<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Date : 13-5-2014 18:53:21
From  : "Carry Abbenhues"
To : "b.vandeleem put@shell.com " @ shell.com
Cc : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl,    @assen.nl
Subject : Afspraak ivm  boringen
Beste ,
Als vervolg op ons telefoongesprek van vanmiddag mail ik je de data waarop wethouder mevrouw Harmke V lieg en ik zouden kunnen. V rijdag 16 mei tussen 10.00 uur en 14.00 u. Of woensdag 21 mei tussen
9.30 u en 11.30 u.
Ik hoor graag of één van deze data schikt,
Met vriendelijke groet,
Carry Abbenhues 
Burgemeester Assen
Verstuurd vanaf mijn iPad30.1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Date : 29-1-2017 19:41:24
F
rom  : "Dik-Faber, C." c.dik@tw eedekam er.nl
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "b.vandenberg@drentsparlem ent.nl" b.vandenberg@drentsparlem ent.nl
C
S
ubject : antw oord Kam ervragen put Vries 10 in Assen
A
ttachm ent : antw oorden kam ervragen Vries.docx;
B
este Harmke en Bernadette,
H
ierbij het antwoord op de Kamervragen. Weinig hoopvol…
G
roet, Carla
30.2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  26 januari 2017  
Betreft  Beantwoording vragen over de plannen van NAM om de put Vries -10 in 
Assen op te starten  
 
 Pagina  1 van 5 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 17010439   
 
 
 
Geachte Voorzitter,  
 
Hierbij stuur ik uw Kamer de antwoorden op vragen van het lid Dik -Faber 
(ChristenUnie) over de plannen van NAM om de put Vries -10 in Assen op te 
starten (ingezonden 13 januari 2017).  
 
1 
Bent u ervan op de hoogte dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) 
voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit  een nieuw 
geboorde  put Vries -10 in Assen op te starten?  
 
Antwoord  
Ik heb uw Kamer op 22 november 2016 (Kamerstuk 33  529 nr. 316) 
geïnformeerd over het feit  dat er nog ruimte beschikbaar is onder het geldende 
winningsplan  om gas uit de put Vries -10 te produceren. Put Vries -10 is geboord 
ter vervanging van een andere put, waarvan de productie jaren geleden is 
beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM h eeft Staatstoezicht op de 
Mijnen (SodM) gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is 
toegestaan. SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende 
winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries -10 de komende twee jaar 
naar verwach ting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het 
vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM 
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang 
maken met de productie.  NAM heeft de produ ctie uit de put Vries -10 inmiddels 
opgestart.  
  
2 
Bent u ermee bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van 
het geactualiseerde winningsplan Westerveld – bij een deel van de inwoners  van 
Assen en omgeving  onrust bestaat over de voorgenomen gaswin ning onder het 
dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat voor bevingen die 
kunnen leiden tot schades aan woningen?  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 5 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17010439  
 Antwoord  
Ja, ik ben er mee bekend dat er ongerustheid bij de omwonenden is. Ik begrijp 
deze ongerustheid, zeker tegen de achtergrond van hetgeen in Groningen heeft 
plaatsgevonden. Daarom vind ik het belangrijk dat er voor alle kleine velden in 
Nederland een seismische risicoa nalyse  wordt uitgevoerd. Ik heb daarom in de 
gewijzigde Mijnbouwwet, die sinds 1 januari 2017 van kra cht is, opgenomen dat 
elk nieuw of gewijzigd win ningsplan een seismische risicoa nalyse  moet bevatten.  
Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk een  seismisc he risicoa nalyse  uit 
te voeren voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 juni 
2016 (Kamerstuk 33  529, nr. 275) aan uw Kamer toegestuurd. Uit deze analyse 
blijkt dat het seismisch e risico voor het Vries-veld in de laagste risico categorie 
ligt. Dit betekent echter niet dat er geen bevingen kunnen voorkomen. Voor 
velden in de laagste risico categorie volstaat, conform de procedure met 
betrekking tot de seismische risico analyse, monitoring van seismiciteit met behulp 
van het huidige KNMI geofoon - en versnellingsmeternetwerk.  
 
3 
Herinnert u zich uw antwoord op eerdere vragen, zoals die zijn herhaald in uw 
brief aan de Tweede Kamer van 22 november 2016, waarin u schrijft dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden”? Deelt u de mening 
dat de formulering  “alle gevallen”  uitsluit dat er  gewonnen mag worden 
zonder  een goedgekeurd  winningsplan, dat tot stand is gekomen met to epassing 
van de nieuwe procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden  en het 
meenemen van het burger perspectief?  
 
Antwoord  
Ik heb inderdaad in mijn brief van 22 november 2016 aangegeven dat eerder is 
gezegd dat “in alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas 
te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden”. Ik 
heb daarbij ook aangegeven dat er zich situaties voor kunnen doen waarbij er nog 
wel ruimte is binnen het vigerende winningsplan om te winnen uit een nieuwe 
productieput.  Dit is het geval bij het Vries -veld. In het geval van de put Vries -10 
is al op basis van een eerdere put aan NAM  toestemming gegeven gas te wi nnen 
uit dit deel van het Vries -veld en dit is vastgelegd in het vigerend winningspla n. 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van deze eerdere  put, waarvan de 
productie jaren geleden is beëindi gd vanwege een te hoge waterpro ductie.  
 
4 
Bent u ermee bekend dat  het Staatstoezicht op de Mijnen in haar advies o p het 
winningsplan Westerveld  aangeeft dat er  kans bestaat op bevingen en  lichte tot 
matige  schades  aan gebouwen  als gevolg  van de winning uit  de nieuwe  put Vries -
10? Zo ja, hoe beoordeelt u dit?  
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 5 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17010439  
 Antwoord  
Ja, ik ben bekend met de inhoud van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen. 
In mijn antwoord op vraag 2 heb ik aangegeven dat er inderdaad een kans op 
beven is. Dit betekent dat er ook een kans op schade is.  
De kans op een beving en de mogelijke schade daardoor  is een risico dat 
gaswinning met zich mee brengt. Daarom is het van b elang dat de winning 
zodanig wordt uitgevoerd, dat schade zoveel mogelijk wordt beperkt of 
voorkomen. Dit uitgangspunt staat centraal bij de beoordeling van de 
winningsplannen en op deze wijze is ook het vigerende winningsplan beoordeeld. 
Daarnaast houdt S odM toezicht op de winning en kan  zij, indien gebeurtenissen of 
de monitoring daar aanleiding toe geeft, ingrijpen.  
  
5 
Bent u ermee bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een 
bewonersbijeenkomst  eerder in 2016  heeft aangegeven dat er geen gas 
zal worden gewonnen uit de put Vries -10 zolang er geen besluit door u is 
genomen op het nieuwe winningsplan Westerveld? Deelt u de mening dat deze 
belofte moet worden nagekomen?  
 
Antwoord  
Ik ben niet bekend met deze toezeggingen van NAM. NAM is verantwoordelijk 
voor zijn eigen communicatie en het nakomen daarvan. Ik speel daar geen rol in.  
  
6 
Deelt u de mening dat voor het winnen van aardgas maatschappelijk draagvlak 
belangrijk is? Hoe beoordeelt u het winnen van gas uit kleine velden in het licht 
van de uitspra ak in de Urgenda -klimaatzaak, het klimaatakkoord van Parijs en de 
noodzaak tot omschakeling naar een duurzame energievoorziening? Deelt u het 
standpunt dat het blijven boren naar gas ecologisch en maatschappelijk niet uit te 
leggen is?  
 
Antwoord  
Ja, ik vin d maatschappelijk draagvlak belangrijk en zeker in de transitie  die nodig 
is om te komen tot een duurzame samenleving. Ik heb daarom onder andere een 
Energiedialoog gehouden , die mede heeft geleid tot de Energieagenda  die onlangs 
is verschenen  en waarin mijn visie op het energiebeleid tot 2050 wordt  geschetst. 
In de Energieagenda heb ik ook aangegeven dat aardgas een belangrijke rol 
speelt in de transitie. Ook op het pad naar de ambities van het Klimaatakkoord 
van Parijs zal gas als minst vervuilende fossie le brandstof nog lang een 
belangrijke rol spelen in de transitie.  
 
7 
Vindt u het – los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4,  5 en 6 – 
verstandig om  op basis van een winningsplan uit 2011, waarbij het 
burgerperspectief niet is meegenomen,  onder stedelijk gebied  dat intensief 
bebouwd is  een relatief kleine hoeveelheid aardgas t e gaan winnen uit put Vries -
10? Zo ja, welke consequenties verbindt u hieraan? Zo nee, waarom niet?  </pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  4 van 5 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17010439  
  
Antwoord  
Het vigerende winningsplan is goedgekeurd op basis van de toen geldende 
mijnbouwwetgeving. Dat betekende dat het ter advies voorleggen van het bes luit 
aan de regionale overheden nog geen onderdeel van de wettelijke procedure was.  
Echter het besluit tot instemming met een gewijzigd winningsplan stond  wel open 
voor bezwaar en beroep.  
De mogelijkheid van het indienen van zienswijzen door burgers bij ee n gewijzigd 
winningsplan was geen onderdeel van de wettelijke procedure.  Dit wil echter niet 
zeggen dat besluiten met betrekking tot winningsplannen onzorgvuldig tot stand 
kwamen. De beoordeling van deze winningsplannen en de besluiten daarover zijn 
altijd gebaseerd op de adviezen van SodM, Tcbb en TNO.  
Daarnaast heb ik TNO gevraagd om onafhankelijk seismische risico analyse s uit te 
voeren voor alle kleine velden op land. Deze analyse van TNO heb ik op 24 juni 
2016 (Kamerstuk 33  529, nr. 275) aan uw Kamer to egest uurd. In deze seismische 
risicoanalyses worden ook de factoren bevolkingsdichtheid, industriële 
inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur meegenomen.  Op basis 
van deze analyses is er geen aanleiding om in te grijpen in het vigerende 
winningsplan  uit 2011 . 
  
8 
Bent u bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, 
Tynaarlo en Aa en Hunze  NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de 
put Vries -10 zolang er geen goedgekeurd winningsplan ligt? Wilt u het antwoord 
op dit verzoek met de Tweede Kamer delen?  
 
Antwoord  
Ik ben geen partij geweest in de overleggen tussen de regionale bestuurders en 
NAM en ken ook de inhoud van deze gesprekken niet.  
Ik heb conform de gewijzigde Mijnbouwwet, die nu van kracht is, de betrokken 
gemeenten om advies gevraagd over het geactualiseerde winningsplan 
Westerveld, waar de put Vries -10 onderdeel van uitmaakt. In dit kader hebben de 
colleges van burgemeester en wethouders mij geadviseerd om mijn toezegging 
jegens NAM om binnen de bestaande v ergunning te mogen winnen uit de nieuw 
geboorde put (put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor de 
uitkomst van de procedure voor het geactualiseerde winningsplan af te wachten.  
Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 1 heeft NAM de produc tie uit de put 
Vries-10 reeds opgestart.  
Alle adviezen  die uitgebracht worden in het kader van de behandeling van het 
geactualiseerde winningsplan, zullen geadresseerd worden in mijn voorlopige 
instemmingsbesluit betreffende het winningsplan Westerveld en  daarmee ook 
openbaar zijn.  
 
9 
Bent u bereid om NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het 
winningsplan Westerveld is  goedgekeurd? Zo nee, waarom niet?  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  5 van 5 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17010439  
 Antwoord  
Zie mijn antwoorden op vraag 1 en vraag 8.  
  
  
 
 
 
 
(w.g.)  H.G.J. Kamp  
Minister van Economische Zaken  </pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Date : 27-1-2017 13:43:47
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
S
ubject : Beantw oording Kam ervragen put Vries-10 + actie Marsdijk
A
ttachm ent : STOP GASWINNING MARSDIJK NU.DOCX;persbericht gasw inning SGMN.ODT;Poster-Wegw ijzer-conc 1.0.pdf;Poster-Tekst-conc
1
.0.pdf;Mailoproep gasw inning.docx;
B
este Marco en Harmke,
D
e Kamervragen zijn beantwoord. Zie:
h
ttps://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2017D02507&did=2017D02507
De strekking is: De NAM mag doorgaan met winnen. Ik (minister Kamp) heb conform procedures en afspraken gehandeld. Ik stuur deze informatie ook naar de ambtenaren in
T
y
naarlo en Aa en Hunze zodat ze hun bestuurders kunnen informeren.
M
orgen begint de handtekeningen actie in Marsdijk. Ik heb de informatie van de actiegroep bijgevoegd. De actiegroep is inmiddels ook bekend met de beantwoording van de
K
amervragen. De combinatie van de actie in combinatie met de beantwoording van de vragen, zal ongetwijfeld de belangstelling hebben van de pers.
I
k ga morgen even langs om mijn gezicht te laten zien. Ik kan niet beoordelen of ook bestuurlijke belangstelling nodig is. Erheen gaan, betekent dat ook gevraagd zal worden om
e
en handtekening. 
J
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>               STOP GASWINNING MARSDIJK NU!  
 
De NAM wil gas winnen.  
Onder Marsdijk.  
Daarvoor heeft de NAM een vergunning aangevraagd  bij de minister.  
De gemeente Assen heeft hier NEE tegen gezegd.  
Wij – een groep verontruste Marsdijkers – zeggen ook NEE.  
Wordt er toch gas gewonnen, dan een goede schaderegeling!  
 
Vindt u dit ook?  
Teken dan één van de handtekeninglijsten ! 
 
 
De gemeente heeft een brief geschreven aan Minister Kamp.  
Daarin adviseert de gemeente de Minister om NEE te zeggen tegen 
de vergunningaanvraag.  
De gemeente schrijft:  
1. Er zijn zorgen over de gaswinning, die zijn er ook in de wijk 
Marsdijk, er is sprake van onrust.  
2. Er is kans op bevingen en schade.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Groningen is di chtbij en  iedereen weet welke onrust de 
bevingen en de nasleep bij de inwoners daar veroorzaken.  
4. Veiligheid van inwoners en voorkomen en beperken van schade 
wegen het zwaarst  
5. Wij kijken naar de belangen van de inwoners. Daarom kiezen 
wij niet voor winning onder stedelijk gebied met een risico op 
bevingen  
6. Als de Minister toch beslist de winning goed te keuren dan 
moet er een goede, soepele, vlotte schaderegeling komen. 
Onderdeel daarvan moet zijn de omgekeerde bewijslast , zoals 
in het Groningen  Veld  geldt.  
Wij ondersteunen dit standpunt.  
Zeker nu gebleken is dat de NAM al met gaswinning begonnen is!  
De procedure rond de nieuwe vergunning wordt niet afgewacht. 
Een oude vergunning  die geldt  voor een deel van het gebied , 
gebruikt De NAM om al gas op te pompen!  
 
Zeg ook NEE en teken nu!  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>    Oók tegen de  Gaswinning?    Teken de petitie!  In “de Vissel”    Op zaterdag 28 jan. en op  maandag 30 jan. £/m zaterdag 3 febr.    Zaterdags van 9.00 tot 17,00 vur  Voor de week van 9.00 tot 18.00 vur  Vrijdag tot 21.00 vur    </pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    a KL    ER    NS    STOP GASWINNING MARSDIJK NU!    De NAM wil gas winnen.   Onder Marsdijk.   Daarvoor heeft de NAM een vergunning aangevraagd bij de Minister.  De gemeente Assen heeft hier NEE tegen gezegd.   Wij - een groep verontruste Marsdijkers - zeggen ook NEE.   Wordt er toch gas gewonnen, dan een goede schaderegeling!    Vindt u dit ook?  Teken dan één van de handtekeninglijsten!    Duike Boevé  Gerrit Eerland  Han Hilgenkamp  Henk van Hooft  Odile Hilgenkamp    De gemeente heeft een brief geschreven aan Minister Kamp.    Daarin adviseert de gemeente de Minister om NEE te zeggen tegen de  vergunningaanvraag.  De gemeente schrijft:    1. Er zijn zorgen over de gaswinning, die zijn er ook in de wijk Marsdijk. Er is sprake van  onrust.    Er is kans op bevingen en schade.    Groningen is dichtbij en iedereen weet welke onrust de bevingen en de nasleep bij de  inwoners daar veroorzaken.    Veiligheid van inwoners en voorkomen en beperken van schade wegen het zwaarst.    Wij kijken naar de belangen van de inwoners. Daarom kiezen wij niet voor winning  onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.   Als de Minister toch beslist de winning goed te Keuren dan moet er een goede,  soepele, vlotte schaderegeling komen. Onderdeel daarvan moet zijn de omgekeerde  bewijslast, zoals in het Groningen-gasveld geldt.    Wij ondersteunen dit standpunt.  Zeker nu gebleken is dat de NAM al met gaswinning begonnen is!  De procedure rond de nieuwe vergunning wordt niet afgewacht.    Een oude vergunning, die geldt voor een deel van het gebied, gebruikt de NAM om nu al  gas op te pompen.    Zeg ook NEE en teken nul    </pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 
 Onderwerp:  Gaswinning  onder  Marsdijk  
 
Aan: Beste  mede  Marsdijkbewoner/mede  Assenaar/…..  
 
Stuur  dit bericht  door aan je vrienden,  kennissen  en familieleden  in Marsdijk  
 
Vorige  week  heeft  de NAM  tijdens  bewoners  bijeenkomsten  medegedeeld  dat zij binnen  enkele  
dagen  zou gaan  starten  met gaswinning  onder  Marsdijk.  Inmiddels  is de winning  begonnen.  Dat 
gebeurt  op basis  van een oude  vergunning.  De vergunningsaanvraag  voor winning van de totale  
voorraad  gas is nog in procedure.  
 
Gelet  op de ervaringen  in Groningen  bij de oplossing  van de gevolgen  van de gaswinning,  maken  
ook de bewoners  van Marsdijk  zich zorgen  over hun veiligheid  en de afhandeling  van mogelijke  
schade.    
 
De raad van Assen  heeft  inmiddels  verzet  aangetekend  tegen  deze  gaswinning  en de minister  
verzocht  de omgekeerde  bewijslast   van toepassing  te verklaren,  indien  grotere  belangen  tot 
gaswinning  noodzaken.  
 
Op eenzelfde  verzoek  van bewoners  tijdens  bovenvermelde  informatiebijeenkomst  heeft  NAM  
negatief  gereageerd.  
 
Om die reden  hebben  wij initiatief  genomen  voor een handtekeningen  actie  in Marsdijk.  Wij sluiten  
daarmee  aan op de raadsuitspraak.  De handtekeningen  zullen  worden  aangeboden  aan Minister  
Kamp,  die uiteindelijk  over de vergunning   zal beslissen.  
 
Wij vragen  u dit bericht  via email/social  media  of anderszins  door te sturen  naar uw bekenden  in 
Marsdijk  met de oproep  de petitie  te ondertekenen.   
 
Lokatie:  Wijkcentrum  De Dissel  
Tijdstip:   zaterdag  28 januari   en zaterdag  4 februari,  van 9.00 uur tot 17.00  uur. 
maandag  30 januari  tot en met donderdag  2 februari  van 9.00 uur tot 18.00  uur  
vrijdag  koopavond  van 9.00 uur tot 21.00  uur 
 
Met vriendelijke  groet:  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>HANDTEKENINGENACTIE TEGEN GASWINNING MARSDIJK.  
 
 
Afgelopen maandagochtend is de werkgroep SGMN begonnen met de voorbereidingen voor  
de handtekeningenactie “Stop Gaswinning Marsdijk Nu”. 
 
Een aantal bewoners van Marsdijk heeft het voortouw genomen om deze actie op te  
zetten om daarmee gehoor te geven aan de grote onrust die is ontstaan nu de NAM, ondanks 
alle bezwaren, toch gewoon is begonnen met de gaswinning in het gasveld Vries -10.  Dit 
gasveld loopt door tot onder een deel van de wijk Marsdijk. Een wijk waar dertienduizend 
mensen wonen.  De werkgroep vindt dit volkomen onacceptabel.  
 
De werkgroep is niet tegen gaswinning in z'n algemeenheid maar wel om dit te doen onder 
een wijk wa ar zoveel mensen wonen. De geluiden op de bijeenkomsten in “de Dissel” van 
vorige week waren niet mis te verstaan. Mensen maken zich zorgen over  hun veiligheid; 
niet alleen over de fysieke veiligheid maar zeker ook over de geestelijke schade die angst 
voor aardbevingen veroorzaakt. Naast de grote materiële schade die in Groningen is 
ontstaan, hebben veel mensen het psychisch erg moeilijk met het afhandelen van deze 
schade. Men is daar vaak jaren mee bezig zonder enige zekerheid over een goede afloop.  
 
Ook de negatieve uitstraling die de gaswinning zal hebben op de huizenprijzen in Marsdijk 
zal duidelijk merkbaar worden.  
 
We starten met de handtekeningenactie op zaterdag 28 januari in wijkgebouw “de Dissel”. 
Van 9.00 uur tot 17.00 uur zal “de Dissel” daarvoo r geopend zijn. In de week daarop (week 
5) kunt u daar elke dag tussen 9.00 uur en 18.00 uur terecht om uw handtekening te komen 
zetten. 
 
Wilt u zelf ook actief iets doen om de gaswinning onder Marsdijk te laten stoppen? Meldt u 
zich dan in “de Dissel” bij  de werkgroep “Stop Gaswinning Marsdijk Nu”.  
 
 
 
 
 
 
Noot voor de redactie :   
 
Nadere informatie kunt u krijgen bij de voorzitter  
van de werkgroep SGMN , tel. 0592 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 12:16:03
F
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
S
ubject : Bijeenkom st NAM 17/1
H
oi Harmke,
N
amens  i  de vraag hoe laat je voornemens bent om te gaan naar de inloopsessies?
H
ij zal dit dan melden aan de NAM en zorgen dat hij er rond die tijd ook is.
H
artelijke groet,
l
 - i
 
 
 
.
 
 
 
    
 
. l
 
 
 ,  
 
i  
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Date : 17-2-2016 14:37:02
F
rom  : "   
T
 
@
assen.nl
S
ubject : Brief om w onenden NAM gebouw _FK.17 februari 2016
A
ttachm ent : Brief om w onenden NAM gebouw _FK.17 februari 2016.docx;
H
ierbij de andere. Hier gelden de opmerkingen uit mijn vorige mail ook voor.
G
roeten,
l
30.5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> 
 
«straat»«nummer»«toevoeging » 
«postcode_ » «woonplaats » 
 
 
    
 Contactpersoon   - 
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum    
Verzenddatum   Februari 2016  
 
Onderwerp   Stand van zaken Schepersmaat 4  
 
 
 
Geachte heer/mevrouw,  
 
In deze brief willen de gemeente Assen en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) u 
informeren over de stand van zaken rondom Schepersmaat 4 (voormalig NAM -kantoor).  
 
Invulling Schepersmaat 4  
In april 2015 heeft de gemeente Assen ingestemd met een verzoek van  het COA  voor het 
realiseren van een asielzoekerscentrum  aan de Schepersmaat 4 in Assen. Wij hebben u 
daarover in een brief geïnformeerd. Daarnaast hebben wij een bijeenkomst belegd in de 
Bonte Wever waarop gemeente en COA een toelichting hebben gegeven op de komst van 
het azc. Wat is er sindsdien gebeurd? Het college van B  & W en het COA hebben een  
overeenkomst gesloten over de vestiging van een azc in bovengenoemd gebouw voor 
minimaal vijf en maximaal tien jaar. Omdat de toestroom van vluchtelingen sterk toenam , 
heeft het college van B & W in augustus 2015 op verzoek van het COA ingestemd met een 
tijdelijke noodopvang in de TT -Hall. Deze eindigde medio november.  
 
De afgelopen maanden zijn de voorbereidende werkzaamheden gestart  voor de realisering 
van het azc . De projectontwikkelaar heeft bijvoorbeeld asbest verwijderd en is begonnen 
met grondwerkza amheden. Binnenkort start de verbouwing van Schepersmaat 4. Wij 
verwachten op korte termijn een vergunning te kunnen verlenen voor de noodzakelijke 
werkzaamheden . Ze zullen enkele maanden in beslag nemen.  Er worden in het azc 
maximaal 1000 asielzoekers  gehuisvest.   
 
Tijdelijk  azc 
Vooruitlopend op het gereedkomen van het voormalig NAM -kantoor als volwaardig azc, 
heeft het college van B & W het COA gelet op de aanhoudende vluchtelingenstroom 
aangeboden een  tijdelijk azc op het terrein te realiseren . Er word en in het azc zowel 
alleenstaanden als gezinnen opgevangen.  Het is de bedoeling hen onder te brengen in units  
die de komende weken worden geplaatst . Er kunnen in dit tijdelijk  azc maximaal 475 
asielzoekers  worden gehuisvest . De units verdwijnen weer als de verbouwing van 
Schepersmaat 4 is afgerond en het pand gereed is voor bewoning . 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
Onderwijs  
Op de locatie Schepersmaat 4 wordt aan leerplichtige kinderen basisonderwijs 
aangeboden. Leerlingen die het voortgezet onderwijs volg en, krijgen hun lessen in de 
voormalige Driemaster aan de Merwedestraat.  De VO -school krijgt een regionaal karakter, 
waar ook jongeren uit omliggende azc’s  (bijvoorbeeld uit Gieten) les zullen krijgen .  
 
Open Huis  
We kunnen ons voorstellen dat u benieuwd bent hoe zo’n tijdelijk  azc er  van binnen uit ziet. 
Daarom nodigen wij u van harte uit om langs te komen tijdens  een open huis op zaterdag 
19 maart  tussen 11.00 en 14.00 uur . De uitnodiging is tevens gericht aan Assena ren die 
vrijwilligersactiviteiten in het azc willen verrichten. Ook belangstellenden die plaats willen 
nemen in een overleg commissie, die regelmatig bijeenkomt om de dagelijkse gang van 
zaken in en rond het azc te bespreken, zijn van harte welkom.  Tijdens het open huis leiden 
medewerkers van de gemeente en het COA  u graag rond . Vanzelfsprekend zijn ze ook 
bereid  vragen  te beantwoorden  die u mogelijk heeft.  Mocht u naar aanleiding van deze 
brief vragen  hebben , dan kunt u telefonisch contact opnemen (14 0592) of mailen naar 
info@assen.nl  
 
 
Met vriendelijke groet , 
het college van burgemeester en  
wethouders van Assen,  
 
   
burgemeester M.L.J. Out  gemeentesecretaris T. Dijkstra   
  
 
en 
 
Centraal Orgaan opvang asielzoekers  
 
 
 
 
 
 
 
Unitmanager COA  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Date : 24-10-2014 12:27:16
From : "Albert Smit"
To : "Carry Abbenhues" C.Abbenhues@ assen.nl, "Harmke Vlieg" H.Vlieg@ assen.nl, "Ida Oostmeijer-Oosting" I.Oostmeijer-Oosting@ assen.nl, "Ruud Wiersema"
R.Wiersema@ assen.nl
Subject : Doorgest.: Afronding boorwerkzaamheden Witten +afvoer leem
Attachment : Ontwikkelingen N AM locatie Witten.txt;1324187_1413972156440_ontwerpbesluit_inrichting_Witten-1.pdf;
Ter info.
groet Albert
>>> l @shell.com> 10/24/2014 10:20 >>>
Hallo Albert,
Ik hoop dat alles goed met je gaat.
Zoals enige tijd geleden afgesproken informeer ik je informeel over een paar zaken rond onze booractiviteiten op onze locatie Witten nabij Assen (genoegzaam bekend).
Ook de 2e boring nadert z’n einde en onze interne voorbereiding om het boormateriaal daarna af te voeren is in volle gang. Wanneer de laatste handelingen/testen zijn uitgevoerd
en de resultaten daarvan bekend zijn, zou het heel goed mogelijk zijn dat volgende week een start wordt gemaakt met het afvoeren van dit boormateriaal naar een
mijnbouwlocatie in de provincie Groningen. De eerste boring naar het nieuwe voorkomen Assen-Zuid heeft wel gas aangetoond , maar mij is onvoldoende bekend of het hier om
een economisch winbare hoeveelheid gaat. Voor zover mij bekend moeten nadere productietests dit nog uitwijzen. Zoals gezegd is het resultaat van de 2e boring naar het
bestaande voorkomen Eleveld-Noord nu nog niet bekend.
Zoals je wellicht via i   van het team bouwen, wonen en ondernemen van de gemeente hebt vernomen, heeft de Grondbank Nederland grote behoefte aan
(leem)grond bij de realisering van de aansluiting van de A28 met het TT terrein en met name de landschappelijke inpassing daarvan. De 10.000 m3 grond welke wij oorspronkelijk in
een (2e) depot bij de locatie wilden opslaan en waar t.a.v. de hoogte discussie over was, wordt op verzoek van diezelfde Grondbank al volgende week door hun in ca. 3 dagen
afgevoerd. Hierbij is ook (instemmend) het RUD Drenthe betrokken in de persoon van  i . Het nieuwe ontwerp voor het resterende teelaarde -depot bij de locatie ligt
via   voor advies bij jullie stedebouwkundige. Ik ga er vanuit dat dit verder te zijner tijd geen problemen zal opleveren om in te richten overeenkomstig jullie wensen.
Wij zullen de direct omwonenden over de komende transport bewegingen informeren en misschien is dat inmiddels deels ook al gebeurt. Mijn collega  i  zal
ook met jullie afdeling voorlichting schakelen over deze activiteiten.
Ten slotte komt voor een ieder met ingang van 30 oktober a.s. het ontwerpbesluit omgevingsvergunning van de Minister van EZ voor de locatie Witten ter visie te liggen en ter
inzage o.a. bij de gemeente (bijlage). Hierbij gaat het om onze reviserende aanvraag omgevingsvergunning van 27 juni 2014 voor de inrichting, waarbij wordt geanticipeerd op een
positief resultaat van beide boringen. Over deze aanvraag heb ik je indertijd per bijgaande email geïnformeerd.
Over een eventueel nieuw winningsplan voor het voorkomen Assen-Zuid kunnen we op dit moment nog niets met zekerheid zeggen. Zo gauw dit wel het geval is, informeer ik je.
Mocht je nog vragen hebben, staan we voor je ter beschikking. Prettig weekend.
Met vriendelijke groet,
  
   i         
      
l    . .
 i     l   
i      
     
:    
:   
l l .
 ..30.6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Date
 : 26-6-2014 14:17:10
To  : "Albert Smit" 
Subject  : Ontwikkelingen NAM locatie Witten
Attachment : Header;
Hallo Albert,
Voor zover ik ben geïnformeerd heeft onze asset leider   nlangs telefonisch contact gehad met de burgemeester Abbenhues. Hierbij is o.a. aan de orde
geweest de advertentie van NAM in de TT-bijlage, waarover ik je ook al eerder had geïnformeerd. Verder is doorgesproken dat NAM binnenkort een aanvraag
omgevingsvergunning Wabo zal indienen bij het Ministerie van EZ voor het in productie nemen van de nog nieuw te boren putten. De gemeente Assen is daarbij wettelijk
adviseur en zal door EZ -
als het goed is
- om advies worden gevraagd. Het geheel zal ter zijner tijd ook bij de gemeente Assen ter visie worden gelegd.
Naast deze aanvraag omgevingsvergunning Wabo, speelt te zijner tijd ook de situatie rondom de winningsplannen. Hierin worden zaken als bodemdaling en de kans op
bodembewegingen formeel geadresseerd op basis van de Mijnbouwwet. Naar verwachting zal het in productie nemen van het nieuwe gasveld Assen-Zuid een nieuw
winningsplan in procedure worden gebracht bij EZ, waarbij deze ook voor inspraak van derden open staat resp. ter visie worden gelegd. Voorwaarde is dan natuurlijk wel
dat de boring naar dit gasveld succesvol moet zijn afgerond. Voor de boring naar het gasveld Eleveld-Noord is dit niet het geval, omdat er reeds vanuit dit veld wordt
geproduceerd op basis van een bestaand winningsplan.
Mocht je hierover meer informatie willen, zijn mijn collega     en ik daartoe graag bereid.
Met vriendelijke groet,
 
 
 
  
    
     
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire v estiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31  
Internet: http://www.nam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  Postbus 28000  9400 HH ASSEN    2 2 OKT 2014    brief aanbieding ontwerp omgevingsvergunning voor de inrichting  Witten-1    Datum  Betreft    Geachte heer/ mevrouw,    U heeft op vrijdag 27 juni 2014 op grond van de Wabo een aanvraag om een  omgevingsvergunning ingediend voor de activiteiten ‘bouwen van een bouwwerk’  en ‘revisie’, De aanvraag betreft de inrichting Witten-1, gelegen aan de openbare  weg Witterbroek in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld,  gemeente Assen, sectie O, nummers 85 en 1017.    Ontwerpbesluit en publicatie  Ik doe u hierbij een exemplaar van het ontwerpbesluit voor deze aanvraag en de  bijbehorende kennisgeving toekomen.    De kennisgeving betreffende dit ontwerpbesluit zal op 29 oktober 2014 worden  gepubliceerd in de Staatscourant en in het blad “'t Gezinsblad”, Het  ontwerpbesluit ligt met ingang van 30 oktober 2014 gedurende zes weken ter    inzage op de secretarie van de gemeente Assen. Tijdens de periode van ter inzage    legging kan eenieder zienswijzen met betrekking tot het ontwerpbesluit naar  voren brengen.    Indien ik zienswijzen ontvang, zal ik u daarvan zo spoedig mogelijk een kopie  doen toekomen.    Voor nadere informatie kunt u contact met mij opnemen (tel. 070-3797602, e-  mail omgevingsvergunning@minez.nl). Van 27 oktober 2014 tot en met 31  oktober 2014 ben ik niet bereikbaar.    Met vriendelijke groet,          Dhr. K. van den Hoff  Directie Energiemarkt    Ministerie van Economische Zaken    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    Bezoekadres  Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag  Postadres   Postbus 20401   2500 EK Den Haag  Factuuradres  Postbus 16180   2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr  00000001003214369000    T 070 379 8911 (algemeen)  www.rijksoverheid.nl/ez    Behandeld door  mr. K. van den Hoff    T 070 379 BEM  Fr 070 370 EMR    k.vandenhoff@minez.nl  Ons kenmerk  DGETM-EM / 14172941    Uw kenmerk    Bijlage(n)  2    Pagina 1 van 1</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V,    Postbus 28000 Mededinging  9400 HH ASSEN Directie Energiemarkt  Bezoekadres    Bezuidenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Pastbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 8D Den Haag    22 OKT 201    Overheidsidentificatienr    Datum 000000010032 14369000    Betreft Ontwerpbesluit omgevingsvergunning voor de inrichting Witten-1 T 070 379 8921 (algemeen)  www. rijksoverheld.ni/ez  Behandeld door    1. Onderwerp aanvraag mr. K. van den Hoff    Op vrijdag 27 juni 2014 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te : oo 3e a  Assen ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) k.vandenhoff@minez.nl  een aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend. De aanvraag betreft de   inrichting Witten-1, gelegen aan de openbare weg Witterbroek In de gemeente Ons kenmerk  Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld, gemeente Assen, sectie O, DGETM-EM / 14170142  nummers 85 en 1017. Uw kenmerk   De aanvraag is in het Omgevingsloket Online geregistreerd onder nummer Bijlage(n)  1324187. 2    De aanvraag betreft actualisering van de vigerende vergunning en enkele  technische wijzigingen ten behoeve van een goede werking van de inrichting. De  vigerende vergunning heb ik in het kader van de Wet milieubeheer (hierna: Wm)  op 18 november 2008 (kenmerk: ET/EM/8179014) verleend. Op 16 juni 2009 heb  ik een veranderingsvergunning verleend (ET/EM/9067326) en op 8 februari 2012  is er een mededeling gedaan in verband met een test betreffende foaminjectie.    De inrichting is bestemd voor het produceren en afvoeren van aardgas.  De omgevingsvergunning is aangevraagd voor de volgende activiteiten:  A. Bouwen van een bouwwerk    Volgens artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wabo is een omgevingsvergunning  vereist voor het bouwen van een bouwwerk.    B. Het veranderen en in werking hebben van een inrichting de gehele inrichting  omvattend (revisie)    Volgens artikel 2.1, eerste lid, onder e, sub 2° en sub 3°, van de Wabo is een  omgevingsvergunning vereist voor het veranderen of veranderen van de werking  en het in werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk.    Volgens artikel 2.6, eerste lid, van de Wabo kan het bevoegd gezag bepalen dat  een omgevingsvergunning wordt aangevraagd met betrekking tot die verandering  en het in werking hebben van de betrokken inrichting of het betrokken    Pagina 1 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    . ‚ DGETM-EM / 14170142  mijnbouwwerk na die verandering, voor zover de aanvraag betrekking heeft op    het veranderen van een inrichting of mijnbouwwerk of de werking daarvan, als   bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder e‚ onder 2° of 3°, en met betrekking tot  die inrichting of dat mijnbouwwerk al een of meer omgevingsvergunningen zijn   verleend.    Op de activiteit is de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 6 maanden van  toepassing (afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht en art. 3.10 van de  Wabo).    Ingevolge artikel 3,3, vierde lid, onder a, van het Besluit omgevingsrecht (hierna:  Bor), ben ik bevoegd te beslissen op deze aanvraag.    2. Verklaring van geen bedenkingen   Op grond van artikel 2.27, eerste lid, van de Wabo wijst een algemene maatregel  van bestuur categorieën van gevallen aan, waarvoor geldt dat een  omgevingsvergunning niet wordt verleend dan, nadat een daarbij aangewezen  bestuursorgaan heeft verklaard dat het daartegen geen bedenkingen heeft.    Het verlenen van deze omgevingsvergunning valt niet onder de gevallen waarvoor  ingevolge 8 6.2 van het Bor een verklaring van geen bedenkingen is vereist.    3. Geraadpleegde organisaties  * Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Assen;  e Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe;  e _Waterkwaliteitsbeheerder: Waterschap Hunze en Aa's;  s De Inspecteur-generaal der Mijnen (Staatstoezicht op de Mijnen).    4. Adviezen en zienswijzen   e Door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente  Assen is facultatief advies uitgebracht ten aanzien van het onderdeel  ‘bouwen van een bouwwerk’ van de aanvraag en de aan het besluit te  verbinden voorschriften;   * Door Gedeputeerde Staten van de Provincie Drenthe is verklaard dat zij  niet zijn aangewezen als wettelijk adviseur;   * Door Waterschap Hunze en Aa's is geen advies uitgebracht ten aanzien  van de aanvraag;   * Door de Inspecteur-generaal der Mijnen is advies uitgebracht ten aanzien  van de aanvraag en de aan het besluit te verbinden voorschriften.    Deze paragraaf 4 wordt nader ingevuld indien er zienswijzen of adviezen op dit  ontwerpbesluit worden ontvangen.    Pagina 2 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    OGETM-EM / 14170142  5. Overwegingen m.b.t. de ingediende adviezen en zienswijzen    e _ Het facultatief advies van gemeente Assen is volledig in dit besluit  verwerkt. De gemeente adviseert dat de omgevingsvergunning voor het  onderdeel ‘bouwen van een bouwwerk’ kan worden verleend;   e Het advies van de Inspecteur-generaal der Mijnen ten aanzien van de  aanvraag en de aan het (ontwerp)besluit te verbinden voorschriften is  volledig in dit besluit verwerkt.    Deze paragraaf 5 wordt nader ingevuld indien er zienswijzen of adviezen op dit  ontwerpbestuit worden ontvangen.    6. Procedure (ontwerp)besluit   De aangevraagde activiteit is m.e.r.-beoordelingsplichtig (zie punt 7. van dit  (ontwerp)besluit). Bij de aanvraag was geen afschrift van het m.e.r.  beoordelingsbesluit van 17 april 2014 gevoegd. Op grond van artikel 7.28, lid 2  van de Wet milieubeheer dient het bevoegd gezag de aanvraag buiten  behandeling te laten als er bij het Indienen ervan geen afschrift is gevoegd van de  beslissing dat er geen milieveffectrapport hoeft te worden gemaakt. De aanvrager  is op 1 juli 2014 in de gelegenheid gesteld om het m.e.r. beoordelingsbesluit van  17 april 2014 (kenmerk: DGETM-EM/14065585) bij de aanvraag te voegen. Deze  is ook op die datum door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. toegevoegd  aan de aanvraag.    Tijdens de behandeling van de aanvraag bleken de verstrekte gegevens en  bescheiden onvoldoende voor een goede beoordeling van de aanvraag. De  aanvrager is op 4 augustus 2014 in de gelegenheid gesteld om de constructieve  gegevens ten aanzien van de activiteit ‘bouwen van een bouwwerk’ aan te  leveren. Hierdoor is de behandeling van de aanvraag, op grond van het bepaalde  in artike! 4,15, eerste lid, onder a, van de Algemene wet bestuursrecht,  opgeschort. De aanvultingen zijn ontvangen op 4 september 2014 en zijn als  afdoende beoordeeld. Op dit moment is de beslistermijn weer gaan lopen. Door de  opschorting van de behandeling is de wettelijke beslistermijn verlengd met 29  dagen. De aanvullende gegevens zijn meegenomen bij de beoordeling van de  aanvraag en liggen met het ontwerpbesluit en het besluit ter inzage.    De publicatiedatum van de kennisgeving met betrekking tot dit ontwerpbestuit in  de Staatscourant en in het lokale blad “Gezinsblad” is woensdag 29 oktober 2014.  De ter inzage legging van het ontwerpbesluit op de secretarie van de gemeente  Assen vindt plaats van donderdag 30 oktober 2014 tot en met woensdag 9  december 2014.    Pagina 3 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    OGETM-EM / 14170142    7. Overwegingen m.b.t. het besluit   De aanvraag is beoordeeld aan het voor de activiteit betreffende artikelen van de  Wabo. Voorts is de aanvraag getoetst aan het Bor en aan de Regeling  omgevingsrecht.    A. Bouwen van een bouwwerk;    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1,  onderdelen a en b, van de Wabo, getoetst aan het Bouwbesluit 2012 en de  bouwverordening van de gemeente Assen.   Het bouwplan voldoet aan de gestelde eisen.    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1,  onderdeel c‚, van de Wabo getoetst aan artikel 9 van het geldende  bestemmingsplan ‘Haar West’. Voor het perceel geldt de bestemming ‘Mijnkundige  doeleinden’. Het bouwplan voldoet aan de bestemming.    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.10, lid 1,  onderdeel d, van de Wabo getoetst aan redelijke eisen van welstand. Het  bouwplan is getoetst aan de Welstandsnota 2012 van de gemeente Assen. Het  bouwplan is gelegen in het welstandsvrije gebied. Het bouwplan voldoet aan de  redelijke eisen van welstand.    Ik kom dan ook tot de conclusie dat de omgevingsvergunning voor deze activiteit  kan worden verleend.    B. Het veranderen en in werking hebben van een inrichting de gehele inrichting  omvattend (revisie);    De aanvraag is, met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.14 van de Wabo,  getoetst aan het belang van de bescherming van het milieu,    Milieuaspecten  In de omgevingsvergunningaanvraag is de bestaande toestand van het milieu,    voor zover de inrichting daarvoor gevolgen kan veroorzaken, beschreven. De  beoordeling van de gevolgen voor het milieu betreft de aspecten: bodem- en  oppervlaktewater, lucht, afvalstoffen/ gevaarlijke stoffen, geluid, werktuigen en  energie.    De aanvrager heeft op zorgvuldige wijze de gevolgen voor het milieu die de  inrichting kan veroorzaken beschreven. Hierbij is gekeken naar hun onderlinge  samenhang, de technische kenmerken en de geografische ligging.    De aanvrager heeft tevens redelijkerwijs te verwachten ontwikkelingen die van    belang zijn met het oog op de bescherming van het milieu omschreven. Uit de  aanvraag blijkt dat hiermee op verantwoorde wijze wordt omgegaan.    Pagtna 4 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142    De aanvrager heeft een verantwoord milieubeleid gevormd dat met betrekking tot  de inrichting wordt gevoerd. De gevolgen voor het milieu worden door de  aanvrager tijdens het in werking hebben van de inrichting geobserveerd,  beheerst, en voor zover deze nadelige gevolgen hebben, verminderd.    Uit de aanvraag blijkt dat afdoende maatregelen zijn genomen om de belasting  van het milieu te beperken en dat op verantwoorde wijze wordt omgegaan met  het verbruik van energie.    Naast de voorschriften, genoemd in Bijtage 1 van dit besluit, zijn voor type-C  inrichtingen voorschriften uit het Activiteitenbesluit milieubeheer van toepassing.  Hiervoor verwijs ik u naar hoofdstuk 3 van het Activiteitenbesluit milieubeheer.    Milieueffectrapportage    Voor het verrichten van diepboringen en het oprichten van een oppervlakte-  installatie voor de productie van aardgas geldt, op grond van categorie D.17.2 en  categorie D.17.3 van het Besluit m.e.r., de m.e.r.-beoordelingsplicht.    Op 6 maart 2014 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V, mededeling  gedaan van het voornemen om op de bestaande inrichting Witten-1 diepboringen  te verrichten en een oppervlakte-installatie voor de productie van aardgas op te  richten. Op 17 april 2014 heb ik besloten dat een nadere afweging van de  milieueffecten door het opstellen van een milieueffectrapport niet noodzakelijk is,  doordat de voorgenomen activiteit geen significant nadelige gevolgen voor het  milieu zal hebben.    Bovengenoemde mededeling en het beoordelingsbesluit zullen, tegelijk met dit  (ontwerp) besluit ter inzage worden gelegd.    Externe Veiligheid  Het externe risico ís berekend volgens het rekenmodel safeti.nt en heb ik, hoewel    de Inrichting formeel (nog) niet is aangewezen onder het Besluit externe veiligheid  inrichtingen getoetst aan de daarin voorgeschreven normen.   Ten aanzien van het plaatsgebonden risico valt uit de berekende 106 contour op  te maken dat deze zich maximaal uitstrekt tot 80 meter buiten de inrichting.  Binnen dit gebied is een agrarisch gebied gelegen, dat enkele dagen per jaar,  tijdens de TT van Assen als camping wordt gebruikt. Deze (zeer tijdelijk in gebruik  zijnde) camping is aan te merken als beperkt kwetsbaar object. Deze afwijking  van de richtwaarde acht ik, gezien het tijdelijke gebruik van dit terrein,  aanvaardbaar.   Het berekende groepsrisico voor deze locatie ligt onder de oriënterende waarde en  is hiermee aanvaardbaar.    Bodembescherming  Het preventieve bodembeschermingsbeleid, uitgewerkt in de Nederlandse Richtlijn    Bodembescherming 2012 (NRB) gaat er van uit dat (zelfs) de maatregelen en    Pagina 5 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    ; mn ; / DGETM-EM / 14170142  voorzieningen die leiden tot een verwaarloosbaar bodemrisico nooit volledig    kunnen uitsluiten dat onverhoopt een belasting van de bodem optreedt. Om die  reden blijft bodembelastingonderzoek noodzakelijk. Zulk onderzoek is gericht op  de feitelijk aanwezige installaties en de aldaar gebezigde stoffen en beperkt zich  tot het vastleggen van de nulsituatie bodemkwaliteit voorafgaand aan, of zo  spoedig mogelijk na, de start van de betreffende activiteit(en) en een  vergelijkbaar eind- en (eventueel) tussensituatie bodemonderzoek om aantasting  van de bodemkwaliteit aan te kunnen tonen. Indien aldus een onverhoopte  bodembelasting is geconstateerd kan het bodemherstel worden verhaald op de  veroorzaker.    Beste beschikbare technieken    De bepaling van de beste beschikbare technieken (BBT) voor de inrichting is  uitgevoerd conform artikel 5.4 van het Besluit omgevingsrecht,    Het voldoen aan grenswaarden zoals vastgelegd in het Activiteitenbesluit, de  Nederlandse emissie Richtlijn (NeR) en het Besluit externe veiligheid inrichtingen,  alsmede het voldoen aan de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming  bedrijfsmatige activiteiten (NRB), is bij deze bepaling als minimum criterium  gehanteerd.    Voor de inrichting is geen BBT document (BREF) vastgesteld in het kader van de  IPPC,    Energie en milieu  De Minister van Economische Zaken en de Nederlandse Olie en Gas Exploratie en    Productie Associatie (NOGEPA) hebben een Meerjarenafspraak (looptijd tot 2020)  afgesloten over het effectiever en efficiënter inzetten van energie.   Daarnaast is op 27 oktober 2010 het Overlegplatform Olie en Gas van start  gegaan. In dit platform werken overheid en de olie- en gasindustrie samen op het  gebied van de bescherming van het milieu.    Ik kom dan ook tot de conclusie dat de omgevingsvergunning voor deze activiteit  kan worden verleend.    8. Besluit  Gelet op het voorafgaande besluit Ik:    I. De omgevingsvergunning voor de inrichting Witten-1 te verlenen aan de  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. voor de volgende activiteiten:    A. Bouwen van een bouwwerk;  B. Het veranderen en in werking hebben van een inrichting de gehele  inrichting omvattend (revisie).    II. De omgevingsvergunning voor onbepaalde tijd te verlenen, met verwijzing  naar artikel 2.33 van de Wabo;    Pagina 6 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>    ql.    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142    Met inachtneming van het bepaalde in artikel 2.6, vierde lid, van de Wabo,  vervangt deze omgevingsvergunning verleend voor het veranderen of  veranderen van de werking van een inrichting of mijnbouwwerk, zoals  bepaald in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel e‚, sub 2° en 3°, van de Wabo de  eerder met betrekking tot het betrokken project verleende  omgevingsvergunningen, met ingang van het tijdstip waarop zij in werking  treedt. De eerder verleende omgevingsvergunningen vervallen op het tijdstip  waarop de met toepassing van dit artikel verleende omgevingsvergunning  onherroepelijk wordt;    IV. Aan de omgevingsvergunning de voorschriften uit bijlage 1 te verbinden;    V. _De aanvraag, de addenda en bijbehorende bijlagen, deel te laten uitmaken         van de omgevingsvergunning. De bij deze omgevingsvergunning behorende  documenten worden genoemd in bijlage 2;    Op grond van artikel 6.1, tweede en derde lid, van de Wabo treedt dit besluit pas  in werking nadat de termijn voor het indienen van een beroepschrift (ofwel zes  weken na de dag van de terinzagelegging) is verstreken of, indien beroep is  aangetekend en een verzoek om voorlopige voorziening is ingediend bij de  bevoegde rechter, op dat verzoek is beslist.    9. Zienswijze en beroepsprocedure   Tegen dit besluit kan degene wiens belang rechtstreeks bij dat besluit is betrokken  binnen zes weken na de dag van de terinzagelegging van dat besluit een  gemotiveerd beroepschrift indienen bij de Rechtbank Noord-Nederland, locatie  Assen, ter attentie van de sector Bestuursrecht, Postbus 30009, 9400 RA, Assen.    Voor meer informatie over de rechtsmiddelen die u kunt aanwenden tegen een  besluit van de overheid, verwijs ik u naar de brochure ‘rechtsmiddelen (bezwaar  en beroep) tegen beslissing overheid’. Dit document kunt u vinden op www.nlog.nl  onder procedures - vergunningen.    De Minister van Economische Zaken,  namehs deze:                                drs. 1.6, .  Directeu Directie Energiemarkt    !          Pagina 7 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    - DGETM-EM / 14170142  Bijlage 1 Voorschriften en mededelingen    Ien aanzien van de activiteit Bouwen van een bouwwerk:    Toezichthouder:   Daar waar in deze vergunning wordt verwezen naar de toezichthouder, wordt  bedoeld: Staatstoezicht op de Mijnen, Postbus 24037, 2490 AA Den Haag,  sodmomgevingsloket@minez.nl of via tel 070 - 379 8400.   Meldingen worden zoveel mogelijk digitaal uitgevoerd, naar het genoemde e-mail  adres, bij storing kan dit ook telefonisch worden gedaan.   Het toesturen van stukken kan eveneens elektronisch naar genoemd e-mail adres,  en eventueel naar bovenstaand postadres.    Verplichtingen tijdens bouwen en bij voltooiing / ingebruikneming van  een bouwwerk    1. Kennisgeving aan het bouwtoezicht van start van (onderdelen van) de  bouwwerkzaamheden   De aanvang van de hierna volgende werkzaamheden wordt uiterlijk 3 werkdagen  voordien gemeld aan de toezichthouder:   -de aanvang van de eerste projectwerkzaamheden (start bouw);   -de aanvang van eventuele grondverbeteringswerkzaamheden.    2. Beëindiging bouwwerkzaamheden (melding)  De beëindiging van de werkzaamheden dient uiterlijk op de dag van de  beëindiging te worden aan de toezichthouder.    Mededelingen    1. Indien op het bouwterrein grond vrijkomt dient deze op de locatie te worden  verwerkt of te worden afgevoerd overeenkomstig de landelijke regeling voor  het transport van afvalstoffen.    2. Voordat met de bouwwerkzaamheden wordt aangevangen dient u te  onderzoeken of er geen kabels en leidingen, riolering e.d. in het bouwterrein  aanwezig zijn. Hierover kunt u informatie verkrijgen door melding bij het  kabels- en leidingen informatie centrum (klic) tel: 0880-0080;    3. De bouwwerkzaamheden worden uitsluitend van maandag tot en met  zaterdag uitgevoerd van 07,00 uur tot 19.00 uur.    4. Veranderingen in de uitvoering tijdens de bouw, in afwijking van de verleende  omgevingsvergunning, moeten vóór de uitvoering daarvan worden gemeld  en/of worden overlegd met de toezichthouder. Van de verandering wordt,  door of namens de vergunninghouder, een registratie bijgehouden. Onder  bepaalde omstandigheden kan een ondergeschikte wijziging worden  aangemerkt als een gelijkwaardige oplossing. Indien dit niet het geval is dient    Pagina 8 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    tit : : DGETM-EM / 14170142  een gewijzigde omgevingsvergunning aangevraagd te worden.    Afscheiding van het bouwterrein   1. Het terrein waarop wordt gebouwd, grond wordt ontgraven of dergelijke  werkzaamheden worden verricht, moet door een doeltreffende afscheiding van  de weg en van het aangrenzende open erf of terrein zijn afgescheiden als  gevaar of hinder te duchten is.   2. De in het eerste lid bedoelde afscheiding moet zodanig zijn geplaatst en  ingericht, dat het verkeer zo min mogelijk hinder ervan ondervindt en de  toegang tot brandkranen en andere openbare voorzieningen, zoals leidingen,  er niet door wordt belemmerd.   3. Een terrein, waarop een bouw- of grondwerk wordt uitgevoerd en dat niet  van de weg en van het aangrenzende open erf of terrein is afgescheiden,  moet, wanneer er niet wordt gewerkt, worden bewaakt, tenzij het  bouwtoezicht dit niet nodig acht.    Het bouwen en alles wat daarmee in verband staat moet geschieden op veilige  wijze, Tijdens de bouw zodanige maatregelen getroffen worden dat bouwdelen  niet kunnen instorten c.q. omwaaien. Hiertoe dienen deze bouwdelen  vakkundig te worden geschoord en/of in het onderliggende werk te worden  verankerd.    Bodemgesteldheid   Het opslaan en omgaan met afvalstoffen op de bodem wordt op een zodanige   wijze gedaan dat geen verontreinigingen kunnen optreden van de bodem   en/of het grondwater. Indien tijdens of ten gevolge van de werkzaamheden   bodemverontreiniging optreedt, moet degene die de werkzaamheden   uitvoert:   a. deze verontreiniging terstond melden aan de toezichthouder;   b. de oorzaak van de verontreiniging zo spoedig mogelijk wegnemen ten  einde de directe de directe gevolgen zo veel mogelijk te beperken;   c. de verontreinigingen en de verontreinigde grond overeenkomstig de  aanwijzingen van de toezichthouder verwijderen.    Pagina 9 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142    Ten aanzien van de activiteit veranderen van de inrichting de gehele inrichting    omvattend;    A.  1.    Algemeen   op de buitengrens van de inrichting, zoals met -+-+-+-+-+-+-4-  aangegeven op de tekening nr. EP2014052901924001 d.d. 22-05-2014 is  een van stevig hekwerk vervaardigde afrastering aangebracht van  tenminste 2.20 meter hoog; ten aanzien van elk der toegangen tot het  terrein van de inrichting zijn zodanige voorzieningen getroffen en  maatregelen genomen dat een doeltreffende beveiliging tegen het betreden  van dat terrein door onbevoegden is verkregen; vluchtdeuren in het  hekwerk draaien naar buiten open;    de inrichting wordt schoon gehouden en verkeert steeds in goede staat van  onderhoud; het terrein van de inrichting wordt vrijgehouden van voor de  werking van de inrichting onnodig materiaal; eventuele begroeiing wordt  kort gehouden; dood hout, bladeren en afgesneden onkruid of gras wordt  verwijderd; bij het kort houden van begroeiing of anderszins wordt ter  plaatse, waar gevaar voor explosieve verbranding niet is uitgesloten, geen  apparatuur dan wel gereedschap gebruikt, dat vonken kan veroorzaken;    de buitenverlichting op het terrein van de inrichting is, ook wat de hoogte  daarvan betreft, tot het voor het verrichten van de nodige werkzaamheden  op dat terrein of ter bescherming van het milieu noodzakelijke beperkt; de  lampen branden uitsluitend voor zover dit voor het op het terrein van de  Inrichting verrichten van werkzaamheden of in verband met de bewaking  van de inrichting dan wel anderszins in verband met de veiligheid  noodzakelijk is; de verlichting is zodanig opgesteld en ingericht en de  lampen zijn zodanig afgeschermd, dat hinderlijke lichtstraling voor de om-  geving zoveel mogelijk wordt voorkomen;    doeltreffende maatregelen zijn genomen om laad- en loswerkzaamheden  lekvrij te doen geschieden; op plaatsen waar laad- en loswerkzaamheden  worden verricht zijn zodanige voorzieningen getroffen of maatregelen  genomen, dat het wegvloeien van stoffen door opvang of anderszins wordt  voorkomen;    het brandbestrijdingsplan als bedoeld in artikel 3.9 lid c van de  arbeidsomstandighedenregeling is, voor zover op de inrichting betrekking  hebbend, in overleg met de commandant van de regionale brandweer  opgesteld;    de in het brandbestrijdingsplan bedoelde blusmiddelen en toestellen zijn,  ten minste in de beschreven omvang en variëteit, steeds in goede staat van  onderhoud en voor onmiddellijk gebruik aanwezig en wel op doeltreffende  en goed bereikbare plaatsen;    Pagina 10 van 17    </pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    10.    11.    a    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiernarkt    DGETM-EM / 14170142    zodanige voorzieningen zijn getroffen dat de installatie te allen tijde, indien  nodig, veilig uit bedrijf genomen kan worden (bijv. m.b.v, een  noodstroomvoorziening);    op de locatie is een noodstop-knop aangebracht;    alvorens de inrichting onbemand wordt achtergelaten is deze door een te  houden inspectie op haar goede werking gecontroleerd; indien bij zodanige  controle of anderszins een defect of mankement wordt geconstateerd,  zullen, wanneer daardoor gevaar, schade of hinder voor de omgeving  ontstaat of dreigt te ontstaan, onverwijld maatregelen worden genomen ter  voorkoming of beperking daarvan, terwijl de inrichting of het betrokken deel  zonodig buiten werking wordt gesteld; het weer in bedrijf nemen geschiedt  niet dan nadat vaststaat dat het mankement doeltreffend is verholpen;    alle installatie-onderdelen die niet meer in bedrijf zijn, worden zodanig  onderhouden dat zij geen nadelige gevolgen voor de veiligheid en/of het  milieu kunnen veroorzaken;    toekomstige ontwikkelingen en veranderingen van de installatie ats bedoeld  in artikel 2.4, eerste lid, juncto artikel 5.7, tweede lid, onderdeel g, van het  Besluit omgevingsrecht worden ten minste vier weken voor de  verwezenlijking daarvan, medegedeeld aan de inspecteur-generaal der  mijnen;    Bodem en oppervlaktewater   voor elke bodembedreigende activiteit die wordt verricht worden  bodembeschermende voorzieningen en bodembeschermende maatregelen  getroffen waarmee een verwaarloosbaar bodemrisico wordt gerealiseerd; de  opgestelde bodemrisicoanalyse wordt actueel gehouden;    ter controle van het grondwater zijn op en/of rond de inrichting peilbuizen  geplaatst zoals aangegeven op tekening nr. EP201405201924002 d.d. 22-  05-2014;    het grondwater wordt jaarlijks bemonsterd en geanalyseerd door een  persoon of instelling die daartoe op grond van het Besluit Bodemkwaliteit is  erkend;   de analyseresultaten worden ten minste tien jaar bewaard en kunnen te  allen tijde worden getoond aan de controlerende ambtenaren van het  bevoegd gezag;    bemonstering en analyse vindt plaats conform NEN 5740 danwel NEN 5744;    het monitorings-systeem wordt ingericht en beheerd conform de  Nederlandse richtlijn monitoring bodemkwaliteit bedrijfsmatige activiteiten;    Pagina 11 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    10.    11.    12.    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    OGETM-EM / 14170142  het terrein van de inrichting is zodanig aangelegd, ingericht en afgewerkt    alsmede wordt op zodanige wijze onderhouden dat verontreiniging van de  bodem of van het opperviaktewater wordt voorkomen ;    op het terrein terechtgekomen hemelwater kan niet daarbuiten geraken,  tenzij het water geen stof bevat, welke de bodem of het oppervlaktewater  kan verontreinigen;    schadelijke of verontreinigende stoffen, zoals methanol en corrosie-  inhibitor, mogen niet In het oppervlaktewater terechtkomen dan wel in de  bodem dringen;   verontreinigd hemelwater wordt opgevangen en naar elders afgevoerd;    de bij het gasbehandelingsproces te gebruiken of vrijkomende stoffen, die  de bodem of het oppervlaktewater kunnen verontreinigen, worden zodanig  op het terrein opgeslagen, dat geen verontreiniging als bedoeld onder B5.  kan optreden;    Indien een opvangbak, drainsysteem, verlaadpunt of een dergelijke  voorziening lek is, dan wel een redelijk vermoeden van lekkage bestaat,  wordt de desbetreffende voorziening op de staat waarin zij verkeert  onderzocht en zonodig onverwijld hersteld;    indien door wat voor oorzaak ook verontreinigende stoffen op of in de  bodem dreigen te geraken of zijn geraakt zorgt de vergunninghoudster  onverwijld voor:   a. melding daarvan aan de inspecteur-generaal der mijnen;   b. maatregelen om verdere verontreiniging van de bodem te voorkomen;    opgetreden verontreiniging van bodem en grondwater wordt ten genoegen  van de inspecteur-generaal der mijnen ongedaan gemaakt;    a. voordat het terrein van de inrichting, na bedrijfsbeëindiging, wordt  teruggegeven aan de eigenaar, wordt door een persoon of instelling die  daartoe op grond van het Besluit Bodemkwaliteit is erkend een eindsituatie-  onderzoek van de bodem verricht;   b, de inspecteur-generaal der mijnen kan nadere eisen stellen ten aanzien  van de uitvoering van het onder a. bedoelde onderzoek;   c. het resultaat van het onder a. bedoelde onderzoek wordt overgelegd aan  de inspecteur-generaal der mijnen;    Lucht   de inrichting is zodanig ingericht en onderhouden, dat geuroverlast ten  gevolge van lekkages wordt voorkomen; het gebruik van chemische  hulpstoffen, welke buiten de inrichting geuroverlast veroorzaken, is  verboden; in leidingen, waardoor geurverwekkende gassen of vloeistoffen    Pagina 12 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    . DGETM-EM / 14170142  worden getransporteerd, is het gebruik van flensverbindingen zoveel    mogelijk vermeden;    alle tanks, procesvaten, pompen, leidingen, afsluiters en dergelijke zijn  zodanig geconstrueerd en aangelegd en zodanig onderhouden, dat lekkages  worden voorkomen; elk defect dat vervuiling of geuroverlast kan  veroorzaken wordt onverwijld hersteld;    op plaatsen waar zich een aftapkraan of een kraan voor het nemen van  monsters van schadelijke stoffen of verontreinigende dan wel  geurverspreidende vloeistof bevindt, zijn zodanige voorzieningen getroffen,  dat het wegvloeien van een zodanige vloeistof door opvang of anderszins  wordt voorkomen;    drainleidingen en leidingen naar de installatie voor het aflaten van aardgas  in de open lucht zijn zodanig op afschot gelegd, dat zich geen vloeistof in de  leidingen kan verzamelen;    de inrichting voldoet aan het gestelde in de NeR Bijzondere Regeling 3.3  E11 Installaties ten behoeve van de aardgas- en aardoliewinning:   - het gebruik van purge-gas wordt door technische maatregelen tot een  minimum beperkt;   - gassen die vrijkomen bij het testen van putten worden nuttig gebruikt;  indien dit niet mogelijk is worden de afgassen middels een (tijdelijke) fakkel  verbrand;   - de keuze voor bepaalde typen afsluiters, flenzen en andere appendages  wordt afgestemd op minimale lekverliezen;   - om diffuse emissies tegen te gaan wordt een programma van intensieve  controle van pompen, compressoren, afsluiters, veiligheidskleppen en  andere appendages opgesteld; dit (bedrijfs-)meetprogramma behoeft de  goedkeuring van de inspecteur-generaal der mijnen;    de continue en incidentele emissies beschreven In de aanvraag worden  geregistreerd in een meet- en registratiesysteem;    Afvalstoffen/gevaarlijke stoffen  de vergunninghoudster neemt maatregelen om het ontstaan van  afvalstoffen zoveel mogelijk te voorkomen;    afvalstoffen zijn in goed gesloten, niet lekkend, tegen weersinvloeden  bestendig en zonodig geuroverlast voorkomend verpakkingsmateriaal  verpakt en worden zo spoedig mogelijk afgevoerd;    Geluid   de etmaalwaarde van het door de werking van de inrichting veroorzaakte  langtijdgemiddelde beoordelingsniveau Lo, vr bedraagt ter plaatse van de  geluidscontour, aangegeven op tekening nr. EP201405201924005 d.d. 22-    Pagina 13 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemnarkt    DGETM-EM / 14170142  05-2014 aldaar op een hoogte van 5 meter boven het maaiveld gemeten,    c.q. berekend, en beoordeeld volgens de “Handleiding meten en rekenen  industrielawaai” (uitgave 1999), niet meer dan 50 dB(A);    extra lawaai makende met de werking van de Inrichting verband houdende  werkzaamheden worden zoveel mogelijk vermeden dan wel uitgevoerd  tussen 07.00 uur en 19.00 uur, hierbij blijft het onder E1. gestelde  onverminderd van kracht;    de door de inrichting veroorzaakte piekniveaus (La,max), gemeten in de  meterstand “fast” overschrijden de onder E1. genoemde niveaus op de  aldaar genoemde contour met niet meer dan 10 dB(A);    de etmaalwaarde van het equivalente geluidsniveau veroorzaakt door  verkeersbewegingen van en naar de inrichting aan de gevel van de  dichtstbijzijnde woning, beoordeeld volgens de “Circulaire inzake  geluidhinder veroorzaakt door het wegverkeer van en naar de inrichting;  beoordeling in het kader van de wet milieubeheer d.d. 29 februari 1996”,  bedraagt niet meer dan 50 dB(A);    uiterlijk zes maanden na het in gebruik nemen van de putten WIT-4 en  WIT-5 wordt door of namens de vergunningshoudster door middel van  geluidsmetingen en zonodig berekeningen gecontroleerd of aan het eerder  gestelde wordt voldaan; de geluidsmetingen en berekeningen worden  overgelegd aan de inspecteur-generaal der mijnen;    Werktuigen   pijpleidingen, afsluiters en andere appendages zijn voldoende sterk en  tegen corrosie beschermd; zij zijn zodanig gelegd en gemonteerd dat  overmatige spanningen door uitzetting, inkrimping, temperatuur-  schommelingen of verzakkingen van tanks, procesvaten of pompen dan wel  van beton- of staalconstructies van de inrichting worden voorkomen;    als pakkingmateriaal is materiaal aangewend, dat bestand is tegen de in het  gas of aardgascondensaat voorkomende stoffen of bij het behandetings-  proces te gebruiken hulpstoffen;    slangen voor de verlading van productiewater en aardgascondensaat zijn  vervaardigd van materiaal, dat bestand is tegen stoffen als onder F2.  bedoeld; zij zijn uitwendig van een roestvrijstalen bewapening voorzien,  dan wel van een andere ten minste gelijkwaardige constructie;    voor zover pijpleidingen of toebehoren daarvan bovengronds zijn gelegen  zijn zij, ter plaatse waar gevaar voor beschadiging door mechanische  invloeden, zoals aanrijding, niet is uitgesloten, tegen dit gevaar ten  genoegen van de inspecteur-generaal der mijnen doeltreffend en deugdelijk    Pagina 14 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>    ~    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142  beschermd; onder wegen gelegen leidingen zijn tegen de belasting door    het verkeer bestand;    een veiligheidsklep ter voorkoming van een ontoelaatbare stijging van de  druk in een gesloten ruimte staat met die ruimte direct dan wel door middel  van een leiding indirect in een niet afsluitbare verbinding; indien er sprake  is van twee veiligheidskleppen met bijbehorende afsluiters dan zijn deze  afsluiters onderling zodanig gekoppeld, dat wanneer de ene klep is  afgesloten de andere niet gesloten is of kan worden; de voorzieningen voor  het koppelen van de afsluiters zijn zodanig aangebracht en onderhouden,  dat een goede werking daarvan te allen tijde is verzekerd;    instrumenten, regelapparatuur en afsluiters zijn zodanig aangebracht, dat  zij gemakkelijk vanaf de begane grond dan wel vanaf een loopbrug, bordes  of trap kunnen worden bediend en verwisseld;    Energie  bij het in werking hebben van de inrichting wordt voortdurend gezorgd voor  een zo hoog mogelijke energie-efficiency;    de vergunninghoudster voldoet aan afspraken die in de tussen het Ministerie  van Economische Zaken en de NOGEPA gesloten Meerjarenafspraak (MJA)  met de mijnbouwindustrie zijn vastgelegd;    na beëindiging, door de vergunninghoudster, van de Meerjarenafspraak    (MJA) meldt de vergunninghoudster dit binnen 3 maanden aan het bevoegd  gezag, met opgaaf van redenen van beëindiging van de Meerjarenafspraak.    Pagina 15 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Olrectie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142    Bijlage 2 Documenten behorende bij deze omgevingsvergunning  e = ©Aanvraagformulier 1324187  e Bijlage 1 beschrijving van de gasWwinningsinstallatie Witten-1 d.d, 28-5-2014    201405200820-000-0001 locatie Witten overzicht bestaand voor  vergunningsaanvraag d.d. 28-5-2014   201405200821-000-0001 locatie Witten overzicht nieuwbouw voor  vergunningsaanvraag d.d. 28-5-2014   201405200822-000-0001 locatie Witten aanzichten bestaand en nieuwbouw  voor vergunningsaanvraag d.d. 28-5-2014   201405200823-000-0001 locatie Witten aanzichten skids voor  vergunningsaanvraag d.d. 28-5-2014   EP201405201924004 - schematische weergave proces vergunningsaanvraag  Wabo locatie Witten-1 d.d. 7-5-2014   EP201405201924002 -plattegrond Vergunningsaanvraag Wabo locatie Witten-  d.d. 22-5-2014   EP201405201924003 - schema hoofdprocesleidingen Vergunningsaanvraag  Wabo locatie Witten-1 d.d. 22-5-2014   EP201405201924001 - kadastrale- / situatiekaart Vergunningsaanvraag Wabo  locatie Witten-1 d.d. 22-5-2014   EP201405201924005 - geluidscontour vergunningsaanvraag Wabo locatie  Witten-1 d.d. 22-5-2014   EP201405201924006 - risicocontour Vergunningaanvraag Wabo locatie  Witten-1 d.d. 22-5-2014   101109 - werkvloerinstructiekaart Univis HVI 13 d.d. 23-3-2012   203806 — werkvloerinstructiekaart processtroom nat aardgas d.d. 19-9-2012  103497 - werkvloerinstructiekaart TRI-FOAM 820 -BLOCK d.d. 5-10-2011  1233 - werkvloerinstructiekaart Baker Petrolite CG085011 (voorheen KG-  5011) d.d. 1-4-2005   607 - werkvloerinstructiekaart methanol d.d. 10-11-2004   077409993:01 — bodemrisico analyse locatie Witten-1 d.d. 20-11-2013  3312001-REVO - bodemrisicoanatyse behorende bij de Wabo aanvraag voor  een omgevingsvergunning voor NAM-locatie Witten-1 d.d. 21-5-2014   4970/ NAA/hw/fw/1 -geluidsprognose NAM -locatie Witten-1 na aansluiting  putten Wit-4 en Wit-5 d.d, 19-5-2014   3413001 - kwantitatieve risico-analyse (QRA) inzake omgevingsvergunning  Wabo voor NAM -locatie Witten (KISS-Skid hook up Wit 4 en Wit 5) d.d. 28-5-  2014   DGETM-EM/14065585 - M.er. beoordelingsbesluit met betrekking tot de  voorgenomen activiteiten op de inrichting witten-1 d.d. 17-4-2014  Toelichting aanvulling 4 september 2014 aanvraag locatie Witten   111203 Lop berekening ten behoeve van het plaatsen van Kiss-skids op  asfaltconstructies d.d. 25-11-2005   04261 - Advistaal Engineering Hijsframe Kiss Skid main- and detail  calculations d.d. 20-10-2004    Pagina 16 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14170142  ¢ TL 200706217363 integrated drain tank T-1 Kiss skid 4/ 2500/ 016    Pagina 17 van 17</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directaraat-generaal    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. Energie, Telecom &    Postbus 28000 Mededinging  9400 HH ASSEN Directie Energiemarkt  Bezoekadres    Bezuldenhoutseweg 73  2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 8D Oen Haag    1 7 APR 2014 Overhaldsidentificatienr  Datum 00000001003214369000  Betreft M.e.r. beoordelingsbesluit met betrekking tot voorgenomen activiteiten 1 070 379 8911 (algemeen)    „rijksoverheid.  op de inrichting Witten wow riksoverherd.ni/ez  Behandeld door  me. G.5.J. Kooij    Onderwerp gstkoalj@mier.n  Op 6 maart 2014 Is een mededeling ingevolge artikel 7.16, eerste lid, van de Wet  milieubeheer ontvangen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. te Assen, Ons kenmerk  betreffende voorgenomen activiteiten op de inrichting Witten, gelegen aan de DGETM-EM / 14065585  Witterbroek te Assen, op de percelen kadastraal bekend gemeente Assen, sectie Uw kenmerk  O, nummers 85 en 1017.   Bijlage(n)  De mededeling betreft het voornemen om op de bestaande inrichting Witten twee  extra aardgasputten te boren en een oppervlakte-installatie voor de productie van  aardgas op te richten.    Voor het verrichten van diepboringen geldt, op grond van categorie D.17,2 van  het Besluit m.e.r., een m.e.r.-beoordelingsplicht. Voor de oprichting van een  oppervlakte-installatie geldt, op grond van categorie D.17.3 van het Besluit  m.e.r., een m.e.r.-beoordelingsplicht.    Algemeen   In het Besluit m.e.r. zijn in de bijlage, onderdeel D, activiteiten opgenomen waarbij  op grond van artikel 7.2, vierde lid, van de Wet milieubeheer een beslissing moet  worden genomen of bij de voorbereiding van het betrokken besluit voor die  activiteiten, vanwege de belangrijke nadelige gevolgen die zij voor het milieu  kunnen hebben, een milieueffectrapport (MER) moet worden gemaakt.    Bij deze beslissing dient het bevoegd gezag op grond van artikel 7.17, derde lid,  van de Wet milieubeheer rekening te houden met de in Bijlage III bij de EEG-  richtlijn milieueffectbeoordeling aangegeven criteria. Die criteria hebben  betrekking op:   I, Kenmerken van de activiteit   Il. Plaats waar de activiteit wordt verricht   II. Kenmerken van de potentiële gevolgen van de activiteit.    In categorie D.17,2 van bijlage D van het Besluit m.e.r. 1994 (de dato 1 april  2011) is bepaald, dat op ‘het verrichten van diepboringen dan wel een wijziging of  een uitbreiding daarvan’, de procedure voor m.e.r.-beoordelingsplicht als bedoeld  in de artikelen 7.16 en 7,17 van de Wet milieubeheer van toepassing is.    Pagina 1 van &    </pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energtemarkt    DGETM-EM / 14065585    In categorie D.17.3 van bijlage D van het Besluit m.e.r 1994 (de dato 1 april  2011) is bepaald, dat op ‘het oprichten van oppervlakte-installaties van bedrijven  voor de winning van aardolie of aardgas’ de procedure voor m.e.r.  beoordelingsplicht als bedoeld in de artikelen 7,16 en 7.17 van de Wet  milieubeheer van toepassing is.    De Minister van Economische Zaken is ingevolge artikel 3,3, vierde lid, onder a,  van het Besluit omgevingsrecht bevoegd hierop te beslissen.    Op basis van de mededeling van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. is  naar mijn mening voldoende informatie verstrekt om aan de hand van  bovengenoemde criterla tot een oordeel te komen.    I. Kenmerken van de activiteite   Op de inrichting Witten wordt sinds 2006 aardgas geproduceerd uit twee  aardgasputten: Wit-2 en Wit-3, Aardgasput Wit-1 is in 1994 geboord maar is niet  in productie.    Op elke gasput is een verplaatsbare gasproductieunit (KISS Skid) aangesloten.  Met deze units wordt de gasdoorzet en de druk per put geregeld. Het aardgas van  de KISS skids wordt vervolgens in een vaste bovengrondse leiding verzameld. Het  op de inrichting Witten gewonnen aardgas wordt vervolgens via een ondergrondse  transportleiding naar de mijnbouwlocatie Vries-4 getransporteerd. Het  onbehandelde gas wordt in de behandelingsinstallatie Vries-4 op specificatie  gebracht voor aflevering aan Gasunie Trade & Supply.    Ten behoeve van de beoogde uitbreiding van inrichting Witten worden met behulp  van een diepboring twee nieuwe putten geboord: Assen-Zuid (Wit-4) en Eleveld-  Noord (Wit-5). Bij succesvolle boringen zuilen de putten worden aangesloten op  de bestaande aardgasinfrastructuur.    Het uitgangspunt is dat de twee nieuwe putten Wit-4 en Wit-5 circa tien jaar in  productie zulten blijven en tegen die tijd de nu al aanwezige putten zijn  uitgeproduceerd,    Il. Plaats waar de activiteiten wordt verricht    De bestaande inrichting Witten is gelegen aan de Witterbroek te Assen, op de  percelen kadastraal bekend gemeente Assen, sectie O, nummers 85 en 1017.    De inrichting Witten is gelegen ten zuidwesten van de autosnelweg A28 in de  gemeente Assen. De directe omgeving van de inrichting is agrarisch gebied. In de  directe nabijheid liggen het Verkeerspark Assen en het TT Circuit van Assen.   De locatie ligt in een gebied dat in de Structuurvisie van de gemeente Assen is  aangewezen als “Toeristisch recreatieve zone, nadruk op actle en TT”.    Pagina 2 van 4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>    Op 300 meter van de inrichting Witten ligt het Natura 2000-gebied Witterveld. De  eenmalige, tijdelijke toename van stikstofdepositie als gevolg van de boring onder  gasveld Assen-Zuid, afzonderlijk en in cumulatie met de boring onder gasveld  Eleveld-Noord, leidt niet tot meetbare verandering in kwaliteit of oppervlakte van  de habitattypen in het Natura 2000-gebied Witterveld. Daarmee zijn significant  negatieve effecten van de baring onder gasveld Assen-Zuid uitgesloten. De  voorgenomen activiteiten leiden tot verwaarloosbare verstoringseffecten, wat is  toe te schrijven aan de (tijdelijke en permanente) verstoring van het nabijgelegen  TT-circuit en de autosnelweg A28,    UI Kenmerken van het potentiële gevolgen van de activiteiten    De in de aanmeldingsnotitie genoemde potentiële effecten betreffen effecten op:  ~ grond- en hulpstoffen;   - emissies naar de lucht;   - bodem;   = geluid;   - afvalstoffen;   - transportbewegingen;   = externe veiligheid en   - ecologische effecten.    De effecten die optreden tijdens de boring zijn van tijdelijke aard en in het Besluit  algemene regels milieu mijnbouw worden hier regels aan gesteld. Deze regels  hebben aangetoond effectief te zijn In het beperken van de effecten van een  boring, zowel in algemene zin als op deze locatie specifiek naar aanleiding van de  eerder uitgevoerde boringen.    De immissies van NO2 en fijn stof in de omgeving van de locatie zijn berekend  vaor de boorsituatie en te kwalificeren als ‘niet in betekenende mate’. Ten aanzien  van de ecologische effecten is een voortoets uitgevoerd, waaruit blijkt dat  significante negatieve effecten kunnen worden uitgesloten. Overigens is de locatie  weliswaar gelegen in de nabijheid van een Natura 2000 gebied, maar ook in een  gebied dat geldt als “Toeristisch recreatieve zone, nadruk op actie en TT”.    Conclusie   Op basis van de verstrekte informatie blijkt dat de voorgenomen activiteiten geen  significante nadelige gevolgen voor het milieu zal hebben en dat nadere afweging  van de milieueffecten door het opstellen van een Milieueffectrapport (MER) niet  noodzakelijk is,    Besluit   Gelet op het voorgaande en de door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  ingediende mededeling (“aanmeldingsnotitie”) besluit Ik dat voor het boren van  twee extra aardgasputten en het oprichten van een opperviakte-installatie op  inrichting Witten geen Milieueffectrapport (MER) behoeft te worden opgesteld.    Directoraat-generaai  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    OGETM-EM / 14065585    Pagina 3 van 4         </pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>    Directoraat-generaal  Energle, Telecom &  Mededinging   Directie Energiemarkt    DGETM-EM / 14065585  De mededeling en het m.e.r. beoordelingsbesluit liggen met ingang van 24 april    2014 gedurende zes weken ter inzage bij het Ministerie van Economische Zaken,  Bezuidenhoutseweg 73 te Den Haag. Inzage is mogelijk op werkdagen tijdens  kantooruren,   Wij adviseren u voor de inzage van het besluit eerst contact op te nemen met het  Ministerie van Economische Zaken (tel. 06-547 952 29).    De Minister van Economisché Zaken,  namens deze: Dan    ‘mr. drá. J.H. Brouwer  MT-lid Directie Energiemarkt    |    Pagina 4 van 4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>    KENNISGEVING ONTWERPBESLUIT OMGEVINGSVERGUNNING INRICHTING WITTEN-1  De Minister van Economische Zaken maakt bekend:    Op 27 juni 2014 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V, te Assen, een aanvraag  ingediend om een vergunning ingevolge de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. De  aanvraag heeft betrekking op de inrichting Witten-1. De Inrichting Witten-1 is gelegen aan de  openbare weg Witterbroek in de gemeente Assen, op de percelen kadastraal ingedeeld, gemeente  Assen, sectie O, nummers 85 en 1017.    De vergunningaanvraag betreft actualisering van de vigerende vergunning en enkele technische  wijzigingen ten behoeve van een goede werking van de inrichting.    De Minister is voornemens de gevraagde vergunning te verlenen,    Het ontwerpbesluit en de andere relevante stukken liggen met ingang van 30 oktober 2014  gedurende zes weken ter inzage op de secretarie van de gemeente Assen te Assen. Wij adviseren u  voor de inzage van dit ontwerpbesluit eerst contact op te nemen met de gemeente (tel. 140592).    Tot en met 10 december 2014 kan een ieder zienswijzen met betrekking tot het ontwerpbestuit  schriftelijk kenbaar maken aan:    Ministerie van Economische Zaken   DG Energie, Telecom en Mededinging, Directie Energiemarkt  T.a.v. dhr. K. van den Hoff   Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    Ook voor inlichtingen kunt u zich wenden tot dhr. K. van den Hoff (tel. 070 - 3797602) van het  Ministerie van Economische Zaken.    Wij maken u erop attent dat slechts beroep tegen de uiteindelijke beschikking kan worden  ingediend als ook een zienswijze is ingebracht tegen het ontwerpbesluit en men belanghebbende  is.</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Date : 27-5-2014 21:32:29
To : "Albert Smit" A.Smit@ assen.nl, "Harmke Vlieg" H.Vlieg@ assen.nl, "   @ assen.nl, "   
@ assen.nl
Subject : Doorgest.: Re: Terugkoppeling inloopbijeenkomst Witten
Dag allen,
Bijgevoegde mail ontving ik van de NAM.
Op verzoek van Carry ook naar jullie doorgezonden.
Vriendelijke groet en fijne avond.
 
Met vriendelijke groet,
 
>>> C Abbenhues <c.abbenhues@assen.nl> 5/27/2014 9:23 nm >>>
Dank je wel, zou je dit bericht ook willen sturen aan Harmke, Albert, l    , laatste bereidt nota voor, voor 3 juni
Groet,
Carry
Verstuurd vanaf mijn iPhone
Op 27 mei 2014 om 20:51 heeft "   
. @assen.nl
>" <
. @assen.nl
> het volgende geschreven:
Dag Carry,
O
nderstaand mailbericht ontving ik van  i  van de NAM.
Met vriendelijke groet,
 
Verstuurd vanaf mijn iPhone
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 "<
. l @shell.com
>" <
. i l @shell.com
>
Datum:
 
27 mei 2014 12:08:02 CEST
Aan:
@assen.nl
i @assen.nl
>
Onderwerp:
 
T
erugkoppeling inloopbijeenkomst Witten
Heren,
Gisteravond vond van 17 tot 19.00 uur een inloopbijeenkomst plaats in zalencentrum Van Veen in Witten (Assen), om omwonenden 
e
n de wijk
Baggelhuizen te informeren over onze geplande 
NAM-
boring
en
 op de Witten-locatie.
In totaal zijn er 1100 brieven verstuurd; de direct omwonenden, de nabijgelegen bedrijven, het dorp Witten en de wijk Baggelhuizen waren uitgenodigd.
Er zijn in totaal 20 mensen geweest. Van deze 20 mensen woonden er twee in de directe nabijheid (= Witterhaar) van onze locatie. Daarnaast kwam een
vertegenwoordiger van de gemeente Assen langs om de belangstelling te peilen. Vanuit NAM waren we met zes mensen aanwezig.
Een aantal aandachtspunten naar aanleiding van maandagavond:
<!--[if !supportLists]-->
1.
 
<!--[endif]-->
We hebben beloofd dat we mensen informeren over het exacte tijdstip dat we komen
<!--[if !supportLists]-->
2.
 
<!--[endif]-->
We hebben naar aanleiding van een enkele vraag aangegeven waar mensen terecht kunnen wanneer ze
overlast van ons geluid ondervinden; nu uitgelegd dat we een cirkel van 300 m <40db aanhouden
.
<!--[if !supportLists]-->
3.
 
<!--[endif]-->
Het merendeel van de bezoekers had vragen over aardbevingen en bodemdaling. Overigens verloor een aantal
mensen de belangstelling, toen ze een kaartje zagen waarbij bleek dat Baggelhuizen niet recht bovenop een gasveld ligt. We hebben duidelijk
aangegeven dat wij monitoren en dat we niet zomaar iets kunnen doen: wij moeten ook bij het ministerie aangeven wat de gevolgen zouden
kunnen zijn. Die informatie delen we.
<!--[if !supportLists]-->
4.
 
<!--[endif]-->
Er werden veel linken naar Groningen gelegd. We hebben hen geïnformeerd dat Groningen een wezenlijk ander
soort gasveld is, qua grootte en qua compactie. Maar ook hier geldt: de mogelijke gevolgen voor bodemdaling en aardbevingen communiceren
we.
<!--[if !supportLists]-->
5.
 
<!--[endif]-->
Er werd door een drietal mensen nogal felle bewoordingen geuit over NAM’s handelswijze in Groningen,
schandalige schadeafhandeling, en beelden cq uitspraken uit het verleden.
<!--[if !supportLists]-->
6.
 
<!--[endif]-->
Er was veel interesse voor een rondleiding te zijner tijd op de boorlocatie.
<!--[if !supportLists]-->
7.
 
<!--[endif]-->
Niemand is zelf begonnen over de grondwal; bij actieve navraag vond niemand het een issue.
Ik hoop jullie hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Ik heb begrepen dat inmiddels GroenLinks vragen heeft gesteld. Mochten jullie meer
informatie nodig hebben over onze activiteiten, dan horen wij het uiteraard graag.
Verder ga ik er vanuit dat we in overleg blijven over het verdere communicatietraject. Ik ga nu eerst bezig met een planning rondom de boring en het
verdere verloop van de vergunningsaanvraag, en zal deze met jullie delen.
 i  
 i
 
i  
  
 
 i     l i   
     
 
    
     
    
 
i i l l .
 
i
30.7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Date : 18-4-2016 09:57:45
F
rom  : "Harm ke Vlieg"
T
S
ubject : FW: aanvulling voor overleg 15 april onderzoek NAM - voorstel planning
A
ttachm ent : Planning Herevaluatie Productiew ater Schoonebeek - versie - 14 april 201....docx;ATT00001.htm ;
W
eet jij waarom ik deze mail heb gekregen?
V
an:
 
Tjisse Stelpstra [mailto:T.Stelpstra@drenthe.nl] 
V
erzonden:
 
vrijdag 15 april 2016 14:56
A
an:
 
Harmke Vlieg <H.Vlieg@assen.nl>; r.vanderweide@emmen.nl
O
nderwerp:
 
Fwd: aanvulling voor overleg 15 april onderzoek NAM - voorstel planning
M
et vriendelijke groet,
T
jisse Stelpstra
G
edeputeerde Provincie Drenthe
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
@
overijssel.nl
>
D
a
tum:
 
14 april 2016 16:50:28 CEST
A
an:
 
"
.
@dinkelland.nl
'" <
@
dinkelland.nl
@
v
echtstromen.nl
)"
<
i
i
t@vechtstromen.nl
>, "'
k
@
tubbergen.nl
'" <
@
tubbergen.nl
>, "
@c
oevorden.nl
'" <
j.
@coevorden.nl
>,
  
i )" <
@overijssel.nl
>, "'
ve
chtstromen.nl
'" <
@
vechtstromen.nl
>, "
@
emmen.nl
'"
<
.
i @emmen.nl
>, "'
t
.
stelpstra@drenthe.nl
'" <
t
.stelpstra@drenthe.nl
>
On
derwerp:
 
aanvulling voor overleg 15 april onderzoek NAM - voorstel planning
Aan de leden van het bestuurlijke vooroverleg
Hierbij stuur ik jullie het voorstel voor de planning dat ik zojuist ontving.
Ik heb aan NAM in het contact hierover al aangegeven dat er voldoende tijd moet zijn, voor ambtelijk advies en mogelijk een contra-expertise (van TU Delft of
anderszins), voordat een advies van de BC opgesteld zou kunnen worden.
Graag tot morgenmiddag,
Met vriendelijke groet,
 
  
     
 
. .
   
****************************************************************
Het is m ogelijk dat er tijdens het transport van dit bericht fouten
zijn ontstaan zodat het bericht onjuist is overgekom en.
Hiervoor kunnen wij geen aansprakelijkheid erkennen. Indien er sprake
is van een besluit zal de vastgestelde versie per post aan u worden
toegezonden.
Indien er sprake is van overige m ededelingen adviseren wij u om  bij
twijfel over de juistheid of volledigheid contact m et ons op te nem en.
****************************************************************
30.8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>CONCEPT  - Planning Herevaluatie Productiewater Schoonebeek  (versie 14 april 2016 ) 
2016  NAM  / Royal HaskoningDHV  Begeleidingscommissie  
(B-CIE) Commissie voor de mer  
(CIE mer)  Deltares  EZ Stichting Stop Afvalwater 
Twente  
maart  RHDHV  werkt aan het 
Eindrapport Alternatieven -
afweging  met beschrijving van  
de referentiesituatie en 4 
alternatieven    CIE mer heeft op 7 maart 
2016 advies over de opzet 
‘Herevaluatie 
Productiewater 
Schoonebeek’ gepubliceerd.     
april        
mei eind  mei: NAM publiceert 
Eindrapport Alternatieven -
afweging  waarin advies B -CIE is 
verwerkt  medio  mei: B-CIE stelt 
advies op over 
Eindrapport Alternatieven 
Afweging  en stuurt dit aan 
NAM  Eind  mei, o ntvangt definitief  
Eindrapport Alternatieven -
afweging  Eind mei:  Ontvangt definitief  
Eindrapport Alternatieven -
afweging  en stelt second 
opinion op   Eind mei: EZ stuurt het 
Eindrapport Alternatieven -
afweging naar de stichting.  
juni    Stelt advies op over 
Eindrapport Alternatieven -
afweging en neemt advies 
van Deltares mee Deltares publiceert second 
opinion over Eindrapport 
Alternatievenafweging    
juli   Publicatie advies CIE mer 
over Eindrapport 
Alternatieven -afweging     
augustus  EZ overlegt met NAM om van 5 
tot 1  a 2 alternatieven te 
komen  EZ overlegt met B -CIE om 
van 5 tot 1 a 2  
alternatieven te komen    EZ overlegt met partijen om 
te komen tot 1  a 2 
alternatieven  EZ overlegt met de stichting 
om van 5 tot 1  a 2 
alternatieven te komen  
september  EZ zet overleg met NAM voort  EZ zet overleg met B -CIE 
voort    EZ zet overleg voort.  
Eind sept : EZ en partijen 
besluiten welke 
alternatieven verder 
uitgewerkt gaan worden  EZ zet overleg  met stichting 
voort.  
EZ overlegt met stichting 
over de samenstelling van 
de technische werkgroep  
oktober  Begin okt : NAM geeft opdracht  
aan RHDHV  voor g edetailleerd 
onderzoek naar 1  a 2 
alternatieven en de referentie 
situatie w aterinjectie.  
NAM overlegt met werkgroep . 
Eind okt : RHDHV publiceert het 
eindrapport fase 2.b. en 
verstuurt aan BC, EZ, CIEmer, 
Stichting .   
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 EZ kijkt mee via technische 
werk groep  Stichting k ijkt mee via 
technische werk groep  
november  NAM overlegt met w erkgroep . 
NAM publiceert rapport 
“Herevaluatie Productiewater 
Schoonebeek”  
Eind  nov: NAM verstuur t 
advies aan EZ   
 
 
 
Eind  nov: BC verstuur t 
advies aan EZ  CIE mer stelt advies op over 
rapport “ Herevaluatie 
Productiewater 
Schoonebeek”  en neemt 
second opinion van Deltares 
mee Deltares  maakt second 
opinion over rapport “ 
Herevaluatie Productiewater 
Schoonebeek”  Kijkt mee via technische 
werk groep . Kijkt mee via technische  
werk groep . 
 
 
Eind  nov: Stichting stuurt 
advies aan  EZ. 
december    begin december stuur t CIE 
mer haar advies aan EZ   EZ ontvangt adviezen. De 
minister neemt besluit nav 
Herevaluatie P roductiewater 
Schoonebeek   </pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre> </pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Date : 28-11-2016 10:30:18
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : FW: Afspraak NAM - burg. Out gem . Assen 
Hallo Marco,
 
Is het maken van de afspraak akkoord?  
 
Groet, 
 
Van:
@shell.com] 
Verzonden:
 maandag 28 november 2016 9:56
Aan:
Onderwerp:
 Afspraak NAM - burg. Out gem. Assen
 
Goedemorgen,
 
Ik zou graag op korte termijn een afspraak willen plannen met burgemeester Out en evt. betrokken ambtenaren.
 
Onderwerp van gesprek zal zijn: diverse zaken die spelen momenteel in uw gemeente (vertrouwen/toekomst).
 
Van NAM zijde zullen hierbij aanwezig zijn:
   Asset Mana er Land en/of   –  
  –  
 
Graag ontvang een paar data/tijden wanneer het mogelijk zou zijn om binnenkort af te spreken, duur van het gesprek +/- 1 uur bij u op het gemeentehuis.
 
Ik wacht graag uw antwoord af, mocht u nog vragen dan kunt u uiteraard altijd contact met mij opnemen.
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
   
     
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
30.9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Date : 6-9-2016 14:26:20
F
rom  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
c : "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl, "Ruud Wiersem a" R.Wiersem a@assen.nl
S
ubject : FW: Gasw inning noord
O
ok even ter info
V
riendelijke groet,
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 6 september 2016 12:53
A
an:
 
C
C:
 
Marco Out <M.Out@assen.nl>
O
nderwerp:
 
RE: Gaswinning noord
D
ag,
B
ij deze het antwoord op de technische vragen van Inge Eshuis over gaswinning Assen Noord.
V
ragen:
Z
ie onderstaand doc. Het college zou nog een reactie gaan geven
V
raag: is dit gebeurd, kan ik deze in afschrift ontvangen? Zo niet, waarom  niet? Welke acties kom en er in noordelijk verband?
W
at onderneem t het college om  inwoners te "bescherm en" voor toekom stige claim s?
A
ntwoord:
De NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming ingediend bij het ministerie van EZ voor het gebied Westerveld met daarin een aantal kleine gasvelden
w
a
aronder die van Assen Noord. De lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een adviesrol over een winningsplan gekregen.
W
e hebben nog 
g
een 
advies uit kunnen brengen omdat we nog geen compleet winningsplan hebben ontvangen. Het ministerie van EZ heeft ons bericht dat het
w
inningsplan van de NAM begin juli is aangehouden. De NAM moet ten behoeve van de beoordeling van dit winningsplan Westerveld aanvullende informatie aanleveren
a
an het ministerie en het Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).
A
ls dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op dit winningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat dit komend najaar
z
al gebeuren.
D
e lokale overheden hebben ambtelijk afgesproken om voor het opstellen van het advies op het winningsplan Westerveld gezamenlijk op te trekken. De kennis en
e
rvaring van de ambtelijke Kopgroep uit Groningen wordt hierbij geborgd. Als we een advies hebben opgesteld zullen we de raad hierover informeren. Het onderwerp
v
oorkomen van schades en compenseren van schades zal deel uit maken van het advies.
W
ij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.
M
et vriendelijke groeten,
 
i
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
-
 
l
w
ebsite: 
w
w
w.assen.nl
Van:
 
Griffier 
V
erzonden:
 
dinsdag 30 augustus 2016 16:53
A
an:
 
.
@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Gaswinning noord
H
oi ,
N
og een vraag van Inge Eshuis.
H
artelijke groet,
 
i
 
 
 
  |   
:
   |   
:
 
 
 : 
i
.
 
|  
:
.
30.10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Van:  inge@eshuisnet.nl  [mailto:inge@eshuisnet.nl ] 
Verzonden:  dinsdag 30 augustus 2016 16:41
Aan: Griffier < assen.nl >
Onderwerp:  Gaswinning noord
Hallo 
Ik heb de volgende vraag
Zie onderstaand doc. Het college zou nog een reactie gaan geven
Vraag: is dit gebeurd, kan ik deze in afschrift ontvangen? Zo niet, waarom  niet? Welke acties kom en er in noordelijk verband?
Wat onderneem t het college om  inwoners te "bescherm en" voor toekom stige claim s?
In afwachting....
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Date : 8-9-2016 11:45:55
F
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl
S
ubject : FW: Mondelinge vragen
A
ttachm ent : Mondelinge vragen gasw inning.docx;ATT00001.htm ;Mondelinge vragen om gekeerde bew ijslast.pptx;ATT00002.htm ;
B
ij deze de aangekondigde mondelinge vragen van de PvdA over de gaswinning.
M
et vriendelijke groeten,
 
i
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
 
l
 
.
.
Van:
 
Griffier 
V
erzonden:
 
donderdag 8 september 2016 10:55
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Fwd: Mondelinge vragen
D
B
ijgaand de m ondelinge vragen van d PvdA over de gaswinning.
G
roet, 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Harriët van Es <
h
jvanes@xs4all.nl
>
D
a
tum :
 
8 septem ber 2016 10:18:40 CEST
A
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
O
nderw erp:
 
A
ntw .: Mondelinge vragen
D
B
ijgaand de vragen over gaswinning, m et 2 foto's in ppt docum ent. Deze foto's wil ik graag laten zien tijdens de vragen, is dit m ogelijk?
D
e vragen over laaggeletterdheid gaan we niet stellen dus die vervallen.
G
roet Harriet
G
riffier schreef op 06-sep-2016 10:14 +0200 10:14:
D
ag Harriet,
I
s genoteerd. Is het ook mogelijk de inhoud van de vragen aan te geven? Dan kan het college zich beter op de antwoorden voorbereiden.
G
roet, 
V
an:
 
Harriët van Es [
m
ailto:hjvanes@xs4all.nl
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 6 september 2016 7:59
A
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Mondelinge vragen
G
oedemorgen,
D
onderdag willen wij v ragen stellen ov er gaswinning NAM Assen Noord en Laaggeletterdheid.
V
riendelijke groet
H
arriet v an Es
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
v
erzending en ontvangst van informatie.
30.11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Mondelinge v ragen  gaswinning 08 september 2016   
De NAM heeft plannen om te gas te gaan winnen in gasveld Vries -Zuid en heeft daartoe al voorbereidingen 
getroffen. Dit gasveld strekt zich uit tot onder o.a. een deel van Marsdijk en het Noorderpark . Vorig jaar heeft 
de Minister van Economische Zaken beslo ten dat in Groninge n de NAM moet aantonen dat schade aan 
woningen door iets anders is veroorzaakt dan de gasboringen. Omgekeerde bewijslast.  In januari hebben we 
het college gevraagd of de ze omgekeerde bewijslast   ook voor de inwoners van Assen in het adv ies naar de 
NAM zou worden  opgenomen . U heeft ons vervolgens geïnformeerd dat de lokale overheden in het najaar hun 
advies mogen uitbrengen waarbij het onderwerp voorkomen van schades en compenseren van schades deel 
zal uit maken van het advies. Andere par tijen wachten hier niet op en adviseren de inwoners om een 
statustaxatie te laten uitvoeren ( flyer van makelaar) of een nulmeting aan de woning te laten doen 
(milieudefensie). Kosten voor zo'n rapport enkele honderden euro's. Deze adviezen nemen de onrust niet weg 
bij de inwoners, integendeel, het creëert onrust.  
Vragen: wat vindt het college van deze adviezen en welke taak of rol (naar de inwoners) ziet het college nav 
deze adviezen voor zichzelf weggelegd?  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    NAM wacht op toestemming  gaswinning    :    ä Assen - Campagneleider ike Teuling van Milieudefensie raadt de bewoners van  Marsdijk en Loon aan om een zogenaamde nulmeting aan de woning te laten doen, nu  de NAM gas wil gaan winnen onder hun huizen.         Gasiokstre -S Pier Bosma 5    ‘Daarmee wordt de huidige toestand van de woning bepaald Eventuele latere schade Is dan  makkelijker aan te tonen want gaswinning geeft altyd een nsico op aardbevingen *    De NAM wacht alleen nog op toestemming van minister Henk Kamp van Economische Zaken om  gas te gaan winnen uit het veld Vries onder de oostelijke rand van Marsdijk en Loon  Vooruitlopend daarop wordt nu al de verbinding gemaakt tussen de eerder geboorde put op het  Kleuvenveld en het op drie kilometer diepte nggende gasveld    Teuling ‘Het gaat weliswaar om een kleiner veld maar het is dezelfde bodemiaag als net  Groninger qasveld Die kan dus net zo gaan inklinken ais daar met aile bijbehorende nsico's ' Ze  raadt de bewoners van Marsdijk en Loon aan om de werkzaamheden kritisch te volgen en niet  klakkeloos op de uitspraken van de NAM af te gaan 'Kijk of je gelegenheid hebt om een  zienswijze tegen de vergunning in te dienen en bewerk de gemeenteraad Of ncht je rechtstreeks  tot minster Kamp want hij moet de vergunning afgeven    Inmiddels heeft ook GroenLinks in Assen kritische vragen aan het college van burgemeester en  wethouders gesteld over de gaswinning in het noordelijke deel van Assen</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Date : 5-2-2015 11:49:16
From  : "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Ruud Wiersem a"
R.Wiersem a@assen.nl
Cc :   @assen.nl,    @assen.nl
Subject : FW: NAM info
Attachm ent : im age001.jpg;
College,
Gisteren een interessant verhaal mogen aanhoren over aanpak aardbevingsproblematiek in Groningen. Veel aannemers springen hier momenteel op in (ook uit Assen). Er is veel
geld en de insteek is alles oplossen. Aangezien het nietgeheel uitgesloten is dat ook in Assen zich bevingen (nav het Groninger veld) voordoen stuur ik hiermee een paar
telefoonnummers mee.
groet Albert
Van:
Verzonden:
 woensdag 4 februari 2015 13:06
Aan:
Onderwerp:
 FW: NAM info
Onderstaand de info v an  
Met v riendelijke groet,
.  
Postbus 10 - 9400 AA Assen
Tel. : 0592 -  
Fax : 0592 -  
info@bouwmijhendriks.nl
www.bouwmijhendriks.nl
**D isclaim er**
D it bericht (inclusief de bijlagen) kan vertrouwelijk zijn. Als u dit bericht per abuis hebt ontvangen, wordt u verzocht de afzender te inform eren en het bericht te wissen. H et is niet toegestaan om  dit bericht, geheel of gedeeltelijk,
zonder toestem m ing te gebruiken of te verspreiden.
Bouwm ij H endriks b.v. sluit elke aansprakelijkheid uit wanneer inform atie in deze e-m ail niet correct, onvolledig of het niet tijdig overkom t, evenals indien er schade ontstaat ten gevolge van deze e-m ail. Bouwm ij H endriks b.v.
garandeert niet dat het bericht vrij kan zijn van onderschepping of m anipulatie daarvan door derden of com puterprogram m a’s die worden gebruikt voor elektronische berichten en het overbrengen van virussen.
Van:
 
i
l
 
l : l @shell.com
] 
Verzonden:
 woensdag 4 februari 2015 12:28
Aan:
l @actiumwonen.nl
CC:
 
N
AM-Communicatie@shell.com
Onderwerp:
 NAM info
Dank voor mogelijkheid om vanochtend verhaal te mogen toelichten. Hoop dat voldeed aan jullie verwachtingen.
Zoals afgesproken:
·
 
Vervolgvragen graag via secretariaat NAM communicatie, i  : 
i @shell.com
 of 0592-
·
 
Nieuwbouwregeling: 
i i @shell.com
 of +31592
·
 
Stad Groningen / meerwaarde / stimulering woningmarkt:   
. i @shell.com
 / +31 592   of    +31 592  /
@shell.com
)
·
 
Inzien notulen ivm mogelijk gevoelige passages : 
nam-communicatie@shell.com
 of 0592-
Dank & groet,
 
   
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Registered in The Hague, The Netherlands - Trade Register no. 04008869
Correspondence: PO Box 28000, 9400 HH Assen
Office: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  / +31 (0)6 
Email: 
i @shell.com
 
Internet: http://www.nam.nl
Twitter: 
www.twitter.com/nambv
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Date : 21-4-2015 15:23:05
From  : "
"
Subject : FW: NAM reactie op OvV rapport
Attachm ent : nieuw sbericht_reactie_NAM_op_OvV_rapport.pdf;
Met vriendelijke groet,
i  
  
 
  
 
 -  
 
     
V
an:
 
i @shell.com [mailto:
i @shell.com] 
Verzonden:
 dinsdag 21 april 2015 15:15
Aan:
 NAM-Communicatie@shell.com
Onderwerp:
 NAM reactie op OvV rapport
Geachte Burgemeester,
Graag informeer ik u over bijgaand nieuwsbericht dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij op dinsdag 21 april publiceerde. In dit bericht reageert directeur 
 namens de onderneming op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, getiteld ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’.
Mocht u naar aanleiding van dit bericht nadere informatie willen ontvangen, dan kunt u via onderstaande gegevens contact opnemen.
Met vriendelijke groet,
 NAM
e-mail: 
Nam-communicatie@shell.com
telefoon: 0592-
30.13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre> 
pagina 1 van 2 
  Nieuwsbericht  
   
 
Assen, 21 april 2015  
 
 
Reactie NAM op OvV-rapport  
Op 18 februari heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) het rapport Aardbevingsrisico ’s in Groningen  
gepubliceerd. De OvV heeft onderzocht hoe in de periode 1963 tot 2013 beslissingen over de gasproductie werden 
genomen en welke rol de veiligheid van de bewoners daarbij speelde. Met dit bericht reageert NAM op de conclusies 
en aanbevelingen van dit rapport.  
 
Uit studies naar aanleiding van de beving bij Huizinge blijkt dat de aardbevingen grotere gevolgen kunnen hebben dan 
daarvoor voor mogelijk werd gehouden. Tot Huizinge zorgden aardbevingen voor schade. Sinds Huizinge weten we dat 
we in Groningen ook te maken hebben met een mogelijk veiligheidsrisico. Iedereen is het erover eens dat de bewoners 
van Groningen geholpen moeten worden en niet met de problemen mogen blijven zitten van de aardbevingen als 
gevolg van de gaswinning.  
 
Gerald Schotman, directeu r van NAM licht toe: “Het is een feit dat de gasproductie in Groningen aardbevingen 
veroorzaakt en dat de gevolgen van de aardbevingen diep ingrijpen in het leven van de bewoners van Groningen. Ik ben 
mij daar – ook door mijn ontmoetingen met bewoners - zeer van bewust. Ik betreur het ten zeerste dat de 
aardbevingen voor zoveel mensen tot problemen leiden en ik wil daarvoor mijn excuses aanbieden. Ik ben ervan 
overtuigd dat de mensen, die voor de beving bij Huizinge oordeelden dat er geen aanleiding bestond om meer 
onderzoek te doen, in redelijkheid tot dat oordeel kwamen. Maar net als de OvV, betreur ik – met de kennis van 
vandaag – dat we niet eerder verdergaand onderzoek naar de veiligheidsrisico’s hebben gedaan. We hadden 
nieuwsgieriger kunnen zijn naar wat er precies gebeurt in en boven de bodem in Groningen. We hadden meer open 
kunnen staan voor geluiden van buiten. Dat dat niet is gebeurd, betreur ik.”  
 
Schotman: “De aanbevelingen die gericht zijn aan NAM, op het gebied van onderzoek en communicatie o nderschrijven 
wij en zullen wij samen met de daarbij betrokken partijen gaan uitvoeren. Op de conclusies die stellen dat NAM veel 
eerder veiligheidsrisico’s had moeten identificeren en er onderzoek naar had moeten doen, wil NAM nader ingaan. Een 
meer uitgebreide reactie is te vinden in de vandaag gepubliceerde reactie op de NAM website en op 
www.namplatform.nl .”  
 
De OvV stelt vast dat er lange tijd onzekerheden bestonden over de mogelijke gevolgen van de aardbevingen en dat er 
veel eerder diepgaand onderzoek gedaan had moeten worden om de onzekerheden terug te brengen. Het gaat hierbij 
in de kern om de vraag of NAM eerder verdergaand onderzoek had moeten doen om de onzekerheden rond de 
aardbevingen te kunnen verkleinen. Dat is voor Huizinge niet gebeurd omdat NAM meende dat er geen aanleiding 
bestond te denken dat de aardbevingen een gevaar voor de veiligheid zouden vormen. In die mening stond NAM niet 
alleen; ook de onafhankelijke kennisinstituten (KNMI, TNO, MIT) deelden deze opvatting.  
 
Schotman: “Wij zijn na de beving in 2012 met tal van onderzoeken begonnen, en hebben daar ook al de nodige 
resultaten van gedeeld. Het eind 2012 door NAM opgestelde en in 2013 verder uitgebreide lange termijn 
onderzoeksprogramma ( ‘Study and Data Acquisition Plan ’), dat onder onafhankelijke wetenschappelijke begeleiding 
wordt uitgevoerd, moet de komende periode de kennis vergroten over de aardbevingen en de effecten daarvan op de 
bovengrond. En het moet de onzekerheden rond het aardb evingsvraagstuk verkleinen.”  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre> 
pagina 2 van 2 
 Verder stelt de OvV dat het wenselijk was geweest als NAM bewoners beter had geïnformeerd over de bestaande 
onzekerheden. Schotman vervolgt: “Zodra nieuwe inzichten beschikbaar komen, willen we met de bewoners in 
Groningen in gesprek gaan over wat de resultaten voor hen kunnen betekenen. NAM zal zich daarbij extra inspannen 
om deze bevindingen in begrijpelijke taal te delen met een breed publiek. Ook zullen wij met minister Kamp bezien of 
de onderzoeken die reeds lopen voldoende zijn om de onzekerheden rond de aardbevingen zo snel mogelijk te 
beperken. Dan wordt ook duidelijk welke verdere maatregelen nodig zijn.”  
 
Naast het studieprogramma en de maatregelen ten aanzien van de productie heeft NAM een groot aantal 
bovengrondse m aatregelen genomen om de risico’s en de overlast te beperken. Het Centrum Veilig Wonen is gestart 
om de schadeafhandeling te verbeteren. Risicovolle situaties voor bewoners zijn aangepakt, veiligheidsinspecties 
worden uitgevoerd. Dit jaar worden 3.000 woningen veiliger gemaakt. Ook is de communicatie met de bewoners 
geïntensiveerd, onder andere door het inrichten van een informatiecentrum in Loppersum, door het vernieuwen van de 
website NAMPlatform en door feiten en cijfers over aardbevingen beschikbaar te maken. Ook worden er dorpenrondes 
gehouden, voorlichtingsavonden georganiseerd en is een bewonerskrant gestart. Daarnaast is het meetnetwerk 
vergroot en is het bestaande wetenschappelijk onderzoeksprogramma uitgebreid.  
 
Schotman: “NAM kan niet alle proble men oplossen. Daar ben ik me terdege van bewust. NAM verwelkomt dan ook de 
aanstelling van een Nationaal Coördinator Groningen. Daarnaast zal NAM samen met bewoners en andere betrokken 
partijen oplossingen stapsgewijs moeten vinden. Het sneller aanpakken van overlast, het bieden van meer 
keuzevrijheid, gebouwen snel veiliger maken en meer openheid en transparantie, maken allemaal onderdeel uit van die 
aanpak. Daarbij staat een drietal zaken bovenaan: 
 
1. Langlopende schadegevallen die bij NAM in behandeling zi jn wil ik in 2015 afhandelen. Het Centrum Veilig  
Wonen neemt de behandeling van alle schademeldingen zo spoedig mogelijk over.  
2. NAM zal op verzoek van de minister van Economische Zaken voor 1 mei een aantal onderzoeken naar de 
veiligheidsrisico’s afronden. Ik zal deze onderzoeksresultaten met de bewoners van Groningen delen, onder 
andere via de NAM Bewonerskrant.  
3. NAM zal de communicatie met de bewoners verbeteren, meer gericht op discussie en overleg. Met meer 
aandacht en helderheid over wat zeker en wat nog onzeker is.”  
 
Schotman vervolgt: “Sinds Huizinge is een aantal belangrijke stappen gezet, maar we zijn als NAM nog zeker niet  waar 
ik wil dat we zijn. Ik zal mij de komende jaren blijven inzetten voor oplossingen die bijdragen aan de veiligheid voor de 
bewoners van Groningen.”  
 
 
 
*** 
Nederlandse Aardolie Maatschappij BV   
21 april 2015 
 
tel: 0592
email: - @shell.com   
websites: www.nam.nl  / www.namplatform.nl   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Date : 31-5-2016 14:29:35
F
T
C
c : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
S
ubject : FW: Nota bodem beheer Assen
A
ttachm ent : Nota Bodem beheer gem eente Assen 7 april 2016.pdf;im age001.jpg;
H
allo  zou je dit exemplaar bij de stukken in docbase willen voegen?
V
oorblad is gewijzigd.
G
roet 
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 31 mei 2016 14:01
A
an:
 
O
nderwerp:
 
FW: Nota bodembeheer Assen
H
allo ,
K
oste even wat moeite, maar dan toch.
O
nder voorbehoud van goedkeuring RHDHV is dit het dan.
G
roet 
V
an
 
V
erzonden:
 
dinsdag 31 mei 2016 13:55
A
an:
 
.
@rhdhv.com
>
O
n
derwerp:
 
RE: Nota bodembeheer Assen
H
allo  dit heb ik ervan gemaakt.
W
as nog wel wat gepruts ivm jullie standaard veldjes. Beetje overplakken etc.
K
unnen jullie hiermee akkoord gaan.
D
it ivm disclaimer ;-)
G
roet 
V
an:
 
  
@
rhdhv.com
] 
V
erzonden:
 
dinsdag 31 mei 2016 13:27
A
an:
 
@
assen.nl
>
O
n
derwerp:
 
Nota bodembeheer Assen
H
allo meneer Jansen,
H
ierbij ontvangt u de gevraagde rapportage van de Nota bodembeheer in Word. Ik ga er vanuit dat u het voorblad zelf mbt logo aanpast.
L
aat even weten of de mail is aangekomen. Mocht u verder vragen hebben, verneem ik het graag.
M
et vriendelijke groet,
M
et vriendelijke groet,
 
  s
A
dviseur R egionale & Stedelijke Ontwikkeling
W
oensdagmiddag afwezig
T
 
+
31     | 
M
 
+31      
E
 
@
rhdhv.com
 
|
 
W
 w
w
w.royalhaskoningdhv.com
H askoningD H V N ederland B.V., onderdeel van 
R
o
yal H askoningD H V
 
| P ostbus 8064, 9702 KB Groningen, C hopinlaan 12, 9722 KE  Groningen, N ederland
This em ail and any attachm ents are intended solely for the use of the addressee(s); disclosure or copying by others than the intended person(s) is strictly prohibited. If you have received
t
his em ail in error, please treat this em ail as confidential, notify the sender and delete all copies of the em ail im m ediately
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
April 2016 
  
  
 0
1/Finale versie  
Nota Bodembeheer 
 
 
Gemeente Assen 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>    Titel document:    Ondertitel:  Referentie:  Versie:   Datum:  Projectnaam:  Projectnummer:  Auteur(s):    Opgesteld door    Gecontroleerd door    Datum/Initialen:    Goedgekeurd door    Datum/initialen:    =  Classificatie Fe 2  Wow  4 |  om    Projectgerelateerd    Disclaimer    Nota bodembeheer    nota bodembeheer Assen  T&PBC7583R002F01  01/Finale versie   4 april 2016   bkk Assen   BC7583              1 april 2016              1 april 2016         HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.    Chopinlaan 12   9722 KE Groningen   Netherlands   Transport & Planning   Trade register number: 56515154    +3188 3485300 T  info@rhdhv.com E  royalhaskoningdhv.com W    No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by  any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V.; nor may they be used,  without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland  B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by  whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The quality management system of  HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001, ISO 14001 and OHSAS 18001.    4 april 2016 NOTA    BODEMBEHEER ASSEN    T&PBC7583R002F01 i</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 NOTA BODEMBEHEER ASS EN T&PBC7583R002F01 Aii  
 Inhoud 
1 Inleiding 2 
1
.1 Inleiding 2 
1.2 Aanleiding 2 
1.3 Doelstelling 2 
1.4 Kader en afbakening 3 
1.5 Aansprakelijkheid 4 
1.6 Leeswijzer 4 
2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit 5 
2
.1 Bodemfuncties 5 
2.2 Bodemkwaliteit 6 
2.3 Stationsgebied 7 
3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie 8 
3
.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen 8 
3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie 9 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 10 
3
.4 Bijzondere toepassingen 11 
4 Melding, Toezicht en handhaving 15 
4
.1 Meldingsprocedure 15 
4
.2 Toezicht en handhaving 16 
4
.3 Registratie 16 
4
.4 Ketenhandhaving 17 
5 Evaluatie en beheer 18 
 
B
ijlagen 
Bijlage 1  Referenties  
Bijlage 2  Totstandkoming functiekaart, ontgravingskaart en toepassingskaart  
Bijlage 3  Kentallen bodemkwaliteit  
Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende voorwaarden hergebruik grond en baggerspecie  
Bijlage 5  Kaartmateriaal  
Bijlage 6  Erkende bodemkwaliteitskaarten  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A1  
 SAMENVATTING  
 
I
n de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. In 
deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie invulling 
gegeven.  
 
De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en baggerspecie te stimuleren en reguleren. 
Hierdoor wordt bespaard op het gebruik van grondstoffen en wordt invulling gegeven aan een 
verantwoord en duurzaam bodemgebruik.  
 
Nieuwe bodemkwaliteitskaart 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende kaarten vastgesteld. Daarmee is 
invulling gegeven aan de wens om hergebruik van grond optimaal te faciliteren. In de nota was het 
voornemen opgenomen om na vijf jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben wijzigen in de 
regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden is besloten 
om voor het gehele grondgebied van Assen nieuwe kaarten op te stellen. 
 
De bodem van Assen geschikt voor gebruik 
Uit de nieuwe kaarten blijkt dat in Assen de diffuse bodemkwaliteit prima geschikt is voor het huidige 
bodemgebruik. De boven- en ondergrond van de gehele gemeente zijn -  gemiddeld – schoon. Enkel het 
centrum van Assen en de oude lintbebouwing naar en kleine kernen buiten Assen kennen een grotere 
variatie in bodemkwaliteit, waardoor deze zone is ingedeeld in de klasse wonen.  
 
Eenvoudiger in gebruik 
Met deze herziening is grondverzet eenvoudiger in gebruik geworden zonder dat de 
beleidsuitgangspunten zijn gewijzigd. Assen streeft naar optimaal hergebruik van vrijkomende grond, 
waarbij de bodem geschikt blijft voor het gebruik, bij voorkeur verbetering optreedt en in beperkte 
gebieden waar dat veilig kan enige verslechtering is toegestaan. Concreet zijn de belangrijkste 
wijzigingen: 
• De bovengrond kent nog maar twee zones: Klassen wonen en schoon. 
• De ondergrond is helemaal schoon. 
• Licht verontreinigde grond van buiten Assen kan zeer beperkt toegepast worden. Voorwaarde is 
dat dit niet tot verslechtering van de kwaliteit van de bodem in Assen leidt. 
• Het maximale percentage bodemvreemd materiaal in toe te passen grond bedraagt 10%. 
Hiermee sluiten we aan op het beleid dat omliggende gemeenten hanteren.  
• Uit praktisch oogpunt hoeft bij ontgraving ten behoeve van kabels en leidingen de boven- en 
ondergrond niet langer gescheiden ontgraven en op dezelfde wijze teruggebracht te worden. 
 
De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op naleving van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en 
zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoering van deze taak is per 1 januari 2014 belegd bij de 
Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. 
 
De kaarten moeten eens per vijf jaar beleidsmatig worden geactualiseerd en door de gemeenteraad 
worden vastgesteld. In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de Nota 
bodembeheer dient te worden herzien. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer 
geëvalueerd moeten worden. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A2  
 1 Inleiding 
1.1 Inleiding 
De chemische kwaliteit van de bovenlaag van de bodem is als gevolg van langdurig menselijk handelen in 
m
eer of mindere mate nadelig beïnvloed. Door wonen en werken zijn op allerlei manieren puinhoudend 
materiaal, kooldeeltjes en ander bodemvreemde materialen in de bodem van de gemeente Assen 
terechtgekomen. Ook langdurige belasting via neerslag, van bijvoorbeeld roet en lood door autoverkeer 
en uitstoot van (verzurende) stoffen, heeft diffuse verontreiniging veroorzaakt. Het betreft vaak 
verontreinigingen met metalen zoals lood, zink en koper en PAK (kool- en teerdeeltjes). De 
bodemverontreiniging die in de loop der jaren is ontstaan levert geen risico’s op voor volksgezondheid of 
milieu. In de praktijk vormt deze diffuse bodemverontreiniging in de gemeente Assen een geringe 
beperking bij hergebruik van grond en baggerspecie. 
 
In de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. 
Duurzaam bodemgebruik staat centraal. Hiertoe behoren het voorkomen van risico’s door 
bodemverontreiniging, het beschermen van de bestaande bodemkwaliteit en het hanteren van een 
gesloten grondbalans. In deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond 
en baggerspecie invulling gegeven. 
 
1.2 Aanleiding 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende bodemkwaliteitskaarten 
v
astgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan de wens om hergebruik van grond optimaal te faciliteren. 
In de nota was het voornemen opgenomen om na vijf jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben 
wijzigen in de regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden 
is besloten om voor het gehele grondgebied van de gemeente Assen nieuwe kaarten op te stellen. 
 
In het Stationsgebied vinden grootschalige herinrichtingswerkzaamheden plaats. Om hergebruik van grote 
hoeveelheden grond in dit gebied te faciliteren zijn voor dit gebied aparte ontgravingskaarten opgesteld 
die zijn afgestemd op de werkzaamheden met afwijkende dieptetrajecten. 
 
1.3 Doelstelling 
De komende jaren wordt naar verwachting het merendeel van de grond die vrijkomt bij werkzaamheden 
d
oor de gemeente Assen hergebruikt. De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en 
baggerspecie te stimuleren en reguleren. Hierdoor wordt bespaard op het gebruik van delfstoffen en wordt 
invulling  gegeven aan een verantwoord en duurzaam bodemgebruik. Een belangrijke randvoorwaarde 
hierbij is dat de totale balans van de bodemkwaliteit bij hergebruik in de gemeente gelijk blijft. We spreken 
dan van ‘stand-still’ op gemeentelijk niveau.  
 
Doelstelling : “Een betere kwaliteit realiseren waar gewenst en hergebruik stimuleren 
w
aar het kan.”  </pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A3  
 1.4 Kader en afbakening 
Aan gebiedsspecifiek hergebruik van grond en baggerspecie volgens het Besluit bodemkwaliteit zijn een 
a
antal voorwaarden verbonden: 
 
• De gemeente moet inzicht hebben in de diffuse bodemkwaliteit door middel van een functiekaart, 
een ontgravingskaart en een toepassingskaart.  
• De regelgeving en bovengenoemde kaarten moeten vastgelegd worden in een Nota 
Bodembeheer.  
 
Met deze nota wordt aan deze voorwaarden voldaan. 
 
I
n de nota bodembeheer hanteert de gemeente Assen daarnaast de volgende uitgangspunten: 
 
• Hergebruik van grond en baggerspecie is gebaseerd op de milieuhygiënische kwaliteit van grond 
of bagger en de functie van de bodem. Andere parameters, bijvoorbeeld van belang voor de 
landbouw of civieltechnische aspecten zijn niet meegenomen in de afweging of grond kan worden 
hergebruikt. 
• Het beheergebied is afgebakend door de gemeentegrens. In verticale richting is het gebied 
begrensd op 2 m-mv (meter beneden maaiveld), het traject waarvoor de ontgravingskaart is 
opgesteld. Uitzondering daarop vormt het deelgebied “Stationsgebied”, waarvoor een aparte kaart 
is opgesteld. 
• Grond afkomstig uit bodemlagen dieper dan de verticale begrenzing van de ontgravingskaart 
wordt verondersteld een gelijke kwaliteit te hebben aan de bodemlaag van 0,5 - 2,0 m-mv. 
• Gebiedsspecifiek beleid veronderstelt dat plaatselijk enige verslechtering van de bodem is 
toegestaan zolang dit maar leidt tot een evenredige verbetering elders in het beheergebied. Dit 
betekent dat de plaatselijke vermindering van bodemkwaliteit alleen mag gebeuren met grond 
afkomstig uit de gemeente Assen.  
• Gemeente Assen accepteert de bodemkwaliteitskaarten van de andere overheden als 
milieuhygiënische verklaring, mits ze zijn opgesteld volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten 
van 3 september 2007 en de Assense raad ze heeft vastgesteld. In bijlage 6 staan de kaarten 
vermeld die Assen accepteert op het tijdstip dat deze nota is vastgesteld door de raad. 
• De regelgeving is uitsluitend van toepassing op hergebruik van grond en baggerspecie op 
landbodem. Voor hergebruik van grond of baggerspecie in oppervlaktewater is het bevoegd 
gezag het Waterschap. In Assen betreft dit de waterschappen Hunze en Aa’s, Noorderzijlvest en 
Drents Overijsselse Delta. 
• Grondslag voor deze nota vormt het Besluit bodemkwaliteit en de bijbehorende Regeling. De nota 
en bijbehorende kaarten hebben uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
baggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. Verontreinigingen van grond veroorzaakt 
door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfslocaties of ondergrondse tanks vallen onder de Wet 
bodembescherming (Wbb).  
 
Het Besluit bodemkwaliteit is gerelateerd aan de Wet milieubeheer, de Wet bodembescherming, de 
W
aterwet en de Woningwet. In bijlage 4 is een overzicht en beknopte toelichting opgenomen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre> 
 
4 
april 2016  T&
PBC7583R002F01 A4  
 1.5 Aansprakelijkheid 
De eindverantwoordelijkheid voor het gebruik maken van de nota bodembeheer en de kaarten blijft bij de 
opdrachtgever van de toepassing. De gemeente kan niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die 
hieruit voortvloeit. 
 
1.6 Leeswijzer 
Hoofdstuk 2 bevat een beschrijving van de bodemfuncties en bodemkwaliteit in de gemeente Assen. In 
hoofdstuk 3 wordt specifiek ingegaan op de hergebruiksmogelijkheden van grond en baggerspecie in de 
gemeente Assen. Hoofdstuk 4 bevat de gemeentelijke uitgangspunten en ambities met betrekking tot 
toezicht en handhaving. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 ingegaan op de evaluatie en het beheer van de nota 
bodembeheer en de bijbehorende kaarten. 
 
  
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>    2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit    Om grond of baggerspecie te hergebruiken is inzicht in de mate van diffuse verontreiniging in de  gemeente Assen noodzakelijk. Hiervoor is een ontgravingskaart opgesteld. Verder is informatie nodig over  het bodemgebruik dat een gebied heeft (wonen, natuur, bedrijven, etc.). Immers, de gevoeligheid van het  gebruik bepaalt welke kwaliteit grond geschikt of niet meer geschikt is voor de bodemfunctie. De  bodemfuncties in Assen zijn vastgelegd in de functiekaart. Het Assense beleid omtrent hergebruik van  grond bepaalt, samen met de functie en de ontgravingskwaliteit, waar welke grond mag worden  toegepast. Dat is weergegeven op de toepassingskaart. De technisch inhoudelijke totstandkoming is in  bijlage 2 beschreven. In dit hoofdstuk zijn de resultaten beschreven. De functie-, toepassings- en  ontgravingskaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.         2.1 Bodemfuncties    De toepassingsmogelijkheden voor grond en baggerspecie zijn gerelateerd aan de functie: het gebruik  van de ontvangende bodem. In het generieke kader worden drie bodemfunctieklassen onderscheiden, die  in het gebiedsspecifieke kader onderverdeeld zijn in zeven bodemfuncties (zie tabel 2.1). Deze  verschillende functies zijn met name relevant voor het beoordelen van de effecten/risico's van hergebruik  van grond en baggerspecie op de omgeving.    Tabel 2.1 Bodemfuncties en bodemfunctieklassen   Bodemfuncties Bodemfunctieklassen  (gebiedsspecifiek beleid) (generiek beleid)  Wonen                     te    EEN EEN | Wonen  Plaatsen waar kinderen spelen         Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie Industrie         (niet nagenoeg geheel verhard)    Natuur Overig  Landbouw              In figuur 1 in bijlage 5 is de functiekaart van de gemeente Assen opgenomen. Een uitsnede van de  functiekaart is ter illustratie weergegeven in figuur 2.1.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre> 
 
4 
april 2016  T&
PBC7583R002F01 A6  
 Figuur 2.1 Uitsnede functiekaart gemeente Assen 
 
2.2 Bodemkwaliteit 
De kwaliteit van de bovengrond in Assen onderscheidt zich in twee gebieden. Het centrum en de oude 
lintbebouwing (zie figuur 2.2) hebben gemiddeld de kwaliteit achtergrondwaarde (schoon). Deze grond 
kent echter een grotere variabiliteit dan in het andere gebied. Daarom is de statistische waarde P80 
gebruikt voor het vaststellen van de bodemkwaliteit in deze zone. De zone krijgt de indeling klasse 
Wonen. Dat betekent dat de grond geschikt is voor de functie “wonen met tuin”.  
 
De rest van de gemeente voldoet aan de klasse achtergrondwaarde en is geschikt voor elk gebruik. 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre> 
 
4 
april 2016  T&
PBC7583R002F01 A7  
 Figuur 2.2 Uitsnede ontgravingskaart bovengrond gemeente Assen 
 
De ontgravingskaarten voor boven- en ondergrond zijn in bijlage 5, figuur 3 en 4, opgenomen.  
 
Conclusie 
De diffuse bodemkwaliteit van de gemeente Assen is geschikt voor het huidige bodemgebruik.  
 
2.3 Stationsgebied 
De drie bodemlagen van de zone Stationsgebied zijn schoon. Bij hergebruik is deze grond 
milieuhygiënische zonder beperkingen toepasbaar. 
 
De ontgravingskaarten van de drie bodemlagen in de zone Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, 
figuren 6, 7 en 8. 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>    3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie    In dit hoofdstuk zijn de hergebruikmogelijkheden van grond en  baggerspecie in de gemeente Assen uiteengezet. Gemotiveerd  wordt waar in de gemeente gestreefd wordt naar een betere  bodemkwaliteit en waar een beperkte verslechtering van de  gemiddelde bodemkwaliteit wordt toegestaan. De totale gemiddelde  bodemkwaliteit bij hergebruik in de gemeente blijft hierbij gelijk  (stand-still’ op gemeentelijk niveau). Uitgangspunt is dat zoveel  mogelijk ruimte wordt gegeven aan hergebruik waarbij risico's voor  de mens en het milieu niet optreden.         3.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen    Bij gebiedsspecifiek beleid kan voor het stimuleren van hergebruik een “eigen” lokale maximale waarde  (LMW) per stof worden vastgesteld. De gekozen waarde mag niet leiden tot onacceptabele risico’s bij het  gebruik (de functie) van de bodem.   Assen hanteert lokale maximale waarden (LMW ) die aansluiten bij het generieke normenkader. De  Assense lokale maximale waarden zijn weergegeven in tabel 3.1.    Tabel 3.1 Bodemfuncties en indeling voor hergebruik  s (gebiedsspecifiek beleid) | Lokale Maximale Waarde (LMW) voor hergebruik         Plaatsen waar kinderen spelen Achtergrondwaarden (AW2000)  Natuur              Landbouw    Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)    De bijbehorende maximale gehalten zijn in tabel 3.2 opgenomen.         4 april 2016 T&PSC7583R002F01 A8</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.2 Lokale Maximale Waarden voor toepassen van grond en baggerspecie         Lokale maximale waarden  (in mg/kg ds)                        PAK (10 VROM)  PCB som7  Minerale olie                        Voor de stoffen die niet in tabel 3.2 zijn opgenomen is de landelijk vastgestelde generieke norm van  toepassing die hoort bij de functie (zie bijlage B, tabel 1 van de Regeling Besluit bodemkwaliteit).    Resultaat risicobeoordeling    De in Assen gehanteerde Lokale Maximale Waarden zijn in veel gevallen strenger dan de generieke  landelijke waarden voor de diverse bodemfuncties. Om die reden zijn geen onaanvaardbare risico's te  verwachten voor mens en milieu bij de toepassing van de Lokale Maximale Waarden.    3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie    De toepassingskaart (zie figuur 5 in bijlage 5) geeft weer waar grond op basis van de Lokale Maximale  Waarden kan worden hergebruikt in de gemeente. Een uitsnede van de toepassingskaart is ter illustratie  weergegeven in figuur 3.1.    4 april 2016 T&PSC7583R002F01 Ag</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A10  
 Figuur 3.1 Uitsnede toepassingskaart gemeente Assen 
 
Toe te passen bodemkwaliteit 
 LMW Achtergrondwaarde 
 LMW Wonen 
 Maatwerk 
 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 
Aan het gebruik van de bodemkwaliteitskaart zijn een aantal voorwaarden en beperkingen van toepassing 
b
ij het hergebruik van grond en baggerspecie. Deze worden navolgend toegelicht.  
 
Milieuhygiënische verklaring 
De kwaliteit van de her te gebruiken grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een 
m
ilieuhygiënische verklaring, zoals de ontgravingskaart, een kwaliteitsverklaring van de producent of een 
partijkeuring. In bijlage 4 worden de bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaringen) nader toegelicht.  
 
Bodemvreemd materiaal 
In het generieke toetsingskader in het Besluit bodemkwaliteit mogen toepasbare grond en baggerspecie 
m
aximaal 20 gewichtsprocent bodemvreemd materiaal bevatten. De gemeente Assen maakt van de 
mogelijkheid gebruik om via gebiedsspecifiek beleid een lager percentage vast te stellen.  
Binnen de gemeente Assen is besloten dat bij de toepassing van grond en baggerspecie een maximum 
van 10% (gewichtspercentage) wordt gehanteerd. Het bijmengen van bodemvreemd materiaal in grond of 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>    baggerspecie tot het maximale 10% gewichtspercentage is niet toegestaan. Het is hierbij voor een  toepasser (= eigenaar of opdrachtgever) altijd mogelijk om via privaatrechtelijke weg strengere eisen te  stellen dan deze grens van 10%.    Zorgplicht    Onder alle omstandigheden moet bij het toepassen van grond en baggerspecie en het verspreiden van  baggerspecie de wettelijke zorgplicht in acht worden genomen. Deze zorgplicht betekent dat iedereen die  weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat nadelige gevolgen kunnen optreden ais gevolg van een  toepassing, maatregelen moet nemen om verontreiniging te  voorkomen of zoveel mogelijk te beperken (artikel 13 Wet  bodembescherming).    Nuttige toepassing    De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor alle nuttige  en functionele toepassingen van grond en baggerspecie op of in  de bodem. In bijlage 4 is toegelicht aan welke toepassingen dan  gedacht kan worden.    Uitgesloten locaties    Verdachte, onderzochte en gesaneerde locaties zijn uitgesloten  van de kaart. Op deze locaties is de ontgravingskwaliteit met de  ontgravingskaart niet te bepalen. Deze locaties en gebieden zijn  opgenomen in het Bodeminformatie-systeem van de gemeente  Ássen en kunt u opvragen via het KCC van de gemeente  Assen.         De overige uitgesloten locaties/gebieden zijn als “grijze  gebieden” op de toepassingskaart aangegeven    3.4 Bijzondere toepassingen    Voor de volgende toepassingen gelden in Assen aanvullende  voorwaarden:    e gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen en volkstuinen;  e _ boerenerven;   e begraafplaatsen;   e hergebruik van grond vanuit een andere gemeente;   e _ tijdelijke uitname of opslag;   e kabels en leidingen;   e bermen van Rijks-, provinciale en spoorwegen;   e _ gemeentelijke wegbermen;   e _boezemkades waterschap.         Gevoelige bestemmingen (bijvoorbeeld kinderspeelplaatsen en moestuinen)    Als grond of baggerspecie ter plaatse van gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen of  volkstuinen, wordt toegepast, dan moet de kwaliteit voldoen aan de achtergrondwaarden (AW 2000),  waarbij een APO4 partijkeuring als milieuhygiënische verklaring wordt gevraagd. Daarnaast moet een  asbestonderzoek aantonen dat geen asbest in de grond of baggerspecie aanwezig is.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A11</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>    Boerenerven    Grond die vrijkomt van boerenerven kan niet zonder meer worden hergebruikt conform de regelgeving  zoals opgenomen in deze nota. De hergebruikmogelijkheden zijn sterk afhankelijk van de lokale situatie.  Daarom worden de hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen per geval  beoordeeld door de gemeente Assen.    Begraafplaatsen    Begraafplaatsen vallen buiten de regelgeving zoals opgenomen in deze nota. De  hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen worden per geval beoordeeld  door de gemeente Assen. Op de toepassingskaart (bijlage 5, figuur 5 in de bijlage) zijn deze in de  categorie ‘maatwerk’ weergegeven.    Hergebruik grond vanuit andere gemeente(n)    Voor hergebruik grond vanuit andere gemeente(n) geldt dat er altijd een milieuhygiënische verklaring  conform het Besluit bodemkwaliteit noodzakelijk is. De kaarten van andere overheden kunnen ook gelden  als milieuhygiënische verklaring, mits deze zijn opgesteld volgens de Richtlijn Bodemkwaliteitskaarten  (2007) en de kaart is vastgesteld door gemeente Assen. In bijlage 6 zijn de kwaliteitskaarten die door  Assen zijn erkend op het moment van vaststelling van deze nota. Voor de actuele lijst, raadpleeg de  gemeente.    Toepassing van grond of baggerspecie afkomstig uit een ander beheergebied mag alleen volgens het  generieke kader toegepast worden. Dat betekent dat deze grond moet passen bij de functie van het  toepassingsgebied én niet van een mindere kwaliteit mag zijn dan het toepassingsgebied. Feitelijk  betekent dit dat van buiten het grondgebied van Assen merendeels alleen schone grond toegepast kan  worden. Uitzondering hierop vormt het centrumgebied en de oude lintbebouwing. Daar mag grond van de  kwaliteit Wonen, ook van buiten Assen toegepast worden. Daarmee wordt de kwaliteit niet verminderd,  omdat die al Wonen is.    Tijdelijke uitname of opslag    Bij diverse handelingen wordt grond gedurende een  korte periode verplaatst en daarna weer  teruggebracht. Voorbeeld hiervan is het graven van  een sleuf ten behoeve van kabels en leidingen.  Deze grond hoeft vanuit milieuhygiënisch oogpunt  niet te worden onderzocht, tenzij vermoed wordt  dat sprake is van (ernstig) verontreinigde grond.    Indien grond tijdelijk wordt opgeslagen gelden  bijbehorende voorwaarden, afhankelijk van de vorm  van opslag. In navolgende tabel wordt dit per vorm  van opslag nader toegelicht.         4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A12</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>         Bron: tabel 6.1 uit Handreiking Besluit bodemkwaliteit    Kabels en leidingen    Volgens de regelgeving mag grond van verschillende kwaliteiten niet gemengd worden. Dat betekent dat  bij ontgraving de boven- en ondergrond gescheiden ontgraven en opgeslagen moeten worden.    Het gescheiden ontgraven en houden van de boven- en ondergrond is in de praktijk echter moeilijk  realiseerbaar. Vooral bij werkzaamheden aan kabels, leidingen en riolering. De grond die bij dit soort  werkzaamheden wordt ontgraven, wordt vaak vanwege een beperkte werkruimte vaak in één depot  geplaatst. Daarbij wordt over het algemeen geen onderscheid gemaakt in grond afkomstig uit de  bovengrond of uit de ondergrond. met als consequentie dat de grond geroerd in de sleuf wordt  teruggebracht.    Gezien de ervaringen uit de praktijk, maar ook om de praktische werkbaarheid te vergroten, is door de  gemeente Assen besloten om bij de tijdelijke uitname van grond, specifiek bij werkzaamheden aan kabels,  leidingen en riolering, het gescheiden ontgraven en terugplaatsen van de boven- en ondergrond niet strikt  te handhaven. Dit betekent dat binnen een traject van 0,0 - 2,0 m -maaiveld, de boven- en de ondergrond  geroerd mag worden teruggeplaatst. In de onderstaande figuur is één en ander schematisch  weergegeven.    maaiveld maaiveld  0,5 m mv. Vo) weren | 0,5 m mv. TN weren |  2,0 m -mv. _ 5 2,0 m -mv. \@/ | wenen |    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A13</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A14  
 Voorwaarde hierbij is wel dat de maximale kwaliteitsklasse van de grond die wordt teruggeplaatst, voldoet 
a
an de kwaliteitsklasse die voor de betreffende locatie uit de generieke en/of gebiedsspecifieke 
toepassingskaart blijkt. De uitzondering geldt tot een maximale diepte van 2,0 m -maaiveld en is alleen 
van toepassing binnen de gebieden met de functieklasse wonen of industrie zoals blijkt uit de functiekaart. 
Ook dient bij het terugplaatsen van de grond de generieke zorgplicht in acht te worden genomen.   
 
Rijks- en provinciale wegbermen en spoorwegen 
Weglichamen, bermen en taluds van nieuwe rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen zijn in het 
B
esluit bodemkwaliteit aangemerkt als grootschalige bodemtoepassing mits ze een minimale omvang van 
5.000 m3 en een minimale hoogte van 0,5 m hebben). Er geldt in dat geval geen toets aan de 
o
ntvangende bodemkwaliteit. De berm is begrensd tot een maximum van 10 meter vanaf de rand van de 
verharding of ballastbed. 
 
Voor bestaande rijks-, provinciale en spoorwegen wordt aangesloten bij het generiek landelijk beleid. Aan 
de rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen is de functieklasse industrie toegekend.  
 
Gemeentelijke wegb er men 
Binnen de bebouwde kom maken de wegbermen onderdeel uit van het omliggende gebied. De toepassing 
v
an grond in deze bermen sluit aan bij het toepassingskader van het betreffende gebied. 
 
Gezien het ongevoelig gebruik van wegbermen buiten de bebouwde kom kiest de gemeente Assen voor 
optimaal hergebruik van grond ter plaatse van wegbermen buiten de bebouwde kom. Grond die vrijkomt 
bij werkzaamheden afkomstig uit alle homogene deelgebieden mag als wegbermgrond worden toegepast 
(maximaal klasse Wonen).  
 
Boezemkades waterschap Hunze en Aa’s 
Voor waterkeringen van waterschap Hunze en Aa’s in het buitengebied geldt dat deze de functie “groen 
m
et natuurwaarden” hebben gekregen (functieklasse wonen). Dat is in overeenstemming met de kwaliteit 
die de boezemkades hebben. In de boezemkades buiten de bebouwde kom mag grond kwaliteit wonen 
worden toegepast. Binnen de bebouwde kom gelden de functies en toepassingsmogelijkheden zoals op 
de kaarten in bijlage 5 weergegeven. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre> 
 
4 
april 2016  T&
PBC7583R002F01 A15  
 4 Melding, Toezicht en handhaving 
4.1 Meldingsprocedure 
Degene die grond of baggerspecie gaat toepassen moet dit ten minste vijf werkdagen van te voren 
melden via het Meldpunt bodemkwaliteit ( www.meldpuntbodemkwaliteit.nl ). Hier vindt u ook nadere 
in
formatie over het melden. Iedere melding wordt direct (elektronisch) doorgezonden aan gemeente, 
waterschap en in sommige gevallen de provincie. In Drenthe handelt de RUD Drenthe de meldingen af. 
 
De meldingsplicht geldt voor alle toepassingen van grond en baggerspecie, inclusief tijdelijke opslag, met 
uitzondering van: 
 
• De toepassing van grond of baggerspecie door particulieren. 
• Het toepassen van grond of baggerspecie binnen een landbouwbedrijf, mits de grond afkomstig is van 
hetzelfde bedrijf en het herkomstperceel en toepassingsperceel een soortgelijk gebruik kennen. 
• Het verspreiden van baggerspecie uit een watergang over de aan de watergang grenzende percelen. 
• Het toepassen van schone grond en baggerspecie in hoeveelheden kleiner dan  
50 m3.  
 
Degene die opdracht geeft voor de toepassing moet de melding doen. Hij/zij mag dit laten doen door 
bijvoorbeeld de aannemer, maar blijft zelf verantwoordelijk dat het op tijd en juist gebeurt. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>    4.2 Toezicht en handhaving    De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op naleving van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en  zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoering van deze taak is belegd bij de Regionale  Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD Drenthe).   Door Rijkswaterstaat/Bodem+ is een HandhavingsUitvoeringsMethode (HUM) Besluit bodemkwaliteit  ontwikkeld. Deze HUM wordt als basis gebruikt voor toezicht en handhaving.         Bestuursrechtelijke handhaving    Wanneer het bevoegd gezag constateert dat de regels van het Besluit bodemkwaliteit niet wordt  nageleefd, kan bestuursdwang worden uitgeoefend of een last onder dwangsom worden opgelegd.    Strafrechtelijke handhaving    De strafrechtelijke handhaving van het Besluit bodemkwaliteit wordt geregeld in de Wet op de  Economische Delicten. Overtredingen van voorschriften van het Besluit bodemkwaliteit zijn economische  delicten. Als zij opzettelijk zijn begaan, worden zij aangemerkt als misdrijven. Met de opsporing van  overtredingen is in de eerste plaats het Openbaar Ministerie belast. De gemeente constateert en schakelt  het OM in.    Transporthandhaving    Bij transport van grond of baggerspecie moet de transporteur ten minste aan kunnen tonen wat de  kwaliteit, herkomst en bestemming van deze grond is.    4.3 Registratie    Om de uitvoering in de dagelijkse praktijk te kunnen toetsen aan het beleid zoals opgenomen in deze  Nota bodembeheer is een goede registratie van de grondstromen binnen de gemeente van belang. Deze  registratie vindt plaats bij de RUD Drenthe.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A16</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A17  
 4.4 Ketenhandhaving 
Om goed te kunnen handhaven moet het denken in ketens bij de handhaving centraal staan. Het is van 
g
root belang om te weten wat de herkomst van een bepaalde partij is om te oordelen over de juistheid van 
bijbehorende gegevens. Ketenhandhaving is zinvol vanwege de vele stromen en overdrachtsmomenten 
en de betrokkenheid van meerdere handhavende instanties. Door ketenhandhaving wordt de gemeente 
gestimuleerd om zowel voor- als achteruit te kijken vanuit de eigen handhavingsrol. Door samen te 
werken kun je zicht krijgen op de hele keten en kunnen overtredingen tijdig worden gesignaleerd.  
 
Navolgend is een overzicht opgenomen welke bevoegdheden de gemeente heeft in relatie tot andere 
overheidsorganen.  
 
Ketenhandhaving van grondstromen is aangewezen als speerpunt in de Drentse maat, het Drentse 
kwaliteitsniveau voor vergunningverlening en handhaving milieutaken. 
 
 
 
 Gemeente 
Het toepassen van grond en baggerspecie op of in de bodem binnen het eigen 
beheergebied. 
 
Waterschap 
Het toepassen van grond en baggerspecie in oppervlaktewater of het verspreiden van 
baggerspecie in niet-rijkswateren binnen het eigen beheergebied. 
 
Provincie 
Het toepassen van grond en baggerspecie binnen categorieën van inrichtingen waarvoor 
de provincie als bevoegd gezag is aangewezen. 
 
Rijkswaterstaat 
Het toepassen van grond en baggerspecie in Rijkswaterenoppervlaktewater of het 
verspreiden van baggerspecie in rijkswateren. 
 
Inspectie Leefomgeving en Transport 
Ketenhandhaving van producent tot toepassing. </pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A18  
 5 Evaluatie en beheer 
Door grondverzet, activiteiten aan het bodemoppervlak, en door natuurlijke processen in de bodem is de 
b
odemkwaliteit aan verandering onderhevig. Daarnaast is beleid en wet- en regelgeving aan verandering 
onderhevig. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer geëvalueerd moeten worden.  
 
De actualiteit van de kaarten en de noodzaak tot herziening wordt ambtelijk door de gemeente Assen met 
enige regelmaat getoetst. De ontgravingskaart wordt eens in de vijf jaar, of indien meer dan 25% nieuwe 
representatieve bodemonderzoekgegevens beschikbaar zijn, geactualiseerd en beleidsmatig vastgesteld. 
In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de nota bodembeheer moet worden 
herzien. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1    Referenties    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A1  
 REFERENTIES 
1. Besluit en Regeling bodemkwaliteit (Ministerie van VROM, december 2007). 
 
2. Handreiking Besluit bodemkwaliteit (SenterNovem Bodem+, december 2007). 
 
3. Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (Ministerie van VROM en V&W, 3 september 2007) 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2    Totstandkoming functiekaart,  ontgravingskaart en toepassingskaart    Preval    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Totstandkoming ontgravingskaart, functiekaart en 
t
oepassingskaart 
Inleiding 
In deze bijlage is de technisch-inhoudelijke totstandkoming van de ontgravingskaart, functiekaart en 
t
oepassingskaart van de gemeente Assen beschreven. De kaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.  
 
De kaarten zijn opgesteld op basis van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van VROM, 
Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Hierin is opgenomen dat in totaal drie kaarten 
dienen te worden opgesteld. De eerste kaart betreft een indeling naar bodemgebruik, de 
bodemfunctiekaart. De tweede een indeling naar chemische bodemkwaliteit”: de ontgravingskaart. De 
derde kaart is de resultante van de functiekaart en de ontgravingskaart: de toepassingskaart. 
 
De richtlijn voor het opstellen van deze kaarten in het kader van het Besluit en de Regeling bodemkwaliteit 
is bedoeld voor het gebruik van de kaarten: 
 
• bij het toepassen van grond en bagger op de bodem; 
• als bewijsmiddel voor de kwaliteit van vrijkomende grond.  
 
De wijze van opstellen van de functiekaart is geregeld in de Regeling bodemkwaliteit. Deze methodiek is 
hiervoor gehanteerd. De gemeente Assen heeft besloten om gebiedsspecifiek beleid (maatwerk voor 
lokale omstandigheden) op te stellen. De functiekaart en toepassingskaart zijn aldus opgesteld voor het 
gebiedsspecifiek beleid.  
 
Totstandkoming bodemkwaliteitskaart 
Een bodemkwaliteitskaart bestaat uit een aantal kaartlagen, die als geheel een beschrijving geven van de 
b
odemkwaliteit in een bepaald gebied. Voor toepassing van gebiedsspecifiek beleid zijn de volgende 
kaartlagen opgesteld en overzichten beschikbaar: 
 
1. Bijzondere omstandigheden: verdacht, onderzochte en gesaneerde locaties 
Locaties waar de bodem mogelijk verontreinigd is (bijzondere omstandigheden, verdachte locaties zoals 
(
voormalige) bedrijfsterreinen, ondergrondse tanks, etc. zijn opgenomen in het Bodeminformatie-systeem 
van de gemeente Assen en kunt u opvragen via het KCC van de gemeente Assen. 
. 
2. Functiekaart 
Deze kaart geeft inzicht in de geldende functie van de verschillende zones van het beheergebied. 
 
3. Homogene Deelgebiedenkaart 
Deze kaart geeft inzicht in de onderverdeling van het gebied in zones van vergelijkbare kwaliteit, 
b
odemopbouw en gebruiksgeschiedenis (homogene deelgebieden).  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A4  
 
 
 4. Ontgravingskaarten 
De ontgravingskaart geeft inzicht in de diffuse bodemkwaliteit van de grond die in de verschillende zones 
v
rijkomt. Deze kaart wordt in de praktijk veelal als ‘bodemkwaliteitskaart’ aangeduid. Dit betreft een 
statische kaart die voor vijf jaar wordt vastgesteld. De bodemkwaliteit is berekend voor twee trajecten: 
 
• 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
• 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 
Van beide bodemlagen is een ontgravingskaart gemaakt.  
 
Het deelgebied “Stationsgebied” kent afwijkende dieptetrajecten. Hier zijn het voorkomen van fysisch 
verschillende bodemlagen (zand en leem) als onderscheidend kenmerk gekozen. Van dit gebied zijn drie 
ontgravingskaarten opgesteld. 
 
5. Toepassingskaart 
Deze kaart geeft inzicht in de normstelling voor toepassing van grond of bagger in de verschillende zones 
v
an het beheergebied. Dit betreft een statische kaart die voor vijf jaar wordt vastgesteld. 
 
Totstandkoming 
Voor de totstandkoming van de kaarten zijn een aantal technisch inhoudelijke stappen doorlopen: 
 
V
erzamelen digitale gegevens van de gemeente; 
• indeling beheergebied in homogene deelgebieden; 
• opstellen functiekaart; 
• voorbewerken dataset; 
• verdere analyse en bewerking dataset en bodemkwaliteit; 
• opstellen ontgravingskaart; 
• opstellen toepassingskaart. 
 
In navolgende paragrafen zijn de uitgevoerde werkzaamheden per stap nader beschreven. 
 
Verzamelen digitale gegevens 
De eerste stap is het verzamelen en ontsluiten van (digitale) gegevens. Deze zijn aangeleverd door de 
g
emeente Assen. De beschikbare data is gecontroleerd op relevantie, volledigheid, ‘houdbaarheid’ en 
geschiktheid voor gebruik in het GIS/BIS (Geografisch Informatie Systeem/Bodem Informatie Systeem). 
De volgende digitale bestanden zijn gebruikt: 
 
• Bodemonderzoeksrapporten (export d.d. 12 oktober 2015). 
• contouren van bodemonderzoeklocaties; 
• contouren van industriegebieden en NAM-locaties; 
• locaties van oppervlaktewateren; 
• topografische ondergronden; 
• gemeentegrens. 
 
Voor het deelgebied Stationsgebied zijn nieuwe gegevens verzameld door middel van bodemonderzoek.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>    Indeling in homogene deelgebieden    Homogene deelgebieden zijn gebieden binnen de gemeente waar op basis van een aantal kenmerken  van dat gebied een andere diffuse bodemkwaliteit wordt verwacht. De bodemkwaliteit wordt voornamelijk  bepaald door twee factoren: historisch land/bodemgebruik (wonen/landbouw/industrie) en bodemtype  (zand/veen/klei). Daarnaast is het van belang gedurende welke periode het gebruik van de bodem heeft  plaats gevonden. Een oude historische woonkern heeft namelijk door het langere gebruik een andere  bodemkwaliteit dan een nieuwbouwwijk. De indeling in homogene deelgebieden is weergegeven in tabel 1  en figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 1, Homogene deelgebieden  Omschrijving  Wonen voor 1945  Wonen 1945 - 1970  Wonen na 1970    Buitengebied (agrarisch)   Stationsgebied   Overige locaties, uitgesloten van kaart (o.a. NAM  locaties, gesaneerde locaties en begraafplaatsen)         Deelgebied O betreft gebieden die om uiteenlopende redenen uitgesloten zijn van de  bodemkwaliteitskaart (zie paragraaf 3.3).    Functiekaart    De functiekaart geeft het gebruik (de functie) van een gebied weer. Het Besluit bodemkwaliteit maakt in  het gebiedsspecifieke kader onderscheid in zeven functies, zie tabel 2. Hierbij wordt geen onderscheid in  bebouwingsperiode gemaakt. De functiekaart is opgenomen in figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 2 Bodemfuncties    Bodemfuncties (gebiedsspecifiek beleid)    Plaatsen waar kinderen spelen  Natuur  Landbouw              Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)         Bodemkwaliteitskaart    inleiding   De bodemkwaliteitskaart is opgesteld op basis van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van  VROM, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Het betreft een indeling van het  grondgebied van de gemeente in diffuse chemische bodemkwaliteit.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A6  
 
 
 D
e bodemkwaliteitskaart heeft uitsluitend betrekking op grond, niet op grondwater of waterbodem. De 
bodemkwaliteitskaart is voor twee trajecten opgesteld: 
 
• 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
• 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 
Uitzondering hierop is het deelgebied “Stationsgebied”, waar het voorkomen van fysisch verschillende 
bodemlagen (zand en leem) als onderscheidend kenmerk zijn gekozen. 
 
Voorbewerken dataset 
In de gemeente Assen zijn de afgelopen vijfentwintig jaar om diverse redenen bodemonderzoeken 
uitgevoerd die digitaal verwerkt zijn in een database (BIS). De door de gemeente Assen aangeleverde 
actuele database met beschikbare bodemonderzoeken (database dump d.d. 12 oktober 2015) heeft een 
aantal voorbewerkingen ondergaan. In deze fase is beoordeeld welke gegevens gebruikt kunnen worden, 
representatief zijn, voor het bepalen van de diffuse bodemkwaliteit. Bodemonderzoeken die bijvoorbeeld 
bij een tankstation zijn uitgevoerd zijn niet bruikbaar voor het bepalen van de diffuse bodemkwaliteit. 
Verkennend onderzoek dat uitgevoerd is in een weiland voor een bouwvergunning is juist wel 
representatief. De volgende voorbewerkingen zijn uitgevoerd. 
 
Voor het berekenen van de statische kenmerken zijn waarnemingen uit de dataset geselecteerd op basis 
van de volgende criteria: 
 
• Er is geen geval van bodemverontreiniging aanwezig op de locatie waarop de waarneming is 
genomen; 
• De conclusie betreffende de kwaliteit van het project waartoe de waarneming behoort is: niet sterk 
verontreinigd; 
• De waarneming is van na 1 juli 2007; 
• Correctie voor waarnemingen beneden de detectielimiet (0,7 * detectielimiet); 
• Uitbijters (extreme waarden) zijn verwijderd. Uitbijters zijn waarnemingen die niet voldoen aan een 
patroon dat door andere waarnemingen is bevestigd. Uitbijters kunnen ontstaan door typefouten, 
kalibratieproblemen, elektrische storingen, etc., maar ook door de aanwezigheid van een veel 
grotere variatie dan werd verwacht (TNO-MEP, 1998). Uitbijters zijn derhalve niet representatief 
voor het bepalen van het achtergrondgehalte voor een stof in de bodem van een deelgebied. Het 
moet dus worden voorkomen uitbijters in de statistische bewerking mee te nemen, aangezien hun 
aanwezigheid de hoogte van met name de hogere percentielwaarden (zoals P90 en P95) sterk 
kan beïnvloeden. De verwijdering mag conform de nieuwe richtlijn zoals voorheen niet meer enkel 
met een statistische toets. Indien het vermoeden bestaat dat een waarneming een uitbijter is, 
moet worden nagegaan of er een aanleiding bestaat voor het verhoogde gehalte (puin, koolresten 
of bepaalde bedrijfsactiviteiten). Een lijst met (mogelijke) uitbijters is ter beoordeling aan de 
gemeente Assen overlegd. Zij hebben aangegeven welke mogelijke uitbijters terecht als uitbijter 
gekenmerkt worden en dus afkomstig zijn van verdachte locaties. Deze zijn aldus niet 
representatief voor de diffuse bodemkwaliteit en zijn niet gebruikt voor het bepalen van de 
statistische kenmerken van de homogene deelgebieden. De overige zijn wel meegenomen. 
• De ruimtelijke spreiding is geverifieerd. Nagegaan is of conform de richtlijn voldaan wordt aan de 
criteria voor ruimtelijke spreiding. Dit betekent dat een homogeen deelgebied in 20 denkbeeldige 
vakken wordt onderverdeeld, waarbij in 10 van deze 20 vakken een waarneming moet liggen. 
Voor alle homogene deelgebieden wordt hieraan voldaan. 
• Behandeling van mengmonsters. Mengmonsters bestaan uit meerdere puntmonsters. 
Mengmonsters zijn slechts eenmaal meegenomen in de dataset. </pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A7  
 
 
 • 
Bepalen diepte van monsters: in een groot aantal situaties zijn (meng)monsters niet strikt binnen 
het dieptetraject van 0-0,5 m-mv genomen. Op basis van begin- en einddiepten van de monsters 
zijn gemiddelde diepten berekend, die bepalend zijn voor de toekenning aan een dieptetraject. 
Bovendien geldt voor het bovengrondtraject dat de (meng)monsters voor minimaal de helft tussen 
0 en 0,5  
m-mv liggen. De overige monsters zijn, mits het gemiddelde monsternametraject niet dieper is 
dan 2 m-mv, aan de ondergrond toegekend (traject 0,5-2,0 m-mv). 
• Tot slot moet conform de richtlijn nagegaan worden of monstervoorbehandeling heeft 
plaatsgevonden. Monstervoorbehandeling is sinds 1 juli 2007 gestan-daardiseerd (conform 
AS3000) dus kan ervan uit worden gegaan dat vanaf die datum pas zeker 
monstervoorbehandeling heeft plaatsgevonden.  
Alle stappen zijn (digitaal) gedocumenteerd zodat te allen tijde de totstandkoming van de 
bodemkwaliteitskaart is te reproduceren.  
 
Statistiek 
Binnen de homogene deelgebieden variëren de gehalten van een stof. Er is dus geen sprake van één 
gehalte, maar van een verdeling van gehalten. Deze verdeling karakteriseert de diffuse bodemkwaliteit 
van het homogene deelgebied. Veelal is sprake van een scheve verdeling: de bulk van de waarnemingen 
bevindt zich in de laagste regionen. Deze waarnemingen zijn veelal de van nature in de bodem 
voorkomende hoeveelheden en zijn niet als verontreinigingen aan te merken. Om de mate van diffuse 
verontreiniging in een getal uit te drukken, zijn verschillende statistische kentallen bruikbaar. In het kader 
van hergebruik van grond is met name het gemiddelde belangrijk. Het gemiddelde wordt gebruikt om de 
bodemkwaliteit per homogeen deelgebied te karakteriseren. Omdat bekend is dat homogeen deelgebied 
een grote variatie in gehalten kent en de gemiddelde kwaliteit maar net schoon is, is voor deze zone de 
P80 gekozen als toetswaarde. Dat biedt meer zekerheid 
 
Per deelgebied zijn voor de boven- en ondergrond van 12 stoffen/stofgroepen een aantal statistische 
waarden (kentallen) bepaald (gemiddelde, 5-, 25-, 50-, 75-, 80, 90- en 95-percentielwaarde), Deze 
statistische waarden worden gebruikt bij de karakterisering van het deelgebied. In het ene deelgebied kan 
de statistische variatie in gehalten veel groter zijn dan in het andere (bijvoorbeeld landbouwgebied). Voor 
deze mate van heterogeniteit is een parameter berekend die de mate van spreiding tussen statistisch lage 
(5- percentielwaarde) en statistisch hoge waarden (95-percentielwaarde) in verhouding tot de 
achtergrondwaarde en de Maximale Waarde Industrie berekent. 
 
In bijlage 3 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit nader toegelicht. De statistische 
kentallen zijn voor respectievelijk de boven- en ondergrond opgenomen in bijlage 4. Ook de gemiddelde 
lutum- en humusgehalten per deelgebied zijn in bijlage 4 opgenomen.  
 
De diffuse bodemkwaliteit van elk homogeen deelgebied wordt gedefinieerd door de gemiddelde  
gehalten van de geanalyseerde stoffen te toetsen aan de maximale generieke waarden van het Besluit 
bodemkwaliteit. Hierbij is de volgende kwalificatie gehanteerd : 
 
 
 
 
 
 
 
T
oelichting:Uitzondering op deze regel: indien er slechts voor twee stoffen een overschrijding is en de gemiddelde waarde van die 
twee stoffen lager is dan twee keer de achtergrondwaarde (AW2000) valt in dat geval het gebied in de klasse achtergrondwaarde 
(AW2000) (art. 4.2.2. onder 4.b. van de Regeling bodemkwaliteit). • Alle stoffen < achtergrondwaarden: ‘schoon’. 
• Eén of meerdere stoffen overschrijden de AW2000 waarde: Wonen*. 
• Eén of meerdere stoffen overschrijden de waarde(n) voor Wonen: Industrie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 T
oelichting statistiek bij bodemkwaliteitskaarten 
Per homogeen deelgebied zijn voor de boven- en ondergrond van 11 stoffen een aantal statistische 
kentallen bepaald. Deze zijn getoetst aan de Bodemgebruikswaarden (AW2000, Wonen en industrie). In 
figuur 1 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit toegelicht.  
Figuur 1.
     Gemiddelde  
      X   P 95         uitbijterwaarde 
     
 
 
 
 
Aantal  
waar - 
nemingen 
(
n) 
   < d       
         AW2000    Wonen       Industrie  
 
 
  gehalte in bovengrond in mg/kg ds   
 
 
Gemiddelde 
G
emiddeld concentratie/gehalte van een stof in een deelgebied. Hiertoe worden alle concentraties van de 
representatieve waarnemingen bij elkaar opgeteld en gedeeld door het aantal waarnemingen. Van de 
stoffen wordt het gemiddelde bepaald per homogeen deelgebied. De stof die het hoogst wordt gemeten 
ten opzichte van de gebruikswaarden karakteriseert uiteindelijk de diffuse bodemkwaliteit in dit 
deelgebied. Als bijvoorbeeld het loodgehalte de waarde AW2000 overschrijdt en de overige stoffen lager 
zijn dan de AW2000, dan wordt dit deelgebied als ‘Wonen’ gekarakteriseerd op basis van het gemiddeld 
loodgehalte. Het (gemiddeld) loodgehalte wordt dan de ‘kritische parameter’ van dit deelgebied genoemd. 
 
95 percentielwaarde (P95) 
Deze waarde geeft een concentratieniveau aan waarbij 95% van de bepaalde concentraties van de 
representatieve waarnemingen in een homogeen deelgebied lager ligt. 5% Is dus hoger dan deze waarde. 
Als bijvoorbeeld de P95 voor lood 200 mg/kg ds is in een deelgebied, dan heeft 5% van de waarnemingen 
een loodgehalte in dit gebied hoger dan 200 mg/kg ds. 
 
Heterogeniteit 
De heterogeniteit van de dataset is per parameter berekend als: 
 
95−5
		

− 
 
De uitkomst van deze vergelijking levert een factor op die de mate van heterogeniteit weergeeft: 
- Bij waarden kleiner dan 0,2 Er is sprake van weinig heterogeniteit 
- Bij waarden tussen 0,2 en 0,5 Er is sprake van beperkte heterogeniteit </pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A9  
 
 
 -
 Bij waarden tussen 0,5 en 0,7 Er is sprake van heterogeniteit 
- Bij waarden groter dan 0,7 Er is sprake van sterke heterogeniteit 
 
Tussenresultaten 
In deze paragraaf is een samenvatting van de resultaten opgenomen. De volledige resultaten (aantal 
gebruikte waarnemingen, gemiddelden, P95, etc.) zijn weergeven in de tabellen in bijlage 4. In tabel 3 is 
een samenvatting van de belangrijkste resultaten opgenomen voor respectievelijk de boven- en 
ondergrond.  
 
Tabel 3. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing  
 Gemiddelde lager dan de achtergrondwaarde  
** Gemiddelde hoger dan de achtergrondwaarde, maar lager dan twee maal de achtergrondwaarde 
 Gemiddelde hoger dan achtergrondwaarde maar lager dan maximale waarde wonen 
Toelichting 
* : omdat er voor maximaal twee stoffen een overschrijding is en omdat de gemiddelde waarde lager is dan twee keer de 
achtergrondwaarde (AW2000) valt dit gebied in de klasse achtergrondwaarde (AW2000) (p. 85 van de regeling) 
Tabel 4. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden bovengrond  
 
W1   
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood ** **     
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) ** **     
PCB som7    **   
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse  AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       
Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden ondergrond  
 
W1  
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood       
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) **      
PCB som7       
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse  AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       </pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>    Tabel 5. Gemiddelde gehalten Deelgebied Stationsgebied en toetsing    Gemiddelde waarden homogene deelgebied  Stationsgebied  Zand (ca. Leem (ca. 2- | Zand (ca. 4-  maaiveld — 2 4 m-mv) 6 à 8 m-mv)  m-mv)    Kobalt         Lood    Molybdeen    Nikkel |  Zink |  PAK (10  VROM)  PCB som7    Kwaliteitsklas    Evaluatie gebiedsindeling en vaststellen bodemkwaliteitszones   In deze stap is bekeken of op basis van de resultaten met een beperkter aantal bodemkwaliteitszones kan  worden volstaan. Deze controle is uitgevoerd door de gegevens van deelgebieden met dezelfde kwaliteit  samen te voegen. Daarbij zijn voor de bovengrond W2, W3, 11, 12 en B samengevoegd. Voor de  ondergrond zijn alle zones samengevoegd. Uiteindelijk blijven zo voor de bovengrond twee  kwaliteitszones over (zie tabel 6 en de ontgravingskaarten in figuur 3 in bijlage 5) en voor de ondergrond  één (zie tabel 7 en de ontgravingskaarten in figuur 4 in bijlage 5).         Tabel 6. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing    W1 op basis van W2+W3+11+12+B  P80  | Barium  | Cadmium  Lood En  el    Cadmium    Molybdeen    Nikkel |  Zink |  PAK (10 VROM)  PCB som7  PO    Kwaliteitsklasse         4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A10</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A11  
 
 
  
Tabel 7. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
D
e ontgravingskaarten voor het deelgebied Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, figuren 6, 7 en 8. 
 Stof Gemiddelde waarden homogene 
deelgebieden bovengrond 
 
Barium  
Cadmium  
Chroom  
Kobalt  
Koper  
Kwik  
Lood  
Molybdeen  
Nikkel  
Zink  
PAK (10 VROM)  
PCB som7  
Minerale olie  
  
Kwaliteitsklasse  AW2000 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3    Kentallen bodemkwaliteit    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende    voorwaarden hergebruik grond en  baggerspecie    Prova    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>    Overzicht wetgeving en aanvullende voorwaarden  hergebruik grond en baggerspecie    Toelichting toetsingskader Besluit bodemkwaliteit    Voor de bepaling van de kwaliteitsklassen wordt gebruik gemaakt van navolgende  indeling:   1. Achtergrondwaarden   2. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse wonen   3. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse industrie    Onderstaand zijn de bodemkwaliteitsklassen nader toegelicht.    Achtergrondwaarden   De achtergrondwaarden zijn ontleend aan de waarden die zijn vastgesteld in het  project “Achtergrondwaarden 2000 (AW2000)”. Dit onderzoek heeft de gehalten in  kaart gebracht, zoals die op dit moment voorkomen in de bodem van natuur- en    landbouwgronden in Nederland die niet zijn belast door lokate verontreinigingsbronnen.    Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Wonen  Deze waarde is een landelijk vastgestelde (generieke) waarde voor de kwaliteitsklasse  wonen. Deze waarde geeft de bovengrens aan van de kwaliteitsklasse Wonen.    Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Industrie   Deze waarde is een landelijk vastgestelde (generieke) waarde voor de kwaliteitsklasse  Industrie. Deze waarde geeft de bovengrens aan wanneer een onderzochte partij grond  binnen de kwaliteitsklasse industrie valt.    Voor een overzicht van alle tot op heden vastgestelde toetsingswaarden voor grond en  baggerspecie wordt verwezen naar tabel 1 in bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit.         Bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaring)    De kwaliteit van de grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een  milieuhygiënische verklaring. Het Besluit bodemkwaliteit kent voor grond de volgende typen  milieuhygiënische verklaringen:    e = Partijkeuring.   e Erkende kwaliteitsverklaring.   e Fabrikant-eigenverklaring.   e Verklaring op grond van een bodemkwaliteitskaart De bodemkwaliteitskaart geeft de  gemiddelde kwaliteit van de bodem aan in elke zone. Deze verklaring kan alleen  worden gebruikt bij grondverzet binnen het eigen beheergebied, of tussen  beheersgebieden als de ontvangende gemeente de bodemkwaliteitskaart van de  aanbiedende gemeente bij besluit heeft aangewezen. Als de partij ook is voorzien  van een geldig ander bewijsmiddel (partijkeuring, erkende kwaliteitsverklaring) dan  geldt dat andere bewijsmiddel als milieuhygiënische verklaring, omdat deze een  directere uitspraak doet over de kwaliteit van de betreffende partij grond of bagger.    Andere milieukundige verklaringen zijn NIET rechtsgeldig.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A2</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Definities grond en baggerspecie 
 
 
Nuttige toep as sing 
De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor nuttige en functionele toepassingen van 
g
rond en baggerspecie op of in de bodem en in oppervlaktewater. Hierbij mag niet meer 
materiaal worden toegepast dan nuttig of nodig is voor de toepassing. Wanneer hier niet aan 
wordt voldaan, dan wordt de toepassing gezien als het storten van afvalstoffen. Dat is 
verboden buiten bedrijven die daarvoor zijn ingericht. 
 
Een nuttige toepassing is: 
 
toepassing in bouwconstructies en weg- en waterbouwkundige constructies, waaronder 
wegen, spoorwegen, dijken, kades en geluidswallen; 
toepassing in ophogingen met het oog op verbetering van de bodemgesteldheid; 
afdekken van een saneringslocatie of stortplaats om contact met bodemvervuiling te 
voorkomen; 
verondiepen of dempen van oppervlaktewater om een gebied (opnieuw) in te richten; 
toepassen in groeven van voormalige delfstofwinningen met het oog op herinrichting en 
stabilisering; 
verspreiding van baggerspecie uit een watergang langs de watergang, om het profiel van de 
watergang te herstellen of te verbeteren; 
verspreiding van baggerspecie in oppervlaktewater om de natuurlijke sediment-huishouding 
te herstellen; 
tijdelijke opslag van baggerspecie buiten inrichtingen.  Het Besluit bodemkwaliteit hanteert voor grond en baggerspecie de volgende definities 
(artikel 1): 
 
Grond is vast materiaal en bestaat uit minerale delen met een maximale korrelgrootte 
van 2 millimeter en organische stof in een verhouding en met een structuur zoals deze in 
de bodem van nature wordt aangetroffen, alsmede van nature in de bodem 
voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter, met 
uitzondering van baggerspecie. 
 
Baggerspecie  is materiaal, dat is vrijgekomen uit de bodem via het oppervlaktewater of 
de voor dat water bestemde ruimte en bestaat uit minerale delen met een maximale 
korrelgrootte van 2 millimeter en organische stof in een verhouding en met een structuur 
zoals deze in de bodem van nature worden aangetroffen, alsmede van nature in de 
bodem voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter. 
 
Het Besluit stelt aanvullend dat een partij grond en baggerspecie maximaal 20 
gewichtsprocent bodemvreemd materiaal mag bevatten. Het gaat hierbij nadrukkelijk 
niet om bijmengingen van bodemvreemd materiaal in grond of baggerspecie nadat het 
materiaal is afgegraven. Wanneer niet aan de definitie van grond of baggerspecie wordt 
voldaan of wanneer het maximaal toegestane percentage bodemvreemd materiaal wordt 
overschreden, dan kan het materiaal niet worden toegepast als grond of baggerspecie in 
het kader van het Besluit. Door bijvoorbeeld te zeven kan het percentage bodemvreemd 
materiaal onder de 20 gewichtsprocent worden gebracht, zodat alsnog sprake is van 
grond of baggerspecie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>    Verspreiden baggerspecie over aangrenzende percelen  Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende 4 ., | \ 1 en | k Ld  percelen geldt een bijzonder kader op basis van de Keur van Nn  waterschappen (acceptatieplicht voor de ingelanden). .    In de normstelling voor het verspreiden van baggerspecie  over aangrenzende percelen is rekening gehouden met de  landbouwfunctie die deze percelen vaak hebben. De  bovengrens voor de kwaliteit van baggerspecie die mag  worden verspreid is gebaseerd op de zogenaamde msPAF  toets (msPAF = meer stoffen Potentieel Aangetaste Fractie  van lagere organismen). Daarnaast mag de kwaliteit van de  baggerspecie de Interventiewaarden voor droge bodems niet overschrijden. De msPAF toets  is een methode om ecologische risico's te bepalen waarbij rekening gehouden wordt met de  effecten van meerdere stoffen tegelijk. In tabel 1 van bijlage B in de Regeling Besluit  bodemkwaliteit is aangegeven voor welke parameters de msPAF toets moet worden  uitgevoerd en voor welke stoffen samenstelling eisen gelden    Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende percelen gelden de volgende  voorwaarden:    e Voor onderhoudsspecie waarvan de kwaliteit voldoet aan de Maximale Waarden  voor verspreiden van baggerspecie.   e Voor het aangrenzende perceel geldt de ontvangstplicht.   e De baggerspecie mag tot aan de perceelsgrens worden verspreid.   e Er hoeft niet te worden getoetst aan de kwaliteit van de ontvangende bodem.   e De verspreiding over aangrenzende percelen hoeft niet te worden gemeld.    Grootschalige bodemtoepassing    De aanleg van onder andere dijken, geluidswallen en (spoor)wegen vallen meestal onder  een ‘grootschalige bodemtoepassing' en kennen in het Besluit bodemkwaliteit een eigen  toetsingskader. Van grootschalige bodemtoepassingen is sprake als bij een nuttige  toepassing meer dan 5.000 kubieke meter grond en baggerspecie meer dan twee meter  hoog wordt toegepast. Op de maximale dikte van twee meter zijn enkele uitzonderingen van  toepassing, zoals voor (spoor)wegen. Bij grootschalige bodemtoepassing kan licht  verontreinigde grond en baggerspecie worden gebruikt zonder rekening te houden met de  kwaliteit en de functie van de bodem. Wel moeten de grond en baggerspecie voldoen aan de  maximale emissiewaarde en moet de samenstellingswaarde voldoen aan de klasse  industrie. Op de grond en baggerspecie komt een leeflaag van minimaal een halve meter die  wel aan de kwaliteit en functie van de onderliggende bodem voldoet of een laag bouwstoffen  die contact met de grond of baggerspecie voorkomt. In de toelichting op het besluit staat dat  een gemeente een grootschalige toepassing niet kan verbieden of wijzigen via  gebiedsspecifiek beleid. Het is aldus een apart toetsingskader dat los staat van het  gebiedsspecifieke kader. Als aan de minimum eisen voor dit toetsingskader wordt voldaan  kan er gebruik van worden gemaakt.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A5  
 
 
  
 
R
elatie met overige Wetgeving 
 
Wet bodembescherming (Wbb) 
De Nota bodembeheer heeft uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
b
aggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. (Sterke) verontreinigingen van grond 
veroorzaakt door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfsterreinen of ondergrondse tanks 
vallen onder de Wet bodembescherming (Wbb). De Wbb wordt in deze nota enkel 
behandeld indien een relatie met hergebruik van grond en baggerspecie aanwezig is, zoals 
bij het gebruik van grond of baggerspecie als aanvulgrond van een ontgraven saneringsput 
(zie verder hoofdstuk 3). Uitgangspunt is terugsaneren en aanvullen tot de kwaliteit die 
geschikt is voor de functie van de locatie. 
 
Wet Milieubeheer (Wm) 
Het Besluit geldt ook voor toepassing van grond en baggerspecie binnen Wm-inrichtingen. 
H
et Besluit bodemkwaliteit geldt in dat geval naast de milieuvergunning of algemene regels 
die de milieuvergunning vervangen (het Activiteitenbesluit of het Besluit landbouw). Een 
dergelijke toepassing heeft in principe geen gevolgen voor de vergunningplicht van de 
inrichting. 
 
Waterwet 
Op 22 december 2009 is de Waterwet in werking getreden. De Waterwet regelt het beheer 
v
an oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en 
ruimtelijke ordening. Bij ingrepen in de waterbodem komt vaak baggerspecie vrij. De relatie 
tot hergebruik zoals omschreven in deze Nota Bodembeheer is aanwezig bij hergebruik en 
verspreiding op landbodem van deze baggerspecie.  
 
Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) 
De WRO bepaalt dat de locatie geschikt moet zijn voor de beoogde functie. Daarbij is niet 
n
ader bepaald welke bodemkwaliteitsdoelstelling daarbij gehanteerd wordt. Het is de 
beleidsvrijheid van de gemeente om te bepalen welk toetsingskader hierbij gehanteerd 
wordt. Aangesloten wordt bij het toetsingskader dat in deze bodembeheernota is 
opgenomen. 
 
Woningwet 
Regels voor het tegengaan van bouwen op verontreinigde grond zijn opgenomen in de 
W
oningwet. Veiligheid en gezondheid zijn uitgangspunten van de Woningwet. Het bouwen 
op verontreinigde grond (waaronder tevens verontreinigd grondwater) moet in dit kader 
worden tegengegaan. 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>         Bijlage 5    Kaartmateriaal  Figuur 1 Functiekaart  Figuur 2 Homogene Deelgebiedenkaart  Figuur 3 Ontgravingskaart 0,0-0,5 m-mv  Figuur 4 Ontgravingskaart 0,5-2,0 m-mv  Figuur 5 Toepassingskaart  Figuur 6 Ontgravingskaart Stationsgebied laag 1 = zand (ca. 0 - 1,5 m-mv)    Figuur 7    Figuur 8    Ontgravingskaart Stationsgebied laag 2 = leem (ca. 1,5 - 3,0 m-mv)    Ontgravingskaart Stationsgebied laag 3 = zand (ca. 3,0 — 5,5 à 8,0 m-mv)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>    Bijlage 6    Erkende bodemkwaliteitskaarten         Royal  HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE  T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 Erkende bodemkwaliteitskaarten 
Gebiedsbehe erder Referentie  
gemeenten Noordenveld, Tynaarlo, 
Midden-Drenthe, Hoogeveen, 
Westerveld, Borger-Odoorn, 
Meppel, De Wolden, Coevorden en 
de provincie Drenthe Nota bodembeheer definitief, 16 april 2012. 
Aa en Hunze Nota bodembeheer gemeente Aa en Hunze met 
ref.nr BC8211-101/R002/JBUI/Gron, 10 april 
2015. 
Emmen Nota bodembeheer gemeente Emmen met ref.nr  
9W3663/R00004/JTLA/Gron, Emmen/Groningen, 
2012. 
Provincie Groningen, gemeenten 
Appingedam, Bedum, 
Bellingwolde, Delfzijl, De Marne, 
Eemsmond, Groningen, 
Grootegast, Haren, Hoogezand-
Sappemeer, Leek, Waterschap 
Hunze en Aa’s, Waterschap 
Noorderzijlvest Regionale bodemkwaliteitskaart provincie 
Groningen met ref.nr 245808, maart 2013 
Waterschappen Noorderzijlvest en 
Hunze en Aa’s Waterbodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer 
met ref.nr. 268022, oktober 2014 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>    Y oval    HaskoningDHV    Enhancing Society Together</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2017 10:53:23
F
rom  : "Harm ke Vlieg"
T
o : "'Dik-Faber, C.'" c.dik@tw eedekam er.nl
S
ubject : FW: opzet m ogelijke kam ervragen w inning put Vries-10
A
ttachm ent : kam ervragen w inning put Vries-10 31-12.docx;Start_gasw inning_uit_put_Vries-10 brief aan Tw eede Kam er - kopie.docx;Aanbiedingsbrief EZ  23-12-
2
016.docx;dum m y rapportage versie4 21dec.docx;brief aan de NAM w inning put Vries-10.docx.pdf;
B
este Carla,
G
raag vraag ik je aandacht voor de situatie waar we in Assen mee geconfronteerd worden rond winning put Vries-10.
D
e vraag aan jou is of je bereid bent daar Kamervragen over te stellen, omdat je daar al eerder je hard voor hebt gemaakt leek het ons logisch om jou te benaderen met deze vraag.
W
e hebben alvast een voorzet gemaakt (zie eerste bijlage).
I
k hoor het graag!
H
artelijke groet en tot morgen!
H
armke Vlieg
V
an:
 
Marco Out 
V
erzonden:
 
woensdag 11 januari 2017 10:35
A
an:
 
Harmke Vlieg <H.Vlieg@assen.nl>
C
C:
 
O
nderwerp:
 
opzet mogelijke kamervragen winning put Vries-10
B
este Harmke,
B
ijgaand zoals besproken een opzet voor mogelijke kamervragen voor Carla Dik. Ook zijn een aantal onderliggende stukken bijgesloten.
I
k hoor graag of zij hier wat mee kan. Gelet op het raadsdebat van morgen zou het mooi zijn om voor die tijd al iets te horen.
A
anstaande dinsdag is er een infobijeenkomst van de NAM. Fijn dat jij daar even acte de presence geeft.
D
ank alvast!
V
riendelijke groet,
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Concept Kamervragen over winning van aardgas uit put Vries -10 
Achtergrond informatie voor kamerlid …..  
Inleiding en achtergrond  
De minister van EZ heeft  in oktober 2016 aan de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze 
gevraagd  advies te geven over het door de NAM ingediende Winningsplan Westerveld ; dit conform 
de aanbevelingen van de Onderzoeks raad Voor de V eiligheid  (OvV) . Dit winningsplan gaat over 
meerdere kleine gasvelden waaronder het veld Vries -Zuid dat deels onder bebouwd gebied in Assen 
ligt. In de aanbevelingen van de OvV staat dat alle bestaande winningsplannen getoetst moeten 
worden op de veiligheid van omwonenden, gebouwen en infrastructuur  en dat lokale overheden e en 
adviesrol krijgen en burgers zienswijzen mogen indienen .  
De actualisatie  van het winningsplan Westerveld heeft geleid tot onrust onder inwoners in het 
gebied boven het gasveld Vries -zuid. In het openbare advies van de adviseurs  Sodm en de Tcbb die 
de minister inhoudelijk adviseren , valt namelijk te lezen dat er een  kans is op bevingen met lichte tot 
matige schades aan gebouwen als gevolg van de gaswinning  in o.a. het gasveld Vries -Zuid.  
Terwijl de adviestermijn voor het nieuwe , geactualiseerde  winnin gsplan nog loopt , heeft de NAM 
aangegeven te willen gaan winnen uit een nieuw geboorde put  Vries -10, op basis van het oude 
winningsplan uit 2011. Dit hebben de gemeentebesturen  helaas  via de media moeten vernemen . 
Deze put is in 2015 geboord. De NAM wil hier weer gaan winnen na hernieuwde toestemming van 
Sodm ,  die in 2016 een nieuwe seismische risico analyse heeft gemaakt van het oude winningsplan.  
De Tweede Kamer is door de minister van EZ op 22 november 2016 h ierover per brief geïnformeerd. 
De redenatie is samenvattend: “Het gaat om een winning uit een bestaand veld waarvoor in 2011 
een winningsplan is goedgekeurd. Er is alleen maar een nieuwe put geboord om dit veld te 
bereiken’’.  
Voor de volledigheid melden w ij dat het gaat om een relatief kleine hoeveelheid die nog mag worden 
gewonnen  op basis van het oude winningsplan; iets meer dan 0,1 miljard m3. In het nieuwe 
Winningsplan Westerveld, wordt toestemming gevraagd om hierboven op, nog maximaal ca. 0,5 
miljard  m3 te winnen.  
In de mondelinge communicatie naar bewoners tijdens een informatie bijeenkomst en in een mail 
aan de gemeente  eerder dit jaar , heeft de NAM aangegeven geen gas te gaan winnen uit de put 
Vries -10 zolang het nieuwe Winningsplan Westerveld niet is goedgekeurd . 
Probleemstelling  
De gemeentebesturen van de gemeenten Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo zijn van mening dat de 
NAM het vanuit het burgerperspectief niet kan maken om een nieuwe gaswinning op te starten 
terwijl er nog een advies en inspraakpr ocedure loopt. In een brief en in twee bestuurlijke gesprekken  
die onl angs zijn gevoerd  met de NAM , hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de 
NAM gevraagd om niet te winnen zolang er geen goedgekeurd winningsplan is. De NAM wil 
vooralsnog niet verder gaan dan uitstel tot het einde van de adviestermijn (19 januari a.s.). De 
argumentat ie van de NAM is: “Het mag van  de minister en Sodm en we hebben flink geïnvesteerd in 
de boring; uitstel kost ons geld. “ 
Verder is er bestuurlijk contact  gewe est met  de politiek adviseur van minister Kamp. Deze geeft aan 
dat de minister niet verder zal willen gaan dan een vriendelijk verzoek aan de NAM om nog even te 
wachten.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Gelet  op het bovenstaande,  zouden wij u willen vragen om kamervragen te stellen.  
Mocht u beho efte hebben aan meer informatie over de situatie in Assen, dan vindt u  bijgevoegd de 
volgende stukken : 
- Het door B&W van Assen vastgestelde advies op het Winningsplan Westerveld. (Na 
behandeling in een ingelaste raadvergadering op 12 januari  wordt het advies naar de 
minister van EZ gestuurd) . 
- De aanbiedingsbrief aan de minister van EZ.  
- De brief aan de NAM met het verzoek om de winning uit de put Vries -10 uit te stellen.  
- De brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer over de put Vries -10. 
 
Vragen van lid …… aan de minister van Economische Zaken.  
Vraag 1  
Is u bekend dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een nieuw 
geboorde  put Vries -10 in Assen op te starten?  
Vraag 2  
Is u bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan 
Westerveld - bij een deel van de inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de 
voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat 
voor bevingen die kunne n leiden tot schades aan woningen?  
Vraag 3  
In uw brief van 22 nov ember aan de Tweede Kamer schrijft u het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoordin g is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies 
hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen va n het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op 
basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan 
ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanh angsel van de Handelingen, 57).  Ofschoon 
dit in algemene zin juist is, kan zich de situatie voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 in Drenthe”  
In het geval van de put Vries -10 is er een nieuwe put geboord om te beoordelen of er gewonnen kon 
worden. Op basis van de resultaten van de boring heeft de NAM besloten dat er  gewonnen kan 
worden.  
Bent u het met mij eens dat de formulering  “alle  gevallen ”, uitsluit dat er gewonnen mag worden 
zonder een goedgekeurd  winningsplan dat tot stand is gekomen met toepassing van de nieuwe 
procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger 
perspectief?  
Vraag 4  </pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Is u bekend dat Sodm in haar advies op  het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er   kans bestaat 
op bevingen en lichte tot matige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit  de nieuwe put 
Vries -10? 
Vraag 5  
Is u bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewoners bijeenkomst eerde r in 2016 heef t 
aangegeven dat er geen gas zal  worden gewonnen uit de put Vries -10 zolang er geen besluit door u is 
genomen op het nieuwe Winningsplan Westerveld?  
Vraag 6  
Bent u het met mij eens dat voor het winnen van aardgas als transitie brandstof naar een volledig 
duurzame energieopwekking , maatschappelijk draagvlak belangrijk is?  
Vraag 7  
Vindt u het - los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis 
van een winningsplan uit 2011 waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen  onder stedelijk 
gebied dat intensief bebouwd is , een relatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan winnen uit put 
Vries -10? 
Vraag 8  
Is u bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en H unze de 
NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries -10 zolang er geen goedgekeurd 
winningsplan ligt?  
Vraag 9   
Bent u bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan 
Westerveld is goedgekeurd ?   </pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden , gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waar bij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken  
2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57) . Ofschoon dit  in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat  er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 
in Drenthe . 
 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries -10 opstarten  en heeft Staatstoezicht op de Mijnen ( SodM ) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan  met het  in gebruik 
nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en  mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.  
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde  winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries -10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde  winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet  en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd , zal ik (wijzigingen v an) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer  dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde  
winningsplan te reageren. In dit winningsp lan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenom en. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te starten . Ook de verwachte </pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries -10 binnen het nu 
geldende winningsplan.   
 
SodM zal er op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven . 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp  
Minister van Economische Zaken  </pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401 
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon   
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk   2016-04865 
 
Bijlagen   1 
   
Datum   23 december 2016 23 
december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordig d worden, meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf s te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens 
van magnitude 3,9 op de schaal van Richter word t overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie i n het gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorge n en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Met 
de gemeenteraad is besproken op welke wijze invu lling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 2 van 4 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen, dan moet er gezorgd worden voor een goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Onderdeel hiervan is dat de omgekeerde bewijslast zoals die van 
toepassing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het 
gebied Westerveld moet gelden. Het valt aan inwoners immers niet uit te leggen waarom 
gedupeerden in de prov incie Groningen van een speciale wettelijke uitzondering ter verlichting van 
de op hen rustende bewijslast zouden kunnen profiteren, terwijl dit aan inwoners elders in Nederland 
onthouden wordt. Wij stellen hierbij de vraag of er geen sprake is van strijdi gheid met het 
gelijkheidsbeginsel.  
 
Kijken wij naar de situatie zoals die bestond in Groningen waarbij inwoners hun gelijk soms via de 
rechter moesten halen, dan hebben wij vooralsnog weinig vertrouwen in de door de NAM geschetste 
afhandeling van schade ge vallen via het burgerlijk recht.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 3 van 4 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
Johan Dijkstra  
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  : 
Toestel  : 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1. 
2. 
3. 
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 4 van 4 
  
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord . 
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 19 December  2016   
 concept   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtri lling  17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winnin gsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe e n indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende ad denda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tcbb ).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursre cht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofd stuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd . Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het r educeren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag ge en excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met desku ndigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden behe erst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt ” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteinde lijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaar d gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende ad viezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog al tijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen h ier verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schad e door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resulta at van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkome nde negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiv iteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssys teem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de dr inkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afwe ging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de  toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoed ing 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:   mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen ; 
2. te voorzien in onafhankelijke va lidatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acce ptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt  betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het  winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk  naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswi nning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame ene rgie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicatie  
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er g evaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeer d over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden o vergelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant wor den geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vrie s-10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans u itvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de function aliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te wor den, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te  nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld vo or de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drent se Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewate r van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling  van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunne n ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken v oor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen econom ische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningsplan  op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij win ning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven  dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake  van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er  wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsp lan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de  bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het geste ente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw bes luit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbes luit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken,  de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een m agnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden  op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het  stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling  die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen ; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor d e bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem  goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categori e I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velde n Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de geb ieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbi j behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale im pact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnd uceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen  alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een g oede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervi nden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere m ate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is e vident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
24 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. H et is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor d eze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevend e velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dien t dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    ®  Contactpersoon  Nederlandse Aardolie Maatschappij Bezoeken N° ne ingel 33  oordersinge  Uw brief  Postbus 28000 Uw kenmer  9400 HH ASSEN Ons kenmerk 2016-04538    Datum 14 december 2016  Verzenddatum 4 4 //2    Onderwerp Stoppen opstarten gaswinning put Vries-10    Coach    Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de  put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg van 30 november.    Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om op dit moment de productie te  starten uit put Vries-10. Uw besluit doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet  produceren uit de put Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u  eerder gemaild). Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van  advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.    Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.    In de brief van minister Kamp aan de 2° Kamer lezen wij het volgende:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM  in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning  uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke  vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van  boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend  moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57)”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door u besloten is om  gas te gaan winnen. U heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is  voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). Hiermee  onderkent u dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm  heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al  vergund is en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude  Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn  geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers en  infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden  teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    In uw mail lezen wij het volgende:  "De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het  gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende    Postage: telefon 4 Ears Wilt u bij een reactie op  Postbus 30078, 9400 RA Assen 14 0592 info@®ssser nl NL28BNGHO285000497 deze brief het kenmerk en de  Stachuns r Utereg: tnv. Gemeente Assen datum vermelden?    Ean  Noordersingel 33, 9401 IW Assen (0592) 366 595 www.assen ni</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>         Gemeente Assen  Ons kenmerk 20°6-04538  Pagina 2 van 2    wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor winningsplannen.  In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse  geeft volgens de Minister geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te  starten.”    Wij kunnen deze gedachtenlijn niet volgen. In het Sodm rapport lezen wij namelijk dat er wel een  kans bestaat op bevingen en schades als gevolg van, onder andere, de winning uit put Vries-10.  Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer toegezegd, dat er een adviesrecht wordt  toegepast in deze situaties.    Wij vinden nogmaals dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van advies, zienswijze  en eventueel beroep moet worden doorlopen.    Naar aanleiding van de mails heeft er ook telefonisch contact plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat u  ondanks toezeggingen en andere genoemde argumenten het genoemde proces niet wilt afwachten.  Wij betreuren dit in hoge mate.    Op 21 december staat een bestuurlijk overleg gepland waarin wij dit onderwerp verder met u zullen  bespreken.    Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Aa en Hunze en  Tynaarlo,    Met vriendelijke groet,  burgemeester en wethouders                 gemeentesecretaris    M.L.J. Out T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Date : 31-1-2017 15:33:04
F
T
 
@assen.nl
S
ubject : FW: term ijnen besluit gasw inningsplan
B
este Marco en Harmke,
V
anavond is Assen op tv. Zie onderstaande.
G
roet,
V
an:
 
V
erzonden:
 
dinsdag 31 januari 2017 13:18
A
an:
 
O
nderwerp:
 
RE: termijnen besluit gaswinningsplan
B
este ,
B
edankt voor je bericht.
O
mroep Max heeft van 10.00 uur tot 12.00 uur opnames gemaakt.
I
n De Dissel en daarbuiten, interviews met wijkbewoners die kwamen tekenen en met mij.
D
aarna ook nog naar de pop up winkel van de Nam gelopen en aldaar –met toestemming van i - ook opnames gemaakt.
W
ordt vanavond uitgezonden op NPO 2 om 18.30 uur.
M
et vriendelijke groet
 
l
V
an:
 
i
l . @assen.nl
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 31 januari 2017 08:35
A
an:
 
' . . l @hetnet.nl' <
.
. @hetnet.nl
>
O
nderwerp:
 
termijnen besluit gaswinningsplan
B
B
edankt voor de terugkoppeling van gisteren.
D
e planning die wij van het ministerie van EZ hebben gekregen ziet er als volgt uit:
-
 
1
9 januari
 
verstrijken 
a
dviestermijn lokale overheden;
-
 
D
an 8 weken voor ontwerpbesluit (4 weken advies Mijnraad en 4 weken voor ontwerpbesluit)
.
 
D
u
s 
1
6 maart ontwerp besluit;
-
 
V
anaf 16 maart termijn van 6 weken voor indienen zienswijzen inwoners/belanghebbenden en overheid;
-
 
D
aarna definitief besluit.
W
e hebben deze planning gekregen voordat de minister ons advies ontving. Het kan zijn dat door de complexiteit en de vragen die we stellen (we stellen o.a. dat er zaken
o
pnieuw moeten worden uitgezocht en voorgelegd aan de Sodm en Tcbb) de planning wijzigt.
 
  
M
et vriendelijke groet,
 
i
l
 
 
 
@
 
.
i @assen.nl
Gemeente Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
G
een virus gevonden in dit bericht.
G
econtroleerd door AVG - 
w
ww.avg.com
Versie: 2016.0.7998 / Virusdatabase: 4756/13868 - datum  van uitgifte: 01/31/17
30.16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Date : 17-1-2017 11:31:41
F
rom  : "Bestuurssecretariaat"
T
o : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : FW: voorlichting boring
 
 
V
an:
 
i
l@home.nl] 
V
erzonden:
 
maandag 16 januari 2017 21:36
A
an:
 
nam-communicatie@shell.com
C
C:
 
 @assen.nl>; 
 
@
assen.nl>
O
nderwerp:
 
voorlichting boring
 
A
ssen 16 januari 2017
 
L
s.,
 
m
et verbazing ontvingen wij vandaag de uitnodiging voor een bijeenkomst van morgen!
 
W
ij waarderen het dat er voorlichting gegeven wordt over een omstreden boring, maar een dag voor de voorlichting uitnodigen is, voor ons gevoel erg kort dag.
A
ls bewoner van de Vlintdreef zijn wij zeer zeker geïnteresseerd in uw voorlichting, maar wij kunnen niet één dag van te voren onze afspraken wijzigen.
W
at wij ons wel  afvragen is wat het idee is achter een uitnodiging zo kort voor de bijeenkomst, een week lijkt ons eigenlijk minimaal.
A
ls uw belang een lage opkomst is, is dat op deze wijze succes verzekerd!
 
W
ij hopen dat het mogelijk is voor allen die morgen niet kunnen om op een ander moment, ruimer vooraf bekend gemaakt, alsnog de voorlichting te kunnen krijgen.
O
ns verzoek is dus een nieuw voorlichtingsmoment welke wel op een redelijke termijn vooraf bekend gemaakt wordt.
 
 
 
I
n afwachting van uw reactie groetend,
 
 
 
30.17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Date : 14-1-2017 11:03:42
F
rom  : "Dik-Faber, C." c.dik@tw eedekam er.nl
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
S
ubject : FW: Winningsplan Westerveld/Assen
A
ttachm ent : Winningsplan Westerveld TE, HG.docx;
E
en meedenkende burger. Hij roert zich flink in het debat over het gasdossier.
V
an:
 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 17:45
A
an:
 
Dik-Faber, C.
O
nderwerp:
 
FW: Winningsplan Westerveld/Assen
H
allo Carla,
Z
ie de bijlage.
O
p zijn minst zou een grondig en volstrekt onafhankelijk onderzoek naar de mogelijke gevolgen, oa voor erfgoed, moeten plaatsvinden.
N
AM heeft voorkennis van het mogelijk beschadigen van erfgoed. Mag niet volgens de Erfgoedwet en het nog altijd vigerende artikel 11 van de Monumentenwet.
O
p grond daarvan kan de gemeente zo nodig naar de rechter.
H
artelijke groet en goed weekeinde,
 
i
V
an:
 
@
hotmail.com
>
V
e
rzonden:
 
vrijdag 13 januari 2017 13:33
A
an:
 
b
estuurssecretariaat@assen.nl
CC:
 
   
O
nderwerp:
 
Winningsplan Westerveld/Assen
G
emeemte Assen,
t
.a.v. de Burgemeester,
d
e weled. heer Marco Out
p
er e-mail.
G
eachte heer Out,
B
ij deze een mail-brief van het Kennisplatform OMEM, Onafhankelijk Meten Effecten Mijnbouw.
M
ede gelet op de recente beving nabij Annen en de aldaar toegepaste winningstechnieken zou een gesprek -eventueel samen met uw collega's van Tynaarlo en Aa en
H
unze, van nut kunnen zijn.
M
et vriendelijke groet,
h
oogachtend namens OMEM
 
30.18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>  OMEM  
Het College van B&W gemeente Assen,  
t.a.v. de burgemeester, de weled. heer M. Out,  
per  e-mail.  
 
Kloosterburen/Middelstum, 13 januari 2017.  
 
 
Geachte heer Out,  
 
Gelet op het  in het oorspronkelijke Winningsplan -Assen (met inbegrip van Westerveld) vermelde   
risico van een sterkte van “trillingen” van M 3,9 Richter, en gelet op de twijfels inzake de  
metingsmethodiek  van het KNMI  zou een gesprek met het Kennisplatform OMEM, On afhankelijk  
Meten Effecten Mijnbouw, mogelijk zeer van nut kunnen zijn.  
 
Tevens kunnen dan ook mogelijke opties aangedragen worden om alsnog het gewijzigde  
Winningsplan Westerveld aan te vechten.  
 
Voor de goede orde: de beving van Huizinge, 16 augustus 2 012, had een sterkte van M 3,6 Richter, en  
kan derhalve geen trilling meer genoemd worden.  
 
De krachten, gemeten met trilling smeters en uitgedrukt in PGA, zijn bovendien ook bij kleinere  
bevingen groter dan wordt meegenomen en zijn niet congruent met de s terkte, uitgedrukt in  
Magnitudes. Een voorbeeld hiervan is:  
Bij de beving van Hellum d.d. 30 september 2015 ( M = 3.1 ) was sprake van een PGA van 0,11142.  
Bij de beving van Froombosch d.d. 25 febr. 2016  (M = 2.4) was sprake van een PGA van  0,06207  
Bij de be ving van Huizinge d.d. 16 augustus 2012 ( M = 3.6 ) was sprake van een PGA van  0,085  
 
Dat kleinere velden ook zwaardere bevingen kunnen produceren mag blijken uit de recente beving  
nabij Annen, officieel M 2,4 Richter, maar mogelijk zwaarder. Aldaar wordt met specifieke technieken  
extra gas gewonnen. Deze beving werd tot in Veendam geregi streerd met een tiltmeter, een   
nauwkeurige meettechniek waarvan KNMI en NAM  geen gebruik maken. Roswinkel produceerde  
bevingen tot en met  M 3,4 Richter, en dit veld werkt 10 jaar na het stopzetten van de productie in  
2005 nog steeds na.  
 
Met vriendel ijke groet,  
Hoogachtend,  
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Date : 3-6-2015 12:38:03
From  : "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Ruud Wiersem a" R.Wiersem a@assen.nl, "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "  
Subject : Fw d: Aankondiging NAM-boring Assen-Noord
Attachm ent : im age004.jpg;
Ter info (en bespreking?)
Groet Albert
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 
shell.com
>
Datum :
 
3 juni 2015 12:06:09 CEST
Aan:
 <
A.Sm it@assen.nl
>
Onderw erp:
 
A
ankondiging NAM-boring Assen-Noord
Hallo Albert,
Zoals wij eerder met je hebben gedeeld, heeft de NAM opnieuw plannen om een boring naar een separaat blok in een bestaand gasveld uit te voeren. Deze keer gaat het om een boring
vanaf onze locatie ‘Vries-1’ aan Het Kleuvenveld in Assen.
Het beoogde gasveld 
Vries-Zuid-Zuid
 bevindt zich voornamelijk onder het dorp Loon, op een diepte van 3000 meter. Ook enkele straten van de wijk Marsdijk bevinden zich boven de rand
van dit gasveld. De rechterhoek van het gasveld ligt in de gemeente Aa en Hunze.
 
Met deze nieuwe boring hopen wij een overgebleven blok (met blauwe omtrek) met gas te kunnen
gaan produceren die eerder, met een reeds afgesloten put in dit deel van het veld, niet te bereiken was. Dit gasveld valt overigens onder het gaswinningsgebied ‘Vries’, dat zich uitstrekt
tot in de gemeente Tynaarlo. De linkerhoek van het gasveld op onderstaande afbeelding is overigens ook een apart blok van hetzelfde gasveld, maar dat is reeds geproduceerd, namelijk
van 1976 tot en met 1989.
De boring staat nu gepland voor de maanden oktober en november. Dat houdt in dat er in de maanden daarvoor al voorbereidingen op de locatie plaatsvinden, om het opbouwen van de
boortoren mogelijk te maken. De aanvoer van de boortoren duurt enkele dagen en vindt per trucks plaats. Het opbouwen van de toren duurt ook enkele dagen, waarna het boren kan
beginnen. De verwachting is dat het boren circa twee maanden in beslag neemt. Daarna vinden er nog diverse werkzaamheden en activiteiten plaats. Uiteindelijk wordt er –indien er
inderdaad voldoende gas wordt aangetroffen- een definitieve installatie geplaatst op de locatie om het produceren van het gas te kunnen starten. Data van deze laatste werkzaamheden
zijn allemaal afhankelijk van de vorderingen en resultaten van de boring.
Omwonenden zijn of al geïnformeerd middels persoonlijke gesprekken òf worden binnenkort geïnformeerd per informatiebrief. Tevens worden zij, samen met de inwoners van Loon,
Taarlo en de betreffende rand van Marsdijk, uitgenodigd voor een inloopavond nabij onze locatie op maandag 29 juni 2015. De uitnodigingen daarvoor worden binnenkort verstuurd.
Wanneer de boortoren op de locatie staat, organiseren we nog een open dag voor deze zelfde groep inwoners. Tot slot wordt er een specifieke facebookpagina aangemaakt waarop de
vorderingen van de boring gevolgd kunnen worden en waarop meer informatie over de activiteiten te vinden is.
Mocht je vragen hebben naar aanleiding van deze informatie, vernemen wij dat graag. Vooralsnog ga ik er vanuit dat ik je voldoende bent geïnformeerd voor het moment: uiteraard met
de belofte je op de hoogte te blijven houden.
cid:image001.png@01D09DEF.944BE210
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
        
  
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire v estiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 363 418
30.19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>i :   
l .l l.
Internet: http://www.nam.nl
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>    Peelo         Noar dei park         fe,  le Trey,  eg    Mar sij k              oer    Sy  en  %  %  Gasteren  ad“  wies Ì  …  $  Betlonarvald |  3  Gsloarveld :  3  Stakenberg    ar ae</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Date : 24-7-2015 13:39:47
From  : "Harm ke Vlieg"
Subject : Fw d: Concept rapportage verkeersveilgheid Schepersm aat Assen Harm ke Vlieg 06
Graag je reactie op het voorstel van .
Hartelijke groet,
Harm ke
Verstuurd vanaf m ijn iPhone
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 
. . @shell.com
>
Datum :
 24 juli 2015 13:14:49 CEST
Aan:
 <
h.vlieg@assen.nl
>
Onderw erp:
 
F
W: Concept rapportage verkeersveilgheid Schepersm aat Assen Harm ke Vlieg 0654677609
Beste Harmke,
Allereerst dank voor de opvolging en het onderzoek wat gedaan is inzake een beoordeling van de verkeersveiligheid Schepersmaat Assen.
In dit onderzoek zijn (gelukkig) geen hoge risico’s geidentificeerd die kunnen leiden tot gevaarlijke situaties. Ik heb een aantal opmerkingen die ik met je wil delen
(telefonisch lukte zojuist niet en wellicht toch ook goed om eea vast te leggen):
·
 
De beoordeling is gedaan onder goede tot ideale omstandigheden, de opmerkingen die tot mij kwamen van medewerkers over de gevaarlijke situaties hadden
betrekking op de winterperiode
·
 
Met de mogelijke komst van de nieuwe buren en de nieuwe functie van de weg agv de aapassingen die worden voorzien zullen met zich meebrengen dat de
hoeveelheid gebruikers van de weg sterk zullen toenemen. Dit aspect mag niet uit het ook worden verloren.
·
 
Uit het onderzoek blijkt dat er op een aantal vlakken sprakke is van een gemiddeld risico. Mijn vraag is hoe de gemeente omgaat met deze geidentificeerde
risiso’s. Is bijv het beleid om in dit soort situaties het risico terug te brengen dmv bepaalde nmaatregelen tot een lager niveau (bijv: klein of zelfs nihil).
Ik zou voor willen stellen dat de antwoorden op deze email allereerst worden besproken in de werkgroep met vertegenwoordigers van de gemeente en de NAM.
Is dat OK?
Met vriendelijke groet
 
NAM
From:
l : . @assen.nl
] 
Sent:
 
Friday, June 12, 2015 12:47 PM
To:
Cc:
Subject:
 Concept rapportage verkeersveilgheid Schepersmaat Assen
Zoals is afgesproken stuur ik u bijgaand de concept rapportage verkeersveiligheid Schepersmaat Assen zoals we deze via i  i  (BonoTraffics) hebben
ontvangen. Deze zullen we donderdag 2 juli in gezamenlijkheid bespreken.
Met vriendelijke groet,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
30.20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 15:42:22
F
rom  : "Harm ke Vlieg"
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl
S
ubject : Fw d: Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Harm ke Vlieg <
H
.Vlieg@assen.nl
>
D
a
tum :
 
12 januari 2017 10:42:25 CET
A
an:
 
   
@
assen.nl
r
@assen.nl
@
a
ssen.nl
>
O
n
derw erp:
 
D
oorst.:⁨ Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen⁩
G
elukt :)
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
"Dik-Faber, C." <
c
.dik@tweedekam er.nl
>
D
a
tum :
 
12 januari 2017 10:13:41 CET
A
an:
 
"
H
.Vlieg@assen.nl
" <
H
.Vlieg@assen.nl
>
On
derw erp:
 
Doorst.:⁨ Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen⁩
Zojuist ingediend.
Tot vanavond!
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 "Dik-Faber, C." <
c.dik@tweedekam er.nl
>
Da
tum :
 12 januari 2017 10:11:58 CET
Aan:
 "Dik-Faber, C." <
c.dik@tweedekam er.nl
>
On
derw erp:
 
Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
Vragen van het lid Dik-Faber aan de minister van Economische Zaken over de plannen van de NAM om de put Vries-
10 in Assen op te starten.
1. Is de minister ervan op de hoogte dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een
nieuw geboorde put Vries-10 in Assen op te starten?
2. Is de minister bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan Westerveld
- bij een deel van de inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de voorgenomen gaswinning onder het dorp
Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat voor bevingen die kunnen leiden tot schades aan woningen?
3. Herinnert de minister zich zijn antwoord op mijn eerdere schriftelijke vragen, zoals die zijn herhaald in zijn brief aan
de Tweede Kamer d.d. 22 november 2016, waarin hij schrijft dat “in alle gevallen waarbij op basis van boringen
besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken
2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57)? Is de minister met mij eens dat de formulering “alle gevallen” uitsluit
dat er gewonnen mag worden zonder een goedgekeurd winningsplan, dat tot stand is gekomen met toepassing van de
nieuwe procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger perspectief?
4. Is de minister bekend dat het SodM in haar advies op het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er kans bestaat op
bevingen en lichte tot matige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit de nieuwe put Vries-10? Zo ja, hoe
beoordeelt de minister dit?
5. Is de minister bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewonersbijeenkomst eerder in 2016 heeft
aangegeven dat er geen gas zal worden gewonnen uit de put Vries-10 zolang er geen besluit door u is genomen op het
nieuwe Winningsplan Westerveld? Is de minister met mij eens dat deze belofte moet worden nagekomen?
6. Bent u met mij eens dat voor het winnen van aardgas maatschappelijk draagvlak belangrijk is? Hoe beoordeelt de
minister het winnen van gas uit kleine velden in het licht van de uitspraak in de Urgenda-klimaatzaak, het
klimaatakkoord van Parijs en de noodzaak tot omschakeling naar een duurzame energievoorziening? Deelt de minister
mijn standpunt dat het blijven boren naar gas ecologisch en maatschappelijk niet uit te leggen is?
7. Vindt de minister het - los van het antwoord op vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis van een
winningsplan uit 2011, waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen, onder stedelijk gebied dat intensief bebouwd
is een relatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan winnen uit put Vries-10? Zo ja, welke consequenties verbindt de
minister hieraan? Zo nee, waarom niet?
30.21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>8. Is de minister bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de
NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries-10 zolang er geen goedgekeurd winningsplan ligt?
Wil de minister zijn antwoord op dit verzoek met de Tweede Kamer delen?
9. Is de minister bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan Westerveld is
goedgekeurd? Zo nee, waarom niet?
Verstuurd vanaf m ijn iPad</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Date : 12-1-2017 10:13:43
From  : "Dik-Faber, C." c.dik@tw eedekam er.nl
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Subject : Fw d: Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
Zojuist ingediend.
Tot vanavond!
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van: "Dik-Faber, C." < c.dik@tweedekam er.nl >
Datum : 12 januari 2017 10:11:58 CET
Aan: "Dik-Faber, C." < c.dik@tweedekam er.nl >
Onderw erp:  Kam ervragen over de put Vries-10 in Assen
Vragen van het lid Dik-Faber  aan de minister van Economische Zaken over de plannen van de NAM om de put Vries-10 in Assen op te
starten.
1. Is de minister ervan op de hoogte dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een nieuw geboorde put
Vries-10 in Assen op te starten?
2. Is de minister bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan Westerveld - bij een deel van de
inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er
vrees bestaat voor bevingen die kunnen leiden tot schades aan woningen?
3. Herinnert de minister zich zijn antwoord op mijn eerdere schriftelijke vragen, zoals die zijn herhaald in zijn brief aan de Tweede Kamer
d.d. 22 november 2016, waarin hij schrijft d at “in alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een
nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanh angsel van de Handelingen, 57)? Is de minister
met mij eens dat de formulering “alle gevallen ” uitsluit dat er gewonnen mag worden zonder een goedgekeurd winningsplan, dat tot stand is
gekomen met toepassing van de nieuwe procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger
perspectief?
4. Is de minister bekend dat het SodM  in haar advies op het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er kans bestaat op bevingen en lichte tot
matige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit  de nieuwe put Vries-10? Zo ja, hoe beoordeelt de minister dit?
5. Is de minister bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewonersbijeenkomst eerder in 2016 heeft aangegeven dat er geen gas zal
worden gewonnen uit de put Vries-10 zolang er geen besluit door u is genomen op het nieuwe Winningsplan Westerveld? Is de minister met
mij eens dat deze belofte moet worden nagekomen?
6. Bent u met mij eens dat voor het winnen van aardgas maatschappelijk draagvlak belangrijk is? Hoe beoordeelt de minister het winnen van
gas uit kleine velden in het licht van de uitspraak in de Urgenda-klimaatzaak, het klimaatakkoord van Parijs en de noodzaak tot omschakeling
naar een duurzame energievoorziening? Deelt de minister mijn standpunt dat het blijven boren naar gas ecologisch en maatschappelijk niet uit
te leggen is?
7. Vindt de minister het - los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis van een winningsplan uit 2011,
waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen, onder stedelijk gebied dat intensief bebouwd is een relatief kleine hoeveelheid aardgas te
gaan winnen uit put Vries-10? Zo ja, welke consequenties verbindt de minister hieraan? Zo nee, waarom niet?
8. Is de minister bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de NAM hebben verzocht om
geen aardgas te winnen uit de put Vries-10 zolang er geen goedgekeurd winningsplan ligt? Wil de minister zijn antwoord op dit verzoek met de
Tweede Kamer delen?
9. Is de minister bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan Westerveld is goedgekeurd ? Zo nee,
waarom niet?
Verstuurd vanaf m ijn iPad30.22</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2016 17:36:11
From  : "Harm ke Vlieg"
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : Fw d: Nieuw sbericht op NAM.nl
Ook bij jou bezorgd?
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 
. @shell.com
>
Datum :
 23 novem ber 2016 16:10:47 CET
Aan:
 
@shell.com
>
Onderw erp:
 
N
ieuw sbericht op 
NAM.nl
Geachte heer, mevrouw,
Zoals u wellicht weet, is NAM voornemens aardgas vanuit een nieuwe productieput te winnen vanaf de locatie Vries-1. De Minister van Economische Zaken heeft daar
d
eze week mee ingestemd. Meer informatie over deze winning en het besluit van de minister is te raadplegen op:
http://www.nam.nl/nieuws/2016/nam-mag-nieuwe-put-vries-10-in-gebruik-nemen.html
Indien u nu een nadere toelichting wenst, dan zijn wij vanzelfsprekend graag bereid met u in gesprek te gaan. U kunt dan contact opnemen met de afdeling
communicatie: 0592 -  
M
et vriendelijke groet,
30.23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Date : 2-11-2015 20:10:15
From  : "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl
To : "Theo Dijkstra" T.Dijkstra@assen.nl, "Ruud Wiersem a" R.Wiersem a@assen.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "    @assen.nl
Subject : Fw d: Start boring locatie Vries-1 in Assen Noord
Attachm ent : im age001.png;im age002.png;im age006.png;im age005.jpg;
Collega's,
Ter inform atie onderstaande m ail.
Groet,
Maurice
Verstuurd vanaf m ijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 <
. @shell.com
>
Datum :
 2 novem ber 2015 17:58:44 CET
Aan:
 <
M.Hoogeveen@assen.nl
>, <
m .out@assen.nl
>
Onderw erp:
 
FW: Start boring locatie Vries-1 in Assen Noord
Beste Marco en Maurice,
ZIe bijgaande uitnodiging inzake onze activiteiten in de omgeving van Marsdijk. Het leek mij goed om jullie hiervan deelgenoot te maken.
Groet
From:
Sent:
 Monday, November 02, 2015 2:49 PM
Subject:
 Start boring locatie Vries-1 in Assen Noord
Beste collega’s,
Het is even rustig geweest van onze kant, maar de boring in Assen-Noord gaat nu echt gebeuren.
Hierbij ontvangen jullie ten eerste 
een uitnodiging voor de Open Bedrijvendag Drenthe
 aanstaande zaterdag die op onze locatie aan het Kleuvenveld in Assen plaatsvindt. Van 10.00 tot 16.00 uur staan wij als
collega’s voor jullie klaar!
Ten tweede ontvangen jullie hierbij 
een flyer die huis-aan-huis
 
verspreid wordt in Loon, Taarlo, en delen van Balloo en Marsdijk. Daarin staat wat wij precies gaan doen, en hoelang dat gaat duren.
Ten derde staat hier 
informatie in over de boring, de afsluiting van een oude put en aardbevingsrisico’s
 waar jullie hopelijk wat mee kunnen wanneer jullie als NAM’ers door buurtgenoten benaderd worden
met vragen over ons werk.
Mocht er wat ontbreken, dan horen wij dat graag!
30.24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
 
. 
i
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
     
    
 
i . l @shell.com
I 
http://www.twitter.com/nambv
https://www.linkedin.com/company/nam
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>    NAM IS BEZIG MET EEN BORING    BĲ U IN DE BUURT    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voert vanaf november 2015  een boring uit naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden  van Assen. NAM noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De boring wordt uitgevoerd  vanaf onze locatie Vries-] aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen.    NEDERLAND TELT 175 GASVELDEN  IN DE ONDERGROND   Een aantal van die gasvelden bevindt  zich in en rondom Assen. Er zijn vier  gasvelden in de gemeente Assen door  NAM in gebruik: het gasveld Vries aan  de noord-kant, het veld Assen aan de  noordwest-kant, het veld Witten aan de  zuidwestkant en het veld Eleveld-Noord  aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld,  onder het Asserbos, bevat te weinig qas  om te kunnen produceren.    WAT GAAN WE DOEN?   m We goan een nieuwe put boren vanaf  de bovengrond naar drie kilometer  onder de grond in het Vries-gasveld.   u We gaan een bestaande oude put in  hetzelfde veld permanent afsluiten.   = Wanneer we na de boring een winbare  hoeveelheid gas aantreffen, gaan we  over op winning van dat gas via de  nieuwe put.   @ We gaan dan een productieinstallatie  neerzetien op onze locatie.   @ We vragen aan het Ministerie van  Economische Zaken toestemming om  het gas te winnen.   s De vergunning is het “Winningsplan’:  daarin worden effecten en risico's bij  de gaswinning meegenomen, zoals    de kans op bodemdaling en bevingen.    WAAROM?   a Omdat we als inwoners van Nederland   aardgas gebruiken voor het verwarmen   van huizen, douche- en badwater, voor  het koken van eten en voor een groot  deel voor het opwekken van elektriciteit.   NAM voert het kleine-veldenbeleid van   de Nederlandse regering vit. Dat   betekent dat ook het gas uit de kleine  gasvelden gewonnen moet worden.   » Dit is een blok uit een gasveld waaruit  NAM al sinds 1976 gas geproduceerd  heeft. Het gaat eigenlijk om de laatste  procenten.   B Deze laatste procenten bevatten 400  miljoen m° aardgas. De huishoudens in  de gemeente Assen verbruiken samen  circa 50 miljoen m? aardgas per jaar.  Deze laatste procenten zijn dus heel  nuttig.    WANNEER?   B Eind oktober hebben we een geluids  scherm geplaatst bij de buren die direct  naast de locatie wonen. De schermen  worden aangevoerd met trucks.   B Aansluitend vindt de aanvoer van de  boortoren plaats met behulp van circa  zestig trucks. De vrachtauto's volgen  een voorgeschreven route die over het  industrieterrein gaat.    B Vervolgens wordt begin november de  boortoren opgebouwd.   m Tot slot begint de boortoren met het  boren van de nieuwe put. Dat werk  gaat dag en nacht door en de lampen  op onze locatie zijn dan ook 's nachts  aan om veilig te kunnen werken.   m Tot eind februari 2016 verwachten wij  op deze locatie aan het werk te zijn.    GOED OM TE WETEN   s Op zaterdag 7 november doen wij op  deze locatie mee met de Open  Bedrijvendag Drenthe. U bent van harte  welkom tussen 10.00 en 16.00 vur in  onze tent| Wellicht staat de boortoren  er dan al; zo ja, dan kunnen onze  ‘boorjongens’ u alles vertellen over de  technische details van de boring. Staat  de boortoren er nog niet, dan hebben  wij er een maquette van bij ons.   » Het geluid van de boring zou overdag  op 300 meter afstand niet hoger magen  zijn dan 60 dB.*   a Het dichtsbijzijnde huis in Marsdijk ligt  hemelsbreed op 800 meter afstand.    Zaterdag 7 november  10.00 - 16.00 uur    Open Bedrijvendag    bet  U bent van harte welkom  ren IN ane ee CR OLC         HEEL GOED OM TE WETEN  Bezorgen wij u overlast? U kunt  24 uur per dag telefonisch terecht  bij onze meldkamer op telefoon-  nummer 0592 Wij kijken    dan wat we voor u kunnen doen.    Heeft v vragen over de procedures?   U kunt dan bellen met onze contact-  persoon van de afdeling Vergunningen  op telefoonnummer 0592    Op www.nam.nl/assen vindt u  uitgebreide informatie over de activiteiten  op deze locatie.    Op Facebook zijn wij te vinden als:  NAM in Assen. Ook daar kunt u    uiteraard met uw vragen terecht!    “hiep: //veerw. geluidbeheer.nl/meetnet3/docs/088004aa. html</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>    “ *    NAM Nederlandse Aardolie Maatschappij 8.V.    Schepersmaat 2 oso  9405 TA Assen www.nam.n         NAM AAN HET WERK    NAM IS BEZIG MET EEN BORING  BĲ U IN DE BUURT    AARDBEVINGSRISICO LAAG IN DIT GASVELD   Wij begrijpen dat u vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u, nu  wij in. uw buurt zichtbaor oon het werk zijn. Dat begrijpen we, want er wordt  vee! over die gevolgen geschreven; over bodemdaling, cardbevingen en schade  aan huizen. Vandaor dat wij het belangrijk vinden u yvooraf goed te informeren.  Een boring zelf veroorzaakt geen aordbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de   steenlaag op drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat  gesteente waardoor de bodem wat kan dalen. Wannser dat in één keer Hink  beweegt, kan er een beving ontstaan.         NAM kijkt bij de winning van gas ia nieuwe blokken van al producerende  gasvelden noar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunner zijn. Dit wordt  geanalyseerd en opgenomen in een nòg nieuw in te dienen winningsplan. We  zijn echter al langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten  wij een bodemdaling van maximaal 2 cemtimeter over een periode von tientallen  jaren. Voor dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine  hoeveelheid gas uit een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aon  uw huizen nog Heiner. Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In zeven van  de 1/5 gasvelden in Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Mocht er  ondanks alle verwachtingen van de experts toch schade aan uw huis ontstaan  door onze activiteiten, dan vergoedt NAM die schade zondermeer. Heelt u   vragen of twijfels, laat het ons alstublieft weten. Er is veel informatie over dit BRON VAN ONZE ENERGIE  onderwerp beschikbaar; wij helpen u doar graag bij.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>Date : 6-9-2016 10:42:23
F
rom  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
S
ubject : Fw d: technische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Marco Out <
M
.Out@assen.nl
>
D
a
tum :
 
31 augustus 2016 12:04:45 CEST
A
an:
 
  
@
assen.nl
>
O
nderw erp:
 
A
ntw .: technische vragen Groenlinks gasw inning Assen Noord
B
este ,
A
kkoord.
G
r,M.
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
O
p 31 aug. 2016 om  11:01 heeft   
a
ssen.nl
> het volgende geschreven:
D
ag
 Marco,
K
un je je vinden in onderstaande reactie op de technische vragen van GroenLinks?
A
ntwoord:
We kunnen ons voorstellen dat de berichtgeving van de NAM bij u tot verwarring heeft geleid. Wij zijn een dag voor de berichtgeving door de NAM pas
g
e
ïnformeerd over deze werkzaamheden.
D
e NAM heeft, zoals we u eerder hebben gemeld, eind 2015 een proefboring naar een gasveld in Assen Noord afgerond. Dit is gedaan vanaf de
b
estaande NAM-locatie van het Kleuvenveld. De werkzaamheden waarover de NAM bericht passen binnen de bestaande vergunningen.
D
e NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming ingediend bij het ministerie van EZ voor het gebied Westerveld met daarin een aantal
k
leine gasvelden waaronder die van Assen Noord. De lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een adviesrol over een
w
inningsplan gekregen.
H
et ministerie van EZ heeft ons bericht dat het 
w
inningsplan van de NAM begin juli is aangehouden. De NAM moet ten behoeve van de beoordeling van
d
it winningsplan Westerveld aanvullende informatie aanleveren aan het ministerie en het Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).
A
ls dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op dit winningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat
d
it komend najaar zal gebeuren.
W
ij hebben dus intensief contact met het ministerie over dit winningsplan en werken bovendien samen met de betrokken lokale overheden om te
k
omen tot een advies voor het totale winningsplan.
W
ij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.
M
et vriendelijke groeten,
 
B
eleidsspecialist
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
T
 0592 - 366 
M
 06
E
 
@
assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
Van:
 
V
erzonden:
 
maandag 8 augustus 2016 8:31
A
an:
 
  
@
assen.nl
. @
assen.nl
>
CC
:
   
. @assen.nl
>; Griffier <
gr
iffier@assen.nl
>
On
derwerp:
 FW: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
Goedemorgen,
Zie onderstaande mail.
 kun jij er voor zorgen dat de griffie de antwoorden op deze technische vragen krijgt?
Alvast bedankt.
Groetjes
i
Van:
 Griffier 
Verzonden:
 vrijdag 5 augustus 2016 18:48
Aan:
@assen.nl
@
assen.nl
>
30.25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>    cc: assen.nl>  Onderwerp: Fwd: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord    Kunnen julle deze afhandelen’?  Groct. EED   Verstuurd vanaf mijn iPad  Begm doorgestuurd bericht:    Van: Hans Marskamp <9406?2   Datunr 4 augustus 2016 16:05:28 GMT+4   Aan: Griffe <gnifienassen. n>   Kopic: <t. OE  rtvdrenhe.n, RTV Assen <redactic(a rvassen n>, ED  GEES ©: sscrcourant.nt>, PMB Jounniistick <pbmioumaiistick@ gmail com>, [EBB kpnobnet.nb>, DviN  <redactiegdvhn.nt>, "Nieuws in Assen” <info(@nicuwsinassen. n>, Drenthe Journal <bureauredactie(a boomn>, EED    EE: vivo OD nt. Bob Bergs <bobbergsna    Egbert Prent <eprent_ MR. Jan Broekenm <j.broekenn( a ND , Martin Sage] (>, Laura Purr  Saur. put. Eddy Korte de <edekonct ONNA . Roald Leenvijse <roakdc NN | Janna Booij  <janubouj    Onderwerp: technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord   Geachte griffier.   Wilt onderstaande (techrssche) vragen ter beantwoording aan het college voorleggen:  Gaswinning NAM Assen Noord    In DviN van 4 augustus lezen we dat de NAM sinds muanday aan het werk is nde put aan het Kleuvenveld om een verbinding te maken met  het gasveld Vines onder het dorp Loon   De werkzaambeden duren twee weken, dan begint de NAM rret het affakkelen van het eerste gas. Vervolgens wordt gemeld dat de winning  pas begint na toestemming van het Minstene van EZ    Groenlinks maakt zich zorgen over deze gaswinning en heeft eerder van het college begrepen dat de gemeende gekend c.q. geconsulteerd zou  worden in de vergunmingprocedure door het Mimstere. De NAM Igkt echter een trem die gewoon doordendert en vergaande voorbereidende  rraatregeken neent.    Orze vragen zijn dan ook:   | Hoe staat het met de vergunningprocedure by EZ?   2 Heefi de germeente her al benchten over ontvangen ?   3 Zo, nee wordt het geen tijd eens te mformeren by EZ naar de stand van zaken en rol van de perreente Assen in de procedure ?  CC Pers en fractevoorzitters   Met wendelijke groet.    Fracte GroenLmks Assen  Hans Marskamp.</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Date : 22-11-2016 13:53:29
F
rom  : "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Ruud Wiersem a"
R
.Wiersem a@assen.nl, "Theo Dijkstra" T.Dijkstra@assen.nl, "   assen.nl
S
ubject : Fw d: TK brief gasw inning Vries en bevingen Em m en
A
ttachm ent : DOMUS-#16170015-v2-Start_gasw inning_uit_put_Vries-10.docx;ATT00001.htm ;
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
@
m inez.nl
>
D
a
tum :
 
22 novem ber 2016 13:49:19 CET
A
an:
 
"'
h
heijerm an@aaenhunze.nl
'" <
h
heijerm an@aaenhunze.nl
>, "'
a
.
sm it@assen.nl
'" <
a
.
sm it@assen.nl
>, "'
@
t
ynaarlo.nl
'" <
@
tynaarlo.nl
>
On
derw erp:
 
TK brief gasw inning Vries en bevingen Em m en
Geachte bestuurders,
Bijgaand treft u aan een brief aan de Tweede Kamer zoals die vanmiddag aan de TK zal worden gestuurd.
Tijdens het vragenuur van de Tweede Kamer met de minister op 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de
mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Faber (CU),
waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend
moet worden”. Ofschoon dit in algemene zin juist is, kan de situatie zich voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is onder het geldende winningsplan.
Deze situatie doet zich voor bij de put Vries-10 in Drenthe.
De put Vries-10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil
nu de productie uit put Vries-10 opstarten en heeft Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan.
SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries-10 de komende twee jaar naar verwachting
niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus
aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Deze wijziging ligt nu ter advies bij de provincie, gemeenten en waterschappen. Op basis
van dit gewijzigde winningsplan kan na goedkeuring de productie uit Vries-10 ook na deze twee jaar doorgaan.
Vandaag zal ook de Tweede Kamer hierover geïnformeerd worden. Omdat ik het van belang acht dat u niet via de Tweede Kamer maar direct door ons over de
boven beschreven situatie wordt geïnformeerd, stuur ik u deze mail. De brief zal om 17.00 uur aan de kamer worden toegestuurd. Ik wil u vragen de brief en de
informatie tot die tijd dan ook niet naar buiten te brengen.
Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze mail, dan kunt u mij telefonisch bereiken op 070-3797387.
Vriendelijke groeten,
 
. . . . . 
. i . l
Dit bericht kan inform atie bevatten die niet voor u is bestem d. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te m elden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt m et risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This m essage m ay contain inform ation that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this m essage was sent to you by m istake, you
are requested to inform  the sender and delete the m essage.
The State accepts no liability for dam age of any kind resulting from  the
risks inherent in the electronic transm ission of m essages.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum   
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden , gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waar bij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken  
2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57) . Ofschoon dit  in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat  er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 
in Drenthe . 
 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries -10 opstarten  en heeft Staatstoezicht op de Mijnen ( SodM ) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan  met het  in gebruik 
nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en  mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.  
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde  winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries -10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde  winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet  en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd , zal ik (wijzigingen v an) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer  dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde  
winningsplan te reageren. In dit winningsp lan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenom en. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te starten . Ook de verwachte </pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries -10 binnen het nu 
geldende winningsplan.   
 
SodM zal er op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven . 
 
 
 
 
 
H.G.J . Kamp  
Minister van Economische Zaken  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Date : 11-7-2014 22:45:25
To : "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl, "Carry Abbenhues" C.Abbenhues@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Jolanda Com ino" J.Com ino@assen.nl
Subject : Fw d: Verkeersbew egingen rondom  aanvoer boortoren richting lokatie Witten
Attachm ent : im age001.png@01cf9d21.4d183f30;~w rd000.jpg;
dag Carry, Harm ke en Albert
bij deze stuur ik jullie tkg toegezonden inform atie inzake verkeersbewegingen Ikv boring Witten.
Gr. 
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 "<
. @shell.com
>" <
@shell.com
>
Datum :
 
11 juli 2014 16:10:59 CEST
Aan:
. @assen.nl
>
Kopie:
 
assen.nl
@assen.nl
>, "P Veldm an" <
assen.nl
>
Onderw erp:
 
Antw .: Verkeersbew egingen rondom  aanvoer boortoren richting lokatie Witten
Dag l
In totaal gaat het deze week om 30 vrachten in totaal. Volgende week verwachten we nog eens 35 vrachten, verdeeld over drie dagen. Twee weken later volgt
opnieuw een aantal van 30 vrachten om de boortoren compleet te maken. Een exacte datum heb ik daarvoor nog niet.
De direct omwonenden aan de Witterhaar, de Witterhoofdweg en een deel van de Witterzomer in Witten zijn geïnformeerd per brief over de vrachten van deze
week en dit weekend. Vanwege de afsluiting van de A28 kunnen we pas vanaf maandag gebruik maken van onze vaste rijroute via de TT-rotonde. De rijroute staat
aangegeven door middel van gele ‘NAM’-verkeersborden.
Onze afdeling logistiek is op de hoogte van alle activiteiten in de omgeving, dus ook op het TT-circuit, en houdt daar rekening mee. Ook houden ze de gevoeligheid
van de omgeving in de gaten en passen daarop de voorgeschreven rijsnelheid aan. De rijsnelheid in Witten en op de Witterhaar is niet hoger dan 30 km/uur, en zal
praktisch vaak nog lager liggen.
Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geïnformeerd, maar als dat niet het geval is, dan hoor ik dat graag.
Prettig weekend!
Met vriendelijke groet,
  
 
     
 
    
     
    
 
l @shell.com
I 
www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
From:
   
l : @assen.nl
] 
Sent:
 
Friday, July 11, 2014 2:20 PM
To:
Cc:
Subject:
 Verkeersbewegingen rondom aanvoer boortoren richting lokatie Witten
Dag 
Wij hebben via de lijn van burgemeester Abbenhues je email ontvangen rondom aankondiging verkeersbewegingen Witten-lokatie.
Graag horen wij van jullie welke verkeersoverlast deze bewegingen gaat geven en hoe jullie die overlast gaan communiceren.
Ook vragen wij jullie rekening te houden met activiteiten die plaatsvinden op het TT-circuit (zie activiteitenschema van de TT) ivm met het handelen verkeersdrukte.
Graag horen we van jullie,
groet
Met vriendelijke groet,
   
 
    
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
g
een rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
30.27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Date : 3-5-2017 11:58:11
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl,    @assen.nl,   @assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
c : "Theo Dijkstra" T.Dijkstra@assen.nl,   
 
@assen.nl,   @assen.nl,   assen.nl, 
 
@assen.nl
S
ubject : Ik heb bijgepraat m et   NAM
B
este mensen,
I
k heb even met   van de NAM gesproken om te horen wat de stand van zaken is.
V
andaag of morgen komt de NAM met een bericht dat ze ook de schadeafhandeling in Drenthe niet meer wil doen. Gisteren is hierover al gesproken met Stelpstra.
V
erder wil de NAM dat er nulmetingen worden gedaan. Ook dit moet onafhankelijk gaan gebeuren.
T
ijdens het bestuurlijk overleg met de NAM op 22 mei, wil de NAM praten over hoe de organisatie van de schadeafhandeling/nulmetingen moet worden vormgegeven/ wat onze
g
edachten zijn. 
N
a 22 mei wil de NAM ook gaan praten met belangengroepen.
B
ij de vraag wie de schadeafhandeling gaat doen, wordt door de NAM gekeken naar de decentrale overheden. In Groningen is er de Nationaal Coördinator. In Drenthe is nog niets.
D
it roept vragen op:
-
Gaan wij als decentrale overheden iets onafhankelijks in de benen zetten?
-
Gaat de minister van EZ iets opzetten? En is het dan wel onafhankelijk?
-
Willen wij wel iets opzetten? Dan worden wij probleemeigenaar in combinatie met een afhankelijkheid van de NAM wat betreft de financiering. Hoe zit bijvoorbeeld Tynaarlo
e
-
 Wat is het beste voor onze inwoners en wat verwachten de inwoners van ons?
E
rg interessante vragen met mogelijk grote gevolgen.
I
k heb met  het volgende afgesproken:
-
 
D
at het persbericht over de schadeafhandeling eerst naar ons gaat. Ik heb haar gevraagd om in het persbericht niet in te gaan op waar de schadeafhandeling moet gaan
g
ebeuren. In ieder geval nog niet de mogelijke rol van de lokale overheden te noemen.
-
 
D
eze week krijg ik van haar de agenda/vraagstelling voor de 22
e
 
mei.
1
1 mei is er een bestuurlijk overleg tussen gemeenten en provincie. Hierbij zal ook het gesprek van 22 mei met de NAM moeten worden voorbesproken. Het lijkt mij goed dat voor
1
1 mei het college op de hoogte is en misschien al eerste gedachten heeft over bovenstaande. Ik stel daarom voor dat ik voor de college vergadering van 9 mei een memo
a
anlever. Aangezien ik eerst de vraagstelling van de NAM moet hebben, wordt dit een nagekomen stuk dat ik uiterlijk maandag aanlever.
H
et kan zijn dat de pers naar aanleiding van het persbericht van de NAM gaat bellen. Martin is al op de hoogte.
I
k heb bovenstaande informatie nog niet gedeeld met de andere gemeenten.
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>Date : 15-1-2016 11:55:04
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Ruud Wiersem a" R.Wiersem a@assen.nl, "Albert Sm it" A.Sm it@assen.nl, "Maurice
H
oogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "Theo Dijkstra" T.Dijkstra@assen.nl
C
c : "   @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : inform atie NAM proefboring Assen Noord 
A
ttachm ent : brief gem eenteraad afronding boring jan 2016.docx;
G
eachte collegeleden,
G
isteren zijn wij (gemeente Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze, provincie Drenthe) door de NAM geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom de mogelijke gaswinning in Assen
N
oord. 
V
andaag
 zal de NAM de omwonenden, dorpsbelangen en de wijkraad Marsdijk dezelfde informatie verstrekken.
D
e
 proefboring in het gasveld Vries is eind december afgerond. Er is gas aangetroffen. De NAM schat dat er een winbare hoeveelheid 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft
e
en nieuw winningsplan met een risico-analyse naar het ministerie van Economische Zaken gestuurd. Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de gemeenten en
p
rovincie te informeren over dit winningsplan.
D
e provincie en gemeenten krijgen een adviesrol bij het winningsplan. U bent hierover al eerder geïnformeerd. Dit is nieuw in de vergunningprocedure en er is hier nog geen
e
rvaring mee opgedaan. Het ministerie zal hiervoor een format opstellen. Wij zijn hierover nog niet benaderd.
D
e boortoren op de locatie is inmiddels een aantal meters verplaatst. Hiermee wordt een oude winput die al een tijd niet meer in gebruik is afgesloten met cement. Deze
w
erkzaamheden worden begin februari afgerond.
D
insdag wordt u over dit onderwerp middels een memo nader geïnformeerd.
B
ijgevoegd de brief waarmee de raad vandaag 
w
ordt geïnformeerd.
M
et vriendelijke groeten,
 
i
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
   
 
 
l
@assen.nl
website: 
w
ww.assen.nl
Disclaimer:
A
a
n de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre> 
 
Leden van de raad  
 
 
    
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   15 januari 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Procedure gaswinning  
 
 
 
Geachte dames en heren , 
 
Wij informeren u middels deze  brief over de ontwikkelingen rond de mogelijke gaswinning in Assen -
Noord (onder Loon en een deel van Marsdijk) . Wij baseren ons hierbij op informatie die wij gisteren 
hebben gekregen van de NAM. Vandaag zal de NAM de omwonenden, dorpsbelangen en de 
wijkraad Marsdijk dezelfde informatie verstrekken.  
 
De proefboring in het gasveld Vries is eind december afgerond. Er is gas aangetroffen. De NAM 
schat dat er een winbare hoeveelheid 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. De NAM heeft een nieuw 
winningsplan met een risico -analyse naar het ministerie van Economische Zaken gestuurd.   
Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de gemeenten en provincie te informeren 
over dit winningsplan.   
     
De provincie en gemeenten krijgen een adviesrol bij het winningsplan. U bent hierover al eerder 
geïnformeerd. Dit is nieuw in de vergunningprocedure en er is hier nog geen ervaring mee opgedaan. 
Het ministerie zal hiervoor een format opstellen. Wij zijn hier over nog niet benaderd.  
 
De boortoren op de locatie is inmiddels een aantal meters verplaatst. Hiermee wordt een oude winput 
die al een tijd niet meer in gebruik is afgesloten met cement. Deze werkzaamheden worden begin 
februari afgerond.  
 
Wij hopen u hie rmee voldoende te hebben geïnformeerd. Zodra wij meer informatie hebben zullen 
wij u nader informeren.  
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
 
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 2 
  
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : informatie procedure gaswinning Assen -Noord  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
15 januari 2016 
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :   
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 2  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 4     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
Na ondertekening z.s.m. naar de Griffie zodat het op het RIS (openbaar) kan worden geplaatst.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>Date : 10-7-2018 10:04:43
From  : shell.com
To : "Undisclosed recipients:"
Subject : Johan Atem a nieuw e directeur NAM 
Johan Atema nieuwe directeur NAM 
Johan Atema is met ingang van 1 september 2018 benoemd als nieuwe directeur van NAM. Hij volgt Gerald Schotman op, die bij Shell de rol van Vice President Joint Ventures
Delivery & Excellence gaat vervullen. Deze rol bouwt de positie die door het vertrek van Dick Benschop naar Schiphol vacant is geworden verder uit.
Johan Atema werkt sinds 1997 bij Shell. Hij vervulde verschillende technische managementfuncties, zowel in het verleden bij NAM als onder meer voor Shell in Maleisië. Sinds
2014 werkt hij als Vice President Manage Producing Assets bij Shell International in Den Haag. 
Johan Atema: “Ik ben geboren en getogen in het Noorden en woon al geruime tijd in Groningen. Ik ben me dan ook goed bewust van de impact die de gaswinning in Groningen
met zich mee brengt en heb begrip voor de besluiten die hieromtrent zijn genomen. Nederland heeft de ambitie om koploper te worden in de omschakeling naar duurzame
energie. NAM heeft de afgelopen jaren al de eerste stappen gezet binnen de energietransitie; die weg gaan wij verder volgen. Ik kijk er dan ook naar uit om met mijn NAM-
collega’s de komende jaren zorg te dragen voor een veilige en betrouwbare energievoorziening, waarbij we tegelijkertijd werken aan de afbouw van de productie in Groningen en
een naadloze transitie naar een duurzame toekomst.”
 
Terugblik
Gerald Schotman werd op 1 oktober 2014 aangesteld als directeur van NAM. Zijn startperiode werd gekenmerkt door een groot aantal aardbevingen, in het aantal schadeclaims en
door immense maatschappelijke onrust door de aardbevingen. Al bij zijn aantreden nam hij zich voor dat NAM op afstand moest komen van de afhandeling van schade.
“Schoenmaker, blijf bij je leest” was een door hem veelgebruikte uitspraak. Hij erkende de zorg die sprak uit het OVV-rapport van begin 2015 en omarmde de aanbevelingen.
Schotman: “De impact van de aardbevingen op de Groningers en Groningen is enorm. Ja, er zijn in de afgelopen jaren veel stappen gezet, maar veiligheid is geen rekensommetje,
het is een gevoel.”
 
De afgelopen jaren heeft Schotman de NAM-organisatie getransformeerd naar een kleiner, wendbaarder energiebedrijf dat steeds meer de dialoog en samenwerking met de
samenleving zoekt. Het bedrijf bouwt aan een portefeuille van projecten waarmee het een relevante rol in de energietransitie wil spelen door slim gebruik te maken van
bestaande infrastructuur, kennis en kunde.  
 
Schotman vervolgt: “Recentelijk heeft het op afstand plaatsen van NAM zijn beslag gevonden in de besluiten van minister Wiebes en in de afspraken met regio Groningen.
Hiermee gaat NAM een nieuwe fase in. Voor mij is het dan ook een natuurlijk moment om het stokje over te dragen.”
 
 
 
 30.30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Date : 25-6-2018 16:21:56
F
T
o : "'
@
shell.com '" 
@shell.com
C
S
ubject : kennism akingsbezoek College van B&W - Directie NAM
A
ttachm ent : im age001.png;
H
 
Z
oals enige tijd geleden reeds aangegeven,  zou ik nog bij je terug komen om een kennismakingsgesprek in te plannen tussen het college van B&W en de directie van de NAM.
I
s dit misschien (nog) mogelijk op dinsdag 17 juli van 12.00 – 14.00 uur? Het college komt dan naar jullie toe.
M
ocht dit niet mogelijk zijn, dan plannen we een afspraak na de vakanties in, optie dinsdag 18 september van 12.00 – 14.00 uur.
I
k hoor graag wat de mogelijkheden zijn.
 
 
H
artelijke groet,
 
 
  | 
 
  
 
            
 
.
l .
 
A
anwezig op: ma, di, do en vr.
 
30.31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>Date : 31-1-2017 16:00:03
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
c : "    @assen.nl, "   @assen.nl
S
ubject : m em o vervolg procedure gasw inning t.b.v. overleg m orgen
A
ttachm ent : m em o BW voorbereiding ziensw ijze.docx;
B
este Marco,
B
ijgevoegd is een memo voor ons overleg van morgen 9 uur.
G
roet,
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid  - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : College van B&W  
Datum  : dinsdag 24 januari 2017  
Onderwerp  : Vervolg procedure Winningsplan Westerveld  
 
Inleiding  
 
Onlangs heeft u het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is 
verzonden naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in 
de procedure om te komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van 
de procedure ziet er als volgt uit:  
- De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde 
adviezen, komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  
- Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp -besluit over het 
winningsplan.  
- Het winningsplan  wordt vervolgens gedurende 6 weken  ter inzage gelegd. De 
betrokken decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen 
zienswijzen inbrengen. Het ministerie van EZ moet in de periode van 6 weken een 
informatie/inspraak bijeenkomst organisere n. 
- De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen 
meeneemt.  
- Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij 
de Raad van State worden ingesteld.  
 
Volgens de planning van het minister ie van EZ wordt het ontwerp -besluit rond 16 maart ter 
inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken  “reactietijd” is, 
willen wij u nu al een aantal vragen voorleggen.  
 
Scenario voor ontwerp besluit  
 
 
 
 
 
 
 
-  
 
  
 
Samenwerking  
 
In de voorbereiding van het advies, is goed samengewerkt met andere decentrale 
overheden.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre> 
Vraag:  
-  
 
  
 
   
 
 
Commun icatie met de raad  
 
In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Gelet op de korte 
termijn voor de zienswijze, vraagt - er vanuit gaande dat de raad betrokken wil worden -  het 
betrekken van de raad voorbereiding.  
 
 
  
  
 
 
 
  
. 
 
Communicatie met de in woners  
 
Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk.  
 onder andere door weer in overleg te 
gaan met de Dorpsbelangen Loon en de Wijkvereniging Marsdijk  (in combinatie me t de 
actiegroep in Marsdijk) . 
 
Vraag:  
-  
  
 
   
  
  
  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Date : 9-9-2016 15:20:34
From  : 
@shell.com
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Subject : NAM & onrust Assen
Attachm ent : im age001.png;im age002.jpg;
Geachte mevrouw Vlieg, beste Harmke,
Ik las dat er weer beweging zit in de media qua berichtgeving over onze (aanstaande) gaswinning in Assen, en dat de gemeente Assen daar ook nadrukkelijk bij betrokken wordt.
http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/112888/Onrust-over-gaswinning-bij-Assen-door-flyers-makelaar
Mochten jullie iets van ons nodig hebben, of signaleren dat er behoefte is aan extra informatie bij de betreffende bewoners in Marsdijk en Loon, dan horen wij dat graag.
Op dit moment is het Ministerie aan het werk met ons winningsplan; ik verwacht dat jullie daarover eerst benaderd worden voordat wij externe acties op kunnen zetten. Maar
nogmaals, ik ben de onrust liever voor en mocht het nodig zijn, dan kunnen we uiteraard meerdere communicatiemiddelen inzetten om de eerdere boodschappen weer op te
frissen.
Met vriendelijke groet,
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
T +31 592   
M +316   
E . - l @shell.com
I www.nam.nl
 
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
30.33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Date : 9-5-2017 08:07:40
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "    @assen.nl
S
ubject : NAM persbericht uit
A
ttachm ent : IMG-20170509-WA0001.jpg;
B
este Marco en Harmke,
D
e NAM heeft het nieuws over de schadeafhandeling al naar buiten gebracht. Zie bijgevoegd artikel.
G
roet,
 
V
erzonden met mijn Windows Phone
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>              6    }    i 7 4 a rf Fe ae   H 5 i‘   En ES a | N i E U 7) ws pe  ET                                    ny  =  td    a    n rf    a ae  Pond A    EA    MAM wil zelf buitenspel  staan in Drenthe NOORT:    GRONI  <EBSEN Ook Drenten krijgen een kleinere gasvelden niet gebeurt. Dodent  Safhankelijker afhandeling „In verband met de winning uit lagen d  Van schade bij aardbevingen het gasveld bij Vries krijgen we op str:  _ door gaswinning, als het aande veel vragen”, stelt Smit. „Bewo- Oudste  NAM ligt. ners van de wijk Marsdijk in As-  sen willen dat we een nulmeting Hij reag  Volgens woordvoerster Kirsten uitvoeren en gaan volgen of scha- een fotc  Smit wil het bedrijf tegemoetko- de aan hun huizen ontstaat. Dit land zo  men aan de wens van burgers, hebben we elders niet gedaan, Op de fc  burgemeesters en provinciebe- maar we willen met lokale be- zien, di  stuurders. Nu de NAM in het stuurders overleggen hoe we dit dit weel  schadeproces rond het Groningse kunnen regelen.” Ook over de gooid.  gasveld op afstand wordt gezet, is schaderegeling treedt de NAM „Leuk  | niet uit te leggen dat dit bij de met de bestuurders in overleg. leuk en    | van 4m  volgens    i eld voor onderzoek ae  maar darmbacterién heden    ry In de                                                                                                                                                               he + ArUIK  pn Hut Universitair Me- nen van cellen van patiënten ma- gelegd  Ee Groningen krijgt ken en hierin bestuderen hoe ven ligs  ROM subsidie voor ziektes zich ontwikkelen en be- Dik  Perens effect van kunnen worden. ° nak  a SOES llen on weete li  EA 456% A's . en a    NER ne</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>Date : 23-11-2016 16:10:59
F
T
o : " @shell.com " @shell.com
S
ubject : Nieuw sbericht op NAM.nl
G
eachte heer, mevrouw,
Z
oals u wellicht weet, is NAM voornemens aardgas vanuit een nieuwe productieput te winnen vanaf de locatie Vries-1. De Minister van Economische Zaken heeft daar deze week
m
ee ingestemd. Meer informatie over deze winning en het besluit van de minister is te raadplegen op:
h
ttp://www.nam.nl/nieuws/2016/nam-mag-nieuwe-put-vries-10-in-gebruik-nemen.html
Indien u nu een nadere toelichting wenst, dan zijn wij vanzelfsprekend graag bereid met u in gesprek te gaan. U kunt dan contact opnemen met de afdeling communicatie: 0592 -
3
6
8 222.
M
et vriendelijke groet,
 
-
 
30.35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Date : 24-5-2016 08:47:38
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Subject : NV ter inzagelegging Nota bodem beheer m et bodem kw aliteits-functiekaart 24-5-2016
Attachm ent : NV ter inzagelegging Nota bodem beheer m et bodem kw aliteits-functiekaart 24-5-2016.docx;bodem kaart 7april2016.pdf;Nota bodem beheer gem eente
Assen 7 april 2016.pdf;
Hallo Harmke,
Kun je instemmen met het bijgaand NV?
 heeft het afgelopen maandag al aangekondigd.
A.s. donderdag kan het voorstel dan in procedure gaan.
Met vriendelijke groet,
 
Gemeente Assen
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
verzending en ontvangst van informatie.
30.36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre> </pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>    RAPPORT    Nota bodembeheer    Gemeente Assen  Klant: Gemeente Assen  Referentie: T&PBC7583R002F01    Versie: 01/Finale versie    Datum: 4 april 2016    YS:    Royal  HaskoningDHV    Enhancing Society Together</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>    Titel document    Ondertitel:    : Nota bodembeheer    Referentie: T&PBC7583R002F01    Versie  Datum    : 01/Finale versie  : 4 april 2016    Projectnaam: bkk Assen    Projectnummer  Auteur(s)    Opgesteld door    Gecontroleerd door    Datum/Initialen:    Goedgekeurd door    Datum/Initialen:    Classificatie    ee   ‚   HES  Ge    Projectgerelateerd    Disclaimer    : BC7583    nota bodembeheer Assen              1 april 2016              1 april 2016         <M CER7,  ON wa ,  x fs,    5    z  no”    HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.    Chopinlaan 12   9722 KE Groningen   Netherlands   Transport & Planning   Trade register number: 56515154    +31 88 3485300 T  info@rhdhv.com E  royalhaskoningdhv.com W    No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by  any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V: nor may they be used,  without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland  B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by  whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The quality management system of  HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001, ISO 14001 and OHSAS 18001.    4 april 2016 NOTA    BODEMBEHEER ASSEN    T&PBC7583R002F01 i</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 NOTA BODEMBEHEER ASSEN T&PBC7583R002F01 Aii  
 Inhoud 
1 Inleiding 2  
1.1 Inleiding 2 
1.2 Aanleiding 2 
1.3 Doelstelling 2 
1.4 Kader en afbakening 3 
1.5 Aansprakelijkheid 4 
1.6 Leeswijzer 4 
2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit 5 
2.1 Bodemfuncties 5  
2.2 Bodemkwaliteit 6 
2.3 Stationsgebied 7 
3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie 8 
3.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen 8 
3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie 9 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 10 
3.4 Bijzondere toepassingen 11 
4 Melding, Toezicht en handhaving 15 
4.1 Meldingsprocedure 15 
4.2 Toezicht en handhaving 16  
4.3 Registratie 16 
4.4 Ketenhandhaving 17 
5 Evaluatie en beheer 18 
 
Bijlagen 
Bijlage 1  Referenties  
Bijlage 2  Totstandkoming functiekaart, ontgravingskaart en toepassingskaart  
Bijlage 3  Kentallen bodemkwaliteit  
Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende voorwa arden hergebruik grond en baggerspecie  
Bijlage 5  Kaartmateriaal  
Bijlage 6  Erkende bodemkwaliteitskaarten  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A1  
 SAMENVATTING  
 
In de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. In 
deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie invulling 
gegeven.  
 
De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en baggerspecie te stimuleren en reguleren. 
Hierdoor wordt bespaard op het gebruik van grondstoffen en wordt invulling gegeven aan een verantwoord en duurzaam bodemgebruik.  
 Nieuwe bodemkwaliteitskaart 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende kaarten vastgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan de wens om hergebruik van gr ond optimaal te faciliteren. In de nota was het 
voornemen opgenomen om na vijf jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben wijzigen in de 
regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden is besloten om voor het gehele grondgebied van Ass en nieuwe kaarten op te stellen. 
 
De bodem van Assen geschikt voor gebruik 
Uit de nieuwe kaarten blijkt dat in Assen de diffuse bodemkwaliteit prim a geschikt is voor het huidige 
bodemgebruik. De boven- en ondergrond van de gehele gemeente zijn -  gemiddeld – schoon. Enkel het 
centrum van Assen en de oude lintbebouwing naar en kleine kernen buiten Assen kennen een grotere 
variatie in bodemkwaliteit, waardoor deze zone is ingedeeld in de klasse wonen.   
Eenvoudiger in gebruik 
Met deze herziening is grondverzet eenvoudiger in gebruik geworden zonder dat de beleidsuitgangspunten zijn gewijzigd. Assen streeft naar optimaal hergebruik van vrijkomende grond, 
waarbij de bodem geschikt blijft voor het gebruik, bij voorkeur verbetering optreedt en in beperkte 
gebieden waar dat veilig kan enige verslechtering is  toegestaan. Concreet zijn de belangrijkste 
wijzigingen: 
 De bovengrond kent nog maar tw ee zones: Klassen wonen en schoon. 
 De ondergrond is helemaal schoon. 
 Licht verontreinigde grond van buiten Assen k an zeer beperkt toegepast worden. Voorwaarde is 
dat dit niet tot verslechtering van de kwaliteit van de bodem in Assen leidt. 
 Het maximale percentage bodemvreemd materiaal in toe te passen grond bedraagt 10%. 
Hiermee sluiten we aan op het beleid dat omliggende gemeenten hanteren.  
 Uit praktisch oogpunt hoeft bij ontgraving t en behoeve van kabels en leidingen de boven- en 
ondergrond niet langer gescheiden ontgraven en op dezelfde wijze teruggebracht te worden. 
 
De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op nalev ing van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en 
zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoer ing van deze taak is per 1 januari 2014 belegd bij de 
Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. 
 
De kaarten moeten eens per vijf jaar beleidsmatig worden geactualiseerd en door de gemeenteraad 
worden vastgesteld. In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de Nota 
bodembeheer dient te worden herzien. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer 
geëvalueerd moeten worden. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A2  
 1 Inleiding 
1.1 Inleiding 
De chemische kwaliteit van de bovenlaag van de bodem is als gevolg van langdurig menselijk handelen in 
meer of mindere mate nadelig beïnvloed. Door wonen en werken zijn op allerlei manieren puinhoudend 
materiaal, kooldeeltjes en ander bodemvreemde materialen in de bodem van de gemeente Assen 
terechtgekomen. Ook langdurige belasting via neerslag, van bijvoorbeeld roet en lood door autoverkeer en uitstoot van (verzurende) stoffen, heeft diffu se verontreiniging veroorzaakt. Het betreft vaak 
verontreinigingen met metalen zo als lood, zink en koper en PAK (kool- en teerdeeltjes). De 
bodemverontreiniging die in de loop der jaren is ontst aan levert geen risico’s op voor volksgezondheid of 
milieu. In de praktijk vormt deze diffuse bodemverontreiniging in de gemeente Assen een geringe beperking bij hergebruik van grond en baggerspecie.  
In de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. 
Duurzaam bodemgebruik staat centraal. Hierto e behoren het voorkomen van risico’s door 
bodemverontreiniging, het beschermen van de be staande bodemkwaliteit en het hanteren van een 
gesloten grondbalans. In deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie invulling gegeven. 
 
1.2 Aanleiding 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende bodemkwaliteitskaarten 
vastgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan de wens om hergebruik van grond optimaal te faciliteren. 
In de nota was het voornemen opgenomen om na vijf  jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben 
wijzigen in de regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden is besloten om voor het gehele grondgebied van de gemeente Assen nieuwe kaarten op te stellen. 
 In het Stationsgebied vinden grootschalige herinrich tingswerkzaamheden plaats. Om hergebruik van grote 
hoeveelheden grond in dit gebied te faciliteren zijn voor dit gebied aparte ontgravingskaarten opgesteld die zijn afgestemd op de werkzaamheden met afwijkende dieptetrajecten.  
1.3 Doelstelling 
De komende jaren wordt naar verwachting het merendeel van de grond die vrijkomt bij werkzaamheden 
door de gemeente Assen hergebruikt. De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en 
baggerspecie te stimuleren en reguleren. Hierdoor wo rdt bespaard op het gebruik van delfstoffen en wordt 
invulling  gegeven aan een verantwoord en duurzaam bodemgebruik. Een belangrijke randvoorwaarde 
hierbij is dat de totale balans van de bodemkwaliteit b ij hergebruik in de gemeente gelijk blijft. We spreken 
dan van ‘stand-still’ op gemeentelijk niveau.   
Doelstelling : “Een betere kwaliteit reali seren waar gewenst en hergebruik stimuleren 
waar het kan.”  </pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A3  
 1.4 Kader en afbakening 
Aan gebiedsspecifiek hergebruik van grond en baggersp ecie volgens het Besluit bodemkwaliteit zijn een 
aantal voorwaarden verbonden: 
 
 De gemeente moet inzicht hebben in de diffuse bodemkwaliteit door middel van een functiekaart, 
een ontgravingskaart en een toepassingskaart.  
 De regelgeving en bovengenoemde kaarten moeten vastgelegd worden in een Nota 
Bodembeheer.  
 
Met deze nota wordt aan deze voorwaarden voldaan. 
 
In de nota bodembeheer hanteert de gemeente Asse n daarnaast de volgende uitgangspunten: 
 
 Hergebruik van grond en baggerspecie is geba seerd op de milieuhygiënische kwaliteit van grond 
of bagger en de functie van de bodem. Andere param eters, bijvoorbeeld van belang voor de 
landbouw of civieltechnische aspecten zijn niet  meegenomen in de afweging of grond kan worden 
hergebruikt. 
 Het beheergebied is afgebakend door de gemeentegrens. In verticale richting is het gebied 
begrensd op 2 m-mv (meter beneden maaiveld), het traject waarvoor de ontgravingskaart is 
opgesteld. Uitzondering daarop vormt het deelgebi ed “Stationsgebied”, waarvoor een aparte kaart 
is opgesteld. 
 Grond afkomstig uit bodemlagen dieper dan de ve rticale begrenzing van de ontgravingskaart 
wordt verondersteld een gelijke kwaliteit te hebben aan de bodemlaag van 0,5 - 2,0 m-mv. 
 Gebiedsspecifiek beleid veronderstelt dat plaatselijk enige verslechtering van de bodem is 
toegestaan zolang dit maar leidt tot een evenredige verbetering elders in het beheergebied. Dit 
betekent dat de plaatselijke vermindering van bodemkwaliteit alleen mag gebeuren met grond 
afkomstig uit de gemeente Assen.  
 Gemeente Assen accepteert de bodemkwalit eitskaarten van de andere overheden als 
milieuhygiënische verklaring, mits ze zijn opge steld volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten 
van 3 september 2007 en de Assense raad ze heeft vastgesteld. In bijlage 6 staan de kaarten 
vermeld die Assen accepteert op het tijdstip dat deze nota is vastgesteld door de raad. 
 De regelgeving is uitsluitend van toepassing op hergebruik van grond en baggerspecie op 
landbodem. Voor hergebruik van grond of bagger specie in oppervlaktewater is het bevoegd 
gezag het Waterschap. In Assen betreft dit de waterschappen Hunze en Aa’s, Noorderzijlvest en 
Drents Overijsselse Delta. 
 Grondslag voor deze nota vormt het Besluit bodemkwaliteit en de bijbehorende Regeling. De nota 
en bijbehorende kaarten hebben uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
baggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. Verontreinigingen van grond veroorzaakt 
door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfslocat ies of ondergrondse tanks vallen onder de Wet 
bodembescherming (Wbb).  
 
Het Besluit bodemkwaliteit is gerelateerd aan de Wet milieubeheer, de Wet bodembescherming, de 
Waterwet en de Woningwet. In bijlage 4 is een overzicht en beknopte toelichting opgenomen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A4 
 
 1.5 Aansprakelijkheid 
De eindvera
ntwoordelijkheid voor het gebruik mak en van de nota bodembeheer en de kaarten blijft bij de 
opdrachtgever van de toepassing. De  gemeente kan niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die 
hieruit voortvloeit. 
 
1.6 Leesw
ijzer 
Hoofds
tuk 2 bevat een beschrijving van de bodemfuncties  en bodemkwaliteit in de gemeente Assen. In 
hoofdstuk 3 wordt specifiek ingegaan op de hergebruiksmogelijkheden van grond en baggerspecie in de 
gemeente Assen. Hoofdstuk 4 bevat  de gemeentelijke uitgangspunten en ambities met betrekking tot 
toezicht en handhaving. Tot slot wordt in hoofds tuk 5 ingegaan op de evaluatie en het beheer van de nota 
bodembeheer en de bijbehorende kaarten. 
 
  
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>    2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit    Om grond of baggerspecie te hergebruiken is inzicht in de mate van diffuse verontreiniging in de  gemeente Assen noodzakelijk. Hiervoor is een ontgravingskaart opgesteld. Verder is informatie nodig over  het bodemgebruik dat een gebied heeft (wonen, natuur, bedrijven, etc.). Immers, de gevoeligheid van het  gebruik bepaalt welke kwaliteit grond geschikt of niet meer geschikt is voor de bodemfunctie. De  bodemfuncties in Assen zijn vastgelegd in de functiekaart. Het Assense beleid omtrent hergebruik van  grond bepaalt, samen met de functie en de ontgravingskwaliteit, waar welke grond mag worden  toegepast. Dat is weergegeven op de toepassingskaart. De technisch inhoudelijke totstandkoming is in  bijlage 2 beschreven. In dit hoofdstuk zijn de resultaten beschreven. De functie-, toepassings- en  ontgravingskaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.         2.1 Bodemfuncties    De toepassingsmogelijkheden voor grond en baggerspecie zijn gerelateerd aan de functie: het gebruik  van de ontvangende bodem. In het generieke kader worden drie bodemfunctieklassen onderscheiden, die  in het gebiedsspecifieke kader onderverdeeld zijn in zeven bodemfuncties (zie tabel 2.1). Deze  verschillende functies zijn met name relevant voor het beoordelen van de effecten/risico's van hergebruik  van grond en baggerspecie op de omgeving.    Tabel 2.1 Bodemfuncties en bodemfunctieklassen  Bodemfuncties Bodemfunctieklassen  (gebiedsspecifiek beleid) (generiek beleid)  Wonen met tuin    pen. phat valtsutwaarden - OO | Wonen              Plaatsen waar kinderen spelen         Industrie    Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)         Natuur Overig  Landbouw                   In figuur 1 in bijlage 5 is de functiekaart van de gemeente Assen opgenomen. Een uitsnede van de  functiekaart is ter illustratie weergegeven in figuur 2.1.    4 april 2016 T&PBC7S83R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A6 
 
 Figuur 2.1 Uitsnede functi ekaart g
emeente Assen 
 
2.2 Bodemkwaliteit 
De kwaliteit van de boven
grond in Assen onderscheidt  zich in twee gebieden. Het centrum en de oude 
lintbebouwing (zie figuur 2.2) hebben gemiddeld de kw aliteit achtergrondwaar de (schoon). Deze grond 
kent echter een grotere variabiliteit dan in het ande re gebied. Daarom is de statistische waarde P80 
gebruikt voor het vaststellen van de bodemkwalitei t in deze zone. De zone krijgt de indeling klasse 
Wonen. Dat betekent dat de grond geschikt is voor de functie “wonen met tuin”.  
 
De rest van de gemeente voldoet aan de klasse ac htergrondwaarde en is geschikt voor elk gebruik. 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A7 
 
 Figuur 2.2 Uitsnede ontgraving skaart bovengr
ond gemeente Assen 
 
De ontgr
avingskaarten voor boven- en ondergrond zijn in bijlage 5, figuur 3 en 4, opgenomen.  
 
Conclusie 
De diffuse bodemkwaliteit 
van de gemeente Ass en is geschikt voor het huidige bodemgebruik.  
 
2.3 Stationsgebied 
De drie
 bodemlagen van de zone Stationsgebied zijn schoon. Bij hergebruik is deze grond 
milieuhygiënische zonder beperkingen toepasbaar. 
 
De ontgravingskaarten van de drie bodemlagen in de zone Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, 
figuren 6, 7 en 8. 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>    3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie    In dit hoofdstuk zijn de hergebruikmogelijkheden van grond en  baggerspecie in de gemeente Assen uiteengezet. Gemotiveerd  wordt waar in de gemeente gestreefd wordt naar een betere  bodemkwaliteit en waar een beperkte verslechtering van de  gemiddelde bodemkwaliteit wordt toegestaan. De totale gemiddelde  bodemkwaliteit bij hergebruik in de gemeente blijft hierbij gelijk  ('stand-still’ op gemeentelijk niveau). Uitgangspunt is dat zoveel  mogelijk ruimte wordt gegeven aan hergebruik waarbij risico's voor  de mens en het milieu niet optreden.         3.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen    Bij gebiedsspecifiek beleid kan voor het stimuleren van hergebruik een “eigen” lokale maximale waarde  (LMW) per stof worden vastgesteld. De gekozen waarde mag niet leiden tot onacceptabele risico's bij het  gebruik (de functie) van de bodem.   Assen hanteert lokale maximale waarden (LMW) die aansluiten bij het generieke normenkader. De  Assense lokale maximale waarden zijn weergegeven in tabel 3.1.    Tabel 3.1 Bodemfuncties en indeling voor hergebruik    Bodemfuncties (gebiedsspecifiek beleid) Lokale Maximale Waarde (LMW) voor hergebruik  | Wonen met tuin ~    Plaatsen waar kinderen spelen Achtergrondwaarden (AW2000)  Natuur              Landbouw    Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie    De bijbehorende maximale gehalten zijn in tabel 3.2 opgenomen.         4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A8</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.2 Lokale Maximale Waarden voor toepassen van grond en baggerspecie    Lokale maximale waarden  (in mg/kg ds)    Parameter                   PAK (10 VROM) 1,5  PCB som? 0,02 0% |  EK    Minerale olie 190              Voor de stoffen die niet in tabel 3.2 zijn opgenomen ís de landelijk vastgestelde generieke norm van  toepassing die hoort bij de functie (zie bijlage B, tabel 1 van de Regeling Besluit bodemkwaliteit).    Resultaat risicobeoordeling    De in Assen gehanteerde Lokale Maximale Waarden zijn in veel gevallen strenger dan de generieke  landelijke waarden voor de diverse bodemfuncties. Om die reden zijn geen onaanvaardbare risico's te  verwachten voor mens en milieu bij de toepassing van de Lokale Maximale Waarden.    3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie    De toepassingskaart (zie figuur 5 in bijlage 5) geeft weer waar grond op basis van de Lokale Maximale  Waarden kan worden hergebruikt in de gemeente. Een uitsnede van de toepassingskaart is ter illustratie  weergegeven in figuur 3.1.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 Ag</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A10  
 Figuur 3.1 Uitsnede toepassingskaart gemeente Assen 
 
Toe te passen bodemkwaliteit 
 LMW Achtergrondwaarde 
 LMW Wonen 
 Maatwerk 
 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 
Aan het gebruik van de bodemkwaliteitskaart zijn een aantal voorwaarden en beperkingen van toepassing 
bij het hergebruik van grond en baggerspec ie. Deze worden navolgend toegelicht. 
 
Milieuhygiënische verklaring 
De kwaliteit van de her te gebruiken grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een 
milieuhygiënische verklaring, zoals de ontgravingskaar t, een kwaliteitsverklaring van de producent of een 
partijkeuring. In bijlage 4 worden de bewijsmiddel en (milieuhygiënische verklaringen) nader toegelicht.  
 
Bodemvreemd materiaal 
In het generieke toetsingskader in het Besluit bo demkwaliteit mogen toepasbare grond en baggerspecie 
maximaal 20 gewichtsprocent bodemvreemd materiaal bevatten. De gemeente Assen maakt van de 
mogelijkheid gebruik om via gebiedsspecifiek bele id een lager percentage vast te stellen.  
Binnen de gemeente Assen is besloten dat bij de toepas sing van grond en baggerspecie een maximum 
van 10% (gewichtspercentage) wordt gehanteerd. Het bijmengen van bodemvreemd materiaal in grond of 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>    baggerspecie tot het maximale 10% gewichtspercentage is niet toegestaan. Het is hierbij voor een  toepasser (= eigenaar of opdrachtgever) altijd mogelijk om via privaatrechtelijke weg strengere eisen te  stellen dan deze grens van 10%.    Zorgplicht    Onder alle omstandigheden moet bij het toepassen van grond en baggerspecie en het verspreiden van  baggerspecie de wettelijke zorgplicht in acht worden genomen. Deze zorgplicht betekent dat iedereen die  weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat nadelige gevolgen kunnen optreden als gevolg van een  toepassing, maatregelen moet nemen om verontreiniging te  voorkomen of zoveel mogelijk te beperken (artikel 13 Wet  bodembescherming).    Nuttige toepassing    De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor alle nuttige  en functionele toepassingen van grond en baggerspecie op of in  de bodem. In bijlage 4 is toegelicht aan welke toepassingen dan  gedacht kan worden.    Uitgesloten locaties    Verdachte, onderzochte en gesaneerde locaties zijn uitgesloten  van de kaart. Op deze locaties is de ontgravingskwaliteit met de  ontgravingskaart niet te bepalen. Deze locaties en gebieden zijn  opgenomen in het Bodeminformatie-systeem van de gemeente  Assen en kunt u opvragen via het KCC van de gemeente  Assen.         De overige uitgesloten locaties/gebieden zijn als “grijze  gebieden” op de toepassingskaart aangegeven..    3.4 Bijzondere toepassingen    Voor de volgende toepassingen gelden in Assen aanvullende  voorwaarden:    e gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen en volkstuinen;  e boerenerven;   e begraafplaatsen;   e _ hergebruik van grond vanuit een andere gemeente;   e _tiĳdelijke uitname of opslag;   e _ kabels en leidingen;   e _ bermen van Rijks-, provinciale en spoorwegen;   e gemeentelijke wegbermen;   e _boezemkades waterschap.         Gevoelige bestemmingen (bijvoorbeeld kinderspeelplaatsen en moestuinen)    Als grond of baggerspecie ter plaatse van gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen of  volkstuinen, wordt toegepast, dan moet de kwaliteit voldoen aan de achtergrondwaarden (AW2000),  waarbij een APO4 partijkeuring als milieuhygiënische verklaring wordt gevraagd. Daarnaast moet een  asbestonderzoek aantonen dat geen asbest in de grond of baggerspecie aanwezig is.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A11</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>    Boerenerven    Grond die vrijkomt van boerenerven kan niet zonder meer worden hergebruikt conform de regelgeving  zoals opgenomen in deze nota. De hergebruikmogelijkheden zijn sterk afhankelijk van de lokale situatie.  Daarom worden de hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen per geval  beoordeeld door de gemeente Assen.    Begraafplaatsen    Begraafplaatsen vallen buiten de regelgeving zoals opgenomen in deze nota. De  hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen worden per geval beoordeeld  door de gemeente Assen. Op de toepassingskaart (bijlage 5, figuur 5 in de bijlage) zijn deze in de  categorie ‘maatwerk’ weergegeven.    Hergebruik grond vanuit andere gemeente(n)    Voor hergebruik grond vanuit andere gemeente(n) geldt dat er altijd een milieuhygiënische verklaring  conform het Besluit bodemkwaliteit noodzakelijk is. De kaarten van andere overheden kunnen ook gelden  als milieuhygiënische verklaring, mits deze zijn opgesteld volgens de Richtlijn Bodemkwaliteitskaarten  (2007) en de kaart is vastgesteld door gemeente Assen. In bijlage 6 zijn de kwaliteitskaarten die door  Assen zijn erkend op het moment van vaststelling van deze nota. Voor de actuele lijst, raadpleeg de  gemeente.    Toepassing van grond of baggerspecie afkomstig uit een ander beheergebied mag alleen volgens het  generieke kader toegepast worden. Dat betekent dat deze grond moet passen bij de functie van het  toepassingsgebied én niet van een mindere kwaliteit mag zijn dan het toepassingsgebied. Feitelijk  betekent dit dat van buiten het grondgebied van Assen merendeels alleen schone grond toegepast kan  worden. Uitzondering hierop vormt het centrumgebied en de oude lintbebouwing. Daar mag grond van de  kwaliteit Wonen, ook van buiten Assen toegepast worden. Daarmee wordt de kwaliteit niet verminderd,  omdat die al Wonen is.    Tijdelijke uitname of opslag    Bij diverse handelingen wordt grond gedurende een  korte periode verplaatst en daarna weer  teruggebracht. Voorbeeld hiervan is het graven van  een sleuf ten behoeve van kabels en leidingen.  Deze grond hoeft vanuit milieuhygiënisch oogpunt  niet te worden onderzocht, tenzij vermoed wordt  dat sprake is van (ernstig) verontreinigde grond.    Indien grond tijdelijk wordt opgeslagen gelden  bijbehorende voorwaarden, afhankelijk van de vorm  van opslag. In navolgende tabel wordt dit per vorm  van opslag nader toegelicht.         4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A12</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>    Tabel 6.1 Vormen van tijdelijke opslag en bijbehorende voorwaarden van het Besluit    +    VORM VAN TIJDELIJKE VOORWAARDEN VN HET BESLUIT  OPSLAG  me rae , 2 ty ee 1 TH  LE Le  Kortdurende opslag 6 maanden - Ja  Tijdelijke opslag op landbodem 3 jaar Kwaliteit moet voldoen aan de Ja  kwaliteitsklasse van de met voorziene duur van opslag en  ontvangende bodem. eindbestemming  Tijdelijke opslag in 10 jaar Kwaliteit moet voldoen aan Ja  opperviaktewater kwaliteitsklasse van de met voorziene duur van opslag en  ontvangende waterbodem eindbestemming  Weilanddepot: 3 jaar Alleen baggerspecie die voldoet ha,  opslag van baggerspecie over aan de normen voor verspreiding __mef voorziene duur van opslag en  aangrenzend perceel over aangrenzende percelen eindbestemming  Opslag bij tijdelijke uitname Looptijd van de werkzaamheden - Nee    Bron: tabel 6.1 uit Handreiking Besluit bodemkwaliteit    Kabels en leidingen    Volgens de regelgeving mag grond van verschillende kwaliteiten niet gemengd worden. Dat betekent dat  bij ontgraving de boven- en ondergrond gescheiden ontgraven en opgeslagen moeten worden.    Het gescheiden ontgraven en houden van de boven- en ondergrond is in de praktijk echter moeilijk  realiseerbaar. Vooral bij werkzaamheden aan kabels, leidingen en riolering. De grond die bij dit soort  werkzaamheden wordt ontgraven, wordt vaak vanwege een beperkte werkruimte vaak in één depot  geplaatst. Daarbij wordt over het algemeen geen onderscheid gemaakt in grond afkomstig uit de  bovengrond of uit de ondergrond, met als consequentie dat de grond geroerd in de sleuf wordt  teruggebracht.    Gezien de ervaringen uit de praktijk, maar ook om de praktische werkbaarheid te vergroten, is door de  gemeente Assen besloten om bij de tijdelijke uitname van grond, specifiek bij werkzaamheden aan kabels,  leidingen en riolering, het gescheiden ontgraven en terugplaatsen van de boven- en ondergrond niet strikt  te handhaven. Dit betekent dat binnen een traject van 0,0 - 2,0 m -maaiveld, de boven- en de ondergrond  geroerd mag worden teruggeplaatst. In de onderstaande figuur is één en ander schematisch  weergegeven.    maaiveld maaiveld  0,5 m -mv. 0,5 m -mv.  2,0 m -mv. 2,0 m -mv.          4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A13</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A14  
 Voorwaarde hierbij is wel dat de maximale kwaliteits klasse van de grond die wordt teruggeplaatst, voldoet 
aan de kwaliteitsklasse die voor  de betreffende locatie uit de generieke en/of gebiedsspecifieke 
toepassingskaart blijkt. De uitzondering geldt tot een ma ximale diepte van 2,0 m -maaiveld en is alleen 
van toepassing binnen de gebieden met de functieklasse wo nen of industrie zoals blijkt uit de functiekaart. 
Ook dient bij het terugplaatsen van de grond de gene rieke zorgplicht in acht te worden genomen.   
 
Rijks- en provinciale wegbermen en spoorwegen 
Weglichamen, bermen en taluds van nieuwe rijksw egen, provinciale wegen en spoorwegen zijn in het 
Besluit bodemkwaliteit aangemerkt als grootschali ge bodemtoepassing mits ze een minimale omvang van 
5.000 m3 en een minimale hoogte van 0,5 m hebben). Er  geldt in dat geval geen toets aan de 
ontvangende bodemkwaliteit. De berm is begrensd to t een maximum van 10 meter vanaf de rand van de 
verharding of ballastbed. 
 Voor bestaande rijks-, provinciale en spoorwegen wo rdt aangesloten bij het generiek landelijk beleid. Aan 
de rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen is de functieklasse industrie toegekend.   
Gemeentelijke wegbe rmen 
Binnen de bebouwde kom maken de wegbermen onderdeel  uit van het omliggende gebied. De toepassing 
van grond in deze bermen sluit aan bij het toepassingskader van het betreffende gebied. 
 
Gezien het ongevoelig gebruik van wegbermen buit en de bebouwde kom kiest de gemeente Assen voor 
optimaal hergebruik van grond ter plaatse van weg bermen buiten de bebouwde kom. Grond die vrijkomt 
bij werkzaamheden afkomstig uit alle homogene deelgebieden mag als wegbermgrond worden toegepast 
(maximaal klasse Wonen).  
 
Boezemkades waterschap Hunze en Aa’s 
Voor waterkeringen van waterschap Hunze en Aa’s in het buitengebied geldt dat deze de functie “groen 
met natuurwaarden” hebben gekregen (functieklasse wo nen). Dat is in overeenstemming met de kwaliteit 
die de boezemkades hebben. In de boezemkades buiten de bebouwde kom mag grond kwaliteit wonen worden toegepast. Binnen de bebouwde kom gelden de functies en toepassingsmogelijkheden zoals op 
de kaarten in bijlage 5 weergegeven. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A15 
 
 4 Melding, Toezicht en handhaving 
4.1 Meldi
ngsprocedure 
Degene 
die grond of baggerspecie gaat toepassen m oet dit ten minste vijf werkdagen van te voren 
melden via het Meldpunt bodemkwaliteit ( www.meldpuntbodemkwaliteit.nl). Hier vindt u ook nadere 
informatie over 
het melden. Iedere melding wordt direct (elektronisch) doorgezonden aan gemeente, 
waterschap en in sommige gevallen de provincie. In Drenthe handelt de RUD Drenthe de meldingen af. 
 
De meldingsplicht geldt voor alle toepassingen van grond en baggerspecie, inclusief tijdelijke opslag, met 
uitzondering van: 
 
 De toepassing van grond of baggerspecie door particulieren. 
 Het toepassen van grond of baggerspecie binnen een landbouwbedrijf, mits de grond afkomstig is van 
hetzelfde bedrijf en het herkomstperceel en toepa ssingsperceel een soortgelijk gebruik kennen. 
 Het verspreiden van baggerspecie uit een water gang over de aan de watergang grenzende percelen. 
 Het toepassen van schone grond en baggerspecie in hoeveelheden kleiner dan  
50 m3.  
 
Degene 
die opdracht geeft voor de toepassing moet de melding doen. Hij/zij mag dit laten doen door 
bijvoorbeeld de aannemer, maar blijft zelf verantwoordelijk dat het op tijd en juist gebeurt. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>    4.2 Toezicht en handhaving    De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op naleving van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en  zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoering van deze taak is belegd bij de Regionale  Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD Drenthe).   Door Rijkswaterstaat/Bodem+ is een HandhavingsUitvoeringsMethode (HUM) Besluit bodemkwaliteit  ontwikkeld. Deze HUM wordt als basis gebruikt voor toezicht en handhaving.         Bestuursrechtelijke handhaving    Wanneer het bevoegd gezag constateert dat de regels van het Besluit bodemkwaliteit niet wordt  nageleefd, kan bestuursdwang worden uitgeoefend of een last onder dwangsom worden opgelegd.    Strafrechtelijke handhaving    De strafrechtelijke handhaving van het Besluit bodemkwaliteit wordt geregeld in de Wet op de  Economische Delicten. Overtredingen van voorschriften van het Besluit bodemkwaliteit zijn economische  delicten. Als zij opzettelijk zijn begaan, worden zij aangemerkt als misdrijven. Met de opsporing van  overtredingen is in de eerste plaats het Openbaar Ministerie belast. De gemeente constateert en schakeit  het OM in.    Transporthandhaving    Bij transport van grond of baggerspecie moet de transporteur ten minste aan kunnen tonen wat de  kwaliteit, herkomst en bestemming van deze grond is.    4.3 Registratie    Om de uitvoering in de dagelijkse praktijk te kunnen toetsen aan het beleid zoals opgenomen in deze  Nota bodembeheer is een goede registratie van de grondstromen binnen de gemeente van belang. Deze  registratie vindt plaats bij de RUD Drenthe.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A16</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A17  
 4.4 Ketenhandhaving 
Om goed te kunnen handhaven moet het denken in ketens  bij de handhaving centraal staan. Het is van 
groot belang om te weten wat de herkomst van een bepaal de partij is om te oordelen over de juistheid van 
bijbehorende gegevens. Ketenhandhaving is zinvol vanwege de vele stromen en overdrachtsmomenten 
en de betrokkenheid van meerdere handhavende instant ies. Door ketenhandhaving wordt de gemeente 
gestimuleerd om zowel voor- als achteruit te kijk en vanuit de eigen handhavingsrol. Door samen te 
werken kun je zicht krijgen op de hele keten en k unnen overtredingen tijdig worden gesignaleerd.  
 
Navolgend is een overzicht opgenomen welke bevoegdheden de gemeente heeft in relatie tot andere 
overheidsorganen.  
 
Ketenhandhaving van grondstromen is aangewezen al s speerpunt in de Drentse maat, het Drentse 
kwaliteitsniveau voor vergunningverlening en handhaving milieutaken. 
 
 
 
 Gemeente 
Het toepassen van grond en baggerspecie op of in de bodem binnen het eigen 
beheergebied. 
 
Waterschap 
Het toepassen van grond en baggerspecie in oppervlaktewater of het verspreiden van 
baggerspecie in niet-rijkswat eren binnen het eigen beheergebied. 
 
Provincie 
Het toepassen van grond en baggerspecie binnen categorieën van inrichtingen waarvoor 
de provincie als bevoegd gezag is aangewezen. 
 
Rijkswaterstaat 
Het toepassen van grond en baggerspecie in Rijkswaterenoppervlaktewater of het 
verspreiden van baggerspecie in rijkswateren. 
 Inspectie Leefomgeving en Transport 
Ketenhandhaving van producent tot toepassing. </pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A18  
 5 Evaluatie en beheer 
Door grondverzet, activiteiten aan het bodemoppervlak,  en door natuurlijke processen in de bodem is de 
bodemkwaliteit aan verandering onderhevig. Daarnaast is  beleid en wet- en regelgeving aan verandering 
onderhevig. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer geëvalueerd moeten worden.  
 
De actualiteit van de kaarten en de noodzaak tot herziening wordt ambtelijk door de gemeente Assen met enige regelmaat getoetst. De ontgravingskaart wordt eens in de vijf jaar, of indien meer dan 25% nieuwe 
representatieve bodemonderzoekgegevens beschikbaar zi jn, geactualiseerd en beleidsmatig vastgesteld. 
In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de nota bodembeheer moet worden 
herzien. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1    Referenties    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A1  
 REFERENTIES 
1. Besluit en Regeling bodemkwaliteit (Ministerie van VROM, december 2007). 
 
2. Handreiking Besluit bodemkwaliteit (SenterNovem Bodem+, december 2007). 
 
3. Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (Ministe rie van VROM en V&W, 3 september 2007) 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2    Totstandkoming functiekaart,  ontgravingskaart en toepassingskaart    Prova    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Totstandkoming ontgravingskaart, functiekaart en 
toepassingskaart 
Inleiding 
In deze bijlage is de technisch-inhoudelijke tots tandkoming van de ontgravingskaart, functiekaart en 
toepassingskaart van de gemeente As sen beschreven. De kaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.  
 
De kaarten zijn opgesteld op basis van de Richt lijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van VROM, 
Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Hierin is opgenomen dat in totaal drie kaarten 
dienen te worden opgesteld. De eerste ka art betreft een indeling naar bodemgebruik, de 
bodemfunctiekaart. De tweede een indeling naar chem ische bodemkwaliteit”: de ontgravingskaart. De 
derde kaart is de resultante van de functiekaa rt en de ontgravingskaart: de toepassingskaart. 
 De richtlijn voor het opstellen van deze kaarten in  het kader van het Besluit en de Regeling bodemkwaliteit 
is bedoeld voor het gebruik van de kaarten: 
 
 bij het toepassen van grond en bagger op de bodem; 
 als bewijsmiddel voor de kwaliteit van vrijkomende grond.  
 
De wijze van opstellen van de functiekaart is geregeld in de Regeling bodemkwaliteit. Deze methodiek is hiervoor gehanteerd. De gemeente Assen heeft beslo ten om gebiedsspecifiek beleid (maatwerk voor 
lokale omstandigheden) op te stellen. De functiekaa rt en toepassingskaart zijn aldus opgesteld voor het 
gebiedsspecifiek beleid.  
 
Totstandkoming bodemkwaliteitskaart 
Een bodemkwaliteitskaart bestaat uit een aantal kaar tlagen, die als geheel een beschrijving geven van de 
bodemkwaliteit in een bepaald gebied. Voor toepassing van gebiedsspecifiek beleid zijn de volgende 
kaartlagen opgesteld en overzichten beschikbaar:  
1. Bijzondere omstandigheden: verdacht, onderzochte en gesaneerde locaties 
Locaties waar de bodem mogelijk verontreinigd is (bijzondere omstandigheden, verdachte locaties zoals (voormalige) bedrijfsterreinen, ondergro ndse tanks, etc. zijn opgenomen in het Bodeminformatie-systeem 
van de gemeente Assen en kunt u opvr agen via het KCC van de gemeente Assen. 
. 
2. Functiekaart 
Deze kaart geeft inzicht in de geldende functie van de verschillende zones van het beheergebied. 
 
3. Homogene Deelgebiedenkaart 
Deze kaart geeft inzicht in de onderverdeling van het gebied in zones van vergelijkbare kwaliteit, 
bodemopbouw en gebruiksgeschiedenis (homogene deelgebieden).  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A4  
 
 
 4. Ontgravingskaarten 
De ontgravingskaart geeft inzicht in de diffuse bodem kwaliteit van de grond die in de verschillende zones 
vrijkomt. Deze kaart wordt in de praktijk veelal als ‘bodemkwaliteitskaart’ aangeduid. Dit betreft een statische kaart die voor vijf jaar  wordt vastgesteld. De bodemkwalitei t is berekend voor twee trajecten: 
 
 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 
Van beide bodemlagen is een ontgravingskaart gemaakt.  
 
Het deelgebied “Stationsgebied” kent afwijkende dieptetr ajecten. Hier zijn het voorkomen van fysisch 
verschillende bodemlagen (zand en leem) als onderschei dend kenmerk gekozen. Van dit gebied zijn drie 
ontgravingskaarten opgesteld.  
5. Toepassingskaart 
Deze kaart geeft inzicht in de normstelling voor t oepassing van grond of bagger in de verschillende zones 
van het beheergebied. Dit betreft een statische k aart die voor vijf jaar wordt vastgesteld. 
 
Totstandkoming 
Voor de totstandkoming van de kaarten zijn een aantal technisch inhoudelijke stappen doorlopen: 
 
Verzamelen digitale gegevens van de gemeente; 
 indeling beheergebied in homogene deelgebieden; 
 opstellen functiekaart; 
 voorbewerken dataset; 
 verdere analyse en bewerking dataset en bodemkwaliteit; 
 opstellen ontgravingskaart; 
 opstellen toepassingskaart. 
 In navolgende paragrafen zijn de uitgevoerde werkzaamheden per stap nader beschreven. 
 
Verzamelen digitale gegevens 
De eerste stap is het verzamelen en ontsluiten van (digitale) gegevens. Deze zijn aangeleverd door de 
gemeente Assen. De beschikbare data is gecont roleerd op relevantie, volledigheid, ‘houdbaarheid’ en 
geschiktheid voor gebruik in het GIS/BIS (Geografi sch Informatie Systeem/Bodem Informatie Systeem). 
De volgende digitale bestanden zijn gebruikt:  
 Bodemonderzoeksrapporten (export d.d. 12 oktober 2015). 
 contouren van bodemonderzoeklocaties; 
 contouren van industriegebieden en NAM-locaties; 
 locaties van oppervlaktewateren; 
 topografische ondergronden; 
 gemeentegrens. 
 Voor het deelgebied Stationsgebied zijn nieuwe gegevens verzameld door middel van bodemonderzoek.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>    Indeling in homogene deelgebieden    Homogene deelgebieden zijn gebieden binnen de gemeente waar op basis van een aantal kenmerken  van dat gebied een andere diffuse bodemkwaliteit wordt verwacht. De bodemkwaliteit wordt voornamelijk  bepaald door twee factoren: historisch land/bodemgebruik (wonen/landbouw/industrie) en bodemtype  (zand/veen/klei). Daarnaast is het van belang gedurende welke periode het gebruik van de bodem heeft  plaats gevonden. Een oude historische woonkern heeft namelijk door het langere gebruik een andere  bodemkwaliteit dan een nieuwbouwwijk. De indeling in homogene deelgebieden is weergegeven in tabel 1  en figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 1. Homogene deelgebieden  Omschrijving  Wonen voor 1945  Wonen 1945 - 1970  Wonen na 1970  Industrie voor 1970    Industrie na 1970  Buitengebied (agrarisch)  Stationsgebied    Overige locaties, uitgesloten van kaart (o.a. NAM  locaties, gesaneerde locaties en begraafplaatsen)         Deelgebied O betreft gebieden die om uiteenlopende redenen uitgesloten zijn van de  bodemkwaliteitskaart (zie paragraaf 3.3).    Functiekaart    De functiekaart geeft het gebruik (de functie) van een gebied weer. Het Besluit bodemkwaliteit maakt in  het gebiedsspecifieke kader onderscheid in zeven functies, zie tabel 2. Hierbij wordt geen onderscheid in  bebouwingsperiode gemaakt. De functiekaart is opgenomen in figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 2 Bodemfuncties    Bodemfuncties (gebiedsspecifiek beleid)  Plaatsen waar kinderen spelen  Natuur  Landbouw              Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)         Bodemkwaliteitskaart    Inleiding   De bodemkwaliteitskaart is opgesteld op basis van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van  VROM, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Het betreft een indeling van het  grondgebied van de gemeente in diffuse chemische bodemkwaliteit.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A6  
 
 
 De bodemkwaliteitskaart heeft uitsluitend betrekking op grond, niet op grondwater of waterbodem. De 
bodemkwaliteitskaart is voor twee trajecten opgesteld: 
 
 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 Uitzondering hierop is het deelgebied “Stationsgebi ed”, waar het voorkomen van fysisch verschillende 
bodemlagen (zand en leem) als onderscheidend kenmerk zijn gekozen. 
 
Voorbewerken dataset 
In de gemeente Assen zijn de afgelopen vijfentwintig jaar om diverse redenen bodemonderzoeken 
uitgevoerd die digitaal verwerkt zijn in een dat abase (BIS). De door de gemeente Assen aangeleverde 
actuele database met beschikbare bodemonderzoeken (database dump d.d. 12 oktober 2015) heeft een aantal voorbewerkingen ondergaan. In deze fase is  beoordeeld welke gegevens gebruikt kunnen worden, 
representatief zijn, voor het bepalen van de diffuse  bodemkwaliteit. Bodemonderzoeken die bijvoorbeeld 
bij een tankstation zijn uitgevoerd zijn niet brui kbaar voor het bepalen van de diffuse bodemkwaliteit. 
Verkennend onderzoek dat uitgevoerd is in een weiland voor een bouwvergunning is juist wel 
representatief. De volgende voorbewerkingen zijn uitgevoerd. 
 Voor het berekenen van de statische kenmerken zijn waarnemingen uit de dataset geselecteerd op basis 
van de volgende criteria: 
 
 Er is geen geval van bodemverontreiniging aanwezig op de locatie waarop de waarneming is 
genomen; 
 De conclusie betreffende de kwaliteit van het pr oject waartoe de waarneming behoort is: niet sterk 
verontreinigd; 
 De waarneming is van na 1 juli 2007; 
 Correctie voor waarnemingen beneden de detectielimiet (0,7 * detectielimiet); 
 Uitbijters (extreme waarden) zijn verwijderd. Uitbijters zijn waarnemingen die niet voldoen aan een 
patroon dat door andere waarnemingen is bev estigd. Uitbijters kunnen ontstaan door typefouten, 
kalibratieproblemen, elektrische storingen, etc., maar ook door de aanwezigheid van een veel grotere variatie dan werd verwacht (TNO-MEP, 1998 ). Uitbijters zijn derha lve niet representatief 
voor het bepalen van het achtergr ondgehalte voor een stof in de bodem van een deelgebied. Het 
moet dus worden voorkomen uitbijters in de statistische bewerking mee te nemen, aangezien hun 
aanwezigheid de hoogte van met name de hogere percentielwaarden (zoals P90 en P95) sterk 
kan beïnvloeden. De verwijdering mag conform de nieuwe richtlijn zoals voorheen niet meer enkel met een statistische toets. Indien het vermoeden bestaat dat een waarneming een uitbijter is, 
moet worden nagegaan of er een aanleiding bestaat voor het verhoogde gehalte (puin, koolresten 
of bepaalde bedrijfsactiviteiten). Een lijst met (m ogelijke) uitbijters is ter beoordeling aan de 
gemeente Assen overlegd. Zij hebben aangegeven welke mogelijke uitbijters terecht als uitbijter gekenmerkt worden en dus afkomstig zijn van verdachte locaties. Deze zijn aldus niet 
representatief voor de diffuse bodemkwaliteit en zijn niet gebruikt voor het bepalen van de 
statistische kenmerken van de homogene deelgebieden. De overige zijn wel meegenomen. 
 De ruimtelijke spreiding is geverifieerd. Nagega an is of conform de richtlijn voldaan wordt aan de 
criteria voor ruimtelijke spreiding. Dit betek ent dat een homogeen deel gebied in 20 denkbeeldige 
vakken wordt onderverdeeld, waarbij in 10 van deze 20 vakken een waarneming moet liggen. 
Voor alle homogene deelgebieden wordt hieraan voldaan. 
 Behandeling van mengmonsters. Mengmonsters bestaan uit meerdere puntmonsters. 
Mengmonsters zijn slechts eenmaal meegenomen in de dataset. </pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A7  
 
 
  Bepalen diepte van monsters: in een groot aantal situaties zijn (meng)monsters niet strikt binnen 
het dieptetraject van 0-0,5 m-mv genomen. Op basis van begin- en einddiepten van de monsters 
zijn gemiddelde diepten berekend, die bepalend zijn voor de toekenning aan een dieptetraject. 
Bovendien geldt voor het bovengrondtraject dat de (meng)monsters voor minimaal de helft tussen 
0 en 0,5  m-mv liggen. De overige monsters zijn, mits het  gemiddelde monsternametraject niet dieper is 
dan 2 m-mv, aan de ondergrond toege kend (traject 0,5-2,0 m-mv). 
 Tot slot moet conform de richtlijn nagegaan worden of monstervoorbehandeling heeft 
plaatsgevonden. Monstervoorbehandeling is sinds 1 juli 2007 gestan-daardiseerd (conform AS3000) dus kan ervan uit worden gegaan dat vanaf die datum pas zeker 
monstervoorbehandeling heeft plaatsgevonden.  
Alle stappen zijn (digitaal) gedocumenteerd z odat te allen tijde de totstandkoming van de 
bodemkwaliteitskaart is te reproduceren.  
 
Statistiek 
Binnen de homogene deelgebieden variëren de gehalten van een stof. Er is dus geen sprake van één 
gehalte, maar van een verdeling van gehalten. Deze ve rdeling karakteriseert de diffuse bodemkwaliteit 
van het homogene deelgebied. Veelal is sprake van een scheve verdeling: de bulk van de waarnemingen 
bevindt zich in de laagste regionen. Deze waar nemingen zijn veelal de van nature in de bodem 
voorkomende hoeveelheden en zijn niet als verontreinigingen aan te merken. Om de mate van diffuse 
verontreiniging in een getal uit te drukken, zijn vers chillende statistische kentallen bruikbaar. In het kader 
van hergebruik van grond is met name het gemiddelde belangrijk. Het gemiddelde wordt gebruikt om de bodemkwaliteit per homogeen deelgebied te karakteriseren. Omdat bekend is dat homogeen deelgebied 
een grote variatie in gehalten kent en de gemiddelde kw aliteit maar net schoon is, is voor deze zone de 
P80 gekozen als toetswaarde. Dat biedt meer zekerheid 
 Per deelgebied zijn voor de boven- en ondergrond va n 12 stoffen/stofgroepen een aantal statistische 
waarden (kentallen) bepaald (gemiddelde, 5-, 25-, 50-, 75-, 80, 90- en 95-percentielwaarde), Deze statistische waarden worden gebruikt bij de karakterisering van het deelgebied. In het ene deelgebied kan de statistische variatie in gehalten veel groter zijn  dan in het andere (bijvoorbeeld landbouwgebied). Voor 
deze mate van heterogeniteit is een parameter berekend die de mate van spreiding tussen statistisch lage (5- percentielwaarde) en statistisch hoge waarden (95-percentielwaarde) in verhouding tot de 
achtergrondwaarde en de Maximale Waarde Industrie berekent. 
 In bijlage 3 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit nader toegelicht. De statistische 
kentallen zijn voor respectieve lijk de boven- en ondergro nd opgenomen in bijlage 4. Ook de gemiddelde 
lutum- en humusgehalten per deelgebied zijn in bijlage 4 opgenomen.  
 
De diffuse bodemkwaliteit van elk homogeen deelgebied wordt gedefinieerd door de gemiddelde  
gehalten van de geanalyseerde stoffen te toetsen aan de maximale generieke waarden van het Besluit 
bodemkwaliteit. Hierbij is de volgende kwalificatie gehanteerd : 
 
 
    
 
Toelichting:Uitzondering op deze regel: indien er slechts voor twee stoffen een overschrijding is en de gemiddelde waarde van d ie 
twee stoffen lager is dan twee keer de achtergrondwaarde (AW2000) valt in dat geval het gebied in de klasse achtergrondwaarde 
(AW2000) (art. 4.2.2. onder 4.b. van de Regeling bodemkwaliteit).  Alle stoffen < achtergrondwaarden: ‘schoon’. 
 Eén of meerdere stoffen overschrijden de AW2000 waarde: Wonen*. 
 Eén of meerdere stoffen overschrijden de waarde(n) voor Wonen: Industrie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 Toelichting statistiek bij bodemkwaliteitskaarten 
Per homogeen deelgebied zijn voor de boven- en on dergrond van 11 stoffen een aantal statistische 
kentallen bepaald. Deze zijn getoetst aan de Bodemgebruikswaarden (AW2000, Wonen en industrie). In 
figuur 1 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit toegelicht.  
Figuur 1.
     Gemiddelde  
      X   P 95         uitbijterwaarde 
         
Aantal  
waar- nemingen
 
(n) 
   < d       
         AW2000    Wonen       Industrie  
 
   gehalte in bovengrond in mg/kg ds   
 
 
Gemiddelde 
Gemiddeld concentratie/gehalte van een stof in een deel gebied. Hiertoe worden alle concentraties van de 
representatieve waarnemingen bij elkaar opgeteld en gedeeld door het aantal waarnemingen. Van de 
stoffen wordt het gemiddelde bepaald per homogeen deelgebied. De stof die het hoogst wordt gemeten 
ten opzichte van de gebruikswaarden karakteriseert uiteindelijk de diffuse bodemkwaliteit in dit 
deelgebied. Als bijvoorbeeld het loodgehalte de waarde AW2000 overschrijdt en de overige stoffen lager 
zijn dan de AW2000, dan wordt dit deelgebied als ‘Wonen’ gekarakteriseerd op basis van het gemiddeld 
loodgehalte. Het (gemiddeld) loodgehalte wordt dan de ‘kritische parameter’ van dit deelgebied genoemd. 
 
95 percentielwaarde (P95) 
Deze waarde geeft een concentratieniveau aan wa arbij 95% van de bepaalde concentraties van de 
representatieve waarnemingen in een homogeen deelgebied lager ligt. 5% Is dus hoger dan deze waarde. 
Als bijvoorbeeld de P95 voor lood 200 mg/kg ds is in een deelgebied, dan heeft 5% van de waarnemingen 
een loodgehalte in dit gebied hoger dan 200 mg/kg ds.  
Heterogeniteit 
De heterogeniteit van de dataset is per parameter berekend als: 
 
ܲ95െܲ5
݁݅ݎݐݏݑ݀݊݅	ܹܯെܹܣ 
 
De uitkomst van deze vergelijk ing levert een factor op die de ma te van heterogeniteit weergeeft: 
- Bij waarden kleiner dan 0,2 Er is sprake van weinig heterogeniteit 
- Bij waarden tussen 0,2 en 0,5 Er is sprake van beperkte heterogeniteit </pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A9  
 
 
 - Bij waarden tussen 0,5 en 0,7 Er is sprake van heterogeniteit 
- Bij waarden groter dan 0,7 Er is sprake van sterke heterogeniteit 
 
Tussenresultaten 
In deze paragraaf is een samenvatting van de resu ltaten opgenomen. De volledige resultaten (aantal 
gebruikte waarnemingen, gemiddelden, P 95, etc.) zijn weergeven in de tabellen in bijlage 4. In tabel 3 is 
een samenvatting van de belangrijkste resultaten opgenomen voor respectievelijk de boven- en 
ondergrond.  
 
Tabel 3. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing  
 Gemiddelde lager dan de achtergrondwaarde  
** Gemiddelde hoger dan de achtergrondwaarde, maar  lager dan twee maal de achtergrondwaarde 
 Gemiddelde hoger dan achtergrondwaarde maar lager dan maximale waarde wonen 
Toelichting 
* : omdat er voor maximaal twee stoffen een overschrijding is en omdat de gemiddelde waarde lager is dan twee keer de 
achtergrondwaarde (AW2000) valt dit gebied in de klasse  achtergrondwaarde (AW2000) (p. 85 van de regeling) 
Tabel 4. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
  
 
  
 
  
 
 Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden bovengrond 
 
W1   
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood ** **     
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) ** **     
PCB som7    **   
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       
Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden ondergrond 
 
W1  
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood       
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) **      
PCB som7       
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       </pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>    Tabel 5. Gemiddelde gehalten Deelgebied Stationsgebied en toetsing    Gemiddelde waarden homogene deelgebied  Stationsgebied  Zand (ca.  maaiveld — 2  m-mv)         Lood    Molybdeen  Nikkel    PAK (10  VROM)  PCB som7    Minerale olie    Kwaliteitsklas    se    Evaluatie gebiedsindeling en vaststellen bodemkwaliteitszones   In deze stap is bekeken of op basis van de resultaten met een beperkter aantal bodemkwaliteitszones kan  worden volstaan. Deze controle is uitgevoerd door de gegevens van deelgebieden met dezelfde kwaliteit  samen te voegen. Daarbij zijn voor de bovengrond W2, W3, 14, [2 en B samengevoegd. Voor de  ondergrond zijn alle zones samengevoegd. Uiteindelijk blijven zo voor de bovengrond twee  kwaliteitszones over (zie tabel 6 en de ontgravingskaarten in figuur 3 in bijlage 5) en voor de ondergrond  één (zie tabel 7 en de ontgravingskaarten in figuur 4 in bijlage 5).         Tabel 6. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing    W1 op basis van  P80  | Barium  | Kobalt  | Koper |  Molybdeen  | Nikkel  | Zink  PAK (10 VROM)  PCB som7  P|    Kwaliteitsklasse         4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A10</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A11  
 
 
  
Tabel 7. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
  
 
  
   
De ontgravingskaarten voor het deel gebied Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, figuren 6, 7 en 8. 
 Stof Gemiddelde waarden homogene 
deelgebieden bovengrond 
 
Barium  
Cadmium  
Chroom  
Kobalt  
Koper  
Kwik  
Lood  
Molybdeen  
Nikkel  
Zink  
PAK (10 VROM)  
PCB som7  
Minerale olie  
  
Kwaliteitsklasse AW2000 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3    Kentallen bodemkwaliteit    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor de bovengrond
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieSamenLut  (%) : 
Ubw3.3
6.1 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
109 14 22 28 54 67 23.87 13.05 0.55 164.2 274.67 Ba 56.72 74 32 42 0.18 14
438 0.12 0.14 0.24 0.32 1.4 0.18 0.1 0.58 0.84 3.02 Cd 0.42 0.62 0.27 0.28 0.08 0.12
112 2 2.55 3.58 6.67 8.8 2.99 1.68 0.56 11.32 61.46 Co 4.85 8.3 4.5 5.67 0.1 1.05
448 3.5 6.8 11 18.55 64 8.14 6.27 0.77 30.9 108.74 Cu 22.89 33.5 13 14 0.18 3.5
434 0.04 0.04 0.1 0.17 0.41 0.07 0.05 0.72 0.61 3.52 Hg 0.11 0.3 0.12 0.14 0.04 0.04
111 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.04 0.08 0.08 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 1.05
449 2.1 2.8 4.25 8.4 45 3.85 2.9 0.76 14.77 37.87 Ni 13.26 10.9 4.8 7.4 0.26 2.1
442 14 26.6 48 118.5 610 38.79 44.24 1.14 115.58 304.15 Olie 115.58 176 58 84.7 0.55 14
437 0.2 0.39 1.2 4.2 37 1.1 2.31 2.1 6.8 40 PAK 1.5 6.2 1.6 2.7 0.11 0.07
445 9.1 17 30 71.1 220 24.01 23.64 0.98 146.6 369.99 Pb 34.9 100.7 34 51.4 0.2 5.73
107 0.0049 0.0049 0.0049 0.005 0.015 0.0048 0.001 0.209 0.024 0.304 PCB 0.012 0.0049 0.0049 0.0049 0.01 0.0034
490 14 23 39 92 220 31.41 27.13 0.86 98.41 354.29 Zn 68.89 123.2 41.3 64.9 0.28 11.9
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieW1Lut  (%) : 
Ubw3.3
3.7 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
25 14 14 34 68.5 70 25.96 16.94 0.65 165.39 276.66 Ba 57.14 94 35.8 60.8 0.25 14
92 0.12 0.14 0.19 0.3 0.7 0.17 0.08 0.51 0.77 2.74 Cd 0.38 0.41 0.24 0.28 0.08 0.12
26 2.1 2.1 2.27 5.9 6 2.65 1.17 0.44 11.4 61.86 Co 4.88 2.8 3.34 5.07 0.07 2.1
93 3.5 7.2 13 33.5 42 10.21 9.4 0.92 28.82 101.42 Cu 21.35 42.5 14 26 0.37 3.5
90 0.04 0.05 0.13 0.29 0.95 0.1 0.12 1.28 0.6 3.46 Hg 0.11 0.46 0.14 0.16 0.08 0.03
26 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.04 0.07 0.07 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 0.82
90 2.1 3.5 4.8 7.14 12 3.82 1.79 0.47 14.84 38.06 Ni 13.32 13.1 5.2 6.48 0.2 2.1
95 14 30 56 138 240 43.36 41.17 0.95 70.37 185.19 Olie 70.37 194 61.6 95.4 1.1 11.98
113 0.38 1.3 3.55 13.3 22 3.13 4.38 1.4 6.8 40 PAK 1.5 17.22 4.76 9.96 0.34 0.09
91 13 33 50 136 190 42.74 40.6 0.95 140.89 355.57 Pb 33.54 162.5 53 110 0.41 3.92
25 0.0049 0.0049 0.0049 0.0081 0.0082 0.0052 0.001 0.1941 0.015 0.185 PCB 0.007 0.0049 0.0049 0.0061 0.02 0.0049
95 20 35 61 124 160 45.52 35.54 0.78 93.6 336.97 Zn 65.52 184 71.8 99.8 0.42 9.22
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor de ondergrond
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieSamenLut  (%) : 
Ubw5.4
3.8 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
168 14 14 25 49.95 120 21.81 14.46 0.66 203.11 339.74 Ba 70.16 62 27 36.1 0.13 14
718 0.12 0.12 0.14 0.28 0.47 0.15 0.06 0.45 0.79 2.84 Cd 0.4 0.2 0.14 0.28 0.09 0.07
168 2.1 2.6 3.7 6.26 18 3.01 1.79 0.59 13.71 74.43 Co 5.88 8.9 3.9 4.81 0.07 1.3
751 3.5 3.5 7 15.4 45 6.03 4.71 0.78 30.83 108.48 Cu 22.84 19.1 8 13.3 0.14 3.38
709 0.04 0.04 0.07 0.21 0.8 0.07 0.07 1.08 0.62 3.58 Hg 0.11 0.18 0.08 0.14 0.05 0.04
172 1.05 1.05 1.05 1.05 14 1.11 0.99 0.89 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 1.05
760 2.1 3.5 5.78 9.7 16 4.35 2.63 0.61 17.21 44.14 Ni 15.45 17.7 6.38 8.3 0.26 2.1
795 14 14 35 91.4 210 29.7 28.06 0.94 72.37 190.44 Olie 72.37 114 38 60 0.7 8.6
780 0.08 0.35 0.88 4.7 16 1.01 1.93 1.92 6.8 40 PAK 1.5 5.07 1.2 2.5 0.12 0.04
737 7 9.1 16 65 160 16.77 20.12 1.2 146.4 369.48 Pb 34.86 55 22 38 0.18 3.5
161 0.0049 0.0049 0.0049 0.005 0.0099 0.0048 0.001 0.208 0.015 0.19 PCB 0.008 0.0049 0.0049 0.0049 0.01 0.0034
772 11.9 14 26 63.35 250 22.58 21.43 0.95 102.94 370.58 Zn 72.06 80.3 30 44 0.19 6.93
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 1 = zand (ca. 0-1,5 m-mv)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 3.3
2.2 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
21 14 14 24.5 38.4 39 19.38 8.06 0.42 164.65 275.41 Ba 56.88 29.2 32.8 0.11 14
22 0.14 0.14 0.14 0.14 0.14 0.14 0 0 0.72 2.57 Cd 0.36 0.14 0.14 0 0.14
22 2.1 2.1 2.1 3.04 3.2 2.15 0.24 0.11 11.35 61.61 Co 4.86 2.1 2.1 0.02 2.1
22 3.5 4.3 8.75 48.3 54 8.25 10.88 1.32 27.4 96.39 Cu 20.29 9.74 15.7 0.59 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.2 0.21 0.05 0.05 0.85 0.59 3.41 Hg 0.11 0.06 0.14 0.05 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 2.8 2.8 4.3 5.22 5.3 3.42 0.87 0.26 14.8 37.94 Ni 13.28 4.3 4.77 0.1 2.8
22 0.35 0.35 0.72 3.63 3.9 0.75 0.85 1.13 6.8 40 PAK 1.5 1.02 1.98 0.09 0.35
22 7 13.5 26.5 56.05 58 18.41 14.52 0.79 136.97 345.68 Pb 32.61 30 43.8 0.16 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.009 0.108 PCB 0.004 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 14 14 31 105.05 110 28.36 24.6 0.87 90.11 324.41 Zn 63.08 41 70.4 0.35 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 2 = leem (ca. 1,5-3m)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 14.4
0.3 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
22 14 23 29.25 36.4 37 21.91 7.69 0.35 361.58 604.83 Ba 124.91 30.4 32.4 0.05 14
22 0.14 0.14 0.14 0.57 0.62 0.17 0.1 0.61 0.78 2.78 Cd 0.39 0.14 0.24 0.18 0.14
22 3.65 4.7 6.25 8.7 8.7 4.98 1.81 0.36 23.44 127.22 Co 10.04 6.48 8.37 0.06 2.1
22 6.92 7.7 9.5 56.1 60 11.45 12.46 1.09 35.73 125.73 Cu 26.47 10.28 28.6 0.53 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0 0 0.69 3.96 Hg 0.12 0.04 0.04 0 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 7.65 11 14 18 18 10.9 3.83 0.35 27.17 69.66 Ni 24.38 14.4 17.7 0.28 5.22
22 0.35 0.35 0.35 0.81 0.89 0.37 0.12 0.31 6.8 40 PAK 1.5 0.35 0.35 0.01 0.35
22 7 7 7 7 7 7 0 0 159.86 403.45 Pb 38.06 7 7 0 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.001 0.016 PCB 0.001 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 23.75 28 31.25 112.95 120 32.68 22.74 0.7 133.75 481.51 Zn 93.63 32.4 62.5 0.26 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 3 = zand (ca. 3-5,5 à 8)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 14.4
0.3 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
22 14 23 29.25 36.4 37 21.91 7.69 0.35 361.58 604.83 Ba 124.91 30.4 32.4 0.05 14
22 0.14 0.14 0.14 0.57 0.62 0.17 0.1 0.61 0.78 2.78 Cd 0.39 0.14 0.24 0.18 0.14
22 3.65 4.7 6.25 8.7 8.7 4.98 1.81 0.36 23.44 127.22 Co 10.04 6.48 8.37 0.06 2.1
22 6.92 7.7 9.5 56.1 60 11.45 12.46 1.09 35.73 125.73 Cu 26.47 10.28 28.6 0.53 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0 0 0.69 3.96 Hg 0.12 0.04 0.04 0 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 7.65 11 14 18 18 10.9 3.83 0.35 27.17 69.66 Ni 24.38 14.4 17.7 0.28 5.22
22 0.35 0.35 0.35 0.81 0.89 0.37 0.12 0.31 6.8 40 PAK 1.5 0.35 0.35 0.01 0.35
22 7 7 7 7 7 7 0 0 159.86 403.45 Pb 38.06 7 7 0 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.001 0.016 PCB 0.001 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 23.75 28 31.25 112.95 120 32.68 22.74 0.7 133.75 481.51 Zn 93.63 32.4 62.5 0.26 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende    voorwaarden hergebruik grond en  baggerspecie    hf  > Royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A2  
 
 
 Overzicht wetgeving en aanvullende voorwaarden 
hergebruik grond en baggerspecie  
 
Bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaring) 
De kwaliteit van de grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een 
milieuhygiënische verklaring. Het Besluit bodemkwaliteit kent voor grond de volgende typen 
milieuhygiënische verklaringen:  
 Partijkeuring. 
 Erkende kwaliteitsverklaring. 
 Fabrikant-eigenverklaring. 
 Verklaring op grond van een bodemkwaliteitskaart De bodemkwaliteitskaart geeft de 
gemiddelde kwaliteit van de bodem aan in elke zone. Deze verklaring kan alleen 
worden gebruikt bij grondverzet binnen het eigen beheergebied, of tussen 
beheersgebieden als de ontvangende gemeente de bodemkwaliteitskaart van de 
aanbiedende gemeente bij besluit heeft aangewezen. Als de partij ook is voorzien 
van een geldig ander bewijsmiddel (partijkeuring, erkende kwaliteitsverklaring) dan geldt dat andere bewijsmiddel als mili euhygiënische verklaring, omdat deze een 
directere uitspraak doet over de kwaliteit van de betreffende partij grond of bagger. 
 
Andere milieukundige verklaringen zijn NIET rechtsgeldig. 
 
 
  Toelichting toetsingskader Besluit bodemkwaliteit  
 
Voor de bepaling van de kwaliteitsklas sen wordt gebruik gemaakt van navolgende 
indeling:  
1. Achtergrondwaarden 2. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse wonen 
3. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse industrie 
 Onderstaand zijn de bodemkwaliteitsklassen nader toegelicht.  
 
Achtergrondwaarden 
De achtergrondwaarden zijn ontleend aan de w aarden die zijn vastgesteld in het 
project “Achtergrondwaarden 2000 (AW2000 )”. Dit onderzoek heeft de gehalten in 
kaart gebracht, zoals die op dit moment voorkomen in de bodem van natuur- en 
landbouwgronden in Nederland die  niet zijn belast door lokale verontreinigingsbronnen.  
 
Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Wonen 
Deze waarde is een landelijk vastgestelde (gen erieke) waarde voor de kwaliteitsklasse 
wonen. Deze waarde geeft de bovengrens aan van de kwaliteitsklasse Wonen.  
 
Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Industrie 
Deze waarde is een landelijk vastgestelde (gen erieke) waarde voor de kwaliteitsklasse 
Industrie. Deze waarde geeft de bovengren s aan wanneer een onderzochte partij grond 
binnen de kwaliteitsklasse industrie valt.  
 Voor een overzicht van alle tot op heden vastgestelde toetsingswaarden voor grond en baggerspecie wordt verwezen naar tabel 1 in bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Definities grond en baggerspecie 
 
 
Nuttige toep assing 
De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor nuttige en functionele toepassingen van grond en baggerspecie op of in de bodem en in  oppervlaktewater. Hierbij mag niet meer 
materiaal worden toegepast dan nuttig of nodig is voor de toepassing. Wanneer hier niet aan 
wordt voldaan, dan wordt de toepassing gezien als het storten van afvalstoffen. Dat is 
verboden buiten bedrijven die daarvoor zijn ingericht. 
 
Een nuttige toepassing is:  
toepassing in bouwconstructies en weg- en waterbouwkundige constructies, waaronder 
wegen, spoorwegen, dijken, kades en geluidswallen; toepassing in ophogingen met het oog op verbetering van de bodemgesteldheid; 
afdekken van een saneringslocatie of stortp laats om contact met bodemvervuiling te 
voorkomen; verondiepen of dempen van oppervlaktewater om een gebied (opnieuw) in te richten; 
toepassen in groeven van voormalige delfstofwinningen met het oog op herinrichting en 
stabilisering; 
verspreiding van baggerspecie uit een watergang langs de watergang, om het profiel van de 
watergang te herstellen of te verbeteren; 
verspreiding van baggerspecie in oppervlaktewater om de natuurlijke sediment-huishouding te herstellen; 
tijdelijke opslag v an baggerspecie buiten inrichtingen.  Het Besluit bodemkwaliteit hanteert voor grond en baggerspecie de volgende definities 
(artikel 1): 
 
Grond is vast materiaal en bestaat uit minerale delen met een maximale korrelgrootte 
van 2 millimeter en organische stof in een ver houding en met een structuur zoals deze in 
de bodem van nature wordt aangetroffen, alsmede van nature in de bodem voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter, met 
uitzondering van baggerspecie. 
 
Baggerspecie  is materiaal, dat is vrijgekomen uit de bodem via het oppervlaktewater of 
de voor dat water bestemde ruimte en bestaat uit minerale delen met een maximale 
korrelgrootte van 2 millimeter en organische stof in een verhouding en met een structuur 
zoals deze in de bodem van nature worden a angetroffen, alsmede van nature in de 
bodem voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter.  Het Besluit stelt aanvullend dat een partij grond en baggerspecie maximaal 20 
gewichtsprocent bodemvreemd materiaal mag bevatten. Het gaat hierbij nadrukkelijk 
niet om bijmengingen van bodemvreemd materiaal in grond of baggerspecie nadat het 
materiaal is afgegraven. Wanneer niet aan de definitie van grond of baggerspecie wordt 
voldaan of wanneer het maximaal toegesta ne percentage bodemvreemd materiaal wordt 
overschreden, dan kan het materiaal niet worden toegepast als grond of baggerspecie in het kader van het Besluit. Door bijvoorbeel d te zeven kan het percentage bodemvreemd 
materiaal onder de 20 gewichtsprocent worden gebracht, zodat alsnog sprake is van grond of baggerspecie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>    Verspreiden baggerspecie over aangrenzende percelen  Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende i ä | \ | ‘3 Ik 4  percelen geldt een bijzonder kader op basis van de Keur van Nn |  waterschappen (acceptatieplicht voor de ingelanden). .    In de normstelling voor het verspreiden van baggerspecie  over aangrenzende percelen is rekening gehouden met de  landbouwfunctie die deze percelen vaak hebben. De  bovengrens voor de kwaliteit van baggerspecie die mag  worden verspreid is gebaseerd op de zogenaamde msPAF  toets (msPAF = meer stoffen Potentieel Aangetaste Fractie  van lagere organismen). Daarnaast mag de kwaliteit van de  baggerspecie de Interventiewaarden voor droge bodems niet overschrijden. De msPAF toets  is een methode om ecologische risico's te bepalen waarbij rekening gehouden wordt met de  effecten van meerdere stoffen tegelijk. In tabel 1 van bijlage B in de Regeling Besluit  bodemkwaliteit is aangegeven voor welke parameters de msPAF toets moet worden  uitgevoerd en voor welke stoffen samenstelling eisen gelden    Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende percelen gelden de volgende  voorwaarden:    e Voor onderhoudsspecie waarvan de kwaliteit voldoet aan de Maximale Waarden  voor verspreiden van baggerspecie.   e Voor het aangrenzende perceel geldt de ontvangstplicht.   e De baggerspecie mag tot aan de perceelsgrens worden verspreid.   e Er hoeft niet te worden getoetst aan de kwaliteit van de ontvangende bodem.   e De verspreiding over aangrenzende percelen hoeft niet te worden gemeld.    Grootschalige bodemtoepassing    De aanleg van onder andere dijken, geluidswallen en (spoor)wegen vallen meestal onder  een ‘grootschalige bodemtoepassing’ en kennen in het Besluit bodemkwaliteit een eigen  toetsingskader. Van grootschalige bodemtoepassingen is sprake als bij een nuttige  toepassing meer dan 5.000 kubieke meter grond en baggerspecie meer dan twee meter  hoog wordt toegepast. Op de maximale dikte van twee meter zijn enkele uitzonderingen van  toepassing, zoals voor (spoor)wegen. Bij grootschalige bodemtoepassing kan licht  verontreinigde grond en baggerspecie worden gebruikt zonder rekening te houden met de  kwaliteit en de functie van de bodem. Wel moeten de grond en baggerspecie voldoen aan de  maximale emissiewaarde en moet de samenstellingswaarde voldoen aan de klasse  industrie. Op de grond en baggerspecie komt een leeflaag van minimaal een halve meter die  wel aan de kwaliteit en functie van de onderliggende bodem voldoet of een laag bouwstoffen  die contact met de grond of baggerspecie voorkomt. In de toelichting op het besluit staat dat  een gemeente een grootschalige toepassing niet kan verbieden of wijzigen via  gebiedsspecifiek beleid. Het is aldus een apart toetsingskader dat los staat van het  gebiedsspecifieke kader. Als aan de minimum eisen voor dit toetsingskader wordt voldaan  kan er gebruik van worden gemaakt.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A5  
 
 
  
 Relatie met overige Wetgeving 
 
Wet bodembescherming (Wbb) 
De Nota bodembeheer heeft uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
baggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. (Sterke) verontreinigingen van grond 
veroorzaakt door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfsterreinen of ondergrondse tanks vallen onder de Wet bodembescherming (Wbb). De Wbb wordt in deze nota enkel 
behandeld indien een relatie met hergebruik van grond en baggerspecie aanwezig is, zoals bij het gebruik van grond of baggerspecie als aanvulgrond van een ontgraven saneringsput 
(zie verder hoofdstuk 3). Uitgangspunt is terugsaneren en aanvullen tot de kwaliteit die geschikt is voor de functie van de locatie. 
 
Wet Milieubeheer (Wm) 
Het Besluit geldt ook voor toepassing van gr ond en baggerspecie binnen Wm-inrichtingen. 
Het Besluit bodemkwaliteit geldt in dat geval  naast de milieuvergunning of algemene regels 
die de milieuvergunning vervangen (het Activiteitenbesluit of het Besluit landbouw). Een dergelijke toepassing heeft in principe geen gevolgen voor de vergunningplicht van de 
inrichting. 
 
Waterwet 
Op 22 december 2009 is de Waterwet in werking getreden. De Waterwet regelt het beheer 
van oppervlaktewater en grondwater, en ver betert ook de samenhang tussen waterbeleid en 
ruimtelijke ordening. Bij ingrepen in de waterbod em komt vaak baggerspecie vrij. De relatie 
tot hergebruik zoals omschreven in deze Nota Bodembeheer is aanwezig bij hergebruik en verspreiding op landbodem van deze baggerspecie.  
 
Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) 
De WRO bepaalt dat de locatie geschikt moet z ijn voor de beoogde functie. Daarbij is niet 
nader bepaald welke bodemkwaliteitsdoelstelling daarbij gehanteerd wordt. Het is de 
beleidsvrijheid van de gemeente om te bepalen welk toetsingskader hierbij gehanteerd 
wordt. Aangesloten wordt bij het toetsing skader dat in deze bodembeheernota is 
opgenomen. 
 
Woningwet 
Regels voor het tegengaan van bouwen op verontreinigde grond zijn opgenomen in de 
Woningwet. Veiligheid en gezondheid zijn uitgangspunten van de Woningwet. Het bouwen 
op verontreinigde grond (waaronder tevens ver ontreinigd grondwater) moet in dit kader 
worden tegengegaan. 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>    Bijlage 5    Kaartmateriaal  Figuur 1 Functiekaart  Figuur 2 Homogene Deelgebiedenkaart  Figuur 3 Ontgravingskaart 0,0-0,5 m-mv  Figuur 4 Ontgravingskaart 0,5-2,0 m-mv  Figuur 5 Toepassingskaart  Figuur 6 Ontgravingskaart Stationsgebied laag 1 = zand (ca. 0 - 1,5 m-mv)  Figuur 7 Ontgravingskaart Stationsgebied laag 2 = leem (ca. 1,5 - 3,0 m-mv)    Figuur 8    Ontgravingskaart Stationsgebied laag 3 = zand (ca. 3,0 — 5,5 à 8,0 m-mv)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>    gr/Intermap, IPC, USGS;FAO, NPS, NRCAN, GecBase, IGN,  ‚, METI, Esri China (Hong:Keng), and the GIS User Community                                                      Titel   Bodemfuncties Functiekeart   Wonen met tuin   [ Plaatsen waar kinderen spelen/Recreatie Project   TEE Meee Woikstuin BC7583 Gebledsspecifiek bodembeleid Assen   _] Landbouw   EN Nete: Opdrachtgever   En Ander groen, bebouwing, Infrastructuur en Industrie (Nagenoeg geheel verhard) Gemeente Assen   rs Ander groen, bebouwing, Infrastructuur en Industrie (Niet nagenoeg geheel verhard) Tp Royal   MN opperviaktewster Datum Schaal HaskoningDHV  04/04/2016 1:43000 Enhancing Society Together    </pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>         Ven enaar de    Homogene deelgebieden  [_]B: landelijk gebied  BBE 11: industrie < 1970  [___] (2: industrie > 1970  mn W1: wonen < 1945  B wa: wonen 1945-1970  [__Ì W3: wonen > 1970   „Overig: uitgezonderd van BKK  7777 Deelgebied Stationsgebied  mn Oppervlaktewater         Sources Esti; DeLorme, NAVTEQ, rose herman iPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster‘NL, Ordnance Survey, Esrid pan, METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community    Titel  Homogene Deelgebiedenkaart    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen    Opdrachtgever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                                                      en         ‚ Figuur  2    | Gecontroleerd door Volgnummer    1              ‚ Coert Fossen    %    Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together         </pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>              Dovensmildr    Sources »ferisDeLorme, NAVTEQ, TomTont, Intermap, IPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey; Esri Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community              a                   Ontgravingskaart: Bovengrond   En Voldoet aan achtergrondwaarde   | Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen  GEE Gemiddeide kwaliteit riet bepaald   |__| Witte viek (Stationsgebied, zie Figur 6 t/m 8)  nn Oppervlaktewater    Tiel  Ontgravingskaart 0,0-0,5 m-mv    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen              Figuur   3   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                        Opdrachigever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                        Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together                   </pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>              SourcesnEerinDel.orme, NAVTEG, TomTgat, Intermap, iPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey, Esri Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community                                  Ontgravingskaart: Ondergrond   En Voldoet aan achtergrondwaarde   | Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen  GEE Gemiddeide kwaliteit riet bepaald   . - _/ Witte vlek (Stationsgebied, zie Figuur 6 t/m 8)  nn Oppervlaktewater              Figuur   4   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                        Tiel   Ontgravingskaart 0,5-2,0 m-mv   Project   BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen  Opdrachtgever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 4:43000                        Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together                   </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>              Bovensmilde    SourcesrEerinsDelorme, NAVTEQ, TomT                   Xe intermap, IPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey; Esrí Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community    a                   Toe te passen bodemkwaliteit  | | Achtergrondwaarde (LMW1)  | Wonen (LMW2)   Maatwerk   | | Opperviaktewater         2  Lokaie Maximale Waarien in mo’kg ds bij standaard  bode (25% kitum en 10% organische stof)    Titel  Toepassingskaart    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen              Figuur   5   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                                  Opdrachigever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                   Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together              </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject6Ontgravingskaart Stationsgebied laag 1 = zand 
(ca. 0 - 1,5 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 1
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject7Ontgravingskaart Stationsgebied laag 2 = leem 
(ca. 1,5 - 3,0 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 2
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject8Ontgravingskaart Stationsgebied laag 3 = zand
(ca. 3,0 – 5,5 à 8,0 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 3
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>    Bijlage 6    Erkende bodemkwaliteitskaarten    he    ~Royal—  HaskoningDHV    </pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 Erkende bodemkwaliteitskaarten 
Gebiedsbeheerder Referentie 
gemeenten Noordenveld, Tynaarlo, 
Midden-Drenthe, Hoogeveen, Westerveld, Borger-Odoorn, 
Meppel, De Wolden, Coevorden en 
de provincie Drenthe Nota bodembeheer definitief, 16 april 2012. 
Aa en Hunze Nota bodembeheer gemeente Aa en Hunze met 
ref.nr BC8211-101/R002/JBUI/Gron, 10 april 
2015. 
Emmen Nota bodembeheer gemeente Emmen met ref.nr  
9W3663/R00004/JTLA/Gron, Emmen/Groningen, 
2012. 
Provincie Groningen, gemeenten Appingedam, Bedum, Bellingwolde, Delfzijl, De Marne, 
Eemsmond, Groningen, 
Grootegast, Haren, Hoogezand-Sappemeer, Leek, Waterschap 
Hunze en Aa’s, Waterschap 
Noorderzijlvest Regionale bodemkwaliteitskaart provincie Groningen met ref.nr 245808, maart 2013 
Waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s Waterbodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer met ref.nr. 268022, oktober 2014 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>    RAPPORT    Nota bodembeheer    Gemeente Assen  Klant: Gemeente Assen  Referentie: T&PBC7583R002F01    Versie: 01/Finale versie    Datum: 4 april 2016    YS:    Royal  HaskoningDHV    Enhancing Society Together</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>    Titel document:    Ondertitel:  Referentie:  Versie:   Datum:  Projectnaam:  Projectnummer:  Auteur(s):    Opgesteld door    Gecontroleerd door    Datum/Initialen:    Goedgekeurd door    Datum/Initialen:    Classificatie    ee   ‚   HES  Ge    Projectgerelateerd    Disclaimer    Nota bodembeheer    nota bodembeheer Assen  T&PBC7583R002F01  01/Finale versie   4 april 2016   bkk Assen   BC7583              1 april 2016              1 april 2016         <M CER7,  ON wa ,  x fs,    5    z  no”    HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.    Chopinlaan 12   9722 KE Groningen   Netherlands   Transport & Planning   Trade register number: 56515154    +31 88 3485300 T  info@rhdhv.com E  royalhaskoningdhv.com W    No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by  any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V: nor may they be used,  without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland  B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by  whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The quality management system of  HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001, ISO 14001 and OHSAS 18001.    4 april 2016 NOTA BODEMBEHEER ASSEN    T&PBC7583R002F01 i</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 NOTA BODEMBEHEER ASSEN T&PBC7583R002F01 Aii  
 Inhoud 
1 Inleiding 2  
1.1 Inleiding 2 
1.2 Aanleiding 2 
1.3 Doelstelling 2 
1.4 Kader en afbakening 3 
1.5 Aansprakelijkheid 4 
1.6 Leeswijzer 4 
2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit 5 
2.1 Bodemfuncties 5  
2.2 Bodemkwaliteit 6 
2.3 Stationsgebied 7 
3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie 8 
3.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen 8 
3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie 9 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 10 
3.4 Bijzondere toepassingen 11 
4 Melding, Toezicht en handhaving 15 
4.1 Meldingsprocedure 15 
4.2 Toezicht en handhaving 16  
4.3 Registratie 16 
4.4 Ketenhandhaving 17 
5 Evaluatie en beheer 18 
 
Bijlagen 
Bijlage 1  Referenties  
Bijlage 2  Totstandkoming functiekaart, ontgravingskaart en toepassingskaart  
Bijlage 3  Kentallen bodemkwaliteit  
Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende voorwa arden hergebruik grond en baggerspecie  
Bijlage 5  Kaartmateriaal  
Bijlage 6  Erkende bodemkwaliteitskaarten  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A1  
 SAMENVATTING  
 
In de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. In 
deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie invulling 
gegeven.  
 
De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en baggerspecie te stimuleren en reguleren. 
Hierdoor wordt bespaard op het gebruik van grondstoffen en wordt invulling gegeven aan een verantwoord en duurzaam bodemgebruik.  
 Nieuwe bodemkwaliteitskaart 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende kaarten vastgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan de wens om hergebruik van gr ond optimaal te faciliteren. In de nota was het 
voornemen opgenomen om na vijf jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben wijzigen in de 
regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden is besloten om voor het gehele grondgebied van Ass en nieuwe kaarten op te stellen. 
 
De bodem van Assen geschikt voor gebruik 
Uit de nieuwe kaarten blijkt dat in Assen de diffuse bodemkwaliteit prim a geschikt is voor het huidige 
bodemgebruik. De boven- en ondergrond van de gehele gemeente zijn -  gemiddeld – schoon. Enkel het 
centrum van Assen en de oude lintbebouwing naar en kleine kernen buiten Assen kennen een grotere 
variatie in bodemkwaliteit, waardoor deze zone is ingedeeld in de klasse wonen.   
Eenvoudiger in gebruik 
Met deze herziening is grondverzet eenvoudiger in gebruik geworden zonder dat de beleidsuitgangspunten zijn gewijzigd. Assen streeft naar optimaal hergebruik van vrijkomende grond, 
waarbij de bodem geschikt blijft voor het gebruik, bij voorkeur verbetering optreedt en in beperkte 
gebieden waar dat veilig kan enige verslechtering is  toegestaan. Concreet zijn de belangrijkste 
wijzigingen: 
 De bovengrond kent nog maar tw ee zones: Klassen wonen en schoon. 
 De ondergrond is helemaal schoon. 
 Licht verontreinigde grond van buiten Assen k an zeer beperkt toegepast worden. Voorwaarde is 
dat dit niet tot verslechtering van de kwaliteit van de bodem in Assen leidt. 
 Het maximale percentage bodemvreemd materiaal in toe te passen grond bedraagt 10%. 
Hiermee sluiten we aan op het beleid dat omliggende gemeenten hanteren.  
 Uit praktisch oogpunt hoeft bij ontgraving t en behoeve van kabels en leidingen de boven- en 
ondergrond niet langer gescheiden ontgraven en op dezelfde wijze teruggebracht te worden. 
 
De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op nalev ing van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en 
zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoer ing van deze taak is per 1 januari 2014 belegd bij de 
Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. 
 
De kaarten moeten eens per vijf jaar beleidsmatig worden geactualiseerd en door de gemeenteraad 
worden vastgesteld. In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de Nota 
bodembeheer dient te worden herzien. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer 
geëvalueerd moeten worden. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A2  
 1 Inleiding 
1.1 Inleiding 
De chemische kwaliteit van de bovenlaag van de bodem is als gevolg van langdurig menselijk handelen in 
meer of mindere mate nadelig beïnvloed. Door wonen en werken zijn op allerlei manieren puinhoudend 
materiaal, kooldeeltjes en ander bodemvreemde materialen in de bodem van de gemeente Assen 
terechtgekomen. Ook langdurige belasting via neerslag, van bijvoorbeeld roet en lood door autoverkeer en uitstoot van (verzurende) stoffen, heeft diffu se verontreiniging veroorzaakt. Het betreft vaak 
verontreinigingen met metalen zo als lood, zink en koper en PAK (kool- en teerdeeltjes). De 
bodemverontreiniging die in de loop der jaren is ontst aan levert geen risico’s op voor volksgezondheid of 
milieu. In de praktijk vormt deze diffuse bodemverontreiniging in de gemeente Assen een geringe beperking bij hergebruik van grond en baggerspecie.  
In de Duurzaamheidsvisie 2009 - 2015 zijn de bodemambities van de gemeente Assen opgenomen. 
Duurzaam bodemgebruik staat centraal. Hierto e behoren het voorkomen van risico’s door 
bodemverontreiniging, het beschermen van de be staande bodemkwaliteit en het hanteren van een 
gesloten grondbalans. In deze Nota bodembeheer wordt hieraan met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie invulling gegeven. 
 
1.2 Aanleiding 
De gemeenteraad heeft in 2010 een nota bodembeheer en bijbehorende bodemkwaliteitskaarten 
vastgesteld. Daarmee is invulling gegeven aan de wens om hergebruik van grond optimaal te faciliteren. 
In de nota was het voornemen opgenomen om na vijf  jaar de kaarten te evalueren. Daarnaast hebben 
wijzigen in de regelgeving ertoe geleid dat de oude kaarten hun geldigheid hebben verloren. Om die reden is besloten om voor het gehele grondgebied van de gemeente Assen nieuwe kaarten op te stellen. 
 In het Stationsgebied vinden grootschalige herinrich tingswerkzaamheden plaats. Om hergebruik van grote 
hoeveelheden grond in dit gebied te faciliteren zijn voor dit gebied aparte ontgravingskaarten opgesteld die zijn afgestemd op de werkzaamheden met afwijkende dieptetrajecten.  
1.3 Doelstelling 
De komende jaren wordt naar verwachting het merendeel van de grond die vrijkomt bij werkzaamheden 
door de gemeente Assen hergebruikt. De Nota bodembeheer heeft tot doel hergebruik van grond en 
baggerspecie te stimuleren en reguleren. Hierdoor wo rdt bespaard op het gebruik van delfstoffen en wordt 
invulling  gegeven aan een verantwoord en duurzaam bodemgebruik. Een belangrijke randvoorwaarde 
hierbij is dat de totale balans van de bodemkwaliteit b ij hergebruik in de gemeente gelijk blijft. We spreken 
dan van ‘stand-still’ op gemeentelijk niveau.   
Doelstelling : “Een betere kwaliteit reali seren waar gewenst en hergebruik stimuleren 
waar het kan.”  </pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A3  
 1.4 Kader en afbakening 
Aan gebiedsspecifiek hergebruik van grond en baggersp ecie volgens het Besluit bodemkwaliteit zijn een 
aantal voorwaarden verbonden: 
 
 De gemeente moet inzicht hebben in de diffuse bodemkwaliteit door middel van een functiekaart, 
een ontgravingskaart en een toepassingskaart.  
 De regelgeving en bovengenoemde kaarten moeten vastgelegd worden in een Nota 
Bodembeheer.  
 
Met deze nota wordt aan deze voorwaarden voldaan. 
 
In de nota bodembeheer hanteert de gemeente Asse n daarnaast de volgende uitgangspunten: 
 
 Hergebruik van grond en baggerspecie is geba seerd op de milieuhygiënische kwaliteit van grond 
of bagger en de functie van de bodem. Andere param eters, bijvoorbeeld van belang voor de 
landbouw of civieltechnische aspecten zijn niet  meegenomen in de afweging of grond kan worden 
hergebruikt. 
 Het beheergebied is afgebakend door de gemeentegrens. In verticale richting is het gebied 
begrensd op 2 m-mv (meter beneden maaiveld), het traject waarvoor de ontgravingskaart is 
opgesteld. Uitzondering daarop vormt het deelgebi ed “Stationsgebied”, waarvoor een aparte kaart 
is opgesteld. 
 Grond afkomstig uit bodemlagen dieper dan de ve rticale begrenzing van de ontgravingskaart 
wordt verondersteld een gelijke kwaliteit te hebben aan de bodemlaag van 0,5 - 2,0 m-mv. 
 Gebiedsspecifiek beleid veronderstelt dat plaatselijk enige verslechtering van de bodem is 
toegestaan zolang dit maar leidt tot een evenredige verbetering elders in het beheergebied. Dit 
betekent dat de plaatselijke vermindering van bodemkwaliteit alleen mag gebeuren met grond 
afkomstig uit de gemeente Assen.  
 Gemeente Assen accepteert de bodemkwalit eitskaarten van de andere overheden als 
milieuhygiënische verklaring, mits ze zijn opge steld volgens de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten 
van 3 september 2007 en de Assense raad ze heeft vastgesteld. In bijlage 6 staan de kaarten 
vermeld die Assen accepteert op het tijdstip dat deze nota is vastgesteld door de raad. 
 De regelgeving is uitsluitend van toepassing op hergebruik van grond en baggerspecie op 
landbodem. Voor hergebruik van grond of bagger specie in oppervlaktewater is het bevoegd 
gezag het Waterschap. In Assen betreft dit de waterschappen Hunze en Aa’s, Noorderzijlvest en 
Drents Overijsselse Delta. 
 Grondslag voor deze nota vormt het Besluit bodemkwaliteit en de bijbehorende Regeling. De nota 
en bijbehorende kaarten hebben uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
baggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. Verontreinigingen van grond veroorzaakt 
door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfslocat ies of ondergrondse tanks vallen onder de Wet 
bodembescherming (Wbb).  
 
Het Besluit bodemkwaliteit is gerelateerd aan de Wet milieubeheer, de Wet bodembescherming, de 
Waterwet en de Woningwet. In bijlage 4 is een overzicht en beknopte toelichting opgenomen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A4 
 
 1.5 Aansprakelijkheid 
De eindvera
ntwoordelijkheid voor het gebruik mak en van de nota bodembeheer en de kaarten blijft bij de 
opdrachtgever van de toepassing. De  gemeente kan niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die 
hieruit voortvloeit. 
 
1.6 Leesw
ijzer 
Hoofds
tuk 2 bevat een beschrijving van de bodemfuncties  en bodemkwaliteit in de gemeente Assen. In 
hoofdstuk 3 wordt specifiek ingegaan op de hergebruiksmogelijkheden van grond en baggerspecie in de 
gemeente Assen. Hoofdstuk 4 bevat  de gemeentelijke uitgangspunten en ambities met betrekking tot 
toezicht en handhaving. Tot slot wordt in hoofds tuk 5 ingegaan op de evaluatie en het beheer van de nota 
bodembeheer en de bijbehorende kaarten. 
 
  
 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>    2 Bodemfuncties en bodemkwaliteit    Om grond of baggerspecie te hergebruiken is inzicht in de mate van diffuse verontreiniging in de  gemeente Assen noodzakelijk. Hiervoor is een ontgravingskaart opgesteld. Verder is informatie nodig over  het bodemgebruik dat een gebied heeft (wonen, natuur, bedrijven, etc.). Immers, de gevoeligheid van het  gebruik bepaalt welke kwaliteit grond geschikt of niet meer geschikt is voor de bodemfunctie. De  bodemfuncties in Assen zijn vastgelegd in de functiekaart. Het Assense beleid omtrent hergebruik van  grond bepaalt, samen met de functie en de ontgravingskwaliteit, waar welke grond mag worden  toegepast. Dat is weergegeven op de toepassingskaart. De technisch inhoudelijke totstandkoming is in  bijlage 2 beschreven. In dit hoofdstuk zijn de resultaten beschreven. De functie-, toepassings- en  ontgravingskaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.         2.1 Bodemfuncties    De toepassingsmogelijkheden voor grond en baggerspecie zijn gerelateerd aan de functie: het gebruik  van de ontvangende bodem. In het generieke kader worden drie bodemfunctieklassen onderscheiden, die  in het gebiedsspecifieke kader onderverdeeld zijn in zeven bodemfuncties (zie tabel 2.1). Deze  verschillende functies zijn met name relevant voor het beoordelen van de effecten/risico's van hergebruik  van grond en baggerspecie op de omgeving.    Tabel 2.1 Bodemfuncties en bodemfunctieklassen  Bodemfuncties Bodemfunctieklassen  (gebiedsspecifiek beleid) (generiek beleid)  Wonen met tuin    pen. phat valtsutwaarden - OO | Wonen              Plaatsen waar kinderen spelen         Industrie    Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)         Natuur Overig  Landbouw                   In figuur 1 in bijlage 5 is de functiekaart van de gemeente Assen opgenomen. Een uitsnede van de  functiekaart is ter illustratie weergegeven in figuur 2.1.    4 april 2016 T&PBC7S83R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A6 
 
 Figuur 2.1 Uitsnede functi ekaart g
emeente Assen 
 
2.2 Bodemkwaliteit 
De kwaliteit van de boven
grond in Assen onderscheidt  zich in twee gebieden. Het centrum en de oude 
lintbebouwing (zie figuur 2.2) hebben gemiddeld de kw aliteit achtergrondwaar de (schoon). Deze grond 
kent echter een grotere variabiliteit dan in het ande re gebied. Daarom is de statistische waarde P80 
gebruikt voor het vaststellen van de bodemkwalitei t in deze zone. De zone krijgt de indeling klasse 
Wonen. Dat betekent dat de grond geschikt is voor de functie “wonen met tuin”.  
 
De rest van de gemeente voldoet aan de klasse ac htergrondwaarde en is geschikt voor elk gebruik. 
 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A7 
 
 Figuur 2.2 Uitsnede ontgraving skaart bovengr
ond gemeente Assen 
 
De ontgr
avingskaarten voor boven- en ondergrond zijn in bijlage 5, figuur 3 en 4, opgenomen.  
 
Conclusie 
De diffuse bodemkwaliteit 
van de gemeente Ass en is geschikt voor het huidige bodemgebruik.  
 
2.3 Stationsgebied 
De drie
 bodemlagen van de zone Stationsgebied zijn schoon. Bij hergebruik is deze grond 
milieuhygiënische zonder beperkingen toepasbaar. 
 
De ontgravingskaarten van de drie bodemlagen in de zone Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, 
figuren 6, 7 en 8. 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>    3 Hergebruikmogelijkheden grond en baggerspecie    In dit hoofdstuk zijn de hergebruikmogelijkheden van grond en  baggerspecie in de gemeente Assen uiteengezet. Gemotiveerd  wordt waar in de gemeente gestreefd wordt naar een betere  bodemkwaliteit en waar een beperkte verslechtering van de  gemiddelde bodemkwaliteit wordt toegestaan. De totale gemiddelde  bodemkwaliteit bij hergebruik in de gemeente blijft hierbij gelijk  ('stand-still’ op gemeentelijk niveau). Uitgangspunt is dat zoveel  mogelijk ruimte wordt gegeven aan hergebruik waarbij risico's voor  de mens en het milieu niet optreden.         3.1 Lokale maximale waarden gemeente Assen    Bij gebiedsspecifiek beleid kan voor het stimuleren van hergebruik een “eigen” lokale maximale waarde  (LMW) per stof worden vastgesteld. De gekozen waarde mag niet leiden tot onacceptabele risico's bij het  gebruik (de functie) van de bodem.   Assen hanteert lokale maximale waarden (LMW) die aansluiten bij het generieke normenkader. De  Assense lokale maximale waarden zijn weergegeven in tabel 3.1.    Tabel 3.1 Bodemfuncties en indeling voor hergebruik    Bodemfuncties (gebiedsspecifiek beleid) Lokale Maximale Waarde (LMW) voor hergebruik  | Wonen met tuin ~    Plaatsen waar kinderen spelen Achtergrondwaarden (AW2000)  Natuur              Landbouw    Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie    De bijbehorende maximale gehalten zijn in tabel 3.2 opgenomen.         4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A8</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.2 Lokale Maximale Waarden voor toepassen van grond en baggerspecie    Lokale maximale waarden  (in mg/kg ds)    Parameter                   PAK (10 VROM) 1,5  PCB som? 0,02 0% |  EK    Minerale olie 190              Voor de stoffen die niet in tabel 3.2 zijn opgenomen ís de landelijk vastgestelde generieke norm van  toepassing die hoort bij de functie (zie bijlage B, tabel 1 van de Regeling Besluit bodemkwaliteit).    Resultaat risicobeoordeling    De in Assen gehanteerde Lokale Maximale Waarden zijn in veel gevallen strenger dan de generieke  landelijke waarden voor de diverse bodemfuncties. Om die reden zijn geen onaanvaardbare risico's te  verwachten voor mens en milieu bij de toepassing van de Lokale Maximale Waarden.    3.2 Toepassingsmogelijkheden grond en baggerspecie    De toepassingskaart (zie figuur 5 in bijlage 5) geeft weer waar grond op basis van de Lokale Maximale  Waarden kan worden hergebruikt in de gemeente. Een uitsnede van de toepassingskaart is ter illustratie  weergegeven in figuur 3.1.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 Ag</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A10  
 Figuur 3.1 Uitsnede toepassingskaart gemeente Assen 
 
Toe te passen bodemkwaliteit 
 LMW Achtergrondwaarde 
 LMW Wonen 
 Maatwerk 
 
3.3 Aanvullende voorwaarden hergebruik 
Aan het gebruik van de bodemkwaliteitskaart zijn een aantal voorwaarden en beperkingen van toepassing 
bij het hergebruik van grond en baggerspec ie. Deze worden navolgend toegelicht. 
 
Milieuhygiënische verklaring 
De kwaliteit van de her te gebruiken grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een 
milieuhygiënische verklaring, zoals de ontgravingskaar t, een kwaliteitsverklaring van de producent of een 
partijkeuring. In bijlage 4 worden de bewijsmiddel en (milieuhygiënische verklaringen) nader toegelicht.  
 
Bodemvreemd materiaal 
In het generieke toetsingskader in het Besluit bo demkwaliteit mogen toepasbare grond en baggerspecie 
maximaal 20 gewichtsprocent bodemvreemd materiaal bevatten. De gemeente Assen maakt van de 
mogelijkheid gebruik om via gebiedsspecifiek bele id een lager percentage vast te stellen.  
Binnen de gemeente Assen is besloten dat bij de toepas sing van grond en baggerspecie een maximum 
van 10% (gewichtspercentage) wordt gehanteerd. Het bijmengen van bodemvreemd materiaal in grond of 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>    baggerspecie tot het maximale 10% gewichtspercentage is niet toegestaan. Het is hierbij voor een  toepasser (= eigenaar of opdrachtgever) altijd mogelijk om via privaatrechtelijke weg strengere eisen te  stellen dan deze grens van 10%.    Zorgplicht    Onder alle omstandigheden moet bij het toepassen van grond en baggerspecie en het verspreiden van  baggerspecie de wettelijke zorgplicht in acht worden genomen. Deze zorgplicht betekent dat iedereen die  weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat nadelige gevolgen kunnen optreden als gevolg van een  toepassing, maatregelen moet nemen om verontreiniging te  voorkomen of zoveel mogelijk te beperken (artikel 13 Wet  bodembescherming).    Nuttige toepassing    De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor alle nuttige  en functionele toepassingen van grond en baggerspecie op of in  de bodem. In bijlage 4 is toegelicht aan welke toepassingen dan  gedacht kan worden.    Uitgesloten locaties    Verdachte, onderzochte en gesaneerde locaties zijn uitgesloten  van de kaart. Op deze locaties is de ontgravingskwaliteit met de  ontgravingskaart niet te bepalen. Deze locaties en gebieden zijn  opgenomen in het Bodeminformatie-systeem van de gemeente  Assen en kunt u opvragen via het KCC van de gemeente  Assen.         De overige uitgesloten locaties/gebieden zijn als “grijze  gebieden” op de toepassingskaart aangegeven..    3.4 Bijzondere toepassingen    Voor de volgende toepassingen gelden in Assen aanvullende  voorwaarden:    e gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen en volkstuinen;  e boerenerven;   e begraafplaatsen;   e _ hergebruik van grond vanuit een andere gemeente;   e _tiĳdelijke uitname of opslag;   e _ kabels en leidingen;   e _ bermen van Rijks-, provinciale en spoorwegen;   e gemeentelijke wegbermen;   e _boezemkades waterschap.         Gevoelige bestemmingen (bijvoorbeeld kinderspeelplaatsen en moestuinen)    Als grond of baggerspecie ter plaatse van gevoelige bestemmingen, zoals kinderspeelplaatsen of  volkstuinen, wordt toegepast, dan moet de kwaliteit voldoen aan de achtergrondwaarden (AW2000),  waarbij een APO4 partijkeuring als milieuhygiënische verklaring wordt gevraagd. Daarnaast moet een  asbestonderzoek aantonen dat geen asbest in de grond of baggerspecie aanwezig is.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A11</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>    Boerenerven    Grond die vrijkomt van boerenerven kan niet zonder meer worden hergebruikt conform de regelgeving  zoals opgenomen in deze nota. De hergebruikmogelijkheden zijn sterk afhankelijk van de lokale situatie.  Daarom worden de hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen per geval  beoordeeld door de gemeente Assen.    Begraafplaatsen    Begraafplaatsen vallen buiten de regelgeving zoals opgenomen in deze nota. De  hergebruikmogelijkheden en bijbehorende procedures en bewijsmiddelen worden per geval beoordeeld  door de gemeente Assen. Op de toepassingskaart (bijlage 5, figuur 5 in de bijlage) zijn deze in de  categorie ‘maatwerk’ weergegeven.    Hergebruik grond vanuit andere gemeente(n)    Voor hergebruik grond vanuit andere gemeente(n) geldt dat er altijd een milieuhygiënische verklaring  conform het Besluit bodemkwaliteit noodzakelijk is. De kaarten van andere overheden kunnen ook gelden  als milieuhygiënische verklaring, mits deze zijn opgesteld volgens de Richtlijn Bodemkwaliteitskaarten  (2007) en de kaart is vastgesteld door gemeente Assen. In bijlage 6 zijn de kwaliteitskaarten die door  Assen zijn erkend op het moment van vaststelling van deze nota. Voor de actuele lijst, raadpleeg de  gemeente.    Toepassing van grond of baggerspecie afkomstig uit een ander beheergebied mag alleen volgens het  generieke kader toegepast worden. Dat betekent dat deze grond moet passen bij de functie van het  toepassingsgebied én niet van een mindere kwaliteit mag zijn dan het toepassingsgebied. Feitelijk  betekent dit dat van buiten het grondgebied van Assen merendeels alleen schone grond toegepast kan  worden. Uitzondering hierop vormt het centrumgebied en de oude lintbebouwing. Daar mag grond van de  kwaliteit Wonen, ook van buiten Assen toegepast worden. Daarmee wordt de kwaliteit niet verminderd,  omdat die al Wonen is.    Tijdelijke uitname of opslag    Bij diverse handelingen wordt grond gedurende een  korte periode verplaatst en daarna weer  teruggebracht. Voorbeeld hiervan is het graven van  een sleuf ten behoeve van kabels en leidingen.  Deze grond hoeft vanuit milieuhygiënisch oogpunt  niet te worden onderzocht, tenzij vermoed wordt  dat sprake is van (ernstig) verontreinigde grond.    Indien grond tijdelijk wordt opgeslagen gelden  bijbehorende voorwaarden, afhankelijk van de vorm  van opslag. In navolgende tabel wordt dit per vorm  van opslag nader toegelicht.         4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A12</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>    Tabel 6.1 Vormen van tijdelijke opslag en bijbehorende voorwaarden van het Besluit    +    VORM VAN TIJDELIJKE VOORWAARDEN VN HET BESLUIT  OPSLAG  me rae , 2 ty ee 1 TH  LE Le  Kortdurende opslag 6 maanden - Ja  Tijdelijke opslag op landbodem 3 jaar Kwaliteit moet voldoen aan de Ja  kwaliteitsklasse van de met voorziene duur van opslag en  ontvangende bodem. eindbestemming  Tijdelijke opslag in 10 jaar Kwaliteit moet voldoen aan Ja  opperviaktewater kwaliteitsklasse van de met voorziene duur van opslag en  ontvangende waterbodem eindbestemming  Weilanddepot: 3 jaar Alleen baggerspecie die voldoet ha,  opslag van baggerspecie over aan de normen voor verspreiding __mef voorziene duur van opslag en  aangrenzend perceel over aangrenzende percelen eindbestemming  Opslag bij tijdelijke uitname Looptijd van de werkzaamheden - Nee    Bron: tabel 6.1 uit Handreiking Besluit bodemkwaliteit    Kabels en leidingen    Volgens de regelgeving mag grond van verschillende kwaliteiten niet gemengd worden. Dat betekent dat  bij ontgraving de boven- en ondergrond gescheiden ontgraven en opgeslagen moeten worden.    Het gescheiden ontgraven en houden van de boven- en ondergrond is in de praktijk echter moeilijk  realiseerbaar. Vooral bij werkzaamheden aan kabels, leidingen en riolering. De grond die bij dit soort  werkzaamheden wordt ontgraven, wordt vaak vanwege een beperkte werkruimte vaak in één depot  geplaatst. Daarbij wordt over het algemeen geen onderscheid gemaakt in grond afkomstig uit de  bovengrond of uit de ondergrond, met als consequentie dat de grond geroerd in de sleuf wordt  teruggebracht.    Gezien de ervaringen uit de praktijk, maar ook om de praktische werkbaarheid te vergroten, is door de  gemeente Assen besloten om bij de tijdelijke uitname van grond, specifiek bij werkzaamheden aan kabels,  leidingen en riolering, het gescheiden ontgraven en terugplaatsen van de boven- en ondergrond niet strikt  te handhaven. Dit betekent dat binnen een traject van 0,0 - 2,0 m -maaiveld, de boven- en de ondergrond  geroerd mag worden teruggeplaatst. In de onderstaande figuur is één en ander schematisch  weergegeven.    maaiveld maaiveld  0,5 m -mv. 0,5 m -mv.  2,0 m -mv. 2,0 m -mv.          4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A13</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A14  
 Voorwaarde hierbij is wel dat de maximale kwaliteits klasse van de grond die wordt teruggeplaatst, voldoet 
aan de kwaliteitsklasse die voor  de betreffende locatie uit de generieke en/of gebiedsspecifieke 
toepassingskaart blijkt. De uitzondering geldt tot een ma ximale diepte van 2,0 m -maaiveld en is alleen 
van toepassing binnen de gebieden met de functieklasse wo nen of industrie zoals blijkt uit de functiekaart. 
Ook dient bij het terugplaatsen van de grond de gene rieke zorgplicht in acht te worden genomen.   
 
Rijks- en provinciale wegbermen en spoorwegen 
Weglichamen, bermen en taluds van nieuwe rijksw egen, provinciale wegen en spoorwegen zijn in het 
Besluit bodemkwaliteit aangemerkt als grootschali ge bodemtoepassing mits ze een minimale omvang van 
5.000 m3 en een minimale hoogte van 0,5 m hebben). Er  geldt in dat geval geen toets aan de 
ontvangende bodemkwaliteit. De berm is begrensd to t een maximum van 10 meter vanaf de rand van de 
verharding of ballastbed. 
 Voor bestaande rijks-, provinciale en spoorwegen wo rdt aangesloten bij het generiek landelijk beleid. Aan 
de rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen is de functieklasse industrie toegekend.   
Gemeentelijke wegbe rmen 
Binnen de bebouwde kom maken de wegbermen onderdeel  uit van het omliggende gebied. De toepassing 
van grond in deze bermen sluit aan bij het toepassingskader van het betreffende gebied. 
 
Gezien het ongevoelig gebruik van wegbermen buit en de bebouwde kom kiest de gemeente Assen voor 
optimaal hergebruik van grond ter plaatse van weg bermen buiten de bebouwde kom. Grond die vrijkomt 
bij werkzaamheden afkomstig uit alle homogene deelgebieden mag als wegbermgrond worden toegepast 
(maximaal klasse Wonen).  
 
Boezemkades waterschap Hunze en Aa’s 
Voor waterkeringen van waterschap Hunze en Aa’s in het buitengebied geldt dat deze de functie “groen 
met natuurwaarden” hebben gekregen (functieklasse wo nen). Dat is in overeenstemming met de kwaliteit 
die de boezemkades hebben. In de boezemkades buiten de bebouwde kom mag grond kwaliteit wonen worden toegepast. Binnen de bebouwde kom gelden de functies en toepassingsmogelijkheden zoals op 
de kaarten in bijlage 5 weergegeven. 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre> 
 
4 april  
2016  T&PBC7583R002F01 A15 
 
 4 Melding, Toezicht en handhaving 
4.1 Meldi
ngsprocedure 
Degene 
die grond of baggerspecie gaat toepassen m oet dit ten minste vijf werkdagen van te voren 
melden via het Meldpunt bodemkwaliteit ( www.meldpuntbodemkwaliteit.nl). Hier vindt u ook nadere 
informatie over 
het melden. Iedere melding wordt direct (elektronisch) doorgezonden aan gemeente, 
waterschap en in sommige gevallen de provincie. In Drenthe handelt de RUD Drenthe de meldingen af. 
 
De meldingsplicht geldt voor alle toepassingen van grond en baggerspecie, inclusief tijdelijke opslag, met 
uitzondering van: 
 
 De toepassing van grond of baggerspecie door particulieren. 
 Het toepassen van grond of baggerspecie binnen een landbouwbedrijf, mits de grond afkomstig is van 
hetzelfde bedrijf en het herkomstperceel en toepa ssingsperceel een soortgelijk gebruik kennen. 
 Het verspreiden van baggerspecie uit een water gang over de aan de watergang grenzende percelen. 
 Het toepassen van schone grond en baggerspecie in hoeveelheden kleiner dan  
50 m3.  
 
Degene 
die opdracht geeft voor de toepassing moet de melding doen. Hij/zij mag dit laten doen door 
bijvoorbeeld de aannemer, maar blijft zelf verantwoordelijk dat het op tijd en juist gebeurt. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>    4.2 Toezicht en handhaving    De gemeente Assen heeft tot taak toe te zien op naleving van de regels uit het Besluit bodemkwaliteit en  zo nodig bestuursrechtelijk op te treden. De uitvoering van deze taak is belegd bij de Regionale  Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD Drenthe).   Door Rijkswaterstaat/Bodem+ is een HandhavingsUitvoeringsMethode (HUM) Besluit bodemkwaliteit  ontwikkeld. Deze HUM wordt als basis gebruikt voor toezicht en handhaving.         Bestuursrechtelijke handhaving    Wanneer het bevoegd gezag constateert dat de regels van het Besluit bodemkwaliteit niet wordt  nageleefd, kan bestuursdwang worden uitgeoefend of een last onder dwangsom worden opgelegd.    Strafrechtelijke handhaving    De strafrechtelijke handhaving van het Besluit bodemkwaliteit wordt geregeld in de Wet op de  Economische Delicten. Overtredingen van voorschriften van het Besluit bodemkwaliteit zijn economische  delicten. Als zij opzettelijk zijn begaan, worden zij aangemerkt als misdrijven. Met de opsporing van  overtredingen is in de eerste plaats het Openbaar Ministerie belast. De gemeente constateert en schakeit  het OM in.    Transporthandhaving    Bij transport van grond of baggerspecie moet de transporteur ten minste aan kunnen tonen wat de  kwaliteit, herkomst en bestemming van deze grond is.    4.3 Registratie    Om de uitvoering in de dagelijkse praktijk te kunnen toetsen aan het beleid zoals opgenomen in deze  Nota bodembeheer is een goede registratie van de grondstromen binnen de gemeente van belang. Deze  registratie vindt plaats bij de RUD Drenthe.    4 april 2016 T&PBC7583R002F01 A16</pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A17  
 4.4 Ketenhandhaving 
Om goed te kunnen handhaven moet het denken in ketens  bij de handhaving centraal staan. Het is van 
groot belang om te weten wat de herkomst van een bepaal de partij is om te oordelen over de juistheid van 
bijbehorende gegevens. Ketenhandhaving is zinvol vanwege de vele stromen en overdrachtsmomenten 
en de betrokkenheid van meerdere handhavende instant ies. Door ketenhandhaving wordt de gemeente 
gestimuleerd om zowel voor- als achteruit te kijk en vanuit de eigen handhavingsrol. Door samen te 
werken kun je zicht krijgen op de hele keten en k unnen overtredingen tijdig worden gesignaleerd.  
 
Navolgend is een overzicht opgenomen welke bevoegdheden de gemeente heeft in relatie tot andere 
overheidsorganen.  
 
Ketenhandhaving van grondstromen is aangewezen al s speerpunt in de Drentse maat, het Drentse 
kwaliteitsniveau voor vergunningverlening en handhaving milieutaken. 
 
 
 
 Gemeente 
Het toepassen van grond en baggerspecie op of in de bodem binnen het eigen 
beheergebied. 
 
Waterschap 
Het toepassen van grond en baggerspecie in oppervlaktewater of het verspreiden van 
baggerspecie in niet-rijkswat eren binnen het eigen beheergebied. 
 
Provincie 
Het toepassen van grond en baggerspecie binnen categorieën van inrichtingen waarvoor 
de provincie als bevoegd gezag is aangewezen. 
 
Rijkswaterstaat 
Het toepassen van grond en baggerspecie in Rijkswaterenoppervlaktewater of het 
verspreiden van baggerspecie in rijkswateren. 
 Inspectie Leefomgeving en Transport 
Ketenhandhaving van producent tot toepassing. </pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016  T&PBC7583R002F01 A18  
 5 Evaluatie en beheer 
Door grondverzet, activiteiten aan het bodemoppervlak,  en door natuurlijke processen in de bodem is de 
bodemkwaliteit aan verandering onderhevig. Daarnaast is  beleid en wet- en regelgeving aan verandering 
onderhevig. Uiterlijk tien jaar na vaststelling zal de Nota bodembeheer geëvalueerd moeten worden.  
 
De actualiteit van de kaarten en de noodzaak tot herziening wordt ambtelijk door de gemeente Assen met enige regelmaat getoetst. De ontgravingskaart wordt eens in de vijf jaar, of indien meer dan 25% nieuwe 
representatieve bodemonderzoekgegevens beschikbaar zi jn, geactualiseerd en beleidsmatig vastgesteld. 
In een dergelijke situatie dient eveneens beoordeeld te worden of de nota bodembeheer moet worden 
herzien. 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1    Referenties    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A1  
 REFERENTIES 
1. Besluit en Regeling bodemkwaliteit (Ministerie van VROM, december 2007). 
 
2. Handreiking Besluit bodemkwaliteit (SenterNovem Bodem+, december 2007). 
 
3. Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (Ministe rie van VROM en V&W, 3 september 2007) 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2    Totstandkoming functiekaart,  ontgravingskaart en toepassingskaart    Prova    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Totstandkoming ontgravingskaart, functiekaart en 
toepassingskaart 
Inleiding 
In deze bijlage is de technisch-inhoudelijke tots tandkoming van de ontgravingskaart, functiekaart en 
toepassingskaart van de gemeente As sen beschreven. De kaarten zijn in bijlage 5 opgenomen.  
 
De kaarten zijn opgesteld op basis van de Richt lijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van VROM, 
Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Hierin is opgenomen dat in totaal drie kaarten 
dienen te worden opgesteld. De eerste ka art betreft een indeling naar bodemgebruik, de 
bodemfunctiekaart. De tweede een indeling naar chem ische bodemkwaliteit”: de ontgravingskaart. De 
derde kaart is de resultante van de functiekaa rt en de ontgravingskaart: de toepassingskaart. 
 De richtlijn voor het opstellen van deze kaarten in  het kader van het Besluit en de Regeling bodemkwaliteit 
is bedoeld voor het gebruik van de kaarten: 
 
 bij het toepassen van grond en bagger op de bodem; 
 als bewijsmiddel voor de kwaliteit van vrijkomende grond.  
 
De wijze van opstellen van de functiekaart is geregeld in de Regeling bodemkwaliteit. Deze methodiek is hiervoor gehanteerd. De gemeente Assen heeft beslo ten om gebiedsspecifiek beleid (maatwerk voor 
lokale omstandigheden) op te stellen. De functiekaa rt en toepassingskaart zijn aldus opgesteld voor het 
gebiedsspecifiek beleid.  
 
Totstandkoming bodemkwaliteitskaart 
Een bodemkwaliteitskaart bestaat uit een aantal kaar tlagen, die als geheel een beschrijving geven van de 
bodemkwaliteit in een bepaald gebied. Voor toepassing van gebiedsspecifiek beleid zijn de volgende 
kaartlagen opgesteld en overzichten beschikbaar:  
1. Bijzondere omstandigheden: verdacht, onderzochte en gesaneerde locaties 
Locaties waar de bodem mogelijk verontreinigd is (bijzondere omstandigheden, verdachte locaties zoals (voormalige) bedrijfsterreinen, ondergro ndse tanks, etc. zijn opgenomen in het Bodeminformatie-systeem 
van de gemeente Assen en kunt u opvr agen via het KCC van de gemeente Assen. 
. 
2. Functiekaart 
Deze kaart geeft inzicht in de geldende functie van de verschillende zones van het beheergebied. 
 
3. Homogene Deelgebiedenkaart 
Deze kaart geeft inzicht in de onderverdeling van het gebied in zones van vergelijkbare kwaliteit, 
bodemopbouw en gebruiksgeschiedenis (homogene deelgebieden).  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A4  
 
 
 4. Ontgravingskaarten 
De ontgravingskaart geeft inzicht in de diffuse bodem kwaliteit van de grond die in de verschillende zones 
vrijkomt. Deze kaart wordt in de praktijk veelal als ‘bodemkwaliteitskaart’ aangeduid. Dit betreft een statische kaart die voor vijf jaar  wordt vastgesteld. De bodemkwalitei t is berekend voor twee trajecten: 
 
 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 
Van beide bodemlagen is een ontgravingskaart gemaakt.  
 
Het deelgebied “Stationsgebied” kent afwijkende dieptetr ajecten. Hier zijn het voorkomen van fysisch 
verschillende bodemlagen (zand en leem) als onderschei dend kenmerk gekozen. Van dit gebied zijn drie 
ontgravingskaarten opgesteld.  
5. Toepassingskaart 
Deze kaart geeft inzicht in de normstelling voor t oepassing van grond of bagger in de verschillende zones 
van het beheergebied. Dit betreft een statische k aart die voor vijf jaar wordt vastgesteld. 
 
Totstandkoming 
Voor de totstandkoming van de kaarten zijn een aantal technisch inhoudelijke stappen doorlopen: 
 
Verzamelen digitale gegevens van de gemeente; 
 indeling beheergebied in homogene deelgebieden; 
 opstellen functiekaart; 
 voorbewerken dataset; 
 verdere analyse en bewerking dataset en bodemkwaliteit; 
 opstellen ontgravingskaart; 
 opstellen toepassingskaart. 
 In navolgende paragrafen zijn de uitgevoerde werkzaamheden per stap nader beschreven. 
 
Verzamelen digitale gegevens 
De eerste stap is het verzamelen en ontsluiten van (digitale) gegevens. Deze zijn aangeleverd door de 
gemeente Assen. De beschikbare data is gecont roleerd op relevantie, volledigheid, ‘houdbaarheid’ en 
geschiktheid voor gebruik in het GIS/BIS (Geografi sch Informatie Systeem/Bodem Informatie Systeem). 
De volgende digitale bestanden zijn gebruikt:  
 Bodemonderzoeksrapporten (export d.d. 12 oktober 2015). 
 contouren van bodemonderzoeklocaties; 
 contouren van industriegebieden en NAM-locaties; 
 locaties van oppervlaktewateren; 
 topografische ondergronden; 
 gemeentegrens. 
 Voor het deelgebied Stationsgebied zijn nieuwe gegevens verzameld door middel van bodemonderzoek.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>    Indeling in homogene deelgebieden    Homogene deelgebieden zijn gebieden binnen de gemeente waar op basis van een aantal kenmerken  van dat gebied een andere diffuse bodemkwaliteit wordt verwacht. De bodemkwaliteit wordt voornamelijk  bepaald door twee factoren: historisch land/bodemgebruik (wonen/landbouw/industrie) en bodemtype  (zand/veen/klei). Daarnaast is het van belang gedurende welke periode het gebruik van de bodem heeft  plaats gevonden. Een oude historische woonkern heeft namelijk door het langere gebruik een andere  bodemkwaliteit dan een nieuwbouwwijk. De indeling in homogene deelgebieden is weergegeven in tabel 1  en figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 1. Homogene deelgebieden  Omschrijving  Wonen voor 1945  Wonen 1945 - 1970  Wonen na 1970  Industrie voor 1970    Industrie na 1970  Buitengebied (agrarisch)  Stationsgebied    Overige locaties, uitgesloten van kaart (o.a. NAM  locaties, gesaneerde locaties en begraafplaatsen)         Deelgebied O betreft gebieden die om uiteenlopende redenen uitgesloten zijn van de  bodemkwaliteitskaart (zie paragraaf 3.3).    Functiekaart    De functiekaart geeft het gebruik (de functie) van een gebied weer. Het Besluit bodemkwaliteit maakt in  het gebiedsspecifieke kader onderscheid in zeven functies, zie tabel 2. Hierbij wordt geen onderscheid in  bebouwingsperiode gemaakt. De functiekaart is opgenomen in figuur 2 in bijlage 5.    Tabel 2 Bodemfuncties    Bodemfuncties (gebiedsspecifiek beleid)  Plaatsen waar kinderen spelen  Natuur  Landbouw              Ander groen, bebouwing, infrastructuur en industrie  (niet nagenoeg geheel verhard)         Bodemkwaliteitskaart    Inleiding   De bodemkwaliteitskaart is opgesteld op basis van de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten, Ministerie van  VROM, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 3 september 2007. Het betreft een indeling van het  grondgebied van de gemeente in diffuse chemische bodemkwaliteit.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 AS</pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A6  
 
 
 De bodemkwaliteitskaart heeft uitsluitend betrekking op grond, niet op grondwater of waterbodem. De 
bodemkwaliteitskaart is voor twee trajecten opgesteld: 
 
 0,0 - 0,5 meter beneden het maaiveld (bovengrond); 
 0,5 - 2,0 meter beneden het maaiveld (ondergrond). 
 Uitzondering hierop is het deelgebied “Stationsgebi ed”, waar het voorkomen van fysisch verschillende 
bodemlagen (zand en leem) als onderscheidend kenmerk zijn gekozen. 
 
Voorbewerken dataset 
In de gemeente Assen zijn de afgelopen vijfentwintig jaar om diverse redenen bodemonderzoeken 
uitgevoerd die digitaal verwerkt zijn in een dat abase (BIS). De door de gemeente Assen aangeleverde 
actuele database met beschikbare bodemonderzoeken (database dump d.d. 12 oktober 2015) heeft een aantal voorbewerkingen ondergaan. In deze fase is  beoordeeld welke gegevens gebruikt kunnen worden, 
representatief zijn, voor het bepalen van de diffuse  bodemkwaliteit. Bodemonderzoeken die bijvoorbeeld 
bij een tankstation zijn uitgevoerd zijn niet brui kbaar voor het bepalen van de diffuse bodemkwaliteit. 
Verkennend onderzoek dat uitgevoerd is in een weiland voor een bouwvergunning is juist wel 
representatief. De volgende voorbewerkingen zijn uitgevoerd. 
 Voor het berekenen van de statische kenmerken zijn waarnemingen uit de dataset geselecteerd op basis 
van de volgende criteria: 
 
 Er is geen geval van bodemverontreiniging aanwezig op de locatie waarop de waarneming is 
genomen; 
 De conclusie betreffende de kwaliteit van het pr oject waartoe de waarneming behoort is: niet sterk 
verontreinigd; 
 De waarneming is van na 1 juli 2007; 
 Correctie voor waarnemingen beneden de detectielimiet (0,7 * detectielimiet); 
 Uitbijters (extreme waarden) zijn verwijderd. Uitbijters zijn waarnemingen die niet voldoen aan een 
patroon dat door andere waarnemingen is bev estigd. Uitbijters kunnen ontstaan door typefouten, 
kalibratieproblemen, elektrische storingen, etc., maar ook door de aanwezigheid van een veel grotere variatie dan werd verwacht (TNO-MEP, 1998 ). Uitbijters zijn derha lve niet representatief 
voor het bepalen van het achtergr ondgehalte voor een stof in de bodem van een deelgebied. Het 
moet dus worden voorkomen uitbijters in de statistische bewerking mee te nemen, aangezien hun 
aanwezigheid de hoogte van met name de hogere percentielwaarden (zoals P90 en P95) sterk 
kan beïnvloeden. De verwijdering mag conform de nieuwe richtlijn zoals voorheen niet meer enkel met een statistische toets. Indien het vermoeden bestaat dat een waarneming een uitbijter is, 
moet worden nagegaan of er een aanleiding bestaat voor het verhoogde gehalte (puin, koolresten 
of bepaalde bedrijfsactiviteiten). Een lijst met (m ogelijke) uitbijters is ter beoordeling aan de 
gemeente Assen overlegd. Zij hebben aangegeven welke mogelijke uitbijters terecht als uitbijter gekenmerkt worden en dus afkomstig zijn van verdachte locaties. Deze zijn aldus niet 
representatief voor de diffuse bodemkwaliteit en zijn niet gebruikt voor het bepalen van de 
statistische kenmerken van de homogene deelgebieden. De overige zijn wel meegenomen. 
 De ruimtelijke spreiding is geverifieerd. Nagega an is of conform de richtlijn voldaan wordt aan de 
criteria voor ruimtelijke spreiding. Dit betek ent dat een homogeen deel gebied in 20 denkbeeldige 
vakken wordt onderverdeeld, waarbij in 10 van deze 20 vakken een waarneming moet liggen. 
Voor alle homogene deelgebieden wordt hieraan voldaan. 
 Behandeling van mengmonsters. Mengmonsters bestaan uit meerdere puntmonsters. 
Mengmonsters zijn slechts eenmaal meegenomen in de dataset. </pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A7  
 
 
  Bepalen diepte van monsters: in een groot aantal situaties zijn (meng)monsters niet strikt binnen 
het dieptetraject van 0-0,5 m-mv genomen. Op basis van begin- en einddiepten van de monsters 
zijn gemiddelde diepten berekend, die bepalend zijn voor de toekenning aan een dieptetraject. 
Bovendien geldt voor het bovengrondtraject dat de (meng)monsters voor minimaal de helft tussen 
0 en 0,5  m-mv liggen. De overige monsters zijn, mits het  gemiddelde monsternametraject niet dieper is 
dan 2 m-mv, aan de ondergrond toege kend (traject 0,5-2,0 m-mv). 
 Tot slot moet conform de richtlijn nagegaan worden of monstervoorbehandeling heeft 
plaatsgevonden. Monstervoorbehandeling is sinds 1 juli 2007 gestan-daardiseerd (conform AS3000) dus kan ervan uit worden gegaan dat vanaf die datum pas zeker 
monstervoorbehandeling heeft plaatsgevonden.  
Alle stappen zijn (digitaal) gedocumenteerd z odat te allen tijde de totstandkoming van de 
bodemkwaliteitskaart is te reproduceren.  
 
Statistiek 
Binnen de homogene deelgebieden variëren de gehalten van een stof. Er is dus geen sprake van één 
gehalte, maar van een verdeling van gehalten. Deze ve rdeling karakteriseert de diffuse bodemkwaliteit 
van het homogene deelgebied. Veelal is sprake van een scheve verdeling: de bulk van de waarnemingen 
bevindt zich in de laagste regionen. Deze waar nemingen zijn veelal de van nature in de bodem 
voorkomende hoeveelheden en zijn niet als verontreinigingen aan te merken. Om de mate van diffuse 
verontreiniging in een getal uit te drukken, zijn vers chillende statistische kentallen bruikbaar. In het kader 
van hergebruik van grond is met name het gemiddelde belangrijk. Het gemiddelde wordt gebruikt om de bodemkwaliteit per homogeen deelgebied te karakteriseren. Omdat bekend is dat homogeen deelgebied 
een grote variatie in gehalten kent en de gemiddelde kw aliteit maar net schoon is, is voor deze zone de 
P80 gekozen als toetswaarde. Dat biedt meer zekerheid 
 Per deelgebied zijn voor de boven- en ondergrond va n 12 stoffen/stofgroepen een aantal statistische 
waarden (kentallen) bepaald (gemiddelde, 5-, 25-, 50-, 75-, 80, 90- en 95-percentielwaarde), Deze statistische waarden worden gebruikt bij de karakterisering van het deelgebied. In het ene deelgebied kan de statistische variatie in gehalten veel groter zijn  dan in het andere (bijvoorbeeld landbouwgebied). Voor 
deze mate van heterogeniteit is een parameter berekend die de mate van spreiding tussen statistisch lage (5- percentielwaarde) en statistisch hoge waarden (95-percentielwaarde) in verhouding tot de 
achtergrondwaarde en de Maximale Waarde Industrie berekent. 
 In bijlage 3 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit nader toegelicht. De statistische 
kentallen zijn voor respectieve lijk de boven- en ondergro nd opgenomen in bijlage 4. Ook de gemiddelde 
lutum- en humusgehalten per deelgebied zijn in bijlage 4 opgenomen.  
 
De diffuse bodemkwaliteit van elk homogeen deelgebied wordt gedefinieerd door de gemiddelde  
gehalten van de geanalyseerde stoffen te toetsen aan de maximale generieke waarden van het Besluit 
bodemkwaliteit. Hierbij is de volgende kwalificatie gehanteerd : 
 
 
    
 
Toelichting:Uitzondering op deze regel: indien er slechts voor twee stoffen een overschrijding is en de gemiddelde waarde van d ie 
twee stoffen lager is dan twee keer de achtergrondwaarde (AW2000) valt in dat geval het gebied in de klasse achtergrondwaarde 
(AW2000) (art. 4.2.2. onder 4.b. van de Regeling bodemkwaliteit).  Alle stoffen < achtergrondwaarden: ‘schoon’. 
 Eén of meerdere stoffen overschrijden de AW2000 waarde: Wonen*. 
 Eén of meerdere stoffen overschrijden de waarde(n) voor Wonen: Industrie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 Toelichting statistiek bij bodemkwaliteitskaarten 
Per homogeen deelgebied zijn voor de boven- en on dergrond van 11 stoffen een aantal statistische 
kentallen bepaald. Deze zijn getoetst aan de Bodemgebruikswaarden (AW2000, Wonen en industrie). In 
figuur 1 zijn de statistische waarden in relatie tot de bodemkwaliteit toegelicht.  
Figuur 1.
     Gemiddelde  
      X   P 95         uitbijterwaarde 
         
Aantal  
waar- nemingen
 
(n) 
   < d       
         AW2000    Wonen       Industrie  
 
   gehalte in bovengrond in mg/kg ds   
 
 
Gemiddelde 
Gemiddeld concentratie/gehalte van een stof in een deel gebied. Hiertoe worden alle concentraties van de 
representatieve waarnemingen bij elkaar opgeteld en gedeeld door het aantal waarnemingen. Van de 
stoffen wordt het gemiddelde bepaald per homogeen deelgebied. De stof die het hoogst wordt gemeten 
ten opzichte van de gebruikswaarden karakteriseert uiteindelijk de diffuse bodemkwaliteit in dit 
deelgebied. Als bijvoorbeeld het loodgehalte de waarde AW2000 overschrijdt en de overige stoffen lager 
zijn dan de AW2000, dan wordt dit deelgebied als ‘Wonen’ gekarakteriseerd op basis van het gemiddeld 
loodgehalte. Het (gemiddeld) loodgehalte wordt dan de ‘kritische parameter’ van dit deelgebied genoemd. 
 
95 percentielwaarde (P95) 
Deze waarde geeft een concentratieniveau aan wa arbij 95% van de bepaalde concentraties van de 
representatieve waarnemingen in een homogeen deelgebied lager ligt. 5% Is dus hoger dan deze waarde. 
Als bijvoorbeeld de P95 voor lood 200 mg/kg ds is in een deelgebied, dan heeft 5% van de waarnemingen 
een loodgehalte in dit gebied hoger dan 200 mg/kg ds.  
Heterogeniteit 
De heterogeniteit van de dataset is per parameter berekend als: 
 
ܲ95െܲ5
݁݅ݎݐݏݑ݀݊݅	ܹܯെܹܣ 
 
De uitkomst van deze vergelijk ing levert een factor op die de ma te van heterogeniteit weergeeft: 
- Bij waarden kleiner dan 0,2 Er is sprake van weinig heterogeniteit 
- Bij waarden tussen 0,2 en 0,5 Er is sprake van beperkte heterogeniteit </pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A9  
 
 
 - Bij waarden tussen 0,5 en 0,7 Er is sprake van heterogeniteit 
- Bij waarden groter dan 0,7 Er is sprake van sterke heterogeniteit 
 
Tussenresultaten 
In deze paragraaf is een samenvatting van de resu ltaten opgenomen. De volledige resultaten (aantal 
gebruikte waarnemingen, gemiddelden, P 95, etc.) zijn weergeven in de tabellen in bijlage 4. In tabel 3 is 
een samenvatting van de belangrijkste resultaten opgenomen voor respectievelijk de boven- en 
ondergrond.  
 
Tabel 3. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing  
 Gemiddelde lager dan de achtergrondwaarde  
** Gemiddelde hoger dan de achtergrondwaarde, maar  lager dan twee maal de achtergrondwaarde 
 Gemiddelde hoger dan achtergrondwaarde maar lager dan maximale waarde wonen 
Toelichting 
* : omdat er voor maximaal twee stoffen een overschrijding is en omdat de gemiddelde waarde lager is dan twee keer de 
achtergrondwaarde (AW2000) valt dit gebied in de klasse  achtergrondwaarde (AW2000) (p. 85 van de regeling) 
Tabel 4. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
  
 
  
 
  
 
 Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden bovengrond 
 
W1   
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood ** **     
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) ** **     
PCB som7    **   
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       
Stof  Gemiddelde waarden homogene deelgebieden ondergrond 
 
W1  
W2  
W3  
I1  
I2  
B 
Barium       
Cadmium       
Chroom       
Kobalt       
Koper       
Kwik       
Lood       
Molybdeen       
Nikkel       
Zink       
PAK (10 VROM) **      
PCB som7       
Minerale olie       
       
Kwaliteitsklasse AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 AW2000 
       </pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>    Tabel 5. Gemiddelde gehalten Deelgebied Stationsgebied en toetsing    Gemiddelde waarden homogene deelgebied  Stationsgebied  Zand (ca.  maaiveld — 2  m-mv)         Lood    Molybdeen  Nikkel    PAK (10  VROM)  PCB som7    Minerale olie    Kwaliteitsklas    se    Evaluatie gebiedsindeling en vaststellen bodemkwaliteitszones   In deze stap is bekeken of op basis van de resultaten met een beperkter aantal bodemkwaliteitszones kan  worden volstaan. Deze controle is uitgevoerd door de gegevens van deelgebieden met dezelfde kwaliteit  samen te voegen. Daarbij zijn voor de bovengrond W2, W3, 14, [2 en B samengevoegd. Voor de  ondergrond zijn alle zones samengevoegd. Uiteindelijk blijven zo voor de bovengrond twee  kwaliteitszones over (zie tabel 6 en de ontgravingskaarten in figuur 3 in bijlage 5) en voor de ondergrond  één (zie tabel 7 en de ontgravingskaarten in figuur 4 in bijlage 5).         Tabel 6. Gemiddelde gehalten bovengrond (0-0,5 m-mv) en toetsing    W1 op basis van  P80  | Barium  | Kobalt  | Koper |  Molybdeen  | Nikkel  | Zink  PAK (10 VROM)  PCB som7  P|    Kwaliteitsklasse         4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A10</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A11  
 
 
  
Tabel 7. Gemiddelde gehalten ondergrond (0,5-2,0 m-mv) en toetsing  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
  
 
  
   
De ontgravingskaarten voor het deel gebied Stationsgebied zijn opgenomen in bijlage 5, figuren 6, 7 en 8. 
 Stof Gemiddelde waarden homogene 
deelgebieden bovengrond 
 
Barium  
Cadmium  
Chroom  
Kobalt  
Koper  
Kwik  
Lood  
Molybdeen  
Nikkel  
Zink  
PAK (10 VROM)  
PCB som7  
Minerale olie  
  
Kwaliteitsklasse AW2000 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3    Kentallen bodemkwaliteit    royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor de bovengrond
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieSamenLut  (%) : 
Ubw3.3
6.1 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
109 14 22 28 54 67 23.87 13.05 0.55 164.2 274.67 Ba 56.72 74 32 42 0.18 14
438 0.12 0.14 0.24 0.32 1.4 0.18 0.1 0.58 0.84 3.02 Cd 0.42 0.62 0.27 0.28 0.08 0.12
112 2 2.55 3.58 6.67 8.8 2.99 1.68 0.56 11.32 61.46 Co 4.85 8.3 4.5 5.67 0.1 1.05
448 3.5 6.8 11 18.55 64 8.14 6.27 0.77 30.9 108.74 Cu 22.89 33.5 13 14 0.18 3.5
434 0.04 0.04 0.1 0.17 0.41 0.07 0.05 0.72 0.61 3.52 Hg 0.11 0.3 0.12 0.14 0.04 0.04
111 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.04 0.08 0.08 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 1.05
449 2.1 2.8 4.25 8.4 45 3.85 2.9 0.76 14.77 37.87 Ni 13.26 10.9 4.8 7.4 0.26 2.1
442 14 26.6 48 118.5 610 38.79 44.24 1.14 115.58 304.15 Olie 115.58 176 58 84.7 0.55 14
437 0.2 0.39 1.2 4.2 37 1.1 2.31 2.1 6.8 40 PAK 1.5 6.2 1.6 2.7 0.11 0.07
445 9.1 17 30 71.1 220 24.01 23.64 0.98 146.6 369.99 Pb 34.9 100.7 34 51.4 0.2 5.73
107 0.0049 0.0049 0.0049 0.005 0.015 0.0048 0.001 0.209 0.024 0.304 PCB 0.012 0.0049 0.0049 0.0049 0.01 0.0034
490 14 23 39 92 220 31.41 27.13 0.86 98.41 354.29 Zn 68.89 123.2 41.3 64.9 0.28 11.9
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieW1Lut  (%) : 
Ubw3.3
3.7 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
25 14 14 34 68.5 70 25.96 16.94 0.65 165.39 276.66 Ba 57.14 94 35.8 60.8 0.25 14
92 0.12 0.14 0.19 0.3 0.7 0.17 0.08 0.51 0.77 2.74 Cd 0.38 0.41 0.24 0.28 0.08 0.12
26 2.1 2.1 2.27 5.9 6 2.65 1.17 0.44 11.4 61.86 Co 4.88 2.8 3.34 5.07 0.07 2.1
93 3.5 7.2 13 33.5 42 10.21 9.4 0.92 28.82 101.42 Cu 21.35 42.5 14 26 0.37 3.5
90 0.04 0.05 0.13 0.29 0.95 0.1 0.12 1.28 0.6 3.46 Hg 0.11 0.46 0.14 0.16 0.08 0.03
26 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.04 0.07 0.07 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 0.82
90 2.1 3.5 4.8 7.14 12 3.82 1.79 0.47 14.84 38.06 Ni 13.32 13.1 5.2 6.48 0.2 2.1
95 14 30 56 138 240 43.36 41.17 0.95 70.37 185.19 Olie 70.37 194 61.6 95.4 1.1 11.98
113 0.38 1.3 3.55 13.3 22 3.13 4.38 1.4 6.8 40 PAK 1.5 17.22 4.76 9.96 0.34 0.09
91 13 33 50 136 190 42.74 40.6 0.95 140.89 355.57 Pb 33.54 162.5 53 110 0.41 3.92
25 0.0049 0.0049 0.0049 0.0081 0.0082 0.0052 0.001 0.1941 0.015 0.185 PCB 0.007 0.0049 0.0049 0.0061 0.02 0.0049
95 20 35 61 124 160 45.52 35.54 0.78 93.6 336.97 Zn 65.52 184 71.8 99.8 0.42 9.22
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor de ondergrond
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieSamenLut  (%) : 
Ubw5.4
3.8 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
168 14 14 25 49.95 120 21.81 14.46 0.66 203.11 339.74 Ba 70.16 62 27 36.1 0.13 14
718 0.12 0.12 0.14 0.28 0.47 0.15 0.06 0.45 0.79 2.84 Cd 0.4 0.2 0.14 0.28 0.09 0.07
168 2.1 2.6 3.7 6.26 18 3.01 1.79 0.59 13.71 74.43 Co 5.88 8.9 3.9 4.81 0.07 1.3
751 3.5 3.5 7 15.4 45 6.03 4.71 0.78 30.83 108.48 Cu 22.84 19.1 8 13.3 0.14 3.38
709 0.04 0.04 0.07 0.21 0.8 0.07 0.07 1.08 0.62 3.58 Hg 0.11 0.18 0.08 0.14 0.05 0.04
172 1.05 1.05 1.05 1.05 14 1.11 0.99 0.89 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 1.05 0 1.05
760 2.1 3.5 5.78 9.7 16 4.35 2.63 0.61 17.21 44.14 Ni 15.45 17.7 6.38 8.3 0.26 2.1
795 14 14 35 91.4 210 29.7 28.06 0.94 72.37 190.44 Olie 72.37 114 38 60 0.7 8.6
780 0.08 0.35 0.88 4.7 16 1.01 1.93 1.92 6.8 40 PAK 1.5 5.07 1.2 2.5 0.12 0.04
737 7 9.1 16 65 160 16.77 20.12 1.2 146.4 369.48 Pb 34.86 55 22 38 0.18 3.5
161 0.0049 0.0049 0.0049 0.005 0.0099 0.0048 0.001 0.208 0.015 0.19 PCB 0.008 0.0049 0.0049 0.0049 0.01 0.0034
772 11.9 14 26 63.35 250 22.58 21.43 0.95 102.94 370.58 Zn 72.06 80.3 30 44 0.19 6.93
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 1 = zand (ca. 0-1,5 m-mv)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 3.3
2.2 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
21 14 14 24.5 38.4 39 19.38 8.06 0.42 164.65 275.41 Ba 56.88 29.2 32.8 0.11 14
22 0.14 0.14 0.14 0.14 0.14 0.14 0 0 0.72 2.57 Cd 0.36 0.14 0.14 0 0.14
22 2.1 2.1 2.1 3.04 3.2 2.15 0.24 0.11 11.35 61.61 Co 4.86 2.1 2.1 0.02 2.1
22 3.5 4.3 8.75 48.3 54 8.25 10.88 1.32 27.4 96.39 Cu 20.29 9.74 15.7 0.59 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.2 0.21 0.05 0.05 0.85 0.59 3.41 Hg 0.11 0.06 0.14 0.05 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 2.8 2.8 4.3 5.22 5.3 3.42 0.87 0.26 14.8 37.94 Ni 13.28 4.3 4.77 0.1 2.8
22 0.35 0.35 0.72 3.63 3.9 0.75 0.85 1.13 6.8 40 PAK 1.5 1.02 1.98 0.09 0.35
22 7 13.5 26.5 56.05 58 18.41 14.52 0.79 136.97 345.68 Pb 32.61 30 43.8 0.16 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.009 0.108 PCB 0.004 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 14 14 31 105.05 110 28.36 24.6 0.87 90.11 324.41 Zn 63.08 41 70.4 0.35 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 2 = leem (ca. 1,5-3m)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 14.4
0.3 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
22 14 23 29.25 36.4 37 21.91 7.69 0.35 361.58 604.83 Ba 124.91 30.4 32.4 0.05 14
22 0.14 0.14 0.14 0.57 0.62 0.17 0.1 0.61 0.78 2.78 Cd 0.39 0.14 0.24 0.18 0.14
22 3.65 4.7 6.25 8.7 8.7 4.98 1.81 0.36 23.44 127.22 Co 10.04 6.48 8.37 0.06 2.1
22 6.92 7.7 9.5 56.1 60 11.45 12.46 1.09 35.73 125.73 Cu 26.47 10.28 28.6 0.53 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0 0 0.69 3.96 Hg 0.12 0.04 0.04 0 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 7.65 11 14 18 18 10.9 3.83 0.35 27.17 69.66 Ni 24.38 14.4 17.7 0.28 5.22
22 0.35 0.35 0.35 0.81 0.89 0.37 0.12 0.31 6.8 40 PAK 1.5 0.35 0.35 0.01 0.35
22 7 7 7 7 7 7 0 0 159.86 403.45 Pb 38.06 7 7 0 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.001 0.016 PCB 0.001 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 23.75 28 31.25 112.95 120 32.68 22.74 0.7 133.75 481.51 Zn 93.63 32.4 62.5 0.26 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>Statistische parameters per bodemkwaliteitszone voor laag 3 = zand (ca. 3-5,5 à 8)
n P25 P50 P75 P95 Max. Gem. Std. Vc AW2000 Wonen IndustrieStationsgebiedLut  (%) : 14.4
0.3 ORG  (%) : 
P80 P90 H P5 Stof
22 14 23 29.25 36.4 37 21.91 7.69 0.35 361.58 604.83 Ba 124.91 30.4 32.4 0.05 14
22 0.14 0.14 0.14 0.57 0.62 0.17 0.1 0.61 0.78 2.78 Cd 0.39 0.14 0.24 0.18 0.14
22 3.65 4.7 6.25 8.7 8.7 4.98 1.81 0.36 23.44 127.22 Co 10.04 6.48 8.37 0.06 2.1
22 6.92 7.7 9.5 56.1 60 11.45 12.46 1.09 35.73 125.73 Cu 26.47 10.28 28.6 0.53 3.5
22 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0 0 0.69 3.96 Hg 0.12 0.04 0.04 0 0.04
22 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 1.05 0 0 88 190 Mo 1.5 1.05 1.05 0 1.05
22 7.65 11 14 18 18 10.9 3.83 0.35 27.17 69.66 Ni 24.38 14.4 17.7 0.28 5.22
22 0.35 0.35 0.35 0.81 0.89 0.37 0.12 0.31 6.8 40 PAK 1.5 0.35 0.35 0.01 0.35
22 7 7 7 7 7 7 0 0 159.86 403.45 Pb 38.06 7 7 0 7
22 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0.0049 0 0 0.001 0.016 PCB 0.001 0.0049 0.0049 0 0.0049
22 23.75 28 31.25 112.95 120 32.68 22.74 0.7 133.75 481.51 Zn 93.63 32.4 62.5 0.26 14
Kengetallen in mg/kg</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4  Overzicht wetgeving en aanvullende    voorwaarden hergebruik grond en  baggerspecie    hf  > Royal    HaskoningDHV</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A2  
 
 
 Overzicht wetgeving en aanvullende voorwaarden 
hergebruik grond en baggerspecie  
 
Bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaring) 
De kwaliteit van de grond en baggerspecie moet worden aangetoond met een 
milieuhygiënische verklaring. Het Besluit bodemkwaliteit kent voor grond de volgende typen 
milieuhygiënische verklaringen:  
 Partijkeuring. 
 Erkende kwaliteitsverklaring. 
 Fabrikant-eigenverklaring. 
 Verklaring op grond van een bodemkwaliteitskaart De bodemkwaliteitskaart geeft de 
gemiddelde kwaliteit van de bodem aan in elke zone. Deze verklaring kan alleen 
worden gebruikt bij grondverzet binnen het eigen beheergebied, of tussen 
beheersgebieden als de ontvangende gemeente de bodemkwaliteitskaart van de 
aanbiedende gemeente bij besluit heeft aangewezen. Als de partij ook is voorzien 
van een geldig ander bewijsmiddel (partijkeuring, erkende kwaliteitsverklaring) dan geldt dat andere bewijsmiddel als mili euhygiënische verklaring, omdat deze een 
directere uitspraak doet over de kwaliteit van de betreffende partij grond of bagger. 
 
Andere milieukundige verklaringen zijn NIET rechtsgeldig. 
 
 
  Toelichting toetsingskader Besluit bodemkwaliteit  
 
Voor de bepaling van de kwaliteitsklas sen wordt gebruik gemaakt van navolgende 
indeling:  
1. Achtergrondwaarden 2. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse wonen 
3. Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse industrie 
 Onderstaand zijn de bodemkwaliteitsklassen nader toegelicht.  
 
Achtergrondwaarden 
De achtergrondwaarden zijn ontleend aan de w aarden die zijn vastgesteld in het 
project “Achtergrondwaarden 2000 (AW2000 )”. Dit onderzoek heeft de gehalten in 
kaart gebracht, zoals die op dit moment voorkomen in de bodem van natuur- en 
landbouwgronden in Nederland die  niet zijn belast door lokale verontreinigingsbronnen.  
 
Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Wonen 
Deze waarde is een landelijk vastgestelde (gen erieke) waarde voor de kwaliteitsklasse 
wonen. Deze waarde geeft de bovengrens aan van de kwaliteitsklasse Wonen.  
 
Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Industrie 
Deze waarde is een landelijk vastgestelde (gen erieke) waarde voor de kwaliteitsklasse 
Industrie. Deze waarde geeft de bovengren s aan wanneer een onderzochte partij grond 
binnen de kwaliteitsklasse industrie valt.  
 Voor een overzicht van alle tot op heden vastgestelde toetsingswaarden voor grond en baggerspecie wordt verwezen naar tabel 1 in bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A3  
 
 
 Definities grond en baggerspecie 
 
 
Nuttige toep assing 
De hergebruikmogelijkheden gelden uitsluitend voor nuttige en functionele toepassingen van grond en baggerspecie op of in de bodem en in  oppervlaktewater. Hierbij mag niet meer 
materiaal worden toegepast dan nuttig of nodig is voor de toepassing. Wanneer hier niet aan 
wordt voldaan, dan wordt de toepassing gezien als het storten van afvalstoffen. Dat is 
verboden buiten bedrijven die daarvoor zijn ingericht. 
 
Een nuttige toepassing is:  
toepassing in bouwconstructies en weg- en waterbouwkundige constructies, waaronder 
wegen, spoorwegen, dijken, kades en geluidswallen; toepassing in ophogingen met het oog op verbetering van de bodemgesteldheid; 
afdekken van een saneringslocatie of stortp laats om contact met bodemvervuiling te 
voorkomen; verondiepen of dempen van oppervlaktewater om een gebied (opnieuw) in te richten; 
toepassen in groeven van voormalige delfstofwinningen met het oog op herinrichting en 
stabilisering; 
verspreiding van baggerspecie uit een watergang langs de watergang, om het profiel van de 
watergang te herstellen of te verbeteren; 
verspreiding van baggerspecie in oppervlaktewater om de natuurlijke sediment-huishouding te herstellen; 
tijdelijke opslag v an baggerspecie buiten inrichtingen.  Het Besluit bodemkwaliteit hanteert voor grond en baggerspecie de volgende definities 
(artikel 1): 
 
Grond is vast materiaal en bestaat uit minerale delen met een maximale korrelgrootte 
van 2 millimeter en organische stof in een ver houding en met een structuur zoals deze in 
de bodem van nature wordt aangetroffen, alsmede van nature in de bodem voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter, met 
uitzondering van baggerspecie. 
 
Baggerspecie  is materiaal, dat is vrijgekomen uit de bodem via het oppervlaktewater of 
de voor dat water bestemde ruimte en bestaat uit minerale delen met een maximale 
korrelgrootte van 2 millimeter en organische stof in een verhouding en met een structuur 
zoals deze in de bodem van nature worden a angetroffen, alsmede van nature in de 
bodem voorkomende schelpen en grind met een korrelgrootte van 2 tot 63 millimeter.  Het Besluit stelt aanvullend dat een partij grond en baggerspecie maximaal 20 
gewichtsprocent bodemvreemd materiaal mag bevatten. Het gaat hierbij nadrukkelijk 
niet om bijmengingen van bodemvreemd materiaal in grond of baggerspecie nadat het 
materiaal is afgegraven. Wanneer niet aan de definitie van grond of baggerspecie wordt 
voldaan of wanneer het maximaal toegesta ne percentage bodemvreemd materiaal wordt 
overschreden, dan kan het materiaal niet worden toegepast als grond of baggerspecie in het kader van het Besluit. Door bijvoorbeel d te zeven kan het percentage bodemvreemd 
materiaal onder de 20 gewichtsprocent worden gebracht, zodat alsnog sprake is van grond of baggerspecie. </pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>    Verspreiden baggerspecie over aangrenzende percelen  Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende i ä | \ | ‘3 Ik 4  percelen geldt een bijzonder kader op basis van de Keur van Nn |  waterschappen (acceptatieplicht voor de ingelanden). .    In de normstelling voor het verspreiden van baggerspecie  over aangrenzende percelen is rekening gehouden met de  landbouwfunctie die deze percelen vaak hebben. De  bovengrens voor de kwaliteit van baggerspecie die mag  worden verspreid is gebaseerd op de zogenaamde msPAF  toets (msPAF = meer stoffen Potentieel Aangetaste Fractie  van lagere organismen). Daarnaast mag de kwaliteit van de  baggerspecie de Interventiewaarden voor droge bodems niet overschrijden. De msPAF toets  is een methode om ecologische risico's te bepalen waarbij rekening gehouden wordt met de  effecten van meerdere stoffen tegelijk. In tabel 1 van bijlage B in de Regeling Besluit  bodemkwaliteit is aangegeven voor welke parameters de msPAF toets moet worden  uitgevoerd en voor welke stoffen samenstelling eisen gelden    Voor het verspreiden van baggerspecie over aangrenzende percelen gelden de volgende  voorwaarden:    e Voor onderhoudsspecie waarvan de kwaliteit voldoet aan de Maximale Waarden  voor verspreiden van baggerspecie.   e Voor het aangrenzende perceel geldt de ontvangstplicht.   e De baggerspecie mag tot aan de perceelsgrens worden verspreid.   e Er hoeft niet te worden getoetst aan de kwaliteit van de ontvangende bodem.   e De verspreiding over aangrenzende percelen hoeft niet te worden gemeld.    Grootschalige bodemtoepassing    De aanleg van onder andere dijken, geluidswallen en (spoor)wegen vallen meestal onder  een ‘grootschalige bodemtoepassing’ en kennen in het Besluit bodemkwaliteit een eigen  toetsingskader. Van grootschalige bodemtoepassingen is sprake als bij een nuttige  toepassing meer dan 5.000 kubieke meter grond en baggerspecie meer dan twee meter  hoog wordt toegepast. Op de maximale dikte van twee meter zijn enkele uitzonderingen van  toepassing, zoals voor (spoor)wegen. Bij grootschalige bodemtoepassing kan licht  verontreinigde grond en baggerspecie worden gebruikt zonder rekening te houden met de  kwaliteit en de functie van de bodem. Wel moeten de grond en baggerspecie voldoen aan de  maximale emissiewaarde en moet de samenstellingswaarde voldoen aan de klasse  industrie. Op de grond en baggerspecie komt een leeflaag van minimaal een halve meter die  wel aan de kwaliteit en functie van de onderliggende bodem voldoet of een laag bouwstoffen  die contact met de grond of baggerspecie voorkomt. In de toelichting op het besluit staat dat  een gemeente een grootschalige toepassing niet kan verbieden of wijzigen via  gebiedsspecifiek beleid. Het is aldus een apart toetsingskader dat los staat van het  gebiedsspecifieke kader. Als aan de minimum eisen voor dit toetsingskader wordt voldaan  kan er gebruik van worden gemaakt.    4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A5  
 
 
  
 Relatie met overige Wetgeving 
 
Wet bodembescherming (Wbb) 
De Nota bodembeheer heeft uitsluitend betrekking op het toepassen van grond en 
baggerspecie in relatie tot de diffuse bodemkwaliteit. (Sterke) verontreinigingen van grond 
veroorzaakt door puntbronnen zoals (voormalige) bedrijfsterreinen of ondergrondse tanks vallen onder de Wet bodembescherming (Wbb). De Wbb wordt in deze nota enkel 
behandeld indien een relatie met hergebruik van grond en baggerspecie aanwezig is, zoals bij het gebruik van grond of baggerspecie als aanvulgrond van een ontgraven saneringsput 
(zie verder hoofdstuk 3). Uitgangspunt is terugsaneren en aanvullen tot de kwaliteit die geschikt is voor de functie van de locatie. 
 
Wet Milieubeheer (Wm) 
Het Besluit geldt ook voor toepassing van gr ond en baggerspecie binnen Wm-inrichtingen. 
Het Besluit bodemkwaliteit geldt in dat geval  naast de milieuvergunning of algemene regels 
die de milieuvergunning vervangen (het Activiteitenbesluit of het Besluit landbouw). Een dergelijke toepassing heeft in principe geen gevolgen voor de vergunningplicht van de 
inrichting. 
 
Waterwet 
Op 22 december 2009 is de Waterwet in werking getreden. De Waterwet regelt het beheer 
van oppervlaktewater en grondwater, en ver betert ook de samenhang tussen waterbeleid en 
ruimtelijke ordening. Bij ingrepen in de waterbod em komt vaak baggerspecie vrij. De relatie 
tot hergebruik zoals omschreven in deze Nota Bodembeheer is aanwezig bij hergebruik en verspreiding op landbodem van deze baggerspecie.  
 
Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) 
De WRO bepaalt dat de locatie geschikt moet z ijn voor de beoogde functie. Daarbij is niet 
nader bepaald welke bodemkwaliteitsdoelstelling daarbij gehanteerd wordt. Het is de 
beleidsvrijheid van de gemeente om te bepalen welk toetsingskader hierbij gehanteerd 
wordt. Aangesloten wordt bij het toetsing skader dat in deze bodembeheernota is 
opgenomen. 
 
Woningwet 
Regels voor het tegengaan van bouwen op verontreinigde grond zijn opgenomen in de 
Woningwet. Veiligheid en gezondheid zijn uitgangspunten van de Woningwet. Het bouwen 
op verontreinigde grond (waaronder tevens ver ontreinigd grondwater) moet in dit kader 
worden tegengegaan. 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    Bijlage 5    Kaartmateriaal  Figuur 1 Functiekaart  Figuur 2 Homogene Deelgebiedenkaart  Figuur 3 Ontgravingskaart 0,0-0,5 m-mv  Figuur 4 Ontgravingskaart 0,5-2,0 m-mv  Figuur 5 Toepassingskaart  Figuur 6 Ontgravingskaart Stationsgebied laag 1 = zand (ca. 0 - 1,5 m-mv)  Figuur 7 Ontgravingskaart Stationsgebied laag 2 = leem (ca. 1,5 - 3,0 m-mv)    Figuur 8    Ontgravingskaart Stationsgebied laag 3 = zand (ca. 3,0 — 5,5 à 8,0 m-mv)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    gr/Intermap, IPC, USGS;FAO, NPS, NRCAN, GecBase, IGN,  ‚, METI, Esri China (Hong:Keng), and the GIS User Community                                                      Titel   Bodemfuncties Functiekeart   Wonen met tuin   [ Plaatsen waar kinderen spelen/Recreatie Project   TEE Meee Woikstuin BC7583 Gebledsspecifiek bodembeleid Assen   _] Landbouw   EN Nete: Opdrachtgever   En Ander groen, bebouwing, Infrastructuur en Industrie (Nagenoeg geheel verhard) Gemeente Assen   rs Ander groen, bebouwing, Infrastructuur en Industrie (Niet nagenoeg geheel verhard) Tp Royal   MN opperviaktewster Datum Schaal HaskoningDHV  04/04/2016 1:43000 Enhancing Society Together    </pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>         Ven enaar de    Homogene deelgebieden  [_]B: landelijk gebied  BBE 11: industrie < 1970  [___] (2: industrie > 1970  mn W1: wonen < 1945  B wa: wonen 1945-1970  [__Ì W3: wonen > 1970   „Overig: uitgezonderd van BKK  7777 Deelgebied Stationsgebied  mn Oppervlaktewater         Sources Esti; DeLorme, NAVTEQ, rose herman iPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster‘NL, Ordnance Survey, Esrid pan, METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community    Titel  Homogene Deelgebiedenkaart    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen    Opdrachtgever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                                                      en         ‚ Figuur  2    | Gecontroleerd door Volgnummer    1              ‚ Coert Fossen    %    Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together         </pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>              Dovensmildr    Sources »ferisDeLorme, NAVTEQ, TomTont, Intermap, IPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey; Esri Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community              a                   Ontgravingskaart: Bovengrond   En Voldoet aan achtergrondwaarde   | Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen  GEE Gemiddeide kwaliteit riet bepaald   |__| Witte viek (Stationsgebied, zie Figur 6 t/m 8)  nn Oppervlaktewater    Tiel  Ontgravingskaart 0,0-0,5 m-mv    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen              Figuur   3   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                        Opdrachigever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                        Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together                   </pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>              SourcesnEerinDel.orme, NAVTEG, TomTgat, Intermap, iPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey, Esri Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community                                  Ontgravingskaart: Ondergrond   En Voldoet aan achtergrondwaarde   | Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen  GEE Gemiddeide kwaliteit riet bepaald   . - _/ Witte vlek (Stationsgebied, zie Figuur 6 t/m 8)  nn Oppervlaktewater              Figuur   4   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                        Tiel   Ontgravingskaart 0,5-2,0 m-mv   Project   BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen  Opdrachtgever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 4:43000                        Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together                   </pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>              Bovensmilde    SourcesrEerinsDelorme, NAVTEQ, TomT                   Xe intermap, IPC, USGS, FAO, NPS, NRCAN, GeoBase, IGN,  Kadaster,.NL, Ordnance Survey; Esrí Japan, METI, Esri China (Hong-Kong), and the GIS User Community    a                   Toe te passen bodemkwaliteit  | | Achtergrondwaarde (LMW1)  | Wonen (LMW2)   Maatwerk   | | Opperviaktewater         2  Lokaie Maximale Waarien in mo’kg ds bij standaard  bode (25% kitum en 10% organische stof)    Titel  Toepassingskaart    Project  BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen              Figuur   5   Gecontroleerd door Volgnummer  Coert Fossen 1                                  Opdrachigever   Gemeente Assen   Datum Schaal  04/04/2016 1:43000                   Royal  HaskoningDHV  Enhancing Society Together              </pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject6Ontgravingskaart Stationsgebied laag 1 = zand 
(ca. 0 - 1,5 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 1
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject7Ontgravingskaart Stationsgebied laag 2 = leem 
(ca. 1,5 - 3,0 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 2
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>Sources: Esri, DeLorme, NAVTEQ, TomTom, Intermap, iPC, USGS, FAO,
NPS, NRCAN, GeoBase, IGN, Kadaster NL, Ordnance Survey, Esri Japan,
METI, Esri China (Hong Kong), and the GIS User Community
Figuur
Datum SchaalTitel
OpdrachtgeverProject8Ontgravingskaart Stationsgebied laag 3 = zand
(ca. 3,0 – 5,5 à 8,0 m-mv)
BC7583 Gebiedsspecifiek bodembeleid Assen
Gemeente Assen
04/04/2016 1:3000Gecontroleerd door Volgnummer
Coert Fossen 1
±
Ontgravingskaart: Laag 3
Voldoet aan achtergrondwaarde
Groter dan achtergrondwaarde, voldoet aan wonen 
Gemiddelde kwaliteit niet bepaald</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>    Bijlage 6    Erkende bodemkwaliteitskaarten    he    ~Royal—  HaskoningDHV    </pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre> 
 
4 april 2016 BIJLAGE T&PBC7583R002F01 A8  
 
 
 Erkende bodemkwaliteitskaarten 
Gebiedsbeheerder Referentie 
gemeenten Noordenveld, Tynaarlo, 
Midden-Drenthe, Hoogeveen, Westerveld, Borger-Odoorn, 
Meppel, De Wolden, Coevorden en 
de provincie Drenthe Nota bodembeheer definitief, 16 april 2012. 
Aa en Hunze Nota bodembeheer gemeente Aa en Hunze met 
ref.nr BC8211-101/R002/JBUI/Gron, 10 april 
2015. 
Emmen Nota bodembeheer gemeente Emmen met ref.nr  
9W3663/R00004/JTLA/Gron, Emmen/Groningen, 
2012. 
Provincie Groningen, gemeenten Appingedam, Bedum, Bellingwolde, Delfzijl, De Marne, 
Eemsmond, Groningen, 
Grootegast, Haren, Hoogezand-Sappemeer, Leek, Waterschap 
Hunze en Aa’s, Waterschap 
Noorderzijlvest Regionale bodemkwaliteitskaart provincie Groningen met ref.nr 245808, maart 2013 
Waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s Waterbodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer met ref.nr. 268022, oktober 2014 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2017 10:35:10
F
rom  : "Marco Out" M.Out@assen.nl
T
o : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
S
ubject : opzet m ogelijke kam ervragen w inning put Vries-10
A
ttachm ent : kam ervragen w inning put Vries-10 31-12.docx;Start_gasw inning_uit_put_Vries-10 brief aan Tw eede Kam er - kopie.docx;Aanbiedingsbrief EZ  23-12-
2
016.docx;dum m y rapportage versie4 21dec.docx;brief aan de NAM w inning put Vries-10.docx.pdf;
B
este Harmke,
B
ijgaand zoals besproken een opzet voor mogelijke kamervragen voor Carla Dik. Ook zijn een aantal onderliggende stukken bijgesloten.
I
k hoor graag of zij hier wat mee kan. Gelet op het raadsdebat van morgen zou het mooi zijn om voor die tijd al iets te horen.
A
anstaande dinsdag is er een infobijeenkomst van de NAM. Fijn dat jij daar even acte de presence geeft.
D
ank alvast!
V
riendelijke groet,
M
arco L.J. Out
B
urgemeester van Assen
P
ostbus 30018
9
400 RA Assen
t
elefoon: 14 0592
b
estuurssecretariaat: 0592 366572
B
ezoekadres:
N
oordersingel 33
9
401 JW Assen
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>Concept Kamervragen over winning van aardgas uit put Vries -10 
Achtergrond informatie voor kamerlid …..  
Inleiding en achtergrond  
De minister van EZ heeft  in oktober 2016 aan de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze 
gevraagd  advies te geven over het door de NAM ingediende Winningsplan Westerveld ; dit conform 
de aanbevelingen van de Onderzoeks raad Voor de V eiligheid  (OvV) . Dit winningsplan gaat over 
meerdere kleine gasvelden waaronder het veld Vries -Zuid dat deels onder bebouwd gebied in Assen 
ligt. In de aanbevelingen van de OvV staat dat alle bestaande winningsplannen getoetst moeten 
worden op de veiligheid van omwonenden, gebouwen en infrastructuur  en dat lokale overheden e en 
adviesrol krijgen en burgers zienswijzen mogen indienen .  
De actualisatie  van het winningsplan Westerveld heeft geleid tot onrust onder inwoners in het 
gebied boven het gasveld Vries -zuid. In het openbare advies van de adviseurs  Sodm en de Tcbb die 
de minister inhoudelijk adviseren , valt namelijk te lezen dat er een  kans is op bevingen met lichte tot 
matige schades aan gebouwen als gevolg van de gaswinning  in o.a. het gasveld Vries -Zuid.  
Terwijl de adviestermijn voor het nieuwe , geactualiseerde  winnin gsplan nog loopt , heeft de NAM 
aangegeven te willen gaan winnen uit een nieuw geboorde put  Vries -10, op basis van het oude 
winningsplan uit 2011. Dit hebben de gemeentebesturen  helaas  via de media moeten vernemen . 
Deze put is in 2015 geboord. De NAM wil hier weer gaan winnen na hernieuwde toestemming van 
Sodm ,  die in 2016 een nieuwe seismische risico analyse heeft gemaakt van het oude winningsplan.  
De Tweede Kamer is door de minister van EZ op 22 november 2016 h ierover per brief geïnformeerd. 
De redenatie is samenvattend: “Het gaat om een winning uit een bestaand veld waarvoor in 2011 
een winningsplan is goedgekeurd. Er is alleen maar een nieuwe put geboord om dit veld te 
bereiken’’.  
Voor de volledigheid melden w ij dat het gaat om een relatief kleine hoeveelheid die nog mag worden 
gewonnen  op basis van het oude winningsplan; iets meer dan 0,1 miljard m3. In het nieuwe 
Winningsplan Westerveld, wordt toestemming gevraagd om hierboven op, nog maximaal ca. 0,5 
miljard  m3 te winnen.  
In de mondelinge communicatie naar bewoners tijdens een informatie bijeenkomst en in een mail 
aan de gemeente  eerder dit jaar , heeft de NAM aangegeven geen gas te gaan winnen uit de put 
Vries -10 zolang het nieuwe Winningsplan Westerveld niet is goedgekeurd . 
Probleemstelling  
De gemeentebesturen van de gemeenten Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo zijn van mening dat de 
NAM het vanuit het burgerperspectief niet kan maken om een nieuwe gaswinning op te starten 
terwijl er nog een advies en inspraakpr ocedure loopt. In een brief en in twee bestuurlijke gesprekken  
die onl angs zijn gevoerd  met de NAM , hebben de gemeenten Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze de 
NAM gevraagd om niet te winnen zolang er geen goedgekeurd winningsplan is. De NAM wil 
vooralsnog niet verder gaan dan uitstel tot het einde van de adviestermijn (19 januari a.s.). De 
argumentat ie van de NAM is: “Het mag van  de minister en Sodm en we hebben flink geïnvesteerd in 
de boring; uitstel kost ons geld. “ 
Verder is er bestuurlijk contact  gewe est met  de politiek adviseur van minister Kamp. Deze geeft aan 
dat de minister niet verder zal willen gaan dan een vriendelijk verzoek aan de NAM om nog even te 
wachten.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>Gelet  op het bovenstaande,  zouden wij u willen vragen om kamervragen te stellen.  
Mocht u beho efte hebben aan meer informatie over de situatie in Assen, dan vindt u  bijgevoegd de 
volgende stukken : 
- Het door B&W van Assen vastgestelde advies op het Winningsplan Westerveld. (Na 
behandeling in een ingelaste raadvergadering op 12 januari  wordt het advies naar de 
minister van EZ gestuurd) . 
- De aanbiedingsbrief aan de minister van EZ.  
- De brief aan de NAM met het verzoek om de winning uit de put Vries -10 uit te stellen.  
- De brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer over de put Vries -10. 
 
Vragen van lid …… aan de minister van Economische Zaken.  
Vraag 1  
Is u bekend dat de NAM voornemens is om op korte termijn de winning van aardgas uit een nieuw 
geboorde  put Vries -10 in Assen op te starten?  
Vraag 2  
Is u bekend dat er op dit moment – mede naar aanleiding van het geactualiseerde Winningsplan 
Westerveld - bij een deel van de inwoners van Assen en omgeving onrust bestaat over de 
voorgenomen gaswinning onder het dorp Loon en de Asser wijk Marsdijk en dat er vrees bestaat 
voor bevingen die kunne n leiden tot schades aan woningen?  
Vraag 3  
In uw brief van 22 nov ember aan de Tweede Kamer schrijft u het volgende:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM 
in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoordin g is in algemene zin aangegeven dat er bij winning 
uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies 
hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen va n het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op 
basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan 
ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanh angsel van de Handelingen, 57).  Ofschoon 
dit in algemene zin juist is, kan zich de situatie voordoen dat er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 in Drenthe”  
In het geval van de put Vries -10 is er een nieuwe put geboord om te beoordelen of er gewonnen kon 
worden. Op basis van de resultaten van de boring heeft de NAM besloten dat er  gewonnen kan 
worden.  
Bent u het met mij eens dat de formulering  “alle  gevallen ”, uitsluit dat er gewonnen mag worden 
zonder een goedgekeurd  winningsplan dat tot stand is gekomen met toepassing van de nieuwe 
procedure inclusief het adviesrecht van lokale overheden en het meenemen van het burger 
perspectief?  
Vraag 4  </pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>Is u bekend dat Sodm in haar advies op  het Winningsplan Westerveld aangeeft dat er   kans bestaat 
op bevingen en lichte tot matige schades aan gebouwen als gevolg van de winning uit  de nieuwe put 
Vries -10? 
Vraag 5  
Is u bekend dat de NAM zowel per mail als tijdens een bewoners bijeenkomst eerde r in 2016 heef t 
aangegeven dat er geen gas zal  worden gewonnen uit de put Vries -10 zolang er geen besluit door u is 
genomen op het nieuwe Winningsplan Westerveld?  
Vraag 6  
Bent u het met mij eens dat voor het winnen van aardgas als transitie brandstof naar een volledig 
duurzame energieopwekking , maatschappelijk draagvlak belangrijk is?  
Vraag 7  
Vindt u het - los van het antwoord op  vraag 3 en gelet op vraag 4, 5 en 6 – verstandig om op basis 
van een winningsplan uit 2011 waarbij het burgerperspectief niet is meegenomen  onder stedelijk 
gebied dat intensief bebouwd is , een relatief kleine hoeveelheid aardgas te gaan winnen uit put 
Vries -10? 
Vraag 8  
Is u bekend dat de colleges van burgemeester en wethouders van Assen, Tynaarlo en Aa en H unze de 
NAM hebben verzocht om geen aardgas te winnen uit de put Vries -10 zolang er geen goedgekeurd 
winningsplan ligt?  
Vraag 9   
Bent u bereid om de NAM opdracht te geven om de winning uit te stellen tot het Winningsplan 
Westerveld is goedgekeurd ?   </pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
De Voorzitter van de Tweede Kamer  
der Staten -Generaal  
Binnenhof 4  
2513 AA  DEN HAAG  
 
Datum  22 november 2016  
Betreft  Start gaswinning uit put Vries -10 
 
 Pagina  1 van 2 
 
  
 
 
Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
Ons kenmerk   
DGETM -EO / 16170015   
 
Geachte Voorzitter,  
 
Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen 
gaswinning door NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in 
algemene zin aangegeven dat er bij winning uit kleine velden een winningsplan 
moet komen en dat omwonenden , gemeenten en provincies hierop zienswijzen 
kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende 
schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waar bij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, 
een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken  
2015 -2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57) . Ofschoon dit  in algemene zin 
juist is, kan de situatie zich voordoen dat  er nog productieruimte beschikbaar is 
onder het geldende winningsplan. Deze situatie doet zich voor bij de put Vries -10 
in Drenthe . 
 
Put Vries -10 is geboord ter vervanging van een andere put, waarvan de productie 
jaren geleden is beëindigd vanwege een te hoge waterproductie. NAM wil nu de 
productie uit put Vries -10 opstarten  en heeft Staatstoezicht op de Mijnen ( SodM ) 
gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries -10 is toegestaan. SodM heeft 
geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan  met het  in gebruik 
nemen van put Vries -10 de komende twee jaar naar verwachting niet zullen 
worden overschreden en dat er op basis van het vigerende winningsplan gestart 
kan worden met de productie uit deze put. NAM voldoet hiermee dus aan de 
vereisten en  mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.  
 
Overigens heeft NAM wel een wijziging van het winningsplan ingediend. Op basis 
van dit gewijzigde  winningsplan kan na mijn goedkeuring de productie uit Vries -10 
ook na deze twee jaar doorgaan. Bij het indienen van het gewijzigde  winningsplan 
heeft NAM op mijn verzoek rekening gehouden met de lopende wijz iging van de 
Mijnbouwwet  en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor 
winningsplannen. Zoals ik aan uw Kamer heb toegezegd , zal ik (wijzigingen v an) 
winningsplannen waar mogelijk beoordelen aan de hand van de nieuwe 
Mijnbouwwet. Dit betekent onder meer  dat ik omwonenden en gemeenten, 
provincies en waterschappen de gelegenheid zal geven om op het gewijzigde  
winningsplan te reageren. In dit winningsp lan is ook een seismische risicoanalyse 
opgenom en. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de 
voorgenomen productie uit Vries -10 niet op te starten . Ook de verwachte </pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 2 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 16170015  
 bodemdaling (< 2 cm) blijft met de productie uit de put Vries -10 binnen het nu 
geldende winningsplan.   
 
SodM zal er op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten daarvan 
op de bodembeweging binnen hetgeen vastgelegd is in het vigerende 
winningsplan blijven . 
 
 
 
 
 
(w.g.) H.G.J. Kamp  
Minister van Economische Zaken  </pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401 
2500 EK  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
   
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk   2016-04865 
 
Bijlagen   1 
   
Datum   23 december 2016 23 
december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Advies Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Excellentie , 
 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld  om een advies uit te brengen over  het door de NAM inged iende 
Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit meerdere 
aardgasvelden binnen onze gemeente maken wij graag gebruik van deze mogelijkheid. Wij 
waarderen de geboden mogelijkheid om andere overheden en de inwoners die doo r hun 
vertegenwoordig d worden, meer positie te geven.  Bij het invullen van de adviesrol is samengewerkt 
met de buurgemeente n, waterschappen en provincies.  
 
Zorgen en onrust  
 
Het winningsplan geeft ons zorg. In het plan en de bijbehorende adviezen van Sodm en Tcbb lezen 
wij dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, kans is op bevingen die kunnen leiden tot 
schade. In het Tcbb advies valt zelf s te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens 
van magnitude 3,9 op de schaal van Richter word t overschreden.  
 
Deze zorg horen wij ook bij onze inwoners en bij de gemeenteraad. Met name in de wijk Marsdijk en 
het dorp Loon zijn er zorgen en is er deels sprake van serieuze onrust. Groningen ligt dichtbij en 
vrijwel iedereen heeft vrienden of familie i n het gebied waar aardbevingen aan de orde zijn . De 
vertaalslag van de situatie naar die in Assen is snel gemaakt. De gebrekkige communicatie door de 
NAM en de beperkte  communicatie door uw ministerie naar de inwoners helpen niet bij het 
wegnemen van zorge n en onrust.  
 
Proces 
 
Hoewel wij als college bevoegd zijn om een advies uit te brengen, hebben wij vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek de gemeenteraad betrokken bij het advies. Met 
de gemeenteraad is besproken op welke wijze invu lling wordt gegeven aan de adviesrol. De 
gemeenteraad heeft zelf besloten dat ze ook nog wilde  spreken over het definitieve advies.  
 
Parallel aan de gesprekken met de gemeenteraad hebben wij ook gesproken met Wijkvereniging 
Marsdijk en Dorpsbelangen Loon om goed zicht te krijgen wat de behoeften zijn van de inwoners. 
Daarnaast spreken onze ambtenaren op allerlei manieren met de bewoners van de gebieden die het 
betreft. 
 
Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die een 
adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 2 van 4 
  
 
Nut en noodzaak  
 
Als gemeente Assen zetten wij in op het verduurzamen van onze gemeente. Het versneld 
terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze 
samenleving. Wij begrijpen dat er in de overgangsfase voorlopig nog aardgas nodig blijft. Wij 
begrijpen ook de economische belangen en het belang van de inkomsten voor de staat. Wij kijken 
echter naar de belangen van onze inwoners. In dit verband zouden wij in een afweging van belangen 
niet kiezen voor een winning onder stedelijk gebied met een risico op bevingen.  
 
Mocht u desondanks het winningsplan accorderen, dan moet er gezorgd worden voor een goede, 
vlotte en soepele schaderegeling. Onderdeel hiervan is dat de omgekeerde bewijslast zoals die van 
toepassing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het 
gebied Westerveld moet gelden. Het valt aan inwoners immers niet uit te leggen waarom 
gedupeerden in de prov incie Groningen van een speciale wettelijke uitzondering ter verlichting van 
de op hen rustende bewijslast zouden kunnen profiteren, terwijl dit aan inwoners elders in Nederland 
onthouden wordt. Wij stellen hierbij de vraag of er geen sprake is van strijdi gheid met het 
gelijkheidsbeginsel.  
 
Kijken wij naar de situatie zoals die bestond in Groningen waarbij inwoners hun gelijk soms via de 
rechter moesten halen, dan hebben wij vooralsnog weinig vertrouwen in de door de NAM geschetste 
afhandeling van schade ge vallen via het burgerlijk recht.  
 
Advies 
 
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s adviseren wij u dan ook om ‘nee’  te zeggen 
tegen het W inningsplan  Westerveld .  
Mocht u toch besluiten om de winning toe te staan, dan vind u bijgevoegd ons advies met het zeer 
uitdrukkelijke verzoek om dit over te nemen.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 3 van 4 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
21 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  : 6248 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.  
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865  
Pagina 4 van 4 
  
Verzenden na definitieve besluitvorming door college waarschijnlijk 
17 januari. Pas verzenden na accoord  
Let op verzenden uiterlijk 18 januari ook per mail.  
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 19 December  2016   
 concept   
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING  4 
3 HOOFDADVIES  7 
4 ALGEMEEN  8 
5 COMMUNICATIE  9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
6.1 Doelmatigheid  11 
6.2 Kaders schade  11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa  11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
7 PRODUCTIE  14 
7.1 Productie  put Vries -10 14 
7.2 Productiesnelheid  14 
7.3 Productieniveau  high case  15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
8.1 Onzekerheden  16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  16 
9 BODEMBEWEGING  17 
9.1 Bodemdaling  17 
9.2 Bodemtri lling  17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
10 SCHADE  20 
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2  Afhandeling van schade  20 
10.3  Lusten en lasten  23 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies uit te brengen over het door NAM  
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit plan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegrenzingen  maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende  decentrale overheden die een adviesrecht hebben op het Winnin gsplan 
Westerveld.  
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig stadium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM. Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe e n indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten veiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning . Wij menen echter toch blijvend te moeten aandringen om  hierin  de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen o ns advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende ad denda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (S taatstoezicht op de Mijnen (SodM , Technische commissie 
bodem beweging (Tcbb ).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conform de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursre cht en de overwegingen uit ons advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant informeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer  
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoofdadvies samengevat in het eerste 
hoofd stuk. In de analyse daarachter treft u een uitgebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -adviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd . Veiligheid van inwoners en het voorkomen  en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst . Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De O nderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)  geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het r educeren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag ge en excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met desku ndigen en risicodragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven.  
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve - en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden behe erst en 
onzekerheden worden verkend?” . U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt ” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenomen.  In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteinde lijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te bep erken tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaar d gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning . Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.  
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen.  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende ad viezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog al tijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid  conclusies te verbinden aan de berekenings resultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen h ier verderop in 
ons advies op terug.  
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning.  
 
Voorkomen en beperken van schade  
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.  
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schad e door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling  
NAM  dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als 
resulta at van dit winningsplan Westerveld ) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen  en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in da t 
verband genomen moeten worden.  
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling .  
 
Schadeafhandeling  
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkome nde negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiv iteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn.  
 
Meet - en regelprotocol  
De reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssys teem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister  te verlenen winningsvergunning.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
6 
 Fracken en zuurstimulatie  
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.  
Schadelijke gevolgen van zuur stimulatie  / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de dr inkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afwe ging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
7 
 3 HOOFDADVIES  
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies:  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de  toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de  geconstateerde  omissies, bestaande onzekerheden , geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te 
beperken  en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoed ing 
van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten : 
 
Primair:  niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld  2016 zoals het nu voorligt;  
 
Subsidiair:   mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:  
 
1. NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, onvolkomenheden te laten 
aanvullen ; 
2. te voorzien in onafhankelijke va lidatie van onderzoeken en bevindingen;  
3. een termijn te stellen aan het winningsplan ; 
4. hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.  
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige 
adviezen.  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
8 
 4 ALGEMEEN  
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke 
acce ptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt  betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”.  
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorbijgegaan aan het burgerpe rspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het  winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk  naar voren laat komen.  
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswi nning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame ene rgie.  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u  veiligheid , het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade  en het belang van leveringszekerheid  het zwaarst laten wegen.  
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen.  
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid  
- Communicatie  
- Voorkomen en beperken van schade  
- Schadeafhandeling  a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet - en regelprotocol  
- Fracken en zuurstimulatie  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM m aken  wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebied en rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aangeven dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er g evaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen  en het daar 
horende meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  De resultaten van dit 
risicobeheer systeem moeten voor iedereen toegankelijk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.  
 
Advies:  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeer d over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u i n uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd.  
 
Toelichting:  
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat d e rol van informatievoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM  moet worden o vergelaten. De communicatie van zowel 
NAM , als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent  en transparant wor den geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners word en weggenomen.   
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vrie s-10, die onder he t winningsplan Westerveld valt  
(zie ook hfst 7.1) . 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  
1. Samenbinden van belanghebbenden  
2. Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  
3. Transparantie en vertrouwen  
4. Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  
5. Maatwerk  
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder  moet gaan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.  
Wij willen graag met u meedenken  aan de verdere invulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.  
Wij geven u als s uggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners . 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden.  Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst.  
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies  
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winning splan is getoet st op het aspect 
doelmatigheid . 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegings kaders 
waaraan dit aspect wordt  getoetst. De Tweede Kamer  heeft aangegeven dat  de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en schade -
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer  in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans u itvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies  
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.   
 
Toelichting  
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de function aliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te wor den, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld.  
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse  Aa 
Advies  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse  Aa adviseren wij u:  
- het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied 
van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  
- in uw goedkeuringsbesluit op te  nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de 
velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
12 
  
Toelichting  
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gas velden in dit winningsplan  Westerveld vo or de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drentse  Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000 -gebied Drent se Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  niet zullen worden aangetast.  
 
Het Drentse  Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek - en esdorpenlandschap; het oppervlaktewate r van 
de Drentse  Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuur stimulatie)  niet mogen plaatsvinden . 
 
Voor een correcte beoordeling  van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld   voor het Drentse Aa -gebied zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie -toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de 
gaswinning.  
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunne n ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa -gebied, maar voor alle 
Natura 2000 -gebieden die door het instemmingsbesluit worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura -
2000 -gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.  
 
Bij de actuele stand van zaken v oor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse  Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten.  
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
Advies:  
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld  te vatten? In het kader van 
de maatschappelijk e verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
13 
 Toelichting:  
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan  Westerveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die  dan toch 
opgenomen in het winningsplan ? Voor de afweging tussen econom ische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per producerend g asveld een aparte vergunning en 
winningsplan  op te stellen.  De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor  al deze veld en 
afzonderlijk een  transparante afweging  te kunnen  maken .   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
14 
 7  PRODUCTIE  
7.1 Productie  put Vries -10 
Advies:  
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put ( put Vries -10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de  procedure voor onderhavige winningsplan  af te wachten . 
 
Toelichting:  
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er 
bij win ning uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik -Faber (CU), waarin is aangegeven  dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kamerstukken 2015 -2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).”  
 
In het geval van Vries -10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan NAM  voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist door de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast in deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries -10 sprake  van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening  dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM  de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries -10 gas gewonnen mag worden.  
 
Los van de vraag of er  wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de instemmingsvergunning op het vigerende  
winningsp lan niet getoetst op de veiligheid van burgers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen op een vergunning  waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.   
 
7.2  Productiesnelheid  
Advies:  
Wij verzoeken u i n uw besluit aandacht te besteden aan  de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning . Er lijkt door NAM  bij de  bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling -
bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het geste ente kan eerder tot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt.  Kan NAM  aangeven  welke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt ? 
Uit een toelichting van NAM  blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technisch e inschatting wat uit  de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven .  
 
7.3 Productieniveau  high case  
Advies:  
In uw bes luit op te nemen dat a ls NAM  het “high case ” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter  besluitvorming  aan dient te bieden.  
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt  op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case ” scenario 
overschrijdt NAM  een nieuwe SRA moet uitvoeren  en tevens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbes luit niet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
8.1  Onzekerheden  
Advies:  
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterst e 
terughoudend heid conclusies te verbinden aan  de berekenings resultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting:  
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van 
breuken,  de compactiecoëfficiënt etc . zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een m agnitude van 
3,9 kan plaatsvinden . De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig  dan Huizinge . Wij vermoeden  op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaa n dan de door NAM  
geformuleerde licht schade aan meerdere , tot matige schade aan enkele gebouwen.   
 
8.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Advies:  
Wij verzoek u NA M op te dragen de SRA berekening opnieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden.  Evenals  de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld  te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstig e inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone . De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven  in het gebied dan nu het geval is . Ook de n oordelijk e blokken va n Eleveld vallen 
binnen het  stedelijk gebied van Assen met o .a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.   
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250 -500 
inw/km2) ? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500 -1000 inw/km2 ). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
17 
 9 BODEMBEWEGING  
9.1  Bodemdaling  
Advies  
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling  die gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u:  
- NAM  in samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren :  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden;  
3) NAM t e verplichten tot vergoeding  van deze te nemen maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;  
- NAM  de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg  produceren van het 
gasveld Norg na be ëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.  
 
Toelichting  
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen ; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM . Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM  en betrokken waterschap(pen) , gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten.  
 
Het be ëindigen en leeg  produceren van de gasopslag Norg  zal volgens NAM  in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM  de gasopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die e r momenteel heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdiscont eerd moet gaan worden.  
 
 
9.2  Bodemtrilling  
Advies  
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u : </pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI -netwerk seismische apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries -Zuid en Eleveld op  te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor d e bevende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem  goed te 
keuren;  
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Toelichting  
Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch -inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, T cbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categori e I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA -
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velde n Eleveld en 
Vries -Zuid wel dicht tegen  categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de geb ieden rond de betreffende gasvelden.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een ge ïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9).  
 
Tevens kan h et risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbi j behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
Advies  
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen : 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven ; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken  niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm)  neer te leggen , maar hiervoor apart e besluitvorming aan N AM 
op te leggen met mogelijkheden tot insp raak, zienswijzen en beroep van lokale 
overheden , inwoners  en de Waterleiding Maatschappij Drenthe ; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch i n ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond - 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.  
 
Toelichting  
De velden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid vallen gedeeltelijk samen met de bor ingsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen -Oost; het veld Assen valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen -West.  
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie  / fracken  kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicali ën en ondergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen  waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden . De kans 
op deze gebeurtenissen dien en geheel  uitgesloten te worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale im pact vinden wij dat voor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden , inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen  met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid .   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
20 
 10  SCHADE  
10.1  Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies:  
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan  alvorens hierover een besluit te nemen.  Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting:  
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan doo r de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM  heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan geb ouwen. Nergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden o ptredende schades als niet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mog elijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM  lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.  
 
Wij willen dat er door N AM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen.  Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2  Afhandeli ng van schade   
Advies  
Wij zijn van mening dat:  
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;  
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbeterin g van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
21 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
22 
 Toelichting:  
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnd uceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het  burgerlijk 
recht rust op NAM  de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen , die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas b iedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetas t. Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en  andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daar bij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.  
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van  schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dr ingen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaa n ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden .   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen  alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
23 
 10.3  Lusten en lasten  
Advies  
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een g oede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied .  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van 
ondervi nden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere m ate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed , maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is e vident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld  
24 
 11  RISICOBEHEERSYSTEE M 
Advies:  
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  
• NAM  te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries -Zuid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en 
Vries -Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te 
hebben ; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;  
• het meet - en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.  
 
Toelichting:  
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. H et is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM  als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor d eze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de reeds bevend e velden Eleveld en Vries -Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dien t dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    ®  Contactpersoon  Nederlandse Aardolie Maatschappij hesoemonn Noordersingel 33  Postbus" 28000 vw kermen  9400 HH ASSEN Ons kenmerk 2016-04538    Datum 14 december 2016  Verzenddatum 4 4 //2    Onderwerp Stoppen opstarten gaswinning put Vries-10    Geachte mevrouw    Op vrijdag 2 december jl. hebben wij van u twee mails ontvangen over de winning van aardgas uit de  put Vries-10. Uw mails zijn een reactie op het bestuurlijk overleg van 30 november.    Wij stellen het zeer op prijs dat u terugkomt op uw eerdere besluit om op dit moment de productie te  starten uit put Vries-10. Uw besluit doet recht aan door u gedane toezeggingen over het niet  produceren uit de put Vries-10 richting onze inwoners en ons. (De betreffende stukken hebben wij u  eerder gemaild). Wij gaan er vanuit dat conform de wens van de 2e Kamer eerst het proces van  advies, zienswijze en eventueel beroep wordt doorlopen.    Met betrekking tot de gedachtenlijn in uw mails berichten wij u het volgende.    In de brief van minister Kamp aan de 2° Kamer lezen wij het volgende:   “Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproken over een voorgenomen gaswinning door NAM  in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording is in algemene zin aangegeven dat er bij winning  uit kleine velden een winningsplan moet komen en dat omwonenden, gemeenten en provincies hierop  zienswijzen kunnen indienen. Dit is ook bevestigd in de beantwoording van aanvullende schriftelijke  vragen van het lid Dik-Faber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle gevallen waarbij op basis van  boringen besloten wordt om gas te gaan winnen, een nieuw of gewijzigd winningsplan ingediend  moet worden” (Kamerstukken 2015-2016, Aanhangsel van de Handelingen, 57)”    In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring geweest op basis waarvan door u besloten is om  gas te gaan winnen. U heeft hiervoor een winningsplan ingediend. In dit Winningsplan Westerveld is  voor Vries-10 sprake van een te winnen hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high case). Hiermee  onderkent u dat er geen bestaande vergunning is en dat een nieuw winningsplan nodig is. Het Sodm  heeft in haar advies op het winningsplan niet aangegeven dat de aangevraagde hoeveelheid deels al  vergund ts en onderkent hiermee dat een nieuw winningsplan nodig is.    Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winningsplan is, moeten wij constateren dat het oude  Winningsplan niet voldoet aan de zaken die door de Onderzoeksraad voor de veiligheid zijn  geconstateerd. Zo is het oude winningsplan niet getoetst op de veiligheid van burgers en  infrastructuur (seismische risico analyse). Wij zijn dan ook van mening dat er niet kan worden  teruggevallen op een winningsplan waarin geen rekening is gehouden met zo een belangrijk aspect.    In uw mail lezen wij het volgende:  “De NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het  gewijzigde winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende    Postadres Tetetzor ern Bark Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9400 RA Assen 14 0592 info@assen nl NL2S8BNGH0285000497 deze brief het kenmerk en de  Stachurs r Internet tnv Gemeente Assen datum vermelden?    rj  Noordersingel 33, 9401 IW Assen (0592) 366 595 www.assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>Date : 4-5-2017 17:02:01
Subject : persbericht NAM schade afhandeling
Heren en dame,
Hieronder het bericht waarmee de NAM naar buiten wil gaan.
Ik ben nu bezig met een memo hierover voor het college van a.s. dinsdag. In dit memo ook het eerste snelle beeld van het ontwerp-instemmingsbesluit van de minister van EZ.
Van:
 
Verzonden:
 donderdag 4 mei 2017 16:53
Aan:
Onderwerp:
 RE: En?
Dit is het bericht (in ieder geval):
NAM op afstand in schadeproces
NAM is een voorstander van een schadeproces op afstand van NAM, ook voor de kleine velden. Daarbij gaat NAM graag in samenspraak met bestuurders en
belanghebbenden kijken hoe lokaal of regionaal de schadeafhandeling ook bij NAM’s kleine gasvelden op afstand van NAM ingericht kan worden. Ook aan de vraag om
meer monitoring wil NAM invulling geven, bijvoorbeeld door gebouwopnames waar nodig en mogelijk. 
Overleg met gemeenten en provincies
NAM gaat graag in overleg met de gemeenten en provincies over de schadeafhandeling rondom kleine gasvelden. NAM heeft voor circa 175 kleine gasvelden in Nederland een
concessie om gas te mogen winnen. De kleine gasvelden liggen bijvoorbeeld in Drenthe, maar ook in verschillende andere rovincies. Ook daar waar in de nabije toekomst
gaswinning mogelijk is, wil NAM de bestuurlijke relaties benaderen voor overleg. "Dit vereist uiteraard maatwerk", aldus   asset manager Land bij NAM. "De
situaties verschillen per gebied en de lokale wensen dus ook. Daar gaan we graag over in gesprek." 
Groningen-veld
In Groningen wordt sinds 31 maart 2017 de schadeafhandeling aangestuurd door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Op 1 juli 2017 zal een nieuw schadeprotocol en
-handboek van de NCG in werking treden.
Monitoring
Daarnaast kijkt NAM naar mogelijkheden voor onafhankelijke monitoring rondom bepaalde kleine velden. Een van de veel gehoorde verzoeken van omwonenden en
opwonenden van kleine gasvelden is een beter inzicht in de bestaande situatie, bijvoorbeeld door gebouwopnames. NAM bespreekt graag op korte termijn met gemeenten,
provincies en lokale vertegenwoordigers wat precies de verwachtingen en wensen zijn ten aanzien van monitoring rondom de gaswinning in kleine velden. Afhankelijk
daarvan kan monitoring lokaal ingericht worden. Ook hier streeft NAM naar duidelijkheid en een onafhankelijke rol in de monitoring.
 
  
Groet,
From:
il . @assen.nl
] 
Sent:
 
donderdag 4 mei 2017 16:33
To:
i
@shell.com
>
Subject:
 
En?
Hoi 
Naar aanleiding van ons gesprek, ben ik nu bezig met een memo voor het college. Kun je mij zeggen wanneer jullie naar buiten gaan met de mededeling dat jullie je terugtrekken
uit de schade afhandeling? (was het alleen Voor het gebied Winningsplan Westerveld of is het nu gelijk voor heel Nederland?)
Mail je mij ook nog de vraagstelling voor de 22
e
.
Alvast bedankt.
Met vriendelijke groet,
  
 
 
. i l
Gemeente Assen
Postbus 30018
9
400 RA Assen
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>Date : 1-5-2017 16:21:35
F
rom  : 
@
shell.com
T
o : "    @assen.nl, " ynaarlo.nl" tynaarlo.nl, "
@
aaenhunze.nl" 
@aaenhunze.nl
S
ubject : RE: Afspraak gem eente Assen/Tynaarlo/AaenHunze - NAM
G
oedemiddag dames,
 
D
ank voor snelle terugkoppeling vandaag.
 
D
e afspraak kan gepland worden op 
m
aandag 22 mei 15.15 uur
,
 locatie gemeentehuis Assen (adres: Noordersingel 33)
 
G
raag genoemde datum/tijd blokken in de betreffende agenda’s.
 
 
 
        
 
   
 
        
 
 
        
 
 
M
et vriendelijke groet/Kind regards,
 
l
 
  
 
 
N
ederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
S
tatutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
C
orrespondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
B
ezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
  
 
  
 
l
I
nternet: 
h
ttp://www.nam.nl
 
F
rom:
 
i   l  [mailto: l @assen.nl] 
S
ent:
 
maandag 1 mei 2017 9:53
T
o:
 
S
ubject:
 
RE: Afspraak gemeente Assen/Tynaarlo/AaenHunze - NAM
 
G
oedemorgen 
 
H
ierbij een tweetal opties in de agenda van dhr. Out:
-
 
         
M
aandag 22 mei tussen 15.00 – 17.00 uur, locatie gemeentehuis Assen
-
 
         
W
oensdag 24 mei tussen 11.00 – 16.00 uur, locatie gemeentehuis, indien de afspraak om 11.00 uur begint of duurt tot 16.00 uur)
I
k hoop dat je hier iets mee kunt. Ik hoor het graag. Ik zal het alvast blokken in de agenda.
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
 
-
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
l
 
i
l
@
shell.com
] 
V
erzonden:
 
donderdag 20 april 2017 14:50
A
an:
 
@
aaenhunze.nl
l
@
assen.nl
>; 
B
@
tynaarlo.nl
Onderwerp:
 
A
fspraak gemeente Assen/Tynaarlo/AaenHunze - NAM
 
G
oedemiddag:
 
W
ederom een poging om een gezamenlijke afspraak te plannen met de volgende personen:
 
B
urgemeester Out, gemeente Assen
B
urgemeester Thijsen, gemeente Tynaarlo
W
ethouder Lambert, gemeente Aa en Hunze
+
 evt. betrokken ambtenaren.
 
V
an NA M zijde zullen aanwezig zijn:
.
      .   
.
 
     
 
L
aatste keer hebben we de agenda van Burgemeester Out als leidend gebruikt, misschien handig om dit keer weer zijn agenda te gebruiken voor een paar voorstellen, lukt
d
it?
 
D
e onderwerpen die besproken zullen worden zijn:
·
 
        
S
tand van zaken winningsplan Westerveld
·
 
        
G
ezamenlijke wens nulmetingen
·
 
        
G
ezamenlijke wens onafhankelijk maken van de schadeonderzoeken
 
I
k wacht graag een paar voorsteldata af (duur van het gesprek is 1 uur), hopelijk lukt het dan weer om iedereen om de tafel te krijgen. De afspraak kan evt. bij NAM worden
g
ehouden maar mag op 
a
ndere locatie, wij passen ons graag aan.
 
I
k ben volgende week met verlof maar maandag 1 mei weer beschikbaar om verder te overleggen.
 
D
ank alvast voor de medewerking.
 
 
 
 
l
30.39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>   
 
N
ederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
S
tatutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
C
orrespondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
B
ezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
  
 
  
 
@
shell.com
Internet: 
h
t
tp://www.nam.nl
 
D
i
sclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
g
emeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, 
g
edateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>Date : 11-2-2016 14:51:09
From  : "  
To : "'Henk Brink'" H.Brink@drenthe.nl
Cc : "'
@shell.com '" 
@shell.com , "
shell.com " 
@shell.com
Subject : RE: Afspraak inzake w erkgelegenheidsontw ikkelingen bij NAM - RECTIFICATIE
Dames
Zoals nu blijkt, komt het de heren van de NAM beter uit, dat de afspraak daar plaatsvindt.
Tegen die tijd, zien we wel op het lukt of de burgemeester mee kan komen.
Hartelijke groeten,
 -
  
 
  
 
 -   
 
.
. l
   . i     i . .
Van:
  
 
Verzonden:
 donderdag 11 februari 2016 8:56
Aan:
 'Henk Brink' <H.Brink@drenthe.nl>
CC:
Onderwerp:
 RE: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Goedemorgen dames,
Ik ben weer aanwezig op kantoor.
De afspraak tussen de heren  en  (NAM), burgemeester Marco Out, wethouder Maurice Hoogeveen en gedeputeerde Henk Brink is vastgesteld op donderdag 31
maart tussen 14.00 – 15.00 uur.
i     i   i l   i       l    
Hartelijke groeten,
   
 -
  
 
  
 
 -   
 
l
   . i     
i .ocht.
Van:
 Henk Brink [
mailto:H.Brink@drenthe.nl
] 
Verzonden:
 
dinsdag 9 februari 2016 11:59
Aan:
E @assen.nl
>
Onderwerp:
 
RE: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hallo ,
Donderdag 31 maart van 14.00 -15.00 uur is akkoord.
Groetjes, 
Van:
  
 
i
n@assen.nl
] 
Verzonden:
 donderdag 4 februari 2016 16:28
Aan:
  
  
Onderwerp:
 FW: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hoi 
Er moet een afspraak geïnitieerd worden tussen de heren van de NAM, de burgemeester en onze wethouder en meneer Brink.
Ik heb opties gevraagd aan het secretariaat van de NAM en wat betreft de agenda van Marco Out en Maurice Hoogeveen komt donderdag 31 maart tussen 13.00 – 15.30 uur het
beste uit.
De afspraak hoeft maar een uur te duren.
Kun jij kijken of dit ook inpasbaar is in de agenda van de heer Brink?
Groetjes,
 -
  
 
  
 
 -   
 
l
   . i     
i .
Van:
 
i . s@shell.com
 [
mailto: i . @shell.com
] 
Verzonden:
 
donderdag 4 februari 2016 15:20
Aan:
@assen.nl
>
CC:
 
. @shell.com
Onderwerp:
 RE: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
H
allo ,
Geeft niks, hierbij nog een datum: donderdag 31 maart een uur tussen 13.00 en 16.00 uur.
Zodra je antwoord hebt van het secretariaat van de heer Brink zou je      ie cc ook op de hoogte willen brengen?
30.40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>Dank je wel alvast.
Met vriendelijke groet,
i
From:   [mailto: @ assen.nl ] 
Sent: donderdag 4 februari 2016 14:22
To:   
Cc: . @drenthe.nl
Subject:  FW: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hallo i
Sorry….. ik zie net dat de data die jij hebt gegeven in de voorjaarsvakantie vallen.
Zowel de burgemeester als de wethouder hebben dan reces.
Kun je toch met nieuwe data komen?
Ik speel ze dan wel door naar het secretariaat van de heer Brink.
Hartelijke groeten,
 
 
  
 .
  
     
 l
 :  . i     i . .
Begin doorgestuurd bericht:
Van: < .. @shell.com >
Datum:  1 februari 2016 18:02:35 CET
Aan: <h.brink@drenthe.nl >, <M.Hoogeveen@assen.nl >, <M.Out@assen.nl >
Kopie:  < . @shell.com >, < . @ shell.com >
Onderwerp:  Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Heren,
Wij hebben tijdens ons laatste overleg afgesproken dat ik het initiatief zou nemen voor een vervolgafspraak als er meer info bekend zou zijn. Gezien de recente
berichtgeving lijkt het ons raadzaam een afspraak te plannen opdat jullie goed geinformeerd zijn. Gerald Schotman heeft aangegeven graag aan te schuiven.
Mijn secretaresse i   zal een dezer dagen kontakt opnemen om eea te organiseren.
Marco, ik besef dat je beperkt bent in je mobiliteit, echter wilde je bij deze op de hoogte houden.
Met vriendelijke groet,
 
NAM
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>Date : 11-2-2016 08:56:05
From  : "  
"
To : "'Henk Brink'" H.Brink@drenthe.nl
Cc : "'
@shell.com '" 
@shell.com , "
shell.com " 
@shell.com
Subject : RE: Afspraak inzake w erkgelegenheidsontw ikkelingen bij NAM
Goedemorgen dames,
Ik ben weer aanwezig op kantoor.
De afspraak tussen de heren  e   NAM), burgemeester Marco Out, wethouder Maurice Hoogeveen en gedeputeerde Henk Brink is vastgesteld op donderdag 31
maart tussen 14.00 – 15.00 uur.
Aangezien onze burgemeester nog niet geheel mobiel is na zijn onfortuinlijke val, vindt de afspraak plaats op zijn kantoor.
Hartelijke groeten,
   
 -
  
 
  
 
 -   
 
.
. l
   . i     i .
Van:
 Henk Brink [mailto:H.Brink@drenthe.nl] 
Verzonden:
 dinsdag 9 februari 2016 11:59
Aan:
  
Onderwerp:
 RE: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hallo ,
Donderdag 31 maart van 14.00 -15.00 uur is akkoord.
Groetjes, 
Van:
i
@assen.nl
] 
Verzonden:
  
CC:
  
Onderwerp:
 FW: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hoi 
Er moet een afspraak geïnitieerd worden tussen de heren van de NAM, de burgemeester en onze wethouder en meneer Brink.
Ik heb opties gevraagd aan het secretariaat van de NAM en wat betreft de agenda van Marco Out en Maurice Hoogeveen komt donderdag 31 maart tussen 13.00 – 15.30 uur het
beste uit.
De afspraak hoeft maar een uur te duren.
Kun jij kijken of dit ook inpasbaar is in de agenda van de heer Brink?
Groetjes,
E  -
  
 
  
 
 -   
 
.
. l
   . i     
i .ocht.
Van:
 
i . @shell.com
 [
mailto: i . @shell.com
] 
Verzonden:
 donderdag 4 februari 2016 15:20
Aan:
@assen.nl
>
CC:
 
a
@shell.com
Onderwerp:
 RE: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
Hallo ,
Geeft niks, hierbij nog een datum: donderdag 31 maart een uur tussen 13.00 en 16.00 uur.
Zodra je antwoord hebt van het secretariaat van de heer Brink zou je  l  (PA   zie cc ook op de hoogte willen brengen?
Dank je wel alvast.
Met vriendelijke groet,
i
From:
  
 [
mailto
@assen.nl
] 
Sent:
 
donderdag 4 februari 2016 14:22
   
Cc:
 
@drenthe.nl
Subject:
 FW: Afspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
H
allo i
Sorry….. ik zie net dat de data die jij hebt gegeven in de voorjaarsvakantie vallen.
Zowel de burgemeester als de wethouder hebben dan reces.
Kun je toch met nieuwe data komen?
Ik speel ze dan wel door naar het secretariaat van de heer Brink.
Hartelijke groeten,
 
 
  
 .
  
 
    
 
l
   . i     i . .
Begin doorgestuurd bericht:
Van:
 <
. . @shell.com
>
Datum:
 1 februari 2016 18:02:35 CET
Aan:
 <
h.brink@drenthe.nl
>, <
M.Hoogeveen@assen.nl
>, <
M.Out@assen.nl
>
Kopie:
 
<
. @shell.com
>, <
i . shell.com
>
Onderwerp:
 
A
fspraak inzake werkgelegenheidsontwikkelingen bij NAM
30.41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>Heren,
Wij hebben tijdens ons laatste overleg afgesproken dat ik het initiatief zou nemen voor een vervolgafspraak als er meer info bekend zou zijn. Gezien de recente
berichtgeving lijkt het ons raadzaam een afspraak te plannen opdat jullie goed geinformeerd zijn.   heeft aangegeven graag aan te schuiven.
Mijn secretaresse i   zal een dezer dagen kontakt opnemen om eea te organiseren.
Marco, ik besef dat je beperkt bent in je mobiliteit, echter wilde je bij deze op de hoogte houden.
Met vriendelijke groet,
 
NAM
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>Date : 13-12-2016 15:49:08
To : "
@shell.com " 
@shell.com
Subject : RE: Afspraak m et de NAM
Hallo 
 
Het is weer gelukt! Woensdag 21 december om 16.00 uur, bij jullie.
Vanuit Aa en Hunze komt wethouder Lambert en waarschijnlijk   mee, als ambtelijke ondersteuning.
Vanuit Assen komt burgemeester Out en  misschien   mee, als ambtelijke ondersteuning.
Vanuit Tynaarlo komt burgemeester Thijsen. Ambtelijke ondersteuning heb ik zo geen naam van.
 
Met vriendelijke groet,
 
  l
 
 
 
 
.
 
 
 
 
 
V
an:
 l @shell.com [mailto:
@shell.com] 
Verzonden:
 dinsdag 13 december 2016 13:59
Aan:
Onderwerp:
 RE: Afspraak met de NAM
 
Hoi 
We gaan het passend maken, komt goed.
Wacht graag de bevestiging af. Dank voor het opzetten.
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
 l
   
     i l e
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
   
   
 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
From:
 
mailto: . @assen.nl
] 
Sent:
 
dinsdag 13 december 2016 13:50
To:
Subject:
 RE: Afspraak met de NAM
Importance:
 High
 
Hallo ,
 
Onderstaande optie zijn helaas niet mogelijk voor de bestuurders.
Ik heb nu woensdag 21 december om 16.00 uur als optie gegeven. Ik wacht nog op 1 reactie.
Ik hoop dat “jouw mensen” dan ook kunnen. Gesprek zal bij jullie plaatsvinden.
 
Met vriendelijke groet,
 
  l
 
 
 
 
.
 
 
 
V
an
 
@shell.com
 [
mailt
shell.com
] 
Verzon en:
 maan ag 12 december 2016 13:17
Aan:
    
@assen.nl
>
Onderwerp:
 RE: Afspraak met de NAM
 
Hallo ,
Het verzoek is idd vrijdag (had ik verlof) ook bij mij binnen gekomen om weer een gezamenlijk overleg te plannen volgende week.
Dank dat jij  dit alvast in gang hebt gezet.
 
Ik wacht graag je antwoord af, welke datum/tijd het beste uit komt. Van onze kant zijn dhr  , mevr.  dhr.  en mevr.  aanwezig.
 
Is het de bedoeling om dit weer bij ons op kantoor af te spreken?
 
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
 
   
     
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 363546
30.42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: @shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
From:     @assen.nl ] 
Sent:  maandag 12 december 2016 12:36
To:   
Subject:  FW: Afspraak met de NAM
 
Hallo 
 
Onderstaand verzoek is bij mij neergelegd.
 
 Ik heb begrepen dat Marco met dhr  van de NAM heeft besproken dat er een bestuurlijk vervolg gesprek moet komen met de NAM. Het is wenselijk om dit
op korte termijn te doen en ik ga uit van dezelfde samenstelling als de vorige bijeenkomst.
Ik heb de volgende opties uitgezet bij de bestuurders:
Vrijdag 16 december vanaf 15.00 uur
Maandag 19 december tussen 9.00 – 16.30 uur
Woensdag 21 december om 17.00 uur
 
Ik hoop dat jij deze opties ook kunt blokken bij dhr. 
Je hoort zo spoedig mogelijk van mij.
 
Met vriendelijke groet,
 
  
Secretaresse bestuurssecretariaat
Gemeente Assen
Tel. 0592
Email: @assen.nl 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>Date : 19-6-2017 15:42:29
From  : 
@shell.com
Subject : RE: Afspraak NAM - Burg. Out
Hallo i ,
Dank voor je snelle reactie, je was gelukkig al ingelicht.
Ik heb vrijdag 30 juni uitgekozen om 09.00 uur bij jullie op het gemeentehuis.
 
Mevr. l  kan er van onze kant helaas niet bij zijn, zij zal worden waargenomen door dhr. 
 
Hoop je bij deze voldoende te hebben ingelicht.
 
   
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
   
   
 
. @shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
From:
 
Sent:
 maandag 19 juni 2017 15:19
To:
Subject:
 RE: Afspraak NAM - Burg. Out
 
Hallo 
 
Ik was al op de hoogte. 
J
Burgemeester Marco Out kan op:
-
          
Maandag 26 juni              11.00 – 12.00 uur
-
          
Dinsdag 27 juni                 tussen 15.00 – 17.00 uur
-
          
Woensdag 28 juni            tussen 11.30 – 14.00 uur
-
          
Vrijdag 30 juni                  tussen 9.00 – 12.00 uur
-
 
         
Vrijdag 30 juni                  tussen 15.00 – 17.00 uur (niet de voorkeur)          
 
Indien mogelijk graag op het gemeentehuis.
Ik hoor het graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
  
 
 
 
 
@assen.nl
 
 
 
Van:
 
l @shell.com
 [
mailto:
@
shell.com
] 
Verzonden:
 maandag 19 juni 2017 15:02
Aan:
    
l @assen.nl
>
Onderwerp:
 Afspraak NAM - Burg. Out
 
Goedemiddag ,
 
Ik ben wederom gevraagd een afspraak op vrij korte termijn te plannen met burgemeester Out van de gemeente Assen. Tevens hierbij aanwezig van jullie kant i  
.
Dit zal niet deze week kunnen in verband met overvolle agenda door TT maar hopelijk lukt het wel volgende week.
Zou je kunnen kijken wanneer dit mogelijk zou zijn. Wij proberen onze agenda’s dan hierop aan te passen.
 
Van NAM-zijde zullen de volgende personen aanwezig zijn:
. 
 
Onderwerp van het gesprek betreft: Communicatie Assen – NAM
Duur: 1 uur lijkt mij voldoende.
 
De afspraak kan bij jullie in het gemeentehuis maar mag uiteraard ook bij ons.
 
Ik hoor graag van je.
 
Hartelijk dank alvast.
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
   
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
   
   
 
@shell.com
Internet: 
http://www.nam.nl
 
30.43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>Date : 7-2-2019 11:41:22
F
rom  : "
 
tynaarlo.nl
T
S
ubject : RE: Bestuurlijk overleg gasw inning - OPTIE 14 februari 1600-1730
A
ttachm ent : im age001.png;
T
op helemaal goed 
J
 
Ik maak hem hier al definitief als jij dan even laat weten waar het is dan kan de juiste locatie 
i
n de agenda worden aangepast.
 
i
 l
 
i   l
 
i
 
 
    |  l      
 
 
   
 
 
  
 
l
.
 
 
 
.
l .
 
 
 
l
 
 
 
 
P
 
Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
 
V
an:
 
V
erzonden:
 
donderdag 7 februari 2019 11:37
A
an
 
 @tynaarlo.nl>
O
nderwerp:
 
RE: Bestuurlijk overleg gaswinning - OPTIE 14 februari 1600-1730
 
H
allo 
 
Y
ep net vandaag! De afspraak op 14 februari gaat definitief door! Iedereen kan erbij aanwezig zijn.
I
k zal nog een bevestiging van de afspraak toesturen. Wacht nog even op akkoord of het op het provinciehuis is of op het gemeentehuis… 
J
 
H
artelijke groet,
 
 
  | 
   
 
        
 
.
@assen.nl
 
 
     
 
 
 
V
a
n:
 
 
l
@tynaarlo.nl
] 
Ve
rzonden:
 donderdag 7 februari 2019 11:33
Aan:
l @assen.nl
>
On
derwerp:
 RE: Bestuurlijk overleg gaswinning - OPTIE 14 februari 1600-1730
 
Goedemorgen ,
Is er al meer bekend?
Hoor het graag
Groetj  
 
 -  i  l   i         l           
i  l
 
i   l
 i
 
     |  l      
 
    
 
   
 
l .
  
 
. l .
  
 
l
 
 
 
 
P
 
Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
 
V
an:
 
.
l @assen.nl
] 
V
erzonden:
 
dinsdag 5 februari 2019 12:57
A
an:
 
 
@
tynaarlo.nl
>
C
C
:
 
l
@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: Bestuurlijk overleg gaswinning
 
H
allo 
 
D
ank je voor je reactie. Ik ben al blij met de mogelijkheid op 14 februari.
W
ordt vervolgd! 
J
 
H
artelijke groet,
 
 
  | 
 
  
 
        
 
.
. l
 
a
nwezig op: ma, di, do en vr.
 
 
V
an:
 
 
l
@tynaarlo.nl
] 
V
erzonden:
 
dinsdag 5 februari 2019 12:34
30.44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>Aan
    
l assen.nl
>
CC:
   
a@tynaarlo.nl
>
Onderwerp:
 
RE: Bestuurlijk overleg gaswinning
 
Goedemiddag ,
 
Ik stuur je een mail naar aanleiding van onderstaand. Had zojuist je collega al aan de telefoon.
 
Gea werkt niet op vrijdag en maandag en is toevallig ziek vandaag, waarschijnlijk is ze er morgen weer.
Ivm voorgestelde data kan ik al aangeven dat as vrijdag 8 februari niet gaat lukken.
 
Voor donderdag 14 februari
 heb ik optie in de agenda van burgemeester Thijsen gezet.
Met vriendelijke groet
i  l
 
i   l
 i
 
     |  l      
 
    
 
   
 
l .
  
 
. l .
  
 
l
 
 
 
 
P Tynaarlo gaat voor groen! Denk na voordat u print...
 
Van:
l @assen.nl
] 
Verzonden:
 dinsdag 5 februari 2019 10:59
Aan:
 
 
@tynaarlo.nl
>; 
. @shell.com
CC:
 
@
shell.com
l @assen.nl
>
Onderwerp:
 RE: Bestuurlijk overleg gaswinning
Urgentie:
 Hoog
 
Hallo   
 
Vorige week vrijdag heb ik onderstaande mail gestuurd voor een bestuurlijk overleg. Aangezien de opties op vrij korte termijn zijn zou ik graag vandaag jullie reactie ontvangen,
zodat ik ook dhr.  van BZK kan benaderen.
Hoor graag van jullie.
 
Hartelijke groet,
 
   | 
   
         
 
. . l
 
      .
 
Van:
Verzonden:
 vrijdag 1 februari 2019 10:15
Aan:
 
. l shell.com
; ' @tynaarlo.nl' <
@tynaarlo.nl
>
CC:
    
l assen.nl
>
Onderwerp:
 Bestuurlijk overleg gaswinning
Urgentie:
 Hoog
 
 
Onderstaan een afspraakverzoek voor jullie bestuurder.
 
 
Graag nodigen wij u uit voor een overleg waarbij in ieder geval de volgende zaken aanbod kunnen komen:
-
          
Terugblik op het proces Winningsplan Westerveld
-
          
Stand van zaken Schadeprotocol kleine gasvelden
-
          
Mogelijkheden voor een pilot voor een gebiedsarrangement
-
          
Situatie rond nulmetingen/gebouwopnames en plaatsing trillingsmeters
 
Deelnemers aan het overleg:
Assen                   : Burgemeester Out + ambtenaar
Provincie             : Gedeputeerde Stelpstra + ambtenaar
Tynaarlo              : Burgemeester Thijsen + ambtenaar
Ministerie EZK    :  i
 
Duur van het overleg is 1,5 uur en zal plaatsvinden in Assen.
 
Opties waarop gedeputeerde Stelpstra en burgemeester Out kunnen zijn:
-
          
Vrijdag 8 februari             tussen 12.00 – 14.30 uur
-
          
Donderdag 14 februari   16.00 – 17.30 uur
 
Ik hoor graag of dit voor de betreffende personen mogelijk is.
 
Hartelijke groet,
 
   | 
   
         
 
. @assen.nl
 
Aanwezig op: ma, di, do en vr.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre> 
 
              
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>Date : 17-9-2014 16:48:37
"
To : 
@ shell.com'" 
@ shell.com
Subject : RE: Betr.: URGEN T Voltallig College van B&W op bezoek bij N AM dd dinsdag 23 september
Hallo,
Op de valreep krijg ik de gegevens van Ida Oostmeijer nog door.
Schoenmaat van Ida Oostmeijer is  en kledingmaat 
Hartelijke groet,
>>> 
@shell.com> Woensdag 17 September 2014 15:48 >>>
Hartelijk dank!
Groet, 
From:
Sent:
 woensdag 17 september 2014 15:26
To:
   
Cc:
  
Subject:
 RE: Betr.: URGENT Voltallig College van B&W op bezoek bij NAM dd dinsdag 23 september
Hallo,
Ik had hem al verwijderd, maar niet op tijd dus. Excuses hiervoor.
De maten van de collegeleden zijn als volgt:
Carry Abbenhues schoenmaat   kledingmaat 
Albert Smit "     
Maurice Hoogeveen      
Ruud Wiersema "     
Harmke Vlieg " "     
Alleen van Ida Oostmeijer heb ik de maten nog niet doorgekregen. Aangezien het gemeentehuis morgen (donderdag 18 sept.) gesloten is kan ik u daar a.s. vrijdag pas antwoord op geven.
Met vriendelijke groet,
 
 meente Assen
tel.: 0592-36  
E-mail: 
@assen.nl
Aanwezig op dinsdag, woensdag en vrij
>>> 
@shell.com
> Woensdag 17 September 2014 13:41 >>>
Deze is aan mij gericht, klopt denk ik niet? Gr 
F
rom:
   
i . @assen.nl
] 
Sent:
 
woensdag 17 september 2014 13:35
To:
   
Subject:
 Betr.: URGENT Voltallig College van B&W op bezoek bij NAM dd dinsdag 23 september
Hallo Ida,
Tijdens het werkbezoek aan de NAM zal er ook een veldbezoek plaatsvinden. Zie onderstaande mail. Zou je mij jouw schoen- en kledingmaat willen doorgeven?
Vriendelijke groet,
>>> 
@shell.com
> Dinsdag 16 September 2014 16:52 >>>
Goedemiddag ,
O
nderdeel v an het programma 23 september zal een v eldbezoek in de omgev ing v an Assen zijn, daartoe wil ik graag kleding- en schoenmaten ontv angen v an:
Ida Oostmeijer-Oosting
Carry Abbenhues - burgemeester en de wethouders:
Albert Smit, Harmke Vlieg, Ruud Wiersema en Maurice Hoogev een.
Zou je dat sv p zo spoedig mogelijk op email aan mijn collega  (gekopieerd) door willen gev en? Dan zorgen wij dat v eiligheidskleding/-schoenen klaar staan.
Hartelijk dank!
Groetjes, 
****************************************************************************
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen
g
een rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. 
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
****************************************************************************
****************************************************************************
Aan de inform atie in deze e-m ail en ieder aangehecht databestand kunnen
geen rechten worden ontleend. De e-m ail is vertrouwelijk en is
uitsluitend bestem d voor de geadresseerde. 
De gem eente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden, gedateerde inform atie of van een onjuiste en
onvolledige verzending en ontvangst van inform atie.
****************************************************************************
30.45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>Date : 23-7-2018 15:15:59
From  : 
shell.com
@shell.com " 
@shell.com
Subject : RE: kennism akingsbezoek College van B&W - Directie NAM
Attachm ent : im age001.png;im age002.png;im age003.jpg;
Dank je wel .
Staat genoteerd.
Ik verneem graag nog even jullie namen/functies.
Van NAM zijde in ieder geval:
    
, 
 
From:
Sent:
 donderdag 19 juli 2018 08:48
To:
@shell.com>
Subject:
 RE: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Hallo ,
 
Super! Dan ga ik voor de middag van 14.00 – 16.00 uur.
Te zijner tijd zullen we nog even contact opnemen over eventuele bespreekpunten.
 
Hartelijke groet,
 
   | 
   
         
 
. . l
 
      
 
 
 
V
an:
 
. l @shell.com
 [
mailto: . l @shell.com
] 
Verzonden:
 
woensdag 18 juli 2018 10:17
Aan:
l @assen.nl
>
CC:
 
-
ll @shell.com
Onderwerp:
 RE: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Goedemorgen 
 
18 september met onze nieuwe directeur gaat lukken alleen niet tijdens lunchtijd. Zouden we dat in kunnen plannen ergens tussen 9 en 11 u of in de middag? Daar kan ik nog veel
schuiven met afspraken.
Ik hoor graag van je i
 
M et vriendelijke groet,
 
 
  .   
l   i . .
i      
     
l.    
il: . l
ll.
 
. . l
 
i i    - l  . 
 
 
From:
. l @assen.nl
] 
Sent:
 dinsdag 10 juli 2018 10:47
To:
@shell.com
>
Subject:
 
FW: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Goedemorgen 
 
Onderstaande mail heeft jou vast al bereikt.
18 september zou natuurlijk perfect zijn, omdat ze dan ook kennis kunnen maken met de Johan Atema, de nieuwe directeur.
Denk je dat het gaat lukken?
Hoor het graag.
 
 
 
   | 
   
         
 
. . l
 
Aanwezig op: ma, di, do en vr.
 
 
 
30.46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>Van:
 
l @shell.com
 [
mailto: . ll @shell.com
] 
Verzonden:
 
maandag 2 juli 2018 14:19
Aan:
l @assen.nl
>
Onderwerp:
 RE: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
 
Als het goed is neemt  l  (assistent   contact met jou op, omdat de agenda’s ook aan deze kant nogal vol zitten. Hopelijk komt het dan snel en
soepel tot een afspraak.
Mocht er in de tussentijd iets zijn, dan kun je uiteraard bij mij terecht.
 
Groeten!
 
l @assen.nl
] 
Sent:
 maandag 2 juli 2018 13:50
To:
 
i
@shell.com
>
Subject:
 RE: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Hi i
 
Geen probleem,   l    i  
 
Van:
 
l @shell.com
 [
mailto: . ll @shell.com
] 
Verzonden:
 donderdag 28 juni 2018 12:30
Aa
. l n@assen.nl
>
Onderwerp:
 RE: kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Hi i
 
Ik heb je vraag inmiddels uitgezet, en ik kom er uiteraard zo snel mogelijk op terug.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
     
    
 
. l @shell.com
I 
www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
From:
l @assen.nl
] 
Sent:
 maandag 25 juni 2018 16:22
To:
i - @shell.com
>
Cc:
 
. l @assen.nl
>
Subject:
 kennismakingsbezoek College van B&W - Directie NAM
 
Hallo i
 
Zoals enige tijd geleden reeds aangegeven,  zou ik nog bij je terug komen om een kennismakingsgesprek in te plannen tussen het college van B&W en de directie van de NAM.
Is dit misschien (nog) mogelijk op dinsdag 17 juli van 12.00 – 14.00 uur? Het college komt dan naar jullie toe.
Mocht dit niet mogelijk zijn, dan plannen we een afspraak na de vakanties in, optie dinsdag 18 september van 12.00 – 14.00 uur.
Ik hoor graag wat de mogelijkheden zijn.
 
 
Hartelijke groet,
 
   | 
   
              
l
 
      
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
 
Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link 
www.shell.com
, zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>Graag inform eren wij u dat alle persoonsgegevens die verstrekt en gebruikt worden als onderdeel van de zakelijke relatie van de Shell business m et haar klanten, leveranciers en partners, verwerkt worden in overeenstem m ing
m et het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners beschikbaar via de relevante webpagina onder de link www.shell.com , zoals aangevuld m et enige verdere specifieke en/of lokale privacy
statem ents. Voor vragen of zorgen om trent de verwerking van de persoonsgegevens, verwijzen wij u graag naar het Shell Global P rivacy beleid – Zakelijke Klanten, Leverancies en Business P artners of kunt u contact opnem en
m et de voor uw relevante Klantenservicecentrum .</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>    + Gemeente Assen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>Date : 8-9-2016 15:04:58
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
S
ubject : RE: Mondelinge vragen gasw inning
A
ttachm ent : brief gem eenteraad adviesrol en sam enw erking lokale overheden april 2016.pdf;brief aan raad aankondiging adviesrol en afronding boring januari
2
016.pdf;beantw oording raadsvraag PVDA gasw inning feb 2016.pdf;beantw oording raadsvraag PLOP gasw inning feb 2016.pdf;technische vragen groen
l
inks.docx;technische vragen D66.docx;Mondelinge vragen gasw inning PvdA 8 sept 2016.docx;
B
ij deze in het “word”-bestand 
d
e tekst voor de beantwoording zoals vanmiddag besproken aangevuld met een overzicht van de correspondentie met de raad over dit onderwerp.
M
et vriendelijke groeten,
 
i
.
...........................................................
G
emeente Assen
N
oordersingel 33 
|
 Assen
P
ostbus 30018 | 9400 RA | Assen
.
...........................................................
 
 -  
 
-
 
l
@assen.nl
website: 
w
w
w.assen.nl
Van:
 
Griffier 
V
erzonden:
 
donderdag 8 september 2016 10:55
A
an:
 
C
C:
 
O
nderwerp:
 
Fwd: Mondelinge vragen
D
B
ijgaand de m ondelinge vragen van d PvdA over de gaswinning.
G
roet, 
V
erstuurd vanaf m ijn iPad
B
egin doorgestuurd bericht:
V
an:
 
Harriët van Es <
.
>
D
a
tum :
 
8 septem ber 2016 10:18:40 CEST
A
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
O
n
derw erp:
 
A
ntw .: Mondelinge vragen
D
ag Inge,
B
ijgaand de vragen over gaswinning, m et 2 foto's in ppt docum ent. Deze foto's wil ik graag laten zien tijdens de vragen, is dit m ogelijk?
D
e vragen over laaggeletterdheid gaan we niet stellen dus die vervallen.
G
roet Harriet
G
riffier schreef op 06-sep-2016 10:14 +0200 10:14:
D
ag Harriet,
I
s genoteerd. Is het ook mogelijk de inhoud van de vragen aan te geven? Dan kan het college zich beter op de antwoorden voorbereiden.
G
roet, IngeR
V
an:
 
Harriët van Es [
:
ll. l
] 
V
e
rzonden:
 
dinsdag 6 september 2016 7:59
A
an:
 
Griffier <
g
riffier@assen.nl
>
O
nderwerp:
 
Mondelinge vragen
G
oedemorgen,
D
onderdag willen wij v ragen stellen ov er gaswinning NAM Assen Noord en Laaggeletterdheid.
V
riendelijke groet
H
arriet v an Es
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de
g
eadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige
v
erzending en ontvangst van informatie.
30.47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    ILLITE LLL LIAL S LiL hi ft LLL ff / WLLL LELILS PEEL ISLES Ef  / f AAN] iff / / ffs fi Jf fy /  PPS SS LS ff DEEL A, CL ELE SL SP AG Aff, ION) MPEP PEEL LEE / SIAL SPEEEY AALLD Ss    Contactpersoon a  Telefoon ee  Bezoekadres Noordersingel 33  Uw brief van  Uw kenmerk    Ons kenmerk 2016-01412  Datum 28 april 2016    Verzenddatum ta lu    De leden van de raad    Onderwerp _Adviesrol lokale overheden gaswinning    Geachte dames en heren,    Wij informeren u door middel van deze brief over de adviesrol van lokale overheden bij de aanvraag  van een winningsplan voor kleine aardgasvelden.    Op 14 maart jongstleden zijn de lokale overheden in Drenthe door het ministerie van Economische  Zaken (EZ) geïnformeerd over de voorgestelde aanpassingen van de Mijnbouwwet (Mbw) en de  systematiek van de risico-analyse. In de nieuwe procedure voor de winningsplannen is een adviesrol  voor de lokale overheden opgenomen.    Adviesrol is nog niet dichtgetimmerd   EZ ziet de adviesrol van de gemeente vooral t.a.v. inzicht in effecten op lokaal niveau (Ruimtelijke  ordening, infrastructuur). Zij staat echter open voor de wens van de lokale overheden om over meer  aspecten willen adviseren. Onze insteek is dat lokale overheden naast de onderwerpen RO en  infrastructuur ook de onderwerpen zoals communicatie naar inwoners, collectieve schaderegeling,  omkering bewijslast, metingen etc. mee kunnen nemen in haar adviesrol. EZ, wil in een  vervolgoverleg met lokale overheden aan de hand van het concrete winningsplan Westerveld (de  gaswinning in Assen Noord valt binnen dit veld) de adviesrol nader uitwerken.   Dit winningsplan is door de NAM nog niet compleet aangeleverd bij EZ. Zodra dit het geval is  worden de lokale overheden in Drenthe door EZ hiervoor benaderd. Volgens EZ zijn er in dit  stadium van de wijziging van de Mbw nog aanpassingen mogelijk.    Samen optrekken met lokale overheden   In Groningen is een kopgroep van lokale overheden ontstaan uit de veiligheidsregio die zich met  gaswinning bezighoud. Deze wordt getrokken door de gemeente Groningen (projectbureau  aardbevingen). De gemeente Groningen is bereid om over de adviesrol voor winningsplannen van  kleine velden samen met de Drentse gemeenten op te trekken. Zij hebben meer kennis van de  problematiek en zijn al langer in gesprek met EZ. Ook in Groningen wordt door EZ een bijeenkomst  over de adviesrol voor lokale overheden voor de kleine gasvelden in Groningen georganiseerd.    Een kopgroep in Drenthe zou zeker ook meerwaarde bieden. Hiermee wordt een belangrijke  samenwerkingspartner gevormd en wordt kennis en capaciteit gebundeld. Uit de Drentse  bijeenkomst bleek naast Aa en Hunze, Assen, Tynaarlo ook Emmen en Westerveld al ervaringen te  hebben met de problematiek van de gaswinning.    Postadres telefoon E-mail Bank Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9400 RA Assen 14 0592 info@assen.nl NL28BNGHo285000497 deze brief het kenmerk en de  Stadhuis Fax Internet t.n.v, Gemeente Assen datum vermelden?    Noordersingel 33, 9401 JW Assen (0592) 366 595 www.assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>    Het ministerie van I&M heeft in het kader van het convenant Bodem en Ondergrond een rol gekregen  om de kloof tussen lokale overheden en EZ te dichten als het gaat om ondergrondprojecten. I&M  zoekt nu contact om de behoefte te inventariseren bij de lokale overheden t.a.v. het adviesrecht. Een  kopgroep in Drenthe zou een handig aanspreekpunt zijn voor I&M.    Wij gaan voor de adviesrol de samenwerking met de Drentse lokale overheden zoeken en een  verbinding leggen met de bestaande kopgroep in Groningen. Tevens gaan we op de uitnodiging van  EZ in om nader te spreken over de adviesrol op basis van het winningsplan Westerveld.    Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Zodra wij meer informatie hebben  zullen wij u nader berichten.    Met vriendelijke groet,  burgemeester en wetfioùders,             burgemees gemeentesecretaris    T. Dijkstra    [7 M.L.J. Out</pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    Contactpersoon Se  Telefoon S92    Bezoekadres Noordersingel 33    Leden van de raad    Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk 2016-00151    Datum 15 januari 2016  Verzenddatum 15/01    Onderwerp _ Procedure gaswinning    Geachte dames en heren,    Wij informeren u middels deze brief over de ontwikkelingen rond de mogelijke gaswinning in Assen-  Noord (onder Loon en een deel van Marsdijk). Wij baseren ons hierbij op informatie die wij gisteren  hebben gekregen van de NAM. Vandaag zal de NAM de omwonenden. dorpsbelangen en de  wijkraad Marsdijk dezelfde informatie verstrekken.    De proefboring in het gasveld Vries is eind december afgerond. Er is gas aangetroffen. De NAM  schat dat er een winbare hoeveelheid 0,4 miljard m' gas aanwezig is. De NAM heeft cen nieuw  winningsplan met een risico-analyse naar het ministerie van Economische Zaken gestuurd.   Het is aan het ministerie de informatie te beoordelen en de gemeenten en provincie te informeren  over dit winningsplan.    De provincie en gemeenten krijgen een adviesrol bij het winningsplan. U bent hierover al cerder  geïnformeerd. Dit is nieuw in de vergunningprocedure en er is hier nog geen ervaring mee opgedaan.  Het ministerie zal hiervoor een format opstellen. Wij zijn hierover nog niet benaderd.    De boortoren op de locatie is inmiddels een aantal meters verplaatst. Hiermee wordt een oude winput  die al een tijd niet meer in gebruik is afgesloten met cement. Deze werkzaamheden worden begin  februari afgerond.    Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Zodra wij meer informatie hebben zullen  wij u nader informeren.    Met vriendelijke groet.  burgemeester en wethouders,               te :  ter secretaris  R. Stoffelsma |<  MI Out  : ae . : se Walt u Dy eer ruste op  Postbus zeen8, zac KA Assen 14 0932 fo assern al NL28BNG Her? Bo onmag 7 deze briet her kenmerk en de  fet ve Lmv. Gemeente Assen datum vermelden?    Nourdersingel 33, aaan JW Assen (9527) 366 504 wave aSsen.rl</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    SODOOOOOOVOODVOD OLO OLVE EA    BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE VAN BURGE-  MEESTER EN WETHOUDERS (Art. 44 Reglement van Orde         Fractie: PvdA   Steller: H. van Es   Datum: 31 januari 2016  Inkomend nummer: 2016-423    Onderwerp: Omgekeerde bewijslast gaswinning NAM    Geacht College,    In uw brief van 15 januari 2016 schrijft u dat de proefboring in het gasveld Vries-Zuid is afgerond. Dit  gasveld strekt zich uit tot onder delen van Assen, o.a. een deel van Marsdijk en het Noorderpark. Tij-  dens de inloopbijeenkomst op 30 juni 2015 zijn brochures verstrekt, waarin op kaarten is te zien tot  waar het veld zich uitstrekt. De NAM schat dat hier een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m° gas  aanwezig is. De NAM heeft een nieuw winningsplan opgesteld en de gemeente en de provincie krijgen  - en dit is nieuw zo schrijft u - een adviesrol bij het winningsplan.    Vorig jaar heeft de Minister van Economische Zaken besloten een gewijzigd wetsvoorstel in te dienen  bij de Tweede Kamer voor de omkering van de bewijslast bij aardbevingsschade in Groningen. Dit  betekent dat Groningers met aardbevingsschade niet meer zelf hoeven aan te tonen dat schade aan hun  woning is ontstaan als gevolg van gaswinning. Er wordt aangenomen dat de schade het gevolg is van  gaswinning, tenzij de mijnbouwonderneming (NAM) aantoont dat de schade door iets anders is ver-  oorzaakt.    Met dit voortschrijdend inzicht in de gevolgen van gaswinning wil de PvdA fractie van het College  weten of deze omgekeerde bewijslast voor de bewoners van Assen in het advies naar de NAM wordt  opgenomen. En zo niet, kunt u dit toelichten? En is het College voornemens de raad te betrekken bij  het advies naar de NAM?    Namens de fractie van de PvdA    Harriët van Es</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>         Uitgaand nummer: — 2016-00515  Beantwoording:    Zoals we in de brief van 15 januari hebben aangegeven is het nog onduidelijk hoe onze adviesrol eruit  gaat zien. We kunnen nu dus ook niet vooruitlopen op de inhoud van het advies, Het is nu ook niet  duidelijk waar het adviesrecht komt te liggen (college of raad). Over de nieuwe adviesrol van de loka-  le overheid heeft het ministerie van EZ een voorlichtingssessie in voorbereiding. We informeren u  uiteraard zodra we hierover meer duidelijkheid krijgen.    ASSEN, 15 februari 2016    Burgemeester en wet!          burgemeester gemeentesecretaris    M.L.J. Out T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen  e    WMATA    BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE VAN BURGE-  MEESTER EN WETHOUDERS (Art. 44 Reglement van Orde)         Fractie: Plop   Steller: J. Booij   Datum: 31 januari 2016  Inkomend nummer: 2016-456    Betreft: De gaswinning Assen-Noord/Marsdijk    Geacht College,    De gaswinning blijft de gemoederen bezig houden, niet alleen in Groningen maar ook hier in Assen.  Ons bereiken van verschillende kanten berichten van verontruste inwoners, waarbij het woord “de-  monstreren” ook al is gevallen. Angst voor situaties als in de provincie Groningen begint ook hier de  kop op te steken.    Naar ons idee is het hoofdprobleem hier (opnieuw) de communicatie of het gebrek hieraan. Uit welin-  gelichte bron is ons bekend dat de NAM (veel te laat aldus de bron) de direct aanwonenden schriftelijk  heeft ingelicht en zelfs een informerende rondleiding op de locatie heeft aangeboden.    Dat houdt dus in dat heel veel inwoners het moeten doen met berichtgeving in de pers en (vage) ge-  ruchten.    Wij beseffen uiteraard dat de gaswinning door de NAM en uiteindelijk ook de voorlichting daarover  geen directe verantwoordelijkheid van de gemeente is. Verontruste inwoners zijn dat echter wel.    Bovenstaand relaas brengt ons tot de volgende vragen:   1. Is uw college bekend (door de NAM geïnformeerd) over de plannen en meer bijzonder de externe  risico’s (lees: aardbevingen, grondverzakkingen en wat dies meer zij) als gevolg van deze gaswin-  ning?   2. Is uw college met ons van mening, dat het behoorlijk schort aan de voorlichting die de NAM geeft  over deze gaswinning. Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u dan bereid de NAM hierop aan te spre-  ken en aan te dringen op goede en ruim verspreide voorlichting -waarbij eventueel kan worden ge-  dacht aan een gezamenlijk traject (gemeente procesmatig en NAM inhoudelijk)- zodat mogelijk  (een deel van) de verontrusting onder uw inwoners kan worden weggenomen??   3. Indien de NAM alsnog of opnieuw in gebreke blijft, bent u dan bereid om de verantwoordelijk    minister hierop aan te spreken?  Uw reactie wachten wij belangstellend af!    Janna Booij,  Namens de fractie van Stadspartij PLOP    i.a.a. de pers</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>    Uitgaand nummer: _ 2016-00516  Beantwoording:    |. Zoals wij in onze brief van 15 januari aan de raad hebben gemeld heeft de NAM ons aangege-  ven dat zij een winningsplan en een risicoanalyse hebben ingediend bij het Ministerie van EZ.  Omdat wij geen bevoegd gezag zijn hebben wij die nog niet ontvangen. Over de nieuwe ad-  viesrol van de lokale overheid heeft het ministerie van EZ een voorlichtingssessie in voorbe-  reiding.  Voorlichting rond de voorgenomen gaswinning is een verantwoordelijkheid van het ministerie  van EZ en de NAM. Voorafgaand aan de proefboring heeft de NAM aanwonenden aange-  schreven en een inloopavond georganiseerd. We gaan ervan uit dat voor het vervolgtraject de  NAM en het ministerie van EZ voor goede voorlichting zal zorgen, De procesrol ligt bij het  ministerie van EZ en de NAM. We hebben de betrokken partijen geïnformeerd dat er onge-  rustheid is bij bewoners.  3. Wij gaan ervan uit dat de NAM en het ministerie van EZ voor goede voorlichting en tijdige  communicatie gaan zorgen. Ook wij hechten aan goede communicatie en sporen de NAM  voortdurend aan om dat zo zorgvuldig mogelijk te doen.    sed    ASSEN, 15 februari 2016           ber — s    burgemeester gemeentesecretaris    a T. Dijkstra  M.L.J. Out</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>   
 
 
Antwoord:
 
We kunnen ons voorstellen dat de berichtgeving van de NAM bij u tot verwarring heeft geleid. Wij 
zijn een dag voor de berichtgeving door de NAM pas geïnformeerd over deze werkzaamheden. 
 
 
De NAM heeft, zoals we u eerder hebben gemeld, eind 2015 een proefbo
ring naar een gasveld in 
Assen Noord afgerond. Dit is gedaan vanaf de bestaande NAM
-
locatie van het Kleuvenveld. De 
werkzaamheden waarover de NAM bericht passen binnen de bestaande vergunningen. 
 
 
De NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming
 
ingediend bij het ministerie van EZ 
voor het gebied Westerveld met daarin een aantal kleine gasvelden waaronder die van Assen Noord. 
De lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een adviesrol over een 
winningsplan gekregen. 
 
 
Het ministerie
 
van EZ heeft ons bericht dat het
 
 
winningsplan van de NAM begin juli is aangehouden. 
De NAM moet ten behoeve van de beoordeling van dit winningsplan Westerveld aanvullende 
informatie aanleveren aan het ministerie en het Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).
 
 
Als dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op dit 
winningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat dit komend najaar zal gebeuren.
 
Wij hebben dus intensief contact met het ministerie over dit winningsplan en
 
werken bovendien 
samen met de betrokken lokale overheden om te komen tot een advies voor het totale winningsplan.
 
 
Wij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.
    
 
 
 
Begin doorgestuurd bericht:
 
Van:
 
Hans Marskamp <
nl
>
 
Datum:
 
4 augustus 2016 16:05:28 GMT+4
 
Aan:
 
Griffie <
griffier@assen.nl
>
 
Kopie:
 
@dvhn.nl
>, 
 
<
@rtvdrenthe.nl
>, 
@rtvassen.nl
>, 
 
@assercourant.nl
>, 
@gmail.com
@kpnplanet.nl
>, 
@dvhn.nl
>, "
 
 
@nieuwsinassen.nl
>, 
@boom.nl
>, 
 
.polman@dvhn.nl
>,
 
<
@dvhn.nl
>, "Bert Wienen" 
<
>, Bob Bergsma 
>, Egbert Prent 
<
, Jan Broekema <
>, Martin Sagel 
<
, Laura Punt <
>, Eddy Korte de 
<
, Roald Leemrijse <
>, Janna Booij 
 
Onderwerp:
 
technische vragen Groenlinks gaswinning Assen Noord
 
Geachte griffier,
 
 
Wilt onderstaande (technische) 
 
vragen ter beantwoording aan het college voorleggen:
 
 
Gaswinning NAM Assen Noord
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>In DvhN van 4 augustus lezen we dat de NAM sinds maandag aan het werk is in de put aan 
het Kleuvenveld om een verbinding te maken met het gasveld Vries onder  het dorp Loon  
De werkzaamheden duren twee weken, dan begint de NAM  met het affakkelen van het eerste 
gas.   Vervolgens wordt gemeld dat de winning pas begint na toestemming van het Ministerie 
van EZ 
 
GroenLinks maakt zich zorgen over deze gaswinning en heeft eerder van het college begrepen 
dat de gemeente gekend c.q. geconsulteerd zou worden in de vergunningprocedure door het 
Ministerie.  De NAM lijkt echter een trein die gewoon doordendert en vergaande 
voorbereidende maatregelen neemt.  
 
Onze vragen zijn dan ook:  
 
1 Hoe staat het met de vergunningprocedure bij EZ ?  
2 Heeft de gemeente hier al berichten over ontvangen ?  
3 Zo, nee wordt het geen tijd eens te informeren bij EZ  naar de stand van zaken en rol van de 
gemeente Assen in de procedure ?  
 
CC  Pers  en fractievoorzitters  
 
Met vriendelijke groet,  
Fractie GroenLinks Assen  
Hans Marskamp.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>  
 
Antwoord:  
De NAM heeft begin dit jaar een winningsplan ter instemming ingediend bij het ministerie 
van EZ voor het gebied Westerveld met daarin een aantal kleine gasvelden waaronder die 
van Assen Noord. De lokale overheden hebben vanuit de aangepaste Mijnbouwwet een  
adviesrol over een winningsplan gekregen.  
We hebben nog geen advies uit kunnen brengen omdat we nog geen compleet winningsplan 
hebben ontvangen. Het ministerie van EZ heeft ons bericht dat het   winningsplan van de 
NAM begin juli is aangehouden. De NAM mo et ten behoeve van de beoordeling van dit 
winningsplan Westerveld aanvullende informatie aanleveren aan het ministerie en het 
Staatstoezicht op De Mijnen (SoDM).  
Als dit naar behoren is gebeurd mogen de lokale overheden hun advies gaan uitbrengen op 
dit w inningsplan. Het ministerie heeft ons aangegeven dat dit komend najaar zal gebeuren.  
De lokale overheden hebben ambtelijk afgesproken om voor het opstellen van het advies op 
het winningsplan Westerveld gezamenlijk op te trekken. De kennis en ervaring van de 
ambtelijke Kopgroep uit Groningen wordt hierbij geborgd. Als we een advies hebben 
opgesteld zullen we de raad hierover informeren. Het onderwerp voorkomen van schades 
en compenseren van schades zal deel uit maken van het advies.  
 
Wij informeren u zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn.       
 
 
Van:  inge@  .nl]  
Verzonden:  dinsdag 30 augustus 2016 16:41  
Aan:  Griffier < griffier@assen.nl > 
Onderwerp:  Gaswinning noord  
 
Hallo griffie  
 
Ik heb de volgende vraag  
 
Zie onderstaand doc. Het college zou nog een reactie gaan geven  
Vraag: is dit gebeurd, kan ik deze in afschrift ontvangen? Zo niet, waarom niet? Welke act ies 
komen er in noordelijk verband?  
Wat onderneemt het college om inwoners te "beschermen" voor toekomstige claims?   
 
In afwachting....  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>Mondelinge v ragen  PvdA gaswinning 08 september 2016   
De NAM heeft plannen om te gas te gaan winnen in gasveld Vries -Zuid en heeft daartoe al voorbereidingen 
getroffen. Dit gasveld strekt zich uit tot onder o.a. een deel van Marsdijk en het Noorderpark . Vorig jaar heeft 
de Minister van Economische Zaken beslo ten dat in Groninge n de NAM moet aantonen dat schade aan 
woningen door iets anders is veroorzaakt dan de gasboringen. Omgekeerde bewijslast.  In januari hebben we 
het college gevraagd of de ze omgekeerde bewijslast   ook voor de inwoners van Assen in het adv ies naar de 
NAM zou worden  opgenomen . U heeft ons vervolgens geïnformeerd dat de lokale overheden in het najaar hun 
advies mogen uitbrengen waarbij het onderwerp voorkomen van schades en compenseren van schades deel 
zal uit maken van het advies. Andere par tijen wachten hier niet op en adviseren de inwoners om een 
statustaxatie te laten uitvoeren ( flyer van makelaar) of een nulmeting aan de woning te laten doen 
(milieudefensie). Kosten voor zo'n rapport enkele honderden euro's. Deze adviezen nemen de onrust niet weg 
bij de inwoners, integendeel, het creëert onrust.  
Vragen: wat vindt het college van deze adviezen en welke taak of rol (naar de inwoners) ziet het college nav 
deze adviezen voor zichzelf weggelegd?  
Beantwoording:  
Klopt , we zitten nog te wachten op de definitieve adviesaanvraag. De aanvraag van de NAM 
is door EZ aangehouden. Zij moeten aanvullende info aanleveren  voor een goede 
beoordeling . Er is nog geen vergunning ; EZ moet het besluit nog gaan nemen.  
In ons advies zul len we opnemen dat sch ade moet worden voorkomen en gecompenseerd  
waarbij de afhandeling vlot moet worden opgepakt . In ons advies zullen we ook ingaan op 
het aspect monitoren door een onafhankelijke partij (TNO  en TCbb ). Wij snappen  dat 
commerciele bedrijve n en organisaties nu bewoners benaderen maar procedureel is hier 
nog geen aanleiding voor omdat er nog geen vergunning is verleend (sterker: er is nog geen 
definitieve aanvraag) .   
Voor alle duidelijkheid : NAM is initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag , De ro l van de gemeente 
is EZ een a dvies  mee geven voordat zij een besluit gaan nemen. In ons advies zullen we  de 
lokale maatschappelijke en economische aspecten benoemen . 
Overzicht info rmatie van college naar  raad  over voorgenomen gaswinning Assen Noord : 
Brieven:  
Januari 2016:  informerende brief aankondiging adviesrol gemeenten en afronding proef boring  
April 2016:  informerende brief over de adviesrol van de lokale overheden en het voornemen om 
hiervoor de samenwe rking te zoeken met de buurgemeenten, provincie en 
waterschappen . 
 
Raadsvragen:  
31 januari   Plop algemene vraag over gswinning Assen Noord  
31 januari  PvdA vraag over adviesrol en omgekeerde bewijslast  
4 augustus  technische vraag Groenlinks over aankondig ing bovengrondse activiteiten van de 
NAM  
30 augustus  technische vraag D66 over Svz adviesrol en samenwerking lokale overheden   </pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>Date : 11-1-2017 22:54:42
From  : "Dik-Faber, C." c.dik@tw eedekam er.nl
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Subject : RE: opzet m ogelijke kam ervragen w inning put Vries-10
Hoi Harmke, ik wil hier graag mee aan de slag gaan. Morgenochtend heb ik een treinreis en die gebruik ik om de vragen op te stellen. Groet! Carla
Van:
 Harmke Vlieg [mailto:H.Vlieg@assen.nl] 
Verzonden:
 woensdag 11 januari 2017 10:53
Aan:
 Dik-Faber, C.
Onderwerp:
 FW: opzet mogelijke kamervragen winning put Vries-10
Beste Carla,
Graag vraag ik je aandacht voor de situatie waar we in Assen mee geconfronteerd worden rond winning put Vries-10.
De vraag aan jou is of je bereid bent daar Kamervragen over te stellen, omdat je daar al eerder je hard voor hebt gemaakt leek het ons logisch om jou te benaderen met deze vraag.
We hebben alvast een voorzet gemaakt (zie eerste bijlage).
Ik hoor het graag!
Hartelijke groet en tot morgen!
Harmke Vlieg
Van:
 Marco Out 
Verzonden:
 woensdag 11 januari 2017 10:35
Aan:
 Harmke Vlieg <
H.Vlieg@assen.nl
>
CC:
. @assen.nl
r@assen.nl
. @assen.nl
>
Onderwerp:
 
opzet mogelijke kamervragen winning put Vries-10
Beste Harmke,
Bijgaand zoals besproken een opzet voor mogelijke kamervragen voor Carla Dik. Ook zijn een aantal onderliggende stukken bijgesloten.
Ik hoor graag of zij hier wat mee kan. Gelet op het raadsdebat van morgen zou het mooi zijn om voor die tijd al iets te horen.
Aanstaande dinsdag is er een infobijeenkomst van de NAM. Fijn dat jij daar even acte de presence geeft.
Dank alvast!
Vriendelijke groet,
Marco L.J. Out
Burgemeester van Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon: 14 0592
bestuurssecretariaat: 0592 366572
Bezoekadres:
Noordersingel 33
9401 JW Assen
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>Date : 16-10-2017 15:07:33
F
rom  : 
@
shell.com
T
S
ubject : RE: Persoonlijke uitnodiging NAM70
A
ttachm ent : im age001.png;im age002.jpg;im age003.jpg;
M
 
P
rima zo!
M
et vriendelijke groet,
 
 
F
rom:
 
S
ent:
 
vrijdag 13 oktober 2017 13:14
T
o:
 
  
i
@shell.com>
S
ubject:
 
RE: Persoonlijke uitnodiging NAM70
 
G
oedemiddag,
 
K
lopt inderdaad! Bedankt voor de melding en de herinnering.
I
k heb dhr. Out inmiddels via de site aangemeld.
D
hr. Out zal het ochtendgedeelte en de lunch bijwonen, echter via de site had ik niet de mogelijkheid om aan te geven dat hij ook bij 
d
e lunch aanwezig  is.
I
s deze melding zo voldoende?
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
 
-
 
 
 
 
 
 
 
V
an:
 
-
i @shell.com
 [
m
ailto: - i @shell.com
] 
V
erzonden:
 
vrijdag 13 oktober 2017 10:19
A
an:
 
l
@assen.nl
.
@
assen.nl
>
O
nderwerp:
 
RE: Persoonlijke uitnodiging NAM70
 
M
evrouw  l
 
D
e eerste uitnodiging is ook via email verstuurd, echter het zou kunnen dat deze in de spam filter terecht is gekomen?
W
e ontvangen van enkele andere genodigden inderdaad dezelfde vraag
 
M
et vriendelijke groet
 
 
l
 
 
 
i
 
 
 
 
-
 
 
 
 
F
rom:
 
l
@assen.nl
] 
S
e
nt:
 
vrijdag 13 oktober 2017 10:10
T
o:
 
@
nam.nl
>
S
ubject:
 
FW: Persoonlijke uitnodiging NAM70
 
G
oedemorgen,
 
O
nderstaande herinnering heb ik voor dhr. Out ontvangen, echter de uitnodiging welke kort geleden is toegestuurd 
h
eb ik (naar mijn weten) niet ontvangen.
I
s de uitnodiging per mail toegestuurd of per post?
I
k hoor graag even van u.
 
 
M
et vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
 
-
 
 
 
 
 
O
utlook 
voor iOS
 downloaden
30.49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>         From: Gerald Schotman, Directeur van eene  Sent: Thursday, October 12, 2017 3:20:   To: Marco Out   Subject: Persoonlijke uitnodiging NAM70         Geachte heer Out,    Korte tijd geleden ontving u een Litnodiging om aanwezig te zijn op de NAM 70 jaar  bijeenkomst. die wij speciaal voor onze externe relaties organiseren op maandag 6  november in De Kolk in Assen.    Tot nu toe ontúngen wij nog geen reactie over uw aanwezigheid. Dat vinden wij  jammer. Vooral omdat wij graag samen met u én met andere relaties in dialoog  Wilen gaan over kansen en dilemma's van de energietransitie. We doen dit met een  inspirerend en aantrekkelijk programma en maken gebruik van zogenoemde  Versnellingskamers.    Wij nodigden u uit de hele dag bij dit evenement aanwezig te zijn. Dit was voor u  mogelijk sen overweging om u nog niet aan te melden. Tijd is immers kostbaar.    Wilt u maandag 6 november wel aanwezig zijn, maar heeft u slechts een dagdeel  beschikbaar, dan bieden wij u nu ook de optie een dagdeel naar keuze aanwezig te  zijn. In de ochtend geeft trendwatcher Ruud Veltenaar zijn visie op de toekomst  waar het met onze energievoorziening naar toe gaat.    Talentvolle medewerker   De jeugd heeft de toekomst. Jonge tatentvolle medewerkers heten wij dan ook van  harte welkom op deze NAM 70 bijeenkomst. Werkt er binnen uw bedrijf of  organisatie een jonge talentvolle medewerker die de oplossingen en ideeën van de  komende generatie verwoordt, dan is hij/zij bij deze van harte uitgenodigd.    Wij kijken uit naar een mooie en vooral inspirerende dag, waar we ons samen met  u op de toekomst willen richten. Uw aanwezigheid stellen we daarbij bijzonder op  prijs. Mocht u toch niet aanwezig kunnen zijn, dan zuilen wij u als relatie van NAM  zeker missen.    U kunt zich aanmelden en registreren wa deze link.    Heeft u wagen over de inschrijving en/ of het programma dan kunt u contact    opnemen met} lof een email sturen aan    Hartelijke groet,    Gerald Schotman  NAM Directeur    Programma   Het programma ziet er als volgt wit:   09.30 uur: Inloop   10.00 uur. Start programma olv dagvoorzitter Roelof Hemmen  1230 uur. Lunch   13.30 uur. Versnellingskamers   17.00 uur: Netwerkbarrel   18.30 uur. Einde    Locatie: Theater De Nieuwe Kolk, Weierstraat 1, Assen    Zodra u de insctyijving heeft voltooid, ontvangt u een bevestiging op het door u  ingeudde emailadres. Dichterbij het evenement sturen wij u uw toegangsbewijs toe  inci. unieke code.    Wij zullen u 6 november bij de entree wagen dit toegangsbewijs te tonen, in print of  op uw mobiele telefoon. Daamaast kan het zijn dat wij u om een geldig ID-bewijs  wagen bij binnenkomst.    Omniet langer errais te ontvangen voor dit evenement Kik Afmelden,    Disclaimer:  Aar de informalie in deze e-maud en veder aangehecht databestand kunnen geen rediten worden ontieend De e-mau is vertrouwelijk Cn ts uitetulend bestemd vuur de geadeesseerde. De  gemeente Assen aanvaardt geur aansprakelijkhetd vaor schade ais gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie ot van get onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>    fn TQ an  jm,    BRON VAN ONZE ENERGIE    ZA    </pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>    W    aQuaintance    Goedemorgen mevrouw  Er zijn geen wijzigingen   Het tijdstip van ontvangs  Hrerna mag de heer Hoog  bouw met een filmfragm  Een ieder is daarna vrij o  Als de heer Hoogeveen   hoofdingang bij de recep)    With kind regards,    Management Assistant    ramma zoals deze besproken is tussen de heer Hoogeveen en Paul van der Graaf.   ren om 16.45 uur zal eerst Paul van der Graaf (Managing Director aQuaintance) een woordje doen, gevolgd door  officiële opening verrichten door op het podium op een rode knop te drukken, die het startsein geeft voor een compilatie van foto's van de  teinde. Deze compilatie zal te zien zijn op twee schermen die aan elke zijde van het podium komen, binnen in de nieuwe hal.    tijken in het nieuwe panden deel te nemen aan de BBQ dre bij goed weer buiten 15.    p vindt om bijvoorbeeld om 46. 15 uur af te spreken met Paul van der Graaf, dan vernemen wij dit graag en in dat geval kan hij zich melden vra de    </pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>    aQuaintance    0592 -  Ne assen.n!    Geachte mevrouw  Voordat we de details per e-mail aan u doorgeven, de vraag of de heer Hoogeveen wellicht vrijdagmiddag ook naar de TT gaat.    Paul van der Graaf, waar de heer Hoogeveen reeds een kennismakingsgesprek mee gehad heeft, 15 vrijdagmiddag namelijk in de business lounge van de TT Eventueel kunnen ze  dan e.e.a. afstemmen/bespreken.    Zo niet, dan zullen we de details per e-mail gaan doorgeven.    With kind regards,    Management Assistant    aQuaintance         Mm 0592-  : @assen.nll    </pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>    NY aauaintance         UITNODIGING    OPENING NIEUWBOUW & BBQ    2 juli a.s. vanaf 16.30 uur te Assen aan de Amerikaweg 3    Geachte heer Hoogeveen.  Graag nodigen we u uit voor de feestelijke opening van de uitbreiding van het kantoor en  de werkplaats van aQuaintance en de jaarlijkse NAMWaQuaintance BBO.         Heeft u zich nog niet aangemeld via de agenda reservering of heeft u specifieke  dieetwensen? Meld u dan nu aan    Programma    16.30 ur Ontvangst  16.45 mr Welkomdoo    Officiële openng door Maunce Hoogeveen,  Wethouder Economische Zaken te Assen    Feestelijke BBO net mziek  Afluting         Vraag nu vast uw verzoekplaatjes aan bij  de DJ en zet één of meerdere nummers    </pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>    op de Spotify playlist.         We zien u graag op 2 juli a.s.!    Hartelijke groet. Kind regards.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>    Wy  aQuaintance</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>Date : 29-7-2015 12:01:52
From  : 
shell.com
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Cc : " shell.com " @shell.com
Subject : RE: Verkeersveiligheid NAM
Beste Harmke, dank voor je uitgebreide reactie.
Ik zie uit naar de voorstellen/maatregelen die de gemeente gaat voorstellen. Ik denk dat we hiermee op de goede weg zijn.
Groet
From:
 Harmke Vlieg [mailto:H.Vlieg@assen.nl] 
Sent:
 Tuesday, July 28, 2015 5:02 PM
To:
   
Subject:
 Re: Verkeersveiligheid NAM
Iets te snel weg...
Met hartelijke groeten,
Harm ke Vlieg
Verstuurd vanaf m ijn iPhone
Op 28 jul. 2015 om  16:58 heeft "Harm ke Vlieg" <
H.Vlieg@assen.nl
> het volgende geschreven:
Beste 
Het onderzoek hebben we uitgevoerd in een zogenaamde gemiddelde en daardoor representatieve periode. Er was dus geen sprake van bijvoorbeeld vakantie of slecht
weer. In zo'n periode zien we het gemiddelde verkeersbeeld, zoals het gebruik van vervoersmiddelen en het aantal weggebruikers. Uitvoering van het onderzoek in de
winterperiode zou te lang op zich laten duren, alvorens we met de problematiek aan de slag zouden kunnen. De maatregelen die voortvloeien uit de inventarisatie
worden afgestemd op de situatie met slecht weer, zoals het vergroten van de zichtbaarheid en het (zo mogelijk) scheiden van weggebruikers.
De mogelijke gevolgen van de komst van het AZC zijn in het recente overleg met NAM besproken en worden meegenomen in het bepalen van de nodige maatregelen.
Risisco's zijn in het verkeer nauwelijks terug te brengen naar het niveau 'klein' en zeker niet naar het niveau 'nihil'. Beleid van de gemeente Assen is er op gricht om de
verkeersrisico's te beheersen door een veilig verkeerssysteem van wegen, kruisingen en voorzieningen te bieden. Daarbij wordt een afweging gemaakt van de locaties in
de hele gemeente, waarbij de aanpak van de onveiligste punten de hoogste prioriteit krijgt. De locaties bij de Schepersmaat met een gemiddeld risico worden zoveel
mogelijk aangepast in combinatie met de ontwikkelingen die gaande zijn, zoals het project stadsboulevard en de komst van het AZC.
Tijdens het overleg met NAM op 2 juli j.l. over de onderzoeksresultaten onderschreven NAM en gemeente de conclusies. Afgesproken is dat de gemeente eind augustus
een aantal maatregelen aan NAM voorstelt. Dit voorstel wordt in september door NAM en gemeente besproken.
Van:
 <
@shell.com
>
Datum:
 
24 juli 2015 13:14:49 CEST
Aan:
 <
h.vlieg@assen.nl
>
Onderwerp:
 
F
W: Concept rapportage verkeersveilgheid Schepersmaat Assen Harmke Vlieg 0
Beste Harmke,
Allereerst dank voor de opvolging en het onderzoek wat gedaan is inzake een beoordeling van de verkeersveiligheid Schepersmaat Assen.
In dit onderzoek zijn (gelukkig) geen hoge risico’s geidentificeerd die kunnen leiden tot gevaarlijke situaties. Ik heb een aantal opmerkingen die ik met je wil
delen (telefonisch lukte zojuist niet en wellicht toch ook goed om eea vast te leggen):
·
 
De beoordeling is gedaan onder goede tot ideale omstandigheden, de opmerkingen die tot mij kwamen van medewerkers over de gevaarlijke situaties
hadden betrekking op de winterperiode
·
 
Met de mogelijke komst van de nieuwe buren en de nieuwe functie van de weg agv de aapassingen die worden voorzien zullen met zich meebrengen
dat de hoeveelheid gebruikers van de weg sterk zullen toenemen. Dit aspect mag niet uit het ook worden verloren.
·
 
Uit het onderzoek blijkt dat er op een aantal vlakken sprakke is van een gemiddeld risico. Mijn vraag is hoe de gemeente omgaat met deze
geidentificeerde risiso’s. Is bijv het beleid om in dit soort situaties het risico terug te brengen dmv bepaalde nmaatregelen tot een lager niveau (bijv:
klein of zelfs nihil).
Ik zou voor willen stellen dat de antwoorden op deze email allereerst worden besproken in de werkgroep met vertegenwoordigers van de gemeente en de
NAM.
Is dat OK?
Met vriendelijke groet
 
NAM
From:
    
assen.nl
] 
Sent:
 
Friday, June 12, 2015 12:47 PM
To:
Cc:
     
Subject:
 Concept rapportage verkeersveilgheid Schepersmaat Assen
      
Zoals is afgesproken stuur ik u bijgaand de concept rapportage verkeersveiligheid Schepersmaat Assen zoals we deze via Erik Wietses (BonoTraffics) hebben
ontvangen. Deze zullen we donderdag 2 juli in gezamenlijkheid bespreken.
Met vriendelijke groet,
  
       
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde.
De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van
30.51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>Date : 30-1-2017 16:35:32
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : stand van zaken actiegroep Marsdijk
Beste Marco en Harmke,
Hieronder de stand van zaken in Marsdijk.
Morgen dus mogelijk ook landelijke aandacht (Omroep Max).
Groet,
Van:
Verzonden:
 maandag 30 januari 2017 15:44
Aan:
Onderwerp:
 FW: "persbericht" gaswinning Marsdijk"
Beste 
Zoals afgesproken.
Groet
 l
PS De bal rolt verder….:Zaterdag was TV Drenthe er morgen komt Omroep Max met een cameraploeg !
Van:
   
: @hetnet.nl
] 
Verzonden:
 zondag 29 januari 2017 11:33
Aan:
. @dvhn.nl
>
Onderwerp:
 
"persbericht" gaswinning Marsdijk"
Goedem orgen,
Hartelijk dank voor de aandacht die u hebt geschonken aan de handtekeningenactie van de werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu.
Wij willen u graag op de hoogte houden van de voortgang van onze actie.
De start op zaterdag 28 januari is voorspoedig verlopen. Tegen de 300 m ensen hebben al gebruik gem aakt van de gelegenheid om  in “de Dissel” te tekenen tegen de gaswinning onder
de wijk.
De reacties van de m ensen waren zeer bem oedigend. “Fijn, dat u dit organiseert” , “Ik hoop, dat jullie dikke m appen vol handtekeningen kunnen aanbieden” “Hoe bedenken ze het om
gas te gaan winnen onder een wijk waar zoveel m ensen wonen”.
De slecht georganiseerde bijeenkom sten van de NAM (brieven laat of helem aal niet bezorgd, sessies gingen vooral over de NAM zelf en niet over de bezorgdheid van de m ensen)
hebben zeker niet bijgedragen aan draagvlak voor de gaswinning onder een wijk m et 13.000 bewoners.
De actie loopt nog de hele volgende week; m en kan terecht in “de Dissel” op werkdagen van 9.00 uur tot 18.00 uur (vrijdag tot 21.00 uur) en zaterdag van 9.00 uur tot 17.00 uur.
Wij stellen het zeer op prijs als u hierover uw lezers weer zou willen inform eren.
Voor nadere inform atie kunt u bellen m et de voorzitter van de werkgroep SGMN   tel. 0592-
Met vriendelijke groeten
Nam ens de werkgroep SGMN
 
     
 . .         
Disclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre>Date : 26-1-2017 11:13:49
From  : . nl
To : "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Subject : vraag
Beste mevrouw Harmke Vlieg,
Graag zou ik een vraag willen stellen en denk bij u een serieus antwoord te ontvangen.
Ongeveer een week geleden ontving ik een brief van de NAM. Dit betrof een uitnodiging
betreffende het gasboren onder o.a. de huizen van de Marsdijk.
Ik was stomverbaasd dat een bedrijf de teugels in handen neemt.
Dit had volgens mij moeten gebeuren door de Gemeenteraad ed.
Een gevaarlijke ontwikkeling dat het GELD het voor het zeggen blijkt te hebben.
We hebben gezien hoe respectloos ze met de Groningers omgaan en dat
zal in Assen niet anders zijn.
Ik denk dat er veel sneller een grote uitbreiding van de alternatieve vormen moet
moet plaatsvinden en dan de NAM sommeren te vertrekken.
Van Shell en NAM kunnen we niets goed verwachten, dat is inmiddels overduidelijk.
Zelf politici hebben niets in te brengen, maar u toont zich altijd bereid om op de
barricaden te gaan staan, dus vandaar deze mail.
Vriend. groet,
. 
Assen.30.53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre>Date : 24-9-2015 14:11:04
F
"
T
o : "Maurice Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl
S
ubject : Werkbezoek aan de NAM m et gedeputeerde Henk Brink
G
eldig legitimatiebewijs meenemen!
 
 
r HR manager is ook bij deze afspraak
 
A
fspraak bevestigd per mail aan   
i
@shell.com
)
 
-
  
 
 
30.54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>Date : 10-6-2014 14:28:19
F
rom : "  
T
o : "
@
shell.com" 
@ shell.com
C
S
ubject : werkbezoek College B&W aan N am - 23 september 2014
G
oedemiddag 
Z
oals beloofd hierbij per mail de bevestiging van het geplande werkbezoek.
H
et voltallige college van B&W van de Gemeente Assen zal een werkbezoek afleggen bij de NAM.
D
e datum voor dit werkbezoek is dinsdag 23 september van 11.00 - 13.00 uur. Hiermee vervalt de optie van 30 september.
H
et bezoek zal worden afgelegd door ons College, te weten:
C
arry Abbenhues - burgemeester en de wethouders:
A
lbert Smit, Harmke Vlieg, Ruud Wiersema en Maurice Hoogeveen.
M
ocht er nog een beleidsambtenaar meekomen, zal zullen wij jou daarvan op de hoogte brengen.
V
oor de nu de hartelijke groeten,
 
  
 
-
 
 
 
 
 
 
  
30.55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>Date : 14-12-2016 16:06:26
F
T
o : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harm ke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
C
S
ubject : Z iensw ijzen Structuurvisie Ondergrond
A
ttachm ent : brief ziensw ijze ontw erp Strong.docx;Ontw erp+Structuurvisie+Ondergrond.pdf;
B
este Marco en Harmke,
B
ijgevoegd is een concept brief met zienswijzen op de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond. Mag ik deze zo in het college brengen? Hij moet dinsdag worden behandeld aangezien
d
e inspraaktermijn 2 januari afloopt.
I
k denk dat ik alle onderwerpen die aan de raad zijn toegezegd in de brief staan (CO2 opslag en cumulatie van effecten o.a. zoutkoepels). In de brief staat niets over
a
ardgaswinning, dit onderwerp komt al uitvoerig aanbod in ons advies en er staat in de structuurvisie weinig over aardgas (pag 58/59). De minister zegt feitelijk dat gas de
k
omende decennia nog belangrijk blijft en dat we gas uit de Nederlandse bodem moeten blijven winnen.
I
k kan door een storing op dit moment geen collegevoorstel maken. Die volgt nog. Hierin wil ik onder andere vragen een portefeuillehouder voor dit onderwerp aan te wijzen.
D
e ontwerpvisie is bijgevoegd.
M
et vriendelijke groet,
 
i
B
eleidsregisseur
T
 06 
M
0592 
@
 
.
i @assen.nl
Gemeente Assen
P
o
stbus 30018
9
400 RA Assen
D
isclaimer:
A
an de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
a
ansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
30.56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Infrastructuur en Milieu  
Minister mevrouw M.H. Schultz van Haegen  
Postbus 20901  
2500 EX  DEN HAAG   
 Contactpersoon    
 
Telefoon   14 0592 
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
   
Datum   14 december 2016  
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijze Ontwerp Structuurvisie Ondergrond  
 
 
Hare excellentie mevrouw Schultz van Haegen,  
 
Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de ontwerp structuurvisie ondergrond en plan 
milieueffectrapport. Wij vinden het van groot belang dat de effecten en belangen van ondergrondse 
en bovengrondse functies tegen elkaar afgewogen worden. Bij de pl anvorming en 
vergunningverlening van ondergrondse activiteiten dient een afwegings - en besluitvormingstraject 
plaats te vinden, zoals bij bovengrondse functies en activiteiten gebruikelijk is.  
 
Binnen de gemeente Assen wordt al tientallen jaren aardgas en drinkwater gewonnen. De druk op de 
ondergrond neemt toe. Daarom is al in 2011 door de gemeente Assen een bodemvisie opgesteld, 
waarin de activiteiten in en potenties van de ondergrond zijn geïnventariseerd en de (potentiële) 
vraag en het aanbod aan elkaar gekoppeld zijn.  
 
Achtergrond  
 
Op dit moment is het aardgaswinningsdossier zeer actueel in Assen. Een gaswinningsplan van de 
NAM voor de gasvelden in Assen ligt nu voor advies bij de lokale overheden. Naar aanleiding 
hiervan is in  de gemeenteraad uitvoeri g gedebatteerd over dit onderwerp. Onze burgers en de raad 
maken zich grote zorgen over de gevolgen van aardgaswinning. Dit naar  aanleiding van de 
ervaringen bij  het Groninger veld. Onze gemeente raad en inwoners stellen zich op het standpunt dat 
ze deze to estanden in Assen niet willen.  
 
Zienswijze  
 
Uit de structuurvisie valt op te maken dat de gasvelden in en rond Assen worden aangeduid als 
geschikt voor de opslag van CO2 en gasopslag.  
 
Het gemeentebestuur van Assen is van m ening dat er  in en rond Assen geen opslag van CO2 en of 
gas mag plaatsvinden. Daar heeft de gemeenteraad zich in 2010 al over uitgesproken. Een van de 
redenen hiervoor is dat d oor bevinge n als gevolg van gaswinning de gasvelden beschadigd kunnen 
raken waardoor ze niet  betrouwba ar zijn voo r opslag.  
 
Het is in structuurvisie on duidelijk welke afweging  ten grondslag heeft gelegen  aan het aanwijzen 
van locaties als zijnde geschikt voor de opslag van CO2 en gas . De overheid dient naast de 
economische belangen en milieueffecten ook de belangen van de burgers mee te nemen in haar 
afweging. De gasvelden in en rond Assen liggen in stedelijk gebied met een omvang van 67.000 
inwoners. Wij vinden het onwenselijk om dit aantal inwoners bloot te stellen aan extra risico´s die 
deze activiteiten met zich meebrengen.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 2 van 3 
  
In het algemeen vragen wij aandacht voor cumulatie van effecten en relaties tussen de verschillende 
vormen van gebruik van de ondergrond. Specifiek wijzen wij hier op de cumulatie van bodemdaling 
door gas- en zoutwinning en het stimuleren van gaswinning (zoals fracken) en de  nabijheid van 
drinkwatervoorraden .  
 
In uw visie zien wij geen specifieke aandacht voor het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen in 
relatie tot drinkwaterwinning. Wij zouden graag zien dat hier aandacht aan besteed wordt  vanuit het 
principe “better safe than sorry”. Anders gezegd: bij twijfel over risico’s voor de 
drinkwatervoorraden zouden in onze optiek gewasbeschermingsmiddelen moeten worden verboden.    
 
Wij zien kansen voor geothermie in Assen. D e aanwezigheid van stedelijk gebied in combinatie met 
een hoge potentie voor geothermie en lege gasvelden, maakt Assen  een geschikte omgeving voor een 
pilot. 
 
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.  
 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
                                        burgemeester                                         secretaris 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Zienswijze Structuurvisie op de ondergrong  
   
 
Concept via   
:  
Johan Dijkstra  
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
14 december 2016  
Eenheid/Programma  : Beleid 
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk:   
Pagina 3 van 3 
  
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.   
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 N.V.T. 
   
  
   
Opmerkingen:    
 
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>         Ontwerp  Structuurvisie Ondergrond    </pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre>Ontwerp 
Structuurvisie Ondergrond</pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>Inhoud
 Samenvatting  5
1 Inleiding  9
1.1 A
anleiding  9
1.2 Afbakening en status  10
1.3 L
eeswijzer  13
2 De ondergrond van Nederland  17
3 Visie op duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en  ondergrond  21
3.1 Ambitie  21
3.2 Functies van de ondergrond  22
3.3 Duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond  23
3.4 Veilig gebruik van de ondergrond  25
3.5 3D-ruimtelijke ordening en de watersysteembenadering  27
3.6 Betrokkenheid en draagvlak  29
4 Samenwerken met het  oog op nationale belangen  31
4.1 Nationale belangen  31
4.2 Samenwerken bij de drinkwatervoorziening  32
4.3 Samenwerken bij de energievoorziening – omgevingsmanagement  33
5 Grondwater voor de drinkwatervoorziening  37
5.1 Inleiding  37
5.2 Toekomstperspectief voor de drinkwatervoorziening  37
5.3 Effecten en risico’
s van ondergrondse activiteiten  41
5.4 Bescherming van de huidige grondwaterwinningen  43
5.5 Aanvullende Strategische V
oorraden  45
5.6 Nationale Grondwater Reserves  49
5.7 Winning van grondwater voor menselijke consumptie  51
6 Mijnbouwactiviteiten voor de energie  voorziening  53
6.1 Inleiding  53
6.2 Toekomstperspectief voor de energievoorziening  53
6.3 G
eothermie  57
6.4 Gaswinning uit kleine velden  59
6.5 Oliewinning  60
6.6 Injectie van productiewater  60
6.7 Opslag van stoffen in lege gasvelden  61
6.8 Zoutwinning  65
6.9 Opslag van stoffen in zoutcavernes  67
6.10  Schaliegas  67
6.11  Eindberging van radioactief afval  69
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
2</pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre>7 Afweging belangen drinkwatervoorziening en energievoorziening  71
7.1 Inleiding  71
7.2 Driedimensionale ordening  72
7.3 Risicobeoordeling van ondergrondse activiteiten  73
7.4 Mijnbouwactiviteiten en grondwater voor de drinkwatervoorziening  74
7.5 Locatiespecifieke afwegingen bij mijnbouwactiviteiten  75
8 Realisatieparagraaf  81
8.1 Acties met betrekking tot grondwater voor de drinkwatervoorziening  81
8.2 Acties met betrekking tot mijnbouwactiviteiten voor de  energievoorziening  82
8.3 Overige acties  82
9 V
erantwoording  85
9.1 T
otstandkoming  85
9.2 Het Programma Bodem en Ondergrond  87
9.3 Visie en afwegingssystematiek  88
9.4 Adviezen  88
9.5 Het PlanMER Structuurvisie Ondergrond  89
9.6 Verkenning welvaartseffecten  90
9.7 Kennis en informatievoorziening  91
9.8 Afstemming met andere beleidsterreinen  92
9.9 Samenwerking met decentrale overheden  94
9.10  Betrokkenheid bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en  burgers  95
9.11  Overleg en afstemming met het buitenland  97
9.12  W
aterparagraaf  98
 Bijlagen  99
Bijlage 1  Begrippenkader  100
Bijlage 2  Het juridische kader voor mijnbouwactiviteiten  102
Colofon  108
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
3</pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre>         Te    EN DE hl ' Fl    “         qi  ES . ra  5 ' del  sont ‘os  a  A f  as  or  Ad  keet  a    GRONDWATER-    BESCHERMINGSGEBIED    4 ASB, ‘ on    mo yen F    v Qe  BODEMVERONTREINIGINGEN A.U.B. : :  MELDEN : 023-310200 ~  a N . RN ed hd  M a dE ™  ore en zin EE . 4 A  ot “Ege va  a eed  IN Dd Re  “y cee ia  t ; 7 vor           DE en    a    Sg    EAR  NATUURRESER  GEEN VRIJE TOEGANG  ae ORR    </pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>    Samenvatting    De opgave   De ondergrond is van groot belang voor onze energievoorziening en grondwater is de belangrijkste bron  voor onze drinkwatervoorziening. De ruimte in de diepe ondergrond lijkt eindeloos en conflicten tussen de  verschillende vormen van gebruik doen zich tot op heden nauwelijks voor. Maar als er naar de ambities voor  de energievoorziening en drinkwatervoorziening op de langere termijn wordt gekeken, dan is het wenselijk  een visie te ontwikkelen op het gebruik van de ondergrond, om ‘botsingen’ in de toekomst te voorkomen.    Nederland beschikt over grote voorraden grondwater waaruit een uitstekende kwaliteit drinkwater wordt  bereid. Om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de toenemende vraag naar schoon grondwater voor  de drinkwatervoorziening, is het nodig geschikte grondwatervoorraden te identificeren en ‘aan te wijzen’  als reservebron voor de toekomst. Deze grondwatervoorraden moeten bovendien worden beschermd tegen  mogelijke verontreinigingen.    De fossiele energiebronnen aardgas en olie leveren tot op heden het leeuwendeel van onze energie. Met het    oog op de klimaatproblematiek is inmiddels een transitie in gang gezet waarbij fossiele energiebronnen in  toenemende mate worden vervangen door CO,-arme energiebronnen, waaronder geothermie en bodem-  energie. Bovendien is er discussie over CO,-opslag in de ondergrond en de winning van schaliegas.    De drinkwatervoorziening en mijnbouwactiviteiten, zoals de winning van aardgas, olie, geothermie en  opslag van stoffen in de ondergrond, zijn van nationaal belang. Deze structuurvisie bevat het strategische  beleid voor deze nationale belangen. De opgave daarbij is het zoeken naar een goede balans tussen bescher-  men en benutten van grondwater voor de drinkwatervoorziening en het bieden van ruimte voor mijnbouw-  activiteiten voor de energievoorziening.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond 16    </pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre>Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond
De ondergrond kan in principe worden benut voor nieuwe activiteiten, mits dit veilig en zorgvuldig 
gebeurt. De leidraad hierbij is de doelstelling: ‘Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en onder-grond, waarbij benutten en beschermen met elkaar in balans zijn.’ Deze doelstelling is uitgewerkt in een aantal uitgangspunten voor de vormgeving van beleid voor de ondergrond. Tevens worden twee manieren van ‘denken en doen’ gepresenteerd waarmee samenhangend beleid kan worden gerealiseerd, waarbij activiteiten in de diepe ondergrond, in de ondiepe ondergrond en op de bovengrond op elkaar worden afgestemd: driedimensionale (3D) ordening en de watersysteembenadering.
Samenwerken met het oog op nationale belangen - omgevingsmanagement
Het ‘dienen’ van een nationaal belang is niet exclusief een aangelegenheid van het Rijk. Vrijwel altijd zal het
 gaan om een samenspel tussen verschillende overheden, waarbij elk
e overheid een eigen rol en 
 verantwoordelijkheid heeft. Bij de belangenafweging en besluitvorming over toekomstig activiteiten in 
de ondergrond is het essentieel dat alle overheden, marktpartijen en ma
atschappelijke organisaties 
 samenwerken, met oog voor de veiligheid en belangen van burgers. De wijze waarop het ministerie van 
 Economische Zaken samen met alle betrokken partijen invulling geeft a
an energieprojecten in het kader 
van de energietransitie en de omgeving betrekt bij de besluitvorming, wordt aangeduid met de term 
 ‘omgevingsmanagement
’. Dit omgevingsmanagement wordt samen met de regio vorm  gegeven, aan 
de hand van vijf uitgangspunten, waaronder het v
roegtijdig betrekken van de omgeving en het  delen 
van informatie.
Grondwater voor de drinkwatervoorziening
De provincies zijn verantwoordelijk voor een adequate bescherming van grondwater rond bestaande grond-wateronttrekkingen voor de openbare drinkwatervoorziening. Ze hebben daartoe waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en waar nodig boringvrije zones aangewezen. Activiteiten binnen deze gebieden zijn gebonden aan regels die in provinciale verordeningen zijn opgenomen. Het Rijk sluit alle toekomstige mijnbouwactiviteiten uit in de huidige waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en boringvrije zones rondom bestaande winputten. Boringen die van buiten de begrenzing van deze beschermingsgebieden tot onder de grondwatervoorraden komen zijn in principe mogelijk.
Met het oog op het behouden van voldoende mogelijkheden voor toekomstige grondwateronttrekkingen 
ten behoeve van de drinkwatervoorziening is in de Beleidsnota Drinkwater aangegeven dat ruimtelijke reserveringen van grondwatervoorraden noodzakelijk zijn, inclusief een bijbehorend beschermingsregime. Er wordt onderscheid gemaakt tussen Aanvullende Strategische Voorraden en Nationale Grondwater 
 Reserves.
A
anvullende Strategische Voorraden zijn bedoeld voor het opvangen van grotere tekorten en calamiteiten 
op de middellange termijn (een periode van 10 tot 25 jaar). De provincies hebben met het Rijk afspraken 
gemaakt over de wijze waarop zij de  komende 2 tot 3 jaar A
anvullende Strategische Voorraden gaan aan -
wijzen en beschermen, waarbij ze rekening houden met de potenties voor mijnbouwactiviteiten. Als er o
vereenstemming is tussen Rijk en provincies over de begrenzing van de Aanvullende Strategische Voorraden 
en het bijbehorende beschermings  re
gime, dan neemt het Rijk de gebieden en de bepalingen ten aanzien van 
mijnbouwactiviteiten over. Te zijner tijd zal worden bekeken op welke wijze.
Nationale Grondwater Reserves zijn diep gelegen, zeer oude en schone grondwatervoorraden, die eeuwen-
lang goed bewaard zijn gebleven. Deze voorraden zijn waardevol als natuurlijk kapitaal en kunnen worden ingezet voor de drinkwatervoorziening als allerlei onzekerheden in de verre toekomst daartoe aanleiding geven. Het Rijk heeft de globale begrenzing van Nationale Grondwater Reserves opgenomen in deze structuur-visie. Mijnbouwactiviteiten binnen de begrenzing van deze grondwaterreserves zijn in principe mogelijk onder de strenge voorwaarden die ook elders in Nederland gelden. Om mogelijke milieueffecten van 
 boringen op grondwaterlichamen expliciet te toetsen gaat Staatstoezicht op de Mijnen een geohydrologisch 
toetsingsprotocol gebruiken dat daarvoor wordt ontwikkeld.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
6</pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre>Mijnbouwactiviteiten voor de energievoorziening
In het Energierapport (2016) geeft het kabinet een integrale visie op de toekomstige energievoorziening van 
Nederland. Het kabinet streeft in internationaal verband naar een CO 2-neutrale energievoorziening, die 
veilig, betrouwbaar en betaalbaar is. Het ligt nog niet vast op welke manier CO 2-reductie over langere tijd 
moet worden vormgegeven. Het is wel duidelijk dat vrijwel alle nu bekende CO 2-arme energiebronnen en 
technologieën, waaronder geothermie en bodemenergie, vereist zijn voor het bereiken van de doelstelling. Het afvangen en opslaan van CO
2 (carbon capture and storage, CCS) is in de toekomst mogelijk nodig.
Zowel het Rijk als de decentrale overheden hebben met het oog op de energietransitie de ambitie om de potenties voor het gebruik van geothermie zo veel mogelijk te benutten. Aardgas speelt als minst vervui-lende fossiele brandstof een belangrijke rol in de transitie. Dat betekent dat we de komende decennia nog gebruik zullen blijven maken van aardgas. Wanneer dit gas veilig kan worden gewonnen is het wenselijk om dit gas uit de Nederlandse bodem te winnen. Om de klimaatdoelen die zijn afgesproken in Parijs te kunnen realiseren is een enorme inzet nodig op de verduurzaming van de energievoorziening en op energiebesparing. Desondanks kan het daarnaast nodig zijn om gebruik te maken van CO
2-opslag om CO 2-emissies in 
 voldoende mate terug te dringen. Het kabinet blijft bij het bestaande beleid om in geval van CO 2-opslag 
(CCS) de voorkeur te geven aan CCS op zee. CCS  op land is hiermee echter 
niet uitgesloten. Zonder vooruit 
te lopen op besluitvorming over opslag, wordt de komende tijd verkend welke specifieke lege gasvelden geschikt zouden kunnen zijn. Hiertoe wordt de verkenning CO
2-transport en opslagstrategie uit 2010 
 geactualiseerd. Er worden geen onomkeerbare stappen genomen. In de voorbereiding en bij mogelijke 
toekomstige besluitvorming hierover worden de  decentrale overheden be
trokken conform het omgevings-
management. De provincies houden de gebieden met goede potenties voor geothermie, winning van aardgas uit kleine velden en CO
2-opslag zoveel mogelijk buiten de begrenzing van Aanvullende Strategische Voorraden. 
 Behalve in de waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en boringvrije zones rondom bestaande
 
grondwaterwinningen voor de drinkwatervoorziening worden deze mijnbouwactiviteiten nergens op voor-hand uitgesloten.
Commerciële opsporing en winning van schaliegas is tot 2023 niet aan de orde. Los van eventuele besluit-
vorming over schaliegaswinning in de toekomst, wordt schaliegaswinning uitgesloten in de in het PlanMER Schaliegas opgenomen uitsluitingsgebieden, te weten: stedelijk gebied, Natura 2000-gebieden, grote 
 wateren, waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en de bestaande boringv
rije zones rondom 
bestaande grondwaterwinningen voor de drinkwatervoorziening.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
7</pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre>    1 Inleiding    11  Aanleiding    De ondergrond is van groot maatschappelijk belang. De ondergrond is letterlijk en figuurlijk de grond  onder ons bestaan. Het winnen en benutten van delfstoffen zoals aardgas en aardolie draagt bij aan de  energievoorziening en heeft onze welvaart verhoogd. Grondwater is de belangrijkste bron voor onze drink-  watervoorziening. De bodem is een onmisbare productiefactor voor de voedselvoorziening en belangrijk  voor natuur en landschap. De bodem is tevens een bewaarplaats voor resten van vroegere menselijke  bewoning, die inzicht kunnen geven in onze cultuurhistorie. Bovendien vormt de ondergrond de basis  voor de fundering van infrastructuur en bebouwing.    Toenemend gebruik   De ruimte in de diepe ondergrond lijkt eindeloos en conflicten tussen de verschillende vormen van gebruik  doen zich tot op heden nauwelijks voor. Maar als er naar de ambities voor de energievoorziening en drink-  watervoorziening op de langere termijn wordt gekeken, dan is het wenselijk om een visie te ontwikkelen op  het gebruik van de ondergrond, om ‘botsingen’ in de toekomst te voorkomen. Daarbij gaat het niet alleen  om het ‘verdelen’ van de fysieke ruimte in de diepe ondergrond. Voor alle mijnbouwactiviteiten zijn boven-  grondse installaties nodig en buisleidingen die ook de ondiepe bovengrond beroeren en grondwaterlagen  passeren. Het winnen van grondwater voor de drinkwatervoorziening heeft invloed op grondwaterstanden  en grondwaterstroming. Daardoor kunnen andere functies zoals natuur en landbouw worden beïnvloed.  Anderzijds kan het bovengrondse ruimtegebruik een negatieve invloed hebben op de kwaliteit van het  grondwater, waardoor de mogelijkheden voor de drinkwatervoorziening worden beperkt.    Inmiddels is een grote maatschappelijke betrokkenheid ontstaan bij wat er in de ondergrond gebeurt.    Enerzijds is er het besef dat de ondergrond belangrijk is en dat een toenemend gebruik noodzakelijk is.  Anderzijds is duidelijk dat het maatschappelijk draagvlak voor sommige ingrepen in de ondergrond    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond 1g    </pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre>afneemt. Onder burgers leven vragen over de veiligheid en over ‘nut en noodzaak’ van ondergrondse 
 activiteiten. De ondergrond staat daarom hoog op de politieke agenda.
Ruimtelijke ordening van de ondergrond v
raagt om een benadering waarbij de verschillende lagen in de 
ondergrond en het gebruik van de bovengrond in samenhang worden bezien. Dit vraagt tevens om een 
samenspel tussen alle overheden, waarbij elke overheid vanuit een eigen rol en bevoegdheden bijdraagt aan het zoeken naar oplossingen voor de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van de energie-voorziening, de drinkwatervoorziening, de kwaliteit van de leefomgeving en veiligheid voor de bewoners. 
Benutten en beschermen
Het toenemend gebruik van de ondergrond heeft invloed op de kwaliteit van bodem en grondwater en het
 functioneren van de bodem als ecosysteem. In die hoedanigheid heeft
 de bodem een belangrijke toe -
gevoegde waarde voor onze maatschappij. De bodem is, als functionerend ecosysteem, in staat diensten te leveren waar de mens profijt van heeft, zoals voedselproductie, waterbergi
ng en waterzuivering, tempera-
tuurregulatie en bescherming van cultuurhistorisch en natuurlijk erfgoed in de bodem. Ook deze baten vormen een economische factor en zijn van belang voor een duurzame samenleving. Om duurzaam, dat wil zeggen blijvend, te kunnen profiteren van deze diensten is het nodig om kringlopen van (voedings)stoffen, water en energie in stand te houden en verontreiniging te voorkomen. Naast het benutten van de bodem gaat de aandacht dus tegelijkertijd uit naar het beschermen van de kwaliteit van de bodem en de processen die deze zogenoemde ‘ecosysteemdiensten’ ondersteunen.
Doelstelling
Gezien het belang van bodem en ondergrond voor het functioneren van onze maatschappij en de wens om een beleidsvisie op te stellen voor het toekomstig gebruik daarvan, stellen de gezamenlijke overheden het volgende doel centraal: ‘Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond, waarbij benutten en beschermen met elkaar in balans zijn.’ De bodem en de ondergrond kunnen in principe benut worden voor maatschappelijke doeleinden, mits dit veilig en zorgvuldig gebeurt.
In deze structuurvisie worden de begrippen bodem en ondergrond naast elkaar gebruikt. Daarbij gaat het 
bij bodem meestal om de bovenste meters van de aardkorst, waarin zich bodemvormende processen 
 afspelen. Ondergrond heeft betrekking op alles wat zich tot op grotere diepte beneden maaiveld bevindt. W
aar nodig wordt onderscheid gemaakt tussen de ondiepe en de diepe ondergrond.
1.2  
Afbakening en status
Het Rijk werkt samen met provincies, gemeenten en waterschappen aan een concrete uitwerking van deze centrale doelstelling binnen het Programma Bodem en Ondergrond. Daarin worden diverse maatschappe-lijke vraagstukken en daaruit volgende beleidsopgaven opgepakt.
In deze structuurvisie worden de beleidsopgaven uitgewerkt die betrekking hebben op de nationale belan-
gen ‘drinkwatervoorziening’ en ‘mijnbouwactiviteiten’, zoals de winning van olie, gas en aardwarmte en opslag van stoffen in de ondergrond. De overige beleidsopgaven – waaronder gebiedsgericht grondwater
-
beheer, kabels en leidingen, bodembewust boeren, kennis en informati
evoorziening – worden uitgewerkt 
binnen het Programma Bodem en Ondergrond en geïntegreerd in het uitvoeringsprogramma van het 
 ‘Convenant bodem en ondergrond 2016-2020’
. Dit convenant stuurt aan op een verbreding van het 
 bodembeleid naar een integrale gebiedsgerichte benadering, gericht op duurzaam gebruik van bodem en
 ondergrond.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
10</pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre>Deze structuurvisie beoogt ervoor te zorgen dat:
• er in de toekomst voldoende mogelijkheden zijn voor de winning van grondwater voor de drinkwater-
voorziening;
• er voldoende ruimte wordt geboden voor toekomstige mijnbouwactiviteiten, mede gericht op de 
 transitie naar een duurzame energievoorziening en het realiseren van de klimaatdoelen;
• de hiervoor noodzakelijke belangenafweging en besluitvorming plaatsvindt in goede samenwerking 
tussen alle overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties, 
met oog voor de veiligheid en 
belangen van de burgers. 
Tijdshorizon
Ingrepen in de ondergrond zijn niet makkelijk ongedaan te maken. Als het al kan is dat vaak tegen hoge kosten of met een lange hersteltijd. Keuzen die nu worden gemaakt beperken de mogelijkheden voor de toekomst. Het is nodig ver vooruit te kijken, waarbij toekomstige ontwikkelingen worden ingeschat en wordt bezien welke behoeften voor gebruik van de ondergrond daarmee samenhangen. Een visie op het gebruik van de ondergrond is daarom gericht op de lange termijn. De aard van het maatschappelijk vraag-stuk, de snelheid van maatschappelijke ontwikkelingen, de mogelijkheden voor hergebruik van de bodem en het herstelvermogen van de bodem zijn factoren die bepalen hoe ver vooruit wordt gekeken. De energie-transitie is gericht op een snelle omslag naar het gebruik van CO
2-arme energiebronnen in de komende 
decennia. Het streven is om in 2050 een vrijwel volledig duurzame energievoorziening te realiseren. Ook de
 drinkwatervoorziening v
raagt om een visie op de ontwikkelingen in de komende decennia. Voor deze 
structuurvisie wordt 2050 als tijdshorizon gehanteerd.
Ontwikkelingen op lange termijn zijn lastig in te schatten. Het beeld dat we nu hebben van maatschappe-
lijke ontwikkelingen – en de claim op het gebruik van bodem en ondergrond die daarmee samenhangt – kan over een paar jaar heel anders zijn dan nu. Toch is het wenselijk om die ontwikkelingen op basis van de
 huidige kennis in te schatten en keuzen te maken, die leiden tot effici
ënt gebruik op korte termijn en 
voldoende ruimte houden voor toekomstige ontwikkelingen. In de uitvoering van beleid moet het mogelijk zijn om bij te sturen als de ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Dit wordt aangeduid als ‘adaptief programmeren’. Bovendien is een periodieke evaluatie en actualisatie van het beleid voor bodem en onder-grond gewenst. Daarvoor wordt geen vaste termijn gehanteerd. Dit biedt de mogelijkheid om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, die soms heel snel kunnen gaan. Daarbij is het ook mogelijk om alleen een specifiek onderdeel van de structuurvisie te actualiseren. Het gaat dan om een partiële herziening. 
Uitspraak burgerpanel
“ Geef zoveel mogelijk ruimte aan nieuwe technologische ontwikkelingen. T echniek gaat 
soms heel snel. Wat nu niet kan, kan misschien over vijf jaar wel. De vraag is hoe daarop te anticiperen.”
Plangebied en relatie met andere beleidsplannen
Deze structuurvisie heeft betrekking op de ondergrond van het gehele vasteland van Nederland, inclusief de
 grote binnenwateren. De N
oordzee en de Waddenzee vallen buiten het plangebied. Het beleid hiervoor 
is opgenomen in het Nationaal Waterplan 2016-2021, de Beleidsnota Noordzee 2016-2021 en de Derde Nota Waddenzee. De Beleidsnota Noordzee en de Derde Nota Waddenzee bevatten een afwegingskader voor alle activiteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van de ondergrond, waaronder alle mijnbouwactiviteiten, 
 CO 2-opslag, winning van oppervlaktedelfstoffen en het leggen van kabels en leidingen. Het beleid voor de 
 Waddenzee heeft bovendien een ‘
externe werking’. Dat betekent dat alle activiteiten buiten het plangebied 
‘Waddenzee’, die effecten kunnen hebben op dat plangebied, getoetst moeten worden aan de hoofddoelen van de Derde Nota Waddenzee. In de Beleidsnota Noordzee wordt op een vergelijkbare manier een relatie gelegd met activiteiten in de kuststrook. De Structuurvisie Ondergrond, de Beleidsnota Noordzee en de Derde Nota Waddenzee bevatten vergelijkbare beleidsuitgangspunten en zijn op elkaar afgestemd. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
11</pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre>    Kaart 1 Plangebied Structuurvisie Ondergrond in relatie tot plangebieden Beleidsnota Noordzee en Derde Nota Waddenzee         LJ Plangebied ontwerp Structuurvisie Ondergrond  (TJ Plangebied Beleidsnota Noordzee  GBD Piangebied Derde Nota Waddenzee    12 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Econamische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre>Status
Dit is een rijksstructuurvisie in de zin van artikel 2.3 van de Wet op de ruimtelijke ordening, waarin het Rijk 
de ho
ofdlijnen van het strategische nationale ruimtelijke beleid vastlegt. Het beleid in deze structuurvisie 
bindt alleen het Rijk. Voor de effectuering van dat beleid is veelal medewerking van bestuursorganen van decentrale over
 heden nodig. Daarvoor vindt onder meer bestuurlijk overleg plaats. Ook heeft het Rijk de 
bevoegdheid om voor beleidsonderdelen juridisch bindende regelingen vast te stellen, zoals in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening. 
Deze structuurvisie gaat grotendeels over ontwikkelingen die nog onzeke
r zijn. De structuurvisie beoogt 
duidelijkheid te geven over hoe het Rijk afwegingen maakt als zich ontwikkelingen voordoen op het gebied 
van de drinkwatervoorziening of de energievoorziening. De structuurvisie geeft handvatten en overwegingen voor de besluitvorming hierover op alle schaalniveau’s.
Deze structuurvisie vormt – in aanvulling op de vigerende regelgeving – een ruimtelijke afwegingskader 
voor mijnbouwactiviteiten. Overwegingen uit de structuurvisie werken direct of indirect door in omgevings-vergunningen op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en kunnen worden betrokken bij
 het verlenen van opsporings-, winnings- en opslagvergunningen op grond
 van de Mijnbouwwet. 
De structuurvisie bevat beleidsuitspraken op nationaal en regionaal niveau
 en gaat niet in op de locatie -
specifieke ruimtelijk inpassing van mijnbouwinstallaties. Hiervoor is een locatiespecifieke afweging nodig die aan de orde komt bij de beoordeling van een omgevingsvergunning. 
Deze structuurvisie is één van de bouwstenen voor de nationale omgevingsv
isie die in de periode 2017-2018 
wordt opgesteld.
Procedure
De Ontwerp Structuurvisie Ondergrond ligt zes weken na publicatie ter visie, tezamen met het PlanMER 
Structuurvisie Ondergrond en het PlanMER Schaliegas. Het kabinet heeft bij de besluitvorming over de structuurvisie rekening gehouden met de uitkomsten van beide milieueffectrapportages. Eenieder heeft de
 gelegenheid zienswijzen in te dienen gedurende deze zes weken. Op basi
s van de zienswijzen zal de 
 structuurvisie waar nodig worden aangepast en daarna formeel worden vastgesteld. 
1.3  
Leeswijzer
De ondergrond is voor velen onbekend terrein. Daarom begint deze structuurvisie in het volgende hoofd-stuk met een korte beschrijving van de geologische geschiedenis van Nederland. De ondergrond van 
 Nederland is in de loop van miljoenen jaren laag voor laag opgebouwd. 
Elke laag heeft zijn eigen karakteris-
tiek, met verschillende mogelijkheden voor gebruik.
Hoofdstuk 3 bevat een algemene visie op duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond. Hierin 
zijn uitgangspunten opgenomen voor de vormgeving van het beleid voor de ondergrond, niet alleen in de structuurvisie zelf maar ook binnen het Programma Bodem en Ondergrond. Dit vormt een robuuste basis voor de komende jaren, waar steeds op kan worden teruggegrepen bij actualisatie van de structuurvisie.
Deze structuurvisie richt zich op een ruimtelijke uitwerking van de nationale belangen ‘drinkwatervoorziening’  
en ‘mijnbouwactiviteiten’. Hoofdstuk 4 bevat een korte uiteenzetting over de betekenis van het begrip nationaal belang, zoals dat is omschreven in de Omgevingswet. Een belangrijke notie is dat het dienen van een nationaal belang altijd een samenspel tussen diverse overheden vergt. De rollen en verantwoordelijk-heden van de verschillende overheden daarbij en de wijze van samenwerken zijn beschreven.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
13</pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5 bevat het toekomstperspectief voor de drinkwatervoorziening en het beleid voor de bescherming 
van grondwater voor de drinkwatervoorziening. Het doel is: voldoende grondwater van goede  kwaliteit, 
voor nu en later
.
Hoofdstuk 6 schetst het toekomstperspectief voor de energievoorziening in Nederland en de bijdrage die de diverse mijnbouwactiviteiten daaraan kunnen leveren. Hierin staat de inmiddels in gang gezette transitie naar een CO
2-arme energievoorziening centraal.
Hoofdstuk 7 bevat een afweging van de belangen van de drinkwatervoorziening en de energievoorziening. De afwegingen hebben betrekking op de balans tussen ruimte voor mijnbouwactiviteiten en 
 beschermen 
en benutten van grondwater voor de drinkwatervoorziening.
Hoofdstuk 8 bevat de ‘realisatieparagraaf’ die behoort bij deze structuurvisie. Hierin wordt aangegeven 
hoe  de verschillende acties die volgen uit de beleidshoofdstukken worden 
opgepakt.
Hoofdstuk 9 bevat de verantwoording van de wijze waarop deze structuurvisie tot stand is gekomen.  Daarin is het proces beschreven en de wijze van samenwerken tussen overheden en de betrokkenheid en 
 participatie van marktpartijen, maatschappelijke organisaties en burgers. De diverse tussenproducten zijn kort getypeerd. T
evens is de inhoud geschetst van het PlanMER Structuurvisie Ondergrond en de wijze 
 waarop hiermee is omgegaan in de structuurvisie.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
14</pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre>Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |15</pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre>Figuur 1  De verschillende gebruiksmogelijkheden van de ondergrond. Bron TNO.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
16</pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre>    2 De ondergrond  van Nederland    Geologische opbouw   De ondergrond van Nederland is complex van opbouw. Veel complexer dan je op het eerste gezicht van een  vlak land als Nederland zou verwachten. De dynamiek van de aardkorst en de veranderingen in klimaat en  milieu in miljoenen jaren zijn bepalend geweest voor wat er gebeurde met het stukje aarde dat nu Nederland  heet. In die geschiedenis waren er zowel ijstijden als perioden met een tropisch klimaat en Nederland  maakte afwisselend onderdeel uit van de zee en van land. In warme, vochtige perioden groeide de vegetatie  welig waardoor er dikke pakketten met plantenresten werden gevormd. In droge warme perioden verdamp-  ten ondiepe zeeën, omringd door woestijnen, tot zoutafzettingen. In andere tijden transporteerden rivieren  grote hoeveelheden zand en klei afkomstig van nieuw gevormde bergen in het achterland in onze richting.  Gedurende de tijden dat Nederland onderdeel van de zee was ontstonden dikke pakketten klei en krijtkalk.    Doordat de platen waaruit de aardkorst is opgebouwd bewegen en tegen elkaar schuren ontstonden  spanningen waardoor de afgezette lagen werden vervormd. Soms leidde dat tot breuken in de ondergrond  waarbij de diverse lagen ten opzichte van elkaar verschoven, zoals in de Roerdalslenk in Brabant en Limburg.    Hierdoor is een complex ‘landschap’ van heuvels, dalen en breuken in verschillende lagen ontstaan.  Aan het maaiveld is hier overigens niet veel van te zien omdat dit reliëf in de meest recente geologische  perioden is bedekt door lagen zand en klei.    De geschiedenis van de ondergrond is niet ten einde. De ondergrond verandert nog steeds. Zo hebben we te  maken een geleidelijke kanteling van het Noordzeebekken, waardoor het westen van Nederland geleidelijk   zakt en het oosten stijgt met 7 centimeter in 100 jaar. Daarnaast zal de klimaatsverandering ook zijn invloed  hebben.    Omdat we al sinds de vijftiger jaren gas en olie winnen, hebben we heel veel kennis van de ondergrond.    Van een groot deel van Nederland is met seismische technieken de structuur van de ondergrond in beeld  gebracht. Ook zijn er op veel plekken onderzoeksboringen tot kilometers diep gedaan om te weten waar    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond 117    </pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre>zich bijvoorbeeld gas, olie of zout bevindt. Ondieper zijn veel gegevens verkregen uit de boringen die voor 
de winning van grondwater zijn verricht. Door al deze gegevens met elkaar te verbinden hebben we nu een
 goed beeld van hoe de ondergrond van N
ederland er driedimensionaal uitziet.
De geologische opbouw van Nederland kent grote verschillen tussen de diverse landsdelen. Figuur 2 toont een aantal dwarsdoorsneden van Nederland die dit illustreren. De verschillende geologische lagen hebben elk hun eigen karakteristiek en mogelijkheden voor gebruik.
Invloed van de mens
De ondergrond van Nederland is in sterke mate beïnvloed door menselijk handelen. Grote veranderingen traden op in de veengebieden van West-Nederland waar de bodem de afgelopen 2000 jaar zo’n 10 meter is gedaald door winning van turf en het droogpompen van het land voor landbouw en verstedelijking. Deze daling gaat ook vandaag de dag door. Sinds het midden van de vorige eeuw zorgen gaswinning en zout
-
winning in toenemende mate voor bodemdaling. De grondwatervoorraden hebben op een aantal plaatsen 
te maken met vervuiling door industrie en landbouw
. Tot slot heeft Nederland een historie van land maken 
uit water, recent bijvoorbeeld de Maasvlakte, de Amsterdamse wijk IJburg en de natuureilanden in het Zoommeer. Op andere plaatsen maken we water uit land, zoals overstromingsgebieden voor de grote 
 rivieren en de Hedwigepolder in Zeeland, die wordt teruggegeven aan de zee.
Figuur 2  Geologische dwarsdoorsneden door Nederland. Bron TNO.
 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
18</pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre>Benutting van de ondergrond
De bovenste meters van de aardkorst worden benut voor het winnen van oppervlaktedelfstoffen als zand, 
grind en klei. De zandige lagen bevatten veel water en zijn van belang voor de drinkwatervoorziening en voor het benutten van bodemenergie. Over het algemeen vinden deze activiteiten op minder dan 500 meter onder het maaiveld plaats. Aardgas en steenkolen zijn gevormd uit plantenresten die ruim 300 miljoen jaar geleden zijn afgezet in het Carboon. Omdat deze plantenresten diep onder andere lagen liggen zijn ze onder hoge druk en temperatuur omgezet in methaan en kolen. Het overgrote deel van het Nederlandse aardgas wordt gewonnen uit de zandstenen van de Rotliegend Groep. Dit gas is opgestegen uit het dieper gelegen Carboon en opgevangen in de poriën van de zandsteenformaties. De bovenliggende ondoordringbare steenzoutpakketten van de Zechstein Groep vormen een afsluitende laag die het gas op zijn plaats houdt.
Wanneer al het gas uit een gasveld is gewonnen kan de achtergebleven ruimte worden benut als opslag-
ruimte. Dit wordt momenteel al gedaan voor de buffering van gas en stikstof, de opslag van formatiewater en in de toekomst mogelijk ook voor de opslag van CO
2. 
Zout wordt in Nederland gewonnen uit Zechstein- en Triasafzettingen. De steenzoutpakketten van de 
 Zechstein Groep zijn minder aantrekkelijk wanneer die dieper liggen. Op een aantal plaatsen in N
oordoost-  
Nederland is steenzout van de Zechstein Groep onder druk gaan vloeien, 
waardoor zoutpilaren van duizen-
den meters hoog zijn ontstaan (figuur 1). Uit deze ondieper gelegen zoutpilaren wordt ook zout gewonnen. De holten die ontstaan bij het winnen van zout vormen zeer geschikte opslagplaatsen voor gassen en 
 vloeistoffen.
In de J
ura Groepen bevindt zich de zogeheten ‘Posidonia Schalie’, het moedergesteente voor olie en 
 (schalie)gas. Of hieruit in Nederland op een rendabele manier schaliegas kan worden gewonnen is op 
dit moment niet duidelijk
.
Het benutten van aardwarmte, ook wel geothermie genoemd, kan uit verschillende geologische lagen worden gewonnen. Vooral het gemak waarmee het water door het gesteente naar de winningsput kan stromen (de doorlaatbaarheid) en de diepte zijn van belang. De temperatuur van de ondergrond neemt toe met de diepte, in Nederland ongeveer 30 0C per kilometer. Op 2 kilometer diepte is de temperatuur ongeveer 70 0C; voldoende om huizen en kassen te verwarmen. De warmte kan worden gewonnen door het water van grote diepte op te pompen, de warmte eraan te onttrekken en vervolgens het afgekoelde water weer te injecteren in de diepe ondergrond. Bij watertemperaturen van meer dan 100 0C kan stoom ontstaan waar-mee mogelijk ook elektriciteit kan worden opgewekt.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
19</pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre>         </pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre>    Visie op duurzaam,  veilig en efficiënt  gebruik van bodem  en ondergrond    3.1  Ambitie    Beleid voor de ondergrond is complex en tegelijkertijd uitdagend. Er zijn veel partijen bij betrokken en de  maatschappelijke discussie rondom een aantal thema's is verhit. De overheid doet er alles aan om draagvlak  voor haar besluiten te krijgen in de samenleving. Daarvoor is een open planproces nodig, met betrokkenheid  van burgers, maatschappelijke organisaties en marktpartijen. In dat planproces worden belangen van alle  partijen in een vroeg stadium kenbaar gemaakt en onderling zorgvuldig afgewogen. Kennis over het  functioneren van de ondergrond wordt ingezet om effecten van gebruik in te schatten en de juiste keuzes te  maken. Door het delen van deze kennis en onderbouwing van besluiten kan het draagvlak worden vergroot.    Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond impliceert dat de diverse vormen van gebruik bij  voorkeur plaatsvinden op die locaties waar de natuurlijke omstandigheden daarvoor het meest geschikt  zijn, dat wordt ingespeeld op natuurlijke processen en dat de veiligheid van de bevolking zo goed mogelijk  ìs geborgd. De overheid stelt daarvoor de randvoorwaarden op en laat ruimte over voor initiatieven van  marktpartijen en toekomstige ontwikkelingen.    Om tot een duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond te komen is het nodig om alle activitei-  ten in de ondergrond op elkaar en tevens op de bovengrondse activiteiten af te stemmen. Het gaat in feite  om driedimensionale ruimtelijke ordening. Daarbij wordt beoordeeld welke effecten de bovengrondse en  ondergrondse activiteiten op elkaar en op het functioneren van de bodem als ecosysteem hebben. Omdat  het Rijk en de decentrale overheden ieder voor een deel van de activiteiten bevoegd gezag zijn en keuzes  maken, is het noodzakelijk dat deze overheden hun handelen op elkaar afstemmen.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond | 21    </pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre>Beleid voor bodem en ondergrond vraagt om een integrale blik en het met elkaar verbinden van de ruimte-
lijke ordening met het milieubeleid, het klimaatbeleid, het energiebeleid, het waterbeleid en het bodem -
beleid. De aspecten veiligheid en gezondheid vormen daarbij belangrijke aandachtspunten. De nieuwe Omgevingswet biedt bij uitstek het kader voor deze integrale benadering
. De Structuurvisie Ondergrond 
sorteert daar op voor.
Uitspraak burgerpanel
“ Ik vind het goed dat de Structuurvisie Ondergrond er komt. Zo bekijk je zak en in hun samen­
hang, in plaats van dat je een aparte nota maakt over buisleidingen en één over energiewinning, enzovoort. Door de structuurvisie pakken we de ondergrond meer gestructureerd aan, worden de gevolgen van beslissingen duidelijker. Daarmee maken we onze leefomgeving veiliger.”
3.2  
Functies van de ondergrond
Ruimtelijke ordening is het toedelen van ruimte aan maatschappelijk gewenste vormen van gebruik, die worden aangeduid als ‘ruimtelijke functies’. Voorbeelden van ruimtelijke functies zijn: wonen, werken, recreëren, landbouw en natuur. Sturende factoren bij ruimtelijke ordening zijn enerzijds de maatschappe-lijke behoeften en anderzijds de beschikbare ruimte en de kwaliteit van die ruimte op afzonderlijke 
 plekken. Want niet elke plek is geschikt voor elke functie.
F
uncties van de ondergrond worden bezien vanuit de bijdrage die de ondergrond kan leveren aan de oplos-
sing van maatschappelijke vraagstukken. In hoofdzaak kunnen twee typen functies van de ondergrond 
worden onderscheiden: het leveren van ‘goederen’ en het leveren van ‘diensten’.
Goederen en diensten
Goederen zijn niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen, zoals ‘koolwaterstoffen’ (olie en gas) en vaste delfstoffen als zand, grind, klei, steenzout, en dergelijke. Deze hulpbronnen zijn van belang voor de 
 energievoorziening en leveren (bouw)grondstoffen die toepassingen vinden op het gebied van wonen, economie en transport
. Bij het benutten van deze hulpbronnen gaat het om verbruik, want beschikbare 
‘voor  raden’ worden niet aangevuld.
Diensten zijn baten die de mens ontleent aan het functioneren van de bodem als ecosysteem. Ze worden 
daarom meestal aangeduid met ‘
ecosysteemdiensten’. Een voorbeeld van een ecosysteemdienst is het zuive-
ren van infiltrerend regenwater in de bodem, door biologische en chemische processen, waardoor schoon grondwater beschikbaar komt, dat kan worden gewonnen voor de drinkwatervoorziening. Bij het benutten van ecosysteemdiensten gaat het om gebruik. Ecosysteemdiensten kunnen blijvend worden benut, mits de processen die de dienst ondersteunen niet ontregeld worden. 
De functies van de ondergrond vragen deels om een andere benadering dan de functies van de bovengrond. 
Het gangbare toedelen van ruimte aan functies is mogelijk als het om het benutten van goederen gaat, mits de ruimte driedimensionaal wordt bezien. Bij ecosysteemdiensten ligt het wat ingewikkelder. Vaak gaat het niet zozeer om het toedelen van ruimte maar om het stellen van randvoorwaarden aan het gebruik van de ondergrond, gericht op het in stand houden van deze diensten. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
22</pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre>3.3  
Duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond
Het centrale doel van de Structuurvisie Ondergrond is duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de onder-
grond, waarbij benutten en beschermen met elkaar in balans zijn. Het denken in termen van goederen en voorraden enerzijds en ecosysteemdiensten en natuurlijke processen anderzijds, biedt handvatten voor een concrete uitwerking van dit doel als het gaat om de aspecten ‘duurzaam gebruik’ en ‘efficiënt gebruik’. Dat wordt in deze paragraaf opgepakt. Het aspect ‘veilig gebruik’ wordt in de volgende paragraaf uitgewerkt.
Duurzaam
Veelal wordt het begrip duurzaamheid omschreven aan de hand van de drie P’s: People (mensen), Profit (winst), Planet (aarde). Duurzame ontwikkeling houdt in dat de ontwikkelingen bij alle drie P’s met elkaar in evenwicht zijn. In deze structuurvisie wordt dat vooral opgevat als ‘evenwicht tussen benutten en beschermen’.
Duurzaam benutten van goederen gaat om zorgvuldig beheer van eindige voorraden. Dat betekent dat 
goederen niet worden verspild, dat hergebruik wordt bevorderd en dat het gebruik past in een visie op het
 gebruik van de voorraad op lange termijn, waarbij ook ‘nut en noodzaak’ kritisch worden beschouwd.
G
oederen zullen een keer op raken. Met voorraden goederen wordt strategisch omgegaan, waarbij bedacht 
wordt welke voorraad in de toekomst nodig is en wat nu kan worden gebruikt. Hier is het uitgangspunt van ‘evenwicht tussen benutten en beschermen’ van toepassing, waarbij beschermen betrekking heeft op het kritisch beoordelen van nut en noodzaak van het gebruik op dat moment. Het gaat om strategisch voor-raadbeheer. Hierbij kan vooral gedacht worden aan voorraden gas en olie, maar ook aan dieper gelegen voorraden schoon grondwater, die slechts langzaam worden aangevuld en van strategisch belang zijn voor de drinkwatervoorziening.
Duurzaam gebruik van ecosysteemdiensten is gericht op het in stand houden van de desbetreffende dienst 
door het gebruik zo goed mogelijk af te stemmen op de natuurlijke processen. Een simpel voorbeeld hier-van is het in stand houden van het waterbergend vermogen van de bodem, door ervoor te zorgen dat de bodem niet overal wordt afgedekt door verharding en regenwater kan blijven infiltreren. Bij duurzaam gebruik van ecosysteemdiensten gaat het dan ook vooral om ‘beschermen om te kunnen benutten’.
Meebewegen met natuurlijke processen levert economisch voordeel op. Er hoeven namelijk minder 
 technische en dure oplossingen te worden gezocht om wateroverlast, droogteschade, bodem  verdichting, 
bodemdaling en vele andere problemen op te lossen. Er is daarom in toenemende mate  aandacht voor het 
berekenen van de financiële baten van ecosysteemdiensten.
Efficiënt
Efficiënt gebruik van de ondergrond heeft betrekking op het optimaal benutten van de beschikbare voor-
raad of dienst en de daarvoor beschikbare ruimte. De ruimte in de ondergrond lijkt eindeloos maar als de kwaliteit van de ruimte voor specifiek gebruik in beschouwing wordt genomen, kan sprake zijn van 
 schaarste en een eindige voorraad. 
Efficiënt betekent vooral dat een bepaald gebruik plaats vindt op plekken die daarvoor van nature het meest 
geschikt zijn en dat de ondergrond zodanig wordt gebruikt dat zoveel moge
lijk ruimte over blijft voor ander 
gebruik, nu en in de toekomst. Sommige vormen van gebruik zijn gebonden aan locaties met specifieke kwaliteiten, die niet overal voorkomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de opslag van stoffen in zoutcavernes of winning van aardwarmte op locaties met een hoge potentie. Dit ‘exclusieve’ gebruik krijgt voorrang op gebruik dat ook elders mogelijk is. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
23</pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>Een ander aandachtspunt voor efficiënt gebruik is het zoeken naar meervoudig gebruik, door het 
 combineren van functies. Bijvoorbeeld de winning van aardwarmte in gebieden die ook kunnen worden 
benut voor het onttrekken van grondwater voor de drinkwatervoorziening. Of door hergebruik van een
 
bepaalde locatie of ondergrondse constructies na beëindiging van het oorspronkelijke gebruik. Zo kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een ‘tweede leven’ voor een locatie waar zoutwinning heeft plaats
-
gevonden, als opslagplaats voor perslucht, waterstof, aardgas, olie of andere stoffen. Hier zou dan al in
 
het stadium van het ‘eerste leven’ over nagedacht moeten worden om optimale afwegingen te kunnen maken.
Efficiënt gebruik kan ook inhouden dat voorlopig geen gebruik wordt gemaakt van de ondergrond, omdat een activiteit beter bovengronds kan plaatsvinden of dat de ruimte beter gereserveerd kan worden voor nog onbekend toekomstig gebruik waarvan het maatschappelijk nut mogelijk groter is. Ook hier is sprake van evenwicht tussen benutten en beschermen.
Efficiënt gebruik betekent ook dat bestaand gebruik van bodem en ondergrond kritisch wordt beschouwd. 
Mogelijk kan bestaand gebruik beter worden vervangen door een andere vorm, met meer economische of maatschappelijke waarde. Bijvoorbeeld het benutten van bodemenergie (warmte-koudeopslag) in plaats van het lozen van brijn.
Uitspraak burgerpanel
“ Een uitkomst moet ook kunnen zijn om dingen te laten zoals ze zijn. Ga zuinig om met 
 voorraden. Waarom moet alles wat er is benut worden?”
Duurzaam en efficiënt
Een algemene notie is dat met het oog op duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond bij elke nieuwe activiteit de negatieve effecten op de kwaliteit van bodem en grondwater zoveel mogelijk moeten worden beperkt en het bestaande bodemgebruik zo min mogelijk moet worden verstoord. Dit laatste geldt uiteraard niet als besloten wordt om bestaand gebruik te vervangen door nieuw gebruik. Daarbij zal ook aandacht zijn voor het beperken van mogelijk negatieve invloed op de kwaliteit van de leefomgeving bovengronds, nu en
 in de toekomst
.
De overheid reserveert en beschermt alleen gebieden voor specifieke functies als dat noodzakelijk is. Dat betekent dat nut en noodzaak van een bepaald gebruik vaststaan, dat de gekozen locatie voldoet aan de criteria voor duurzaam en efficiënt gebruik en dat het vastleggen van die functie noodzakelijk is om te voorkomen dat ander gebruik de mogelijkheden voor die functie vermindert. Hierdoor blijft er zoveel mogelijk ruimte over voor toekomstige ontwikkelingen.
Met het oog op nieuwe ontwikkelingen kiest de overheid voor een proactieve houding. Dat wil zeggen dat 
vooraf de randvoorwaarden worden gegeven waaronder nieuwe initiatieven voor het gebruik van de onder-grond mogelijk zijn. Dat biedt duidelijkheid voor de markt. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
24</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>Samenvattend worden de volgende uitgangspunten gehanteerd met betrekking tot duurzaam en efficiënt 
gebruik van de ondergrond:
• Nut en noodzaak van gewenst gebruik van de ondergrond zijn onderbouwd.
• Goederen (niet-hernieuwbare voorraden) worden niet verspild, hergeb
ruik wordt bevorderd en het 
gebruik past in de visie op het beheer van de voorraad op lange termijn (het toekomstperspectief ).
• Het gebruik van de ondergrond wordt zo goed mogelijk afgestemd op condities en processen die ecosysteemdiensten in stand houden.
•
 Activiteiten (functies) vinden plaats op plekken waar de natuurlijke omstandigheden daarvoor het 
meest geschikt zijn.
• Gebruik dat slechts mogelijk is op locaties met specifieke eigenschappe
n, heeft voorrang op gebruik 
dat ook elders mogelijk is.
• Meervoudig gebruik wordt bevorderd; mogelijkheden voor een tweede leven worden al v
roeg in de 
 afweging 
meegenomen.
• Negatieve effecten van voorgenomen activiteiten op bestaande en and
ere gewenste activiteiten 
worden zoveel mogelijk voorkomen.
• Negatieve effecten van voorgenomen activiteiten op de kwaliteit van bodem en ondergrond, cultuur-historisch en natuurlijk erfgoed in de bodem en het functioneren van de 
bodem als ecosysteem, 
worden zoveel mogelijk beperkt.
• Er wordt zoveel mogelijk ruimte overgelaten voor toekomstige ontwikkelingen; ruimte wordt alleen 
gereserveerd als dit echt nodig is.
3.4  
Veilig gebruik van de ondergrond
Bij het gebruik van de diepe ondergrond is veiligheid inmiddels het belangrijkste onderwerp van maat-schappelijk en politiek debat. De maatschappij is huiverig geworden voor nieuwe activiteiten in de onder-grond, met name op het gebied van mijnbouw, waarbij de discussie gaat over mogelijke effecten en risico’s. Het beoordelen van gebruik van de ondergrond op het aspect veiligheid gaat dan ook vooral om het inschatten van risico’s en mogelijkheden om risico’s te beperken. Bij risico’s gaat het om de kans dat 
 onbedoelde effecten optreden en de impact die dat kan hebben.
Complexe en onzekere risico’
s zijn inherent aan het gebruik van de diepe ondergrond. Door onderzoek 
wordt getracht hier zoveel mogelijk zicht op te krijgen. Maatregelen die mogelijk zijn om risico’s te reduce-
ren zullen worden getroffen. Maar er zullen altijd onzekerheden blijven bestaan. Daar kan op verschillende manieren mee worden omgegaan. Het is van belang om het omgaan met risico’s expliciet bespreekbaar te maken binnen beleidsprocessen met betrekking tot de ondergrond en hierin bewust keuzes te maken. Uitgangspunt daarbij is dat de veiligheid van burgers zo goed mogelijk wordt geborgd.
Uitspraak burgerpanel
“ Doe nu niet of er bij sommige ondergrondse activiteiten geen risico’s zijn. Er zijn altijd risico’s. 
 Eerlijke voorlichting over risico’s en over waarom je wint is belangrij
k voor draagvlak.”
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
25</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre>Voor het omgaan met risico’s wordt in deze visie een aantal uitgangspunten gehanteerd. Deze zijn ontleend 
aan de beleidsnota ‘Bewust omgaan met veiligheid: Rode Draden’, die de minister van Infrastructuur en Milieu op 14 juli 2014 heeft aangeboden aan de Tweede Kamer
1. Het betreft de volgende uitgangspunten:
• Weeg de gevaren en risico’s van een activiteit nadrukkelijk, en voor zover mogelijk, af tegen de 
 maatschappelijke kosten en baten van die activiteit.
• Weeg de mogelijke stapeling (cumulatie) van risico
’s bij besluitvorming mee.
• Pas het voorzorgsbeginsel toe bij nieuwe, nog onzekere risico’
s.
• Betrek, vooral bij nieuwe risico
’s, de samenleving (burgers, bedrijven, ngo’s, wetenschappers) bij het 
gehele beleidsvormingsproces, van signalering tot aan risicomanagement, en ga in gesprek over emoties, risicoperceptie en ethische overwegingen.
•
 Benut bestaande kennis in de samenleving optimaal om nieuwe (mogelijke) risico’
s tijdig te  signaleren.
Het voorzorgsbeginsel houdt in dat als er (sterke) aanwijzingen of vermoedens bestaan dat een voorgenomen activiteit of ingreep (ernstige) effecten heeft op het milieu, waarbij er no
g sprake is van wetenschappelijke 
onzekerheid, er niet gewacht hoeft te worden met het nemen van milieubeschermende maatregelen totdat een onomstotelijk bewijs van schadelijke effecten is geleverd. Het voorzorgsbeginsel legitimeert daarmee het handelen van de overheid om bepaalde mogelijk schadelijke activiteiten te reguleren. Het toepassen van het voorzorgsbeginsel houdt dus niet in dat bij onzekerheden over risico’s een activiteit uit voorzorg wordt verboden, zoals vaak ten onrechte wordt verondersteld.
Met onzekerheden kan op verschillende manieren worden omgegaan. Besloten kan worden om een 
 activiteit vooralsnog niet toe te staan en eerst extra onderzoek te doen. Ook is het mogelijk een activiteit 
wel toe te staan, onder voorwaarden waarmee de feitelijke ontwikkeling
en kunnen worden gevolgd, zodat 
de vinger aan de pols kan worden gehouden.Naar aanleiding van de problematiek rond de aardbevingen in Groningen heeft de Onderzoeksraad voor 
Veiligheid in februari 2015 een rapport uitgebracht
2, met vijf aanbevelingen voor de minister van Economische 
Zaken en de mijnbouwondernemingen. In het kader van deze visie op duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond is de belangrijkste aanbeveling: 
• Wees in de communicatie en de dialoog met burgers transparant over onzekerheid, expliciteer en 
 motiveer de plaats die onzekerheid krijgt in de besluitvorming over de exploratie en exploitatie van 
 delfstoffen.
Deze aanbeveling sluit geheel aan bij de uitgangspunten uit de beleidsnota 
‘Rode Draden’ en is nog wat 
concreter als het gaat om besluitvorming. Deze aanbeveling kan dan ook als zesde uitgangspunt worden beschouwd bij het aspect veiligheid.
1 Kamerstukken II, 2013-2014, 32862, nr. 60.
2 Aardbevingsrisico’s in Groningen. Kamerstukken II 2014-2015, 33 529, nr. 123.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
26</pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre>    3-5  3D-ruimtelijke ordening en de watersysteembenadering    De gezamenlijke overheden hebben de intentie uitgesproken om tot een samenhangend beleid voor  bodem en ondergrond te komen, waarbij een relatie wordt gelegd met de bovengrond. In deze visie worden  twee manieren van ‘denken en doen’ gepresenteerd waarmee dit vorm kan krijgen: driedimensionale (3D)  ruimtelijke ordening en de watersysteembenadering.    3D-ruimtelijke ordening   Het gebruik van de bovengrond en dat van de ondergrond hangen nauw samen. Voor mijnbouwactiviteiten  zijn er bovengrondse installaties nodig en boringen naar de diepe ondergrond. Leidingen in de toplaag van  de ondergrond zorgen voor transport naar het afzetgebied. Nieuwe mijnbouwactiviteiten moeten dus niet  alleen worden afgestemd op ander ondergronds gebruik maar ook ingepast worden in het bestaande  bovengrondse gebruik. Het onttrekken van grondwater voor de drinkwatervoorziening stelt bijvoorbeeld  randvoorwaarden aan het gebruik van de bovengrond. Het bovengrondse ruimtebeslag is hiermee tamelijk  groot. Ook het ondergrondse ruimtebeslag is groot, althans als het gaat om het gebruik van de water-  voerende pakketten. Ander gebruik is daarin niet wenselijk of slechts onder strenge randvoorwaarden.    Driedimensionale ruimtelijk ordening, als praktisch handvat voor duurzaam, veilig en efficiént gebruik  van de ondergrond, is geboden. De gemeente Rotterdam heeft daar in samenwerking met Stichting  Kennisontwikkeling Bodembeheer een denkmodel voor ontwikkeld: het ‘Verbindingsmodel boven- en  ondergrond’.    Het model is behulpzaam bij het maken van ruimtelijke afwegingen voor nieuwe activiteiten. Dat begint  met een beoordeling van het bestaande bovengrondse (1) en ondergrondse (2) gebruik en de samenhang  daartussen. Wat wil men daarvan behouden en waar is eventueel ruimte voor vervanging door nieuw  gebruik? Welke nieuwe gebruiksfuncties zijn gewenst, zowel bovengronds (3) als ondergronds (4)? Waar  zijn de natuurlijke fysieke omstandigheden daarvoor het meest geschikt? Wat is de samenhang tussen  nieuw ondergronds en bovengronds ruimtegebruik en wat is de invloed van nieuw gebruik op bestaand  gebruik? Is er concurrentie tussen verschillende vormen van ondergronds gebruik en wat heeft dan  prioriteit? Is ondergronds ruimtegebruik echt nodig of kan een activiteit beter bovengronds plaatsvinden?    Figuur 3 Het verbindingsmodel boven- en ondergrond. Bron SKB.    Bestaand         Ontwerp Structtuivise Önderprond 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre>In dit model staat ‘nieuw’ voor toekomstig gebruik. Dat kan gebruik op korte termijn zijn maar ook op 
langere termijn. Daarbij gaat het om het inschatten van toekomstige ontwikkelingen en de behoefte aan ondergronds ruimtegebruik dat daarmee samenhangt. De factor tijd speelt dus ook een rol, waardoor er in feite sprake is van vierdimensionale planning. In dat licht is het ook goed om vooraf na te denken over het moment dat er een einde komt aan bepaald gebruik. Wat betekent dit voor het opruimen van infrastructuur, het beheer van de ‘nalatenschap’ of het benutten voor andere doeleinden (een tweede leven)? Hier kunnen randvoorwaarden uit worden afgeleid, waar al bij het begin van het gebruik rekening mee kan of moet worden gehouden.
Watersysteembenadering
Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond vraagt om een beoordeling van de effecten van voorgenomen ondergrondse activiteiten op het functioneren van de bodem als ecosysteem. Water is daarbij vaak een dominante factor. Grondwater en oppervlaktewater hangen samen en vormen in feite één systeem. Grondwaterstromingen voeden het oppervlaktewater en omgekeerd heeft het beheer van 
 oppervlaktewater in meerdere of mindere mate invloed op de grondwaterstanden en de kwaliteit van het
 grondwater
.
Grondwater komt voor in de ondiepe ondergrond tot een diepte van enkele honderden meters. Daaronder ligt een slecht doorlatende ‘hydrologische basis’ waarin wel water voor kan komen dat niet vrij stroomt. Er
 kunnen één of meerdere watervoerende pakketen worden onderscheid
en boven de hydro  logische basis. 
Grondwaterstromingen doen zich voor op verschillende schaalniveaus en diepten binnen deze pakketten. 
Op regionaal niveau zijn er grote infiltratie- en kwelgebieden te ondersche
iden, die door diepe grondwater-
stromingen met elkaar zijn verbonden. Daarnaast zijn er allerlei andere, kleinschaliger grondwaterstromen. De kwaliteit van grondwater verschilt van plek tot plek. Bepalend zijn de aard van het brongebied, het bodemgebruik in het brongebied, de kwaliteit van de bodem en geologische opbouw, de wijze waarop grondwater stroomt en de chemische en biologische reacties die zich in de ondergrond voordoen. Water is dus niet overal één pot nat. Het bovenstaande maakt duidelijk dat effecten van ingrepen in het water
-
systeem zich lokaal voor kunnen doen maar ook op grote afstand van de ingreep
. 
Het watersysteem verbindt het maaiveld met de ondiepe ondergrond. Het gebruik van de bovengrond is zeer bepalend voor het functioneren van het watersysteem. Het watersysteem in de bovenste honderd meter verbindt ook het gebruik van het landelijk gebied en het stedelijk gebied met elkaar. Klimaat
-
veranderingen hebben grote invloed op dit watersysteem. Klimaatadaptatie heeft daarom in eerste instantie betrekking op het robuuster maken van het watersysteem. Dit heeft vooral kans van slagen als wordt inge-
speeld op de regulerende functie die het bodem- en watersysteem van na
ture kan hebben. Daarbij gaat het 
om het watervasthoudende vermogen van de bodem en in mindere mate om temperatuurregulatie.
Water moet driedimensionaal worden beschouwd. Bovendien vraagt een watersysteembenadering om 
samenwerking tussen alle overheden. In Nederland is de verantwoordelijkheid voor het waterbeheer 
 verdeeld. De in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen ‘watertoets’ voor ruimtelijke plannen 
 stimuleert dat partijen in gesprek blijven over het functioneren van het watersysteem.
Kennis van het functioneren van het watersysteem is dus nodig. In N
ederland is die kennis ver ontwikkeld 
maar nog niet altijd even makkelijk toegankelijk voor iedereen. Bovendien wordt nog niet altijd voldoende 
rekening gehouden met het gecombineerde effect van diverse afzonderlijke activiteiten, die verschillende partijen los van elkaar ontwikkelen. Dit vraagt om samenwerken en kennis delen.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
28</pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre>3.6  
Betrokkenheid en draagvlak
Beleid is effectief als de relevante partijen betrokken zijn en er zoveel mogelijk draagvlak is voor de genomen 
besluiten. Dit stelt eisen aan het beleidsproces. Naast samenwerking tussen overheden is vroegtijdige betrokkenheid van marktpartijen, burgers en maatschappelijke organisaties van belang. Elke partij krijgt ruimte om wensen, zorgen en kennis in te brengen. Achterliggende belangen worden gedeeld, zodat de deelnemers zich in kunnen leven in de positie van anderen. Het is bovendien behulpzaam als kennis wordt gedeeld, waardoor er zicht komt op mogelijkheden en onmogelijkheden, tegenstrijdigheid van wensen of juist wensen die heel goed zijn te combineren. Een investering in de eerste fase van het proces betaalt zich terug in een soepeler verloop van het vervolgtraject.
Uitspraak burgerpanel
Zegt één panellid: “Er wordt geen gebruik gemaakt van de emotionele kennis van de bevolking.” Een ander panellid zegt: “In dit proces zijn mensen nodig met kennis van zaken, de bevolking reageert veelal vanuit emotie.”
Het betrekken van de omgeving bij nieuwe activiteiten in de ondergrond is niet alleen een verantwoorde-lijkheid van de overheid maar ook van de betrokken marktpartijen, in hun rol als initiatiefnemer. 
Betrokkenheid en draagvlak vragen om een open planproces en transparante besluitvorming door de 
 overheid, waarbij keuzes worden onderbouwd. Ook vervelende keuzes kunnen toch draagvlak krijgen als 
duidelijk wordt welke maatschappelijke belangen ermee gediend zijn en 
beargumenteerd kan worden dat 
andere oplossingen niet effectief zijn.De onderwerpen veiligheid en leefbaarheid staan hoog op de politieke agenda. Dat zijn aspecten van het 
dagelijks leven. De uitdaging voor de overheden en marktpartijen is om beleidsopgaven voor de onder-grond te verbinden met wat mensen bezighoudt en veiligheidsaspecten expliciet te benoemen en 
 bespreekbaar te maken, in elke fase van het beleidsproces.
Met het oog op het vergroten van betrokkenheid en draagvlak worden de volgende uitgangspunten 
 gehanteerd:
• De overheid en de initiatiefnemer zorgen voor een open planproces waarbij alle relevante partijen 
– andere overheden, burgers, maatschappelijke organisaties en marktparti
jen – vroegtijdig worden 
 betrokken.
• De overheid is duidelijk over de kaders en randvoorwaarden voor een project of een beleidstraject en 
het proces dat wordt gevolgd.
• Alle partijen krijgen vroeg in het proces ruimte om hun ambities, belangen en zorgen in te brengen en
 krijgen desgewenst de mogelijkheid om alternatieve oplossingen voor 
te stellen.
• Er wordt gebruik gemaakt van de kennis van betrokken partijen en alle beschikbare kennis wordt 
gedeeld.
• Bij de uitwerking van de beleidsopgaven en de belangenafweging is er expliciet aandacht voor veilig-heid, volksgezondheid en leefbaarheid. De opgaven voor de ondergrond
 worden verbonden met wat 
mensen bezighoudt.
• De overheid zorgt voor transparante besluitvorming, waarbij keuzen worden onderbouwd.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
29</pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre>    4 Samenwerken met  het oog op nationale  belangen    4.1  Nationale belangen    Bij de samenwerking tussen het Rijk en de andere overheden, waarbij partijen verschillende taken en  bevoegdheden hebben, speelt het begrip ‘nationaal belang’ een rol. Het begrip nationaal belang is  geïntroduceerd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en overgenomen in de Omgevingswet. Met  nationaal belang wordt in de Omgevingswet gedoeld op het realiseren van een maatschappelijk doel dat  zich op nationaal niveau voordoet en waarbij het Rijk een bepaalde taak of bevoegdheid heeft, die niet op  doeltreffende wijze door andere overheden kan worden uitgeoefend. Dat betekent niet dat het ‘dienen’ van  dit nationale belang exclusief een aangelegenheid is van het Rijk. Vrijwel altijd zal het gaan om een samen-  spel tussen verschillende overheden, waarbij elke overheid een eigen rol en verantwoordelijkheid heeft.  Daarbij is het uitgangspunt dat het Rijk de beleidsverantwoordelijkheid zoveel mogelijk legt bij provincies,  gemeenten, waterschappen en in een aantal gevallen ook bij marktpartijen. Het Rijk heeft hierbij een  systeemverantwoordelijkheid, wat inhoudt dat het Rijk via wetgeving de taken en bevoegdheden toedeelt,  de spelregels daarbij vaststelt en de instrumenten biedt om het beleid vorm te kunnen geven en uit te  kunnen voeren.    Daar waar de uitwerking van beleidsopgaven om een bovenregionale sturing vraagt, zal het Rijk een  beleidsinhoudelijke rol hebben. Die beleidsturing kan in allerlei gradaties vorm krijgen, van sturen op  doelstellingenniveau tot concrete en gerichte sturing op project- of gebiedsniveau. Altijd zal dit in samen-  spel met de andere overheden plaatsvinden. In bijzondere gevallen heeft het Rijk ‘doorzettingsmacht’,  hetgeen inhoudt dat het Rijk bepaalde ontwikkelingen kan afdwingen, als dit op grond van een zwaar-  wegend nationaal belang noodzakelijk is. Maar ook hierbij is er inbreng vanuit de regio mogelijk met   het oog op een goede inpassing.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond | 31    </pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre>Voor een deel heeft het Rijk bij nationale belangen zelf een uitvoerende taak. Dit geldt bijvoorbeeld voor 
het beheer van de rijkswateren en de aanleg van rijkswegen.
Nationale belangen zullen veelal afgewogen moeten worden tegen regionale of lokale belangen. Wanneer 
potentiële gebieden voor specifieke functies ruim voor handen zijn, dan zal een regionale of lokale 
 ‘vertaling
’ van het nationale belang weinig problemen opleveren. Op basis van nationale doelen of kaders 
kunnen provincies, gemeenten en waterschappen een eigen invulling geven aan het nationale belang. Maar bij een beperkt aanbod kan het vanuit een nationaal belang nodig zijn om voorrang te geven aan een 
 specifieke functie op een bepaalde locatie. Het nationale belang prevaleert dan boven regionale of lokale belangen.
In deze structuurvisie worden de nationale belangen ‘
drinkwatervoorziening’ en ‘mijnbouwactiviteiten’ 
ruimtelijk uitgewerkt. Omdat mijnbouwactiviteiten in belangrijke mate zijn gericht op onze energie -
voorziening worden ze in de context van deze ‘maatschappelijke opgave’ geplaatst
. Daarbij wordt ook de 
opslag van stoffen meegenomen, omdat deze grotendeels is gerelateerd aan de energievoorziening.Hoewel geen nationaal belang wordt de winning van grondwater voor de levensmiddelenindustrie mee
-
genomen bij de uitwerking van de maatschappelijke opgave voor de drinkwatervoorziening. Bij het winnen 
van dit ‘
water voor menselijke consumptie’ wordt gebruik gemaakt van dezelfde watervoorraden en zijn er 
vergelijkbare wensen met betrekking tot de kwaliteit van dit water. Bovendien is het Rijk verantwoordelijk voor een goede implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water. Daarin is vastgelegd dat achteruitgang van de kwaliteit van (grond)waterlichamen die gebruikt worden voor het onttrekken van water voor 
 menselijke consumptie dient te worden voorkomen.
4.2  
Samenwerken bij de drinkwatervoorziening
De Beleidsnota Drinkwater bevat de hoofdlijnen en beginselen van het beleid met betrekking tot de produc-tie en distributie van deugdelijk drinkwater en de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwater
-
voorziening. De openbare drinkwatervoorziening omvat de gehele keten van bron tot tap
. De duurzame 
veiligstelling hiervan heeft betrekking op de zorg voor een goede kwaliteit van de bronnen (grondwater en oppervlaktewater), kwaliteitsbewaking bij de zuivering van de grondstof tot drinkwaterkwaliteit, het in stand houden van een goede infrastructuur voor distributie van drinkwater en de zorg voor de continuïteit van de levering. Dit laatste omvat ook het inspelen op onverwachte situaties en crises, op basis van risico
-
beheersplannen. De Structuurvisie Ondergrond richt zich op een onderdeel van de drinkwatervoorziening: de zorg voor de goede kwaliteit van grondwater dat bestemd is voor de productie van drinkwater
. 
Rollen en verantwoordelijkheden van partijen
De minister van Infrastructuur en Milieu is verantwoordelijk voor een duurzame veiligstelling van de drink-watervoorziening als geheel. De minister heeft hiermee een systeemverantwoordelijkheid. Beleidsmatige en uitvoerende bevoegdheden zijn voor een belangrijk deel wettelijk toebedeeld aan provincies en drink
-
waterbedrijven.
De drinkwaterbedrijven exploiteren de huidige winlocaties voor de openbare drinkwatervoorziening, zowel 
grondwateronttrekkingen als oppervlaktewaterwinningen. De drinkwaterb
edrijven zijn verantwoordelijk 
voor het opstellen van leveringszekerheidsplannen met een tijdshorizon van tien jaar. Hierin anticiperen ze op mogelijke toekomstige groei van de vraag naar drinkwater op korte termijn. Bovendien is hierin aan
-
gegeven hoe kan worden ingespeeld op onverwachte situaties en bijzondere omstandigheden, zodat snel 
extra productiecapaciteit kan worden ingezet of kan worden ontwikkeld. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
32</pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre>De provincies zijn verantwoordelijk voor een adequate bescherming van grondwater rond bestaande 
 grondwateronttrekkingen voor de openbare drinkwatervoorziening. Ze hebben daartoe waterwingebieden, 
grondwaterbeschermingsgebieden en waar nodig boringv
rije zones aangewezen. Activiteiten binnen deze 
gebieden zijn aan regels gebonden. Deze regels zijn vastgelegd in provinciale milieuverordeningen of 
omgevingsverordeningen. Daarnaast kunnen provincies met het oog op toekomstige winningen ruimte reserveren voor strategische voorraden van grond- en oppervlaktewater en daarvoor een beschermings
-
regime vaststellen.
Provincies zijn tevens bevoegd gezag voor het verlenen van watervergunningen voor grote grondwater -
onttrekkingen, zoals die voor de drinkwatervoorziening en de industriewatervoorziening. Provincies 
 hebben dus een centrale rol bij de beleidsopgave voor deze structuurvisie, die gericht is op het beschikbaar 
houden van voldoende mogelijkheden voor toekomstige grondwaterontt
rekkingen voor de drinkwater-
voorziening. De provincies hebben vanuit hun verantwoordelijkheid voor het beheer van het grondwater 
het initiatief genomen om voorstellen te doen voor de uitwerking van deze beleidsopgave, in overleg met drink
 water  bedrijven, gemeenten en waterschappen. De Beleidsnota Drinkwater vormt daarbij het nationale 
kader
. Er vindt intensief overleg plaats met het Rijk over de vraag op welke wijze voldoende ruimte gelaten 
kan worden voor mijnbouwactiviteiten. In hoofdstuk 5 is het gezamenlijk overeengekomen beleidsvoorstel inhoudelijk uitgewerkt. Daarbij is ook aangegeven hoe hier de komende jaren verder aan wordt gewerkt.
4.3  
Samenwerken bij de energievoorziening – omgevingsmanagement
De energievoorziening is grotendeels gebaseerd op mijnbouwactiviteiten. De minister van Economische Zaken is bevoegd gezag voor het verlenen van vergunningen voor mijnbouwactiviteiten. Bij de besluitvorming hierover betrekt hij provincies, gemeenten en waterschappen. In bijlage 2 is beschreven hoe het adviesrecht van decentrale overheden juridisch is vormgegeven in het voorstel tot wijziging van de 
 Mijnbouwwet.
De minister van E
conomische Zaken heeft de Tweede Kamer op 1 februari 2016 bij brief geïnformeerd over 
de wijze waarop het ministerie samen met alle betrokken partijen invulling geeft aan energieprojecten in het kader van de energietransitie en hoe de omgeving bij de besluitvorming wordt betrokken
3. In deze brief 
zijn vijf uitgangspunten opgenomen voor deze samenwerking, die in de brief met ‘omgevingsmanagement’ wordt aangeduid.
Vijf uitgangspunten voor samenwerking bij energieprojecten (omgevingsmanagement):
•
 Het samenbinden van belanghebbenden.
 De kern hiervan is dat het bevoegd gezag en de initiatiefnemer samen met burgers, bedrijven, lokale 
overheden en maatschappelijke organisaties zoeken naar gemeenschapp
elijke belangen, van waaruit 
het beleid en de energieprojecten vorm kunnen worden gegeven.
• De omgeving zo vroeg mogelijk betrekken.
 Het samen met de omgeving vormgeven van een initiatief inclusief de optie om totaal andere 
 oplossingen voor het beleidsdoel of de concrete opgave te beschouwen. 
• Transparantie en vertrouwen.
 Het delen van informatie, het realiseren van een gelijke kennisbasis en transparant zijn over het proces en rollen en belangen van partijen zijn hiervoor belangrijk
.
• Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
 Overheden, maatschappelijke organisaties en omwonenden hebben allen een verantwoordelijkheid 
bij omgevingsmanagement
. 
• Maatwerk
.
 Elk beleidstraject of project is uniek en vergt een eigen oplossing voor het betrekken van de omgeving.
3 Samen energieprojecten realiseren: visie op omgevingsmanagement, Kamerstukken II 2015-2016, 31 239 en 30 196 nr. 211.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
33</pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>De inzet is om alle hierboven genoemde uitgangspunten toe te passen in nieuwe en bestaande projecten en 
het proces samen met de regio vorm te geven om zo een goede afstemming met de omgeving te realiseren. Bij bestaande projecten is dit niet altijd meer over de volle breedte mogelijk vanwege reeds gemaakte 
 keuzes 
en vastgestelde kaders.
Uitspraak burgerpanel
“ De Structuurvisie Ondergrond kan nog zo mooi zijn, zonder vertrouwen van ons als bevolking is dat niet veel waard.”
Rollen en verantwoordelijkheden van partijen
Overheden zijn primair verantwoordelijk voor het betrekken van de omgeving in de fase van het opstellen van visies, doelen en gebiedsplannen. Overheden zijn duidelijk over de kaders en randvoorwaarden voor een beleidstraject en het proces dat wordt gevolgd. Zij geven hierbij aan welke ruimte er is voor een uitwer-king van de opgave en wie wanneer en waarover uiteindelijk een besluit neemt. Als hierbij door de overheid inzet van andere partijen wordt verwacht, zorgt de overheid ervoor dat deze partijen de aan hen toebedeelde taken naar behoren kunnen uitvoeren. 
Bij concrete projecten zijn overheden en initiatiefnemer in gelijke mate verantwoordelijk voor het omgevings-
management, waarbij de rol van de initiatiefnemer steeds belangrijker wordt naarmate het project vordert en het bevoegd gezag toeziet op de wijze waarop de omgeving wordt betrokken. Tijdens de realisatie en ingebruikname van bijvoorbeeld een mijnbouwinstallatie is de initiatiefnemer primair verantwoordelijk. Van hem wordt verwacht dat hij zich gedraagt als ‘een goede buur’. Maatschappelijke organisaties en 
 omwonenden hebben een verantwoordelijkheid om de aan hen beschikbaar gestelde kennis en informatie tot zich te nemen en hebben een belangrijke rol in het delen van bij hun
 aanwezige kennis en het kenbaar 
maken van hun belang.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
34</pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre>Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |35</pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre>    Grondwater voor de  drinkwatervoorziening    5.1  Inleiding    Dit hoofdstuk schetst het toekomstperspectief voor de drinkwatervoorziening, zoals dat kan worden  afgeleid uit de Beleidsnota Drinkwater (2014)* en enkele (ruimtelijke) verkenningen. Voor de drinkwater-  voorziening is het van belang om niet alleen de huidige bronnen goed te beschermen maar ook in te spelen  op een toename van de vraag naar drinkwater in de toekomst en daarvoor tijdig voorraden van schoon  grondwater aan te wijzen en te beschermen.    5.2  Toekomstperspectief voor de drinkwatervoorziening    Maatschappelijk vraagstuk   Drinkwater is één van de basisbehoeften van onze samenleving. Grondwater vormt daarbij de belangrijkste  bron. Ongeveer 60% van het drinkwatervolume wordt geproduceerd uit grondwater, voor het overige dient  oppervlaktewater als bron.    De kwaliteit van het Nederlandse drinkwater is uitstekend maar de kwaliteit van de bronnen — grond- en  oppervlaktewater — staat onder druk, onder invloed van gewasbeschermingsmiddelen, nitraat uit mest,  oude bodemverontreinigingen en verzilting door steeds verder doordringend zout kwelwater. Een relatief  nieuw probleem is verontreiniging door reststoffen van medicijnen en cosmetica. Deze komen via het riool    $ Beleidsnota Drinkwater: Schoon drinkwater voor nu en later. Ministerie van Infrastructuur en Milieu, april 2014.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond | 37    </pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre>in het oppervlaktewater terecht en uiteindelijk ook deels in het grondwater. Ook microplastics en hormoon-
verstorende stoffen vormen een bedreiging voor de kwaliteit van het grondwater. Daarnaast kunnen er onbekende of nieuwe onverwachte stoffen in het oppervlaktewater of grondwater worden aangetroffen, zoals recentelijk gebeurde met pyrazool en pyrazoolderivaten en stoffen uit illegale lozingen en dumpingen.
Andere aandachtspunten zijn toenemende concurrentie met andere grondwateronttrekkers die gebruik 
willen maken van dezelfde watervoerende pakketten en de risico’s van verontreiniging van grondwater die delfstoffenwinning met zich mee kan brengen.
Het onttrekken van grondwater voor de drinkwatervoorziening heeft invloed op de grondwaterstanden en 
grondwaterstromingen, wat nadelige effecten kan hebben op onder meer natuur, warmte-koudeopslag (WKO) of verplaatsing van verontreinigingen. Hoewel op landelijk niveau sprake is van een stabiele situatie – grondwaterwinning voor de drinkwatervoorziening is zo goed mogelijk ingepast binnen het totale gebruik van het landelijk en stedelijk gebied – kan lokaal sprake kan zijn van effecten.
De kwetsbaarheid van de drinkwatervoorziening is toegenomen. Er is een sprake van een stapeling van 
risico’s. Om de levering van drinkwater te waarborgen moet meer dan voorheen rekening gehouden worden met onzekere toekomstige ontwikkelingen die kunnen leiden tot tekorten en rampen. Zo kan klimaat
-
verandering leiden tot verzilting en grootschalige overstromingen. Leveringszekerheid is een belangrijk aandachtspunt bij de drinkwatervoorziening. Ook op lange termijn moe
t er voldoende water beschikbaar 
zijn en in crisissituaties of calamiteiten moet waar nodig overgeschakeld kunnen worden op reserve -
bronnen.
In het kader van deze structuurvisie richt het maatschappelijk vraagstuk met betrekking tot de openbare 
drinkwatervoorziening zich op de v
raag hoe geborgd kan worden dat er voldoende grondwater van goede 
kwaliteit beschikbaar is, nu en in de toekomst. Uitgangspunten van de Beleidsnota Drinkwater en de 
 Kaderrichtlijn Water daarbij zijn:•
 Bij de inzet van bronnen voor de productie van drinkwater heeft grondwater de voorkeur
. Daar waar deze 
bron niet in voldoende mate of kwaliteit beschikbaar is, wordt ingezet op het gebruik van oevergrond -
water of oppervlaktewater.
• Achteruitgang van de kwaliteit van (grond)waterlichamen die gebruikt worden voor het onttrekken van water voor menselijke consumptie dient te worden voorkomen.
•
 Gestreefd wordt naar de productie van drinkwater met eenvoudige zuivering. Dat betekent ook dat niet op grote schaal wordt overgeschakeld op het winnen van brak of zout water
.
Nut en noodzaak
Grondwater is van nature schoon en biologisch stabiel. Dit vormt daarom een bron die betrouwbaar is en constant van kwaliteit en geen risico oplevert voor de volksgezondheid. Het winnen en zuiveren is boven-dien relatief goedkoop, wat de maatschappelijke kosten laag houdt. Oppervlaktewater scoort op deze 
 punten veel lager: zuivering is duurder en er zijn grotere risico’
s op verontreiniging en bij calamiteiten komt 
de winning onmiddellijk in gevaar. Bovendien is in hoog Nederland oppervlaktewater geen alternatief voor grondwater, omdat dit onvoldoende beschikbaar is.
Uitspraak burgerpanel
“ Schoon water is het belangrijkste op aarde. Ook voor de omgeving en voor de natuur. En kijk  
naar zo’n bierbrouwer: die pompt het eigen grondwater op. En dat zuiveren ze niet want ze willen alleen de beste kwaliteit. Dus zo’n bedrijf dat er verstand van heeft kiest voor schoon grondwater. Daar sluit ik mij bij aan.”
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
38</pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre>Ambitie
Met het oog op het behouden van voldoende mogelijkheden voor toekomstige grondwateronttrekkingen 
ten behoeve van de drinkwatervoorziening is in de Beleidsnota Drinkwater aangegeven dat er aanvullende ruimtelijke reserveringen van grondwatervoorraden noodzakelijk zijn, inclusief een bijbehorend 
 beschermingsregime. Er wordt onderscheid gemaakt tussen Aanvullende Strategische V
oorraden en 
 Nationale Grondwater Reserves.
A
anvullende Strategische Voorraden (ASV): In combinatie met een toenemende vraag en risico’s op calami-
teiten kan er aanleiding zijn om ruimte te reserveren voor strategische voorraden van grond- en oppervlakte-
water en daarvoor een adequaat beschermingsregime vast te stellen. De voorraden zijn bedoeld voor het opvangen van grotere tekorten en calamiteiten op de middellange termijn (een periode van 10 tot 25 jaar). Rijk, provincies, drinkwaterbedrijven en waterschappen verkennen of het nodig is in aanvulling op de al aangewezen strategische voorraden extra grondwatervoorraden aan te wijzen en te beschermen. Bij deze verkenning wordt in ieder geval een voor de drinkwatervoorziening ‘worst case’-scenario bekeken met een stijgende watervraag en uitval van bronnen. Tevens wordt gekeken naar de mogelijkheid van optimalisering van de inzet van bronnen door interprovinciale leveringen en leveringen tussen drinkwaterbedrijven.
Nationale Grondwater Reserves (NGR): In de Beleidsnota Drinkwater is aangegeven dat het naar aan
 leiding 
van toenemende bedreiging en de mogelijke gevolgen van extreme (crisis)scenario
’s, voor de openbare 
drinkwatervoorziening nodig is om op nationale schaal grondwatervoorraden te identificeren en te 
beschermen, die onder al deze omstandigheden onaangetast blijven. Deze Nationale Grondwater Reserves hebben als doel om de nationale veiligheid te borgen in geval van grootschalige crisissituaties en maat-schappelijke ontwrichting, zoals kernrampen, grootschalige overstromingen, zeer langdurige droogtes en/of microbiële besmettingen. Daarnaast vormen deze grondwatervoorraden reserves voor een mogelijk in de
 verre toekomst stijgende v
raag naar of verminderd aanbod van schoon grondwater ten behoeve van de 
drinkwatervoorziening.
De openbare drinkwatervoorziening behoort tot de vitale infrastructuur van onze maatschappij. Bescherming  
van vitale infrastructuur is een van de aandachtsvelden van het programma Nationale Veiligheid. Bij de in 2015 afgeronde herijking van het beleid voor vitale infrastructuur is de drinkwatervoorziening aangewezen als topvitaal (categorie A). Dit is de categorie van vitale infrastructuur waarbij uitval tot de grootste maat-schappelijke en economische problemen leidt en bescherming dus de hoogste prioriteit heeft. Het aan
-
wijzen van Nationale Grondwater Reserves in de Structuurvisie Ondergrond is een van de onderdelen van de
 ‘Roadmap voor de vitale drinkwaterinfrastructuur
’.
Het onttrekken van grondwater voor de levensmiddelenindustrie is geen nationaal belang en valt ook niet onder de vitale infrastructuur. Bovendien betreft het een privaat belang en geen publiek belang, zoals bij de
 openbare drinkwatervoorziening. E
en zelfde beschermingsregime als voor de openbare drinkwatervoor-
ziening is daarom niet aan de orde. Maar er wordt gebruik gemaakt van dezelfde grondwaterlichamen en de
 belangen van de drinkwatervoorziening en de levensmiddelenindustri
e zijn vergelijkbaar, namelijk de 
behoefte aan voldoende schoon grondwater. Daarom kan samenwerking tussen drinkwaterbedrijven, 
 industriële bedrijven en de grondwaterbeheerders op gebiedsniveau profijt opleveren.
Toekomstige drinkwatervraag
Het RIVM heeft voor drie toekomstscenario’s voor de vraag naar drinkwater in 2040 berekend in hoeverre er voldoende productiecapaciteit is om aan die vraag te voldoen
5. Voor het te verwachten aanbod aan drink-
water is uitgegaan van de maatgevende capaciteit in 2040 conform de opgave van de drinkwater  bedrijven. 
Dit betreft zowel grondwater, oppervlaktewater als infiltratiewater
. Ook is rekening gehouden met lek- en 
productieverliezen, opslagen om bijvoorbeeld droge zomers op te vangen en een reserve ten behoeve van calamiteiten.
5 Scenario’s drinkwatervraag 2040 en beschikbaarheid bronnen. Verkenning grondwatervoorraden voor drinkwater.  RIVM Rapport 2015-0068.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
39</pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre>Voor het trendscenario is gebruik gemaakt van de prognoses van drinkwaterbedrijven. Hierin is de ontwikkeling 
van de drinkwatervraag in de afgelopen decennia geëxtrapoleerd naar 2040. Op grond hiervan is de verwachting dat de drinkwatervraag in 2040 jaarlijks 36 miljoen m
3 hoger zal zijn dan in 2010, een groei van 3 procent over de 
gehele periode. Uitgaande van de te verwachten beschikbare capaciteit, resteert er bij dit scenario op landelijk niveau een geringe reserve van in totaal 22 miljoen m
3 per jaar. Deze reserve is echter niet evenwichtig verdeeld: 
bij Waterbedrijf Groningen, de Vitensgebieden Friesland, Overijssel, Gelderland en Utrecht, Provinciaal Water -
leidingbedrijf Noord-Holland, Dunea en Brabant W
ater zijn er tekorten en bij Waterleidingmaatschappij 
 Drenthe, Waternet
, Oasen, Evides en Waterleiding Maatschappij Limburg zijn er reserves.
Voor het minimumscenario is gebruik gemaakt van het scenario ‘Regional Communities’ van de Studie Welvaart en Leefomgeving (WLO). In dit scenario is een afname van de drinkwatervraag van circa 15 procent te verwachten ten opzichte van het huidige niveau. Bij dit scenario is de beschikbare capaciteit ruim 
 voldoende om aan de vraag te kunnen voldoen.
V
oor het maximumscenario is gebruik gemaakt van het WLO-scenario ‘Global Economy’. In dit scenario is 
op landelijke schaal een toename van de drinkwatervraag van ongeveer 30 procent aan de orde. Bij dit 
scenario is sprake van een landelijk tekort aan productiecapaciteit in 2040 van 299 miljoen m3 per jaar. 
Dit tekort treedt op bij alle drinkwaterbedrijven.
Verkenning Nationale Grondwater Reserves
In een studie van Deltares6 zijn de volgende grondwatervoorkomens geïdentificeerd, die mogelijk in 
 aanmerking komen als Nationale Grondwater Reserve:•
 De diepere delen van de Roerdal Slenk in Brabant en Limburg.
• Het diepere zoete grondwater onder de Veluwe met uitlopers onder Flevoland.
• Het diepere zoete grondwater onder de Utrechtse Heuvelrug met uitlopers naar het westen.
• Het diepere zoete grondwater in het zuidwesten van Friesland en onder het Gaasterland.
Onder het IJsselmeergebied bevindt zich een grote potentiële reserve, di
e mogelijk al in de komende 25 jaar 
zou kunnen worden benut, en daarmee niet zozeer als kandidaat NGR in beeld is, maar als toekomstige ‘Strategische Grondwatervoorraad’ zou kunnen worden aangemerkt.
De potentiële Nationale Grondwater Reserves zijn historisch robuust gebleken voorraden grondwater van 
hoge kwaliteit. De verwachting is dat de kwaliteit van deze voorraden ook de komende 140 jaar niet wordt beïnvloed door bovengrondse activiteiten als landbouw, industrie en verstedelijking.
Naast deze zoete grondwatervoorraden zijn ook twee grondwatervoorraden van hoge kwaliteit geduid in 
Noord-Holland en een in Zeews-Vlanderen. Deze variëren van zoet tot brak, en zijn in het Deltares rapport als brak gekarakteriseerd. Deze voorraden lijken minder geschikt om aan te wijzen als NGR. De voorraden in Noord Holland zijn geen diep gelegen goed beschermde voorraden. De voorraad in Zeeland wordt slechts marginaal gevoed met zoet water.
6 Een aanzet voor begrenzing van Nationale Grondwater Reserves. Deltares rapport 1209468-011 (2015)
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
40</pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre>    Figuur 4 Begrenzing potentiële Nationale Grondwater Reserves. Bron Deltares.         EEZ] nog voeongsgebied Belgie 7 - Deltares  Lj begrenzing potentiële Nationale Grondwater Reserve (zoet) { . 5    5-3  Effecten en risico’s van ondergrondse activiteiten    Bij het zoeken naar geschikte grondwatervoorraden voor toekomstige winningen voor de drinkwater-  voorziening is het niet alleen van belang om te kijken naar de risico’s van bovengrondse activiteiten voor de  kwaliteit van het grondwater, zoals die zijn beschreven ín paragraaf 5.2. Ook mogelijke effecten en risico’s  van andere ondergrondse activiteiten voor de grondwaterkwaliteit en mogelijke effecten van nieuwe  grondwaterwinningen op de kwaliteit van de leefomgeving moeten in beschouwing worden genomen.    Mogelijke effecten van grondwaterwinning   Grondwaterwinning kan leiden tot lokale en regionale daling van de grondwaterstand. Dit kan negatieve  effecten met zich meebrengen voor grondwaterafhankelijke natuur of leiden tot droogteschade in land-  bouwgebieden. Ook is het mogelijk dat archeologische waarden in de bodem worden aangetast door  oxidatie. Grondwaterstandsdaling leidt tot extra inklinking van veengebieden. Mogelijk kunnen hierdoor  specifieke aardkundige waarden in veengebieden worden aangetast. Onttrekking van zoet grondwater in  de buurt van voorkomens van zout grondwater kan ertoe leiden dat zout grondwater wordt aangetrokken,  waardoor het grondwater verzilt. Grondwateronttrekkingen kunnen ook een aanzuigende werking hebben  op eventueel aanwezig verontreinigd grondwater in de omgeving.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond : q1</pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre>Risico’s van mijnbouwactiviteiten voor het grondwater
Voor alle mijnbouwactiviteiten zijn boringen nodig die grondwaterlagen passeren. Daarbij kunnen 
 ongewenste gebeurtenissen optreden die een risico vormen voor de kwaliteit van grondwater:
• het vermengen van grondwater wanneer een scheidende ondergrondlaag niet goed wordt afgedicht
;
• het lekken van stoffen bij een falende putintegriteit of;
• het ontstaan van een migratieroute naar het grondwater wanneer intensief gebruik wordt gemaakt van fracken.
Vermenging van grondwater: Wanneer bij het doorboren van een afsluitende laag boven een watervoerend pakket het boorgat niet goed wordt afgesloten, kan grondwater van boven de afsluitende laag zich mengen met het grondwater onder de afsluitende laag. Wanneer het bovenste grondwater verontreinigingen bevat of van mindere kwaliteit is, kan daardoor de kwaliteit van het voor drinkwaterwinning geschikte grondwater worden beïnvloed. De regelgeving en het toezicht zijn gericht op volledige afsluiting van de boorgaten.
Lekken van stoffen: Er is ook een risico op verontreiniging van grondwater door lekkage van vloeistoffen 
of
 gassen naar de grondwaterlaag. E
en lek ter hoogte van de waterlaag is vrijwel uitgesloten omdat daar 
diverse casings aanwezig zijn die tot dieper dan de waterlaag reiken. Een lek zou wellicht op grote diepte op kunnen treden, waarna de verontreiniging langs de casing omhoog zou kunnen komen. Gassen migreren makkelijker en sneller omhoog dan vloeistoffen.
Ontstaan van een migratieroute: Bij het winnen van gas, olie, geothermie en schaliegas kan hydraulisch stimule-
ren van de diepe ondergrond nodig zijn: fracken genoemd. Hierbij wordt water met zand en 
 chemische 
toevoegingen onder hoge druk op enkele kilometers diepte in de ondergrond gebracht
,  waardoor breuken 
ontstaan. De zandkorrels houden de breuken open, waarna gas, olie of water makkelijk kunnen worden 
onttrokken. Er is een zeer kleine kans dat hierbij frackvloeistof of de te wi
nnen delfstof de voor drinkwater-
winning geschikte waterlaag bereikt. 
In het PlanMER Structuurvisie Ondergrond heeft een beoordeling plaatsgevonden van deze risico’s. 
Risico’s van het benutten van bodemenergie voor het grondwater
Hoewel bodemenergiesystemen verschillen van de diverse mijnbouwinstallaties, zijn er voor een deel 
 vergelijkbare risico’
s. Er zijn twee typen bodemenergiesystemen, waarbij de risico’s verschillen: open 
 systemen of warmte-koudeopslagsystemen (WKO
-systemen) of gesloten systemen, ook wel bodemwarmte-
wisselaars genoemd.De open bodemenergiesystemen worden al enkele decennia toegepast. Meestal zijn dit doubletten waarbij 
twee bronputten worden geplaatst in hetzelfde watervoerende pakket. Deze systemen reiken tot een diepte van maximaal 300 meter. Er is een zeer klein risico bij het doorboren van afsluitende lagen boven water
-
voerende pakketten, vergelijkbaar met de eerder beschreven risico’
s bij mijnbouwinstallaties. De regel -
geving is gericht op volledige afsluiting van boorgaten.
Een ander risico is dat door het onttrekken en infiltreren een grondwaterstrom
ing tot stand komt, waar-
door menging van grondwatervolumes met verschillende kwaliteiten kan optreden. Bestaande grondwater-
verontreinigingen in de omgeving kunnen hierdoor mogelijk worden verplaatst. Overigens kan hier ook bewust gebruik van worden gemaakt door een bodemenergiesysteem te benutten bij het saneren van een verontreinigde locatie. 
Effecten van temperatuurverandering op de kwaliteit van het grondwater zijn bij gewone WKO-systemen 
– waarbij de retourtemperatuur door regelgeving beperkt is tot maximaal 25 0C – te verwaarlozen. Wanneer de retourtemperatuur hoger is dan 30 0C kunnen er chemische en biologische reacties plaatsvinden in het grondwater, waardoor de grondwaterkwaliteit kan veranderen. Dit is een aandachtspunt bij middelhoge- en hogetemperatuuropslag. Bij hogere temperaturen treden bovendien fysische reacties op in het grondwater. Doordat warm retourwater lichter is dan het veel koelere grondwater, ontstaan grondwaterstromingen. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
42</pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre>Hierdoor kan menging van verschillende grondwatervolumes, met verschillende kwaliteiten, optreden7.
De gesloten systemen zijn de laatste vijftien jaar sterk in aantal toegenomen. Deze bestaan uit gesloten 
bodemlussen met een circulatievloeistof erin. De lussen gaan tot een diepte van maximaal 150 tot 200 meter. Ook bij deze systemen is er een risico bij het doorboren van afsluitende lagen boven watervoerende pakket-ten. Het risico is iets groter dan bij de open systemen, omdat er meer bodemlussen worden geplaatst en er dus meer boringen nodig zijn. Grote gesloten systemen hebben enkele tientallen bodemlussen. Er is een zeer kleine kans dat een bodemlus lek raakt en dat de circulatievloeistof in het grondwater terecht komt. Het verontreinigende effect is dan afhankelijk van het type circulatievloeistof dat wordt gebruikt en varieert van geen effect tot verontreiniging van een groot volume grondwater.
8
5.4  
Bescherming van de huidige grondwaterwinningen
Huidige situatie en ontwikkelingen
Provincies dienen op grond van de Wet milieubeheer (Wm, artikel 1.2) bij verordening regels te stellen ter bescherming van het grondwater met het oog op een waterwinning in bij de verordening aangewezen gebieden. Deze regels hebben betrekking op activiteiten, zowel binnen als buiten inrichtingen. Indien op grond van de Wm in een provinciale verordening is vastgelegd dat een activiteit niet is toegestaan in een bepaald gebied, kan voor deze activiteit geen omgevingsvergunning worden verleend. Andere bestuurs
-
or
ganen dienen bij de uitvoering van hun taken en bevoegdheden de door de provincie gestelde regels te 
respecteren. Dit geldt ook voor de vergunningverlening voor mijnbouwactiviteiten door de minister van 
 Ec
onomische Zaken. Afwijking hiervan is slechts mogelijk in een beperkt aantal gevallen, onder andere bij 
toepassing van de rijkscoördinatieregeling.
Het drinkwaterbelang kan ook ruimtelijk worden beschermd op grond van de Wet op de ruimtelijke 
 ordening. Provincies kunnen bijvoorbeeld met het oog op een bepaalde functie aangeven dat in een 
bepaald gebied geen bestemmingen gegeven mogen worden die in strijd 
zijn met het belang van die 
 functie. Dit vormt dan een instructieregel aan gemeenten. Zij dienen in hun bestemmingsplannen rekening te houden met de door provincies vastgestelde kaders.
De provincies maken in de praktijk onderscheid tussen waterwingebieden, 
grondwaterbeschermings -
gebieden en boringvrije zones. Hoewel elke provincie zijn eigen verordening opstelt
, gelden in deze 
 gebieden doorgaans vergelijkbare regels en verboden. Kaart 2 geeft een beeld van de huidige vastgestelde 
beschermingsgebieden. Op deze kaart zijn de grote boringv
rije zones die sommige provincies hebben aan-
gewezen met het oog op bescherming van grondwaterwinningen niet aangegeven. Deze zijn op kaart 3 opgenomen.
Waterwingebieden zijn vrij kleine gebieden die direct om de winputten liggen. In waterwingebieden zijn 
alleen handelingen of functies toegestaan die ten dienste staan van de drinkwaterwinning. Alle andere activiteiten zijn verboden.
7 Inez Dinkla e. a., 2012. Effecten van bodemenergiesystemen op de geochemie en biologie in de praktijk. Resultaat metingen op pilotlocaties en labtesten. Onderzoekprogramma Meer Met Bodemenergie, Rapport 3/4. Matthijs Bonte, 2013 Impacts of shallow geothermal energy on groundwater quality. A hydrochemical and geomicrobial study of the effects of ground source heat pumps and aquifer thermal energy storage. KWR BTO rapport 2013.047. Patrick van Beelen e.a., 2011. Een literatuurstudie naar de mogelijke risico’s van warmte- en koudeopslag voor de grondwaterkwaliteit. RIVM Rapport 607050009.
8 Patrick van Beelen, 2013 A method to rank the relative environmental hazard of coolants leaking directly into groundwater. RIVM report 607050014. Matthijs Bonte e.a., 2013. Effecten en risico’s van gesloten bodemenergiesystemen. KWR BTO rapport 2013.036.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
43</pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre>    Kaart 2 Bescherming huidige grondwaterwinningen         | Waterwingebied  KB! Grondwaterbeschermingsgebieden    Boringsvrije zones    441 Mirustere van Infrastructuur en Melreu / Minsstene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre>Rondom de waterwingebieden liggen de wat grotere grondwaterbeschermingsgebieden. De grens van het 
grondwaterbeschermingsgebied wordt veelal bepaald door een verblijftijd van 25 jaar. Dit betekent dat een waterdeeltje er vanaf de grens van het grondwaterbeschermingsgebied er 25 jaar over doet om de winput te
 bereiken. 
Het beschermingsbeleid is erop gericht de kans op verontreiniging van he
t grondwater binnen deze gebie-
den zoveel mogelijk te beperken door risicovolle activiteiten te verbieden of te reguleren. Als zich buiten deze gebieden verontreinigingen voordoen zou er voldoende tijd zijn om de zuivering aan te passen of een nieuwe winning op te starten. Veel activiteiten in en buiten inrichtingen zijn in grondwaterbeschermings-gebieden niet toegestaan, waaronder het aanleggen en exploiteren van een mijnbouwinstallatie of een bodemenergiesysteem. 
In boringvrije zones is het doorboren van de afsluitende kleilaag niet toegestaan of alleen onder strikte 
voorwaarden. In sommige provincies zijn boringen ten behoeve van bodemenergie onder voorwaarden toegestaan, mits de boring niet dieper is dan een slecht doorlatende laag. Het aanleggen en exploiteren van
 boorputten voor olie- en gaswinning en geothermie, dat plaatsvindt 
op grotere diepte, is over het 
 algemeen niet toegestaan. Soms is een uitzondering gemaakt voor geothermie.
De provinciale verordeningen kennen soms de mogelijkheid van een ontheffing van de in die verordening opge -
nomen regels en verboden in de aangewezen gebieden voor drinkwaterwinningen. De mogelijkheden voor een ontheffing zijn echter zeer beperkt . T 
evens wordt een ontheffing alleen onder strikte voorwaarden verleend.
Provincies hebben het voornemen om het huidige grondwaterbeschermingsbeleid, dat grotendeels is gebaseerd op risicobeheersing binnen 25-jaarszones, te evalueren. Dit beleid heeft zijn vorm gekregen in de
 jaren tachtig, een tijd waarin bodemenergie en geothermie nog niet bestonden en van veel antropogene 
stoffen nog niet bekend was dat ze in het grondwater zitten. Het is de v
raag of dit in de huidige tijd, met 
veel meer ‘drukte’ in de ondergrond, meer antropogene stoffen en betere technieken om stoffen aan te tonen nog wel voldoende is. Passen deze middelen nog wel bij het doel waarvoor ze ingezet worden, 
 namelijk de borging van de drinkwatervoorziening?
Beleid
Het rijksbeleid met betrekking tot mijnbouwactiviteiten in waterwingebieden, grondwaterbeschermings -
gebieden en boringvrije zones is opgenomen in hoofdstuk 7: Afweging belangen drinkwatervoorziening en energievoorziening.
5.5  
Aanvullende Strategische V
oorraden
Huidige situatie en ontwikkelingen
In aanvulling op de huidige beschermingsgebieden rond de bestaande grondwaterwinningen hebben enkele provincies gebieden aangewezen die zij in de toekomst van strategisch belang vinden voor de open-bare drinkwatervoorziening. Het betreft gebieden waar nog geen winlocaties zijn vastgesteld en dus ook geen watervergunningen zijn verleend. De status van deze gebieden verschilt. In Flevoland, Limburg en Overijssel betreft het milieubeschermingsgebieden, namelijk boringvrije zones, met daarbinnen ook al enkele bestaande drinkwaterwinningen. In de overige provincies zijn de gebieden vastgelegd in provinciale omgevingsplannen of waterplannen. Enkele provincies hebben toekomstige winningen waarvoor al wel een te winnen capaciteit, en soms een winlocatie, is vastgesteld maar nog geen beschermingsregime. Kaart
 3 geeft een overzicht van de grondwatervoorraden die nu in provin
ciale plannen zijn vastgelegd. In 
de provincie N
oord-Brabant geldt een beleidsregel grondwaterbeheer, waarin onder meer is opgenomen 
dat de vergunningverlening voor onttrekking van grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening, industriële toepassingen of een bodemenergiesysteem in beginsel wordt beperkt tot een diepte van minder dan 80 meter. De provincie Noord-Brabant is bezig dit beleid te herzien. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
45</pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 437 ======================================================================

<pre>    Kaart 3 In provinciale plannen vastgelegde grondwatervoorraden    ma    oe OF  en RS —         o 50 km         | In proviciale plannen vastgelegde grondwatervoorraden    q6| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Minsstene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 437 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 438 ======================================================================

<pre>Opgave
Uitgaande van het in paragraaf 5.2 beschreven maximumscenario voor de toekomstige drinkwatervraag is 
het nodig om Aanvullende Strategische Voorraden aan te wijzen en te beschermen. In het maximum -
scenario is op landelijke schaal gemiddeld sprake van een toename van de drinkwatervraag van ongeveer
 
30 procent. De toename van de vraag kan per provincie verschillen. De provincies hebben gezamenlijk het initiatief genomen om deze opgave in overleg met de drinkwaterbedrijven en de gemeenten uit te werken.
Het aanwijzen van locaties voor toekomstige grondwateronttrekkingen voor de drinkwatervoorziening vereist een zorgvuldig proces waarin met veel verschillende zaken rekening moet worden gehouden. In hoog Nederland is voldoende zoet grondwater aanwezig maar de kwaliteit laat op diverse locaties te wensen over, als gevolg van het gebruik van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw of de aanwezigheid van historische bodemverontreinigingen. Bovendien moet rekening worden gehouden met andere watervragers als de landbouw en de industrie en met de watercondities die vereist zijn voor instand
-
houding van de natuur. In grote delen van laag N
ederland is het grondwater zout en is de drinkwater -
voorziening afhankelijk van zoet oppervlaktewater of levering van drinkwater vanuit andere regio
’s die 
over  voldoende zoet grondwater beschikken. 
Op regionaal niveau moeten de toekomstige ontwikkelingen van v
raag en aanbod in beeld worden 
gebracht en moet rekening worden gehouden met uitval van bestaande winningen. De provincies gaan uit van een gefaseerde aanpak waarbij eerst een inventarisatie van potentiële locaties plaatsvindt, met daarbij de winbare hoeveelheden grondwater. Vervolgens wordt bekeken welk beschermingsregime nodig zou zijn en wat daarvan de consequenties zijn voor andere belanghebbenden. Er wordt tevens rekening gehouden met de ambities op het gebied van hernieuwbare energie, door potentieel geschikte gebieden voor geo
-
thermie en mogelijkheden voor het benutten van bodemenergie in beschouwing te nemen.
Overwegingen
In verband met mogelijke risico’s van mijnbouwactiviteiten voor de kwaliteit van het grondwater, is het gewenst om daar waar er voldoende ruimte is, reserveringen van Aanvullende Strategische Grondwater
-
voorraden zo min mogelijk samen te laten vallen met potentiegebieden voor mijnbouwactiviteiten. 
A
anvullende Strategische Voorraden en Nationale Grondwater Reserves overlappen elkaar en kunnen deels 
dezelfde functie vervullen. Hydrologisch gezien kunnen ze niet altijd goed van elkaar worden onderscheiden. 
Bij het zoeken naar potentieel geschikte gebieden voor toekomstige winningen kunnen ook de  Nationale 
Grondwater Reserves in beschouwing worden genomen. Grondwaterontt
rekkingen uit Nationale Grond -
water Reserves zijn mogelijk mits de onttrekking niet leidt tot uitputting.
Beleid
Het Rijk en de decentrale overheden zijn overeengekomen de beleidsopgave voor de Aanvullende 
 Strategische Voorraden als volgt op te pakken:
De provincies wijzen binnen een periode van 2 tot 3 jaar de noodzakelijke
 Aanvullende Strategische 
 Voorraden aan en leg
gen het daarbij behorende beschermingsregime vast in provinciale verordeningen. 
Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:
• De provincies werken de beleidsopgave uit op basis van een gezamenlijk plan van aanpak en betrekken de
 drinkwaterbedrijven, de gemeenten en de waterschappen bij de uitwe
rking.
• Het maximumscenario, met een mogelijke gemiddelde groei van de drinkwaterv
raag met 30%, wordt als 
richtpunt genomen voor de toekomstige drinkwaterbehoefte op landelijk niveau. Er wordt rekening gehouden met mogelijkheden voor interprovinciale leveringen van drinkwater, waterbesparings
-
maatregelen, extra oppervlaktewaterwinning en de inzet van innovatieve technieken als alternatief 
voor  grondwaterwinning. 
• Gebieden met hoge potentie voor geothermie, mogelijkheden voor ga
swinning uit kleine velden en 
CO 2-opslag worden zoveel mogelijk buiten de begrenzing van Aanvullende Strategische Voorraden 
gehouden en er wordt rekening gehouden met de provinciale en gemeentelijke ambities op het gebied van bodemenergie.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
47</pre>

====================================================================== Einde pagina 438 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 439 ======================================================================

<pre>    Kaart 4 Globale begrenzing Nationale Grondwater Reserves         o | 50km         LJ Nationale Grondwater Reserves    48 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Minsstene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 439 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 440 ======================================================================

<pre>• De omvang van de Aanvullende Strategische V oorraden wordt afgestemd op de toekomstige drinkwater-
behoefte en niet overgedimensioneerd. Deze grondwatervoorraden zijn daardoor over het algemeen 
beperkt van omvang.
• De grondwatervoorkomens worden driedimensionaal afgebakend, zodat andere activiteiten in de 
 ondergrond niet onnodig worden beperkt.
• De nu al vastgestelde Strategische Voorraden en grote boringv
rije zones en de in beeld gebrachte 
 potentiële Aanvullende Strategische V
oorraden worden tegen het licht gehouden van de hierboven 
 vermelde 
uitgangspunten.
Het Rijk overlegt periodiek met de provincies over de voortgang van dit project. De belangrijkste aandacht-punten voor het Rijk hierbij zijn de leveringszekerheid van de openbare drinkwatervoorziening op langere termijn en de vraag of er voldoende balans is tussen bescherming van grondwatervoorraden en mogelijk
-
heden voor mijnbouwactiviteiten. Als er overeenstemming is tussen Rijk en provincies over de begrenzing van de A
anvullende Strategische Voorraden en het bijbehorende beschermingsregime, dan neemt het Rijk 
de gebieden en de bepalingen ten aanzien van mijnbouwactiviteiten over. Te zijner tijd zal worden bekeken op welke wijze.
5.6  
Nationale Grondwater Reserves
Huidige situatie en ontwikkelingen
Nederland kent een aantal gebieden waar zoete grondwatervoorraden aanwezig zijn van zeer hoge kwaliteit die onder de huidige omstandigheden lange tijd gevrijwaard blijven van kwaliteitsvermindering door 
 bovengrondse activiteiten als landbouw, industrie en verstedelijking. In 2015 zijn deze grondwater -
voorraden globaal in beeld gebracht (zie paragraaf 5.2). In  overleg met de
 betreffende provincies zijn deze 
voorraden nauwkeuriger begrensd.
De onderscheiden gebieden verschillen onderling voor wat betreft geologische opbouw en hydrologie. 
Van  belang zijn de aan- of afwezigheid van afsluitende lagen boven het wate
rvoerende pakket, de dikte van 
het pakket en de hoeveelheid water die van nature wordt aangevuld als er grondwater wordt onttrokken.
Tot nu toe is geen specifiek beleid geformuleerd voor de bescherming van de kwaliteit van deze grondwater-
voorraden. Dat was ook niet nodig, omdat de kwaliteit nu niet wordt bedreigd. De ambities op het gebied van 
geothermie en bodemenergie roepen echter de vraag op of specifieke bescherming wellicht toch nodig is. 
Opgave
De Beleidsnota Drinkwater kent aan de Nationale Grondwater Reserves een tweeledig doel toe:•
 Bescherming van natuurlijk kapitaal voor een mogelijk in de verre toekomst stijgende v
raag naar of 
 verminderd aanbod van schoon grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening.
• Reservebron in geval van grootschalige crisissituaties en maatschappelijke ontw
richting, zoals kern -
rampen, grootschalige overstromingen, zeer langdurige droogtes en/of microbiële besmettingen.
In de Beleidsnota Drinkwater is aangekondigd dat het kabinet in het kader van de Structuurvisie Ondergrond
 
Nationale Grondwater Reserves zal aanwijzen, inclusief het bijbehorende beschermingsregime. Dit gebeurt in overleg met de provincies en drinkwaterbedrijven.
Overwegingen
Het aanwijzen en beschermen van Nationale Grondwater Reserves is er thans primair op gericht om de voorraad grondwater als natuurlijk kapitaal veilig te stellen voor toekomstige generaties. Van secundair belang is de mogelijke inzet van deze grondwatervoorraad bij nationale rampen. Er wordt nog onderzocht 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
49</pre>

====================================================================== Einde pagina 440 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 441 ======================================================================

<pre>in welke mate het nodig is om Nationale Grondwater Reserves als reservebron te kunnen inzetten in geval 
van grootschalige crisissituaties. Voor een deel kunnen de technische capaciteit en noodvoorzieningen worden benut die drinkwaterbedrijven al paraat hebben, maar afhankelijk van het scenario kan er regionaal meer nodig zijn op het gebied van de watervoorziening in gebieden waar veel mensen worden opgevangen. 
Binnen de begrenzing van de Nationale Grondwater Reserves ligt een relatief groot areaal met grote potentie 
voor geothermie. Daarnaast zijn er potenties voor aardgaswinning uit kleine velden en opslag van aardgas en CO
2. Met het oog op de energietransitie is het niet wenselijk om geothermie, winning van aardgas uit 
kleine velden en opslag van CO 2 uit te sluiten in aangewezen grondwaterreserves. 
De stedelijke gebieden hebben potentie voor het benutten van bodemenergie. Daarvoor kunnen relatief veel boringen nodig zijn in een klein gebied, met name bij gesloten systemen. Afhankelijk van de geohydro-logische opbouw van de Nationale Grondwater Reserves is het wellicht nodig om voorwaarden te stellen aan de maximale diepte van de boringen, het type systeem of de aard van de circulatievloeistof. 
Beleid
Het Rijk en de decentrale overheden zijn overeengekomen de beleidsopgave voor de Nationale  Grondwater 
Reserves als volgt op te pakken:
De begrenzing van de Nationale Grondwater Reserves is vastgelegd op kaart 4. Dit betreft een globale 
begrenzing, want op dit schaalniveau zijn grenzen niet scherp vast te stel
len. Het Rijk zal in overleg met 
de provincies de begrenzing van de grondwatervoorraden in de diepte n
ader bepalen, zodat het gebruik 
van de ruimte boven of onder deze voorraden door andere activiteiten ni
et onnodig wordt beperkt .
Het rijksbeleid met betrekking tot mijnbouwactiviteiten binnen de gebieden met Nationale Grondwater Reserves is opgenomen in hoofdstuk 7: Afweging belangen drinkwatervoorziening en energievoorziening. 
Provincies geven per Nationale Grondwater Reserve aan wat de samenhang is met Aanvullende Strategische 
Voorraden. Bij onttrekkingen uit deze grondwatervoorraden geldt als uitgangspunt dat deze voorraden niet worden uitgeput.
Provincies en gemeenten bepalen in overleg met het Rijk per Nationale Grondwater Reserve welke 
 ontwikkelingsmogelijkheden er zijn voor het benutten van bodemenergie binnen deze gebieden en 
 welke  restricties of randvoorwaarden daarbij eventueel van toepassing z
ijn.
Het Rijk neemt het initiatief om samen met de provincies en de drinkwaterbedrijven een impactanalyse te 
verrichten van de gevolgen van grootschalige overstromingen voor de openbare drinkwatervoorziening. Op
 basis daarvan wordt gekeken of met de bestaande infrastructuur een grootsc
halige overstroming kan 
worden opgevangen of dat daar Nationale Grondwater Reserves voor nodig zijn.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
50</pre>

====================================================================== Einde pagina 441 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 442 ======================================================================

<pre>5.7  
Winning van grondwater voor menselijke consumptie
De Kaderrichtlijn Water schrijft voor dat de lidstaten zorg moeten dragen voor een goede bescherming van 
waterlichamen waaruit water wordt onttrokken dat bestemd is voor menselijke consumptie. De kwaliteit van het water mag niet achteruitgaan. Deze verplichting geldt ook voor grondwaterlichamen waarin 
 industriële grondwateronttrekkingen plaatsvinden voor de productie van voedingsmiddelen en genots -
middelen.
De Landelijke Werkgroep Grondwater heeft in 2015, in overleg met de branche, een werkwijze ontwikkeld 
voor de bescherming van deze industriële winningen. De kern hiervan is 
dat provincies bedrijven faciliteren 
bij het opstellen van feitendossiers voor industriële onttrekkingen en monitoringsplannen. Het feiten -
dossier is een document dat inzicht geeft in de kwaliteit van het onttrokken water
, de risico’s voor de grond-
wateronttrekking, de oorzaken en de maatregelen om deze risico’s te verminderen. Het monitoringsplan bestaat onder andere uit een nulmeting en de wijze waarop de toestand van het onttrokken (ruwe) water wordt gevolgd. 
Het opstellen van feitendossiers is als maatregel opgenomen in de stroomgebiedbeheerplannen. Daarmee 
hebben de provincies zich verplicht deze feitendossiers ook daadwerkelijk op te stellen. De provincies 
 hebben dit onderwerp uitgewerkt in hun provinciale waterplannen. In overleg met de betreffende bedrijven wordt de komende tijd bekeken of beschermingsmaatregelen nodig zijn 
en zo ja in welke vorm.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
51</pre>

====================================================================== Einde pagina 442 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 443 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 443 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 444 ======================================================================

<pre>    6 Mijnbouwactiviteiten  voor de energie-  voorziening    6.1  Inleiding    In dit hoofdstuk is het toekomstperspectief voor de energievoorziening geschetst, zoals dat kan worden  afgeleid uit onder meer het Energierapport (2016)°. Daarin wordt duidelijk wat de bijdrage van de diverse  mijnbouwactiviteiten zal zijn aan de toekomstige energievoorziening. Per afzonderlijke mijnbouwactiviteit  is vervolgens een beschrijving gegeven van de huidige situatie, de ontwikkelingen en de opgave voor de  ondergrond die hieruit volgt. Elke paragraaf eindigt met een beleidsuitspraak over de gewenste ontwikkelings-  richting voor de betreffende mijnbouwactiviteit.    6.2    Toekomstperspectief voor de energievoorziening    Maatschappelijk vraagstuk   Het zekerstellen van de energielevering is essentieel voor het functioneren van onze economie en maat-  schappij. De fossiele energiebronnen aardgas en olie leveren tot op heden het leeuwendeel van onze  energie. Het benutten van de fossiele bronnen heeft ons welvaart en economische voorspoed gebracht  maar kent ook een keerzijde. De gaswinning in Groningen leidt tot aardbevingen en schade. Om die reden  wordt de gaswinning verminderd. Het mondiale gebruik van fossiele energiebronnen als olie en gas gaat  gepaard met de uitstoot van CO, en andere broeikasgassen. Bij een teveel aan uitstoot verandert het klimaat.  In Nederland stijgt daardoor de temperatuur, stijgt de zeespiegel en zullen perioden met droogte en    > Energierapport. Transitie naar duurzaam. Ministerie van Economische Zaken, januari 2016,    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond 153    </pre>

====================================================================== Einde pagina 444 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 445 ======================================================================

<pre> perioden met verhoogde neerslagintensiteit elkaar afwisselen. Dat uit zich in sommige perioden in water-
overlast in de vorm van ondergelopen straten en kelders en in andere perioden in verdroging van land-bouwgronden en natuurgebieden. Het is dus noodzakelijk om over te schakelen op energiebronnen zonder CO
2-uitstoot. In de reeds ingezette transitie naar een CO 2-arme energievoorziening zal het aandeel olie en 
gas steeds verder afnemen ten gunste van CO 2-arme energievormen. 
Bij de energietransitie kan de ondergrond een belangrijke rol spelen. Een substantieel deel van de vraag naar lagetemperatuurwarmte kan met bodemenergie en geothermie op een hernieuwbare en CO
2-arme 
wijze worden geleverd. Een belangrijk aandachtspunt is de opslag van energie in perioden dat het aanbod groter is dan de vraag. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van opslag van warmte of koude in watervoerende lagen. Een tijdelijk overschot aan elektrische energie kan in de toekomt mogelijk worden opgeslagen in de ondergrond in de vorm van perslucht (power to air), waterstof of methaan (power to gas) of warmte (power tot heat). Deze laatst genoemde technieken zijn echter nog in ontwikkeling en bieden op korte termijn geen oplossing.
In het kader van deze structuurvisie richt dit maatschappelijke vraagstuk zich op het zoeken naar de wijze 
waarop de ondergrond een bijdrage kan leveren aan de transitie naar een duurzame energievoorziening. Uitgangspunten bij dit vraagstuk zijn:•
 De veiligheidsrisico’
s worden zoveel mogelijk beperkt en de winning van energie wordt zo goed mogelijk 
ruimtelijk ingepast met het oog op de kwaliteit van de leefomgeving. 
• De levering van voldoende energie is zeker gesteld.
• De energievoorziening is betaalbaar.
Nut en noodzaak
In de periode tot 2050 zal het benutten van fossiele brandstoffen nog een belangrijk deel vormen van het energieverbruik, omdat er nog onvoldoende hernieuwbare energiebronnen beschikbaar zijn. Afvang, trans-port en opslag van CO
2 (Carbon Capture and Storage) zal onvermijdelijk zijn om voldoende reductie van 
CO 2-uitstoot te kunnen bereiken. Om voldoende CO 2-arme energie op te kunnen wekken zijn alle beschik-
bare bronnen nodig, ook bodemenergie en geothermie. Daarnaast is de ondergrond onmisbaar bij energie-opslag in verband met het balanceren van vraag en aanbod.
Uitspraak burgerpanel
“ Duurzame energie is de winnaar. Met het klimaatakk oord van Parijs zal de Structuurvisie 
 Ondergrond vooral duurzame energie mogelijk moeten maken!”
Ambitie
Het Rijk, de andere overheden, maatschappelijke organisaties en marktpartijen hebben in het SER-rapport ‘Energieakkoord voor duurzame groei’ van 2013 afspraken vastgelegd met betrekking tot energiebesparing en een toename van het gebruik van hernieuwbare energie. De inspanningen van de gezamenlijke partijen zijn gericht op een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14% in 2020 en een verdere toename van dit aandeel naar 16% in 2023. Daarnaast richt het akkoord zich op een reductie van CO
2-uitstoot van 80-95% in 2050. Dit betekent dat de energievoorziening in 2050 vrijwel volledig CO 2- 
neutraal zal zijn.
Op 12 december 2015 zijn 195 landen onder auspiciën van de Verenigde N
aties (VN) een belangrijk klimaat-
akkoord overeengekomen. In dit klimaatakkoord zijn doelen afgesproken zoals het beperken van de 
 opwarming van de aarde tot ruim onder de twee graden en het bereiken van een balans tussen de uitstoot 
en vastleg
ging van broeikasgassen in de tweede helft van deze eeuw.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
54</pre>

====================================================================== Einde pagina 445 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 446 ======================================================================

<pre>In het Energierapport (2016)10 geeft het kabinet een integrale visie op de toekomstige energievoorziening 
van Nederland, rekening houdend met de afspraken in het energieakkoord en de Europese afspraken die 
hieraan ten grondslag liggen. Daarbij is aangegeven dat het klimaatakkoord ertoe kan leiden dat de 
 Europese ambities – en daarmee ook de Nederlandse – worden aangescherpt
.
Het kabinet streeft in internationaal verband naar een CO 2-neutrale energievoorziening, die veilig, 
betrouwbaar en betaalbaar is. Richting 2050 staan daarbij drie uitgangspunten centraal: 1) we sturen op CO
2-reductie; 2) we verzilveren de economische kansen die de energietransitie biedt en 3) we integreren 
energie in het ruimtelijk beleid.
De wijze waarop we de transitie vormgeven moet tijd en ruimte bieden aan technologische doorbraken die 
we nu nog niet kunnen voorzien. Daarom ligt nog niet vast op welke manier CO 2-reductie over langere tijd 
moet worden vormgegeven. Het is wel duidelijk dat vrijwel alle nu bekende CO 2-arme energiebronnen en 
technologieën vereist zijn voor het bereiken van de doelstelling. Inzet van biomassa, elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen, en afvang en opvang van CO
2 (CCS) zullen richting 2050 waarschijnlijk robuuste 
elementen in de energiemix zijn. Als minst vervuilende fossiele brandstof zal aardgas nog lang een belang-rijke rol innemen. Het doel is wel om het gebruik van aardgas, naarmate de transitieperiode vordert, steeds meer te beperken tot die energiefuncties waarvoor (nog) geen andere CO
2-arme energieopties en energie -
besparingsmogelijkheden beschikbaar zijn. 
Wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen is het – gelet op de leveri
ngszekerheid – wenselijk om dit gas 
uit de Nederlandse bodem te winnen. Productie van gas uit kleine velden levert de Nederlandse samenle-
ving financiële baten en werkgelegenheid op. Door de lage olieprijzen en de discussies rondom gaswinning op land, wordt het voor mijnbouwmaatschappijen steeds minder interessant om gas te winnen. Indien geen maatregelen worden genomen verdwijnen deze mijnbouwmaatschappijen en wordt het gas uit de kleine velden niet meer gewonnen. Terwijl deze mijnbouwbedrijven en de kennis die ze hebben van de ondergrond van groot belang zijn voor de ontwikkeling van geothermie en opslag van bijvoorbeeld CO
2.
Het Energierapport schetst de gewenste ontwikkelingen voor vier ‘energiefunctionaliteiten’: energie voor ruimteverwarming, proceswarmte in de industrie, energie voor vervoer (brandstoffen en elektriciteit) en voor kracht en licht (elektriciteit). Per functionaliteit wordt een op maat gemaakt transitiepad beschreven, met een eigen fasering. Binnen elk transitiepad kunnen zo de eerste snel te nemen stappen gezet worden. Zo wordt bijvoorbeeld in het kader van de Energieagenda in kaart gebracht in welke industrieën aardgas kan worden uitgefaseerd en in welk tempo. Zo wordt ook duidelijk hoeveel gas er nog nodig is.
Het integreren van energie in het ruimtelijke beleid is een belangrijk punt in het kader van de energie
-
transitie. Voor de Structuurvisie Ondergrond is de toekomstige ondergrondse ruimtev
raag voor energie -
opwekking en -opslag van belang. Bij winning van energie uit de ondergrond gaat het om gas, olie, 
 geothermie en bodemenergie. Bij opslag gaat het om aardgas, CO 2, stikstof, waterstof, perslucht, olie en 
hogetemperatuuropslag. Transport van gas vindt plaats via ondergrondse buisleidingen. Transport van 
elektriciteit vindt zowel plaats via bovengrondse als ondergrondse kabels en leidingen. Voor het transport van warmte zijn er warmtenetten. Deze hebben een lokaal of regionaal karakter, omdat warmte vooralsnog niet over grote afstand kan worden getransporteerd vanwege energieverliezen.
10 Energierapport. Transitie naar duurzaam. Ministerie van Economische Zaken, januari 2016.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
55</pre>

====================================================================== Einde pagina 446 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 447 ======================================================================

<pre>    Kaart 5 Kansen voor geothermie         Potentiële gebruikers Potentie geothemie  Concentratiegebieden glastuinbouw mn Potentie hoog  e _Warmtevragers industrie | Potentie gemiddeld  mm Buurt met stadsverwarming , Potentie laag  Za Buurt met > 1000 adressen per km2 Potentie minimaal    56 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 447 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 448 ======================================================================

<pre>6.3  
Geothermie
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Het Rijk streeft naar een CO 2-arme energievoorziening in 2050. Met het oog daarop is een traject in gang 
gezet waarbij steeds meer hernieuwbare energiebronnen worden benut. Geothermie is een CO 2-arme 
 energiebron. Om de internationale klimaatdoelstellingen te kunnen halen is het op langere termijn nodig 
om een groot deel van de potentie voor geothermie te benutten.
G
eothermie levert warmte die geschikt is voor ruimteverwarming, glastuinbouw en proceswarmte in de 
industrie. De combinatie van geothermie met WKO en warmtenetten is zeer efficiënt en kan ook in andere 
sectoren worden gebruikt. Geothermie zal zich naar verwachting op korte en middellange termijn vooral ontwikkelen op plekken waar zich bovengronds een geconcentreerde warmtevraag voordoet of waar reeds een warmtenetwerk aanwezig is. 
Er zijn op dit moment 14 geothermieprojecten gerealiseerd: allemaal in de glastuinbouw, waarvan er een 
tevens warmte levert aan de  gebouwde omgeving. Inmiddels zijn ook de eerste geothermieprojecten in ontwikkeling die via een warmtenet warmte leveren in de gebouwde omgeving. Ultradiepe geothermie –
 dieper dan 3500 meter – wordt in N
ederland nog niet toegepast. Ultradiepe geothermie kan industriële 
processen voorzien van warmte met een hogere temperatuur. Bovendien kan ultradiepe geothermie het potentieel aan aardwarmte verhogen, doordat ook diepere aardlagen worden benut. Verschillende 
 sectoren 
zoals de papierindustrie, de voedings- en genotsmiddelenindustrie, de chemie en de glastuinbouw tonen al interesse voor de toepassing van ultradiepe geothermie. Momenteel wo
rden de mogelijkheden onderzocht 
om een pilot ultradiepe geothermie op te zetten.
Opgave
Geothermie is een bewezen techniek, die over de gehele wereld wordt toegepast. In Nederland is de toe -
passing van geothermie relatief nieuw en voor de huidige initiatiefnemers vaak geheel nieuw
. Het benutten 
van het aardwarmtepotentieel is al als een prioriteit opgenomen in de Warmtebrief, het Energierapport, de
 Beleidsbrief T
uinbouw en de Meerjarenafspraak Energietransitie Glastuinbouw. Het Energieonderzoek 
Centrum Nederland (ECN) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verwachten een groei van geot -
hermie, maar zien ook dat de groei stagneert11. Volgens de Warmtebrief kan in 2023 15 PJ (< 1%) geleverd 
worden uit geothermie (glastuinbouw, gebouwde omgeving en industrie). Ecofys schat in een verkenning van de ondergrondse ruimtevraag voor energie het totale realistische potentieel voor 
 geothermie in 2050 
op maximaal 100 PJ per jaar12.
Benutting van geothermie is, door de beperkte transporteerbaarheid van warmte, afhankelijk van de match tussen bovengrondse vraag en aanbod in de ondergrond. De vraag doet zich vooral voor in concentratie
-
gebieden van de glastuinbouw, warmtev
ragende industrieën, stedelijk gebied en daarbinnen vooral de 
locaties waar al stadsverwarming aanwezig is. Om zo efficiënt mogelijk gebruik te kunnen maken van het potentieel voor geothermie kan gebruik gemaakt worden van de mogelijkheid om het aangevraagde gebied bij de vergunningverlening aan te passen (deels te weigeren) vanwege redenen van planmatig gebruik en beheer van de ondergrond. Op kaart 5 zijn zowel de potentie voor geothermie als de locatie van potentiële warmtevragers opgenomen. Voor de ruimtelijke ontwikkelingen op lange termijn zijn ook gebieden met een hoge potentie voor geothermie waar nu nog geen of weinig warmtevragers aanwezig zijn interessant.
Beleid
Zowel het Rijk als de decentrale overheden hebben met het oog op de energietransitie de ambitie om de potenties voor het gebruik van geothermie zo veel mogelijk te benutten. 
11 Nationale Energieverkenning, 2015. 
12 Verkenning ondergrondse ruimtevraag voor energie in het kader van het Programma Bodem en Ondergrond. Ecofys, juni 2015.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
57</pre>

====================================================================== Einde pagina 448 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 449 ======================================================================

<pre>    Kaart 6 Gasvoorraden en potentiegebieden voor gaswinning         Producerende gasvelden    mn Opgespoorde gasvelden (nog geen besluit over winning)    Mogelijke potentie voor gaswinning    58 Ministerie van Infrastructuur en Multeu / Munustene van Econamische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 449 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 450 ======================================================================

<pre>6.4  
Gaswinning uit kleine velden
Huidig gebruik en ontwikkelingen
In het Energierapport is aangegeven dat het gebruik van aardgas zoveel en zo snel mogelijk zal worden 
vervangen door CO 2-arme alternatieven. Dit geldt met name voor ruimteverwarming, omdat hiervoor 
 duurzame alternatieven voor handen zijn. Het gebruik van aardgas zal, naarmate de transitie vordert
, 
steeds  meer beperkt worden tot die energiefuncties waarvoor (nog) geen alternatief beschikbaar is.
Met de huidige inzichten kunnen (nog) niet alle energiefuncties vervang
en worden door alternatieve 
 energiebronnen. Dat is vooralsnog het geval bij de productie van proceswarmte in de industrie, goederen-transport over weg en water en de piekproductie van elektriciteit
. Voor zover het daarbij stationaire 
 bronnen betreft, zal dit gebruik van aardgas vervangen moeten worden door gasvormige energiedragers 
uit duurzame bronnen (groen gas) of gecompenseerd moeten worden d
oor CO 2-opslag. 
Aardgas speelt momenteel nog een belangrijke rol in de Nederlandse energievoorziening. Het voorziet in ruwweg 40% van de primaire energiebehoefte. Aardgas is van alle fossiele energiebronnen het meest CO
2-
arm en een efficiënte energiedrager. Aardgas is daardoor geschikt om gedurende de transitie een rol te blijven spelen in de energievoorziening. De voorraden in Nederland lopen echter terug. Nederland zal op termijn veranderen van een netto-exporteur in een netto-importeur van aardgas. Met het verminderen van de productie uit het Groningenveld neemt het belang van de kleine velden toe, hoewel de verminderde productie hiermee niet kan worden opgevangen. De totale productie uit kleine velden neemt sinds het begin van deze eeuw af en zal zonder stimulerende maatregelen de komende jaren snel teruglopen, tot circa
 10 miljard m3 in 2030. Gaswinning uit kleine velden vermindert de afhankelijkheid van gas uit het 
buitenland.
Opgave
Het gebruik van aardgas zal op termijn dus sterk afnemen. Hoe sterk dit afneemt is afhankelijk van de vraag naar energie en het aanbod van diverse (deels nog te ontwikkelen) energieopties en de betaalbaarheid daarvan. Zolang we zelf nog aardgas nodig hebben, draagt veilige gaswinning tegen maatschappelijk 
 aanvaardbare kosten in Nederland bij aan een verminderde afhankelijkheid van aardgas uit het buitenland. Het gas dat we in N
ederland gebruiken komt uit het Groningenveld, uit de Nederlandse kleine gasvelden en 
uit het buitenland. In het Groningenveld zit nog zo’n 650 miljard m3, maar ook opsporing en winning van 
gas uit kleine velden draagt bij aan de Nederlandse reserves.
Door het zogenoemde ‘kleine-veldenbeleid’ werd het economisch haalbaar om de kleine velden te ontwik-
kelen. Dit heeft geresulteerd in een aanzienlijke productie van voornamelijk hoogcalorisch gas uit kleine velden. De totale productie uit kleine velden neemt sinds het begin van deze eeuw af en zal de komende jaren snel teruglopen, tot circa 10 miljard m
3 in 2030. 
De aanwezigheid van gas is op nationale schaal schaars en locatiegebonden. Met een stabiel en aantrekkelijk investeringsklimaat en effectievere winningtechnieken kan het kleine veldenbeleid succesvol worden voort-gezet. Niet alle toekomstige velden zijn echter bekend. De verwachting is dat er nog kleine velden bijkomen omdat de voorkomens nog onontdekt zijn of omdat de informatie vertrouwelijk is. Kaart 6 geeft een beeld van de al wel bekende kleine velden met potentie voor gaswinning. Gebieden waar in de toekomst wellicht nog gas gevonden kan worden zijn met een arcering aangegeven. 
Beleid
Aardgas speelt als minst vervuilende fossiele brandstof een belangrijke rol in de transitie. Dat betekent dat we de komende decennia nog gebruik zullen blijven maken van aardgas. Wanneer dit gas veilig kan worden gewonnen is het wenselijk om dit gas uit de Nederlandse bodem te winnen. Wij zijn dan minder afhankelijk van import en door de schonere winning in Nederland blijft de CO
2 footprint beperkt. Het gas dat in de 
Nederlandse bodem zit, heeft ook een financiële waarde. Dit betreft de werkgelegenheid en aardgasbaten. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
59</pre>

====================================================================== Einde pagina 450 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 451 ======================================================================

<pre>6.5  
Oliewinning
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Waar het aankomt op de opslag- en overslagfunctie van olie is Nederland een voorname speler in Noord-
west-Europa, met Nederlandse havens en een omvangrijk en innovatief petrochemisch complex in de Rijn-mond. Wanneer het gaat om oliewinning, speelt Nederland daarentegen een zeer bescheiden rol. In de jaren ‘80 en ‘90 van de vorige eeuw zijn veel Nederlandse olievelden gesloten. De olie werd te stroperig en winning daardoor te duur. Door toepassing van innovatieve winningstechnieken en door stijging van de olieprijs, hervatten de oliemaatschappijen de productie van sommige velden, zoals het olieveld Schoonebeek. De oliewinning in Nederland voorziet in circa vijf procent van de Nederlandse oliebehoefte.
Zoals veel Europese landen is ook Nederland afhankelijk van fossiele brandstoffen uit soms instabiele 
regio´s. Als de olieaanvoer uit die regio’s hapert, kan dat een risico zijn voor de economie. Omdat de leve-ring niet altijd zeker is, houdt de overheid een strategische voorraad aan. Om de olielevering te garanderen, houdt de overheid 90 dagen netto olie-import in voorraad. Er zijn nabij Hengelo twee ondergrondse 
 cavernes in gebruik voor de opslag van een deel van de strategische voorraad olie.
Opgaven
Fossiele olie blijft waarschijnlijk op de lange termijn een belangrijke energiedrager voor transport en 
 mobiliteit. Daar waar personenvervoer in belangrijke mate kan overschakelen op elektrisch rijden (al dan niet met behulp van waterstof
) is de omschakeling bij zwaar transport en in de lucht- en zeevaart aanzien-
lijk lastiger omdat de beschikbare CO 2-arme opties nu heel beperkt zijn. De voornaamste opties daarvoor 
zijn biobrandstoffen en (bio)LNG. De onzekerheden over de potentiële, technologische ontwikkeling en kosten van deze opties zijn nu nog groot. Ook internationale ontwikkelingen in de energievoorziening zijn van belang voor de Nederlandse vervoerssector. Een toekomstige betrouwbare en betaalbare voorziening van transportbrandstoffen is daarom gebaat bij diversificatie van energiedragers in vervoer, bijvoorbeeld door middel van de inzet van elektriciteit, waterstof, biobrandstoffen en aardgas.
Beleid
Ten aanzien van het winnen van olie zijn er geen nieuwe ontwikkelingen voorzien. Indien er een aanvraag is om een reeds verlaten winning te hervatten, dan biedt de huidige regelgeving voldoende waarborgen voor een beoordeling of de winning veilig en betrouwbaar kan plaatsvinden. In de structuurvisie is om die reden geen specifieke ruimtelijke uitwerking opgenomen voor eventuele oliewinning. Vergunningen die eventueel worden aangevraagd, zullen worden afgewogen tegen alle dan reeds aanwezige ondergrondfuncties.
6.6  
Injectie van productiewater
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Bij de winning van olie en/of gas wordt tevens water geproduceerd. Het geproduceerde water wordt produc-tiewater genoemd en is een bijproduct van de olie- of gaswinning. Het productiewater is doorgaans erg zout en bevat ook andere stoffen die van nature in de diepe ondergrond aanwezig zijn. Productiewater wordt terug geïnjecteerd daar waar in de diepe ondergrond ruimte is, zoals in een leeg olie- of gasreservoir. 
Waterinjectie is een bekende techniek. In Nederland wordt sinds 1972 productiewater geïnjecteerd (Borgs-
weer, Groningen gasveld). Op dit moment zijn er op land in Nederland 24 operationele water-injectieputten op 19 verschillende locaties. Of er ook daadwerkelijk water wordt geïnjecteerd is afhankelijk van het verloop van de winning. Op de TNO website Nederland Olie en Gas (www.nlog.nl) worden de hoeveelheden geïnjec-teerd injectiewater gepubliceerd. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
60</pre>

====================================================================== Einde pagina 451 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 452 ======================================================================

<pre>De injectie van productiewater gebeurt onder strenge wettelijke voorschriften en veiligheidseisen waarbij 
het risico op seismiciteit een belangrijk punt is. Belangrijke parameters zijn de manier van injecteren en het volume dat per tijdseenheid geïnjecteerd wordt, in samenhang met de lokale geologische omstandigheden. Staatstoezicht op de Mijnen en TNO geven aan dat de reservoirdruk de primaire parameter is bij het beheer-sen van het risico van waterinjectie in lege gasvelden in Nederland.
De Nederlandse praktijk is niet vergelijkbaar met de praktijk in de Verenigde Staten. Er zijn duidelijke 
 verschillen ten aanzien van het reservoirgesteente waarin waterinjectie is toegestaan. Ook de wijze waarop 
wordt geïnjecteerd is verschillend. Zo is het in Oklahoma toegestaan om 
te injecteren in een ondergrondse 
laag waarin zich breuken bevinden die onder spanning staan. Waterinjectie in een dergelijke breuk kan leiden tot een aardbeving. In Nederland mag niet geïnjecteerd worden in een reservoir, waarvan de breuken onder spanning staan. Men mag alleen injecteren in een poreus reservoirgesteente en dan alleen als er in het reservoirgesteente ‘ruimte’ is ontstaan doordat er gas of olie is gewonnen. De druk in het reservoir mag tijdens de injectie maximaal oplopen tot 90% van de originele druk van voor de gas- of oliewinning.
In de structuurvisie is waterinjectie onderdeel van de ondergrondfunctie gaswinning, oliewinning en 
 geothermie en is niet als aparte ondergrondfunctie beoordeeld of ruimtelijk uitgewerkt
.
Beleid
Waterinjectie wordt geregeld in de omgevingsvergunning, mede gebaseerd op het Landelijk afvalbeheer-
plan, het zogenaamde LAP . Indien de waterinjectie plaatsvindt in een vergelijkbaar of hetzelfde voorkomen als waar het water vandaan komt, is dit voldoende. Dit is bijvoorbeeld het geval bij geothermie, waarbij sprake is van het continu herinjecteren van water dat uit de diepe ondergrond afkomstig is. 
Voor het herinjecteren van productiewater in een ander maar vergelijkbaar voorkomen dan waar het van-
daan komt zal beoordeeld worden of het wenselijk is om een opslagvergunning en een opslagplan op basis van de Mijnbouwwet te hanteren. Daarbij wordt tevens bezien of het noodzakelijk is om waterinjectie op te nemen als separate ondergrondfunctie in de Structuurvisie Ondergrond. Waterinjectie kan als ondergrond-functie afgewogen worden rekening houdend met alle dan reeds aanwezige ondergrondfuncties.
6.7  
Opslag van stoffen in lege gasvelden
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Gasvelden zijn structuren die zowel geografisch als in diepte zijn afgebakend en reeds bewezen hebben dat ze voor lange tijd – miljoenen jaren op de geologische tijdschaal – stoffen kunnen vasthouden. Een leeg gasveld kan voor verschillende doeleinden worden ingezet. Een gasveld kan benut worden voor CO
2-opslag 
of kan als aardgasbuffer voor het opvangen van pieken in energievraag worden gebruikt. Beide vormen van opslag tegelijk in hetzelfde gasveld is niet mogelijk. 
Aardgasbuffering
In het algemeen zijn leeggeproduceerde gasvelden geschikt om aardgas in op te slaan. Lege gasvelden beschikken over voldoende grote volumes om de seizoensvariatie in de behoefte aan aardgas in te vullen. Momenteel zijn er vier gasvelden die worden benut voor aardgasbuffering: bij Norg, Grijpskerk, Bergermeer en Alkmaar. Op het ogenblik liggen er geen nieuwe plannen om in Nederland nieuwe buffering van aardgas in gasvelden te ontwikkelen. De huidige benutting is vooralsnog voldoende en er is geen business case om dit de komende jaren aanvullend te doen. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
61</pre>

====================================================================== Einde pagina 452 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 453 ======================================================================

<pre>    Kaart 7 Gasvelden mogelijk geschikt voor opslag van aardgas en CO2              Gasveld mogelijk geschikt voor opslag van gas en CO:  Gasveld mogelijk geschikt opslag CO: (gunstig)  Gasveld mogelijk geschikt opslag CO: (ongunstig)  Reeds in gebruik als gasbuffer    CO: emissiepunten    62 | Mirustere van Infrastructuur en Molieu / Minsstene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 453 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 454 ======================================================================

<pre>CO 2-opslag
In het SER-Energieakkoord voor duurzame groei (2013) wordt CCS als onvermijdelijk gezien om op de lange 
termijn te komen tot een volledig duurzame energievoorziening. In het Energierapport (2016) geeft het kabinet aan dat het in internationaal verband streeft naar een CO
2-arme energievoorziening, die veilig, 
betrouwbaar en betaalbaar is en wordt CO 2-afvang, -transport en -opslag als een mogelijkheid gezien om 
dit doel te behalen. Volgens het PBL is het afvangen en opslaan van CO 2 noodzakelijk om de klimaatdoelen 
zoals afgesproken in Parijs te halen13. Afvang en opslag van CO 2 leent zich om toegepast te worden bij vaste 
emissiebronnen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan energieverbruik voor proceswarmte (hogetemperatuur-warmte) in de industrie, omdat voor de proceswarmte nauwelijks nog CO
2-arme alternatieven zijn. De 
vrijkomende CO 2 zal dan worden afgevangen en kan worden opgeslagen in lege gasvelden. Grote elektriciteits-
centrales en industriële installaties bieden in potentie voldoende schaalgrootte om CCS toe te passen. De
 CO 2 dient dusdanig te worden opgeslagen dat deze niet meer in de atmosfeer komt. Gasvelden op land 
en in zee lenen zich daar goed voor vanwege het hoge volume en omdat het structuren zijn die zowel 
 geografisch als in diepte zijn afgebakend en reeds bewezen hebben lange tijd stoffen te kunnen vasthouden. 
N
aast afvang- en opslaginstallaties, is er ook infrastructuur nodig. Naarmate de afstand groter wordt, zullen 
de kosten met name bij opslag op zee toenemen. Desondanks wordt CCS in potentie als een kosteneffectieve 
optie gezien om de uitstoot van CO 2 te verminderen. Alhoewel de technologie zelf al geruime tijd wordt 
toegepast in de olie- en gaswinningindustrie, bevindt het afvangen en opslaan van CO 2 bij elektriciteits -
centrales en industrie zich nog in de demonstratiefase. In het buitenland wordt op enkele locaties ervaring 
opgedaan met de combinatie van CO 2-afvang, -transport en -opslag. 
Op kaart 7 is ruimtelijk aangegeven waar lege gasvelden liggen en waar industrie is gevestigd met een aan-zienlijke CO
2-emissie. Daar waar de industrie zich dicht bij lege gasvelden bevindt zijn er wellicht mogelijk-
heden voor CO 2-opslag. Uit deze kaart blijkt nog niet of de gasvelden ook geschikt zijn voor opslag. 
Opgave
Het afvangen en opslaan van CO 2 is op de lange termijn nodig om de doelstellingen zoals afgesproken in 
het internationale Klimaatakkoord (Parijs, 2015) te halen. In 2010 is een verkenning van CO 2-transport en 
-opslagsystemen uitgevoerd14. Hieruit blijkt dat het potentieel van CCS in lege gas- en olievelden in 
 Nederland wordt geschat op 1 tot 2 gigaton CO 2 onder land en 1,2 gigaton CO 2 onder zee. Bij een gelijk -
matige verdeling daarvan over 50 jaar kan jaarlijks 24 megaton CO 2 (alleen op zee) tot 44 megaton CO 2 
(zee  en land) worden opgeslagen. 
Momenteel is een business case voor CCS moeilijk rond te krijgen. Dit hee
ft met name te maken met de lage 
CO 2-prijs vanuit het ETS. De business case voor CCS op land is gunstiger dan die van CCS op zee. Nabijheid 
van een leeg gasveld bij de industrie of elektriciteitscentrale is gunstiger voor de business case. Daarnaast is het van belang of er bestaande infrastructuur aanwezig is die gebruikt kan worden. Het is verstandig om CCS toe te passen bij industrieën als andere opties om de CO
2-uitstoot te verminderen niet of nauwelijks voor-
handen zijn. 
Nederland heeft internationaal gezien relatief veel potentie voor CCS, vanwege de strategische ligging ten 
opzichte van beschikbare opslaglocaties in de Noordzee en verschillende industrieclusters in Noordwest-Europa. Er dient met de mogelijkheid rekening gehouden te worden dat CO
2 uit de buurlanden (bijvoor-
beeld uit de haven van Antwerpen of uit het Ruhrgebied) via Nederland getransporteerd wordt naar opslaglocaties in de Noordzee. In de omringende landen zijn opslaglocaties veel minder voor handen. Nederland kan op deze manier haar strategische ligging benutten en een grote rol spelen in de transport en opslag van CO
2. Hiermee kunnen voor Nederland de kosten worden verlaagd.
13 Opties voor energie- en klimaatbeleid. Planbureau voor de Leefomgeving, 2016.
14 CO2-transport- en opslagstratgeie, EBN / Gasunie advies, 2010.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
63</pre>

====================================================================== Einde pagina 454 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 455 ======================================================================

<pre>    Kaart 8 Potentiegebied en bestaand gebruik opslag in zoutcavernes         Potentie lage cavernes In gebruik als opslag  | Mogelijk geschikt | in gebruik als gasbuffer  Potentie hoge cavernes @ = Stikstofbuffer  ZZ Mogelijk geschikt @ = Aardgasbuffer    GR weaarschijntik ongeschikt  mm | Geschiktheid onbekend    64) Ministene va (fasten tau en Mile / Miestene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 455 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 456 ======================================================================

<pre>Beleid
Om de klimaatdoelen die zijn afgesproken in Parijs te kunnen realiseren is een enorme inzet nodig op de 
verduurzaming van de energievoorziening en op energiebesparing. Desondanks kan het daarnaast nodig zijn om gebruik te maken van CO
2-opslag om CO 2-emissies in voldoende mate terug te dringen. Het kabinet 
blijft bij het bestaande beleid om in geval van CO 2-opslag (CCS) de voorkeur te geven aan CCS op zee. 
CCS  op land is hiermee echter niet uitgesloten. Zonder vooruit te lopen o
p besluitvorming over opslag, 
wordt de komende tijd verkend welke specifieke lege gasvelden geschikt zouden kunnen zijn. Hiertoe wordt de verkenning CO
2-transport en opslagstrategie uit 2010 geactualiseerd. Er worden geen onomkeerbare 
stappen genomen. In de voorbereiding en bij mogelijke toekomstige besluitvorming hierover worden de
 decentrale overheden betrokken conform het omgevingsmanagement
.
6.8  
Zoutwinning
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Steenzout wordt onder andere gewonnen als grondstof voor de chemische industrie, voedingsmiddelen -
industrie, landbouw en voor strooizout. Het zout wordt gewonnen door oplosmijnbouw
. Via een boring 
wordt zoet water geïnjecteerd waarin het zout oplost. Tevens wordt een zogenaamd oliedak aangebracht in de holte van waaruit gewonnen wordt (caverne). Dit oliedak regelt de richting waarin de caverne zich ont-wikkelt. Zo ontstaat over de duur van enkele jaren een caverne waarvan de dimensies onder andere afhanke-lijk zijn van de diepteligging, vorm, dikte en samenstelling van het zoutvoorkomen. Het gewonnen zout wordt in de vorm van pekel via transportleidingen naar een zoutverwerkingsfabriek vervoerd en daar 
 ingedampt tot vast zout.
De winning van zout richt zich in N
ederland vooral op de zoutkussens en zoutpijlers ondieper dan 
1.500  meter
. In dit dieptebereik gedraagt het zout zich redelijk stabiel en kunnen blijvende cavernes worden 
aangelegd. De Twenthe-Rijnconcessie in Hengelo/Enschede is de grootste met meer dan 200 cavernes. In 
Veendam wordt op ongeveer 1500 meter diepte magnesiumzout gewonnen. Nabij Harlingen wordt op grote diepte zout gewonnen (ca. 3 km). In 2011 is besloten om de zoutwinning in Noordwest-Friesland te verplaat-sen van onder het land naar winning onder de Waddenzee. Hierbij wordt via het ‘hand-aan-de-kraan-
 
principe’ gewaarborgd dat de natuurwaarden van de Waddenzee niet in het geding komen.
V
andaag de dag is er veel technische kennis beschikbaar omtrent het veilig aanleggen van stabiele holtes. 
Risico’s worden zoveel mogelijk voorkomen door wettelijke regelingen waaraan het boren en het produce-
ren van zout moeten voldoen. Dit betreft onder andere het voorkómen van lekkages aan het oppervlak, de
 afsluiting en afwerking van de put om lekkage naar of aantasting van omlig
gende gesteentelagen en 
grondwater te voorkomen, en de wijze waarop holtes en boorgaten worden achtergelaten na de winning.
Opgave
Zout wordt al lange tijd gewonnen onder het vaste land in Nederland. Steenzout wordt momenteel gewon-nen in drie regio’s: in Twente op dieptes rond 500 m (Hengelo, Enschede, Boekelo), in Groningen op diep-tes tussen ca. 500 m en 1.600 m (Zuidwending, Winschoten en Veendam) en in Friesland (Barradeel) op een diepte van ca. 2.500 m. Zoutwinning is een winstgevende industrie voor zowel binnenlands gebruik als export. De door winning gevormde holtes kunnen onder andere ruimte bieden voor het aanleggen van bufferreserves van aardgas, stikstof, waterstof, perslucht of strategische voorraden gasolie. Naar verwachting is er de komende jaren sprake van voortzetting van het huidige productieniveau waarbij uitbreiding wordt gezocht nabij reeds bestaande productielocaties in Nederland. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
65</pre>

====================================================================== Einde pagina 456 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 457 ======================================================================

<pre>    Kaart 9 Aanwezigheid schalielager dieper dan 1.000 meter, exclusief uitsluitingsgebieden         MD Potentiegebied schaliegas    De volgende gebieden zijn uitgestoten:   « Natura 2000-gebieden;   * Waterwingebieden;   *Grondwaterbeschermingsgebieden;   « Boringsvrije zones ter bescherming van grondwaterwinningen;  Grote wateren;   « Stedelijk gebied.    66 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 457 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 458 ======================================================================

<pre>Beleid
Zoutwinning valt onder de Mijnbouwwet als één van de activiteiten in de diepe ondergrond en kan in 
potentie concurreren met andere ondergrondfuncties. Het winnen van zout uit eigen bodem wordt echter 
niet van nationaal belang geacht. Om die reden zijn er dan ook geen ruimtelijke uitspraken over zoutwinning  
opgenomen in de Structuurvisie Ondergrond.
6.9  
Opslag van stoffen in zoutcavernes
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Bij zoutwinning op een diepte van 300 tot 1.500 m worden cavernes gevormd waarin opslag van stoffen mogelijk is. Zoutcavernes zijn meestal veel kleiner dan gasvelden. Het opslagvolume bedraagt maximaal circa 1
 miljoen m3. Zoutcavernes zijn met name geschikt voor opslag van gassen en vloeistoffen die een 
grote injectie- en productiecapaciteit vereisen en/of volstaan met een beperkt volume, zoals industriële gassen, perslucht (voor energieopslag) en gasolie (voor opslag van strategische voorraden). Buffering van aardgas is ook mogelijk, maar vanwege de vraag naar grote opslagvolumes voor aardgas zijn lege gasvelden hiervoor meer
 geschikt
.
Zoutcavernes die ontstaan bij zoutwinning zijn meestal niet vanzelfsprekend geschikt. De dikte van de wanden en het plafond van de caverne moet voldoende zijn, zodat de caverne stabiel blijft bij wisselende druk van opgeslagen gas. Cavernes waarbij op voorhand geen rekening is gehouden met toekomstig gebruik voor de opslag van stoffen, kunnen alsnog geschikt gemaakt worden voor opslag. Een zoutcaverne voor de opslag van gassen wordt meestal speciaal voor dit doel aangelegd.
Vanuit de invalshoek van leveringszekerheid van energie is er behoefte aan opslagmogelijkheden voor 
aardgas, perslucht en waterstof. Lege gasvelden en/of zoutcavernes komen hiervoor in aanmerking. Ook is er behoefte aan opslag van een voorraad stikstof voor het bijmengen van hoog calorisch gas.
Opgave
Op het ogenblik liggen er geen plannen om in Nederland nieuwe buffering van gassen in gasvelden en/of zoutcavernes te ontwikkelen. De huidige benutting is vooralsnog voldoende en er is geen business case om dit de komende jaren aanvullend te doen. 
Beleid
Zoutcavernes die worden aangelegd met het oog op de opslag van stoffen ten behoeve van de energie -
voorziening (zoals de opslag van gasolie) zijn van nationaal belang.
6.10   
Schaliegas
Huidig gebruik en ontwikkelingen
Schaliegas is een fossiele energiebron die mogelijk in de Nederlandse ondergrond aanwezig is en waarvan onzeker is of die in de toekomst benut wordt voor onze energievoorziening. Op 10 juli 2015 heeft het 
 kabinet besloten dat commerciële opsporing en winning van schaliegas tot 2020 niet aan de orde is. In aanvulling daarop is in deze structuurvisie de termijn verlengd tot 2023. D
e maatschappelijke onrust over 
eventuele winning van deze energiebron is groot. Daarnaast is het onduidelijk of er überhaupt winbaar schaliegas aanwezig is in de Nederlandse ondergrond. Er is in Nederland nooit geboord naar schaliegas.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
67</pre>

====================================================================== Einde pagina 458 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 459 ======================================================================

<pre>Schaliegas zit opgesloten in versteende kleilagen diep onder de grond: de schalielagen. Een aanzienlijk deel 
van de Nederlandse ondergrond bevat deze schalielagen, met name de Posidonia Schalie Formatie en het Geverik Laagpakket. De gebieden waar mogelijk winbaar schaliegas aanwezig is, zitten tussen de 1.000 en 5.000 meter diep. Hoger zit geen winbaar schaliegas en dieper dan 5.000 meter is winning niet rendabel. 
Of er winbaar schaliegas in de Nederlandse ondergrond aanwezig is, is onbekend. Hoeveel schaliegas er 
aanwezig is in Nederland is geschat op gegevens uit een zeer beperkt aantal boorkernen. De schattingen van eventuele hoeveelheden lopen daardoor sterk uiteen. De schatting van TNO is dat er zo’n 3.500 miljard m
3 
schaliegas in de Nederlandse bodem kan zitten. Dit is technisch gezien niet allemaal winbaar. Voorzichtig ingeschat – op basis van literatuur en ervaringen in het buitenland – kan uiteindelijk mogelijk 5 tot 15% technisch winbaar zijn. Als de geschatte hoeveelheden kloppen en er winbaar schaliegas aanwezig is, zou dat betekenen dat er in Nederland een productievolume van 200 tot 500 miljard m
3 technisch haalbaar lijkt. 
In het PlanMER Schaliegas is het gebied in beeld gebracht waar schalielagen aanwezig zijn waaruit mogelijk schaliegas kan worden gewonnen (zie kaart 9). Nader onderzoek zal moeten uitmaken of er daadwerkelijk winbaar schaliegas aanwezig is in de Nederlandse ondergrond.
Indien schaliegas aanwezig is dan is het onzeker of schaliegaswinning in Nederland rendabel kan plaats
-
vinden. De productiekosten van schaliegas zijn vooralsnog hoger dan van conventioneel aardgas van de 
concurrerende producenten: vloeibaar gas (LN
G) en buitenlands gas. 
Opgave
Op dit moment is er geen duidelijkheid over de hoeveelheid winbaar schaliegas in de Nederlandse onder-grond. Voor een zorgvuldig besluit over vergunningverlening voor opsporing en winning van schaliegas voor commerciële doelen is breed, langjarig onderzoek nodig, zeker in het licht van de mogelijke risico’s en de maatschappelijke zorg rond schaliegas. 
Op grond van onderzoeksdata uit dit langjarig onderzoek is een zorgvuldig politiek-maatschappelijke 
 afweging nodig over de vraag of en zo ja onder welke voorwaarden het winnen van schaliegas in de toekomst
 
tot de opties blijft behoren. Een besluit hierover wordt na 2023 genomen. Als wordt besloten dat schaliegas-
winning een van de opties is voor onze energievoorziening, wordt dit afgewogen met andere ondergrondse en bovengrondse functies. In dat geval is een actualisatie van de Structuurvisie Ondergrond nodig.
Beleid
Op 10 juli 2015 heeft het kabinet aangegeven dat commerciële schaliegaswinning nu niet aan de orde is. Conform het kabinetsbesluit wordt deze besluitvorming opgenomen in de Ontwerp Structuurvisie Onder-grond. In aanvulling daarop wordt de termijn waarop commerciële winningen is uitgesloten, verlengd tot 2023. Voor de periode daarna is de besluitvorming onbekend. In ieder geval is duidelijk dat de winning van schaliegas is uitgesloten in de gebieden die in het PlanMER Schaliegas als uitsluitingsgebieden zijn opgeno-men (stedelijk gebied, Natura 2000-gebieden, grote wateren alsmede waterwingebieden, grondwater
-
beschermings  gebieden en daaromheen liggende boringv
rije zones ter bescherming van die winning, alle 
tot een diepte van 1000 m). Mocht in de toekomst, mede op grond van de onderzoeksresultaten, besloten worden dat schaliegaswinning kan plaatsvinden, dan zal een gebiedsspecifieke afweging worden gemaakt, waarbij de decentrale overheden worden betrokken. Daarbij wordt rekening gehouden met de reeds geaccom-modeerde (ondergrond)functies. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
68</pre>

====================================================================== Einde pagina 459 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 460 ======================================================================

<pre>6.11   
Eindberging van radioactief afval
Het kabinet heeft besloten en onlangs nog bekrachtigd dat besluitvorming over geologische eindberging 
van radioactief afval pas rond 2100 zal plaatsvinden15. De samenleving kan op dat moment ook de keuze 
voor een andere beheersoptie maken, afhankelijk van inzichten op dat moment en vooropgesteld dat er tegen die tijd 
 alternatieven mogelijk zijn. Om die reden is eindberging van radioactief afval geen onder-
grondfunctie in het kader van de Structuurvisie Ondergrond. 
De relatief lange periode van bovengrondse opslag geeft tijd om te leren van ervaringen in andere landen, om
 
onderzoek te doen en kennis te vergaren. Ook kan zo voldoende geld gespaard worden waarmee een eind -
berging gerealiseerd kan worden. Hierdoor kan in de toekomst een goed onderbouwd besluit over het beheer 
van radioactief afval worden genomen zonder dat er onredelijke lasten op latere generaties worden afgewenteld.
Het is niet met zekerheid te voorspellen wat rond het moment van besluitvorming in 2100 de beste manier  
zal zijn om het radioactief afval te beheren, of wat dan de inzichten van de maatschappij zijn. Er kunnen tot 
die tijd ontwikkelingen zijn die een andere keuze dan geologische eindberging van het radioactieve afval op Nederlands grondgebied rechtvaardigen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan technologische ontwikkelingen of internationale samenwerking bij het realiseren van een eindberging voor radioactief afval.
Vanwege de hierboven genoemde onzekerheden is het van belang flexibel te kunnen zijn in de toekomst 
qua tijdpad en beheeroptie. Geologische berging ligt op dit moment het meest voor de hand maar tegelij-kertijd is het van belang de route richting een geologische berging niet nu vast te leggen. Zo is het nu nog niet nodig om al een locatie te kiezen voor een eindberging die naar verwachting de komende eeuw nog niet gerealiseerd gaat worden. Inzichten over een goede locatie kunnen immers de komende decennia nog
 veranderen.
15 Het nationale programma voor het beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen in Nederland. Juni 2016
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
69</pre>

====================================================================== Einde pagina 460 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 461 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 461 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 462 ======================================================================

<pre>    Afweging belangen  drinkwatervoorziening  en energievoorziening    7.1  Inleiding    Deze structuurvisie gaat grotendeels over ontwikkelingen in de ondergrond waarvan het onzeker is of deze  in de toekomst ook daadwerkelijk zullen plaatsvinden. Deze structuurvisie beoogt duidelijkheid te geven  over hoe het Rijk op dit moment afwegingen heeft gemaakt en hoe het Rijk in de toekomst afwegingen zal  maken als zich concrete initiatieven of andere ontwikkelingen in de ondergrond voordoen op het gebied  van de drinkwatervoorziening of de energievoorziening. Bij die afwegingen spelen 3D ruimtelijke ordening  en een risicobeoordeling een belangrijke rol. In paragraaf 7.2 en 7.3 wordt beschreven hoe.    De beleidskeuzen die in deze structuurvisie zijn vastgelegd richten zich op het aanwijzen van gebieden en  grondwatervoorraden die van belang zijn voor de drinkwatervoorziening en het bijbehorend beschermings-  regime ten aanzien van mijnbouwactiviteiten. Deze besluiten zijn opgenomen in paragraaf 7.4. In paragraaf  7.5 wordt aangegeven hoe het Rijk afwegingen maakt als zich in de toekomst ontwikkelingen voordoen op  het gebied van de drinkwatervoorziening of de energievoorziening.    In aanvulling op de vigerende regelgeving vormt de structuurvisie een ruimtelijke afwegingskader voor  mijnbouwactiviteiten. Overwegingen uit de structuurvisie werken door in omgevingsvergunningen op  grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en kunnen worden betrokken bij het verlenen van  opsporings-, winnings- en opslagvergunningen op grond van de Mijnbouwwet. De structuurvisie bevat  beleidsuitspraken op nationaal en regionaal niveau en gaat niet in op de locatiespecifieke ruimtelijk  inpassing van mijnbouwinstallaties. Hiervoor is een locatiespecifieke afweging nodig die aan de orde komt  bij de beoordeling van een omgevingsvergunning. Een beschrijving van het juridisch kader voor mijnbouw-  activiteiten is in bijlage 2 van deze structuurvisie opgenomen.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond | 71    </pre>

====================================================================== Einde pagina 462 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 463 ======================================================================

<pre>    Beleidsmatige elementen die bij de huidige besluiten zijn betrokken en die ook bij toekomstige afwegingen  van belang zijn vloeien voort uit de eerdere hoofdstukken van deze structuurvisie:  * de visie op een duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond en de uitgangspunten  daarbij (hoofdstuk 3);  « de wijze van samenwerken ten aanzien van de drinkwatervoorziening en mijnbouwactiviteiten voor  de energievoorziening (hoofdstuk 4);  « belangen van de drinkwatervoorziening (hoofdstuk 5) en de energievoorziening (hoofdstuk 6).    7.2  Driedimensionale ordening    In de ruimtelijke ordening worden van oudsher afwegingen gemaakt met betrekking tot activiteiten op het  niveau van het maaiveld. Deze vorm van ruimtelijke ordening is tweedimensionaal. Activiteiten worden in  horizontale zin ten opzichte van elkaar geordend. Behalve afweging op ruimtelijke kwaliteitaspecten spelen  ook hinder en veiligheidscontouren rond specifieke bestemmingen een rol.    In de ruimtelijke ordening van de ondergrond is de derde dimensie veel nadrukkelijker aanwezig dan in de  klassieke bovengrondse ordening. Vanaf één locatie op het maaiveld kan het lijken alsof activiteiten op een  zelfde locatie liggen, terwijl er naar de diepte kijkend in verticale zin grote afstand tussen de activiteiten is.  En zowel op het maaiveld als in de ondergrond kan er sprake zijn van veiligheidscontouren.    Figuur 5 Driedimensionale ordening van activiteiten in de ondergrond    Structuur .  tructu, PN .    Opperviakte-                                                 Aardkundige Landbouw  waarden    ms . vers  Ome tet Ce —_— oe    SS geet    to.    VrnmteKoude  [ET TAA Col)    EE RAAKA  NT    DMD Ovirsarme ontenkanheng onder genen    Rekening houden met deze derde dimensie in de ruimtelijke ordening is nieuw en vraagt om een uitgebrei-  der afwegingskader dan de ruimtelijke ordening op het platte vlak. Ook in de diepte moet worden beoor-  deeld of functies elkaar uitsluiten of kunnen worden gecombineerd. Daarbij is het mogelijk om activiteiten  in verticale zin te ordenen in verschillende lagen van de ondergrond, rekening houdend met mogelijke  onderlinge beïnvloeding.    72 Ministerie van Infrastructuur en Mueu / Munisterne van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 463 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 464 ======================================================================

<pre>    Het voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet biedt mogelijkheden om een aangevraagd gebied aan te  passen (deels te weigeren) indien het aangevraagde gebied gelet op het planmatig gebruik of beheer van  de ondergrond niet geschikt wordt geacht. Dit biedt de mogelijkheid om te sturen op efficiënt gebruik en  beheer van de ondergrond voor delfstoffen, aardwarmte en andere natuurlijke rijkdommen, waaronder  grondwater met het oog op de winning van drinkwater, of mogelijkheden tot het opslaan van stoffen.    7.3  Risicobeoordeling van ondergrondse activiteiten    Voor elke activiteit in de diepe ondergrond kunnen diverse handelingen nodig zijn, zoals het plaatsen van  een boring, het injecteren van hulpstoffen of het omhoog halen of onttrekken van grondwater, delfstoffen  of aardwarmte. Bij elke handeling is er een kans dat er een ongewenste gebeurtenis optreedt, zoals bodem-  daling, verlaging van de grondwaterstand of het lekken van gassen of vloeistoffen naar het grondwater.  Deze ongewenste gebeurtenis kan door preventieve maatregelen worden voorkomen of de kans erop kan  worden verkleind. Mocht de ongewenste gebeurtenis toch optreden, dan zijn er beheersmaatregelen  mogelijk die het effect kunnen minimaliseren of beheersen. Dit samenspel bepaalt uiteindelijk het risico  op ongewenste effecten. In figuur 6 wordt dat schematisch weergegeven.    Figuur 6 Oorzaak-gevolganalyse via het Bow-tiemodel    Handeling  arabs  Mitigatie/ beheersing         In het PlanMER Structuurvisie Ondergrond heeft een technische risicobeoordeling plaatsgevonden van  de diverse mijnbouwactiviteiten en grondwateronttrekkingen op basis van het Bow-tiemodel.    Risico's van mijnbouwactiviteiten   In de praktijk worden mijnbouwactiviteiten alleen toegestaan als de risico's acceptabel zijn. Het Staats-  toezicht op de Mijnen kijkt bij elke mijnbouwactiviteit wat de mogelijke specifieke risico's zijn en geeft aan  welke preventieve maatregelen en beheersmaatregelen nodig zijn voor de uitvoering van een bepaalde  handeling en adviseert de minister van Economische Zaken hierover. De minister van Economische Zaken  bepaalt mede op basis van dit technische advies of en onder welke voorwaarden de vergunning wordt  verleend. Bij de uiteindelijke besluitvorming weegt hij ook mee welke risico’s maatschappelijk gezien wel  en niet acceptabel zijn. Dit kan erin resulteren dat ook bij een zeer klein risico een bepaalde mijnbouw-  activiteit in een specifieke situatie toch niet wordt toegestaan.    Ontwerp Structuuevise Ondergrond | 73</pre>

====================================================================== Einde pagina 464 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 465 ======================================================================

<pre>Effecten van grondwaterwinning
Grondwaterwinning kan leiden tot lokale en regionale daling van de grondwaterstand en het aantrekken 
van zout grondwater of verontreinigingen uit de omgeving. In hoofdstuk 5 zijn deze effecten uitgebreider beschreven. Bij de locatiekeuze voor nieuwe grondwateronttrekkingen of bij het aanwijzen van gebieden met grondwatervoorraden voor de toekomstige drinkwatervoorziening houden provincies rekening met deze effecten. Dit kan enerzijds van invloed zijn op de begrenzing van het gebied (In de bow-tie: het voor
-
komen van de ongewenste gebeurtenis) en anderzijds in (mitigerende) maatregelen die genomen worden 
als gevolg van de aanwijzing van een gebied (in de Bow-tie het verkleine
n van het effect).
7.4  
Mijnbouwactiviteiten en grondwater voor de drinkwatervoorziening
Deze structuurvisie richt zich op het vinden van een balans tussen het benutten van de ondergrond voor mijnbouwactiviteiten voor de energievoorziening en het benutten en beschermen van grondwater voor de drinkwatervoorziening. In hoofdstuk 5 zijn de beleidsmatige afwegingen gegeven die betrekking hebben op de vraag hoe de locatie en omvang van te beschermen grondwatervoorraden die kunnen worden benut voor de drinkwatervoorziening zodanig kunnen worden gekozen dat er voldoende mogelijkheden blijven voor mijnbouwactiviteiten voor de energievoorziening. In deze paragraaf wordt aangegeven of er mogelijkheden zijn voor mijnbouwactiviteiten binnen de begrenzingen van de beschermingsgebieden van de huidige grond
 waterwinningen en grondwatervoorraden voor toekomstige winningen. Daarbij speelt de vraag welke 
risico
’s van mijnbouwactiviteiten voor de kwaliteit van het grondwater wel en niet acceptabel zijn.
Beoordeling risico’s van mijnbouwactiviteiten voor de grondwaterkwaliteit
In het PlanMER Structuurvisie Ondergrond zijn onder meer de risico’s beoordeeld van mijnbouw  activiteiten 
voor de kwaliteit van het grondwater
. Wanneer zich geen incidenten voordoen zal de kwaliteit van het grond-
water niet achteruitgaan als gevolg van een mijnbouwactiviteit. Risico’s van mijnbouw  activiteiten voor het 
grondwater zijn over het algemeen laag tot zeer laag, maar ongewenste gebeurtenissen zijn niet geheel uit te
 
sluiten. De ongewenste gebeurtenissen die kunnen leiden tot verslechtering van de grond  waterkwaliteit zijn:
• het vermengen van grondwater wanneer een scheidende ondergrondlaag niet goed wordt afgedicht
;
• het lekken van stoffen bij een falende putintegriteit of;
• het ontstaan van een migratieroute naar het grondwater wanneer intensief gebruik wordt gemaakt van 
fracken.
In het planMER is beschreven welke maatregelen kunnen worden genomen ter voorkoming van ongewenste
 
gebeurtenissen en het effect daarvan, in dit geval de achteruitgang van de kwaliteit van het grondwater. De stand van de techniek en de maatregelen die worden genomen maken dat de risico’s laag zijn. De afweging die gemaakt moet worden is in welke gebieden zelfs de kleine risico’s niet acceptabel zijn.
Mijnbouwactiviteiten in Nederland moeten aan strenge voorwaarden voldoen voordat een vergunning 
wordt verleend en voordat de activiteiten mogen worden uitgevoerd. Deze strenge voorwaarden zijn leidend bij de uitvoering van mijnbouwactiviteiten. Om mogelijke milieueffecten van boringen op grondwater
-
lichamen expliciet te toetsen gaat het Staatstoezicht op de Mijnen een geohydrologisch toetsingsprotocol 
gebruiken dat daarvoor wordt ontwikkeld.
Overwegingen
Hoewel de risico’s van mijnbouwactiviteiten voor de kwaliteit van het grondwater zeer klein zijn, is het uitgangspunt om daar waar er voldoende ruimte is, grondwatervoorkomens voor de drinkwatervoorziening niet te doorboren ten behoeve van mijnbouwactiviteiten.
De grondwatervoorkomens die geschikt zijn om water uit te winnen liggen tot op een relatief beperkte 
diepte ten opzichte van de dieptes waarop mijnbouwactiviteiten plaatsvinden. Deze dieptes kunnen worden 
opgenomen in de Structuurvisie Ondergrond. In een eventueel voorkomen van bijvoorbeeld gas of geothermie  
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
74</pre>

====================================================================== Einde pagina 465 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 466 ======================================================================

<pre>gelegen onder een grondwatervoorkomen voor de drinkwatervoorziening kan dan in veel gevallen toch 
gewonnen worden vanaf een locatie gelegen buiten het beschermingsgebied van de grondwatervoorraad. Aan het maaiveld sluiten deze activiteiten elkaar uit, maar in de diepte kunnen beide potenties benut worden. 
Waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en boringvrije zones
In de gebieden waar nu grondwater wordt onttrokken voor de openbare drinkwatervoorziening is geen enkel risico op verontreiniging door mijnbouwactiviteiten acceptabel. Een eventueel optredende verontrei-niging heeft namelijk grote consequenties voor de huidige drinkwatervoorziening. Het Rijk sluit daarom alle toekomstige mijnbouwactiviteiten uit in de huidige waterwingebieden, grondwaterbeschermings
-
gebieden en boringvrije zones rondom bestaande winputten. Dat betekent dat voor deze activiteiten geen omgevingsvergunning kan worden afgegeven. Boringen die van buiten de begrenzing van deze beschermings
-
gebieden tot onder deze voorraden komen zijn in beginsel wel mogelijk.
Met betrekking tot de grote boringvrije zones in gebieden met grondwatervoorraden die nu nog niet 
 worden benut voor de drinkwatervoorziening hanteert het Rijk het beleid zoals dat is geformuleerd voor 
de A
anvullende Strategische Voorraden.
Aanvullende Strategische Voorraden
De provincies hebben met het Rijk afgesproken dat zij binnen een periode van 2 tot 3 jaar Aanvullende Strategische Voorraden zullen vaststellen met een bijbehorend beschermingsregime. De provincies nemen daarbij een aantal gezamenlijk afgesproken uitgangspunten in acht (zie paragraaf 5.5). De reeds vastgestelde (Aanvullende) Strategische Voorraden en grote boringvrije zones worden tegen het licht van deze uitgangs-punten gehouden.
Als er overeenstemming is tussen Rijk en provincies over de begrenzing van de Aanvullende Strategische 
Voorraden en het bijbehorende beschermingsregime, dan neemt het Rijk de gebieden en de bepalingen ten
 aanzien van mijnbouwactiviteiten over
. Te zijner tijd zal worden bekeken op welke wijze.
Nationale Grondwater Reserves
Met de term Nationale Grondwater Reserves wordt geduid op dieper gelegen, zeer oude en schone grond -
watervoorraden, die eeuwenlang goed bewaard zijn gebleven. De verwachting is dat de kwaliteit van deze 
voorraden ook de komende 140 jaar niet wordt beïnvloed door bovengro
ndse activiteiten als landbouw, 
industrie en verstedelijking. Deze voorraden zijn waardevol als natuurlijk kapitaal en kunnen worden inge-zet voor de drinkwatervoorziening als allerlei onzekerheden in de verre toekomst daartoe aanleiding geven. Het Rijk heeft vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid voor de drinkwatervoorziening deze gebieden aan-gewezen in deze structuurvisie. De strenge voorwaarden waaraan mijnbouwactiviteiten moeten voldoen in
 N
ederland zijn ook leidraad bij de uitvoering van mijnbouwactiviteiten in deze gebieden, inclusiefinclusief 
de expliciete toetsing van mijnbouwactiviteiten aan de hand van een geohydrologisch toetsingsprotocol. 
7.5  
Locatiespecifieke afwegingen bij mijnbouwactiviteiten
In de wet- en regelgeving voor mijnbouwactiviteiten zijn tal van aspecten benoemd waarover op lokaal niveau afwegingen plaats moeten vinden. Het gaat om veiligheid, seismiciteit, bodemdaling, invloed op de waterhuishouding, archeologie, landschap en cumulatieve effecten. Om de betrokkenheid van decentrale overheden te borgen is hun adviesfunctie wettelijk verankerd. In principe liggen er geen wettelijke restric-ties aangaande de inhoud van hun adviezen. Decentrale overheden worden wel aangemoedigd om onderling af te spraken wie over welk aandachtsgebied adviseert. Zo kunnen provincies en gemeenten adviseren over de ruimtelijke aspecten, de provincies over het drinkwaterbelang en de waterschappen en Rijkswaterstaat over de gevolgen voor de waterhuishouding. Voor wat betreft de techniek en veiligheid is het Staatstoezicht op de Mijnen een belangrijke adviseur. In deze paragraaf wordt een aantal extra aandachtspunten en 
 afwegingen gegeven die van belang zijn bij de vergunningverlening.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
75</pre>

====================================================================== Einde pagina 466 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 467 ======================================================================

<pre>    Kaart 10 Uitsluitingsgebieden delfstofwinning Waddenzee, Waddeneilanden en Noordzeekustzone         Uitsluitingsgebied Waddeneilanden op basis van de Mijnbouwwet voor delfstofwinning    mm Uitsluitingsgebied Noordzeekustzone op basis van de Mijnbouwwet voor delfstofwinning  mm Uitstuitingsgebied Waddenzee op basis van Barro voor delfstofwinning    76 | Mirusterie van infrastrustuur en Milieu / Mimstene van Economische Zaken</pre>

====================================================================== Einde pagina 467 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 468 ======================================================================

<pre>Geothermie
Vanwege de potentie die geothermie heeft in de verduurzaming van de laagwaardige warmtevoorziening, 
hebben zowel het Rijk als de decentrale overheden met het oog op de energietransitie de ambitie om de potenties voor het gebruik van geothermie zo veel mogelijk te benutten. Dit betekent niet dat daarmee op voorhand besloten is dat een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor geothermie of gaswinning in alle gevallen zal worden afgegeven. Bij de vergunningaanvraag wordt gebiedsgericht gekeken en locatiespeci-fiek de afweging gemaakt of geothermie ter plaatse mogelijk is. Uit de locatiespecifieke afweging kan blijken of het wenselijk is om in de omgevingsvergunning voorschriften op te nemen met betrekking tot 
 boringen.
Gezien de korte transportafstanden van warmte is een locatie voor de winni
ng van geothermie gekoppeld 
aan de locatie van de warmtevrager. Dit betekent dat bij inpassing van de geothermielocatie er beperkt ruimtelijk geschoven kan worden om risico’s te mijden. Dit kan dus locatiespecifieke risicoafwegingen met zich meebrengen. Daarbij wordt beoordeeld wat de risico’s zijn op aardbevingen bij doorboren van een breuk en temperatuureffecten in de ondiepere grondwatervoorkomens.
Gaswinning uit kleine velden
Als minst vervuilende fossiele brandstof zal aardgas nog lang een belangrijke rol spelen in de periode 
 waarin de transitie naar hernieuwbare energiebronnen plaatsvindt. Met de winning van aardgas uit kleine 
 velden draagt elk veld bij aan het nationaal belang van de energievoorziening. W
anneer dit gas veilig kan 
worden gewonnen is het wenselijk om dit gas uit de Nederlandse bodem te winnen. Wij zijn dan minder afhankelijk van import. Het gas dat in de Nederlandse bodem zit, heeft ook een financiële waarde. Dit betreft de werkgelegenheid en aardgasbaten. Dit betekent niet dat een vergunning zonder meer zal worden verleend, maar dat wel gezocht zal worden naar mogelijkheden om de winning te laten plaatsvinden.
Voor de winning van gas uit een gasveld is het niet noodzakelijk dat de winning direct boven het gasveld is 
gelegen. Dit betekent dat bij de inpassing van een winning er in enige mate ruimtelijk geschoven kan 
 worden om de winning voor alle betrokken partijen zo optimaal mogelijk in te passen.
Monitoring
De technische voorschriften voor diepboringen zijn streng. Door de watervoerende laag moet een conduc-tor (een zware stalen pijp) worden geheid en de boringen vinden plaats binnen deze pijp. Bij olie- en gas-winning geldt een meervoudige verbuizing en tussen de verbuizingen wordt door middel van het meten van annulaire drukken gemonitord of er een lekkage is in één van de verbuizingen. Om lekkages vanaf de oppervlakte te voorkomen worden bodembeschermende voorzieningen en maatregelen getroffen die voldoen aan de eisen die zijn gesteld in de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige activi-teiten (categorie A). Bij de winning van delfstoffen worden op of rond de inrichting peilbuizen geplaatst. Het grondwater wordt jaarlijks bemonsterd en geanalyseerd door een persoon of instelling die daartoe is erkend op grond van het Besluit Bodemkwaliteit. De bemonstering is genormeerd en wordt ingericht en beheerd conform de Nederlandse richtlijn monitoring bodemkwaliteit bedrijfsmatige activiteiten. In voor-komende gevallen kunnen in de omgevingsvergunning extra voorschriften of beperkingen worden 
 opgenomen, waaronder ook monitoring van het diepe grondwater. Bij reguliere boringen zal dit gelet op bovenstaande werkwijze niet nodig zijn. Niettemin kan het wenselijk zij
n bij boringen in kwetsbare gebie-
den of nabij waterwingebieden of wanneer sprake is van nieuwe of maatschappelijk gevoelige technieken, in de omgevingsvergunning voorschriften op te nemen over het monitoren van de kwaliteit van het diepe grondwater. 
Landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten
UNESCO Werelderfgoed en Natura2000-gebieden zijn vanwege hun unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten aangewezen als bijzondere gebieden. Het nationaal belang van (inter)nationale unieke cultuur-historische en natuurlijke kwaliteiten is geborgd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Deze gebie-den worden beschermd door specifiek voor die gebieden geldende wet- en regelgeving. Het beoordelen van een activiteit in deze gebieden is maatwerk en kan resulteren in het toestaan of ontoelaatbaar achten van de desbetreffende activiteit. Om die reden worden er in de Structuurvisie Ondergrond op voorhand geen land-schappelijke of cultureel waardevolle gebieden uitgesloten voor (mijnbouw)activiteiten, maar zal er altijd een locatiespecifieke beoordeling nodig zijn. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
77</pre>

====================================================================== Einde pagina 468 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 469 ======================================================================

<pre>In UNESCO Werelderfgoed zijn bijvoorbeeld ontwikkelingen mogelijk mits deze de uitzonderlijke universele 
waarde van het werelderfgoed niet aantasten. In Natura2000-gebieden zijn voor het desbetreffende gebied aangewezen soorten en habitats beschermd door het moeten nemen van passende maatregelen om te voor-komen dat instandhoudingsdoelstellingen worden geschaad. Zo kunnen bijvoorbeeld bepaalde werkzaam-heden seizoensgebonden worden verboden dan wel toegestaan en kunnen technische voorschriften ter voorkoming van stikstofdepositie worden voorgeschreven, dan wel mitigerende maatregelen worden 
 genomen. 
Waddeneilanden
In het voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet is bij amendement opgenomen dat er geen omgevings -
vergunningen worden verleend voor het oprichten van mijnbouwwerken voor het opsporen of winnen van 
delfstoffen op de W
addeneilanden, in als Natura 2000-gebied aangewezen delen van de Waddenzee en de 
kustzone van de Noordzee. In het gebied boven de Noordzeekustzone wordt voor winningsinstallaties slechts een omgevingsvergunning verleend als medegebruik van een bestaand mijnbouwplatform niet mogelijk is en zichthinder is geminimaliseerd.
Het uitsluitingsgebied in dit voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet betreft een gebied dat deels het 
plangebied van de Beleidsnota Noordzee en de Derde Nota Waddenzee betreft. Alleen de Waddeneilanden vallen onder het plangebied van de Structuurvisie Ondergrond. De wettelijke uitsluiting van mijnbouw
-
activiteiten op de Waddeneilanden is opgenomen in de Structuurvisie Ondergrond. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
78</pre>

====================================================================== Einde pagina 469 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 470 ======================================================================

<pre>Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |79</pre>

====================================================================== Einde pagina 470 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 471 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 471 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 472 ======================================================================

<pre>    8 Realisatieparagraaf    Dit hoofdstuk bevat de ‘realisatieparagraaf”’ zoals bedoeld in de Wet op de ruimtelijke ordening. Hierin  wordt aangegeven hoe de verschillende acties die volgen uit de beleidshoofdstukken worden opgepakt in  het uitvoeringsprogramma dat behoort bij deze structuurvisie.    8.1  Acties met betrekking tot grondwater voor de drinkwatervoorziening    . De provincies zullen in overleg met de drinkwaterbedrijven, gemeenten en waterschappen uitwerking  geven aan het aanwijzen van Aanvullende Strategische Voorraden met bijbehorend beschermings-  regime. Vastlegging daarvan vindt plaats in provinciale verordeningen. Het Rijk en de provincies  bespreken het resultaat van deze uitwerking. Bij overeenstemming neemt het Rijk de aangewezen  gebieden en de bepalingen met betrekking tot mijnbouwactiviteiten over.    . Provincies voeren een evaluatie uit van het huidige grondwaterbeschermingsbeleid met het oog op  de drinkwatervoorziening. Op basis daarvan vindt zo nodig een aanpassing van het provinciale beleid  plaats. De provincies bespreken de uitkomsten van de evaluatie met het Rijk.    . Het Rijk treedt in overleg met provincies en gemeenten om tot een 3D-begrenzing van Nationale Grond-  water Reserves te komen en te beoordelen welke ontwikkelingsmogelijkheden er zijn voor het benutten  van bodemenergie binnen deze gebieden en welke restricties of randvoorwaarden daarbij eventueel van  toepassing zijn.    . Het Rijk voert samen met de provincies en de drinkwaterbedrijven een impactanalyse uit van de gevolgen  van grootschalige overstromingen voor de openbare drinkwatervoorziening. Op basis daarvan wordt  gekeken of met de bestaande infrastructuur een grootschalige overstroming kan worden opgevangen of  dat daar Nationale Grondwater Reserves voor nodig zijn.    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond : 81    </pre>

====================================================================== Einde pagina 472 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 473 ======================================================================

<pre>8.2  
Acties met betrekking tot mijnbouwactiviteiten voor 
de energievoorziening
5. Het Rijk geeft bij energieprojecten en de besluitvorming daarover samen met de regio vorm aan het 
proces van het omgevingsmanagement. 
6. Het Rijk neemt het initiatief om in overleg met drinkwaterbedrijven en mijnbouwactiviteiten de risico’
s 
van boren in de ondergrond te identificeren en te bespreken hoe hierop te anticiperen. 
7. De minister van Economische Zaken zal de verkenning CO 2-transport en opslagstrategie uit 2010 
 actualiseren, waarbij wordt onderzocht welke specifieke lege gasvelden geschikt zouden kunnen zijn voor CO
2-opslag.
 8.
 De minister van Economische Zaken zal in overleg treden met olie- en gasmaatschappijen die op land actief zijn, over het delen van beschikbare data die van nut kunnen zijn voor 
de ontwikkeling van 
 geothermie.
8.3  
Overige acties
9. Het Rijk en de decentrale overheden zullen samen verkennen of het nodig is om aanvullende bestuurlijke afspraken te maken over de doorwerking van de in deze structuurvisie neergelegde visie op duurzaam,
 
veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond. 
10. Voor de uitvoering van de Structuurvisie Ondergrond is goede informatie en kennis over de fysieke opbouw en kwaliteit van ondergrond van groot belang. Het Rijk zal in ov
erleg met betrokken partijen 
de Basisregistratie Ondergrond (BR
O) via een stapsgewijze aanpak ontwikkelen waarbij in 2017 wordt 
gestart met een eerste tranche van vijf registratieobjecten. De totale realisatie van de BRO zal naar 
 verwachting vijf tot zeven jaar duren.
11. Rijk en decentrale overheden werken samen met andere partijen aan de ontwikkeling of verbetering van de informatievoorziening en modellen om de oorzaken van bodemdaling en de effecten daarvan in kaart te brengen. Daarbij zal aandacht worden geschonken aan de relatie tussen klimaatverandering, water
-
beheer, mijnbouwactiviteiten en bodemdaling. Dit zal onder meer plaatsvinden via het Deltaprogramma R
uimtelijke Adaptatie, het Landelijke Kennisprogramma Bodemdaling en het Kennisprogramma 
 Effecten 
Mijnbouw. 
12. Daar waar dit nodig is zal het Rijk uitwerking geven aan de juridische doorwerking van de in de 
 Structuurvisie Ondergrond opgenomen ruimtelijke besluiten in het Besluit algemene regels ruimtelijke 
ordening (Barro) en het Mijnbouwbesluit
. 
13. Ongeveer vijf jaar na vaststelling van de Structuurvisie Ondergrond – of eerder als daar aanleiding toe is –
  
zal het Rijk een eerste beleidsevaluatie van de Structuurvisie Ondergrond uitvoeren. In dat kader zal ook over de voortgang van de in deze ‘realisatieparagraaf’ genoemde acties aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd. Hierbij zal ook een link worden gelegd met de Monitor Infrastructuur en Ruimte, waarin 
het monitoren van het nationale belang ‘efficiënt gebruik van de ondergrond’ geconcretiseerd zal worden.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
82</pre>

====================================================================== Einde pagina 473 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 474 ======================================================================

<pre>Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |83</pre>

====================================================================== Einde pagina 474 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 475 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 475 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 476 ======================================================================

<pre>    9 Verantwoording    9.1  Totstandkoming    In 2011 is in de Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte aangekondigd dat het nationale belang  ‘efficiént gebruik van de ondergrond’ wordt uitgewerkt in een Structuurvisie Ondergrond. Het voornemen  tot het opstellen van de Structuurvisie Ondergrond is op 19 december 2011 bij brief gemeld aan de Tweede  Kamer". Daarbij is aangegeven dat de structuurvisie aandacht zal besteden aan onderwerpen waarvoor het  Rijk direct verantwoordelijk is. Het betreft de winning van delfstoffen en aardwarmte en opslag van diverse  stoffen waarvoor een vergunning op basis van de Mijnbouwwet nodig is, het veiligstellen van de drinkwater-  voorziening en de bouwgrondstoffenvoorziening.    Op 21 maart 2013 hebben de ministers van Infrastructuur en Milieu en Economische Zaken de Tweede  Kamer geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de Structuurvisie Ondergrond’ en gemeld  dat in overleg met de decentrale overheden de voorbereiding is verbreed naar een integrale benadering. Om  tot een efficiënt gebruik van de ondergrond te komen is het nodig om de verschillende activiteiten in de  ondergrond en de bovengrondse activiteiten op elkaar af te stemmen, rekening houdend met de bevoegd-  heden van de diverse overheden. Bovendien is het wenselijk de fundamentele herziening van het bodem-  beleid daarbij te betrekken. Dit heeft geleid tot het opzetten van een Programma STRONG, waarbinnen een  gezamenlijke verkenning heeft plaatsgevonden van alle maatschappelijke vraagstukken met betrekking tot  de ondergrond en de beleidsopgaven die daaruit voortvloeien, kortweg aangeduid als ‘de probleemstelling’.  De doelstelling van dit programma luidde: duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond, waarbij  benutten en beschermen met elkaar in balans zijn.    '® Kamerstukken (Il 2010-2011, 33 136, nr. 1  HT Kamerstukken (1 2012-2013, 33 136, nr. 5    Ontwerp Structuurvisie Ondergrond 85    </pre>

====================================================================== Einde pagina 476 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 477 ======================================================================

<pre>Op 12 februari 2014 is de Tweede Kamer gemeld dat de planning voor de Structuurvisie Ondergrond was 
aangepast18. De reden daarvoor was dat er een aparte Structuurvisie Schaliegas zou worden opgesteld die 
uiteindelijk onderdeel zou moeten uitmaken van de Structuurvisie Ondergrond. Bovendien was meer tijd nodig om de probleemstelling af te ronden. 
In mei 2014 is de gezamenlijke probleemstelling vastgesteld
19. De coördinatietaken voor uitvoering van de 
daarin opgenomen beleidsopgaven zijn vervolgens verdeeld over het Rijk en de decentrale overheden, 
afhankelijke van de aard van de problematiek en de bevoegdheidsverdeling. Het Rijk heeft de uitwerking van de beleidsopgaven die betrekking hebben op de nationale belangen ‘drinkwatervoorziening’ en ‘mijn-bouwactiviteiten’ opgepakt. Het ruimtelijk beleid voor deze nationale belangen zou worden uitgewerkt in de Structuurvisie Ondergrond. Daarvoor is een traject gestart voor het opstellen van een planMER en een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA). Een gezamenlijke uitwerking van de overige beleids
-
opgaven is opgepakt binnen het Programma STRON
G, dat inmiddels Programma Bodem en Ondergrond is 
gaan heten.
Op 9 februari 2015 is bij brief de Conceptnotitie reikwijdte en detailniveau (cNRD) PlanMER Structuurvisie 
Ondergrond aangeboden aan de Tweede Kamer20. Daarbij is uitleg gegeven over het vervolgtraject en de 
samenhang met het inmiddels gestarte traject voor het PlanMER Schaliegas. Op 10 februari 2015 is vervolgens ook een ‘zienswijzeprocedure’ gestart met betrekking tot de cNRD PlanMER Structuurvisie Ondergrond. Tevens is de Commissie voor de m.e.r. om advies gevraagd.
Naar aanleiding van de aardbevingen in Groningen heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid op 18 februari 
2015 een advies uitgebracht aan het kabinet
21. Dit advies heeft er mede toe geleid dat het aspect veiligheid 
ook in het voorbereidingstraject van de Structuurvisie Ondergrond pregnanter in beeld is gebracht. Dat is ook tot uitdrukking gebracht in een verbreding van de doelstelling van het Programma Bodem en Onder-grond: duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond, waarbij benutten en beschermen met elkaar in balans zijn.
De fundamentele herziening van het bodembeleid heeft geleid tot een nieuw bodemconvenant – het Con-
venant bodem en ondergrond 2016-2020 – dat op 17 maart 2015 door het Rijk en de decentrale overheden is ondertekend. In dit convenant hebben de partijen afgesproken om het bodemsaneringsbeleid te verbreden tot een beleid gericht op duurzaam en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond. In het bij het convenant behorende beleidsdocument is aangegeven dat deze verbreding mede gestalte krijgt binnen het kader van de Structuurvisie Ondergrond.
Op 10 juli 2015 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de vaststelling van de Notitie Reikwijdte en Detail
-
niveau voor het PlanMER Structuurvisie Ondergrond22. Bij deze brief is een drietal documenten gevoegd. 
Deze bevatten de beantwoording van de vragen uit het Schriftelijk Overleg over de cNRD PlanMER Structuur-
visie Ondergrond, de nota van beantwoording met betrekking tot de binnengekomen zienswijzen en het
 advies van de Commissie voor de m.e.r
. In de brief is aangegeven hoe met dit advies wordt omgegaan. 
Naar aanleiding van het besluit om geen aparte Structuurvisie Schaliegas meer uit te brengen, is tevens de procedure geschetst voor het samenvoegen van de dossiers ‘schaliegas’ en ‘Structuurvisie Ondergrond’. Er
 komt één structuurvisie voor de ondergrond, waarin een integrale rui
mtelijke afweging plaatsvindt van 
alle activiteiten in de ondergrond waarvoor op rijksniveau keuzes moeten worden gemaakt.
18 Kamerstukken II 2013-2014, 33 136, nr. 6
19 Opgaven voor de ondergrond. Probleemstelling van het Programma STRONG. Mei 2014.
20 Kamerstukken II 2014-2015, 33 136, nr. 10
21 Kamerstukken II 2014-2015, 33529, nr. 123
22 Kamerstukken II 2014-2015, 33 136, nr. 13
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
86</pre>

====================================================================== Einde pagina 477 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 478 ======================================================================

<pre>9.2  
Het Programma Bodem en Ondergrond
Het Programma Bodem en Ondergrond is een samenwerkingsverband waarin het Rijk en de decentrale 
overheden uitwerking geven aan de doelstelling ‘duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond, waarbij benutten en beschermen met elkaar in balans zijn’. Het programma kent een aantal deelproducten. De deelproducten die inmiddels zijn opgeleverd zijn:•
 Opgaven voor de ondergrond. Probleemstelling van het Programma STRON
G. Mei 2014.
• Visie op duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond
. Maart 2016.
• Afwegingssystematiek bodem en ondergrond. Maart 2016.
Deze Structuurvisie Ondergrond is ook een deelproduct van het Programma Bodem en Ondergrond.
De beleidsopgaven in de probleemstelling zijn gebundeld binnen zes th
ema’s:
• Energievoorziening
• Beschikbaarheid van vaste delfstoffen
• W
atervoorziening
• Een gezonde bodem voor landbouw en natuur
• Bodem om te bouwen
• Cultuurhistorisch en natuurlijk erfgoed in de bodem
De thema’s ‘
energievoorziening’ en ‘watervoorziening’ zijn grotendeels uitgewerkt in de Structuurvisie 
Ondergrond. De overige thema’s en bijbehorende beleidsopgaven hebben in hoofdzaak betrekking op de 
ondiepe ondergrond en spelen vooral op regionaal en lokaal niveau. Bij de uitwerking van deze beleids -
opgaven hebben de decentrale overheden het voortouw. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij al lopende
 
trajecten, zoals het Initiatief Bewust Bodemgebruik, het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. De uitwerking van deze beleidsopgaven wordt opgenomen in het uitvoerings
-
programma van het Programma Bodem en Ondergrond. Te zijner tijd zal dit worden samengevoegd met het
 Uitvoeringsprogramma van het Bodemconvenant
.
Veel van de beleidsopgaven voor de ondiepe ondergrond hebben betrekking op een nationaal belang. Hoewel de uitwerking hiervan vooral op regionaal en lokaal niveau plaatsvindt, heeft het Rijk hierbij ook een rol. Het Rijk zal het uitvoeringsprogramma van het Programma Bodem en Ondergrond daarom samen met de decentrale overheden vorm geven. 
Winning van oppervlaktedelfstoffen
De winning van oppervlaktedelfstoffen is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte aangemerkt als nationaal belang. In de Omgevingswet is het nationale belang wat breder geformuleerd: doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van natuurlijke hulpbronnen. Er is een blijvende behoefte aan winning van oppervlaktedelfstoffen uit de Nederlandse land- en zeebodem. De mogelijkheden voor import zijn beperkt en de winningsmogelijkheden zijn ongelijk verdeeld in Nederland. Het beleid voor de winning van opper-vlaktedelfstoffen uit de zeebodem is opgenomen in het Nationaal Waterplan en de Beleidsnota Noordzee. Voor de winning van oppervlaktedelfstoffen op land ligt de regierol grotendeels bij de provincies en ook de
 markt heeft hierbij een belangrijke rol. Er kan echter aanleiding zijn o
m op nationaal niveau te sturen 
in de winning van oppervlaktedelfstoffen. Het Rijk bepaalt op basis van ee
n jaarlijkse rapportage over de 
ontwikkelingen, in overleg met de provincies en de marktpartijen, of en op welke wijze een interventie van het Rijk nodig is.
Bodemdaling 
Bij beheer en onderhoud en ontwikkeling van de stedelijke en landelijke omgeving, met inbegrip van de daarin liggende infrastructuur, is bodemdaling in veel gebieden een complex vraagstuk. Hoewel bodem
-
daling in Nederland diverse oorzaken en uitingsvormen kan hebben, wordt het voornamelijk veroorzaakt door oxidatie (afbraak) van veen en zetting van de slappe veen- en kleilage
n door ontwatering en belasting. 
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
87</pre>

====================================================================== Einde pagina 478 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 479 ======================================================================

<pre>In aanvulling hierop kan bodemdaling ontstaan als gevolg van de winning van delfstoffen – in het bijzonder 
gas en zout – en grondwateronttrekkingen voor de openbare drinkwatervoorziening en industriële 
 doeleinden. 
Om nadelige gevolgen van bodemdaling zo veel mogelijk te voorkomen
 is een integrale analyse nodig van 
de cumulatie van de verschillende oorzaken van bodemdaling aan de hand waarvan gebiedspartners tot een 
samenhangende aanpak kunnen komen waarin het bodem- en watersysteem centraal staat. Via onder meer het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en het landelijke kennisprogramma bodem
 daling werken 
overheden samen met andere partijen aan het verhelderen van de relatie tussen klimaat  verandering, water-
beheer en bodemdaling. Hiermee wil het Rijk werken aan goede informati
e en goede modellen om bodem-
daling en de effecten daarvan in kaart te brengen. Dit is noodzakelijk om in de toekomst goede besluiten te kunnen nemen over investeringen en beheer en onderhoud in dalings
 gevoelige gebieden.
9.3  
Visie en afwegingssystematiek
Binnen het Programma Bodem en Ondergrond hebben de samenwerkende partijen een visie gevormd op duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond. Deze visie is de ‘bril’ waarmee naar het gebruik van de ondergrond wordt gekeken. De visie bevat algemene uitgangspunten voor beleid, die worden toe
-
gepast bij het uitwerken van de diverse beleidsopgaven. Het Rijk heeft deze visie opgenomen in hoofdstuk 3 
van de Structuurvisie Ondergrond. De decentrale overheden kunnen deze
 visie gebruiken als inspiratiebron 
voor de uitwerking van hun eigen beleid voor de ondergrond.
Daarnaast is voor het afwegen van belangen bij de keuze voor ingrepen in de ondergrond een systematiek 
opgesteld. De uitgangspunten voor beleid, die volgen uit de visie, vormen de kapstok voor deze afwegings-systematiek. In een gestructureerde, stapsgewijze aanpak krijgen deze uitgangspunten een praktische toe-passing. De visie en de afwegingssystematiek hangen dus samen. De afwegingssystematiek is gebruikt bij het opstellen van de Structuurvisie Ondergrond. 
9.4  
Adviezen
Technische Commissie Bodem
De Technische Commissie Bodem (TCB) heeft op 5 november 2014 advies uitgebracht over de concepten van
 de V
isie en de Afwegingssystematiek van het Programma Bodem en Ondergrond23. Daarin heeft de 
commissie haar kijk gegeven op diverse aspecten van duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond. De
 commissie heeft waardering geuit voor de prominente aandacht in de conceptvisie voor de watersysteem
-
benadering en driedimensionale ruimtelijk ordening, de rol van kennis en informatie en de procesbenade-ring die gericht is op het verkrijgen van draagvlak. Daarnaast heeft de commissie onder meer extra aandacht gevraagd voor het aspect veiligheid en gezondheidsrisico’s, feitelijke kennis en wetenschap ten opzichte van
 wat mensen bezig houdt
, circulaire economie en het toekennen van ‘waarde’ aan de ondergrond. 
Het advies van de TCB is verwerkt in de eindversies van de V
isie en de Afwegingssystematiek en is ook 
 herkenbaar in hoofdstuk 3 van deze structuurvisie.
23 Advies Uitgangspunten afwegingssystematiek Structuurvisie Ondergrond. TCB A099(2014).
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
88</pre>

====================================================================== Einde pagina 479 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 480 ======================================================================

<pre>Commissie voor de m.e.r.
De Commissie voor de m.e.r. heeft op 28 april 2015 advies uitgebracht over de conceptnotitie Reikwijdte 
en Detailniveau (cNRD) van het PlanMER Structuurvisie Ondergrond24. De belangrijkste punten uit het 
advies zijn:•
 Breng de kansen en potentiële conflicten tussen verschillende gebruiksfuncties van de (diepe) onder-grond in beeld via scenario
’s, in plaats van via (beleids)alternatieven. De scenario’s moeten de mogelijke 
ontwikkelingen in het gebruik van de ondergrond in de toekomst laten zien, de zogenaamde hoeken van het speelveld.
•
 Voeg aan de al aangekondigde scenario
’s een scenario toe dat gericht is op aardgas als transitiebrandstof.
• Laat een aantal onderzoeksstappen achterwege vanwege de grote complexiteit en focus daarbij op zoge-naamde primaire effecten (niet locatiespecifiek). Concrete locatiekeuzes 
zijn immers niet aan de orde in 
de Structuurvisie Ondergrond. 
Het advies is grotendeels overgenomen.
9.5  
Het PlanMER Structuurvisie Ondergrond
Om een beeld te krijgen van mogelijke toekomstige ontwikkelingen en ruimtelijke keuzes te kunnen onder-bouwen is een planMER opgesteld
25. Dit is geen gebruikelijk planMER met een beoordeling van effecten van 
beleidsalternatieven. Dit planMER is juist bedoeld als hulpmiddel om het beleid vorm te kunnen geven. Daarom is het advies van de Commissie voor de m.e.r. om met scenario’s te werken in plaats van met 
beleids-
alternatieven ter harte genomen. De tijdshorizon van de scenario’s loopt tot het jaar 2040. Deze hypothetische  
scenario’s zijn geen realistische beleidsalternatieven voor de Structuurvisie Ondergrond, maar zijn bedoeld om inzicht te verschaffen in de kansen en knelpunten op regionaal niveau.
De volgende hypothetische scenario’s zijn gekozen:
•
 Fossiel met CO 2-opslag. In dit scenario staat opslag van CO 2 centraal. Daarnaast vindt er winning van 
fossiele brandstoffen (inclusief schaliegas) plaats. 
• Maximaal hernieuwbaar. Centraal in dit scenario staat geothermie en de buffering van warmte en energie in de ondergrond. 
•
 Drinkwater voorop. Uitgangspunt in dit scenario is maximale bescherming van de benodigde (strategische) 
grondwatervoorraad voor huidig en toekomstig gebruik. 
• Opslag en handel in gas. De insteek van dit scenario is Nederland als gasrotonde. Dit betekent dat naast de winning van conventioneel gas ingezet wordt op gasbuffering en de wi
nning van schaliegas. 
Conform het advies van de Commissie voor de m.e.r. zijn alleen de milieueffecten op regionaal niveau in
 beeld gebracht
, zoals bodemdaling, daling van de grondwaterstand of geïnduceerde bevingen. Milieu -
effecten op lokaal niveau zoals de gevolgen van licht, geluid of trillingen zijn niet verkend. Daarvoor is het abstractieniveau van de structuurvisie te hoog. Dit soort milieueffecten w
orden locatiespecifiek beoordeeld 
in een projectMER.
In het planMER is per ondergrondfunctie beschreven welke handelingen mogelijk kunnen leiden tot onge-
wenste gebeurtenissen en tot mogelijke milieueffecten. Daarbij is tevens aangegeven welke maatregelen genomen kunnen worden om de risico’s te verkleinen. Bij de risicoanalyse is een systematische oorzaak-gevolg analyse gemaakt. Hierbij is nauw overleg geweest met de verschillende kennisinstituten. Dit heeft geleid tot een kwalitatieve risico-inschatting op basis van expert judgement.
24 Structuurvisie Ondergrond. Advies over reikwijdte en detailniveau van het milieueffectrapport. 28 april 2015 / 
 rapport  nummer 
2907-25.
25 Milieueffectrapport Structuurvisie Ondergrond (STRONG). TAUW, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2016.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
89</pre>

====================================================================== Einde pagina 480 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 481 ======================================================================

<pre>De potenties voor de diverse ondergrondfuncties zijn in beeld gebracht. Vervolgens zijn op basis van de vier 
hypothetische scenario’s functies gecombineerd. Daarbij is bekeken waar zich goede mogelijkheden voor-doen voor het ontwikkelen van de functies en waar in de toekomst drukte kan ontstaan in de ondergrond waardoor zich knelpunten gaan voordoen. 
In het planMER is beoordeeld welke effecten er mogelijk optreden als gevolg van ondergrondse functies en 
waar deze optreden. Het vervult hiermee een signalerende functie op een zeker abstractieniveau, nog voor-dat een concrete vergunningaanvraag aan de orde is. Onder andere op basis van deze informatie is in de Structuurvisie Ondergrond besloten waar en eventueel onder welke functies zijn toegestaan en waar niet (zie hoofdstuk 7). In het geval van een concrete aanvraag worden alle mogelijke effecten (nogmaals) 
 beoordeeld in het vergunningverleningtraject wanneer meer specifieke gegevens beschikbaar zijn, zoals de 
exacte locatie van een boring. In dit vergunningenproces worden alle ris
ico’s op een groter detailniveau 
beoordeeld dan mogelijk is in dit planMER en zal uiteindelijk een meer specifieke afweging worden gemaakt, rekening houdend met de zaken die spelen op de exacte locatie. Wanneer een functie niet ruimte-lijk wordt uitgesloten in de structuurvisie, betekent dit dus niet dat die functie er zondermeer kan komen.
9.6  
Verkenning welvaartseffecten
In de ‘Verkenning welvaartseffecten’ (voorheen MKBA) die voor de Structuurvisie Ondergrond is uitgevoerd26 
zijn de welvaartseffecten van ‘standaard toepassingen’ van verschillende ondergrondfuncties binnen de vier scenario’s van het planMER verkend. In de verkenning worden alle belangen voor verschillende partijen op een rij gezet en indien mogelijk in geld (welvaartseffecten) uitgedrukt. Ook worden kosten en baten van de
 scenario
’s afgezet tegen een nulalternatief. Dit is de situatie waarbij er geen sprake is van ordening door 
het Rijk via een structuurvisie en vergunningverlening van activiteiten via de huidige wettelijke kaders plaatsvindt. 
De Verkenning welvaartseffecten laat zien dat het op het niveau van scenario’s lastig is om vanuit economisch 
oogpunt preferente richtingen te identificeren. Verschillen tussen de maatschappelijke effecten van de vier
 ondergrondscenario
’s ontstaan door verschillen in achtergrondscenario’s27, waarin de gasprijs en de 
CO 2-prijs variëren en daarmee bepalend zijn voor de uitkomsten.
Omdat eventuele milieueffecten in het planMER niet verdergaand zijn gekwantificeerd is het lastig om deze in welvaartseffecten uit te drukken en in de saldi van de verkenning mee te nemen. Uit het planMER blijkt dat de risico’s op milieueffecten over het algemeen laag zijn. Dit betekent dat er weinig kosten gemaakt hoeven te worden om deze effecten te compenseren. Uit de Verkenning welvaartseffecten blijkt dat het doen van een uitspraak over de welvaartseffecten van Aanvullende Strategische Voorraden niet mogelijk is zolang de omvang van deze gebieden en de overlap met potentiële energiebaten niet bekend zijn. Het uitsluiten van mijnbouwactiviteiten in de Nationale Grondwater Reserves zou volgens de verkenning niet welvaartsverhogend werken: door de grote omvang van deze gebieden worden potentiële energiebaten gemist. Pas op het moment dat Nederlandse drinkwater¬consumenten bereid zijn 1,5% tot 3,5% extra te betalen als ‘compensatie’ voor deze misgelopen baten lijkt een positief saldo mogelijk. 
26 Verkenning welvaartseffecten, CE Delft 2016.
27 WLO-scenario’s Hoog en Laag van CPB en PBL, 2015.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
90</pre>

====================================================================== Einde pagina 481 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 482 ======================================================================

<pre>Geothermie heeft een hoge potentie om tot welvaartseffecten met een positief saldo te komen: het kan 
leiden tot een reductie van CO 2, heeft een positief effect op de voorzieningszekerheid en de risico’s zijn 
vergelijkbaar met die van gaswinning uit kleine velden. Of businesscases sterk genoeg gemaakt kunnen worden zal sterk afhangen van de gas- en CO
2-prijzen. Grootschalige toepassing van geothermie kan maat-
schappelijk alleen uit in een klimaatbeleid dat zeer duidelijk aankoerst op 80-95% emissiereductie in 2050 ten opzichte van 1990 of bij stijgende gasprijzen. Lege gasvelden kunnen worden gebruikt voor de opslag van CO
2 of de opslag van gas. Bij een hoge gasprijs 
en sterke prijsfluctuaties op de Europese gasmarkt is gasopslag financieel aantrekkelijk; bij een hoge CO 2-
prijs is CCS een aantrekkelijke optie. De economische haalbaarheid van schaliegas is twijfelachtig, zeker bij een lage gasprijs. Voor conventionele gaswinning wordt nog wel een positieve businesscase verwacht.
9.7  
Kennis en informatievoorziening
Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de ondergrond, met 3D-ordening en de watersysteembenadering als specifieke invalshoeken, vraagt om hoogwaardige en voor de praktijk toepasbare informatie en kennis 
over de eigenschappen en het functioneren van het bodem- en watersysteem. Een goede kennisinfrastructuur  
is daarvoor van groot belang. Overheden, marktpartijen en kennisinstellingen werken daarom samen aan een goede kennisinfrastructuur, waarin drie pijlers centraal staan: 1.
 Een kennisagenda: een groslijst van thema’
s en knelpunten waar de gezamenlijke partijen meer zicht op 
willen krijgen.
2.  Kennisontwikkeling: programmering van de uitvoering van onderzoeken, gebaseerd op de kennisagenda en afgestemd op de beschikbare financiën en uitvoeringsmogelijkheden
, in het Kennis- en Innovatie -
programma Bodem en Ondergrond (KIBO). 
3.  Kennisdoorwerking: het toegankelijk en beschikbaar maken van bestaande en nieuw ontwikkelde kennis 
voor gebruikers en bewerkstelligen dat deze kennis doorwerkt in de prak
tijk van alle dag. 
In 2015 is gestart met het Kennis- en Innovatieprogramma Bodem en Ondergrond. De insteek hierbij is dat de kennisontwikkeling, inclusief de financiering, vraaggestuurd wordt opgepakt, in samenwerking tussen overheden, marktpartijen en kennisinstellingen. De programmering en uitvoering wordt door deze partijen gezamenlijk aangestuurd. De uitvoering van het programma gebeurt in de vorm van business cases.
In Nederland is de kennis over het bodem- en watersysteem al ver ontwikkeld maar erg versnipperd aan
-
wezig en niet altijd makkelijk toegankelijk. E
en belangrijke opgave is dan ook om de aanwezige informatie 
en kennis te bundelen en vrij beschikbaar te stellen voor iedereen. De Basisregistratie Ondergrond (BRO) zal 
daarbij de basis vormen. Daarin worden onder meer opgenomen: gegevens uit geologisch onderzoek en grondboringen, alle gegevens rond mijnbouwactiviteiten en grondwateronttrekkingen, gegevens uit grond-watermonitoring en bodemkwaliteitsonderzoek. De BRO komt stapsgewijs tot stand, waarbij er steeds meer ‘registratieobjecten’ in worden ondergebracht en digitaal beschikbaar worden gesteld. De BRO zal het fundament worden van het Informatiehuis Bodem en Ondergrond, als onderdeel van de ‘Laan van de 
 Leefomgeving
’, die in het kader van de nieuwe Omgevingswet wordt opgezet.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
91</pre>

====================================================================== Einde pagina 482 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 483 ======================================================================

<pre>9.8  
Afstemming met andere beleidsterreinen
Bij het opstellen van de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond is afstemming gezocht en rekening gehouden 
met een aantal andere beleidstrajecten en onderzoeken die aan de structuurvisie raken: •
 PlanMER Schaliegas
• Energieakkoord, Energierapport 2016, Energiedialoog en Energieagenda
• Green Deal Geothermie Brabant
• Beoordeling mijnbouwactiviteiten door SodM
• Nationaal W
aterplan 2016-2021 en Beleidsnota Noordzee 2016-2021
• Derde Nota W
addenzee
• Beleidsnota Drinkwater
• Aanpassing Mijnbouwwet en -regelgeving
• Omgevingswet en Nationale Omgevingsvisie
Hieronder wordt kort ingegaan op deze beleidstrajecten waarbij de relatie met de Structuurvisie Ondergrond
 
wordt aangegeven. 
PlanMER Schaliegas
Met oog op het eerdere voornemen om een Structuurvisie Schaliegas uit te brengen is ten behoeve van de besluitvorming over schaliegas in een planMER
28 in beeld gebracht in welke gebieden schaliegaswinning 
potentieel aan de orde zou kunnen zijn en welke milieueffecten en landschappelijke effecten dit met zich mee zou kunnen brengen. De resultaten hiervan zijn meegenomen in het PlanMER Structuurvisie Onder-grond. Daarin is de interactie tussen schaliegas en andere gebruiksfuncties in de ondergrond in beeld gebracht. 
Energieakkoord, Energierapport 2016, Energiedialoog en Energieagenda
In het Energieakkoord zijn afspraken gemaakt om het aandeel hernieuwbare energie te vergroten naar 16% in 2023. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over energiebesparing, werkgelegenheid en innovatie. Daarmee is een eerste, onomkeerbare stap gezet richting een CO
2-arme energievoorziening, maar worden de doelen 
voor het verminderen van de CO 2-uitstoot (40% reductie in 2030 en 80-95% in 2050 ten opzichte van 1990) 
nog niet gerealiseerd. Met het Energierapport 2016 heeft het kabinet zijn integrale visie gegeven op de toekomstige energievoorziening van Nederland en de daarbij horende energietransitie van 2023 naar 2050. De scenario’s die in het PlanMER Structuurvisie Ondergrond zijn onderzocht sluiten op deze doelen aan: tenminste 80-95% CO
2-reductie is bij alle onderzochte scenario’s een randvoorwaarde. 
Zoals werd aangekondigd in het Energierapport is in 2016 een energiedialoog gestart om met burgers, bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en wetenschappers – en zij met elkaar – in gesprek te
 gaan over de manier waarop we in 2050 een CO 2-arme energievoorziening kunnen realiseren. Op  
www.mijnenergie2050.nl zijn alle meningen, ideeën en voorstellen die tijdens de Energiedialoog naar voren zijn gekomen, samengevat. Deze worden gebruikt bij het opstellen van een Energieagenda. Waar het Energie
 akkoord zich richt op doelen tot 2023, zal de Energieagenda zich richten op de periode na 2023. 
Hierin zal in navolging van het Energierapport en de hierop aansluitende Energiedialoog een aantal piket-
palen worden geslagen voor de energietransitie in de periode 2023-2050. 
In de Energieagenda wordt ook 
aangegeven op welke manier, en op welke terreinen, de energiedialoog wordt voortgezet. De Energieagenda wordt eind 2016 gepresenteerd. In 2017 zal gestart worden met de uitvoering van de eerste acties uit de Energieagenda.
28 PlanMER Structuurvisie Schaliegas. Delen A en B en bijlagen. Ministerie van Economische Zaken, juni 2015.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
92</pre>

====================================================================== Einde pagina 483 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 484 ======================================================================

<pre>Green Deal Geothermie Brabant
Om te komen tot een krachtenbundeling en kennisontwikkeling op het gebied van geothermie als duur-
zame bron van warmteopwekking is er een Green Deal Geothermie Brabant gesloten. Door het bundeling van vijf geothermieprojecten wordt beoogd om schaalvoordelen te realiseren en expertise te borgen. In de uitvoering van de Green Deal Geothermie Brabant is het de inzet van alle partijen om te onderzoeken of en
 hoe geothermie samen kan gaan met de overige functies in de ondergrond
, en dan in het bijzonder 
de drinkwatervoorziening: partijen zullen de uitkomsten van dit onderzoe
k inbrengen in het proces van 
de Structuurvisie Ondergrond dat zich specifiek op dit v
raagstuk richt.
Beoordeling mijnbouwactiviteiten door SodM
Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ontwikkelt een geohydrologisch toetsingsprotocol voor de 
 beoordeling van mijnbouwactiviteiten in grondwatervoorraden die van belang zijn voor de drinkwater -
voorziening.
Nationaal Waterplan 2016-2021, Beleidsnota Noordzee 2016-2021 en Derde Nota Waddenzee 
De Structuurvisie Ondergrond heeft betrekking op de ondergrond van het gehele vasteland van Nederland, inclusief de grote binnenwateren. De bodem van de Noordzee en de Waddenzee vallen buiten het plan
-
gebied. Het beleid hiervoor is opgenomen in het Nationaal W
aterplan 2016-2021, de Beleidsnota Noordzee 
2016-2021 en de Derde Nota Waddenzee. De Beleidsnota Noordzee en de Derde Nota Waddenzee bevatten een afwegingskader voor alle activiteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van de ondergrond, waaronder alle mijnbouwactiviteiten, CO
2-opslag, winning van oppervlaktedelfstoffen en het leggen van kabels en 
leidingen. Het beleid voor de Waddenzee heeft bovendien een ‘externe werking’. Dat betekent dat alle activiteiten buiten het plangebied ‘Waddenzee’, die effecten kunnen hebben op dat plangebied, getoetst moeten worden aan de hoofddoelen van de Derde Nota Waddenzee. In de Beleidsnota Noordzee wordt op een vergelijkbare manier een relatie gelegd met activiteiten in de kuststrook. De Structuurvisie Ondergrond, de Beleidsnota Noordzee en de Derde Nota Waddenzee bevatten vergelijkbare beleidsuitgangspunten en zijn op elkaar afgestemd. 
Beleidsnota Drinkwater
Het nationale beleid voor de openbare drinkwatervoorziening is vastgelegd in de Beleidsnota Drinkwater. Daarin is opgenomen dat het zorgdragen voor de ruimtelijke reservering en goede bescherming van grond-water voor de drinkwatervoorziening een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van het Rijk, provincies en drinkwaterbedrijven. Met het oog op het behouden van voldoende mogelijkheden voor grondwateronttrek-kingen ten behoeve van de toekomstige drinkwatervoorziening is in de Beleidsnota Drinkwater aangegeven 
dat ruimtelijke reserveringen van grondwatervoorraden noodzakelijk zijn met een bijbehorend beschermings-regime
. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen aanvullende Aanvullende Strategische Voorraden en 
 Nationale Grondwater Reserves. De uitwerking hiervan is opgenomen in 
de Structuurvisie Ondergrond.
Aanpassing Mijnbouwwet en -regelgeving
Mede naar aanleiding van de aanbevelingen in het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over aardbevingsrisico’s in Groningen, heeft het kabinet in november 2015 een voorstel voor wijziging van de Mijnbouwwet ingediend bij de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel is een onderdeel van een breder pakket aan wijzigingsvoorstellen, waaronder de aanpassing van het Besluit omgevingsrecht, het Besluit milieueffect-rapportage en het Besluit algemene regels milieu mijnbouw, dat in mei 2016 in procedure is gebracht. Dit
 nieuwe stelsel maakt het mogelijk om meer regie te voeren op mijnb
ouwactiviteiten door meer moge-
lijkheden te bieden om vergunningen af te wijzen of aan voorwaarden te binden – onder meer op grond van ruimtelijke afwegingen in of gebaseerd op de Structuurvisie Ondergrond – en vergroot de betrokkenheid van decentrale overheden en burgers. In bijlage 2 van de Structuurvisie Ondergrond wordt ingegaan op de werking van dit stelsel waarbij wordt beschreven op welke wijze de omgeving wordt betrokken, welke rol de
 decentrale overheden (en mijnbouwbedrijven) hebben en op welke manier ze invloed kunnen uitoefenen
 
op de besluitvorming over mijnbouwactiviteiten.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
93</pre>

====================================================================== Einde pagina 484 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 485 ======================================================================

<pre>Omgevingswet en Nationale Omgevingsvisie
De Omgevingswet is op 26 april 2016 gepubliceerd in het Staatsblad en treedt in 2019 in werking. Kern van 
de Omgevingswet is een andere manier van werken vanuit een integrale benadering van de leefomgeving. Met de decentralisatie van taken naar gemeenten en provincies krijgen decentrale overheden meer bestuur-lijke afwegingsruimte in het fysieke domein. Op grond van de Omgevingswet moeten gemeenten, provincies en het Rijk een omgevingsvisie opstellen waarmee zij hun ambities kenbaar maken met betrekking tot zaken die zij met het instrumentarium van de Omgevingswet willen realiseren. Deze visies bieden een kans om bodem en ondergrond vroegtijdig te betrekken bij de integrale benadering van de leefomgeving en – waar relevant – daarin een duidelijke plek te geven. Met het opnemen van een visie op veilig, duurzaam en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond in de Structuurvisie Ondergrond en de toekomstperspectieven voor mijnbouwactiviteiten en de drinkwatervoorziening maakt het Rijk zijn ambities kenbaar. De Structuur-visie Ondergrond is één van de bouwstenen voor de nationale omgevingsvisie die in de periode 2017-2018 wordt opgesteld.
9.9  
Samenwerking met decentrale overheden
Bij de voorbereiding van de Structuurvisie Ondergrond is intensief samengewerkt met provincies, gemeen-ten en waterschappen. Deze overheden zijn vertegenwoordigd in het Procesteam, dat elke twee weken bij elkaar komt. Daarnaast hebben vertegenwoordigers van de decentrale overheden deelgenomen aan de drie werkgroepen die de Probleemstelling hebben voorbereid. Een of twee keer per jaar zijn er landelijke of regionale bijeenkomsten georganiseerd waarvoor een groot aantal deelnemers was uitgenodigd. Enkele keren per jaar heeft een Bestuurlijk Beraad geadviseerd over de aanpak en de hoofdlijnen van beleid.
In de laatste fase van de voorbereiding van de structuurvisie zijn de decentrale overheden nauw betrokken 
bij de interpretatie van de resultaten van het PlanMER Structuurvisie Ondergrond en de voorbereiding van
 de beleidsuitspraken. Daartoe zijn een landelijke en vijf regionale bi
jeenkomsten georganiseerd. 
Op 13 oktober 2016 heeft een laatste bestuurlijk overleg plaatsgevonden 
tussen het Rijk en de decentrale 
overheden. 
De wijze van samenwerken met de decentrale overheden en andere partijen is in de loop van het traject 
geëvalueerd door Ehsan Nouzari, in het kader van zijn studie planologie aan de Universiteit Utrecht. Dit heeft geleid tot twee rapportages over betekenisvolle participatie
29, met daarin aanbevelingen voor 
 verbetering van het proces. Een deel van de aanbevelingen is direct tot uitvoering gebracht
.
29 Ehsan Nouzari – Betekenisvolle participatie: een reflectie vanuit de wetenschap op de praktijk. Het planvormingsproces van de Structuurvisie Ondergrond in de probleemstellingfase geplaatst binnen de theorie van interactieve beleidsvorming. Universiteit Utrecht, april 2014.  Ehsan Nouzari – Betekenisvolle participatie: toegevoegde waarde van interactieve beleidsvorming bij proces- en omgevings
 management. Universiteit Utrecht, oktober 2015.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
94</pre>

====================================================================== Einde pagina 485 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 486 ======================================================================

<pre>9.10   
Betrokkenheid bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties 
en burgers
Maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven zijn geconsulteerd in een voor de structuurvisie in het 
leven geroepen klankbordgroep en in het formele Overleg Infrastructuur en Milieu. Burgers zijn betrokken via een burgerpanel waaraan een aantal inwoners vanuit heel Nederland deelneemt. Daarnaast zijn op twee momenten zienswijzeprocedures georganiseerd, waarin een ieder kon reageren op tussenproducten.Deze participatie was vooral gericht op het verkrijgen van inbreng die de kwaliteit van de structuurvisie kon verbeteren en op het verkrijgen van inzicht in de zorgen en belangen die er leven. Tevens ging het om infor-meren, begrip krijgen voor de geschetste probleemstelling en meedenken over mogelijke oplossingen.
Burgerpanel
In maart 2012 is gestart met een Burgerpanel STRONG. Uit een grote groep Nederlanders die beschikbaar waren voor ‘online benadering’, hebben 50 personen zich aangemeld om mee te werken aan STRONG. Dit zijn burgers die belangstelling hebben voor dit onderwerp. Het is een groep van demografisch zeer verschil-lende mensen, met een grote spreiding wat betreft woonplaats. Hoewel het geen representatieve vertegen-woordiging is van de Nederlandse bevolking, kan deze groep door de gevarieerde samenstelling wel funge-ren als een thermometer in de samenleving.
Het burgerpanel heeft ongeveer vier jaar meegewerkt aan STRONG en is daarvoor drie à vier keer per jaar bij 
elkaar gekomen. De bijeenkomsten waren interactieve en creatieve sessies waar de panelleden met plezier, maar ook met een kritische houding, aan deelnamen. Ondanks de lange looptijd van het project is het enthousiasme tot het eind toe gebleven.
Het burgerpanel gaf inzicht in de zorgen, wensen en voorkeuren die leven ten aanzien van het beschermen 
en benutten van de ondergrond. Daardoor ontstond een beeld van het draagvlak voor de verschillende activiteiten in de ondergrond. Het burgerpanel heeft grote invloed gehad op de vorm en inhoud van de communicatie over de Structuurvisie Ondergrond. De website, de nieuwsbrief en diverse tussenproducten zijn daardoor toegankelijker en overzichtelijker geworden.
Het burgerpanel heeft duidelijk gemaakt dat schematische tekeningen en foto’s belangrijk zijn voor een 
goede informatieoverdracht en dat er grote behoefte is aan technische en onafhankelijke informatie. Daar-bij gaat het om feitelijke informatie, gepresenteerd op een toegankelijke manier zonder beleidsuitspraken of keuzes. De infobladen over de ondergrondse activiteiten op de website zijn hier de weerslag van. Tussen-producten zoals de basisdocumenten en de gespreksnotities voor een meer deskundig publiek, zijn opgezet volgens dezelfde filosofie. Om de problematiek inzichtelijk te maken zijn bovendien een korte animatie en een documentaire gemaakt over het gebruik van de ondergrond.
Inhoudelijke aandachtspunten zoals het belang van de drinkwatervoorziening, zuinig omgaan met voor
-
raden, veiligheid en participatie van bewoners hebben een plek gekregen in de structuurvisie. Ook de grote 
aandacht voor duurzame energie is in lijn met de input van het burgerpane
l. Transparantie bij de besluit-
vorming is volgens het burgerpanel erg belangrijk.De uitkomsten van de bijeenkomsten van het burgerpanel zijn breed gedeeld binnen het Programma 
Bodem en Ondergrond. Het werken met een burgerpanel heeft een voorbeeldwerking voor andere 
 projecten binnen het ministerie van Infrastructuur en Milieu en andere overheden. Het eindresultaat wordt
 er minder ambtelijk van, met meer draagvlak bij de bevolking.
Als een van de laatste activiteiten heeft het burgerpanel uitspraken gesel
ecteerd uit de verslagen van alle 
bijeenkomsten. De groep heeft in onderling overleg bepaald welke tien uitspraken van panelleden op gemeenschappelijke steun kunnen rekenen, met het oog op het opnemen van citaten in de Structuurvisie Ondergrond. Dit voorstel is vrijwel geheel gehonoreerd.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
95</pre>

====================================================================== Einde pagina 486 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 487 ======================================================================

<pre>Uitspraak burgerpanel
“ Als Burgerpanel STRONG hebben wij veel gesproken over activiteiten in de ondergrond.  
We   hebben dilemma’s verkend en spiegels voorgehouden. Hopelijk hebben we een bijdrage
 
 geleverd aan het openen van de ramen naar buiten toe.”
Klankbordgroep
In december 2011 is een klankbordgroep opgericht met 25 vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en 
maatschappelijke organisaties. Het aantal partijen is in de loop van de tijd uitgegroeid tot rond de 50. Het
 betreft bedrijvenkoepels zoals het Platform G
eothermie en de Vereniging van Waterbedrijven in 
 Nederland (VEWIN), maatschappelijke organisaties zoals de Stichting N
atuur en Milieu en actiegroepen 
zoals de  Groninger Bodembeweging. De Klankbordgroep is enkele malen per jaar bijeen gekomen en is 
ook   schriftelijk geconsulteerd. 
De klankbordgroep heeft een belangrijke rol gespeeld bij het in beeld brengen van de maatschappelijke opgaven en heeft daarnaast ideeën voor oplossingen gegeven, commentaar 
gegeven op tussen-producten 
en suggesties gegeven voor vervolgstappen.
Overleg Infrastructuur en Milieu
In het Overleg Infrastructuur en Milieu voeren (de vertegenwoordigers van) de minister en staatssecretaris overleg met betrokkenen en hun organisaties over beleidsvoornemens op het gebied van infrastructuur en milieu. Het overleg is gebaseerd op de Wet overleg infrastructuur en milieu. 
Onder leiding van een onafhankelijke voorzitter leidt elke bijeenkomst van het OIM tot een advies aan de 
minister, waarbij zoveel mogelijk wordt gezocht naar gemeenschappelijke standpunten. Het OIM heeft drie
 keer geadviseerd over het project STRON
G.
Net als andere partijen was ook het OIM voorstander van een brede benadering van alle activiteiten in de ondergrond. Er is aandacht gevraagd voor het verkrijgen van draagvlak voor ingrepen in de ondergrond door de locale bevolking mee te laten profiteren. De probleemstelling, met daarin de gezamenlijk aan te pakken beleidsopgaven en de uitgangspunten voor beleid, kreeg steun van het OIM. Daarnaast heeft het OIM meegedacht over de inrichting van het beleidsproces.
Zienswijzen
In 2012 is een zienswijzeprocedure georganiseerd met betrekking tot het voornemen tot het maken van een Structuurvisie Ondergrond. Er zijn in totaal 28 zienswijzen binnengekomen waarvan 10 uit de buurlanden. Van de Nederlandse zienswijzen was het merendeel afkomstig van belangenorganisaties en daarnaast van enkele overheden en particulieren. Naast het uiten van zorgen over verschillende activiteiten in de onder-grond, zoals het winnen van schaliegas en opslag van gas, werden vragen gesteld over het proces en diverse belangen benadrukt.
De zienswijzen, maar ook inbreng van het Burgerpanel en het Procesteam, hebben geleid tot een verbreding 
van het aandachtsveld. Niet alleen mijnbouwactiviteiten maar alle ondergrondse activiteiten, inclusief de activiteiten in de bovenste meters van de ondergrond worden in beschouwing genomen, binnen een breed Programma Bodem en Ondergrond (zie paragraaf 9.2). 
In 2015 is opnieuw een zienswijzeprocedure georganiseerd. Een ieder kon reageren op de Concept-notitie 
Reikwijdte en Detailniveau voor het PlanMER Structuurvisie Ondergrond. In totaal zijn 118 zienswijzen ingediend waarvan 12 uit de buurlanden. Vooral overheden hebben gereageerd maar ook belangen
-
organisaties en burgers. Daarnaast heeft de Tweede Kamer schriftelijke v
ragen gesteld. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
96</pre>

====================================================================== Einde pagina 487 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 488 ======================================================================

<pre>De zienswijzen en Kamervragen hebben geleid tot enkele aanpassingen in de aanpak van het onderzoek 
voor het planMER. In de Nota van Beantwoording Zienswijzen op de Conceptnotitie Reikwijdte en Detail -
niveau PlanMER Structuurvisie Ondergrond30 is uitgebreid ingegaan op alle reacties en is veel extra uitleg 
gegeven over de werkwijze.
Er kunnen wederom zienswijzen worden ingediend met betrekking tot de Ontwerp Structuurvisie 
 Ondergrond, het PlanMER Structuurvisie Ondergrond en het PlanMER Schaliegas.
9.11   
Overleg en afstemming met het buitenland
Er zijn twee verschillende situaties waarin overleg en afstemming met het buitenland van belang is. Dat is 
enerzijds het geval wanneer activiteiten in de ondergrond vlak over de grens in de buurlanden plaatsvinden en mogelijk effect kunnen hebben op de kwaliteit of het gebruik van de ondergrond in Nederland. Ander-zijds is dat het geval wanneer activiteiten in de Nederlandse ondergrond plaatsvinden die effect op de ondergrond in de buurlanden kunnen hebben.
Invloed van plannen en activiteiten in de buurlanden op Nederland
Op basis van regiobijeenkomsten in Nederland en een schriftelijke inventarisatie bij grensprovincies is een beeld ontstaan van mijnbouwactiviteiten in de buurlanden die mogelijk effect kunnen hebben aan de Nederlandse kant van de grens. Voorbeelden zijn het beëindigen van bruinkoolwinning in Duitsland, 
 verontreiniging door lekkage van olieopslag in Duitsland nabij Enschede, de onderzoekslocatie voor opslag 
van radioactief afval bij Mol en de gasopslag bij L
oenhout, beiden in België. Soms is het nog niet zo helder 
welke activiteiten in de buurlanden plaatsvinden, zoals bijvoorbeeld bij de grondwateronttrekkingen voor de drinkwatervoorziening in Belgisch Vlaanderen.
Onze buurlanden beschikken niet over nationale of regionale plannen of ruimtelijke visies voor de ondergrond. Er moet dus een beeld worden gevormd van afzonderlijke voornemens of concrete ondergrondse activiteiten. Er is een formele lijn van het Milieu Effect Rapport (MER), op grond waarvan centrale en decentrale overheden in Nederland worden betrokken bij plannen en activiteiten in de buurlanden met mogelijke grensoverschrijdende gevolgen. In het ESPOO-verdrag en het bijbehorende SEA-Protocol is vastgelegd hoe buurlanden betrokken moeten worden bij plannen en activiteiten die grensoverschrijdende milieueffecten kunnen hebben. Dit is uitgewerkt in de Europese richtlijnen voor milieu-effectrapportage en strategische milieubeoordeling.
Het PlanMER Structuurvisie Ondergrond doet geen uitspraken over locatiespecifieke inpassing van activitei-ten in Nederland. Het planMER gaat daarom ook niet in op nieuwe ondergrondse activiteiten nabij de Nederlandse grens en grensoverschrijdende milieueffecten die hiervan mogelijk het gevolg kunnen zijn.
In de werkgroepen van de Nederlandse Duitse Commissie Ruimtelijke Ordening vindt informeel overleg 
met Duitsland over ruimtelijke plannen plaats. Hier nemen naast het Rijk ook de grensprovincies aan deel. Er is geen vergelijkbaar platform met België. Met Vlaanderen vindt informeel overleg over de kwaliteit van bodem en ondergrond (BOLL) plaats. De grensprovincies hebben ook zelf regulier overleg met de buur
-
landen over activiteiten vlak over de grens.
Invloed van plannen en activiteiten in Nederland op de buurlanden
Naar aanleiding van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het PlanMER Structuurvisie Ondergrond zijn door overheden in de buurlanden zienswijzen ingediend. Hierin werd met name aandacht gevraagd voor mogelijk grensoverschrijdende negatieve effecten van ondergrondse activiteiten. Gewezen werd op kwets-bare functies zoals natuur en winning van bronwater.
30 Bijlage bij Kamerstukken II 2014-2015, 33 136, nr. 13.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
97</pre>

====================================================================== Einde pagina 488 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 489 ======================================================================

<pre>Het definitieve planMER zal samen met de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond voor inspraak worden toe -
gezonden aan de buurlanden. Het planMER beschrijft echter in algemene zin mogelijk regionale milieu -
effecten en gaat niet specifiek in op grensoverschrijdende milieueffecten. Dat kan wel aan de orde komen 
wanneer zich een concrete activiteit voordoet op een voorgenomen locati
e in de buurt van de grens. Hier-
over vindt overleg plaats met de overheden in het betreffende buurland, op basis van een locatiespecifiek 
opgesteld projectMER.
9.12   
Waterparagraaf
In het kader van de ‘watertoets’ hebben de decentrale overheden en Rijkwaterstaat de mogelijkheid een advies uit te brengen met betrekking tot het concept van de Ontwerp Structuurvisie Ondergrond, waarin zij beoordelen of de structuurvisie op een goede manier rekening houdt met de gevolgen voor de waterhuis-houding. De provincies, gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat zijn vanaf het begin betrokken bij de voorbereiding van de Structuurvisie Ondergrond. Ze geven alle aan dat zij zeer tevreden zijn over het gevolgde proces en hun inbreng hebben kunnen leveren. De Unie van Waterschappen heeft daarnaast ook een formeel advies opgesteld.
Advies Unie van Waterschappen
De waterschappen onderschrijven het belang van de watersysteembenadering, zoals die in de Structuurvisie Ondergrond wordt gehanteerd. Tevens is er steun voor de gekozen benadering van risico’s van ingrepen in de ondergrond. De waterschappen adviseren om bij een substantieel risico op negatieve effecten een ‘hand aan de kraan’ te houden, om zo snel mogelijk te kunnen optreden als er problemen optreden. Ruimte om op provinciaal niveau tot vaststelling van de beschermingsregimes van Aanvullende Strategische Voorraden te komen, lijkt de waterschappen de beste weg om het belang van voldoende schoon drinkwater in afstem-ming met andere belangen veilig te stellen.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
98</pre>

====================================================================== Einde pagina 489 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 490 ======================================================================

<pre> Bijlagen
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |</pre>

====================================================================== Einde pagina 490 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 491 ======================================================================

<pre>Bijlage 1  Begrippenkader
aardwarmte Aardwarmte of geothermie is de energie die kan worden gewonnen uit 
warmtereservoirs in de diepe ondergrond, over het algemeen dieper dan 2
 kilometer
.
bodem De bovenste laag van de aardkorst bestaande uit minerale deeltjes, organisch materiaal, water, lucht en levende organismen. De bodem maakt dus in ruimtelijke zin onderdeel uit van de ondergrond.
bodemenergie Bodemenergie is de energie die is opgeslagen in de ondiepe ondergrond (tot ongeveer 300 meter diep) in de vorm van warmte of koude. Er zijn twee typen systemen waarmee deze energie kan worden gewonnen: open systemen of WKO-systemen en gesloten systemen of bodemwarmtewisselaars.
bodem- en 
 watersysteemDe functionele eenheid van de bodem, in combinatie met het watersyste
em. 
De definities van ‘bodem’ en ‘
watersysteem’ overlappen elkaar. Grondwater is 
de verbindende schakel. Het bodem- en watersysteem is een ecosysteem
.
casing Een buis die is ingebracht in een onlangs geboord gedeelte van een boorgat.
duurzaam Het begrip duurzaamheid wordt veelal omschreven aan de hand van de drie P’s: People (mensen), Profit (winst), Planet (aarde). Naast het feit dat we geld willen verdienen en van de welvaart willen genieten is het ook onze taak om goed voor de mensen en het milieu te zorgen.
ecosysteem Een dynamisch complex van gemeenschappen van planten, dieren en micro-organismen en hun niet levende omgeving, dat gezamenlijk functioneert als een functionele eenheid. Ecosystemen kunnen op verschillende schaalniveaus worden onderscheiden, van wereldschaal en klimaatzones, tot landschappen, gebieden en kleine landschappelijke eenheden.
ecosysteemdiensten De toegevoegde waarde van ecosystemen aan onze economische en sociale activiteiten. Ecosysteemdiensten worden geleverd door gecombineerde acties van
 levende organismen en abiotische processen. E
co-systeemdiensten worden 
ingedeeld in drie groepen: producerende diensten (bijvoorbeeld het leveren van voedsel, drinkwater, energie en hout) , regulerende diensten (o.a. zuivering, buffering van water, temperatuurregulatie) en culturele diensten (inspiratie, educatie, behoud archeologische waarden).
fracking Een techniek waarbij onder hoge druk grote hoeveelheden water, zand en chemicaliën in de diepe ondergrond worden ingespoten. Door de grote druk breekt het gesteente. De ontstane scheurtjes worden open gehouden door het ingespoten zand.
gebruiksfunctie Het doel waarvoor de beschikbare fysiek ruimte wordt benut. Ruimtelijke ordening gaat over het toedelen van functies aan de beschikbare ruimte, op basis van een afweging van belangen.
geothermie Geothermie of aardwarmte is de energie die kan worden gewonnen uit warmtereservoirs in de diepe ondergrond, over het algemeen dieper dan 2
 kilometer
.
mijnbouw Al die activiteiten die betrekking hebben op het opsporen en winnen van delfstoffen (olie, gas, steenzout), het winnen van aardwarmte (geo-thermie) en
 het opslaan van stoffen (waaronder CO 2, gas, perslucht, vast afval) in de 
ondergrond, op een diepte van meer dan 100 meter beneden maaiveld.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
100</pre>

====================================================================== Einde pagina 491 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 492 ======================================================================

<pre>nationaal belang Het realiseren van een maatschappelijk doel dat zich op nationaal niveau 
voordoet en waarbij het Rijk een bepaalde taak of bevoegdheid heeft, die niet op doeltreffende wijze door andere overheden kan worden uitgeoefend. Het dienen van een nationaal belang vraagt de gecombineerde inzet van het Rijk, andere overheden en marktpartijen.
natuurlijk kapitaal De van nature voorkomende levende (biotische) en niet-levende (abiotische) componenten van de Aarde. Samen vormen zijn onze biofysische leefomgeving. Die kan grondstoffen en diensten leveren aan de maatschappij in de vorm van water en voedsel, hulpbronnen in de vorm van minerale en fossiele energie, hout en andere biotische grondstoffen en land om te gebruiken.
ondergrond Alles wat zich onder het aardoppervlak bevindt, zowel hetgeen van nature aanwezig als door de mens aangelegd.
perslucht Gecomprimeerde lucht. Energie kan in de vorm van gecomprimeerde lucht in de
 ondergrond worden opgeslagen in lege gasvelden of zoutcavernes.
productiewater Bij de winning van olie en/of gas wordt tevens water geproduceerd. Het geproduceerde water wordt productiewater genoemd en is een bijproduct van
 de olie- of gaswinning.
putintegriteit Putintegriteit heeft betrekking op de conditie van een winput
. Het is mogelijk dat 
er onvolkomenheden ontstaan in de cementlaag of casing. Dan is sprake van een falende putintegriteit. Bij een falende putintegriteit kan lekkage van boor- of frackvloeistof en gassen naar de ondergrond optreden.
schaliegas Schaliegas is aardgas dat wordt gewonnen uit schalie. Schalie is een sedimentair gesteente dat bestaat uit geharde, geconsolideerde klei.
watersysteem Het watersysteem bestaat uit het oppervlaktewater, het grondwater en de daarmee samenhangende waterbodems, oevers en kunstwerken alsmede de
 daarin levende organismen.
zoutcaverne Ondergrondse holle ruimte gecreëerd als gevolg van zoutwinning.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
101</pre>

====================================================================== Einde pagina 492 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 493 ======================================================================

<pre>Bijlage 2  Het juridische kader voor mijnbouwactiviteiten
1. Inleiding
Mede naar aanleiding van de aanbevelingen in het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) 
over aardbevingsrisico’s in Groningen31, heeft het kabinet in november 2015 een voorstel voor wijziging van 
de Mijnbouwwet voorgelegd aan de Tweede Kamer32. Het wetsvoorstel beoogt onder meer het veiligheids-
belang te versterken en de minister van Economische Zaken meer sturingsmogelijkheden te geven bij belangrijke beslissingen op het gebied van mijnbouw.
Voor het kabinet staat de veiligheid bij mijnbouwactiviteiten voorop. Daarvoor is een zorgvuldige besluit-
vorming rond mijnbouwtrajecten onmisbaar. Dit wetsvoorstel biedt de instrumenten die daarvoor nodig zijn. Het belang van de veiligheid voor burgers wordt expliciet en structureel meegenomen in het besluit-vormingsproces en decentrale overheden krijgen een actieve rol in de besluitvorming; niet alleen rond de
 gaswinning in het Groningenveld, maar bij alle vormen van opsporing 
en winning van delfstoffen, 
 aardwarmte en het opslaan van stoffen. 
Dit wetsvoorstel is een onderdeel van een breder pakket aan maatregelen. N
aast dit wetsvoorstel gaat het 
om aanpassingen van het Besluit omgevingsrecht, het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening, 
het Besluit algemene regels milieu mijnbouw en het Besluit milieueffect
rapportage.
Deze bijlage beschrijft welke mogelijkheden de voorgestelde wijzigingen van wet- en regelgeving bieden om de in de Structuurvisie Ondergrond opgenomen gewenste ruimtelijke sturing door te laten werken in de
 vergunningverlening voor mijnbouwactiviteiten. T
evens wordt beschreven welke mogelijkheden het 
adviesrecht de decentrale overheden biedt om een actieve rol te spelen bij de besluitvorming over mijn-bouwactiviteiten.
2. De Structuurvisie Ondergrond en vergunningen voor mijnbouwactiviteiten
Vergunningen
Voor de opsporing en winning van delfstoffen en aardwarmte of de opslag van stoffen zijn verschillende vergunningen nodig. De eerste stap tot het daadwerkelijk ontplooien van deze activiteiten is het aanvragen van een opsporingsvergunning, een winningsvergunning of een opslagvergunning, op grond van de Mijn-bouwwet. De minister van Economische Zaken is daarvoor bevoegd gezag. Deze vergunningen hebben het karakter van een concessie; ze geven de vergunninghouder het exclusieve recht om in een bepaald gebied een bepaalde activiteit uit te mogen voeren. 
De vergunninghouder moet vervolgens nog bepalen of en hoe hij de mijnbouwactiviteit wil uitvoeren. Voor 
de wijze van winning of opslag stelt hij een winningsplan of een opslagplan op, dat de instemming behoeft van de minister van Economische Zaken. Het winningsplan gaat in op de wijze en duur van de winning, de verwachte of gewonnen hoeveelheden delfstoffen of aardwarmte en de verwachtingen over bodembeweging en hoe schade als gevolg van bodembeweging wordt voorkomen. Het opslagplan beschrijft welke stof wordt opgeslagen, op welke wijze en met welke duur, wat mogelijke effecten hiervan kunnen zijn en hoe die kunnen worden voorkomen.
Verder is er voor het uitvoeren van mijnbouwactiviteiten op een voorgenomen locatie altijd een omgevings-
vergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht nodig. De minister van Economische Zaken is hiervoor bevoegd gezag. Aan de omgevingsvergunning kunnen eisen worden verbonden met betrekking tot de ruimtelijke inpassing, het milieu en het bouwwerk.
31 Aardbevingsrisico’s in Groningen. Kamerstukken II 2014-2015, 33 529, nr. 123.
32 Voorstel tot Wijziging van de Mijnbouwwet (versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie opsporings-,  winnings- en opslagvergunningen), Kamerstukken II 2015-2016, 34 348, nrs. 2 en 3.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
102</pre>

====================================================================== Einde pagina 493 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 494 ======================================================================

<pre>Doorwerking Structuurvisie Ondergrond in vergunningen
Voor alle bovengenoemde vergunningen is de minister van Economische Zaken bevoegd gezag. Bij de 
beoordeling van vergunningaanvragen houdt hij rekening met het ruimtelijke beleid dat in de Structuurvisie Ondergrond is vastgelegd. Er zijn verschillende beoordelingsgronden waarover de structuurvisie uitspraken kan bevatten. Voor een deel kunnen deze rechtstreeks worden gehanteerd als beoordelingscriterium bij de
 vergunningverlening, voor een deel moeten deze uitspraken eerst juri
disch worden verankerd in een 
algemene maatregel van bestuur.
In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) kunnen gebieden worden aangewezen waarin 
mijnbouwactiviteiten niet worden toegestaan. In die gebieden kan dan geen omgevingsvergunning voor het oprichten en in werking hebben van een opsporings-, winnings- of opslaginstallatie worden afgegeven. Dan is er in beginsel geen mijnbouw mogelijk in het aangewezen gebied. Wanneer er geen mijnbouw mogelijk is ligt het voor de hand om voor dat gebied ook geen opsporings-, winnings- of opslagvergunning af te geven. Daarom is in het voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet inzake veiligheid en regie een weigeringsgrond opgenomen voor vergunningaanvragen in gebieden waarvan in het Barro is bepaald dat de opsporing of winning van delfstoffen of aardwarmte door middel van een opsporings- of winnings
-
installatie in dat gebied niet wordt toegestaan.
Dit wil echter niet zeggen dat er geen winning mogelijk is onder dit gebied. Door schuin of deels horizon-
taal te boren kan het mogelijk zijn om onder dit gebied delfstoffen te wi
nnen. Het aangevraagde gebied 
hoeft dan ook niet op voorhand uitgesloten te worden voor de opsporing of winning van delfstoffen. Ook voor dergelijke gebieden kan een opsporings- of winningsvergunning worden afgegeven, maar hiervoor zullen dan wel beperkingen en of voorschriften gelden voor de wijze van winning. Ook kunnen bijvoor-beeld delen van het aangevraagde gebied worden uitgesloten van bepaalde vormen van opsporing of het gebruik van bepaalde technieken.
Op basis van het wetsvoorstel kunnen in het Mijnbouwbesluit (Mbb) – aanvullend op de ruimtelijke beper-
kingen in het Barro – regels worden gesteld ten aanzien van bepaalde activiteiten, soort delfstof of de diepte waarop een activiteit plaatsvindt. Vergunningen kunnen om die reden (deels) worden geweigerd of onder beperkingen worden verleend. 
Een belangrijk afwegingscriterium in het wetsvoorstel is het planmatig gebruik of beheer van voorkomens 
van delfstoffen, aardwarmte, andere natuurlijke rijkdommen, waaronder grondwater met het oog op de winning van drinkwater, of mogelijkheden tot opslag. Op grond hiervan kan een vergunning geheel of gedeeltelijk worden geweigerd of onder beperkingen worden verleend of hieraan voorschriften worden verbonden. Dit biedt de mogelijkheid tot een afweging tussen verschillende van de genoemde ‘diepe onder-grondfuncties’, wanneer deze niet goed zijn te combineren. In de Structuurvisie Ondergrond kunnen uit-spraken worden gedaan over het planmatig gebruik of beheer van de ondergrond. Dit kan leiden tot het reserveren van (delen van) een gebied voor een specifieke functie in de Structuurvisie Ondergrond als deze de voorkeur krijgt. Een reservering voor een bepaalde mijnbouwactiviteit of grondwater voor de drinkwater-voorziening heeft betrekking op een specifieke laag in de ondergrond. Gebruik van andere lagen blijft in veel gevallen mogelijk. Aan de reservering kunnen randvoorwaarden voor ander gebruik worden gekoppeld (voorschriften aan de manier van winnen of opslag). Soms is ander gebruik in andere lagen niet mogelijk of gewenst. Ook dat kan worden vastgelegd in de Structuurvisie Ondergrond. Regels voor planmatig gebruik of beheer van de ondergrond hoeven niet te worden verankerd in een algemene maatregel van bestuur. De Structuurvisie Ondergrond werkt bij deze beoordelingsgrond rechtstreeks door in de vergunningverlening.
Tot slot kunnen vergunningen op grond van de Mijnbouwwet worden geweigerd of onder beperkingen 
worden verleend dan wel kunnen hieraan voorschriften worden verbonden in verband met de manier 
 waarop de activiteiten worden uitgevoerd, waaronder de bij die activiteiten te gebruiken technieken, hulp-
middelen of stoffen, de veiligheid van omwonenden of het voorkomen v
an ernstige schade aan gebouwen 
of infrastructurele werken.
Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |
103</pre>

====================================================================== Einde pagina 494 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 495 ======================================================================

<pre>3. Adviesrecht decentrale overheden
In deze paragraaf is het adviesrecht beschreven zoals dat is uitgewerkt in het voorstel tot wijziging van 
de Mijnbouwwet en in het voorstel voor aanpassing van het Besluit omgevingsrecht (Bor), op grond van 
de Wet  algemene bepalingen omgevingsrecht (W
abo).
Opsporings-, winnings- en opslagvergunningen
Vergunningaanvragen voor opsporing, winning of opslag worden door de minister van Economische Zaken getoetst aan de vigerende mijnbouwwet- en regelgeving. Daarbij kan, voor zover dit is vastgelegd in 
 algemene regels in het Barro en het Mijnbouwbesluit, rekening worden gehouden met het ruimtelijke afwegingskader in de Structuurvisie Ondergrond. Provincies hebben adv
iesrecht bij de beoordeling van 
deze vergunningaanvragen. De provincies betrekken de gemeenten en waterschappen bij hun advies. 
Winningsplannen en opslagplannen
In de Mijnbouwwet is geregeld dat op de voorbereiding van het besluit omtrent instemming met een 
 winningsplan of een opslagplan de uitgebreide voorbereidingsprocedure (afdeling 3.4 van de Algemene wet 
bestuursrecht) van toepassing is. E
en ieder wordt in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen 
op de voorgenomen wijze van winning of opslag. Op deze wijze worden burgers rechtstreeks betrokken bij besluiten tot instemming met het winningsplan. Gemeenten, provincies en waterschappen krijgen een adviesrecht bij deze instemmingsbesluiten.
Omgevingsvergunning
Voor het uitvoeren van boor- of winningsactiviteiten of opslag van stoffen op land is altijd een omgevings-vergunning nodig. Bij een omgevingsvergunning komen in beginsel drie elementen aan de orde: eisen aan het bouwwerk, eisen vanuit het milieu en de ruimtelijke inpassing van de activiteit. Alle aspecten van de voorgenomen mijnbouwactiviteit worden getoetst aan de voorgenomen locatie: milieu, veiligheid, ruimte-lijke inpassing, effecten op de omgeving et cetera. De minister van Economische Zaken is bevoegd gezag. Gemeenten en provincies zullen nadrukkelijk worden betrokken bij het verlenen van deze vergunningen. Bij deze vergunning kan dan ook worden getoetst of er een milieu-effectrapport nodig is of niet. Indien de
 omgevingsvergunning wordt aangevraagd voor het afwijken van het bestemmingsplan, wordt ook 
het waterschap betrokken bij de vergunningverlening, via het watertoetsproces en wordt de omgevings -
vergunning pas verleend na een ‘verklaring van geen bedenking
’ van de desbetreffende gemeente.
Coördinatie vergunningen winningsfase
Het voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet stelt de toepassing van de coördinatieprocedure van afdeling 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht verplicht bij de diverse besluiten in de winningsfase, nadat de win-ningsvergunning is verleend. Het gaat om coördinatie van de instemming met het winningsplan (de wijze waarop er gewonnen zal worden), de omgevingsvergunning voor het oprichten en in werking hebben van de winningsinstallatie, waar nodig de waterwetvergunning , de natuurwetvergunning of de flora- en fauna-ontheffing en alle andere daarvoor in aanmerking komende besluiten. Onder de coördinatieregeling 
 blijven het aparte besluiten, maar de vergunningen worden gelijktijdig en samenhangend aangev
raagd en 
behandeld. Dit betekent voor adviseurs, zoals provincies en gemeenten, dat in één keer een samenhangend advies kan worden gegeven op alle relevante aspecten van de winning van delfstoffen. Burgers kunnen hun zorgen en zienswijzen in één keer inbrengen. De minister is gehouden om iedere relevante zienswijze bij de verschillende vergunningen in één keer in de afweging te betrekken en bij de beoordeling van de aanvragen rekening te houden met de onderlinge samenhang tussen de besluiten. Beroep wordt in één keer ingesteld. Een burger hoeft zich dus niet meer af te vragen bij welk van de genoemde vergunningen voor welk belang moet worden opgekomen. Dit betekent een efficiënte procedure met minder administratieve lasten en nalevingskosten voor de aanvrager en de burger.
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
104</pre>

====================================================================== Einde pagina 495 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 496 ======================================================================

<pre>    Vergunningen mijnbouwactiviteiten en adviesrecht decentrale overheden    TT    Op basis van    Schaal    50E    Beoordelingsgronden    Betrokkenheid         opsporings-  vergunning  (= concessie)    Mijnbouwwet    regio    wie +  voor-  waarden    1. wijze van uitvoering van  activiteiten, waar onder te  gebruiken technieken, hulp-  middelen of stoffen   2.ruimtelijke beperkingen Barro   3. ondergrondse beperkingen  Mijnbouwbesluit, waar onder  uitsluitingen, diepte, soort  delfstof en soort activiteit   g.is het aangevraagde gebied  geschikt voor mijnbouw, gelet  op:   - veiligheid omwonenden of  het voorkomen van ernstige  schade aan gebouwen of  infrastructurele werken of  de functionaliteit daarvan   = planmatig gebruik of beheer  van de ondergrond   - nadelige gevolgen voor  het milieu   = nadelige gevolgen voor  de natuur    adviesrecht provincies,  provincies betrekken  gemeenten en waterschappen         Wabo  (Omgevings-  wet)    Mijnbouwwet    lokaal    regio    waar proef-  boring +  voorwaar-    wie + voor-  waarden    1. ruimtelijke inpassing (afwijken  van bestemmingsplan)   2.bouwen   3. milieu    zie opsomming onder  opsporingsvergunning         vvgb gemeenteraad;  waterschap via watertoets-    adviesrecht provincies,  provincies betrekken gemeen-  ten en waterschappen    winningsvergunning  of opslagvergunning  (= concessie)  winningsplan of  opslagplan  U  5  uo  W  5  a  v  nnee =  vergunning 5  oprichten en 8  gebruiken >  winingsinstallatie    Mijnbouwwet    Afhankelijk  van het  voorkomen    hoe,  instemming  op wijze van  winnen    1. veiligheid voor omwonenden  of voorkomen van ernstige  schade aan gebouwen of  insfrastructurele werken of  de functionaliteit daarvan   2.planmatig gebruik of beheer    advies provincies, gemeenten  en waterschappen    Wabo  (Omgevings-  wet)    lokaal    waar  winings-  installatie +  voor-  waarden    1. ruimtelijke inpassing (afwijken  van bestemmingsplan)   2.bouwen   3.milieu    adviesrecht provincie;  vvgb gemeenteraad;  waterschap via watertoets-  proces         Ontwerp Stuictuurvise Onde pron 105</pre>

====================================================================== Einde pagina 496 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 497 ======================================================================

<pre>4. Veiligheid, bevingen en bodemdaling
Het beleid is erop gericht om via technische voorschriften en wetgeving alles te doen om effecten van 
 winning of opslag zoveel mogelijk te voorkomen en te beperken. Veiligheid is het belangrijkste aandachts-
punt bij elke mijnbouwactiviteit
. Het veiligheidsbelang is in zowel de Mijnbouwwet als de Wet algemene 
bepalingen omgevingsrecht geborgd.
In de Mijnbouwwet is opgenomen dat, met het oog op de kans op beweging van de aardbodem, metingen 
moeten worden verricht. Deze metingen vinden plaats voor de aanvang van het winnen van delfstoffen, tijdens het winnen en tot dertig jaar na het beëindigen van het winnen. In het Mijnbouwbesluit zijn regels opgenomen met betrekking tot deze metingen en de rapportage over de uitkomsten daarvan. Het opstellen van een meetplan is standaard bij nieuwe activiteiten. Voor elke activiteit wordt een meetprotocol 
 opgesteld dat is afgestemd op de aard van de effecten die zich voor kunnen doen. 
Bij gaswinning, waterinjectie of opslag van stoffen vindt standaard een worst-case-berekening plaats van 
de kans op bevingen. Het risico op schade is vervolgens de combinatie van 
een verwacht effect (grootte van 
de beving en diepte waarop de beving zich voordoet) en de aanwezigheid van bovengrondse infrastructuur. Dit wordt gebiedsspecifiek en locatiespecifiek in beeld gebracht. 
Bij specifieke technieken als fracken of waterinjectie wordt vooraf nadrukkelijk rekening gehouden met de 
aanwezigheid van breuklijnen en daarmee de kans op bevingen. Door voldoende afstand in acht te nemen tot aanwezige breuklijnen wordt de kans op bevingen zoveel mogelijk beperkt. 
In het kader van het winningsplan vindt een berekening van de te verwachten bodemdaling plaats. Bodem-
daling treedt gelijkmatig en komvormig op. De kans op schade aan infrastructuur en gebouwen is daarom zeer beperkt. Effecten op de waterhuishouding zijn doorgaans tot ca. 10 cm bodemdaling op te vangen binnen het huidige watersysteem. Wanneer deze bodemdaling zich voordoet in combinatie met al 
 bestaande bodemdaling door andere oorzaken, kunnen mogelijk problemen ontstaan in de waterhuis -
houding. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij de beoordeling van winningsplannen.
Het voorstel voor aanpassing van de Mijnbouwwet biedt nog een aantal 
extra mogelijkheden om het veilig-
heidsbelang te versterken. De minister van Economische Zaken kan een vergunning geheel of gedeeltelijk 
weigeren op grond van veiligheidsbelangen, of om schade aan gebouwen of infrastructurele werken te voorkomen. Daarnaast kan hij meer voorwaarden stellen aan techniek, hulpmiddelen en stoffen en het voorkomen van schade. Ten slotte krijgt hij meer mogelijkheden om mijnbouwvergunningen aan te passen of in te trekken. Ook bij het winningsplan worden veiligheid en mogelijke schade aan gebouwen en infra-structurele werken expliciet beoordeeld. De resultaten van deze beoordeling worden openbaar gemaakt en daarop is inspraak mogelijk. 
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
106</pre>

====================================================================== Einde pagina 497 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 498 ======================================================================

<pre>Ontwerp Structuurvisie Ondergrond |107</pre>

====================================================================== Einde pagina 498 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 499 ======================================================================

<pre>Colofon
Dit is een uitgave van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
en het
Ministerie van Economische Zaken
Ontwerp en realisatie
VormVijf, Den Haag
Fotografie
omslag: Jeroen Wijnen / Land!blz. 52: C.W.G. Strubbenvorstblz. 70: Hendrik van Kampenblz. 80: Richard van Elferenblz. 83: Peter Kouwenhovenoverige foto’s: Mediatheek Rijksoverheid
Druk
Xerox/OBT
November 2016
| Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken
108</pre>

====================================================================== Einde pagina 499 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 500 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 500 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 501 ======================================================================

<pre>    Dit is een gezamenlijke uitgave van het  Ministerie van Infrastructuur en Milieu    en het    Ministerie van Economische Zaken    Postbus 20901 | 2500 Ex Den Haag  www. rijksoverheid.nl/ienm    November 2016    </pre>

====================================================================== Einde pagina 501 =================================================================

<br><br>