvorming beter kan?  
 
Ik kom op het puntje dieselolie bij zoutwinning. Daar heb ik net ook al uitvoerig bi j 
stilgestaan. Ook D66 maakt zich natuurlijk wel zorgen als er diesel gestopt wordt onder 
een heel belangrijk natuurgebied. Ik kan de woorden van mijn collega's daarover alleen 
maar onderschrijven. Lekkages kunnen natuurlijk leiden tot zorgelijke consequen ties </pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 17 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  voor de natuurwaarden. Dat lijkt ook ons geen goed idee. Natuurlijk, er zijn 
alternatieven. Stikstof is onder andere genoemd. Dat is technisch wellicht nu nog 
ingewikkeld en wij snappen natuurlijk ook dat je dat niet in één dag kunt regelen, maar 
het is zeker een optie voor een langere termijn. Onderschrijft de minister dat? Is hij 
bereid om met de sector in overleg te gaan om te kijken of er snel een alternatief 
ontwikkeld kan worden? Ik overweeg ook een motie op dit punt in te dienen.  
 
De voorzitter : 
Er is een interruptie voor u van de heer Van der Lee. Dit is zijn laatste interruptie.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Dank voor uw inbreng, meneer Schonis, en voor alle opmerkingen die u maakt over 
diesel. Op één punt heb ik nog een specifieke vraag. Diezelfde vraag stelde ik aan 
mevrouw Yesilgöz -Zegerius, namelijk over de stok achter de deur, een einddatum voor 
het gebruik van diesel. Vindt u niet ook dat dat advies van het SodM moet worden 
overgenomen door de minister?  
 
De heer Schonis  (D66):  
Dat zou  zomaar kunnen. Nogmaals, wij overwegen een motie op dit punt. Ik weet nog 
niet precies welke stok, maar wat u noemt, is duidelijk een van de mogelijke middelen. 
Daar staan wij voor open.  
 
De voorzitter : 
Het is wel usance hier in de Kamer dat we eerst even  het antwoord van de minister 
afwachten en pas in de tweede termijn moties indienen.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Hij zei dat hij het overwoog!  
 
De voorzitter : 
Meneer Schonis, u vervolgt uw betoog. Ik zal heel even checken hoeveel tijd u nog 
heeft. U heeft nog één minuut  
 
De heer Schonis  (D66):  
Ik zie dat ik mijn etiquette nog wat bij moet schaven. Maar goed, hopelijk vergeeft u mij, 
want ik ben nog geen 36 uur Kamerlid.  
 
Ik zal afronden met het onderwerp geothermie. Dat is natuurlijk een duurzame vorm van 
warmtewinning en dat ligt mij nauw aan het hart. De geothermiesector barst van de 
ambitie. Dat is goed. Het is een heel goede en milieuvriendelijke manier van verwarming 
die de toekomst heeft. Het is belangrijk dat we belemmeringen wegnemen. Ik kende het 
Egmondse voorbeeld niet, maar ik vind het wel een heel goed voorbeeld. Het toont aan 
dat vergunningverlening voor dit soort projecten op dit moment kennelijk een belangrijk 
struikelblok is voor nieuwe innovaties. Dat kan leiden tot uitstel van investeringen en 
zelfs tot kapitaalvernietigingen. Dat moeten we natuurlijk coûte que coûte voorkomen. Ik 
doe een aantal suggesties aan de minister. Integreer de vergunningverlening; dat 
hebben we bij de omgevingsvergunning ook gedaan. We weten dat dat kan. Geef van 
tevoren aan wat je belangrijk vindt. Zorg voor milieu, natuur en een veilige leefomgeving. 
De leveringszekerheid voor toekomstige afnemers is daarbij ook van belang. Hanteer 
daarbij dezelfde werkwijze als die nu in de Omgevingswet wordt voorgesteld: voer eers t </pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 18 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  een verkenningsfase uit, bied mensen en omwonenden de ruimte om in te spreken en 
kom daarna met een heldere besluitvormingsprocedure. Ik ben heel benieuwd hoe de 
minister daartegen aankijkt.  
 
Dank u.  
 
De voorzitter : 
Dank u wel voor uw voortvarendheid. Ik  geef het woord aan de heer Nijboer van de 
PvdA.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Dank u wel. Meneer Schonis, van harte welkom bij ons in de Kamer. Mooi dat u direct al 
aan de slag bent.  
 
Voorzitter. "Dat jeukt me", zei boer Dekens uit het dorpje Sint -Annen in de gemeente 
Ten Boer gister als allerlaatste. Dat is Gronings. De Groningse zanger Ede Staal zong: 
"As Poaske en Pinkster op ain dag valen, din jeuken hom de koezen nait meer." Dat 
betekent zoveel als: dan is er niks meer aan de hand. Maar hier was wel wat aa n de 
hand. Hij zei: "Ik ben al vijf jaar lang aan het zwoegen op de ellende in mijn bedrijf en ik 
krijg het niet meer overeind. De drainages lekken. De mestkelder verwerkt minder en er 
komt water in. Daardoor moet hij vaker worden vervangen en dat zorgt vo or kosten. Ik 
kan geen kant op." We zagen iemand die het onrecht in de ogen keek.  
 
Er zijn meer boeren en ondernemers in de provincie. De minister weet ervan. Hij is er 
politiek, maar niet persoonlijk, verantwoordelijk voor dat dit al jaren zo heeft kunnen  
gebeuren. Maar de hoofdvraag is toch: hoe wordt voor deze mensen een oplossing 
gezocht? We hebben het heel vaak over particulieren gehad. Daar is natuurlijk nog een 
heleboel mis, maar boeren en ondernemers kijken al jaren tegen de NAM aan, die de 
ondergro nd, de schades aan het land en de plasvorming — waardoor het land in de 
woorden van deze boer "achteruit boert" — niet onderkent. Wordt dat opgelost? Dat is 
de hoofdvraag. En hoe en wanneer? Ik zie dat de minister zelf ook deelt dat het 
hemelschreiend is d at het zo ver is gekomen. Dat is het oordeel van de PvdA -fractie. 
Maar de vraag is wel: wat gaat hier nou aan gebeuren?  
 
Voorzitter. Ik heb een tweede punt voordat ik op de gestapelde mijnbouw kom. Iets wat 
de PvdA -fractie zorgen baart, is de navolging van  uitspraken van de arbiter. Er zijn 
steeds meer uitspraken gedaan. Die waren vaak positief voor de mensen die naar de 
arbiter gingen, maar ze krijgen geen vervolg. Mensen krijgen gelijk. Er wordt gezegd: er 
is sprake van omkering van de bewijslast en de NA M moet betalen. Alleen daarna begint 
het gedonder weer opnieuw. Hoeveel moeten ze dan betalen? Wat moet er dan 
gebeuren? Na twee, drie jaar, wanneer ze eindelijk een uitspraak hebben, krijgen ze 
gelijk, maar de dag erna begint de ellende weer opnieuw. Twee , drie jaar is geen gekke 
schatting, want soms duurt het wel vier, vijf jaar. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat 
dat niet meer gebeurt en er echt recht wordt gedaan aan deze mensen? Zij hebben al 
ellenlang geprocedeerd om dat recht te krijgen. Ze lopen  tegen een instituut aan dat 
zegt "we volgen alles op", maar uiteindelijk blijkt dat in de praktijk niet het geval. Die 
voorbeelden komen meer en meer naar voren, ook bij collega's. Dat moet anders.  
 
Voorzitter. Ik kom op de gestapelde mijnbouw. De PvdA -fractie is bang voor drie nieuwe 
categorieën scheuren. We hadden al de Groningse en de Drentse scheur. Voor de een </pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 19 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  geldt omgekeerde bewijslast, maar voor de ander niet. De tweede categorie, die mede 
door de minister is gecreëerd, is de scheur van voor maart en de scheur van na maart 
2017. Daarvoor moet je naar een ander instituut. De minister betreurt dat ook. Dan 
hebben we nog een derde scheur, die kan komen door zoutwinning of gestapelde 
mijnbouw. We kunnen niet echt definiëren waar die vandaan komt. De een voudige vraag 
die ik zou willen stellen is: waarom worden die scheuren niet allemaal gelijk behandeld? 
Wat moet je doen als je rondom Veendam zit en niet weet welke categorie scheur het 
eigenlijk is? Er zitten wel meer scheuren in een huis. De een kan van voor maart zijn en 
de ander van na maart. De een kan door zoutwinning komen en de ander door 
gaswinning. Zoutwinning wordt niet erkend. Gaswinning wel, maar geldt de omgekeerde 
bewijslast dan wel? Zeker als je over de grens met Drenthe bent, dan geldt die niet 
meer. Mensen lopen daar helemaal in vast. Ik vraag de minister om dat op te lossen, om 
iedereen gelijk te behandelen en om ook in Noord -Drenthe dezelfde voorwaarden als in 
Groningen te laten gelden. Is hij daartoe bereid?  
 
Voorzitter. Dan de onzekerhe den in het gebied. Daar hebben we vaker over gesproken. 
We komen daar nog in een apart debat over te spreken. Dat weet ik, maar ik zou graag 
één beroep op de minister willen doen. Geef iedereen die zich zorgen maakt over de 
veiligheid van zijn huis de moge lijkheid om zijn huis te laten inspecteren, niet op basis 
van modellen en theorieën, maar gewoon als je in je huis zit. Minister, we komen op 
bezoek in huurhuizen en het wordt echt met de week erger. Iedereen kan die dingen 
zien. Het bouwtoezicht van de ge meente komt en zegt: het is net wel of net niet veilig. 
Dat is de situatie in bijvoorbeeld Bedum, Ten Post en in sommige huizen in Ten Boer. Ik 
vind dat eigenlijk niet kunnen. Als mensen zich echt zorgen maken, dan moet er gewoon 
iemand komen die zegt: dit  moet versterkt worden. Zij moeten duidelijkheid krijgen. Is de 
minister bereid om dat te doen? Ik heb daar eerder voor gepleit. Die motie is verworpen, 
maar ik doe dat nog een keer.  
 
Voorzitter. Dan de kleine velden en de Wadden. Wij verzoeken om de gaswi nning daar 
zo snel mogelijk af te bouwen. Is de minister daartoe bereid?  
 
Tot slot de incidenten. Ik vraag de minister om daar een meer bespiegelend verhaal over 
te houden. Ik ben nog niet zo heel erg lang woordvoerder mijnbouw, ruim een jaar, maar 
mijn be eld is dat het aantal incidenten toeneemt. We hebben dat bij Nedmag gezien en 
deze week in Farmsum. Mensen hebben gezondheidsklachten, zoals prikkende ogen. 
Er is aardgascondensaat in het riool. Dat klinkt heel eng en dat leidt tot meer onrust. Is 
het zo d at het aantal incidenten bij de productie van de mijnbouw in Nederland in de 
laatste jaren toeneemt of lijkt dat alleen maar zo? En als dat zo is, wat gaat de minister 
daar dan aan doen?  
 
Dank u wel, voorzitter.  
 
De voorzitter : 
Dank u wel, meneer Nijboer.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Ik neem even het voorzitterschap over, zodat mevrouw Mulder aan haar eigen inbreng 
namens de CDA -fractie kan beginnen. Gaat uw gang, mevrouw Mulder.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 20 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Voorzitter, hartelijk dank. We hebben  de afgelopen weken weer veel met inwoners 
gesproken die te maken hebben met negatieve effecten van mijnbouw. Deze inwoners 
hebben daar eigenlijk nooit zelf om gevraagd en van de overheid mag dan verwacht 
worden dat zij worden ontzorgd en dat hen recht wor dt gedaan. Het kan daarbij gaan 
over schade of verontreiniging door gas -, olie - of zoutwinning. We hebben net in de 
commissie afspraken gemaakt over de toekomstige debatten over gaswinning in 
Groningen en de enorme gevolgen daarvan. Toch zou ik, net als de  collega's, 
vooruitlopend daarop een paar opmerkingen willen maken.  
 
Het is goed om te zien dat de Nationaal Coördinator nu concreet aan de slag is gegaan 
en de eerste woningen aan de Fazanthof daadwerkelijk aangepakt gaan worden. Waar 
voor ons een heel gr ote zorg zit, is bij de mensen die nu in de wacht staan bij de 
arbiters. Ook collega Nijboer had daar al expliciet aandacht voor. Deze inwoners 
wachten al jaren op herstel en op vergoeding van hun schade. Is de minister bereid om 
te bekijken of er extra ca paciteit voor die arbiters mogelijk is? Wat het CDA betreft, zet 
de minister echt alles op alles om die capaciteit uit te breiden. Een ander zorgpunt dat 
wij terugkrijgen, is dat de NAM niet alle uitspraken van de arbiters onmiddellijk uitvoert 
en zelfs da ar nog eindeloos aan het tijdrekken lijkt te zijn. Heeft de minister in beeld 
hoeveel uitspraken van de arbiters niet worden uitgevoerd door de NAM en hoeveel 
uitspraken van de arbiters zijn uitgevoerd? Als dat inderdaad het geval blijkt te zijn, wat 
gaat de minister daar dan aan doen? Dit is toch onacceptabel?  
 
Een tweede punt betreft onze mkb - en agrarische ondernemers in Groningen die worden 
geconfronteerd met schade en versterking. We hebben hier tijdens het debat voor de 
zomer ook uitdrukkelijk aandach t voor gevraagd. Schade aan mestkelders. Schade door 
ongelijke verzakkingen in het veld waardoor drainage kapot gaat, water niet meer 
wegloopt, de oogst verrot en ga zo maar verder. We zijn diep geraakt dat deze 
mijnbouwschades niet of maar heel moeizaam w orden erkend. Er is ook nauwelijks 
onderzoek op dit punt. Er wordt uitgegaan van gemiddelden, maar als het toevallig 
anders is op jouw akker dan ben jij maar mooi de sjaak. Kan de minister allereerst 
bevestigen dat deze mijnbouwschade ook vergoed wordt? In  hoeverre kan de 
Commissie Mijnbouwschade ook over deze schades beslissen? Hoe gaat de 
overlegtafel die de schade bij boeren gaat inventariseren oplossingen bieden voor 
onderzoek en ook snellere afhandeling?  
 
Het CDA is ook verontrust over de lekkage in h et afwateringskanaal in de gemeente 
Delfzijl. Het was al vanaf vorige week vrijdag bekend en het lag donderdagavond al in 
het water. Eerst ontkende de NAM dat het bij hen vandaan kwam. Zeer kwalijk van de 
NAM dat zij niet in de gaten had dat er zo'n grote lekkage was en dat zij niet meteen 
ingreep, maar ontkende. Hoe kan het dat deze controle - en borgingssystemen dan niet 
deugen? Want we willen toch niet dat het weer gebeurt. We hebben dit ook gezien in het 
veld in Gramsbergen. Ik maak me hier grote zorgen om.  
 
Niet alleen in Groningen moeten onze inwoners veel beter geholpen gaan worden. Het 
CDA vraagt al jaren naar een onafhankelijke schadebeoordeling voor de rest van 
Nederland. Daarom is het CDA ook blij met het instellen van een landelijk protocol en 
een landelijke onafhankelijke commissie voor mijnbouwschade. Ik heb nog wel een 
aantal vragen over het instellen van deze commissie en die stel ik mede namens mijn </pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 21 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  collega van de ChristenUnie Carla Dik -Faber. Zij is er vanwege een plenair debat nu niet 
bij, maar zij was er wel graag bij geweest. Het CDA dringt erop aan dat hier niet lang 
meer mee wordt gewacht. Wat is het tijdspad nou voor het landelijk protocol en het 
instellen van die onafhankelijke commissie? Is het mogelijk om dit eind dit jaar rond te 
hebben? Daarnaast zou het in onze ogen redelijk zijn als de onafhankelijke commissie 
wordt bekostigd door mijnbouwondernemingen die actief zijn bij gas -, olie - en 
zoutwinning op land, want zij dekken op dit moment ook de kosten voor de behandeling 
van schade meldingen. Is dat ook de insteek van de minister? Maar dan aan de 
achterdeur natuurlijk de centen hier vangen, net als we doen in Groningen.  
 
Daarnaast vragen wij ons af of het niet beter is om, zoals we nu ook gaan doen voor 
Groningen, de schadeafhandelin g publiekrechtelijk te verankeren. Kan de minister hier 
uitgebreid op ingaan, omdat ook de Tcbb een publiekrechtelijk kader voor 
schadeafhandeling adviseert? Gaat dat protocol dan ook met terugwerkende kracht in? 
Je zal immers nu maar last hebben van schad es die ontstaan en dan moeten wachten, 
terwijl er weinig gebeurt.  
 
Voorzitter. Ik krijg veel vragen over de voorwaarden die gesteld worden aan 
mijnbouwactiviteiten.  
 
De voorzitter : 
Eerst heeft mevrouw Beckerman een vraag.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Ik ben b lij dat mevrouw Mulder ook dat nieuwe loket oppakt. Ik had daar ook veel over in 
mijn woordvoering. Ik was gewoon niet zo blij met de brief die de minister daarover 
stuurde en ik vind het fijn dat ook mevrouw Mulder daar veel vragen over stelt. Ik vraag 
haar of zij het met mij eens is dat het heel pijnlijk is dat de minister zegt dat hij dat pas 
gaat inrichten als de mijnbouwers akkoord zijn. Dan geven we dus degenen die de 
ellende veroorzaken alsnog macht. Bent u het met mij eens dat dat echt anders moet, 
dat ook oude schades hieronder moeten gaan vallen en dat ook hier de omkering van de 
bewijslast moet gaan gelden?  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Wij vragen als CDA al heel lang om zo'n onafhankelijk loket. Wij hechten daaraan, 
omdat mensen net als bij de NAM  gebeurde bij schade in Groningen tegenover een 
grote partij komen te staan. Daar sta je dan. Dat geldt voor al die andere inwoners van 
ons land, op verschillende plekken met verschillende vormen van mijnbouw. Als jij dan 
schade hebt en je wordt van het ka stje naar de muur gestuurd, kom je dus niet zoveel 
verder en word je dus gewoon niet gehoord. Dat lijkt me ongehoord, dat je niet gehoord 
wordt. Wij willen dus dat de mensen daar gewoon goed in worden begeleid. Ik heb de 
vragen van mevrouw Beckerman over d e omgekeerde bewijslast gehoord. Ik dacht jaren 
geleden dat de omgekeerde bewijslast de ideale oplossing zou zijn voor Groningen, 
maar dat was het niet. Je moet het aan de voorkant regelen, dus vandaar dat ik juist 
heel veel vragen over de voorkant heb. Ik  ben benieuwd wat de minister over de 
omgekeerde bewijslast te zeggen heeft. Mij lijkt het lastig om dat voor de rest van 
Nederland te doen, maar de hele werkwijze zou eigenlijk wel op dezelfde manier 
ingevuld moeten worden. Want anders is het toch wel een  beetje vreemd en dan sta je 
daar als individuele inwoner.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 22 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De voorzitter : 
Heel kort nog, mevrouw Beckerman.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Dan bent u er dus voorstander van dat mensen die bijvoorbeeld boven gestapelde 
mijnbouw wonen naar allerlei verschillende loketten moeten, waarbij het ene loket zegt 
"wij doen het omgekeerd en we gaan ervan uit dat het niet zo is" en het volgende loket 
zegt "ja sorry, maar u bent een oud geval, dus u kunt hier niet terecht". Waarom niet 
gewoon één regeling voor heel Nederland  om het op dezelfde manier te doen: als jij 
ellende hebt aan je woning door mijnbouw, dan fiksen we dat? Waarom twee loketten?  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Gelukkig voor de rest van Nederland is het daar niet zo erg als het in Groningen is. Het 
is echt gew oon verschrikkelijk in Groningen doordat het zo'n grote schaal en omvang 
heeft: in Groningen zijn 100.000 schademeldingen. Dat is gelukkig anders dan het 
aantal schademeldingen over de kleine velden tot nu toe voor bijvoorbeeld 
afvalwaterinjectie en noem h et maar op. Daar kun je dus met recht zeggen dat je daar 
een andere werkwijze voor hebt. Ik ken ook de mensen in de kop van Drenthe — daar 
ben ik ook geweest — die schade hebben van een klein veld én van het Groningenveld. 
Ik vind dat dat voor hen bij één loket moet kunnen worden afgehandeld. Het lijkt mij in dit 
geval, omdat ze ook onder die Groningenschade vallen, dat dat de plek is voor hen waar 
zij die schade afgehandeld moeten gaan krijgen.  
 
Ik ben, ook in het verleden, altijd heel duidelijk geweest ov er hoe ik daartegenaan kijk en 
ik ben niet van mening veranderd. Het zijn dus de aard en de schaal in Groningen die 
het voor mij rechtvaardigen dat je de bewijslast omkeert. Ik heb altijd wel ook tegen de 
mijnbouwbedrijven gezegd: jongens, als jullie er vo or de rest van Nederland zo'n zootje 
van maken met de schadeafhandeling, dan komt dat vanzelf een keer in beeld. Ik hoop 
dat die bedrijven zich dat heel erg goed realiseren. Ik kijk ze hier dan ook maar even 
aan, als ze meeluisteren of misschien hier op de  tribune zitten. Ze moeten dit serieus 
nemen, want anders nemen ze echt een loopje met onze inwoners. Ik kan me 
voorstellen dat ook deze bedrijven gewoon hun verantwoordelijkheid nemen en daar met 
de minister heel heldere afspraken over maken.  
 
De voorzitter: 
Nu vervolgt u uw betoog.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Voorzitter, dank. Ik krijg veel vragen over de voorwaarden die worden gesteld aan 
mijnbouwactiviteiten. Vanuit Drenthe verneem ik dat er onvoldoende duidelijke 
voorwaarden gesteld worden aan de winn ing voordat die begint. Ook collega's hadden 
het er al over. Nulmetingen, trillingssensoren, hoe meten we wat? Kan de minister 
aangeven hoe nulmetingen en trillingssensoren voorgeschreven kunnen worden en in 
hoeverre dat volgens hem nu het geval is?  
 
Tijde ns de rondetafel over zoutwinning medio september werd ik geraakt door de wens 
vanuit Harlingen om met een positieve grondhouding mee te denken over 
mijnbouwactiviteiten. De Stichting Bescherming Historisch Harlingen wil het allemaal 
goed geregeld hebben, zodat hun mooie oude binnenstad beschermd is. Zij willen 
goede afspraken maken met Frisia Zout, de gemeente, de provincie en andere </pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 23 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  betrokkenen over de mogelijke zoutwinning die daar zou kunnen plaatsvinden en vragen 
welke voorwaarden gesteld zouden kunnen  worden aan deze mijnbouwactiviteit. Zij 
zouden graag zien dat afspraken ook een publiekrechtelijk karakter krijgen en verzoeken 
om hiervoor een haakje op te laten nemen in het winningsplan. Het toevoegen van deze 
nieuwe voorwaarde aan een winningsplan, na melijk overleg met gemeenten en 
bewoners, waaruit randvoorwaarden voortkomen, lijkt het CDA een goed idee. Hoe kijkt 
de minister hiertegen aan? Wil hij dit ook bekijken?  
 
Voorzitter. Dan nog over het rapport van SodM over zoutwinning en de reactie daarop 
van de minister. Kan de minister aangeven hoe de opruimingsverplichting er in de 
praktijk uit gaat zien? Wanneer verwacht hij de wijziging van de Mijnbouwwet over het 
apart zetten van voldoende financiële middelen voor het opruimen van putten voor te 
leggen  aan de Kamer? Daarnaast geeft SodM aan dat gebruik van dieselolie in de 
zoutwinning niet ideaal is en stelt die zelfs voor om dit gebruik op termijn te verbieden. 
Mijn vraag aan de minister is of TNO al benaderd is over alternatieven. Hoe kunnen we 
ervoor  zorgen dat die alternatieven er komen en op wat voor termijn zou dat kunnen 
gaan gebeuren? Dat lijkt ons altijd beter dan dieselolie.  
 
Voorzitter. Dan nog een vraag over het geothermieproject in Limburg dat onlangs op last 
van SodM is stilgelegd. Het CDA staat positief tegenover geothermie en natuurlijk 
verdient veiligheid ook hier alle aandacht. Kan de minister aangeven wat er nu verder 
gaat gebeuren met dit project? Komt er een advies van SodM over wat nog mogelijk is?  
 
Voorzitter, tot slot. Eerder dit j aar hoorden wij over de zorgen in Pieterzijl over het 
fracken. Tijdens de rondetafel over de zoutwinning bleek dat inwoners …  
 
De voorzitter : 
Mevrouw Mulder, er is een interruptie van de heer Wassenberg.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Voorzitter, dank. Ik ben  blij dat mevrouw Mulder ook kritisch is over het gebruik van 
diesel bij de zoutwinning. Ik stelde net aan mevrouw Yeşilgöz -Zegerius een vraag over 
de Waddenzee. De Waddenzee wordt van drie kanten bedreigd. SodM schrijft letterlijk 
dat zoutwinning altijd l eidt tot een zekere mate van bodemdaling. De Waddenzee wordt 
natuurlijk tegelijkertijd bedreigd door de zeespiegelstijging. Dat is ook een feit. Het is niet 
de vraag of het gaat gebeuren, want het gaat gebeuren. Daarnaast is er diesel. Is het 
CDA gegeven a l die bedreigingen, die echt heel reëel zijn en die hoe dan ook gaan 
gebeuren, voor of tegen zoutwinning in de Waddenzee, zoutwinning die nog niet 
plaatsvindt, maar misschien wel vergund gaat worden?  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ik zit even te luisteren na ar de vraag van de heer Wassenberg. Hij zegt dat het hoe dan 
ook gaat gebeuren. Daar kan ik nog wel een boom over opzetten. We zijn heel druk 
bezig met een klimaatakkoord en we gaan proberen te voorkomen dat die zeespiegel 
stijgt. Tenminste, wij doen daar in ieder geval van alles aan. Hij neemt heel veel in één 
keer mee. Ik denk dat de heer Wassenberg heeft gehoord dat ik ook zorgen heb over 
het gebruik van diesel en dat ik liever naar andere varianten zou kijken. We hebben op 
het vlak van bodemdaling met e lkaar altijd het principe gehad van hand aan de kraan. 
Tot nu toe heeft dat volgens mij gewerkt, want anders waren we al gestopt. Ik heb dus 
misschien een andere perceptie van die risico's dan de heer Wassenberg heeft.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 24 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
De voorzitter : 
U bent eigenlijk door  uw interrupties heen, meneer Wassenberg. U mag hier dus in 
tweede termijn op terugkomen. U hebt er vier gehad.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Ik heb een gehad.  
 
De voorzitter : 
Nee, vier. Twee keer twee. Ik ga af op de griffier. Die heeft het bijgehouden. Dus  tweede 
termijn. Mevrouw Mulder, maakt u uw betoog af.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Oké, dan kom ik tot mijn slotzin. Wij hoorden over de zorgen in Pieterzijl over het 
fracken. Tijdens de rondetafel over de zoutwinning bleek dat inwoners die zorgen 
hebben ook vragen mogen stellen aan het SodM. Daar ben ik blij mee, want dat kan ook 
duidelijkheid geven. Voor Pieterzijl gaat het dan voor een aantal inwoners om een 
opeenstapeling van factoren in de ondergrond en het effect daarvan op hun veiligheid. 
Daarnaast bestaan er vragen over de risico's van het maximaal leeghalen van de 
gasvelden lager dan 35% onder de oorspronkelijke druk. Dit zou leiden tot een grotere 
kans op aardbevingen. Kan en wil de minister deze zorgen wegnemen?  
 
Dank u wel, voorzitter.  
 
De voorzitter: 
Dank u wel, mevrouw Mulder. Dan bent u bij dezen weer voorzitter.  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
De voorzitter : 
Ik kijk even naar de minister om te zien of hij misschien behoefte heeft aan een korte 
schorsing of dat hij direct de vragen wil beantwoorden . We zouden voor enkele 
ogenblikken kunnen schorsen.  
 
Minister Wiebes : 
Ik denk dat het goed is om even adem te halen. Het tempo was hoog.  
 
De voorzitter : 
Dan gaan wij schorsen voor een minuut of tien. Dus om 15.20 uur gaan we verder.  
 
De vergadering wordt van 15.12 uur tot 15.27 uur geschorst.  
 
De voorzitter : 
Ik geef het woord aan de minister voor zijn eerste termijn. De leden hebben twee 
interrupties in tweeën in deze termijn.  
 
Minister Wiebes : 
Voorzitter, dank. We hebben eigenlijk weer een AO Alles. Er st aat een heleboel op de 
agenda. Daarnaast zijn er nog een heleboel dingen gevraagd die niet op de agenda 
staan. Wat ik altijd probeer, is zo goed mogelijk alle vragen te beantwoorden. Soms, als </pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 25 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  het niet op de agenda staat, lukt me dat niet, maar ik wil niet  legalistisch flauw doen, dus 
ik ga proberen gewoon zo veel mogelijk mee te nemen. Als dat niet lukt, dan moet ik 
proberen later de antwoorden aan u te verzorgen.  
 
Ik wilde het zo doen. Er zijn allerlei vragen gesteld over kleine velden en het 
kleinevelden beleid. De schade in Groningen, maar ook breder, wilde ik als tweede doen. 
Over versterken zijn ook vragen gesteld, en over vergunningen die weer meer in beeld 
komen. Over zout zijn er verschillende vragen. Dan zijn er nog verschillende vragen 
gesteld over  Farmsum en geothermie. Het lukt mij denk ik niet helemaal om het 
organisatorisch zo te doen dat ik al die vragen meteen onder het onderwerp mee kan 
nemen, maar niet getreurd: ik ga daarna gewoon nog door. Ik heb overal aantekeningen 
van gemaakt. U heeft m e heel hard laten schrijven. Ik ga als laatste door de 
overgebleven vragen heen. Het hoeft dus misschien niet nodig te zijn om bij elke niet -
beantwoorde vraag tussendoor meteen het knopje van de interruptiemicrofoon in te 
drukken. Ik ga proberen alle vrage n te beantwoorden.  
 
Voorzitter. Eigenlijk stellen ten aanzien van het kleineveldenbeleid mevrouw Beckerman, 
de heer Wassenberg en de heer Nijboer allemaal dezelfde vraag, alhoewel de vraag is 
of er echt een vraagteken achter stond. Zij zeggen: laten we erm ee stoppen. Nou staat 
de kleineveldenbrief niet op de agenda, maar ik vind het fundamenteel genoeg om daar 
toch nog even wat over te zeggen, alhoewel ik niet ervan overtuigd ben dat ik iedereen 
blij kan maken. Kijk, Nederland gaat van het gas af. Daar hebb en we een generatie voor 
nodig. In 2050 moet het gedaan zijn. Dat is buitengewoon ambitieus. In de tussentijd 
hebben we nog wel gas nodig. Steeds minder, maar we hebben het nog wel nodig. Dan 
is de redenering van dit kabinet echt dat zelf winnen beter is d an import, maar uiteraard 
alleen waar dat nog veilig kan. Waar kan dat bijvoorbeeld niet veilig? In het 
Groningenveld. Het is mijn conclusie geweest, die misschien nog wel iets verder ging 
dan het advies van SodM, dat het daar gewoon niet meer veilig kon. Dan stoppen we 
ermee, zo snel als dat maar kan.  
 
Maar het oordeel over die veiligheid is wel aan experts. Dat is niet aan mij. Het is ook 
niet aan de gemeenteraad. Daar waar er bestaande vergunningen zijn en er een 
veiligheidsoordeel is dat op groen staat,  kan er nog gewonnen worden. Maar we zien 
allemaal, en dat heeft u in de kleineveldenbrief gezien, dat de gaswinning in Nederland 
neerwaarts gaat en rond 2050 ten einde is. Ik heb volgens mij in een vorig AO Mijnbouw 
de uitspraak in de mond genomen dat sch aliegas daar niet meer aan de orde is. Dat 
betekent dus dat het systematisch fracken ook niet meer aan de orde is. Dat betekent 
niet dat er niet incidenteel hydraulisch gestimuleerd kan worden. Dat doen we al sinds 
de jaren vijftig, al van voor het Groning enveld, maar systematisch fracken en schaliegas 
winnen is niet aan de orde. Ik teken daar ook bij aan — dat vind ik echt belangrijk, ook 
om gewoon recht te doen aan de mensen die nu hinder ondervinden, of meer dan 
hinder, van de gaswinning in Groningen — dat het Groningenveld echt van een andere 
orde is dan kleine velden. Daar zitten vergunningaanvragen bij die minder dan een 
promille betreffen van wat er in het Groningenveld ooit zat. Dus dat is echt een andere 
situatie.  
 
Dan is het wel belangrijk, hebben we gesteld, dat er een onafhankelijke afhandeling van 
mijnbouwschade is. Dat wordt wettelijk verankerd. Het loopt nog wel via het privaatrecht. 
Dat lijkt hier adequaat. Mocht dat in de toekomst niet zo blijken te zijn, dan hebben we a 
een ander probleem en  b kunnen we daar dan opnieuw over nadenken. Maar ik sta </pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 26 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  achter de wettelijke verankering. Privaatrechtelijk kan het wel. Ik vind echt dat het een 
grote schoonheid had gehad om dat via één loket te doen voor alles en iedereen. Het 
had een grote schoonheid gehad. Ik weet ook dat in het publieke domein de 
eenloketgedachte niet voor niets populair is. Dan zitten de frictiekosten achter het loket 
en niet ervoor. Maar ook hier: de situatie in Groningen is zo specifiek, zo grootschalig, 
vraagt om zo veel aandacht  en ook een ander soort aandacht, dat ik het rechtvaardig 
vind om daar een uitzondering voor te maken en daar een apart loket voor in te richten.  
 
Terecht wordt er dan gevraagd hoe we dat dan gaan doen. Hoe zitten die loketten dan in 
elkaar? Dan moet het e ven technisch worden. We hebben Groningen en we hebben de 
rest van Nederland. We hebben schade als gevolg van gaswinning, we hebben 
versterking, wat ook een loket behoeft, en we hebben nog niet -gasschade. De 
samenloop daarvoor is in de meeste gevallen comp leet. Voor de rest van Nederland en 
voor andere schades dan gas komen we bij de commissie terecht, bij het landelijke 
loket. Op twee punten is er een coördinatievraagstuk. Dat is waar er in Groningen zowel 
schade als versterking aan de orde is. Daarvoor is  er afgesproken dat de NCG daar toch 
wel degelijk functioneert als één loket, niet alleen voor het binnenkrijgen daarvan maar 
ook voor het verder coördineren daarvan. Dat is toch echt zijn rol. Een apart 
coördinatieprobleem is het volgende. Als er in Groni ngen als gevolg van gaswinning dan 
wel of in combinatie met andere schadebronnen dan gas, iets aan de orde is, dan moet 
het landelijk loket gaan samenwerken met de TCMG dan wel met haar opvolger, het 
Instituut Mijnbouwschade. Dat zijn de twee dingen die go ed belegd moeten worden. Ik 
ben het daar volkomen mee eens. Partijen weten dit ook. De afspraken daarover zijn of 
al gemaakt of nog in de maak. Dat staat buiten kijf. Ik zie nu eerlijk gezegd een risico om 
alles in een landelijk loket te doen en niet de bi jzondere aandacht te geven aan de 
Groningse schade. Ik wil dat nog apart blijven doen.  
 
Maar deze twee dingen staan duidelijk op het netvlies, waarbij ook aangegeven is dat 
het versnellen van de schadeafhandeling en van de versterking nu wel mijn allereers te 
prioriteit heeft. Daar kom ik zo nog op. Dat zijn twee aparte blokjes. Volkomen terecht 
dat daar vragen over gesteld worden. Het doet mij plezier dat wij steeds meer in een 
situatie komen dat de vragen die u stelt, ook de vragen zijn die ik aan de achte rdeur stel, 
want de zorgen daarover lopen niet uiteen. Dat is een prioriteit.  
 
De voorzitter : 
Is de minister aan het einde van zijn eerste blokje over kleine velden?  
 
Minister Wiebes : 
Absoluut niet. Zal ik proberen het blokje even af te maken? Ik ben nog n iet eens klaar 
met het subblokje schadeloket. Daar zijn allemaal specifiekere vragen over gesteld. Ik 
weet overigens bijna zeker dat ik straks in mijn aantekeningen nog meer vragen vind. Ik 
probeer het zo veel mogelijk onder een kopje te doen, maar dat gaa t niet helemaal 
lukken.  
 
Dat landelijke loket, daarvan is bijvoorbeeld gevraagd of dat ook geldt voor oude 
schades. Ja, dat geldt ook voor oude schades. Blijven de mijnbouwondernemingen die 
schade dan wel aan de achterdeur vergoeden? Ja, uiteraard. Anders zouden wij de 
belastingbetaler op een verkeerde manier in de ogen kijken. Hoe gaat het met dat 
protocol en de timing ervan? Ik ben niet de enige die het maakt, maar voorzien is dat wij 
eind dit kalenderjaar een protocol hebben en dat we vanaf dan ook al zo  kunnen </pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 27 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  werken, ook al is dat protocol dan misschien nog niet in een wettelijke basis gegoten. De 
wet zal medio 2019 naar u toe komen. Maar de bedoeling is wel om al van tevoren zo 
veel mogelijk volgens dat protocol te starten, want ik denk dat mensen met 
mijnbouwschade er weinig zin in hebben om aan te horen waarom wetstrajecten niet in 
één dag kunnen. Daar heeft eigenlijk niemand erg veel interesse in. We moeten dus zo 
veel mogelijk al volgens dat protocol gaan werken. Ik hoop het eind van dit jaar te 
hebben. 
 
Dan kom ik bij de kleine velden en de methaanemissies.  
 
De voorzitter : 
Toch is er een vraag van mevrouw Beckerman van de SP.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Ja, sorry voorzitter, maar ik heb toch een vraag over dat nieuwe landelijke loket. Ik 
probeer even de overeenkomst tussen mij en de minister te zoeken. Volgens mij is er 
één grote overeenkomst en dat is dat wij beiden vinden dat het heel belangrijk is dat 
mensen zeggenschap en grip hebben op hun eigen leven en hun eigen toekomst. 
Daarom verbaasde m ij uw brief, minister. Het Groninger schadeprotocol is ontworpen 
door maatschappelijke organisaties en de Groningers zelf; niet dat het per se goed 
werkt, maar zij hebben aan de basis gestaan. Nu zegt u in uw brief dat u pas een 
protocol gaat maken als de mijnbouworganisaties akkoord zijn. Waarom? Waarom 
leggen we het primaat niet juist bij de inwoners, de getroffenen?  
 
Minister Wiebes : 
Als je een nog radicalere stap zou nemen dan we nu al doen en je het publiekrechtelijk 
zou inrichten, dan heb je helemaal de handen vrij. Nu is het in principe een 
privaatrechtelijk iets. Eerlijk gezegd is mijn overtuiging dat we het daar gewoon over 
eens worden. Mocht dat niet zo zijn, dan kunnen we nog altijd andere wegen 
bewandelen. Ik denk dat dat schadeprotocol er op afz ienbare termijn zal zijn en op een 
manier die ik vanuit mijn publieke rol volledig verdedigbaar acht. Mocht dat niet zo zijn, 
dan heb ik een ander vraagstuk. Dat belandt dan op mijn bord. Maar laten we eerst het 
resultaat even bekijken.  
 
De voorzitter : 
Misschien wil de heer Van der Lee nu even het voorzitterschap van mij overnemen.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Dat wil ik zeker. Er is een interruptie van mevrouw Mulder.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ook ik heb in mijn bijdrage gevraagd of de minis ter bereid is om te kijken of er aan de 
voorkant veel meer invloed gegeven kan worden aan bijvoorbeeld de gemeenten, de 
provincie en inderdaad de inwoners. Mijn vraag is hoe dat op een privaatrechtelijke 
manier kan. Moet het dan niet per definitie op een p ubliekrechtelijke manier?  
 
Minister Wiebes : 
Het is uitdrukkelijk zo dat de andere overheden daarbij worden betrokken, omdat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 28 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  voor hen natuurlijk relevant is. Het gaat altijd om mensen die een problematiek hebben 
die uitdrukkelijk in een gemeente speelt.  Die worden daarbij betrokken. Volgens mij 
stelden mevrouw Mulder en mevrouw Beckerman de vraag of dit ook geldt voor 
agrarische ondernemers en andere ondernemers. Ja, natuurlijk. In principe staat het 
loket open voor iedereen die meent schade te hebben al s gevolg van 
mijnbouwactiviteiten. Als het goed is, zit dat er allemaal in. Dat is de bedoeling. Ik denk 
dat we het daar met de mijnbouwondernemingen over eens gaan worden. Zo niet, dan 
hebben we een andere situatie. Dan is het eerst aan mij om daar een op lossing voor te 
vinden.  
 
De voorzitter : 
Een vervolginterruptie.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ik bewaar hem nog even, want misschien horen we nog meer op dit punt. Anders stel ik 
mijn vraag straks nog wel. Dank u wel voorzitter.  
 
De voorzitter : 
Dan mag u he t voorzitterschap weer overnemen.  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
De voorzitter : 
Dan is het woord aan de minister.  
 
Minister Wiebes : 
De heer Wassenberg heeft een vraag gesteld over de methaanemissies. Ik denk dat de 
brief daar op zich helder over is. We zijn in  twintig jaar 80% naar beneden gegaan qua 
methaanemissies, maar we zien gewoon nog ruimte voor verdere verbeteringen. We 
zien ook nog onzekerheden. De heer Wassenberg zegt het zelf ook. Het zou kunnen zijn 
dat er toch meer emissies zijn dan we dachten. Eve n dit: ik denk dat de combinatie van 
bottom -up en top -down een heel verstandige is. De ene zegt namelijk iets over de 
concentratie in totaal, inclusief de natuurlijke emissies. De andere legt meer de vinger op 
de bronnen. Als je alleen maar het totaal meet , weet je niet waar het vandaan komt. Dus 
het bottom -up modelleren is wel degelijk van belang, omdat je dan kunt zien waar het 
vandaan komt. Dat geeft ook handelingsperspectief. Dus die twee vullen elkaar aan. Ik 
zou echt niet de ene methode boven de ander e willen stellen. De ene methode heet 
"bottom -up" en de andere heet "top -down". Ik vind het in aanvulling zinvolle methodes. 
In de Noordzee is er sprake van onzekerheid in de methaanhuishouding, dus samen 
met de toezichthouder wil ik inderdaad bezien — dat is de vraag van de heer 
Wassenberg — of daar een aanvullend meetprogramma nodig is. Ja, daar wordt naar 
gekeken. Dat is ook nuttig, want als er twijfel zou zijn over een meetprogramma is 
niemand daarmee gediend. Maar ik vind het in aanvulling wel nuttige methodes.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Ik wil daar toch nog eventjes iets over vragen. We hebben inderdaad metingen. Die 
metingen hebben we nodig. We hebben ook een bredere context nodig. Je hebt een 
bepaalde theorie. Je hebt schattingen. En die metingen mo et je daarin plaatsen. Dus 
wat dat betreft zijn ze allebei nodig. Wat TNO nou heeft betoogd, is: we hadden door die 
metingen en schattingen bepaalde verwachtingen, maar die zijn niet helemaal conform </pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 29 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  de waarheid. De werkelijke uitstoot zou weleens een stuk  hoger kunnen zijn. Dat wijt 
TNO aan een tekort aan metingen. Wat ik aan de minister wil vragen, is of hij het met mij 
eens is dat er veel meer gemeten moet worden. Natuurlijk moet je dat ook in een 
bredere context plaatsen, maar die metingen zijn cruciaal . Is hij inderdaad bereid om 
over te gaan tot de opzet van een groot meetprogramma daarvoor? Ik hoor nu een 
voorzichtige bevestiging daarvan.  
 
Minister Wiebes : 
Die voorzichtige bevestiging betreft dat ik samen met de toezichthouders en NOGEPA 
bezie of een aanvullend meetprogramma nodig is. Op die vraag krijgt de heer 
Wassenberg nog antwoord. Daar wordt nu naar gekeken. Verder wordt er op verzoek 
van SodM nader onderzoek gedaan door TNO met het oog op het mogelijke lekken van 
de putten in het Nederlandse dee l van de Noordzee. Afhankelijk daarvan kunnen we 
weten of er aanvullende maatregelen op microschaal nodig zijn. Laten we het zo 
zeggen: het gaat hier om een agressiever broeikasgas. We hebben er baat bij dat dit 
goed gebeurt. Dit is ook de verantwoordelijk heid van partijen. Alleen door onderzoek en 
toezicht kunnen we dat afdwingen. Ik merk dat we daar geen verschil van opvatting over 
hebben. We gaan hier dus meer over weten. Zodra hier meer over bekend is, zowel over 
het deel bottom -up als het deel top -down , zullen we daarop terugkomen.  
 
Ik heb in het begin gezegd dat de schade in Groningen nog een hele klus zou worden. 
We wisten dat we een nieuwe organisatie moesten opzetten en ook dat we nieuwe ICT 
nodig hadden. Ik heb toen stoer geroepen dat wij probeerde n om zo min mogelijk 
inspecteurs van de NAM over te nemen, omdat we vreesden dan de objectiviteit niet te 
kunnen waarborgen. Wat ik toen nog niet wist, is dat we vrijwel lege dossiers 
overhandigd kregen. Dat valt deze organisatie buitengewoon zwaar. Desond anks blijft 
het zo — ook dat heb ik vlak na mijn aantreden gezegd — dat mensen met schade 
gewoon recht hebben op de vergoeding daarvan. Het kan niet anders dan dat we alles 
op alles zetten om dat voor elkaar te krijgen. Daar wordt nu aan gewerkt onder leid ing 
van RVO, toch een zeer succesvolle uitvoerder van rijksbeleid. Die goedlopende 
organisatie bekijkt hoe we dit kunnen versnellen. Er lopen pilots. De werving van nieuwe 
schade -experts loopt ook. Er wordt ook gekeken naar nieuwe methodes, bijvoorbeeld 
om schades op te nemen zonder dat er een schade -expert nodig is.  
 
De voorzitter van de commissie zegt zelf dat hij denkt de werkvoorraad voor eind 2019 
te hebben weggewerkt. Ik kan daar in alle eerlijkheid nog geen eigenstandig oordeel 
over vellen. Ik vind d at ook nodig, want de commissie is weliswaar volkomen 
onafhankelijk, maar het is wel degelijk publiekrechtelijk. Ik heb dit wel degelijk zelf 
benoemd tot een publiek belang. Ik dien me daar dus ook verantwoordelijk voor te 
voelen en ik ben er ook op uit om  me zelf een oordeel te vormen.  
 
Denk ik ook dat het eind 2019 gedaan is? Er zit nu een versnelling in. De afgelopen 
week hebben we 200 gevallen in een week gedaan, geloof ik, terwijl we voor de zomer 
zaten op een moyenne van 5 in de week. Van 5 naar 200 i s een flinke stap, maar je 
moet dat ook maar zien vol te houden. Er komen bovendien zo'n 100 nieuwe gevallen 
per week bij, dus het tempo moet nog steeds omhoog, echt! Ik kan niet anders dan 
zeggen dat we er heel hard aan werken. Toen we dit lanceerden, had  ik gedacht dat we 
minder problemen op ons pad zouden vinden en meer beslisklare dossiers, maar dat is 
vies tegengevallen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 30 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De heer Schonis  (D66):  
Ik ben geïntegreerd door een eerdere opmerking van de minister. Hij zegt dat het in 
2019 allemaal wettelijk g eregeld wordt en dat hij bezig is met de uitvoeringsorganisatie. 
Ik ken RVO als een uitstekende uitvoeringsorganisatie. Maar je blijft zo wel met de 
gekkigheid zitten dat je dan straks in 2019 een wet hebt en je vooruitlopend daarop met 
een protocol gaat w erken, terwijl dat nog niet wettelijk verankerd is. Ik zou er echt voor 
willen waken dat je zo meteen de situatie krijgt dat mensen hun schades komen 
aanmelden en dat ze halverwege de rit horen dat we de wettelijke procedure niet 
gevolgd hebben. Dat lijkt me niet de bedoeling.  
 
Minister Wiebes : 
Nu worden er twee dingen door elkaar gehaald, gelukkig, want anders zou ik met een 
probleem zitten. We hebben het net over het landelijke loket gehad. Het inrichten van 
het landelijke loket vergt een protocol dat we hier al hebben. Daar hebben we het net 
over gehad. Dit gaat echt over de Groningse schade die al langer ligt. Daarbij gaat het 
ook om veel grotere aantallen. Hier hebben we echt de taak om een achterstand in te 
lopen.  
 
De voorzitter : 
De minister vervolgt z ijn betoog.  
 
Minister Wiebes : 
De agrarische schades maken daar net zo goed deel van uit. Ik heb verschillende keren 
petities uit de agrarische wereld ontvangen. Ik heb ook allerlei specifieke gevallen op 
mijn bord gehad. De heer Nijboer en mevrouw Beckerma n hebben daar allebei naar 
gevraagd. Ze hebben ook voorbeelden genoemd. De oude gevallen zijn heel complex, 
maar dat is natuurlijk geen enkele reden om daar niks aan te doen. Veel van die 
gevallen liggen echt al jaren en zijn in de ogen van degene die de s chade claimt, ook 
nog verergerd. Dat leidt tot situaties waarin de onzekerheid de bedrijfsactiviteit echt 
beïnvloedt. Kijk, de TCMG is daar wel mee bezig, maar hij heeft 400 agrarische objecten 
in de portefeuille. De TCMG heeft ook aparte expertise aangetr okken, maar dat is nog 
niet genoeg. Ik heb de heer Munniksma, ex -burgemeester van Midden -Groningen, 
gevraagd om met de betrokkenen een traject in gang te zetten om een doorbraak te 
krijgen op basis van echte expertise. Dat kan ook niet anders, want we zitt en nu een 
beetje op een veld waarop we de wijsheid niet in pacht hebben. Het werken met 
gemiddelden en gemiddelde bodemdalingen is onbevredigend, want dat leidt tot de 
conclusie dat er, terwijl bijvoorbeeld de hele mestkelder gezakt is, geen schade zou zij n. 
Dat kan in sommige gevallen zo zijn, maar in andere gevallen kan dat niet zo zijn. Daar 
hebben we gewoon rekening mee te houden. Op basis van het inhoudelijke en 
technische zitten wij daarmee in onze maag. Daar moet nu gewoon voortgang in worden 
geboekt . Dat heb ik ook toegezegd aan de agrarische sector. Mijn collega is daar 
trouwens op een heel bevorderende manier bij betrokken geweest. Binnenkort hoop ik 
van de commissie — zo noem ik het maar — die de heer Munniksma aanvoert, te horen 
wat we aan verder e stappen kunnen nemen. Ik vind dat we hiervoor eigenlijk vijf jaar 
geleden een oplossing hadden moeten hebben. Dan hadden we deze problemen nu niet 
gehad. Maar ik kan alleen maar constateren dat we die oplossing niet hebben en dat 
daar nu wel echt een doo rbraak voor nodig is. We volgen hier een apart en intensief 
traject. Ik ga niet zomaar mee met de rest. De heer Nijboer heeft daar een vraag over, 
zie ik.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 31 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De heer Nijboer  (PvdA):  
De heer Munniksma is een heel vertrouwenwekkende man in dat gebied. Ik vind dat op 
zichzelf wijs. Ik zou de minister wel willen vragen om een soort einddatum te noemen. 
Wat is de ambitie? Wanneer is het opgelost? De mensen zijn al zo veel jaren bezig. Het 
zou dus goed zijn om te weten: voor die tijd willen we een soort voorstel he bben en voor 
die tijd willen we dat het opgelost is voor die ondernemers. Dan is er duidelijkheid over 
wat er met hun bedrijf gebeurt.  
 
Minister Wiebes : 
Dat hangt erg af van wat er uit de beraadslagingen komt. Als ik daar over niet al te lange 
tijd met dez e mensen zit, zal ik proberen om een soort realistisch verwachtingspatroon 
te creëren. Lang moeten wachten is al vervelend, maar niet weten hoelang je nog moet 
wachten is nog erger. Dat lijkt op van die lijnen met "u wordt zo snel mogelijk geholpen" 
waarbi j je niet hoort hoeveel wachtenden er voor je zijn. Op een gegeven moment gooi 
ik de mobiele telefoon dan zowat door de kamer. Dat zijn deze agrarische ondernemers 
ook aan het doen, maar natuurlijk in andere zin.  
 
De voorzitter : 
We hebben deze toezegging g enoteerd.  
 
Minister Wiebes : 
Jazeker en van harte ook.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Nu de minister overgaat naar versterking, heb ik toch nog een vraag over de 
verschillende loketten bij schade. Ik had aan de minister het verzoek gedaan om 
eigenlijk m et een soort superprotocol te komen dat overkoepelend beschrijft wat er in de 
protocollen van de tijdelijke commissie, de Nationaal Coördinator en het landelijk loket 
staat en straks ook in die van het instituut. Want er komt weer een nieuw instituut dat 
misschien weer een afwijkend protocol heeft ten opzichte van de tijdelijke commissie. Er 
is ook nog een scheidslijn tussen privaat - en bestuursrechtelijk. Er moet heel exact 
vastgelegd worden welke schade je bij wie meldt, want anders loopt het aan beide 
kanten in de soep.  
 
Minister Wiebes : 
Ik heb zonet al toegezegd dat er afspraken over de samenwerking komen. Ik heb het 
woord "protocol" van de heer Van der Lee nog niet geadopteerd, maar ik ben daar best 
toe bereid, want dat is de bedoeling. Het is precies z oals hij zegt: er zijn allerlei 
verschillen en dit moet netjes gedaan worden. Als je het niet opschrijft, weten partijen 
ook nooit waar ze zich aan moeten houden. Dan is controle daarop ook ingewikkeld.  
 
Dan de versterking. Zoals bekend hebben de regiobest uurders, de provinciebestuurders 
en verschillende bewindspersonen van het Rijk afspraken gemaakt over de versterking 
nieuwe stijl. De aanpak die de Mijnraad voorstelt, is echt gericht op veel meer snelheid 
maken. Het gebrek aan snelheid was natuurlijk een van de belangrijke redenen om de 
gaswinning te beëindigen, want we hebben de afspraken over de veiligheid gewoon niet 
waargemaakt. We lagen eind 2017 95% achter op de toezeggingen die een paar jaar 
daarvoor waren gedaan. Dat tempo is gewoon inadequaat, maa r dan ook verreweg. We 
moeten dus veel sneller voortgaan. Daarover zijn op 2 juli afspraken gemaakt met de 
regio. Vervolgens hebben we de thermometer er nogmaals ingestoken op 20 september. </pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 32 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Toen hebben we in alle eensgezindheid en goede sfeer nadere afspra ken gemaakt over 
details van dat proces. We hebben de NCG gevraagd om die verder uit te werken. Deze 
heeft mij aangekondigd dat hij daar binnenkort mee klaar is, maar ik kan hem niet de 
hele dag op zijn lip zitten, want hij heeft daar een eigenstandige bev oegdheid in. Hij 
moet ook staan voor kwaliteit.  
 
De regio heeft vrij scherp duidelijk gemaakt dat het wel in orde moet zijn. We kunnen 
ons namelijk niet permitteren om bijvoorbeeld risico's te gaan communiceren naar 
bewoners, terwijl die niet bestaan, of o m niet -risico's te communiceren naar bewoners, 
terwijl die wel bestaan. Ook de toon en de stijl van die brieven zijn erg belangrijk. Ik heb 
dat zelf mogen vaststellen. Op een gegeven moment hebben we gezegd dat het gewoon 
doorgaat bij iedereen die een vers terkingsadvies heeft. En toch is er in de periode 
daarna nog onduidelijkheid ontstaan bij bewoners die een versterkingsadvies hadden. 
Dus je kunt niet vaak en duidelijk genoeg communiceren. Dat blijkt telkens weer. Een 
eenvoudige brief is vaak complex voor  mensen die zich daar niet de hele dag mee 
wensen bezig te houden. Dat wordt dus allemaal netjes voorbereid. Daarbij wordt er 
zorgvuldigheid in acht genomen. Ik verwacht dat plan snel. Daar waar er toezeggingen 
gedaan worden en iedereen weet waar die over gaan, is het de bedoeling dat die 
voortgaan. Tegelijkertijd wordt het op de 1.500 adressen — het zijn er net iets meer 
geworden — uitgevoerd. We kunnen hier, denk ik, meer over zeggen zodra de NCG zijn 
plan heeft gepresenteerd en hier een samenwerking met de regio in heeft gevonden. 
Want de regiobestuurders hebben hier natuurlijk een heleboel rollen in.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ik neem even het voorzitterschap over van mevrouw Mulders, want zij heeft een 
interruptie.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
Mevr ouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ik vroeg me even af bij welk punt de minister terug zou komen op de enorme toestroom 
van mensen met schades bij de arbiter. Ik dacht dat de minister er in het blokje 
versterking op zou terugkomen, maar ik heb dat niet gehoord. Ik ma ak me er grote 
zorgen over dat er te weinig arbiters zijn om alles op korte termijn af te kunnen ronden. 
Mijn vraag aan de minister is concreet of hij het aantal arbiters kan uitbreiden. Ziet hij 
daar kansen en mogelijkheden toe? Kan de minister er ook op ingaan dat de mensen, 
op het moment dat het arbitertraject gelopen is, eindelijk een keer hun centen krijgen en 
aan de bak kunnen?  
 
Minister Wiebes : 
Laat ik die dan meteen meepakken. Die laatste vraag heeft de heer Nijboer ook gesteld, 
in even ferme termen . Om met dat laatste te beginnen: kijk, als een arbiter een uitspraak 
doet, men al zo'n heel traject heeft doorlopen en er niet tot actie zou worden 
overgegaan, dan zouden we wel heel ver van huis zijn. Ik pak dit even op. Ik zit niet 
dagelijks in de regio  en ook niet in de uitvoeringsorganisatie; die staat natuurlijk op enige 
afstand. Maar ik ken deze gevallen niet. Mochten de twee leden in deze Kamer die 
gevallen wel kennen, dan krijg ik ze graag. Maar ik ga daar gewoon even achteraan.  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 33 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De voorzitter : 
Dank voor de toezegging dat de minister daarachteraan gaat, en voor de extra 
capaciteit.  
 
Minister Wiebes : 
Zeker. In de Kamerbrief had ik al toegezegd dat er extra capaciteit komt. Dat lijkt ook 
noodzakelijk. Een deel van die oude sc hades is alsnog bij de arbiter terechtgekomen. Er 
zijn trouwens ook weer een heleboel schades verdwenen bij de arbiter, maar 
desondanks lijkt het noodzakelijk om daar extra capaciteit voor vrij te maken. Dat gaat 
dus gebeuren.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Een vervolgvraag van mevrouw Mulder.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Hoeveel tijdwinst levert dat op? Waar moeten we dan aan denken?  
 
Minister Wiebes : 
Ik vind de voortgang bij de arbiters sowieso moeilijk te voorspellen. Dat is echt iets 
waarvan d e arbiters hebben aangegeven dat zij daar zelf verantwoordelijk voor zijn. Zij 
hebben aangegeven hoeveel capaciteit ze nodig denken te hebben, en daar wordt op 
ingespeeld. Ik vind het ingewikkeld om nu even over de hoofden van de arbiters heen 
verwachtinge n te gaan wekken, waarvan zij misschien zullen zeggen: wat je daar aan 
het vertellen was, was wel heel onverstandig.  
 
De voorzitter : 
Ik geef het voorzitterschap weer aan mevrouw Mulder. De minister gaat volgens mij 
verder met het blokje over de vergunninge n. 
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
Minister Wiebes : 
Ja, over de vergunningen. Dat is keurig bijgehouden, het klopt precies.  
 
De heer Schonis benadrukte op allerlei manieren het belang van snelle 
vergunningverlening. Mag ik het zo zeggen? Hij stelde niet echt ee n vraag, maar zijn 
betoog was wel indringend en ook overtuigend. "Zorgvuldig", maar daar voegde hij ook 
"snel" aan toe. Dat klopt; die snelheid is nu eigenlijk niet hoog genoeg. Dat komt ook 
doordat er maatschappelijk een hoop vragen leven rond de vergunni ngverlening bij 
mijnbouwactiviteiten. Het is dus wel te begrijpen waardoor het komt dat dat meer tijd 
vraagt, maar dit is eigenlijk helemaal niet de situatie die je zou willen. Dus ik kan elk van 
zijn punten alleen maar onderschrijven. Misschien moeten we zelfs op een apart 
moment even terugkomen op die vergunningverlening. Het is een belangrijk punt. Niet 
alleen aan de kant van de omwonenden, maar ook aan die van de partijen die de 
vergunning aanvragen en ook die van de overheid zit men allemaal met deze k westie. Ik 
kan dus niet anders zeggen dan dat dit een goed punt is. Ik wil het alleen wel op een 
later moment verder agenderen. Daarmee doe ik de heer Schonis meteen in zijn eerste 
vergadering tekort. Er zullen nog vele teleurstellingen volgen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 34 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Dan zout. Een punt dat heel veel wordt genoemd is diesel. Ik zou het SodM moeten 
vragen om met de sector het onderzoek te inventariseren en de mogelijkheden voor een 
alternatief te bekijken. Het woord "alternatief" is genoemd door mevrouw Yeşilgöz. De 
vragen naar ee n alternatief zijn breed gesteld. Ik kan niet een einddatum vaststellen 
voor het gebruik van diesel, maar laat ik zeggen dat de zoektocht wel is om diesel eruit 
te krijgen. Dan moet het wel zo zijn dat het alternatief ook echt beter is. Dat is wel nodig. 
Als stikstof het alternatief is, dan is dat volumematig geen serieuze concurrent voor de 
verrijking, of eigenlijk is het verarming, van het hoogcalorische gas. Dat zijn volumes op 
zo'n verschillende schaal dat daar geen serieus nadeel van is te verwachten. Een 
einddatum houdt de heer Van der Lee dus nog van mij tegoed, maar de zoektocht is wel 
gestart, zo zeg ik in antwoord op de velen die daarnaar hebben gevraagd.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ik kan me op zich voorstellen dat het ingewikkeld is om nu een exacte einddatum te 
prikken. Maar gelet op de kabinetsappreciatie van het klimaatakkoord: daar wordt ook 
een bepaalde stok achter de deur gesuggereerd als het gaat om een CO 2-heffing voor 
de industrie, waarbij keurig wordt gemeld dat we daar wetgeving voor voorbereiden. Ik 
noem dit even als voorbeeld van die stok achter de deur. Het kabinet zegt nadrukkelijk: 
we gaan dit voorbereiden. Kunnen we elkaar erop vinden om niet nu al een datum vast 
te prikken, maar dat u de voorbereidingen start, zod at u, zodra het alternatief bekend is, 
vrij snel in staat bent om een einddatum voor diesel wettelijk te realiseren?  
 
Minister Wiebes : 
De heer Van der Lee is zeer creatief met het vinden van parallellen. Maar dan trek ik de 
parallel ook even door, want dez e stok achter de deur is pas aan zijn voorbereiding 
begonnen nadat er maandenlang aan een tafel met wel 100 mensen was gepraat over 
allerlei dingen. Die parallel wil ik de heer Van der Lee niet aandoen, dus ik zal proberen 
na een korter onderzoek, met iets  minder participanten, tot een einddatum te komen. De 
voorbereiding daarvan ga ik nu nog niet starten, want ik weet nog bij lange na niet wat 
de formuleringen zijn, wat de begrenzingen moeten zijn, of dit allemaal wel kan en of dit 
niet hoogst voorbarig is . Ik zal dus proberen er een minder groot spektakel van te maken 
dan in de onderhandelingen over een klimaatakkoord. Maar ik zal proberen om op een 
praktische manier snel tot een oordeel te komen en de heer Van der Lee dan te laten 
weten of daar een eindda tum bij past.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Voorzitter, even tellen. Dit is mijn tweede halve interruptie. Ik houd het nu heel goed bij. 
De minister zei over diesel: daarvoor is nog geen alternatief. Ik ga nu dezelfde vraag 
stellen die ik net aan mevrouw Mul der stelde: vindt u ook dat er geen alternatief is voor 
de Waddenzee, en dat de Waddenzee op zo veel manieren wordt bedreigd, door de 
zeespiegelstijging, door bodemdaling en door zoutwinning, dat we er echt geen enkel 
risico mee moeten nemen? Als we geen a lternatief voor diesel hebben, dan moeten we 
gewoon zeggen: diesel houden we weg uit de Waddenzee. We gaan het dan ook niet 
via het land, via leidingen onder de grond pompen, want als daarbij iets misgaat, komt 
het toch omhoog in de Waddenzee. Is de minist er het met mij eens dat diesel niet in de 
Waddenzee thuishoort, ook niet als het op een of andere manier via die zoutcavernes 
kan komen?  
 
Minister Wiebes : </pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 35 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Ik kom straks nog op de Waddenvraag van de heer Wassenberg terug. Een wereld 
zonder risico's bestaat niet, maar wij vinden elkaar erin dat er permanent gezocht moet 
worden naar betere alternatieven, en dat we, zodra die alternatieven maatschappelijk 
aanvaardbaar zijn, die moeten voorschrijven en de andere moeten afsluiten. Dat is waar 
vooruitgang uit best aat. 
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Dan ga ik die vraag toch nog even expliciet stellen. We hebben het hier over de 
Waddenzee en we hebben het over risico's. Maar wat is het alternatief voor de 
Waddenzee?  
 
Minister Wiebes : 
Dat is een onbeantwoordbare vraag. I k denk dat er voor de heer Wassenberg geen 
alternatief is voor de Waddenzee. We hebben het allemaal goed voor met de 
Waddenzee. Ook dit kabinet is heel duidelijk geweest over wat wel en wat niet in de 
Waddenzee kan. Misschien moeten wij bij voortschrijdend e inzichten weer nieuwe 
regels hebben of nieuwe besluiten nemen. Dat kan allemaal zo zijn, maar ik bestudeer 
die eerst.  
 
De voorzitter : 
De minister gaat verder.  
 
Minister Wiebes : 
Mevrouw Beckerman heeft kortweg eigenlijk gevraagd of ik de door het SodM ged ane 
aanbevelingen overneem. Mijn antwoord is: ja. Volgens mij stond dat ook in de brief. 
Daar heeft zij blijkbaar twijfel bij gehad, maar mijn antwoord is: ja.  
 
Mevrouw Mulder heeft ten aanzien van de zoutwinning nog gevraagd wat het kabinet 
denkt over een  wettelijk adviesrecht voor belangenorganisaties. Daarin zie ik eigenlijk 
geen meerwaarde. De standpunten van deze partijen maken nu al onderdeel uit van het 
hele proces met zienswijzen. In het besluitvormingsproces is dat al verankerd. Op die 
manier denk ik dat we hierin kunnen voorzien.  
 
Ik kom op Farmsum. Er is één moment geweest waarop het ook mij, zeg maar, met zeer 
veel haast niet is gelukt om de vragen bij te houden. Mevrouw Beckerman is in staat 
geweest om mij in heel korte tijd heel veel vragen te stellen. Ze zijn stuk voor stuk 
relevant. Ongelukken als deze mogen natuurlijk niet voorkomen. Dan kom ik op 
Farmsum. Al die vragen zijn relevant, maar het punt is dat dit nu wordt onderzocht; er is 
een onderzoek gestart. Het SodM is bevoegd om handhavend op te treden. Ik wacht 
even de resultaten van die onderzoeken af, want daarin worden deze vragen 
beantwoord. Ik heb er nu geen antwoord op.  
 
De voorzitter : 
En toch heeft mevrouw Beckerman een vraag.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Ja, voorzitter, want ik ben het daar fundamenteel mee oneens. Het OM doet 
strafrechtelijk onderzoek naar wat er mis is gegaan. Dat is heel goed en ik ben heel blij 
dat ze dat doen. Maar het gaat ook over welke macht en welke rol wij als politiek geven 
aan dat bedrijf. En dit is wel een b edrijf dat mijn provincie heeft gesloopt, en een bedrijf </pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 36 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  dat nu weer speelt met de veiligheid van inwoners. Daar gaat dat onderzoek niet over, 
maar u kunt wel zeggen: wij leggen dat bedrijf aan de ketting, of wij gaan kijken hoe we 
dat bedrijf strenger aan  de ketting kunnen leggen. Ik heb bijvoorbeeld gevraagd of dat 
bedrijf wel een Brzo -bedrijf is. Ik heb gevraagd hoe vaak er is geïnspecteerd de 
afgelopen tijd. Dit is niet het eerste incident. Ook vorig jaar heb ik aan de bel getrokken 
met een incident waa rbij er water was weggelekt op zee, op de Waddenzee. Ik wil wel 
graag een echt antwoord van de minister, en niet alleen horen dat het OM een 
onderzoek doet. Dat is heel goed, maar wij hebben ook een verantwoordelijkheid. En die 
nemen wij, zeker als het zo' n bedrijf betreft.  
 
Minister Wiebes : 
Zeker, en daarom is het OM ook niet de enige die onderzoek doet. Er wordt naar allerlei 
dingen onderzoek gedaan. Ik neem even afstand van de conclusie die mevrouw 
Beckerman nu al trekt, zonder dat we alle feiten kennen,  dat deze onderneming met ons 
of met de veiligheid zou spelen. Er is duidelijk een lekkage geweest. Er wordt 
onderzocht wat er verwijtbaar is, wat er niet verwijtbaar is, wat er aan de hand is, hoe 
het kan worden voorkomen, welke specifieke lessen we eruit  kunnen trekken en welke 
generieke lessen we daaruit kunnen trekken. Dat komt allemaal. En dan ben ik het 
geheel met mevrouw Beckerman eens dat vanaf dat moment de overheid een 
eigenstandige verantwoordelijkheid heeft. Er moeten dan misschien op basis van de 
feiten en bevindingen dingen gebeuren, maar daar kan ik nu niks verstandigs over 
zeggen. Sterker nog, ik kan de relevante, maar specifieke vragen van mevrouw 
Beckerman op dit moment niet eens beantwoorden, en ik kan dus ook helemaal niet tot 
de oordelen  komen waar zij toe komt.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Maar klopt dan in ieder geval het tijdpad dat ik schets? Vorige week donderdag is die 
lekkage ontstaan en pas op dinsdag is de gemeente, niet eens de omwonenden, 
geïnformeerd. In de tussentijd krijg ik mai ls van mensen wier partner daar gewerkt heeft 
om het op te lossen en ziek is geworden. Die mensen zijn enorm geschrokken. Hoe kan 
het dat daar vier dagen tussen zitten? Hoe kan het dat iets op donderdag gaat lekken op 
een manier dat een riool en een kanaal  vervuild raken, waar mensen omheen wonen en 
werken, en dat pas op dinsdag de gemeente wordt geïnformeerd? Hoe kan dat?  
 
Minister Wiebes : 
De vragen zijn stuk voor stuk relevant en belangrijk, maar juist dan is het belangrijk om 
ook de goede antwoorden te k ennen. Ik kan hier wel een beetje gaan zitten freestylen of 
een half antwoord geven over voorlopige bevindingen, maar dat past mij niet. We 
zoeken dit dus uit, gaan hiermee aan het werk en komen dan tot een oordeel.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Ik blijf dat ec ht teleurstellend vinden. Dat vind ik echt. We hebben de trias politica, dus 
het recht heeft zijn eigenstandige taak. Maar wij hebben als politici, als 
volksvertegenwoordigers, maar u ook als minister, een taak om de veiligheid te 
garanderen. Ik zal deze v ragen daarom ook schriftelijk stellen, want ik vind dat wij hier 
echt een verantwoordelijkheid moeten nemen die het OM niet kan nemen. Het OM kan 
dit bedrijf bijvoorbeeld niet tot een Brzo -bedrijf benoemen. Dat kan het niet doen, alleen 
wij kunnen dat doen . Ik vind dat we daar goed naar moet kijken. Ik zal die vragen dus 
ook schriftelijk stellen, want ik vind het echt teleurstellend dat hier zo weinig antwoorden 
op komen, terwijl dit voor omwonenden, de mensen in Groningen die al zo veel schrik </pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 37 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  hebben door de NAM, weer een heel grote schrik is.  
 
Minister Wiebes : 
De antwoorden komen wel, maar ze zijn er niet vandaag. En ik wil er dus ook niet op 
vooruitlopen. Alle verantwoordelijkheden die mevrouw Beckerman noemt, erken ik, maar 
je kunt pas antwoorden geven a ls je ze hebt. Het is onverstandig om antwoorden te 
verzinnen als je ze niet hebt.  
 
Mevrouw Mulder heeft nog gevraagd naar de geothermie in Noord -Limburg. Daar zijn 
die projecten stilgelegd. Er wordt nu onderzocht wat de oorzaak is. Het kan ook een 
natuurl ijke oorzaak hebben gehad. Als geothermie de oorzaak is, zullen de projecten 
mogelijkerwijs definitief stilgelegd moeten worden, wat grote consequenties zal hebben. 
Daarom is het gewoon van belang om dit echt te onderzoeken. Niet alle oorzaken zijn nu 
uit te sluiten, dus dat wordt nu verder bekeken.  
 
Ik heb ongetwijfeld allerlei vragen nog niet beantwoord, voorzitter, dus ik ga ze nu even 
bekijken en er dan doorheen. De zoutwinning in Veendam. De heer Van der Lee heeft 
laten weten dat hij die liever wenst te beëindigen. Hij kijkt mij tevreden aan. Die lekkende 
caverne wordt versneld afgebouwd. Er wordt gekeken naar de oorzaak en gevolgen van 
die lekkage. Ook dat is daar nog niet helder en er zijn nog meerdere hypotheses. Maar 
als gevolg daarvan is er natuur lijk wel grote onzekerheid over het voortbestaan van 
Nedmag. We gaan naar het onderzoek en naar het advies van het SodM kijken, en dan 
moet de toekomst van de zoutwinning in dit gebied worden bezien. Ook hierbij is het 
ingewikkeld om al antwoorden te verst rekken als je ze nog niet hebt, of om daarop 
vooruit te lopen. Hier gaat het ook over een onderneming, om mensen die daar werken, 
om arbeidsplaatsen. Het is niet dat die voorrang moeten krijgen boven veiligheid, dat 
zeg ik niet, maar het past in een nette situatie om antwoorden te hebben op vragen 
voordat je daar besluiten over neemt. Die onzekerheid is er, maar er wordt eerst 
gekeken naar de feiten en niet anders dan dat.  
 
Nu de kwestie bij de geothermie, waar volgens mij mevrouw Mulder naar heeft 
gevraagd . Het gaat om een specifieke casus waar Rijkswaterstaat roet in het eten zou 
hebben gegooid. Ik zie nu dat deze vraag kwam van mevrouw Yeşilgöz. Ik ken het geval 
van de ondernemer bij Egmond niet. Het is duidelijk dat we geothermie op allerlei 
manieren moe ten versnellen. Dat heeft te maken met kennis, maar het heeft ook te 
maken met procedures. Ik ken dit geval gewoon niet, dus ik moet daarachteraan. Ja?  
 
De voorzitter : 
U heeft nog een vraag openstaan van de heer Van der Lee.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLink s): 
Meerdere, dus ik kies er nog een uit. Ik geloof namelijk dat de minister was overgegaan 
naar andere Kamerleden. Ik wil toch nog even terugkomen op diesel en de Wadden. 
Volgens mij wordt er al twee jaar onderzoek gedaan naar een alternatief voor diesel.  Het 
SodM zegt: stikstof is een alternatief. Volgens mij bent u als vergunningverlener puur 
formeel in staat om alleen een vergunning voor de winning van zout onder de 
Waddenzee af te geven door in die vergunning op te nemen dat dat alleen zou mogen 
met st ikstof. Klopt het dat u formeel die bevoegdheid heeft om dat te doen?  
 
Minister Wiebes : </pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 38 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Dat weet ik zo niet. Ik weet alleen maar dat we naar het oordeel van de experts nog net 
niet op het punt zijn dat we daar een oordeel over hebben. Maar ik zal daarna be kijken 
wat er allemaal kan. Ik weet gewoon het antwoord op de vraag niet.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Zou u ons dan willen toezeggen dat u ons dat antwoord met enige spoed kunt geven? 
En dan ben ik ook wel benieuwd wie u met "experts" bedoelt. Ik da cht dat het SodM bij 
uitstek de expert was op dit terrein, dus welke andere experts heeft u precies op het 
oog?  
 
Minister Wiebes : 
Is het niet handig om dat te bundelen op het moment dat wij gereed zijn voor nadere 
voortgang? Volgens mij kunnen we nog dit k alenderjaar uitsluitsel geven. Er ligt een 
duidelijk verzoek: diesel en Waddenzee, zijn de alternatieven goed genoeg, kunnen we 
overgaan tot meer sturing op dit terrein? Laat ik gewoon zeggen dat ik niet alleen het of 
maar ook het hoe in een brief zal vatt en, en nog dit jaar, op het moment dat daar 
helderheid over is. Kan ik dat aan de heer Van der Lee toezeggen? Dat gaat iets verder 
dan allerlei deelantwoorden, maar dan hebben we die kwestie in één brief.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ik aarzel omdat ik ook bij andere partijen de behoefte voelde om hier in een VAO een 
uitspraak over te doen. Kunt u iets specifieker zijn over het tijdstip waarop dit gaat 
komen? Het gaat er ook om dat er geen onomkeerbare stappen worden gezet met 
betrekking tot zoutwinni ng in de Waddenzee.  
 
Minister Wiebes : 
Dus geen onomkeerbare stappen zetten aangaande dieselgebruik bij zoutwinning in de 
Waddenzee. Ik weet niet of ik die toezegging kan doen. Die toezegging doe ik. Omdat ik 
zo veel naar links kijk, moet ik af en toe ook n aar rechts kijken. Dat vraagt mijn 
electoraat van mij. Zou het dit kalenderjaar lukken? Of kan het al eerder? Ik hoor dat het 
in ieder geval dit kalenderjaar kan. Mocht ik aanleiding zien voor nog meer haast en 
vaart, dan laat ik dat nog wel weten. Mogen w e het zo doen?  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ja! 
 
Minister Wiebes : 
Dan kom ik op de punten van mevrouw Beckerman. Zij stelt niet alleen een goede vraag 
over gezondheidsproblemen. Zij geeft ook al het antwoord. Ja, er is in de tussentijd een 
heleboel a andacht nodig in dit gebied, maar uiteindelijk is de mijlpaaloplossing dat we nu 
echt besloten hebben om de gaswinning te beëindigen. We hebben ook aangegeven 
hoe we dat gaan doen. In de tussentijd betekent het nog wel degelijk iets. Ja, ik weet dat 
niet-afgehandelde schades tot enorme stress kunnen leiden en dat stress weer tot 
gezondheidsproblemen kan leiden. Er is geen alternatief voor doen wat een overheid 
hoort te doen, namelijk in deze situatie waarbij er een publiek belang speelt, zorgen dat 
zowel sc hade als versterking van de grond komt. U kent allemaal hier aan tafel de 
worsteling die daarmee gepaard gaat, maar ik ben me van deze worsteling bewust en ik 
doe er alles aan. Ik ben, denk ik, niet optimistischer dan mevrouw Beckerman over de 
termijn waar binnen het vertrouwen hersteld is. De enige manier om stukje bij beetje, 
stapje voor stapje het vertrouwen te herwinnen, is leveren, op alle terreinen: de schades, </pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 39 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  de versterking en het naar beneden brengen van de gaswinning. Ik maak mij geen 
illusies. Ik denk niet dat wij op korte termijn applaudisserende mensen in Groningen 
zien. Ik denk dat het vertrouwen alleen stapje voor stapje kan worden terugveroverd.  
 
Dan het GGD -rapport. De GGD heeft met de NCG en het RIVM een plan van aanpak 
opgesteld. Die is ger icht op de integrale aanpak zoals die wordt geadviseerd en die 
maakt onderdeel uit van het Nationaal Programma Groningen. Overigens is er naar 
aanleiding daarvan geen feestje georganiseerd. Ik ben ooggetuige, dus ik kan het 
weten. We weten allemaal dat dit  niet het moment is voor feest. Maar we weten ook 
allemaal dat er nu met het toekomstperspectief gestart moet worden. Want als je het 
toekomstperspectief en andere dingen nog niet voor elkaar hebt, lijkt mij dat niet in orde. 
Dus in sobere sfeer zijn de be stuurders hiermee van start gegaan.  
 
Voorzitter. Dan hebben we de lasten en de lusten. Ik denk dat mevrouw Beckerman 
bedoelt dat het vooral gaat over de beoogde gaswinning in Ternaard. Daar loopt een 
pilot. Die houdt in dat we boven op wat de mijnbouwbedri jven hebben afgesproken ten 
aanzien van de 1%, met de regio verder kijken naar mogelijkheden om daar tot een 
ander arrangement met lusten en lasten te komen. Dat is echt een pilot. Laten we even 
zien hoe dat gaat. Ik wil wel opbiechten dat ik denk dat de l usten en de lasten ook in dit 
soort situaties erg in het oog springen en dus heel veel doen voor het draagvlak in zo'n 
regio. Over een jaar is de besluitvorming over Ternaard aan de orde. In de tussentijd 
hebben we de kans om daar een passend arrangement t e vinden.  
 
Voorzitter. De heer Wassenberg heeft zorgen over de Waddenzee. Die snap ik, maar hij 
is selectief in de bewegingen die hij opsomt. Hij noemt de zeespiegelstijging en de 
bodemdaling. Bodemdaling en zeespiegelstijging kennen wel heel verschillende  ritmes, 
verschillende beïnvloedbaarheid enzovoort. Maar de heer Wassenberg vergeet de 
sedimentatie. Dat is waar "hand aan de kraan" op is gebaseerd. Ik wil dus ietsje minder 
selectief zijn. Het gaat om drie bewegingen. Bij "hand aan de kraan" gaat het om de 
kraan van zowel bodemdaling als tijd geven voor sedimentatie. Die meegroeiruimte 
moet voldoende zijn. Dat is het beleid dat we hebben. Het lelijke woord dat de heer 
Wassenberg daarvoor gebruikt, zal ik hier niet herhalen. Ik denk dat ik hem niet snel 
overtuig, maar dit is hoe we het doen.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Welk lelijk woord ik heb gebruikt, is mij onbekend. Dat hoor ik misschien nog wel. Maar 
het grote probleem met het hand -aan-de-kraanprincipe is het volgende. Op het moment 
dat er bodemdaling plaatsvindt, dan is dat een proces van maanden, jaren, soms zelfs 
tientallen jaren. Dus op het moment dat je "hand aan de kraan" toepast, ben je eigenlijk 
al te laat. Dat is natuurlijk ook een zwakte bij de Waddenzee. Een verschil van 20 
centimeter kan al heel veel uitmaken. Dat kan al betekenen dat sommige gedeelten niet 
meer droog gaan vallen of juist wel droogvallen. Dus het ligt hier heel erg gevoelig. Het 
hand -aan-de-kraanprincipe is eigenlijk altijd achteraf. Bij de hoorzitting is het door 
iemand ook expliciet "boerenbedrog" genoemd. Dat is toch geen woord dat ik hier niet 
kan uitspreken, voorzitter? Ik zal het nu voor de derde keer uitspreken. Het werd 
"boerenbedrog" genoemd, omdat het suggereert dat er ingegrepen kan worden, maar op 
het moment dat di e processen eenmaal in werking zijn getreden, houd je het een tijd niet 
meer stil. Dan kun je het niet meer stoppen. Dat we op dit moment heel weinig invloed 
hebben op de zeespiegelstijging, is een gegeven. Dat kunnen we niet van vandaag op 
morgen terugdra aien. Maar dat is juist dat andere grote gevaar. We kunnen wel iets </pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 40 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  doen aan bodemdaling. Mijn verzoek aan de minister is: zorg nou dat je die bodemdaling 
probeert te beperken, bijvoorbeeld door geen zoutwinning in de Waddenzee toe te 
staan.  
 
Minister Wiebes: 
Dat was inderdaad het woord. Hij mag dat woord zeker gebruiken, maar in het 
buitengewoon nette taalgebruik van de heer Wassenberg valt zo'n woord al meteen op. 
Als ik het zou zeggen, dan knippert niemand met z'n ogen, maar voor de heer 
Wassenberg vind ik het een hele stap.  
 
We zijn het hier toch niet over eens. De effecten die de heer Wassenberg noemt, 
worden gewoon meegenomen in de berekeningen. In alle eerlijkheid: ik denk niet dat we 
er in dit AO op dit punt helemaal uitkomen met elkaar. Mijn antwoor den zijn mijn 
antwoorden en zijn zorgen zijn zijn zorgen.  
 
Dan de stelling dat men bij zoutwinning van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Dat 
moet juist door het loket worden opgelost, want dat mag niet. Bij het aanvaarden van 
deze rol was ik er zelf ook als de kippen bij om te zeggen dat schade gewoon vergoed 
moet worden, punt. We zijn het er aan deze tafel helemaal over eens dat een particulier 
daarbij niet eindeloos moet procederen tegen een machtige mijnbouwonderneming. Er is 
gezegd dat de risico's  niet worden overzien. Dat vind ik een beetje een sneer naar het 
SodM, dat die rol heeft. Ik denk dat we ervan uit moeten gaan dat die risico's daar 
worden bekeken.  
 
Voorzitter. Mevrouw Yeşilgöz stelde een vraag over de communicatie. Er zijn twee 
dingen te  zeggen over de communicatie. Als er een vergunningstraject bestaat, dan 
hebben we daar allemaal formele stapjes voor. Ik denk dat de oplossing misschien niet 
eens zit in de formele stapjes. Maar de formele stapjes zijn helder, hè? Een 
ontwerpinstemmingsbe sluit, met kennisgeving in een lokaal huis -aan-huisblad, 
enzovoort, enzovoort, enzovoort. We kennen de hele procedure. Die kunnen we zo 
opratelen. Maar het punt waar het, denk ik, echt op hangt, is net eerder. Lokale huis -
aan-huisbladen met kennisgevingen;  ik weet niet of het de truc wel doet. Dus ik denk dat 
we op een of andere manier eerder bij betrokken overheden of stakeholders moeten 
melden dat er zo'n proces loopt en dat we ook eerder moeten laten weten wat de 
mogelijkheden zijn en welke instrumenten men heeft. Het moet op een of andere manier 
meer een handreiking zijn naar mensen die daarmee moeten werken. Ik lees ook 
weleens in een huis -aan-huisblad dat, ondanks mijn nee -neesticker, in de bus is 
gegooid, dat er iets is met iets van een vergunning. Da n denk ik: ja, ik weet niet … Als ik 
het al niet snap, zullen er best veel mensen in mijn straat zijn die denken: het gaat 
blijkbaar over ons, maar wat staat hier eigenlijk? Dus we moeten op de een of andere 
manier meer tegemoetkomend gaan communiceren ove r de mogelijkheden die mensen 
hebben en de betekenis die dingen hebben. Ik denk dat daar een omslag in zit. Het gaat 
dan niet zozeer om regelgeving, maar het heeft te maken met houding en gedrag vanuit 
de kant van een overheid.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Daar zegt de minister iets heel belangrijks, want het gaat inderdaad om houding en 
gedrag. Volgens mij kan het heel waardevol zijn als we, voordat er een formeel traject 
begint, waar ik als niet -jurist doorgaans ook vrij weinig van snap, kijken hoe w e mensen 
er nog meer bij kunnen betrekken. En ook als iets eenmaal gaande is, en mensen </pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 41 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  zorgen of vragen hebben, kunnen we nog iets anders doen dan verwijzen naar een 
TNO -rapport waaruit blijkt dat het heus wel veilig is. Ik merk dat dat de natuurlijke 
houding is die wij politici hebben, zo van: kijk, SodM, TNO; het is onderzocht, dus het 
kan. Maar die mensen wonen daar dichtbij, die hebben daar gewoon terechte vragen en 
zorgen over. We hebben in die rondetafelgesprekken gezien dat zij daarin heel graag 
erkend en herkend willen worden. Volgens mij scheelt dat al heel veel. En als je dan ook 
nog eens begrijpelijk kunt beantwoorden hoe het dan wel zit, ben je volgens mij ook al 
een heel stuk verder. Dus ervoor, maar ook gedurende het traject waarin mensen 
terechte zorgen kunnen hebben. Het zou heel fijn zijn als we daarbij houding en gedrag 
centraal konden stellen, en het heel transparant en toegankelijk zouden kunnen maken.  
 
Minister Wiebes : 
Dat vind ik ook. En als mevrouw Yeşilgöz zegt dat het volgens haar "h eel veel scheelt", 
denk ik dat wij beiden niet bedoelen dat dat scheelt in weerstand, maar gewoon in de 
eerlijke manier waarop je als overheid mensen tegemoet treedt die met een concrete 
vergunning te maken hebben. Ik bedoel, het blijft een strijd, want ee n overheid is altijd 
aan formele regels gebonden. Rechtszekerheid vergt ook dat er formele stappen worden 
genomen. Maar het is dan de kunst om er voldoende tegemoetkomendheid in te 
vlechten, zodat iedereen zich daarin erkend voelt.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius (VVD):  
Dank aan de minister. Inderdaad scheelt het als mensen niet het gevoel hebben dat ze 
tegen een muur aan lopen, maar dat ze wel in gesprek zijn over hun eigen leefomgeving 
en wat daarin gebeurt. Volgens mij is dat heel belangrijk.  
 
Maar nu we het hier zo mooi over eens zijn, hoe verder? Hoe ziet dat eruit? Ik zou het 
heel prettig vinden als we wellicht op enig moment een brief van de minister kunnen 
krijgen, of iets op een andere manier, met hoe we dit willen gaan uitrollen en hoe we het 
gaan doen.  Zo kunnen we daar dan nog even bij stilstaan. Zou ik die toezegging kunnen 
krijgen?  
 
Minister Wiebes : 
Ik moet daar even over nadenken, want dit gaat nu juist om het complement van al die 
formeel -juridische bepalingen. We moeten dus niet weer een stuk gaan  maken met 
formeel -juridische bepalingen, maar dat vraagt u ook niet. Ik moet even kijken hoe we 
dat zouden kunnen doen. Kijk, het gaat meer over het gewoon verspreiden van de 
gedragscode, om mensen meenemen in een tegemoetkomende manier van 
communiceren m et iedereen die ermee heeft te maken. Het is ook een beetje oefenen. 
Het heeft te maken met ervan bewust zijn dat de mensen die wij spreken, minder 
geïnformeerd zijn over de werkelijkheid die daaromheen bestaat. Ik moet dus even 
nadenken of ik wel in staat  ben om daar formele standpunten over in te nemen. Mag ik 
daar gewoon even op gaan kauwen? Het is misschien wat wonderlijk, voorzitter, maar er 
komt straks een "kauwtoezegging". Toch denk ik dat dit zo moet.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Die wor dt ook genoteerd. Ik neem nu even weer het voorzitterschap waar, want 
mevrouw Mulder heeft een interruptie op u.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 42 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ja, voorzitter, want hier dient zich eigenlijk op een presenteerblaadje een hele mooie 
casus aan: de casus -Harling en. Als de minister nou eens niet alleen naar de 
communicatie zou willen kijken, maar ook naar andere gezamenlijke afspraken met de 
regio, in een pilot ... Die toezegging zou ik vandaag wel graag van de minister 
ontvangen.  
 
Minister Wiebes : 
Ik kan onvoldoe nde overzien of deze casus geschikt is voor een pilot. Maar zal ik dan 
niet alleen gaan kauwen op hoe we dat gaan doen, maar ook op wat voor pilot daarvoor 
geschikt zou zijn? Mag ik het zo doen? Ik kan hier weer een beetje voor de vaak een 
specifiek voorbe eld gaan bespreken. Mevrouw Mulder weet dit misschien heel erg goed 
en ze zal vast een heel gerichte vraag stellen, dus ik vertrouw erop dat dit een heel 
verstandig voorstel is. Maar voordat ik op dit punt een toezegging doe, moet ik ook zelf 
vinden dat he t een verstandig voorstel is, en zo ver ben ik nog niet. Ik zal er gewoon 
naar kijken.  
 
De voorzitter : 
Dan heb ik als voorzitter toch de vraag of die kauwgom ook in een papieren wikkel komt. 
Krijgen wij een brief? Dan kunnen we dit als toezegging noteren.  
 
Minister Wiebes : 
Zullen we kijken of er aan het eind van dit AO een verzameling bestaat van dingen die ik 
nog moet uitzoeken, waar dit ook bij kan horen?  
 
De voorzitter : 
Dat lijkt me goed. Het woord is dan weer aan de voorzitter.  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
De voorzitter : 
Ja. En dan gaat de minister verder met de restantvragen van mevrouw Yeşilgöz -
Zegerius en anderen.  
 
Minister Wiebes : 
Ja. Ik kan mij op dit moment niet door haar laten verleiden om een uitvoerig betoog te 
houden over het stroomtekort in Belg ië. Dat gaat nu niet. We kunnen het daar misschien 
op een later moment wel over hebben. Überhaupt is de mogelijke export van elektriciteit 
een punt in de klimaatdiscussie. Daar wreekt zich namelijk dat het klimaat mondiaal is 
en de afspraken daarover natio naal. Dat is nog best een punt.  
 
Ik ben net ingegaan op aardwarmte, evenals op de casus -Egmond. Ik kom bij de heer 
Schonis. Hij begon over de tekenbevoegdheid. Ik wil die casus wat breder trekken, want 
het gaat niet alleen om tekenbevoegdheid. We hebben ni et alleen op 2 juli tussen alle 
bestuurders afspraken gemaakt, maar we hebben op 20 september ook weer even de 
thermometer erin gestoken. Toen hebben we ook het net opgehaald waar het gaat om 
de concrete operationele problemen waar we de hele tijd tegenaan  lopen, bijvoorbeeld 
dat in sommige gevallen op een of andere manier de financiering niet loskomt, of dat de 
ene partij denkt toestemming te hebben gegeven en de andere partij meent dat die 
toestemming er nog niet is, of dat onhelder is waar het mandaat ei genlijk voor geldt. Dat </pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 43 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  gaat iets verder dan tekenbevoegdheid. Of dit nu precies moet worden opgelost met dit 
soort tekenbevoegdheid ... Daar hoort een machine achter te zitten. Dus die hele 
betaalketen moet op orde worden gebracht. Dat hebben we ook met e lkaar vastgesteld. 
Daar wordt nu heel intensief aan gewerkt. Dat moet binnenkort klaar zijn. We zijn al wel 
zo ver dat er concrete projecten door kunnen gaan, maar het hele gebouw van de 
betaalketen, inclusief de bevoegdheden, moet echt eerst netjes in elk aar zitten. Dat is 
voor de toekomstige situatie nog makkelijker dan voor de huidige, want voor de huidige 
zitten we bijvoorbeeld natuurlijk nog formeel met het CVW en met de NAM in de keten, 
terwijl zij in het model eruit zijn. Daar hebben we dus nog wel w at te doen. We hebben 
daar op 20 september gewoon afspraken met elkaar over gemaakt. Dat moet binnenkort 
klaar zijn.  
 
De heer Schonis  (D66):  
Prima. Natuurlijk is "tekenbevoegdheid" een containerbegrip. Ik heb er alle begrip voor 
dat daar natuurlijk veel me er achter zit, maar dan zou ik toch wel graag van de minister 
willen horen wanneer hij concreet, gewoon met een deadline, verwacht dat dit geregeld 
is. Het kan toch niet zo zijn dat mensen vanwege dit soort formele omstandigheden nog 
moeten wachten.  
 
Minis ter Wiebes : 
Dat ben ik helemaal met de heer Schonis eens. Kijk, ook hierbij heb ik het niet helemaal 
in mijn eentje in de hand. Deadlines geven als twee partijen iets moeten doen, of in dit 
geval zelfs drie of vier, is dus ingewikkeld. Maar laat ik het zo zeggen: het streven is 
natuurlijk dat, als er een formeel versterkingsplan van de NCG ligt, daar ook de 
betaalketen bij hoort. Ik ga nooit het ene op het andere laten wachten als alles gereed is 
en we er al mee aan de gang kunnen. Zo wacht de versterking o ok niet op dat plan, en 
het plan moet ook niet op de betaalketen wachten. Sterker nog, de betaling moet ook 
niet op de betaalketen wachten. Ik lever de producten dus zodra ze af zijn. Maar dat zou 
dan idealiter wel mijn moment zijn: dus dat we een plan heb ben en de betaalketen in 
orde is, met alle afspraken eromheen.  
 
De heer Schonis  (D66):  
En dan de concrete vraag: wanneer ongeveer?  
 
Minister Wiebes : 
De NCG heeft gezegd, na overleg met de regio, die in dat plan van aanpak natuurlijk 
ook een rol heeft — je zult daar burgemeester zijn, dan heb je daar je handen aan vol — 
dat hij daar nog enige tijd voor nodig heeft. Op verzoek van de betrokkenen is daar nog 
niet een heel concrete datum uit gekomen. Dat spijt mij wel; het liefst had ik een datum 
gehad, namelijk in het verleden. Ik zou daar erg aan gehecht zijn. Er is nu wel 
voortgang, het is niet zo dat alles nu wacht op dat plan en op de betaalketen. Maar  de 
woorden van de NCG waren: "binnen een beperkt aantal weken". Hij zei dat vorige 
week. Ik heb hier even vertrouwen in de uitvoerder van de gemeenten, provincie en het 
Rijk, die dit voor ons doet.  
 
De heer Schonis  (D66):  
Het voordeel is dat dit jaar inmi ddels al richting — even uit mijn hoofd gezegd — week 
40 of 41 gaat. Ik ga ervan uit dat er dit kalenderjaar toch echt wel dingen daadwerkelijk 
geregeld zullen zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 44 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Minister Wiebes : 
Mijn hemel, zeker. Ja, dat hoop ik ook. U laat mij schrikken.  
 
De heer S chonis stelde de vraag waarom wij niet het hele advies van de Tcbb hebben 
overgenomen. Tja, waar het kon. Het springende punt waar dat naar mijn oordeel niet 
verstandig was, was met name de gelijkschakeling voor het gehele land van de 
behandeling zoals die  nu in Groningen is. We hebben het daar net over gehad. Op dat 
punt ben ik ervan afgeweken.  
 
Waar kunnen de Nederlandse bewoners, zo vraagt hij nog, terecht voor de Duitse 
schade? Deze vraag kun je alleen stellen als je heel goed op de hoogte bent. Dat moe t 
ook aan zo'n loket. Hiervoor naar over de grens verwijzen, zou tot taferelen leiden waar 
we niet aan willen. Hij vroeg ook nog naar het SodM -advies over het wettelijke kader 
voor de dialoog aan de voorkant. Volgens mij hebben we het daar net even over ge had. 
Het lijkt mij niet dat de wettelijke regeling vooruitloopt op de Omgevingswet. Daar zit het 
een en ander in. Het zal hierbij ook op deze manier moeten. Zijn dieselvraag heb ik al 
beantwoord.  
 
Ik heb met de heer Nijboer uitvoerig van gedachten gewissel d over de mestkelders. Zijn 
betoog begrijp ik en ik ben het ermee eens. Ook op het punt van de arbiter.  
 
De gestapelde mijnbouw. Daarin komt onder andere de lokettenkwestie terug. We 
hebben het daarover gehad. Los daarvan bestaat er natuurlijk ook de kenni sontwikkeling 
op het terrein van die stapeling van mijnbouweffecten. Dat gaat ook over welke schade 
je koppelt aan welke vorm van mijnbouw. Daar is de TU Delft mee bezig. Die heeft deze 
zomer een rapport afgerond. Daardoor is de kennis op dat terrein uitge breid.  
 
Dan een belangrijk punt. De heer Nijboer heeft het over bewoners die niet in een woning 
wonen die al op een of andere manier op basis van een eerder versterkingsadvies wordt 
versterkt en ook niet in een woning wonen die is aangewezen als een woning  waarmee 
een meer dan gemiddeld risico is dat deze niet aan de norm voldoet, dus die 1.500. Hij 
zegt: als je daarbuiten woont, heb je dan wel de mogelijkheid om te laten bekijken of je 
huis veilig is? We hebben 2 juli besloten dat wij vinden dat dat zo moe t. We hebben 
gezamenlijk nog aan de NCG gevraagd om uit te werken hoe dat precies moet. Maar als 
je niet in die groepen zit maar wel gerede twijfel hebt over de veiligheid van je woning, 
moet het mogelijk zijn dat je een opname krijgt, dat er een expert bi j je komt die niet 
alleen technisch kijkt wat er aan de hand is, maar ook iets maatschappelijks voor je 
doet, een beetje keukentafelgesprekachtigs. Hoe dat in het plan komt, zullen wij nog 
zien. Maar we hebben wel gezegd dat je voor een regio waarin twijfe l bestaat over de 
veiligheid, er fundamenteel aan bent gehouden om dat op een nette manier te 
verzorgen. Hoe dat gaat, gaan we nog zien.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Ik had niet die restricties aangebracht van wie in welke batch zit, want dat weten 
mensen nog niet. Het gaat mij erom dat iedereen die zich onveilig voelt, of dat nou een 
huurder of een koper is, zich gewoon kan melden bij de overheid en kan zeggen: ik voel 
me niet veilig, laat er een expert bij komen om te bekijken of mijn huis wel veilig is. Ik 
vind dat wel het minste wat de overheid moet garanderen. Dat is nog steeds niet 
geregeld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 45 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Minister Wiebes : 
Daar zijn wel besluiten over genomen. We hebben daar begin juli met elkaar over 
gesproken en het daarna op 20 september nog scherper geformuleerd, zo nder dat daar 
ook maar enkele twijfel over bestond. Kijk, als mensen die die twijfel hebben in de batch 
zitten, dan komt dat keukentafelgesprek automatisch; maar ook als dat niet automatisch 
komt, kunnen zij daarom verzoeken.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Dat v ind ik een heel goede zaak. Soms worden moties zelfs uitgevoerd die niet zijn 
aangenomen, dus dat vind ik alleen maar mooi. Dan hoop ik wel dat dit zo snel mogelijk 
gebeurt, dus dat mensen dit in de praktijk zo snel mogelijk kunnen doen. Het besluit is al 
in juli genomen, maar we weten dat zoiets ook moet worden opgezet, dat er natuurlijk 
mensen moeten worden aangewezen die er dan weer niet zijn et cetera. Maar ik hoop 
wel dat het echt dit jaar nog kan, dus dat mensen zich kunnen melden, en er dan binnen 
niet al te lange tijd ook fysiek iemand langskomt. Wil de minister dat toezeggen?  
 
Minister Wiebes : 
Die operationalisering moet even goed bekeken worden. Wat we gesteld hebben, is dat 
het niet de al bekende risicogevallen mag verdringen, maar dat er wel de m ogelijkheid 
moet bestaan om deze opname te doen. Hoe dat precies moet ... Als ik nu verregaande 
uitspraken ga doen over de uitvoering zonder de regionale bestuurders daarin te kennen 
en zonder dat getoetst te hebben met de NCG, dan ga ik echt buiten mijn b oekje. Dan 
zouden we namelijk doen alsof hier vanuit Den Haag de regio bestuurd wordt, en dat is 
echt niet zo. Dus ik ben hierover in overleg. De bestuurders zijn het hierover eens. 
Sowieso zitten we in een fase waarin vooral de uitvoering aan de orde is, maar die 
uitvoering luistert nogal nauw. Ik ga dus niet door de uitvoeringspraktijk heen dansen. 
Wij gaan zien wat de NCG hierover zegt, maar we hebben al besloten dat dit daarin voor 
moet komen.  
 
Dan de incidenten. De heer Nijboer vraagt mij daarop te ref lecteren. Neemt het aantal 
incidenten toe? Zijn inleiding daarvan is trouwens ook op mij van toepassing. Hij zegt: ik 
doe dit dossier, de mijnbouw, nog niet zo lang. Dat geldt ook voor mij. En eerlijk gezegd, 
ook mijn tijdspanne is te kort om een inschatti ng te kunnen maken over of het aantal 
incidenten daar toeneemt. Dat weet ik eigenlijk niet. Maar die reflectie verdient ietsje 
meer tijd dan even om je heen vragen. Gun het mij om even naar de cijfers daarvan te 
kijken. Ik was langzaam op weg om een andere  brief toe te zeggen. Ik denk dat deze 
bespiegeling in die restbrief zou kunnen. Daar maak ik dan meteen een toezegging van.  
 
De Pieterzijlvoorbeelden, het fracken, geen systematisch fracken. De kans op 
aardbevingen neemt het SodM gewoon mee in zijn seismi sche analyse. Het neemt ook 
die druk mee.  
 
Ten aanzien van de vraag van mevrouw Mulder: ik ben uitvoerig ingegaan op de 
arbiters, de agrarische ondernemers, het vervuilingsincident. De nulmeting is een advies 
van de Tcbb. Daar volgt een brief over. De nulm eting zal daarin voorkomen. De brief 
volgt nog. Maar dat advies is goed gehoord.  
 
Ik ben al langs de andere gekomen. Tot zover mijn antwoorden, voorzitter. Ik houd het 
hier even bij.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 46 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De voorzitter : 
Dan komen we hiermee bij de tweede termijn van de Kamer.  Ik geef iedere 
woordvoerder twee minuten. Ergens rond de klok van kwart over vijf zullen we 
waarschijnlijk een stemming hebben, dus ik hoop en denk dat we proberen om onze 
tweede termijn in ieder geval voor die tijd af te ronden. We proberen de tweede ter mijn 
dus af te ronden vóór die stemming van de Kamer, dus dat dan in ieder geval iedereen 
aan de beurt is geweest. Ik geef het woord aan de heer Van der Lee van GroenLinks.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de minister  voor de beantwoording. We hebben 
heel veel onderwerpen besproken, maar er zijn ook best wel wat onderwerpen blijven 
liggen. Ik wou vier opmerkingen maken. Over de verschillende loketten en het 
superprotocol waarvoor ik gepleit heb: die toezegging heb ik g enoteerd. Ik wou daarbij 
toch nog één opmerking maken, naar aanleiding van gisteren maar ook van andere 
momenten. Sommige vormen van schades vallen toch buiten het protocol waar de 
tijdelijke commissie mee werkt. Ik wil wel graag in beeld hebben waar de ge schillen 
zitten over wat wel en niet onder de bestaande protocollen valt. Want we moeten dat op 
enig moment in de tijd beslechten; wordt iets nou wel vergoed of niet vergoed? En als er 
zo'n superprotocol komt, dan heb ik ook graag een lijstje: wordt nu all es gecoverd of zijn 
er nog steeds types schade die tussen wal en schip dreigen te vallen? Dit zit voor een 
deel in de hoek van de agrarische schades, maar ook op andere plekken.  
 
Dan nog even over de vergunningenverlening. De minister heeft daar kort iets over 
gezegd, maar ik had toch ook nog echt een punt gemaakt van de betrokkenheid van de 
lagere bestuurslagen in Nederland, de provincie ...  
 
Minister Wiebes : 
De ándere bestuurslagen!  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ja, de andere, helemaal waar. Het Huis  van Thorbecke heeft drie gelijkwaardige 
niveaus. Twee daarvan worden soms over het hoofd gezien bij het verstrekken van een 
vergunning, terwijl er in hun gebied soms opeens activiteit in de ondergrond plaatsvindt. 
Ik noemde het voorbeeld van die Duitse zo utwinner. Wat gaat de minister doen om te 
voorkomen dat dit zich in de toekomst herhaalt? Gelet op alle issues rond de mijnbouw 
kunnen we dat ons niet meer veroorloven, dus graag daarop een nadere toezegging en 
een verduidelijking.  
 
Ik ben op zich ook blij  met de toezegging over diesel, namelijk dat u geen onomkeerbare 
stappen neemt als het gaat om de zoutwinning onder de Waddenzee. Ik heb ook 
aangegeven dat ik dan nog wel duidelijkheid wil hebben over wie alle experts zijn die 
hierover gaan. Ik hoop dat u dat snel in de brief aangeeft.  
 
En als laatste: ik had in mijn haast Farmsum door elkaar gehaald met het Nationaal Park 
Weerribben -Wieden, waarnaast een NAM -locatie zit. De NAM wil die locatie niet 
saneren, terwijl daar echt veel gif zit, vergelijkbaar met  het aardgascondensaat. Kunt u 
aangeven of u de NAM gaat opdragen om die plek te saneren?  
 
Dank u wel.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 47 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De voorzitter : 
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Beckerman van de SP.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Dank u wel, voorzitter. Ik wil nog even terugkomen op  drie onderwerpen. Het eerste: 
was er vorige week nou een feestje of niet? Volgens mij is dat de discussie niet, behalve 
dat er Gronings bier was, bitterballen en wijn. In mijn woordenboek is dat een feestje. 
Maar het gaat om de inhoud. Het gaat erom dat e r vorige week geld was voor 
toekomstperspectief voor Groningen. Je kunt dan zeggen: nou mooi, tijd voor Gronings 
bier en bitterballen. Maar voor heel veel Groningers is het nog geen feestje. Ook vind ik 
het echt ongelofelijk pijnlijk dat het kabinet nog in  het voorjaar voor volgend jaar 200 
miljoen beloofde, terwijl dat inmiddels 100 miljoen is geworden. Dat betekent ook nog 
eens dat Shell en Exxon door de deal die ze met u hebben gesloten volgend jaar vier 
keer zo veel krijgen; zij krijgen 400 miljoen, de Groningers krijgen 100 miljoen. Ik eet 
sowieso geen vlees, maar voor mij is dat nog geen reden voor bitterballen.  
 
Het tweede punt waar ik op terug wilde komen, was Farmsum. Ik begrijp echt dat u zegt 
dat u niet alles kunt weten; dat snap ik. Het is een we ek nadat dat giftige, brandbare 
condensaat is gelekt. Ik begrijp echt dat nu niet elk onderzoek af is. Maar ik zou in ieder 
geval willen weten wat het tijdpad is waar u nu aan denkt, wat het tijdpad is waarop u 
ons wel kunt informeren en welke stappen u nu  denkt te gaan zetten. Nu hoor ik alleen 
maar: het is heel erg, maar ik kan er niks over zeggen. Ik zou iets willen weten over 
wanneer u ons wél iets kunt zeggen, het tijdpad van wanneer u er wél iets over weet. 
Gaat u strenger ingrijpen? Gaat dat bedrijf — om het een beetje populair te zeggen — 
aan de ketting? U begrijpt wat ik hiermee bedoel.  
 
Ik weet dat ik maar heel kort heb, dus mijn laatste punt. Kijk, voor een deel geeft u 
goede antwoorden en komt u, zo heb ik het gevoel, heel sympathiek over. U bent  ook 
vast heel sympathiek. En u zegt: ja, dat van die arbiters, ik wist helemaal niet dat dat 
vaak misliep. Daar was ik toch een klein beetje verbolgen over. Sam Gerrits zit hier in de 
zaal. Hij heeft hier in april een groot stuk over geschreven. Ik heb da ar Kamervragen 
over gesteld. We weten al een hele tijd dat het misloopt, dat de NAM uitspraken van de 
arbiter naast zich neerlegt of zaken traineert. Dus mensen hebben heel lang gestreden 
en hebben dan eindelijk een uitspraak, maar dan legt men die alsnog naast zich neer. 
We weten dat al heel lang. Ik zou heel graag willen weten wat de minister nu gaat doen 
om de mensen die dit treft te gaan helpen. Welke stappen gaat hij zetten?  
 
Dat was het voorzitter, voordat u echt boos naar me gaat kijken.  
 
De voorzitter: 
Dat probeer ik echt altijd te voorkomen. Ik ben iets strenger met interrupties, maar ik 
snap dat u dit punt wilde maken.  
 
Het woord is aan de heer Wassenberg van de Partij voor de Dieren.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Voorzitter, om te beginnen: als ik g oed heb opgelet, is er nog geen VAO aangevraagd. 
Dat wil ik dan bij dezen graag doen.  
 
Minister Wiebes : </pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 48 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  We kunnen niet zonder!  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Nee, we kunnen niet zonder. Wij willen dit graag in een nieuwe termijn voortzetten. Er 
komt dus een v ervolg aan.  
 
Nog heel even over de Waddenzee. De minister en ik gaan er niet uitkomen. We vinden 
allebei de Waddenzee belangrijk. We zien allebei bedreigingen voor de Waddenzee. We 
hebben het gehad over mogelijke alternatieven voor diesel. Maar zoals ik ze i: er is geen 
alternatief voor de Waddenzee. Dan moeten we dus nog voorzichtiger zijn en moeten 
we schade door diesellekkages echt tot elke prijs voorkomen. We willen schade door 
diesellekkages overal voorkomen, maar in de Waddenzee echt nog meer dan elder s. 
Dat moeten we echt volkomen, coûte que coûte. De minister heeft heel veel vertrouwen 
in het hand -aan-de-kraanprincipe. Ik heb dat minder. De term "boerenbedrog" snijdt de 
minister door de ziel. Dat zag ik, dus die term zal ik niet gebruiken. Maar ik zal  wel 
uitleggen waarom ik daar problemen mee heb. Als je begint met zoutwinning, dan begint 
de bodem niet meteen al op dat moment te dalen. Op het moment dat je stopt met de 
zoutwinning, is het ook niet zo dat de bodemdaling meteen stopt. Dat zijn processen  die 
maanden en jaren door kunnen gaan. Dat is de reden waarom ik de term gebruikte die ik 
nu niet meer zal gebruiken. Het is wel waarom ik niet geloof in het hand -aan-de-
kraanprincipe, omdat de schade nog vele jaren door kan gaan vanaf het moment dat je 
met die zoutwinning stopt. Dat is de reden waarom ik er niet in geloof. En dat is de reden 
waarom ik zeg: bij twijfel niet inhalen; bij twijfel geen gaswinning en geen zoutwinning — 
want daar hebben we het nu over — in de Waddenzee.  
 
De voorzitter : 
Dank u w el. Nu is het woord aan mevrouw Yeşilgöz -Zegerius van de VVD.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor de beantwoording van de minister. Over 
Groningen is heel veel gezegd, maar we komen er nog uitgebreid op terug. Ik wil de 
minister dus bedanken voor deze beantwoording en ben blij dat wederom het belang 
wordt onderschreven van heldere loketten, protocol, transparantie en natuurlijk het 
tempo van wat we willen bereiken.  
 
Toch nog even iets over het bestuurlijk overleg, wat do or mevrouw Beckerman als "een 
feestje" wordt gekwalificeerd met acht ministers, staatssecretarissen, de commissaris 
van de Koning en gedeputeerden van CDA en D66, die daar met elkaar kijken hoe er in 
ieder geval 1,15 miljard euro geïnvesteerd kan worden in  een toekomstperspectief voor 
Groningen. Ik hoop dat de gedeputeerde van de SP daar de volgende keer gewoon wel 
bij is, en dan serieus overleg voert over hoe dit nou het best kan voor Groningen, zodat 
het geld ook zo snel mogelijk bij de Groningers terecht komt.  
 
Voorzitter. Als het gaat over het veiligheidsgevoel bij andere winningen, zoals de 
zoutwinningen en andere zaken waar we het uitgebreid over hebben gehad, heeft de 
minister een toezegging gedaan van "kauwen" en "op papier zetten". Maar ik ben erg bl ij 
dat hij aandacht wil besteden aan hoe wij ervoor kunnen zorgen dat mensen heel erg 
goed zijn betrokken bij wat wij daar doen, en aan de zorgen die bij hen leven aan het 
begin of gedurende het traject, of wellicht erna.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 49 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Ten slotte eigenlijk een herhali ng van wat ik zei. Ik ben blij met de reactie van de 
minister, waarin hij zei dat geothermie een belangrijke innovatie is. Hij kent het 
specifieke voorbeeld niet, maar dat snap ik. Ik zou het heel prettig vinden om daarop 
terug te kunnen komen, en om dit a ls een soort casus te gebruiken voor hoe we omgaan 
met ondernemers die ambitie tonen, die echt willen investeren en dan tegen 
belemmeringen aan lopen. Die kunnen technologisch zijn, ze kunnen op allerlei niveaus 
liggen. Maar hoe gaan we ermee om op een man ier waarop ook de ondernemer weet 
waar hij aan toe is? Als hij namelijk niet weet waarom hij een "nee" krijgt en het niet lukt, 
terwijl hij een mooi plan heeft ... Volgens mij is dat niet de manier waarop wij draagvlak 
creëren en ervoor zorgen dat mensen k unnen investeren. Het zou dus mooi zijn als we 
dat als casus zouden kunnen gebruiken, ongeacht de reden — als die blijkt — waardoor 
het daar op die plek niet kon.  
 
De voorzitter : 
Volgens mij is er nu nog een interruptie van mevrouw Beckerman.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Ja, voorzitter. Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius weet ook dat hier ongeveer 300 miljard is 
binnengekomen, dus verdiend, aan de gaswinning in Groningen. De Groningers werd 
voor de zomer 200 miljoen voor volgend jaar beloofd. Kunt u zich voorstellen dat  100 
miljoen dan wordt ervaren als een schijntje of fooi?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ik constateer dat er vorige week een zwaar bestuurlijk overleg is geweest over hoe 1,15 
miljard kan worden geïnvesteerd puur in de toekomst van Groningen. Ik heb oo k gezien 
dat er vanuit de regio is gezegd, ook richting de SP: doe nou gewoon mee, neem 
verantwoordelijkheid en help ons mee te denken over hoe dit kan. Dat was ook mijn 
bescheiden advies hier aan tafel aan mijn collega Beckerman. Er wordt hier op een 
serieus niveau over gesproken. De regio is hier onwijs bij betrokken. En volgens mij 
hebben we maar één doel: zorgen dat dit geld zo snel mogelijk bij de Groningers en hun 
toekomstperspectief terechtkomt. We kunnen elkaar dus wel vliegen blijven afvangen, 
maar  doe de volgende keer gewoon mee, wees erbij, praat mee en neem 
verantwoordelijkheid. Dat was een adviesje.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Volgens mij hebben we hier een Kamerdebat. Ik vraag u als Kamerlid iets, maar u geeft 
geen antwoord. U gaat jij -bakken naar  een bestuurder van mijn partij. Ik moet u eerlijk 
zeggen dat ik echt trots ben op die bestuurder van mijn partij. Hij doet al jaren mee, zit 
bij elk overleg, maar zegt alleen: ik ga geen bitterballen staan eten en Gronings bier 
staan drinken als we niet s erieus kunnen praten over een écht toekomstperspectief voor 
Groningen. Dus ik wil u nogmaals vragen: vindt u nou echt dat dit een bedrag is 
waarmee je Groningen ... En er gaat hier nog 12 miljard binnenstromen. We doen nu net 
alsof Groningen geld kost, maa r Groningen levert nog steeds geld op! Vindt u nou 
werkelijk dat dit een normaal bedrag is, nadat je alleen hiermee al bijna 300 miljard hebt 
verdiend, en dat dit echt een toekomstperspectief kan bieden aan Groningen?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ik heb de gedeputeerde van de SP horen zeggen dat hij wel blij was met het bedrag, 
maar er niet over wilde meepraten. Nou, dat kan; het is een bijzondere manier van 
besturen, maar het kan. Ik constateer alleen maar dat er een serieus bestuurlijk overleg </pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 50 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  is gew eest met acht ministers, staatssecretarissen, de commissaris van de Koning en 
verschillende gedeputeerden, met één centrale vraag: hoe zorgen we ervoor dat we 
investeren in de toekomst van Groningen, en dat dat geld terechtkomt bij de 
Groningers? Ik noem d at geen feestje. Ik noem dat een serieus bestuurlijk overleg, 
waarbij één ding centraal staat: hoe zorgen we dat Groningen verder kan? Ik zeg tegen 
iedereen die zich daar — heel terecht — ook druk over maakt: kom de volgende keer 
daarbij aan tafel zitten, want daar worden wezenlijke dingen besproken, waar Groningen 
gelukkig ook mee verder kan.  
 
Mevrouw Beckerman  (SP):  
Waarom geeft u geen antwoord op de vraag?  
 
De voorzitter : 
Iedereen hier in dit huis gaat over zijn eigen antwoorden. Ik snap dat dit antwoord  niet is 
wat u graag had willen horen, maar wij gaan nu door met de heer Schonis. Ik ben ruim 
geweest in mijn tijd voor u. Er zijn een aantal mensen die over hun twee minuten heen 
zijn gegaan. U heeft mij ingehuurd om goed naar de klok te kijken. Het woord  is nu aan 
de heer Wassenberg, die ook een vraag heeft.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Dan zal ik de vraag wat korter houden en het niet over feestjes hebben. Dan vraag ik 
gewoon aan de VVD: vindt u dit bedrag toereikend?  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Ik vind 1,15 miljard om te beginnen een mooi bedrag voor het toekomstperspectief voor 
Groningen. We moeten nu met elkaar kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we het 
snel bij de Groningers krijgen. Ik vind het ingewikkeld om dan te zeggen: nou, dan 
weiger ik  mee te doen, dan weiger ik verantwoordelijkheid te nemen. Er zitten daar 
volgens mij heel betrokken bestuurders, waaronder die van de SP. En die weet ook heel 
goed hoe dat geld bij de Groningers terecht had kunnen komen.  
 
De voorzitter : 
Nu ga ik toch even  ingrijpen als voorzitter. Het toekomstperspectief van Groningen staat 
niet op deze agenda. Ik snap dat daar veel vragen en opmerkingen over zijn. Ik heb het 
even laten gaan, omdat ik dacht: laten we elkaar daar gewoon op bevragen. Maar het 
hoort niet bij deze agenda en dat weten we ook allemaal. Met die aanvulling geef ik de 
heer Wassenberg tijd voor zijn tweede interruptie.  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Dan zal ik nog even één dingetje onderstrepen of markeren. De VVD zei: dit is een mooi 
begin. Nou, dat vi nd ik een hele positieve stap, want waar een begin is, komt er ook 
meer. Dus de vraag is beantwoord: hier beginnen we mee en er komt waarschijnlijk nog 
meer. Dus dat wou ik dan nog even benadrukken.  
 
De voorzitter : 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius mag daar nog wa t over zeggen als ze dat wil. En anders 
geef ik het woord aan de heer Schonis.  
 
Mevrouw Yeşilgöz -Zegerius  (VVD):  
Heel kort, voorzitter. Ik hoop dat we met z'n allen kunnen focussen op hoe we dat geld, </pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 51 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  die 1,15 miljard, zo snel mogelijk bij de Groningers ku nnen krijgen, zodat zij kunnen 
werken aan de toekomst van de provincie.  
 
De voorzitter : 
Het woord is aan de heer Schonis.  
 
De heer Schonis  (D66):  
Dank u, voorzitter. Hartelijk dank voor de beantwoording, minister. Ik ben ontzettend blij 
dat u een keer met ons wil nadenken over vergunningverlening voor geothermie en hoe 
we dat sneller en beter kunnen doen. Eén puntje is een beetje onduidelijk gebleven wat 
mij betreft en dat betreft de mensen die in Twente wonen. Net over de grens wordt daar 
ook aan zoutwinni ng gedaan en mensen zouden daar dus schade door kunnen krijgen. 
Je zou toch niet met "zerrissene Wände" oftewel "gescheurde muren" ook naar de 
Duitse overheid moeten stappen. Ik heb toch goed begrepen dat dat nieuwe instituut in 
Nederland de schades hier a fhandelt en gewoon met de Duitsers gaat praten over hoe 
we dat gaan verrekenen. Dat wil ik nog even helder hebben.  
 
Dank u, voorzitter.  
 
De voorzitter : 
U ook bedankt. Het woord is aan de heer Nijboer, PvdA.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Voorzitter, dank u wel. Ik kom ook even terug op die arbiters. Ik ben ook wel verbaasd 
dat de minister daar nog niet eerder over had gehoord, omdat het toch …  
 
De voorzitter : 
De minister zegt iets buiten de microfoon, maar hij mag straks de vraag beantwoorden. 
Heer Nijboer, gaat u gewoon door.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Als iemand opspringt, dan reageer ik daar vaak op, voorzitter.  
 
Ik was daar wel over verbaasd, want dat stapelt zich wel op. Hiltje en Leny Zwarberg zijn 
iedereen welbekend. Dat was natuurlijk een voorbeeldcasus, maa r er komen wel steeds 
meer en meer van die casussen. Dus ik roep de minister echt op daar wat aan te doen 
en die NAM weer eens op z'n kop te geven, want dit kan zo niet langer.  
 
Ik ben heel blij met de toezegging van de minister om iedereen die zich echt o nveilig 
voelt in zijn huis ook die inspectie te geven. Voor de zomer heb ik daar al voor gepleit en 
toen zei de minister nee, maar nu zegt hij ja en dat vind ik een goede zaak. Ik denk echt 
dat het helpt om je veiliger te voelen. Ik mag niet reageren op de  gelaatsuitdrukking van 
mijn buurvrouw, maar ik doe het toch een beetje. Ik heb hier gewoon een motie over 
ingediend, voorzitter! En die is gewoon weggestemd. De minister heeft die motie ook 
ontraden, maar toch komt hij er drie maanden later zelf mee. Ik b en daar blij om en daar 
prijs ik hem om. Daar hoeft niet door de VVD bij gekeken te worden of ik hier iets geks 
zeg. Het was net sowieso al een beetje politiekerig en ik denk dat mensen daar 
helemaal niet op zitten te wachten, zeg ik ook in de richting van  de VVD.  
 
Voorzitter, tot slot. De boeren die we hier gisteren zagen, zitten dik in de ellende. Maar </pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 52 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  de minister onderkent volledig dat dat zo is en dat dat beter moet. Ik hoop ook dat dat 
snel tot verbeteringen zal leiden, niet alleen op papier maar ook i n de praktijk.  
 
Dank u wel, voorzitter.  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Ik ben weer even voorzitter! Mevrouw Mulder voor haar tweede termijn van twee 
minuten.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat het heel fijn is dat wi j er, mede naar aanleiding van de 
afgelopen bezoeken aan Groningen, eensgezind over zijn dat alle schade gewoon 
opgelost moet worden. Ik hoorde net een verzoek om een lijstje dat wel of niet in het 
protocol zou moeten komen te staan. Toen schrok ik, want d an krijg je toch weer een 
lijst van wat er wel of niet wordt vergoed. En vervolgens mij staat er nog steeds in de wet 
dat mijnbouwschade mijnbouwschade is. Daar wil ik geen millimeter van afwijken en 
daarom verwacht ik van deze minister dat alle mijnbouwsc hade wordt vergoed. Dat heeft 
hij ook gezegd in zijn eerste termijn en dat betekent dat al je schade wordt vergoed als 
jouw land niet meer goed te gebruiken is en je gewassen aan het verrotten zijn omdat je 
drainage niet werkt en dat jij niet gedwongen kan  worden om één keer in de zes jaar een 
ton te investeren voor nieuwe drainage.  
 
Een boer zei gisteren dat een lekkende mestkelder hem ieder jaar €2.500 kost omdat hij 
de boel vervroegd moet afvoeren. Al die schade moet gewoon worden vergoed! Ik vind 
het ec ht gewoon … Ik ben er zo boos over, voorzitter, dat deze mensen al zó lang op 
deze manier moeten wachten. Ik verwacht dus ook dat er hier heel snel voortgang zal 
worden gemaakt en dat deze mensen … Deze mensen hebben de hoop opgegeven, 
want dat is wat ik g isteren eigenlijk heb gehoord. Wat me het meeste raakt, is dat ze niet 
eens meer voor hun land opkomen maar dat ze op dit moment alleen nog maar aan het 
procederen zijn over hun gebouwen. Ik vind dat verschrikkelijk! We doen dat de mensen 
dus aan, want ze hebben daar niet om gevraagd. Ik hoop echt dat hiervoor op korte 
termijn een oplossing wordt gevonden.  
 
Voorzitter. Ik ga er maar van uit dat de minister in zijn toezegging over de brief over de 
communicatie met iets positiefs komt over allerlei andere vor men van mijnbouw, 
mijnbouwschade en mijnbouwactiviteiten, namelijk de pilot Harlingen. Ik kijk daar met 
heel veel plezier naar uit en alle andere toezeggingen heb ik genoteerd.  
 
Dank u wel.  
 
De voorzitter : 
De minister mag antwoorden. We gaan nadat hij daar mee klaar is, stemmen. Ik hoop dat 
hij zich …  
 
Minister Wiebes : 
Ik ga proberen voort te maken.  
 
De heer Van der Lee stelt een ingewikkelde vraag en mevrouw Mulder duidt dat eigenlijk </pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 53 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  ook aan. Het moet natuurlijk zo zijn dat er geen gaten zitten in de dekki ng. Als we nu 
kunnen zeggen dat we een construct hebben gemaakt waardoor deze en deze en deze 
groepen door het ijs zakken, dan zijn we tegen onszelf aan het zeggen dat dat dus niet 
het eindproduct kan zijn. Die analyse van de heer Van der Lee zou eigenlijk  overbodig 
moeten zijn. Ik denk dat het wel nuttig is om de beelden over wat er nu nog niet loopt, zo 
goed mogelijk te delen. Laat ik zeggen dat we daar dan misschien in de gereedkoming 
van het plan van aanpak aandacht aan moeten besteden. Maar het kan nat uurlijk niet zo 
zijn dat we tevreden met elkaar vaststellen dat we een lijst hebben van gevallen die door 
het ijs zakken. Dat gaat niet. Ik denk dat de vraag zoals de heer Van der Lee hem 
bedoeld heeft, is: wat loopt er nog niet goed en hoe ondervangt dat superprotocol van 
hem deze situatie? Mag ik het zo interpreteren?  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Ja, dat mag u. Het gaat mij daarbij niet zozeer om individuele gevallen als wel om 
bepaalde typen schades die nu nog niet in het bestaande protocol zitten en waarvoor 
mensen anders naar het landelijk loket moeten, omdat het niet onder het kopje 
"gaswinning" kan worden aangemeld. Het moet heel helder en duidelijk zijn wat er 
allemaal onder het kopje "gaswinning" hangt. Het gaat d an dus niet om individuele 
gevallen maar om bepaalde types schades die in de ondergrond zijn veroorzaakt en 
waarvan het misschien niet evident is dat ze moeten worden toegerekend aan de 
gaswinning of die nog niet automatisch worden toegerekend aan de gaswi nning.  
 
Minister Wiebes : 
Laten we het zo zeggen: ik begrijp het zo dat als mensen in onwetendheid zijn over wat 
voor soort schade er eigenlijk speelt, het protocol helder is over hoe daarmee in hun 
geval wordt omgesprongen. Ze kunnen dat ook niet altijd we ten, want in sommige 
gevallen zijn er meer mogelijke veroorzakers. Als ik het zo mag begrijpen, dan vind ik 
het een buitengewoon zinvol punt. We zullen daar dan in het protocol aandacht aan 
besteden. Nee, helderheid over geven! "Aandacht geven" is ook zoie ts, hè. Een 
kletsterm!  
 
De gesprekken met de andere overheden zijn onderdeel van die hele communicatie die 
meer proactief moet. Over hoe we dat met die andere overheden willen doen, zal ik in 
die brief ook iets opschrijven. Door de vergunningverlening mijn bouw van EZK moeten, 
denk ik, per regio gesprekken worden gevoerd met de medeoverheden die het betreft. 
Dat gebeurt nu in heel bijzondere situaties, maar ik denk dat wij moeten zeggen dat een 
mijnbouwvergunning een bijzondere situatie is en dat het dus pas t om daar gewoon al 
van tevoren over in gesprek te gaan, zodat de medeoverheden weten waar ze aan toe 
zijn, wat de procedure is en wat de mogelijkheden voor hen zijn om dat op een 
productieve manier te beïnvloeden en om daar zelf keuzes in te maken. Ik zal  dat in die 
brief nog wel nader aanstippen, maar dat is dus echt onderdeel van die meer proactieve 
communicatie.  
 
Wie zijn de experts? Dat zal ik inderdaad in die brief aangeven. Dat zeg ik toe.  
 
De sanering van die situatie. Dat was een vraag waarvan de h eer Van der Lee zich in 
tweede termijn herinnerde dat hij die eigenlijk in eerste termijn had willen stellen. Dat 
speelt bij Giethoorn. Op zich is het beleid als volgt. Er zijn duizenden locaties in </pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 54 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  Nederland waar de bodem verontreinigd is. Als we dat alle maal tegelijk willen doen, dan 
lukt dat nooit. Dus daarom is het beleid erop gericht om op die locaties maatregelen te 
nemen waar er sprake is van onaanvaardbare risico's voor mens en milieu of voor 
verspreiding van de verontreiniging. In die gevallen krij gt de veroorzaker of de eigenaar 
van de locatie de tijd om die maatregelen te nemen.  
 
Met de NAM is ook gesproken over deze specifieke locatie nabij Giethoorn. Op termijn 
— dat erkent NAM ook — moet die volledig worden gesaneerd en worden verlaten. De 
stappen daarvoor zijn het afsluiten van boorputten, het verwijderen van installaties en 
het saneren van de bodem. Daar is een boortoren voor nodig. Zo'n toren is nodig voor 
het verwijderen van putten en daar is er één van. Die moet optimaal worden ingezet en 
dat betekent dat deze locatie nu nog niet aan de beurt is. Volgens de planning langs de 
meest kritieke situaties is deze later aan de beurt. Hij komt aan de orde, maar nu nog 
niet. Desondanks is aan NAM gevraagd om te bekijken of desondanks sanering mogelij k 
is. NAM heeft toegezegd om met het bevoegde gezag, in dit geval de provincie 
Overijssel, in contact te treden om de verontreinigde plekken net buiten de mijnlocatie 
versneld op te ruimen door middel van een deelsanering. Voor de rest zal in de 
prioriteri ng voor die ene toren worden gekeken wanneer het geheel aan de beurt is. 
Maar op zich is het een verstandige volgorde om van gevaarlijk naar minder gevaarlijk te 
gaan, maar de sanering buiten het gebied zou al in een deelsanering meegenomen 
kunnen worden.  
 
De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Omdat het een locatie betreft in de buurt van de woonplaats van de voorzitter wil ik nog 
één specifieke vraag stellen. Ik ben heel bezorgd over haar! Wordt met de provincie dan 
ook afgesproken binnen welke termijn dat gaa t gebeuren? Ik hoef de termijn nu niet te 
weten, maar ik zou wel willen dat daar een termijn over wordt overeengekomen.  
 
Minister Wiebes : 
De bedoeling is dat NAM en Overijssel met elkaar overeenkomen wanneer dat gebeurt. 
Dat wordt nu bekeken en er wordt oo k gekeken of het eerder kan dan volgens het 
oorspronkelijke schema. Hét antwoord is natuurlijk een datum.  
 
Mevrouw Beckerman zegt dat er eerst 200 en toen 100 was, maar dat zijn getallen die 
hier niet aan de orde zijn. Daarover heeft de minister van Financ iën uitleg gegeven in 
Algemene Financiële Beschouwingen. Het bedrag dat naar Groningen gaat en dat 
gereserveerd is voor het perspectief is niet veranderd. Dat is 1,15 miljard. Ik zal eerlijk 
zeggen dat ik niet de illusie heb dat Groningers nu ineens bevrij d in dolle vreugde over 
straat rennen omdat zij het gevoel hebben dat daarmee alles is afgehandeld. Maar ik 
heb wel de overtuiging dat dit een zeer stevige basis legt onder een 
toekomstperspectief. Ik vind dat ook aan de orde. De regio moet zich voorbereid en op 
een postgaswinningtoekomst, waarin wij weer hele andere zorgen hebben dan 
gaswinning of seismicitieit. Het gaat dan om werkgelegenheid, sociale structuren en 
stads - en dorpsvernieuwing. Ik ben dus blij dat we die bespreking hebben gehad.  
 
Ik vind het  echt een onzinbeeld dat het een feestje zou zijn. Het was een verzoek van de 
regio — en ik was het daar geheel mee eens — dat wij daadwerkelijk bij elkaar zouden 
gaan zitten om commitment uit te spreken. Er waren zeven leden van het kabinet bij en 
dat com mitment was wat de regio naast dat bedrag echt nodig had. Dat is hier 
onderkend. We hebben met elkaar afgesproken dat het niet een dingetje wordt voor de </pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 55 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  regio of een fondsje of wat dan ook. We hebben met elkaar gezegd dat wij gezamenlijk 
een nationaal pro gramma gaan ondernemen en ieder van de bewindspersonen en ieder 
van de lokale bestuurders heeft kenbaar gemaakt hoe hij erin zit en wat we met elkaar 
gaan doen en hoe we ons daartoe gecommitteerd voelen. Dat is wat daar is 
uitgesproken. Het was buitengewoo n nodig en buitengewoon nuttig dat we dat met 
elkaar hebben gedaan. Ik sta daar ook helemaal achter.  
 
Voor het tijdpad voor Farmsum verwijst mevrouw Beckerman tussen de regels door ook 
naar de brief. Dat zal ik doen.  
 
De arbiters. Ik zal, zoals net besprok en, achter die gevallen aan gaan. Ik heb daar ook 
een toezegging over gedaan.  
 
De voorzitter : 
Ik ga het toch even aan de minister vragen, want hij is bezig met een opsomming voor 
de brief die wij nog gaan krijgen. De vraag is dan wel: wanneer?  
 
Minister Wiebes : 
Wanneer de brief komt? Dat gaan we aan het end zien, want het meest knellende punt 
bepaalt het tijdpad. Er wordt naast mij al heel hard aan gerekend.  
 
De voorzitter : 
Dan kan het zijn dat we dat straks na de stemmingen horen. Maar goed, ik dacht "ik s tel 
de vraag alvast".  
 
Minister Wiebes : 
Ik ga heel hard voort.  
 
De heer Wassenberg herhaalt zijn oproep over de Waddenzee en noemt opnieuw een 
héél lelijk woord. Ik heb hem goed aangehoord en ik ben het met hem eens dat wij een 
bepaalde convergentie tussen  onze standpunten hebben gezien ten aanzien van de 
Waddenzee, maar dat we er nog niet helemaal zijn.  
 
De geothermiekwestie van mevrouw Yeşilgöz komt in de brief aan de orde.  
 
De heer Schonis vraagt: heb ik het nu goed gehoord dat als een Nederlander meent 
mijnbouwschade te ervaren van een bron die mogelijk over de grens ligt, hij zich bij dat 
landelijke loket kan melden? Het antwoord is ja.  
 
Het arbiterpunt van de heer Nijboer heb ik behandeld.  
 
De mensen die zich onveilig voelen. Ik moet nu even precies zi jn over de bewoordingen, 
want die verschillen net iets. Ik ga niet stechelen over een motie; daar heeft de heer 
Nijboer ongetwijfeld gelijk in. Ik vergeet altijd snel hoe de parlementaire behandeling 
precies ging, maar daar heeft hij ongetwijfeld een punt.  Ik wil het punt maken dat het het 
advies van de mijnraad is om niet meer uit te gaan van de inspectie oude stijl maar van 
een ander model. Daar heeft de NCG het, nadat we daar op de 20ste nog even met 
bestuurders over hebben gesproken en nadat we er op 2 juli afspraken over hebben 
gemaakt, over een toets op de veiligheid voor bewoners die daar behoefte aan hebben. 
Dat hebben we met elkaar afgesproken en dat komt materieel neer op de helderheid die </pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 56 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  de heer Nijboer vraagt. Maar het is hier belangrijk omdat w e oud en nieuw hebben en 
alles nauw luistert. Ik moet me echt houden aan de juiste woorden.  
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Je verdwaalt zelfs als Kamerlid in al die termen, groepen, toetsen en weet ik wat niet. Ik 
hoef maar één antwoord van de minister. Als iema nd zich onveilig voelt in zijn huis, of 
het nou een huurhuis, een bedrijf of een woonhuis is, en het wil laten controleren, komt 
er dan iemand die dat gaat controleren en die zegt of het veilig is of niet?  
 
Minister Wiebes : 
Ja. 
 
De heer Nijboer  (PvdA):  
Dat was wat ik graag wou weten.  
 
Minister Wiebes : 
Voldoet uw huis aan de norm? Ja. Dat is weer jargon. Sorry daarvoor.  
 
De heer Nijboer komt nog een keer terug met zijn oproep om vooral de agrarische 
schades te doen. Mevrouw Mulder herhaalt dat en troeft zelf  nog over, maar zij 
verwoordt daarmee, denk ik, wat iedereen hier aan tafel vindt, namelijk dat de 
agrarische schades toch echt aan de beurt zijn. Ik heb uitgelegd hoe complex ze zijn, 
maar het is nu wel opgepakt en er zit ook voortgang in.  
 
De datum voor de brief. De brief waarin zo veel mogelijk, zo niet alle toezeggingen 
worden meegenomen, komt eind november. Daar moet namelijk nog wel het een en 
ander voor worden uitgezocht. Mag dat? Als het eerder moet, staat er minder in. Het is 
toch een beetje …  
 
Voorzitter: Van der Lee  
 
De voorzitter : 
Een interruptie van mevrouw Mulder.  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Wordt in die brief ook toegelicht waarom de minister wel of niet kiest voor de pilot 
Harlingen?  
 
Minister Wiebes : 
Jaja. Dat ga ik …  
 
Mevrouw Agnes Mulder  (CDA):  
Ik breng het nog even positief onder de aandacht van de minister om hem te bewegen 
toch vooral positief te beslissen.  
 
Minister Wiebes : 
Zeker, zeker, zeker. Voorzitter, dat komt erin voor.  
 
Voorzitter, mevrouw Mulder vraagt dit en … Het is niet eenv oudig dit beroep!  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 57 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl  De heer Van der Lee  (GroenLinks):  
Dat is het voor ons allemaal niet, maar mevrouw Mulder is nu weer voorzitter.  
 
Voorzitter: Agnes Mulder  
 
De voorzitter : 
Dank, minister. U was bezig met op te sommen van wat er volgens u allemaal in de br ief 
komt te staan.  
 
Minister Wiebes : 
Ik ben de punten van de tweede termijn langsgelopen en ik wil daarmee niet suggereren 
dat daarmee de toezeggingen die ik in eerste termijn heb gedaan, komen te vervallen.  
 
De voorzitter : 
Daar houden wij u ook aan. Daarm ee komen we wel aan het einde van deze tweede 
termijn van de Kamer. Ik zal een opsomming maken van de toezeggingen. Dan kunnen 
we allemaal even checken of het allemaal zo is als we dachten dat het zou zijn.  
 
Eind november van dit jaar komt de minister met een brief aan de Kamer. Daarin gaat hij 
in op het landelijk schadeprotocol. Hij gaat in op de oplossing voor de schade van 
agrarische ondernemers in Groningen. Hij gaat het gebruik van diesel bij zoutwinning …  
 
Minister Wiebes : 
Een oplossing voor …?  
 
De voorzitter : 
… de schade van agrarische ondernemers in Groningen. De minister gaat daarover nog 
in gesprek met de heer Munniksma, zo was mijn beleving.  
 
Minister Wiebes : 
Ik ga de uitkomsten van de exercitie van de heer Munniksma communiceren en het 
proces ver der schetsen.  
 
De voorzitter : 
Wij vinden het als Kamer niet erg als dat voor een van de debatten over Groningen naar 
de Kamer komt. Ik vraag me daarom even af of het handig is om dat in deze brief op te 
nemen, want misschien kan de minister daar al eerder op terugkomen. Gaat hij kijken of 
dat in lijn met de debatten te doen is?  
 
Minister Wiebes : 
Ik ga kijken of dat te doen is, want ik snap het punt.  
 
De voorzitter : 
Ik begrijp dat het "zo snel mogelijk" is.  
 
Minister Wiebes : 
"Zo snel mogelijk" staat.  
 
De voorzitter : 
Dan kan het dus zijn dat het eerder komt dan die brief van eind november 2018.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 58 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   
Dan het gebruik van diesel bij de zoutwinning onder de Waddenzee. Daarover heeft de 
minister gezegd dat er geen onomkeerbare stappen worden gezet voordat die brief naa r 
de Kamer komt.  
 
Op de toename van het aantal incidenten mijnbouw komt een bespiegeling door de 
minister. Dit is hoe de heer Nijboer het noemde. Misschien komt het wel in deze brief, 
maar ik merk aan de minister dat hij daar misschien meer tijd voor nodig  heeft.  
 
Minister Wiebes : 
Neenee, ga zo door.  
 
De voorzitter : 
Heel mooi.  
 
De brief gaat ook in op de communicatie over mijnbouwvergunningen en op de pilot 
Harlingen.  
 
Daarnaast zijn er afspraken tussen Overijssel en de NAM over de sanering van de 
locatie n abij Nationaal Park Weerribben -Wieden. Ook zal de minister in deze brief 
ingaan op de lekkage die heeft plaatsgevonden bij Farmsum. Hij gaat ook in op het 
geval van de geothermie van Egmond als een casus van hoe we dat in de toekomst 
kunnen voorkomen omdat  we met z'n allen toch willen kijken of daar meer 
mogelijkheden voor zijn.  
 
De minister knikt. Ik kijk nog even naar de Kamerleden en ik zie dat die ook akkoord zijn. 
Dan sluit ik hierbij de vergadering, ware het niet dat er nog een nabrander is van de hee r 
Wassenberg!  
 
De heer Wassenberg  (PvdD):  
Volgens mij moet u dan ook zeggen dat er een VAO is aangevraagd waarbij het lid 
Wassenberg de eerste spreker is.  
 
De voorzitter : 
Ja, tuurlijk. De heer Wassenberg heeft een VAO aangevraagd …  
 
Minister Wiebes : 
Geen l elijke woorden gebruiken, hè!  
 
De voorzitter : 
… en de heer Wassenberg is ook de eerste spreker. Dat zal worden doorgegeven aan 
de plenaire griffie. Rest mij niks anders dan u nog een gezegende dag te wensen en u te 
bedanken voor uw komst naar de Kamer. Dan k aan de minister, de Kamerleden en 
iedereen die heeft meegeluisterd. Een fijne avond.  
Sluiting 17.18 uur.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre> ONGECORRIGEERD STENOGRAM  
 Verslag AO van 11 oktober 2018  
 59 
 
 
Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ong ecorrigeerde verslagen mag 
niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl   </pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2018 12:45:07
To : "' @shell.com '" @shell.com
Cc : "'
@shell.com '" 
@shell.com
Subject : RE: Trillingssensoren Assen
Attachm ent : im age001.jpg;
Beste ,
 
De motie van het CDA is uiteindelijk ingetrokken. Onze wethouder heeft wel gezegd dat wanneer de twee meetstations aan het KNMI zijn overgedragen en op de site van het
KNMI staan, we een bericht hierover plaatsen op de gemeentepagina. Zou je mij in dit kader kunnen (laten) informeren als de stations worden overgedragen?
 
Alvast bedankt en een fijn weekend.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: 0592-   06- 
 
e-mail: 
. @assen.nl
   site: 
www.assen.nl
 
 
 
 
V
an:
 . i @shell.com [mailto: @shell.com] 
Verzonden:
 donderdag 22 november 2018 16:41
Aan:
Onderwerp:
 RE: Trillingssensoren Assen
 
 
Met betrekking tot de gebouwensensoren nog een aanvulling. De gebouwensensoren welke bij woningen zijn geplaatst kunnen worden ingezien door de eigenaar van het pand,
TNO en de NAM.
 
Over je vraag of NAM bereid is om een sensor te plaatsen op het gemeentehuis Assen heb ik nu geen antwoord, dit omdat ik de juiste mensen hiervoor niet heb kunnen bereiken.
 
Hopende je zo voldoende te hebben geïnformeerd, mochten er nog vragen zijn hoor ik ze graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
   
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij
Schepersmaat 2
Postbus 28000
9400 HH Assen
 
Telefoonnummer: 0592-  of 06   
 
From:
 
Sent:
 donderdag 22 november 2018 14:23
To:
 ' . @assen.nl' <
. i @assen.nl
>
Subject:
 
Trillingssensoren Assen
 
 
Naar aanleiding van ons telefoongesprek, stuur ik je hieronder een overzicht van de trillingssensoren die er in Assen (tot nu toe) zijn geplaatst.
 
Via een interactieve kaart op de NAM website kan een ieder ook kijken naar waar NAM sensoren heeft geplaatst. Zie hiervoor onderstaande link. (opmerking: website is niet
helemaal up-to-date).
https://www.nam.nl/feiten-en-cijfers/gebouwsensoren.html#iframe=L2VtYmVkL2NvbXBvbmVudC8/aWQ9Z2Vib3V3c2Vuc29yZW4jdGFiLW92ZXJpZw
==
 
H
et onderstaande overzicht is de situatie van vandaag. De exacte locaties zijn gecensureerd, dit heeft de maken met privacywetgeving.
 
Hopende dat je hier verder mee kan mbt het informeren van de gemeenteraadsvergadering van vanavond. Mocht je nog aanvullende vragen hebben hoor ik het graag.
21.64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre> 
Met vriendelijke groet,
 
 
   
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij
Schepersmaat 2
Postbus 28000
9400 HH Assen
 
Telefoonnummer: 0592-  of 06   
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre>                                                         ‘ 7 & B hs tf  f =  5    f  vote, Oudemolen    / «  f yatta? i A  . . en: mer Zeljen Bijoestoston / / 5  a _ N \ 5  6 se ‘ £ t &,  4 $ i : .  \ ge? ‘= a  o # ; 6  P ~ 2 . Aen,  z ~ A >  & On K \  \ 2 ab ™ ' i z  \ + * _ >  \ gare! ue "6, Tí tz  ì u a lo EA  7 ° | eZ  \ Jan, it  \ \  \ . \ | \  % 5 7 Baloerveld  Oy + ;  luis ter a . Ter ; ~  Held a &  Omatecte Gow ,  vide zi % & Country Club ;  en a a ;  an or - wimat \  u - ye 5  woos re? 4 Ten ;  \ ~  Zeyervean mgews wer  4  n u  Ds art = 5  , % j 3  . %  &  c  Vaart Fad Dpto $  Ì    Eleveld    Gasteren    Netionsel Park    </pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre>Date : 20-6-2018 17:36:04
From  : 
@shell.com
Subject : Re: Uitstel
​ Ok, m ooi.
Dank!
Verstuurd vanaf m ijn iPhone
Op 20 jun. 2018 om  16:36 heeft   
@assen.nl
> het volgende geschreven:
 
In vervolg op ons telefoongesprek.
Ik heb net gesproken met   van EZK. Het besluit over Westerveld wordt pas na de zomer gepubliceerd. Reden: Ze redden het administratief niet.
 
Houd dit maar even bij je. Ik denk dat EZK het zelf ook met jullie gaat communiceren.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
 
e-mail: 
i @assen.nl
   site: 
www.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
21.65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre>Date : 27-10-2016 22:32:24
From  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : Re: Verzoek m edew erking gedragscode NAM
Iets van Keulen en Aken...
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Op 27 okt. 2016 om  22:27 heeft   
@assen.nl
> het volgende geschreven:
Beste Marco,
Ja. Dat zullen we doen.
Hier zijn ze misschien wel wat laat mee.
Groet,
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: 
Marco Out
Verzonden: 
​27-​10-​2016 22:23
A
an: 
 
Onderwerp: 
Fwd: Verzoek medewerking gedragscode NAM
B
Even ter info. Graag ontvang ik tzt enige input.
Groet,
Marco 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 Marco Out <
M.Out@assen.nl
>
Datum :
 
27 oktober 2016 22:20:49 CEST
Aan:
 "
@shell.com
" <
. @shell.com
>
Kopie:
    
@assen.nl
@assen.nl
>
Onderw erp:
 
Antw .: Verzoek m edew erking gedragscode NAM
Geachte m evrouw , beste 
Dank voor het verzoek om  een bijdrage te leveren bij het tot stand kom en van de gedragscode. Ben graag bereid om  dat te doen.
Via    kon een gesprek worden gepland.
Vriendelijke groet,
 
Marco L.J. Out
Burgem eester van Assen
 
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon: 14 0592
bestuurssecretariaat: 
0
592 
 
Bezoekadres:
N
oordersingel 33
9401 JW Assen
 
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Op 25 okt. 2016 om  13:32 heeft "
@shell.com
" <
@shell.com
> het volgende geschreven:
Geachte heer Out,
 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij BV, NAM dus, is lid van NOGEPA. NOGEPA behartigt de gezamenlijke belangen van de olie-
en gasbedrijven in Nederland.
 
Onze wereld is de laatste jaren nogal veranderd. En zal verder veranderen. In de transitieperiode naar een CO2-arme
energievoorziening neemt het aandeel van fossiel, van kolen olie en uiteindelijk ook gas, dankzij energiebesparing en de groei van
hernieuwbare bronnen af.
 
Nederlands aardgas speelt nog een aantal decennia in de Nederlandse energievoorziening een belangrijke rol. Veilig opereren staat
voor ons daarbij voorop. Daarnaast is behoud van draagvlak steeds meer een punt van aandacht. Draagvlak dat onder druk staat
door aardbevingen in Groningen maar ook door het publieke debat. Aan ons de opdracht om sterker verbonden te zijn met onze
omgeving en beter aan te sluiten bij behoefte en wensen van die omgeving.
 
In dat kader benaderen we u. De leden van NOGEPA, de bedrijven die in Nederland actief zijn in het opsporen en winnen van gas,
willen gezamenlijk een gedragscode ontwikkelen. Een code waarin we vastleggen hoe we bij projecten die de komende jaren
plaats zullen vinden ons ten opzichte van onze omgeving zullen ‘gedragen’. De gedragscode moet expliciet duidelijk maken op
21.66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre>welke wijze de sector de omgeving betrekt in de plan- en besluitvorming van een project. Wat kan de omgeving in het algemeen
verwachten van de sector en wanneer? Hoe zorgt de Nederlandse gassector ervoor dat wensen, ideeën en belangen van de
omgeving volwaardig worden meegenomen in het totale project, dus in de voorbereiding, de winning en na de gaswinning.
 
De gassector heeft daarom de afgelopen maand haar ideeën voor een gedragscode bijeengebracht, gebaseerd op de eigen
ervaringen van de sector. Om wensen en ideeën die leven in de maatschappij goed te kunnen meenemen in het ontwikkelen van
een concept gedragscode zullen we ongeveer 35 gesprekken voeren met belanghebbenden en experts, zowel nationaal als in de
regio.
 
Het team dat dit proces begeleidt, wil graag een gesprek met u inplannen om hierover van gedachten te wisselen. Het gesprek zal
zijn met   (NOGEPA) en   (MSG) en zal ongeveer 1,5 uur in beslag nemen.
Van het interview wordt een vertrouwelijk verslag gemaakt, dat alleen gedeeld wordt met het team dat zich bezighoudt met het
ontwikkelen van de gedragscode. Zij sturen u het conceptverslag toe om te verifiëren of ze u goed hebben begrepen. Vervolgens
wordt op basis van alle interviewverslagen een geanonimiseerde analyse gemaakt die wordt gebruikt voor het opstellen van een
conceptversie van de gedragscode. In november verwachten we bij alle geïnterviewden terug te komen met de resultaten.
 
Vanuit uw intensieve contacten met ons in Assen, en het feit dat het hoofdkantoor van NAM in uw gemeente zetelt, stel ik het
zeer op prijs om uw mening hierin terug te zien. Zou u daarom aan deze gedragscode willen meewerken?
 
Ik hoor graag van u,
 
 
Met vriendelijke groet,
 
Drs. i  i
 
 
Ik ben op woensdagen afwezig
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E i i - l @shell.comI www.nam.nl
<image001.png>  http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van
informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre>Date : 2-2-2019 14:05:14
From  : 
@shell.com
Subject : Re: Werkzaam heden NAM in Assen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Jam m er van Gea!
Maandag even bellen lijkt m ij uitstekend.
Fijn weekend,
Verstuurd vanaf m ijn iPhone
Op 2 feb. 2019 om  12:15 heeft   
@assen.nl
> het volgende geschreven:
Dankjewel.
Zullen we m aandag even bellen?
Ik heb het bericht doorgestuurd naar Marco Out. Gea is donderdagavond opgestapt als wethouder. Karin Dekker (GL, voorheen wethouder Groningen en Leek) volgt
haar op. Ik weet nog niet of Karin ook het gaswinnings dossier krijgt.
Fijn weekend. 
Groet,
Outlook 
voor iOS
 downloaden
 
Van:
 
i
. ll @shell.com
Verzonden:
 zaterdag, februari 2, 2019 11:27 AM
Aan:
Onderwerp:
 Werkzaamheden NAM in Assen
 
Geachte mevrouw Smith, geachte heer ,
 
Ik wil u hierbij graag informeren over werkzaamheden op onze locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk. Gezien de gevoeligheden rondom NAM en activiteiten van
NAM in de buurt van Marsdijk, stuur ik u deze mail persoonlijk. Uiteraard informeer ik ook uw ambtelijke en communicatie-afdelingen.
 
De 9
e
 put in dit gasveld Vries produceert op dit moment niet optimaal. Voor de duidelijkheid: dit is niet de (10
e
) put die naar de drie kilometer diepe ondergrond van
Marsdijk leidt. Deze 9
e
 put komt uit in de ondergrond tussen onze locatie, Taarlo en Ubbena.
 
Om deze put weer goed te laten werken, is het nodig om ondergrondse onderhoudswerkzaamheden aan de put uit te voeren. Dat gaan we doen tussen 18 februari en
begin maart 2019. Daarvoor komt er behoorlijk wat materieel op de locatie. Gezien de ligging van de locatie zijn de werkzaamheden goed te zien vanaf de A28. Wij
houden daar extra rekening mee in onze communicatie. In het kort hebben de werkzaamheden de volgende effecten:
Om veilig te kunnen werken worden de leidingen en de put gasvrij gemaakt; daardoor brandt er gedurende lange tijd een fakkel met een vrij grote vlam.
Er wordt 24 uur per dag gewerkt, met in de nacht verlichting op de locatie.
Er zijn extra transporten van en naar de locatie; we beperken deze zoveel mogelijk tot overdag-uren.
We plaatsen een geluidsscherm tussen de directe buurman en onze locatie.
 
W
ij communiceren rechtstreeks met omwonenden, de dorpsbelangen Taarlo, Loon en de wijkkrant Marsdijk. Daarnaast gebruiken wij de geijkte
communicatiemiddelen zoals Twitter, Facebook en de websites. Ik begreep van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat ze een kennisgeving van de
vergunning aanstaande week publiceren in de huis-aan-huis-kranten.
 
Mocht u hier nog vragen over hebben, dan hoor ik het graag.
Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
l @shell.com
I 
www.nam.nl
<image001.png>
http://www.twitter.com/nambv
 
<image002.jpg>
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in
o
vereenstem m ing m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link 
www.shell.com
, zoals aangevuld m et enige
verdere specifieke en/of lokale privacy statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Z
akelijke Klanten,
Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
21.67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre>m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>Date : 8-2-2019 10:04:46
From  : 
@shell.com
To : " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl
Cc : " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, "   @assen.nl
Subject : RE: Werkzaam heden NAM in Assen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
 
Nee, nog niet; aankomende week wel. Zal ik je dan de link doormailen?
Het staat nu al wel bij 
https://www.nam.nl/gas-en-oliewinning/locaties-en-activiteiten.html#iframe=L21hcHMvZGVmYXVsdC8
= , maar dat is vrij beperkt.
 
Overigens: vanwege een spoed-onderhoudsklus zijn we ook de leidingen op Vries-4 nu aan het leeghalen om veilig aan de leiding te kunnen werken. Dat betekent dat vandaag al
afgefakkeld wordt op die locatie; dat duurt waarschijnlijk tot volgende week, maar alleen tijdens overdag-uren. Bovendien is de fakkel ‘verpakt’. Dat betekent dat je meestal
alleen een gloed ziet. Desalniettemin handig om te weten. We gaan de buren en vliegveld Eelde ook even vertellen wat we aan het doen zijn.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. - l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
 
From:
Sent:
 vrijdag 8 februari 2019 09:47
To:
Cc:
 @aaenhunze.nl; . i @assen.nl
Subject:
 RE: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Dag ,
 
Hebben jullie al een persbericht of internetpagina waarnaar wij vanaf onze gemeentelijke website kunnen doorlinken?
 
 
Met v riendelijke groet,
 
Beleidsadv iseur/ projectleider
Team Ruimte en Ontwikkeling
Tel
 
0592 -  
Gemeente Tynaarlo
Tel
 
0592 - 266 662 
||
 
Fax
 
085 - 2084 923 
||
 
E-mail
 
info@tynaarlo.nl
Post
 Postbus 5, 9480 AA Vries 
||
 
Bezoek
 Kornoeljeplein 1, Vries
 
Bezoek 
onze website
 
||
 
V
olg 
ons op Twitter
 
||
 
L
ike 
ons op Facebook
D it bericht en de eventuele bijlage kan vertrouwelijke of persoonlijke informatie bevatten en is daarom uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
W anneer u deze boodschap per abuis van ons
h
eeft ontvangen, laat dit dan aan de afzender weten door een korte reactie te sturen. W ij verzoeken u in een dergelijk geval dit bericht en de eventuele bijlagen te vernietigen en geen kopieën op te
slaan of door te sturen.
Al onze e-mailberichten worden voor verzending automatisch op virussen gecontroleerd. E r geldt echter geen garantie dat gebruik van e-mail veilig is of dat het gebruik van e-mail geschiedt zonder
enige fout. D e gemeente Tynaarlo is op geen enkele wijze aansprakelijk voor enige fout of gebrek in de inhoud van dit e-mailbericht.
 
 
 
 
 
Van:
 
- l @shell.com
 [
mailto: . - ll @shell.com
] 
Verzonden:
 zaterdag 2 februari 2019 11:29
Aan:
  . 
. @tynaarlo.nl
>; 
i @aaenhunze.nl
Onderwerp:
 FW: Werkzaamheden NAM in Assen
 
Hierbij ook voor jullie ter informatie dit bericht over werkzaamheden op onze locatie ten noorden van Marsdijk.
Groet,
 
From:
Sent:
 zaterdag 2 februari 2019 11:27
To:
@assen.nl
>; 'g.smith@assen.nl' <
g.smith@assen.nl
>
Subject:
 Werkzaamheden NAM in Assen
 
Geachte mevrouw Smith, geachte heer i ,
 
Ik wil u hierbij graag informeren over werkzaamheden op onze locatie ‘Vries-1’ ten noorden van Marsdijk. Gezien de gevoeligheden rondom NAM en activiteiten van NAM in de
buurt van Marsdijk, stuur ik u deze mail persoonlijk. Uiteraard informeer ik ook uw ambtelijke en communicatie-afdelingen.
 
21.68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>De 9e put in dit gasveld Vries produceert op dit moment niet optimaal. Voor de duidelijkheid: dit is niet de (10e) put die naar de drie kilometer diepe ondergrond van Marsdijk
leidt. Deze 9e put komt uit in de ondergrond tussen onze locatie, Taarlo en Ubbena.
 
Om deze put weer goed te laten werken, is het nodig om ondergrondse onderhoudswerkzaamheden aan de put uit te voeren. Dat gaan we doen tussen 18 februari en begin maart
2019. Daarvoor komt er behoorlijk wat materieel op de locatie. Gezien de ligging van de locatie zijn de werkzaamheden goed te zien vanaf de A28. Wij houden daar extra rekening
mee in onze communicatie. In het kort hebben de werkzaamheden de volgende effecten:Om veilig te kunnen werken worden de leidingen en de put gasvrij gemaakt; daardoor brandt er gedurende lange tijd een fakkel met een vrij grote vlam.
Er wordt 24 uur per dag gewerkt, met in de nacht verlichting op de locatie.
Er zijn extra transporten van en naar de locatie; we beperken deze zoveel mogelijk tot overdag-uren.
We plaatsen een geluidsscherm tussen de directe buurman en onze locatie.
 
Wij communiceren rechtstreeks met omwonenden, de dorpsbelangen Taarlo, Loon en de wijkkrant Marsdijk. Daarnaast gebruiken wij de geijkte communicatiemiddelen zoals
Twitter, Facebook en de websites. Ik begreep van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat ze een kennisgeving van de vergunning aanstaande week publiceren in de
huis-aan-huis-kranten.
 
Mocht u hier nog vragen over hebben, dan hoor ik het graag.
Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.comI www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies e n Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre>Date : 3-12-2018 11:00:29
From  : 
@shell.com
Subject : RE: Wil je m ij even bellen?
 
Ik bel je deze ochtend, zit nog even in overleg.
 
m.v.g.
 
Van:
Verzonden:
 maandag 3 december 2018 10:59
Aan:
Onderwerp:
 Wil je mij even bellen?
Urgentie:
 Hoog
 
 
Kan je mij even bellen?
 
Met vriendelijke groet,
 
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
 
e-mail: 
. @assen.nl
   site: 
www.assen.nl
 
 
D
isclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
21.69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre>Date : 8-3-2018 15:16:15
To : "' @shell.com '" @shell.com
Subject : RE: Winningsplan Westerveld- Afspraak 0-m etingen 
Beste ,
 
De uitnodiging kan naar mij en:
  . @assen.nl
 :
 
@aaenhunze.nl
 : @tynaarlo.nl
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
T 06 
M0592 
@ . i @assen.nl
 
 
Gemeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
 
Van:
 . i @shell.com [mailto: @shell.com] 
Verzonden:
 donderdag 8 maart 2018 10:57
Aan:
CC:
Onderwerp:
 Winningsplan Westerveld- Afspraak 0-metingen
 
 
Gisteren heb ik contact gehad met je collega  , heb aantal keren gebeld, maar je niet kunnen spreken, vandaar deze e-mail.
 
Zoals je wellicht weet staat er in het Winningsplan Westerveld e.e.a. over monitoringen en 0-metingen genoemd.
Nu is het zo dat wij aan het kijken zijn hoe we hier gehoor aan kunnen geven en zou ook graag met de gemeente Assen hierover van gedachten willen wisselen.
 
Hoor graag of we voor een afspraak bij jou aan het juiste adres zijn en op welk termijn we een afspraak kunnen inplannen.
 
Een aantal mogelijkheden voor ons zouden zijn:
-
          
Woensdag 21 maart vanaf 13:00 uur
-
          
Dinsdag 27 maart vanaf 10:00 uur tot 12:00 uur
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
  
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31     
 
E-mail: 
i i @shell.com
Internet: 
www.nam.nl
P
 
 
P
lease consider the environm ent before printing this m essage
 
21.70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre>Date : 12-6-2018 12:00:49
From  : 
a@shell.com
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : Reactieterm ijn 'oude' schades NAM verlengd
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.png;
Geachte burgemeester,
 
Zoals u wellicht weet, doet NAM momenteel een aanbod aan mensen die vòòr maart 2017 een schade bij NAM gemeld hebben. Een aantal van die
schademelders woont in uw gemeente. Ik wil u graag informeren over het volgende: morgen staat in de meest gebruikte huis-aan-huis-bladen een
advertentie (zoals meegestuurd onderaan deze mail) waarin inwoners van uw gemeente geïnformeerd worden over een aantal verruimingen in dit
proces van schadeafhandeling.
 
Langere periode om te reageren
Op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat heeft NAM de bedenktijd verlengd voor het aanbod bij een schademelding van voor
31 maart 2017. Schademelders krijgen in elk geval tot en met 9 juli 2018 om te reageren. Naar de Arbiter kan tot 1 september. Ook melders die
eerder het aanbod niet aangenomen hebben, kunnen tot en met 9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.
 
Vragenloket Loppersum
Daarnaast heeft NAM een vragenloket in Loppersum geopend voor mensen die vragen hebben over het aanbod bij hun schademelding van voor 31
maart 2017. Zij kunnen bellen of mailen via de contactgegevens in hun brief. Ook een persoonlijke toelichting is uiteraard mogelijk.
 
De inloopmiddagen/avond van het vragenloket Loppersum zijn in juni op:
◾ 
Dinsdagen: 13.00 – 17.00 uur
◾ 
Woensdagen: 16.00 – 20.00 uur
◾ 
Donderdagen: 13.00 – 17.00 uur
in het NAM-kantoor aan de Molenweg 58 te Loppersum.
 
Meer informatie kunt u vinden op 
www.NAM.nl/6000
 .
Ik hoop u hiermee van voldoende informatie te hebben voorzien. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u uiteraard bij mij terecht.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
21.71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre> 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.com I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>    Cere Phra ft ata    BRON VAN ONZE ENERGIE         VÓÓR 31 MAART  20177?    De minister van Economische Zaken  en Klimaat heeft verzocht om meer  bedenktijd voor schademelders.  NAM geeft hieraan graag gehoor.    m U krijgt in ieder geval tot en  met 9 juli 2018 om te reageren  op het aanbod van NAM.  m De reactietermijn voor de Arbiter  is verlengd tot 1 september 2018.  m Heeft u het aanbod afgewezen, maar  zich bedacht? U kunt dan tot en met  9 juli 2018 alsnog akkoord gaan.         Zie voor verdere informatie  www.NAM.nl/6000</pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre>Date : 13-6-2018 09:23:10
Subject : Schadegevallen gasw inning in Assen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Goedemorgen,
 
Onderstaande berichten heb ik van de NAM gekregen over schadegevallen in Assen.
             
 
Groet,
 
Van:
 . l @shell.com [mailto: . ll @shell.com] 
Verzonden:
 dinsdag 12 juni 2018 17:19
Aan:
Onderwerp:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
Herstel:
  
   
   
   
 
From:
 
    
Sent:
 dinsdag 12 juni 2018 17:14
To:
@assen.nl
>
Subject:
 RE: Reactietermijn 'oude' schades NAM verlengd
 
      
 
Ik ga voor de zekerheid nog wel even door met mijn zoektocht.
 
Ik heb i   hier nog niet over bericht. Dat wil ik graag doen als ik zeker weet dat ik alle gegevens heb ontvangen.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
21.72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre>Date : 21-4-2011 12:43:18
To : "
@ shell.com" 
@ shell.com, "
@ shell.com" 
@ shell.com
Subject : 
 
 
     
                         
                              
  
 
Alvast een fijne vakantie gewenst.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
Beleidsadviseur
Gemeente Assen,  Dienst Stadsontwikkeling
Afdeling Ontwikkeling en Strategie
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
e-mail: @assen.nl   site: www.assen.nl
21.73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2018 14:23:32
Subject : Trillingssensoren Assen
Attachm ent : im age001.jpg;
 
Naar aanleiding van ons telefoongesprek, stuur ik je hieronder een overzicht van de trillingssensoren die er in Assen (tot nu toe) zijn geplaatst.
 
Via een interactieve kaart op de NAM website kan een ieder ook kijken naar waar NAM sensoren heeft geplaatst. Zie hiervoor onderstaande link. (opmerking: website is niet
helemaal up-to-date).
https://www.nam.nl/feiten-en-cijfers/gebouwsensoren.html#iframe=L2VtYmVkL2NvbXBvbmVudC8/aWQ9Z2Vib3V3c2Vuc29yZW4jdGFiLW92ZXJpZw
==
 
Het onderstaande overzicht is de situatie van vandaag. De exacte locaties zijn gecensureerd, dit heeft de maken met privacywetgeving.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
  
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij
Schepersmaat 2
Postbus 28000
9400 HH Assen
 
Telefoonnummer: 0592-  of 06   
 
21.74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre>                                                         ‘ 7 & B hs tf  f =  5    f  vote, Oudemolen    / «  f yatta? i A  . . en: mer Zeljen Bijoestoston / / 5  a _ N \ 5  6 se ‘ £ t &,  4 $ i : .  \ ge? ‘= a  o # ; 6  P ~ 2 . Aen,  z ~ A >  & On K \  \ 2 ab ™ ' i z  \ + * _ >  \ gare! ue "6, Tí tz  ì u a lo EA  7 ° | eZ  \ Jan, it  \ \  \ . \ | \  % 5 7 Baloerveld  Oy + ;  luis ter a . Ter ; ~  Held a &  Omatecte Gow ,  vide zi % & Country Club ;  en a a ;  an or - wimat \  u - ye 5  woos re? 4 Ten ;  \ ~  Zeyervean mgews wer  4  n u  Ds art = 5  , % j 3  . %  &  c  Vaart Fad Dpto $  Ì    Eleveld    Gasteren    Netionsel Park    </pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre>Date : 20-6-2018 16:36:30
F
T
o : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
S
ubject : Uitstel
H
 
I
n vervolg op ons telefoongesprek.
I
k heb net gesproken met   van EZK. Het besluit over Westerveld wordt pas na de zomer gepubliceerd. Reden: Ze redden het administratief niet.
 
H
oud dit maar even bij je. Ik denk dat EZK het zelf ook met jullie gaat communiceren.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
21.75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre>Date : 11-7-2017 14:13:25
From  : 
@shell.com
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : Werkzaam heden NAM-locatie nabij Kloosterveen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Heren,
Ik wil jullie graag even inwijden in onze werkzaamheden op onze locatie Assen-1. Dat is de locatie die tussen de A28 en de wijk Kloosterveen ligt.
 
We gaan daar onderhoudswerkzaamheden doen deze week. Om dat veilig te kunnen doen, moet het gas uit de leidingen. Dat kan door dat gas via de flare af te fakkelen, en
daardoor is er op donderdag en vrijdag een grote vlam zichtbaar op deze locatie. Overigens alleen overdag.
De Veiligheidsregio (brandweer, politie) is geïnformeerd. Er zijn geen directe buren, dus we zullen communiceren via Twitter en Facebook en onze website, met duidelijke
vermelding van de woorden ‘vlam’en ‘A28’ en ‘Kloosterveen’.
 
Mochten jullie nog vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l @shell.com
I www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
21.76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre>Date : 3-12-2018 10:58:50
F
T
o : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
S
ubject : Wil je m ij even bellen?
B
 
K
an je mij even bellen?
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
i
B
eleidsregisseur
 
G
emeente Assen, Team Beleid
P
ostbus 30018,  9400 RA  Assen
t
 
e
-mail: 
.
@assen.nl
   site: 
w
w
w.assen.nl
 
 
21.77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>