<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Date : 17-1-2017 15:10:10
From : "SMO-Secretariaat" smo-secretariaat@assen.nl
To : "   @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : uitgaande post - Advies Winningsplan Westerveld
De volgende brief is uitgegaan en is in te zien via DocBase Online.
Als je op de link klikt ga je rechtstreeks naar DocBase Online.
 
Gebruikersnaam =     
Wachtwoord =     
 
Jaar: 2016
Nummer: 04865
Omschrijving: Advies Winningsplan Westerveld
Verzenddatum: 17-1-2017
Naam: Ministerie van Economische Zaken
<http://172.16.100.74/docbaseonline/templates/docbase.asp?action=SelViewDocument&Docname=00540312&Type=POST_UIT>
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Date : 10-3-2017 11:08:11
From :   @assen.nl
To : "Griffier" griffier@assen.nl
Cc :   @assen.nl,   @assen.nl,    @assen.nl,   @assen.nl
Subject : uitgaande post - Raadsbrief Gaswinning
Attachment : 00815.pdf;image001.jpg;
Graag plaatsen op het RIS
 
De volgende brief is uitgegaan en is in te zien via DocBase Online.
Als je op de link klikt ga je rechtstreeks naar DocBase Online.
 
Gebruikersnaam =     
Wachtwoord =     
 
Jaar: 2017
Nummer: 00815
Omschrijving: Brief aan de raad - Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld
Verzenddatum:
Naam: de leden van de raad
http://172.16.100.74/docbaseonline/templates/docbase.asp?action=SelViewDocument&Docname=00543086&Type=POST_UIT 
 
Met vriendelijke groet,
 
l 
SMO-Secretariaat
. assen.nl
Werkdaen: maanda tm vrida
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    AMM MM MATHML  Contactpersoon En    Telefoon 14 0592  Bezoekadres Noordersingel 33  Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk 2017-00815    Datum 10 maart 2017  Verzenddatum 10/3    De leden van de raad    Onderwerp Vervolg procedure gaswinningsplan Westerveld    Geachte dames en heren,    Onlangs hebben wij het advies op het Winningsplan Westerveld vastgesteld. Dit advies is verzonden  naar de minister van EZ. Het inwinnen van adviezen door EZ, is de eerste stap in de procedure om te  komen tot een besluit op het winningsplan van de NAM. Het vervolg van de procedure ziet er als  volgt uit:  - De minister legt alle adviezen voor aan de Mijnraad. Op basis van de verzamelde adviezen,  komt de Mijnraad met een advies aan de minister.  - Op basis van o.a. dit advies neemt de minister een ontwerp-besluit over het winningsplan.  - Het winningsplan wordt vervolgens gedurende 6 weken ter inzage gelegd. De betrokken  decentrale overheden, maar ook de inwoners van het gebied, kunnen zienswijzen inbrengen.  Het ministerie van EZ zal in de periode van 6 weken een informatie/inspraak bijeenkomst  organiseren.  - De minister neemt een definitief besluit op het winningsplan, waarin hij de zienswijzen  meeneemt.  - Tegen het besluit kan, door degenen die zienswijzen hebben ingebracht, beroep bij de Raad  van State worden ingesteld.    Omdat u eerder gevraagd heeft om een actieve betrokkenheid én de korte termijn van de zienswijzen,  informeren wij u met deze brief over onze voorgenomen aanpak van een zienswijze op het ontwerp-  besluit.    Volgens de aangepaste planning van het ministerie van EZ wordt het ontwerp-besluit half april ter  inzage gelegd. Gelet hierop en het feit dat er vervolgens slechts 6 weken “reactietijd” is, bereiden  wij ons nu al voor op een vervolgtraject.    Wij houden er ernstig rekening mee dat de minister van EZ de gevraagde winningen zal toestaan.  Gelet hierop gaan wij in samenwerking met de andere decentrale overheden werken aan een  zienswijze. We streven daarbij, net als voor het advies, daarbij naar het opstellen van een  gezamenlijke zienswijze.    Betrekken van de raad   In de adviesfase heeft de raad gevraagd om een actieve betrokkenheid. Wij kunnen ons voorstellen  dat u ook betrokken wilt worden bij de zienswijze. Wij kunnen dit doen door, net als in de advies  fase, ons besluit over de zienswijze te kennisname aan u voor te leggen. Als het presidium aan geeft  hier belangstelling voor te hebben, kunnen wij in overleg met het presidium een moment hiervoor in    plannen.  Postadres Telefoon E-maii Bank Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9400 RA Assen 14 0592 info@assen.nl NL28BNGH0285000497 deze brief het kenmerk en de  Stadhuis Fax Internet t.n.v. Gemeente Assen datum vermelden?    Noordersingel 33, 940? JW Assen (0592) 366 595 www.assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Gemeenia Assen  Ons kenvrerk 2017-00815  Pasina 2 var 2    Communicatie met de inwoners   Het onderwerp leeft sterk bij de inwoners van met name Marsdijk. Daarom gaan we weer in overleg  met Dorpsbelangen Loon, Wijkvereniging Marsdijk en de Werkgroep Stop Gaswinning Marsdijk.  Ook worden de inwoners in ieder geval via de Berichten van de Brink en de website actief  geïnformeerd over de procedure en willen we ze faciliteren door onze zienswijze (downloadbaar) op  de website te plaatsen.    Wij verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.    Met vriendslijke groet,  burgemyesjer en wethouders,                 gemeentesecretaris    burgyineester    Ri    Á A. Smit Lb. T. Dijkstra</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    ps Gemeente Assen</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Date : 17-10-2016 10:12:17
From : "SMO-secretariaat" smo-secretariaat@assen.nl
To : "Griffier" griffier@assen.nl
Cc :    @assen.nl,   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : uitgaande post
De volgende brief is uitgegaan en is in te zien via DocBase Online.
Als je op de link klikt ga je rechtstreeks naar DocBase Online.
 
Gebruikersnaam =     
Wachtwoord =     
 
Jaar: 2016
Nummer: 03743
Omschrijving: Adviesrol gaswinning winningsplan Westerveld
Verzenddatum: 17-10-2016
Naam: de leden van de raad
<http://172.16.100.74/docbaseonline/templates/docbase.asp?action=SelViewDocument&Docname=00536817&Type=POST_UIT>
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Date : 28-9-2016 15:16:30
From :   @drenthe.nl
To :   @gemeentenoordenveld.nl) @gemeentenoordenveld.nl,   @assen.nl,  
 a@tynaarlo.nl
Subject : Uitnodiging gemeenschappelijke sessie winningsplan Westerveld
Collega’s,
Zoals afgesproken tijdens onze bijeenkomst op 8 juli jl. in het provinciehuis te Assen, willen wij gemeenschappelijk als lagere overheden optrekken in onze adviesrol voor het
winningsplan Westerveld van de NAM. In dit kader wil ik graag een volgende bijeenkomst plannen. Dat is voor (een deel van) de collega’s uit Groningen misschien wat lastig in
verband met het gaswinningsbesluit Groningen waar ze op willen reageren, maar veel eerder heeft geen zin. Het zou fijn zijn als jullie kunnen aansluiten.
Voor die tijd zal ik een eerste analyse van het winningsplan opsturen. De adviezen van SodM en de Tcbb komen later, die kunnen wij dan naast onze eigen adviezen leggen. De
agenda volgt later. Als jullie suggesties hebben, dan hoor ik ze graag.
Groet,
 16.1203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    16.1204    Date : 7-9-2016 14:58:27   From : “datumprikker.nl" service @datumprikker.nl   To : EE @assen.ni   Subject : Vitnodiging van HEE. Uitnodiging gemeenschappelijke sessie winningsplan Westerveld    J    datumprikker.nl    Uitnodiging  Beste    EE é een datum prikken voor de afspraak ‘Uitnodiging gemeenschappelijke sessie winningsplan Westerveld’. Druk op de onderstaande knop om de afspraak te    bekijken en je beschikbaarheid op te geven.  afspraak bekijken    Werld de ink niet? Kopseer dan het onderstaande adres naar je brow ser.  htps //daturprikker nbr 29 dTiSU2 Ive Mm</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Date : 22-2-2016 11:06:23
From :      @minez.nl
To : @drenthe.nl'" @drenthe.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, aaenhunze.nl'" aaenhunze.nl,
@tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl,
"' @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl, @gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl,   @assen.nl, 
 assen.nl,   @assen.nl, @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, @noorderzijlvest.nl'"
@noorderzijlvest.nl, noorderzijlvest.nl'" noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
@wdodelta.nl'" wdodelta.nl, @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl,
@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, "' @dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, @coevorden.nl'"
@coevorden.nl, @vechtstromen.nl'" @vechtstromen.nl, coevorden.nl'" @coevorden.nl, " @emmen.nl'"
@emmen.nl, @vechtstromen.nl'" @vechtstromen.nl, @ruddrenthe.nl'" @ruddrenthe.nl,
@dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, @gemeentewesterveld.nl'" gemeentewesterveld.nl,
@wdodelta.nl'" wdodelta.nl, @wdodelta.nl'" wdodelta.nl, gemeentewesterveld.nl'"
@gemeentewesterveld.nl, "' @wdodelta.nl'" wdodelta.nl, "' gemeentewesterveld.nl'" @gemeentewesterveld.nl,
"' @wdodelta.nl'" wdodelta.nl
Cc :     @minez.nl, "     @leeg.agro.nl,    
@minez.nl,     @minez.nl,     minez.nl, "    
 minez.nl
Subject : Uitnodigng Informatiesessie Drenthe 
Geachte heer, mevrouw,
Op ​​26 november 2015 is het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet ingediend bij de Tweede Kamer (TK, 2015-2016, 34348, nr. 2 en nr. 3). Naar verwachting zal dit
wetsvoorstel medio 2016 in werking treden. Het wetsvoorstel betreft, zoals u wellicht weet, onder andere de implementatie van de maatregelen aangekondigd naar aanleiding
van het OVV-rapport over de aardbevingen in Groningen.
 
In het wetsvoorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet wordt, t.a.v. de winningsplannen onder andere geregeld dat:
o   bij een besluit van de Minister omtrent instemming met een winningsplan  of een belangrijke wijziging  van een reeds bestaand winningsplan, de betrokken provincies, de
betrokken gemeenten en de betrokken waterschappen afzonderlijk kunnen adviseren;
o   Voor het besluit omtrent instemming met een wijziging van een winningsplan voortaan, net als voor de instemming met een winningsplan, de uitgebreide
voorbereidingsprocedure zal worden gehanteerd;
o   De toetsing- en instemmingsgronden worden uitgebreid. 
De Minister heeft toegezegd dat vooruitlopend op de inwerkingtreding van de gewijzigde Mijnbouwwet de winningsplannen al volgens de nieuwe procedure  beoordeeld zullen
worden.
 
Vooruitlopend op het formele adviesverzoek aan de betrokken provincies, betrokken gemeenten en betrokken waterschappen, willen wij komende maanden  per provincie (voor
de betreffende  provincie inclusief de betrokken gemeenten en waterschappen) een informatiesessie organiseren. In deze informatiesessie zal een toelichting worden gegeven
op de inhoud van winningsplannen, de betrokken adviseurs en de toetsingsgronden. Hiermee hopen wij eventuele onduidelijkheden vooraf weg te nemen.  
 
Graag willen wij u uitnodigen voor de informatiesessie “Drenthe” die plaats zal vinden op 14 maart 2016 van 11.00 tot 13.00 uur op het Provinciehuis, Westerbrink 1 in  Assen.
 
De sessie zal informerend van aard zijn en ziet er globaal als volgt uit:
-        Presentatie  over winningsplannen (door EZ);
-        Presentatie effect analyse gevolgen van aardbevingen (Seismische risico-analyse) (door Sodm/TNO.
Naast deze presentaties zullen tijdens de sessie  o.a. ook de volgende vragen aan de orde komen:
o   Wat hebben gemeenten, provincies en waterschappen nodig om advies te kunnen geven? 
o   Wat kan worden verwacht van de inhoud van de adviezen?
Naast deze informatiesessie zal vervolgens voor de winningsplannen Westerveld en Diever op een later moment een aparte bijeenkomst worden gepland. De invulling van deze
nog te plannen bijeenkomst willen wij ook graag tijdens de informatiesessie van 14 maart 2016 met u bespreken.
 
Graag verneem ik per ommegaande of u bij de informatiesessie van 14 maart 2016 aanwezig zult zijn. Indien u verhinderd bent, dan hoop ik dat een andere vertegenwoordiger van
uw organisatie aanwezig kan zijn.
 
Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u contact met mij of li   opnemen via onderstaande contactgegevens.
 
Met vriendelijke groet,
 
  
Directie Energie & Omgeving
Ministerie van Economische  Zaken
 
Of
l  
Directie Energie & Omgeving
Ministerie van Economische Zaken
 
 
 
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.16.1205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Date : 20-6-2018 16:36:30
From :  "
To : @shell.com'" @shell.com
Subject : Uitstel
Ha ,
 
In vervolg op ons telefoongesprek.
Ik heb net gesproken met   van EZK. Het besluit over Westerveld wordt pas na de zomer gepubliceerd. Reden: Ze redden het administratief niet.
 
Houd dit maar even bij je. Ik denk dat EZK het zelf ook met jullie gaat communiceren.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Team Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: -   - 
 
e-mail: . @assen.nl   site: www.assen.nl
 
 16.1206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Date : 6-1-2017 16:33:19
From : @shell.com
To :   @assen.nl, "bestuur@tynaarlo.nl" bestuur@tynaarlo.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl
Cc :    @assen.nl,   @assen.nl,   @assen.nl, @aaenhunze.nl"
@aaenhunze.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, @aaenhunze.nl" aaenhunze.nl, @drenthe.nl"
@drenthe.nl
Subject : Update NAM begin 2017
Attachment : Uitnodiging Marsdijk LR.pdf;Uitnodiging Loon.pdf;image001.png;image004.jpg;
Geachte heer   en ,
 
In navolging van de NAM-brief die u op 23 december 2016 is gestuurd door de heer  s, bericht ik u het volgende.
 
De betreffende put waarover wij eind vorig jaar meerdere keren gesproken hebben, is tussen Kerst en Oud & Nieuw gebruiksklaar gemaakt en kan inmiddels elk moment
gasproductie leveren. Deze Vries-10-put ligt met name onder het dorp Loon en voor een deel dichtbij het dorp Balloo en voor een deel onder Marsdijk. Zoals wij u hebben
geschreven en zoals wij hebben besproken, hebben wij van het Ministerie van Economische Zaken toestemming om een bepaalde hoeveelheid gas (uit het blok van het Vries-
gasveld) via deze put te produceren.
 
Wij hebben u in datzelfde kader één en ander beloofd.
·         Vandaag en morgen worden door Alescon op alle huisadressen van Marsdijk uitnodigingen bezorgd voor een informatiemiddag en -avond in De Dissel op 17 januari 2017.
De uitnodiging bevat tevens uitgebreide achtergrondinformatie over het blok waar put Vries-10 naartoe leidt. De brief is daardoor zowel een flyer als een uitnodiging.
·         Begin volgende week worden uitnodigingen bezorgd op alle huisadressen in Loon, Balloo en Taarlo. Deze informatiebijeenkomst is op de middag en avond van 24 januari
2017 in de Herberg van Loon.
·         Onze informatietruck is eveneens aanwezig op deze dagen.
·         Daarnaast zijn wij bezig met een winkelpand in het winkelcentrum van Marsdijk. Het plan is om dit (DA-)pand voor een aantal weken te huren waardoor mensen op
bepaalde (nog aan te geven) tijden spontaan binnen kunnen lopen. De verwachting is dat we vanaf 23 januari hier terecht kunnen. De uiteindelijke periode dat wij in
Marsdijk blijven, is uiteraard mede afhankelijk van de aanloop in deze ‘NAM-Pop-Up-Store’.
·         Wij zijn hierover in contact met zowel de wijkraad als de ondernemersvereniging.
·         Een en ander zal -wanneer er meer duidelijkheid is- worden bekendgemaakt via de wijkraad, via de ondernemersvereniging, op de informatieavonden en via (social)
media.
 
In het kader van het winningsplan Westerveld, het parallel lopende proces, is wellicht voor u nog het volgende van belang. De Minister van Economische Zaken heeft twee dagen
geleden een brief naar de Kamer gestuurd waarin wellicht ook voor u relevante informatie staat. Het gaat met name over de monitoring door het KNMI van bevingen en de
afwikkeling van schade door mijnbouwbedrijven. Onder coördinatie van RVO  is een schadeloket ontwikkeld, zodat schademelders niet hoeven te zoeken naar de
verantwoordelijke mijnbouwbedrijven in het geval er schade ontstaat door mijnbouwactiviteiten. De verwachting is dat dit de duidelijkheid voor de burgers vergroot. De
betreffende brief vindt u hier: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aardbevingen-in-groningen/documenten/kamerstukken/2017/01/04/kamerbrief-over-monitoring-
aardbevingen-en-schadeafwikkeling. Uiteraard blijven op www.nam.nl het NAM-schadeproces en het schadefromulier prominent aanwezig.
 
Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze acties of deze mail, dan hoor ik dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +    
M +    
E . l@shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 16.1207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    Uitnodiging  WELKOM BĲ NAM    OP 17 JANUARI  IN DE DISSEL         Beste buren uit Marsdijk,    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft in november 2015 een boring  verricht naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden van Assen. NAM  noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De 3 kilometer diepe put loopt vanaf onze locatie  Vries-] aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen naar het dorp Loon. Het aardgas  kan inmiddels gewonnen worden via een productie-installatie.    Uitnodiging De Dissel  Hoe het gas uiteindelijk naar de installatie toestroomt en waar we aardgas voor  gebruiken leggen we graag uit tijdens een inloopsessie. Deze inloopsessie houden we    op    dinsdag 17 januari 2017 tussen 15.00 en 20.00 uur in een van de  zalen van Wijkcentrum De Dissel aan de Kleuvenstee 2-4 in Assen.    Eveneens staan wij op die dag met een informatietruck op het parkeerterrein bij De  Dissel.    Aanmelden informatiesessie   Omdat de ruimte in De Dissel beperkt is, maar wij u wel graag informatie willen geven  in uw eigen wijk, helpt het om u vooraf op te geven voor een van de sessies. De sessies  vinden plenair plaats en duren een half vur. Na of voorafgaand aan het plenaire  gedeelte kunt u terecht met al vw vragen of gewoon voor een praatje in onze  informatietruck.    Tijdstippen waarop de plenaire sessies beginnen zijn:  15.00 en 15.30 vur 18.00 en 18.30 vur    16.00 en 16.30 vur 19.00 en 19.30 vur  17.00 en 17.30 vur 20.00 en 20.30 vur    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    G  ws    NAM    Geeft u bij uw aanmelding voor het bijwonen van de inloopsessie  aan op welk tijdstip uv wilt langskomen en met hoeveel personen u  aanwezig wilt zijn? U kunt zich aanmelden via het e-mailadres:  nam-communicatie@shell.com.         Heeft u geen e-mail dan is een telefoontje naar 0592-368000  voldoende. Als het tijdstip waarop v zich voor een sessie aangemeld heeft vol zit dan  komen wij met een ander voorstel bij u terug. U krijgt sowieso een bevestiging van uw  aanmelding.    Nederland telt 175 gasvelden in de ondergrond   Een aantal van die gasvelden bevindt zich in en rondom Assen. Er zijn vier gasvelden  in de gemeente Assen door NAM in gebruik: het gasveld Vries aan de noord-kant,  het veld Assen aan de noordwest-kant, het veld Witten aan de zuidwest-kant en het  veld Eleveld-Noord aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld, onder het Asserbos, bevat  te weinig gas om te kunnen produceren. Het gasveld Vries is veel dunner en veel  kleiner dan het grote Groningen gasveld. Qua volume is het gasveld ten Noorden van  Assen 400 keer kleiner. De bovengrond is anders, en de ondergrond is anders. De  twee velden zijn dus geologisch niet met elkaar te vergelijken. Zelfs het gas is anders  van kwaliteit.    Aardbevingsrisico laag in dit gasveld   Wij begrijpen dat u vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u. Dat  begrijpen we, want er wordt veel over die gevolgen geschreven; over bodemdaling,  aardbevingen en schade aan huizen. Vandaar dat wij het belangrijk vinden u goed te  informeren. Een boring veroorzaakt geen aardbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de steenlaag op  drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat gesteente waardoor de  bodem wat kan dalen. Wanneer dat in één keer flink beweegt, kan er een beving  ontstaan. NAM kijkt bij de winning van gas in nieuwe blokken van al producerende  gasvelden naar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunnen zijn. We zijn echter al  langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten wij een  bodemdaling van maximaal 2 centimeter over een periode van tientallen jaren. Voor  dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine hoeveelheid gas uit  een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aan uw huizen nog kleiner.  Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In elf van de 175 gasvelden in  Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Mocht er ondanks alle verwachtingen  van de experts toch schade aan uw huis ontstaan door onze activiteiten, dan vergoedt  NAM die schade zondermeer. Heeft u vragen of twijfels, laat het ons alstublieft weten.  Er is veel informatie over dit onderwerp beschikbaar; wij helpen v daar graag bij.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    Goed om te weten   Voor alle kleine gasvelden van NAM in Nederland heeft NAM een speciale  schadeprocedure. Dat betekent dat wanneer er een voelbare aardbeving is geweest  en u vermoedt dat daardoor schade is ontstaan, u de schade bij NAM kunt melden.  Wanneer NAM verantwoordelijk is voor de schade aan uw huis, wordt de schade  zondermeer vergoed.    Waarom wordt er nog steeds aardgas uit de grond gehaald?   Omdat we als inwoners van Nederland aardgas gebruiken voor het verwarmen van  huizen, douche- en badwater, voor het koken van eten en voor een groot deel voor  het opwekken van elektriciteit.   Nederland is een land van energie. We verbruiken veel energie, maar we winnen ook  heel veel in ons eigen land. De belangrijkste energiebron van Nederland is aardgas.  Sinds de ontdekking van het grote Groningen gasveld in 1959 zijn er door  mijnbouwbedrijven nog honderden kleine velden ontdekt die nog steeds worden  aangeboord en waarvan het gas in ons energiesysteem wordt gebruikt.   NAM voert het kleine-veldenbeleid van de Nederlandse regering uit. Dat betekent dat  ook het gas uit de kleine gasvelden gewonnen moet worden.    Meer informatie?  = Op www.nam.nl vindt u uitgebreide informatie over de activiteiten in Assen.  = Op Facebook zijn wij te vinden als: NAM in Assen.  = Twitter @NAMbv  ® Ook op social media kunt u uiteraard met uw vragen terecht!    Heeft u hier nog vragen over?  Heeft u een vraag over onze NAM-locatie dan kunt u ze tijdens kantooruren stellen    conan p telefoonnummer    BREN B iten kentoorvren kunt u bellen met de Centrale Meldkamer van  NAM op telefoonnummer 0592 364000. Deze meldkamer is 24 vur per dag  bereikbaar.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    NAM Gasveld Vries Zuid-Zuid         LEGANDA ~-  [ZJ NAM Locabe  | |} NAM Gasveld         Met vriendelijke groet,  Afdeling communicatie    Nederlandse Aardolie Maatschappij BV  Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869    Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen  Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    Uitnodiging  WELKOM BĲ NAM    OP 24 JANUARI  IN DE HERBERG         Beste buren uit Loon, Balloo en Taarlo,    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft in november 2015 een boring  verricht naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden van Assen. NAM  noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De 3 kilometer diepe put loopt vanaf onze locatie  Vries-1 aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen naar het dorp Loon. Het aardgas  kan inmiddels gewonnen worden via een productie-installatie.    Uitnodiging De Herberg van Loon   Hoe het gas uiteindelijk naar de installatie toestroomt en waar we aardgas voor  gebruiken leggen we graag aan de inwoners van Loon, Balloo en Taarlo uit tijdens een  inloopsessie. Deze inloopsessie houden we op    dinsdag 24 januari 2017 tussen 16.00 en 20.00 vur  in de Herberg van Loon aan de Gasterenseweg 1 in Loon.    Aanmelden voor de inloopsessie is niet nodig, v kunt zelf het tijdstip bepalen waarop u  bij ons langkomt.    Nederland telt 175 gasvelden in de ondergrond   Een aantal van die gasvelden bevindt zich in en rondom Assen. Er zijn vier gasvelden  in de gemeente Assen door NAM in gebruik: het gasveld Vries aan de noordkant, het  veld Assen aan de noordwest-kant, het veld Witten aan de zuidwest-kant en het veld  Eleveld-Noord aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld, onder het Asserbos, bevat te  weinig gas om te kunnen produceren. Het gasveld Vries is veel dunner en veel kleiner  dan het grote Groningen gasveld. Qua volume is het gasveld ten Noorden van Assen  400 keer kleiner. De bovengrond is anders, en de ondergrond is anders. De twee  velden zijn dus geologisch niet met elkaar te vergelijken. Zelfs het gas is anders van  kwaliteit.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    G  ws    NAM    Aardbevingsrisico laag in dit gasveld   Wij begrijpen dat u vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u. Dat  begrijpen we, want er wordt veel over die gevolgen geschreven; over bodemdaling,  aardbevingen en schade aan huizen. Vandaar dat wij het belangrijk vinden u goed te  informeren. Een boring veroorzaakt geen aardbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de steenlaag op  drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat gesteente waardoor de  bodem wat kan dalen. Wanneer dat in één keer flink beweegt, kan er een beving  ontstaan. NAM kijkt bij de winning van gas in nieuwe blokken van al producerende  gasvelden naar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunnen zijn. We zijn echter al  langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten wij een  bodemdaling van maximaal 2 centimeter over een periode van tientallen jaren. Voor  dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine hoeveelheid gas uit  een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aan vw huizen nog kleiner.  Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In zeven van de 175 gasvelden in  Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Heeft u vragen of twijfels, laat het ons  alstublieft weten. Er is veel informatie over dit onderwerp beschikbaar; wij helpen u  daar graag bij.    Goed om te weten   Voor alle kleine gasvelden van NAM in Nederland heeft NAM een speciale  schadeprocedure. Dat betekent dat wanneer er een voelbare aardbeving is geweest  en v vermoedt dat daardoor schade is ontstaan, v de schade bij NAM kunt melden.  Wanneer NAM verantwoordelijk is voor de schade aan uw huis, wordt de schade  zondermeer vergoed.    Waarom wordt er nog steeds aardgas uit de grond gehaald?   Omdat we als inwoners van Nederland aardgas gebruiken voor het verwarmen van  huizen, douche- en badwater, voor het koken van eten en voor een groot deel voor  het opwekken van elektriciteit. Nederland is een land van energie. We verbruiken veel  energie, maar we winnen ook heel veel in ons eigen land. De belangrijkste  energiebron van Nederland is aardgas. Sinds de ontdekking van het grote Groningen  gasveld in 1959 zijn er door mijnbouwbedrijven nog honderden kleine velden ontdekt  die nog steeds worden aangeboord en waarvan het gas in ons energiesysteem wordt  gebruikt. NAM voert bovendien het kleine-veldenbeleid van de Nederlandse regering  vit. Dat betekent dat ook het gas uit de kleine gasvelden gewonnen moet worden.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>    ¢  ws    NAM    Meer informatie?  = Op www.nam.nl vindt u vitgebreide informatie over de activiteiten in Assen.  = Op Facebook zijn wij te vinden als: NAM in Assen.  ™ Twitter @NAMbv    Ook op social media kunt u viteraard met uw vragen terecht!    Heeft u hier nog vragen over?   Heeft v een vraag over onze NAM-locatie dan kunt u ze tijdens kantooruren stellen  oer I. 3ioonnumme  EEE Buiten kantooruren kunt u bellen met de Centrale Meldkamer van  NAM op telefoonnummer 0592 364000. Deze meldkamer is 24-uur per dag    bereikbaar.    NAM Gasveld  Vries Zuid-Zuid    LEGENDA tarten ber MERE Cerne Tun Tort titermnag crete be CEB SS FAO ND  NAM G NER AN mfl bd batantee Ni drieen Sgee, Fer apar BETE [est Dena ttre) Reng)  Gasvetd sasatope Mage haa Co perte eedafres atd the IS Ghee Commnd,              BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Date : 28-3-2019 15:14:25
From :   @assen.nl
To : "   @assen.nl
Subject : Verhaal voor  Gaswinningen
Attachment : Document1.docx;
Ha ,
 
Het is niet meer gelukt: L
 
Hij staat weer voor 8 april in je agenda.
 
Bijgevoegd mijn tekst + een kaartje met de gasvelden in en rond Assen.
 
Groet,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Gesprek Karin over gaswinningen  
 
Gasvelden in Assen (kaartje)  
- Decennia winning  
- Eerste beving 1986 2,8  
 
Winningsplan Westerveld  
- Put Vries 10  
- Geboord, toezeggingen, toch winnen  
- Winningsplan: Bevingen tot 3,6/3,9  
- Advies  
- Assen trekker. Hebben we ambtelijk gevraagd. Samen met gemeenten, waterschappen en 
Provincie  
- Kopgroep Groningen  
- Provincie “haakt af”. Wij zeggen doe het niet.   
- Bijeenkomst NAM Marsdijk chaos/boos heid  
- Intensief contact inwoners  
- Advies in Raad (alleen VVD tegen)  
- Zienswijzen (gemeent en en waterschappen)  
- Beschikbaar voor inwoners  
- Kwaadbloed NAM  
- Minister langs voor gesprek  
- Raad unaniem  
- Beroep (Raad unaniem)  
- Binnenkort weer overleg Plasbossinade/Robert van der Velde  
- Heel  goede relaties met de stad. Goed voor de beeldvorming  
 
Platform gemeenten kleine gasvelden  
- Deelnemer  
 
Schadeprotocol  
- Intensief betrokken/ flinke inbreng in gehad  
- Hebben de Tcbb gevraagd of Noord -Drentse bestuurders betrokken mochten worden  
- Veel  overlegd (meegelezen)  
- Niet blij met Tjisse Stelpstra  (DvhN)  
- Minis ter moet nu regelen  
- Noodzaak nulmetingen   
 
Gebiedsarrangement  
- Overleg met NAM, EZK, provincie  
- Gebiedsarrangement  
- Kwartiermaker  
- Koppelen aan 4.0/ transitie  
- Moeten we nog wel bestuurlijk terugkoppelen  
 
Relatie NAM  
- Gevoeligheid in college  
- Niet alle collega’s waren blij met mij en  (te hard richting NAM)  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Date : 23-2-2018 14:54:06
From : "  "
To : "   @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "    @assen.nl, "   @assen.nl
Subject : verkennings Tcbb schadeafhandeling 
Attachment : memo verkenning Tcbb aanpak onafhankelijke schadeafhandeling 23-2-2018.docx;notitie_EZK_verkenning.pdf;
Dag ,
 
Kun je je vinden in de inhoud van bijgevoegd memo?
Maandagmiddag gaan we in gesprek met onze buurgemeenten en provincie.
Zelf maar even bepalen of je de overige collegeleden hierover nog wilt informeren.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsspecialist gemeente Assen
 
T -
M 
Website: www@assen.nl
 16.1209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid  - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : Marco Out  
Datum  : 23 februari 2018  
Onderwerp  : Reactie op verkenning Tcbb schad eafhandeling  mijnbouwschade Nederland  
 
Aanleiding  
Onlangs is een door de minister een schadeprotocol voor het Groninger veld vastgesteld 
waarbij de NAM uit het proces van schadeafhandeling is gestapt. Deze geldt echter al leen 
voor schades veroorzaakt door gaswinning uit het Groninger veld. De rest van Nederland wil 
ook een goed e onafhankelijke schadeafhandeling.  
 
De Tcbb heeft op verzoek van de minister van EZK een verkenning uitgevoerd naar de 
mogelijkheid om te komen tot een uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt 
door mijnbouw  voor de rest van Nederland . De Tcb b heeft hiervoor een aantal instanties 
geïnterviewd , waaronder de provincie en gemeenten in Noord Drenthe.   
Woensdag 21 februari hebben wij ambtelijk een eindconcept van deze verkenning 
vertrouwelijk ontvangen van de Tcbb. Het rapport wordt 28 februari door de Tcbb  
aangeboden aan de min ister. 
 
Strekking van de Tcbb verkenning . 
In de verkenning zijn de contouren  geschetst van een mogelijk meer integrale , 
onafhankelijke aanpak van mijnbo uwschades.  
   
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico’s die moet bestaan uit:  
• een integrale en transparante beoordeling van schaderisico’s voorafgaand aan de 
gaswinning.  
• transparante monitoring van schades tijdens de gaswinning .  
• een adequate afhandeling van schades tijdens of na de gaswinning . 
 
Er wordt in het rapport aangegeven dat het technisch erg lastig is om de relatie te leggen 
tussen schade en bodembeweging of bodemdaling. Daarom vindt de Tcbb het belangrijk dat 
er vooraf en tijdens de mijnbouwactiviteit lees: gaswinning goed gemonitord wordt . 
 
Men pleit voor een gebiedsarrangement vastgelegd door de mijnbouwer en het lokaal 
bestuur voor afhande ling van met name klein e schades. Deze moet zorgen voor een 
basisvoorziening waarmee klein e schades snel en efficiënt worden afgehandeld.  
     
Voor grote schades wil men een landelijk onafhankelijk instituut zoals die voor Groningen nu 
wordt ingericht.   
 
Men erken t in de verkenning dat de omgekeerde bewijslast een betere uitgangspositie voor 
de inwoner verschaft maar er wordt in het advies niet voor gepleit.  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Eerste i ndruk van het advies  
De verkenning biedt goede aanknopingspunten voor een adequate en ruimhartige 
schadeafhandeling .  
Er wordt door Tcbb gesteld dat in de verkenning de contouren zijn geschetst voor een 
uniforme wijze van afhandeling van schade veroorzaakt door mijnbouw voor de rest van 
Nederland.  Er zijn nog veel zaken niet uit gewerkt en dat leidt nog tot vragen en 
onduidelijkheid. Het advies komt niet geheel  overeen met ons advies en zienswijze op het 
winningsplan ten aanzien van schadeafhandeling.  
 
Positief:  
Men wil naar een onafhankelijke beoordeling van mijnbouwschade en de  mijnbouwer uit het 
schadeafhandelingstraject. Er wordt aangegeven dat er veel meer aandacht moet zijn voor 
monitoring vooraf, tijdens en  na beëindiging van de mijnbouwactiviteiten.  
 
Kanttekeningen:  
Er wordt niks gezegd over het voorkomen van schade ; omgekeerde bewijslast  zit niet in het 
advies en o nduidelijk is wat bedoeld wordt met gebiedsarrangement en regionale aanpak . 
Wie vult de basisvoorziening voor kleine schades en wat is de gedachte van de Tcbb achter 
een rol voor het lokale bestuur in het sc hadetraject?  Tot nu toe hebben we aangegeven wel 
te willen meedenken maar geen verantwoordelijkheid willen hebben. Dit hoort thuis bij het 
Rijk. 
 
Menig andere gemeenten/provincie  
Nog in te vullen  na overleg.  
 
Wat kunnen we doen?  
We verwachten dat de aanbi eding van het rapport gaat leiden tot vragen van gemeenteraad 
en pers.  Het kan handig zijn om als noord -Drentse gemeenten  en provincie met een 
afgestemde reactie te komen. Wij proberen maandag te overleggen met de noord -Drentse 
gemeenten en provincie. We koppelen dit met je terug.  
   
• Mogelijk kun je op basis hiervan afstemming zoeken met de bestuurders.  
• Als het rapport openbaar is, stellen we voor dit naar de gemeenteraad te sturen met 
de opmerking dat we nog met een inhoudelijke reactie komen.  
• dviseert niet actief de pers op te zoeken maar allen te reageren op 
vragen.  
• In een later stadium kunnen we bepalen of er nog een reactie nodig is naar de 
minister van EZK en/of Tcbb.     
 
 
NB:  
Tcbb stelt voor om een pilot te dr aaien in  Zuidlaren. We moeten nog bepalen welke 
overheden hierin dan mee zouden moeten doen.  
Dit advies heeft mogelijk ook invloed op het besluit rond het winningsplan Westerveld. Het 
ondersteunt voor een groot deel onze zienswijze. Het wordt interessant hoe EZK hiermee 
omgaat.  
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>'Help, een scheur in mijn huis! ' 
 
 
 
 
 
Een verkenning naar een uniforme en onaf-
hankelijke afhandeling van mijnbouwschade 
in Nederland  
 
(concept februari 2018)  
 
 
 
 
 
 
 
 
Postbus 20401  
2500 EK Den Haag  
T 088  042 5718  
www.tcbb.nl  
secretaris@tcbb.n l 
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>2 
  
Inhoudsopgave  
 
Samenvatting  
 
1. Inleiding; verzoek tot verkenning  
 
2. Mijnbouwschade in Nederland  
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling  
 
4. Naar een uniforme , onafhankelijke  afhandeling van mijnbouwschades in Nederland  
 
5. Nadere uitwerking  
 
6. En verder?  
 
 
Bijlagen  
 
1. Lijst van geraadpleegde personen en instanties  
 
2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade'  
 
3. Achtergrondstudies  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>3 
  
Samenvatting  
 
Mijnbouwactiviteit en roep en bij bewoners en bestuurders emoties op rond mogelijke risico’s en af-
handeling van schade,  niet alleen in Groningen, maar ook daar  buiten , zoals in Drenthe, Friesland, 
Noord - en Zuid-Holland en Limburg . 
 
De vraag naar  rechtsgelijkheid rond de afhandeling van mijnbouwschade in heel Nederland wordt 
luider . Daarbij zijn (bestuurlijke) keuzes  nodig . 
 
De Tcbb pleit voor een integrale aanpak van schaderisico's bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale 
aanpak zou moeten bestaan uit:  
- een integrale en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten;  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten;  
- een adequate, efficiënte afhandeling v an eventuele schades die tijdens of na beëindiging van 
de mijnbouwactiviteiten optreden.  
Deze onderdelen zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een gebiedsarrangement moeten worden 
vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken gebied.  
 
Voor de afhandeling van mijnbouwschades adviseert de Tcbb om te komen tot een uniforme  lande-
lijke aanpak  voor de afhandeling van mijnbouwschade s. Daarbij zou per mijnbouwactiviteit in een 
gebiedsarrangement voorzien moeten worden in een basisvoorziening  voor een snelle, efficiënte af-
handeling van kleine schades.  
 
Mijnbouws chades moeten kunnen worden aangemeld bij e en nieuw landelijk Instituut Mijnbouw-
schade  (IM) . Dit Instituut draagt zorg voor een onafhankelijke beoordeling en afhandeling van de 
schades binnen een publiekrechtelijk  kader . Om de kennis en ervaring met specifieke mijnbouwscha-
des te bundelen beveelt de Tcbb aan om dit instituut in te richten in een aantal kamers : 
- Gaswinning Groningen veld ; 
- Gaswinning Kleine Velden ; 
- Zoutwinning ; 
- Limburg;  
- Geothermie . 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>4 
 1. Inleiding ; verzoek tot verkenning  
 
1.1 Inleiding  
 
In Nederland vindt mijnbouw in vele vormen plaats: gaswinning uit het grote Groningenveld en uit 
verschillende kleinere gasvelden in Friesland, Drenthe, Noord - en Zuid -Holland ; opslag voor gas en 
andere stoffen in de diepe ondergrond in Drenthe en Noord -Holland ; olie- en gaswinning in de diepe 
zeebodem ; oliewinning uit diverse putten in Groningen en Drenthe ; zoutwinning in Friesland en 
Twente ; geothermie in tot nu toe Zuid -Holla nd en voorheen (tot plm. 1970) kolenwinning in Limburg.  
 
Als gevolg van mijnbouw in de diepe ondergrond kunnen bodembewegingen optreden, zowel bo-
demdaling of -stijging  als bodem trilling. Deze bodembewegingen kunnen tot schade aan gebouwen 
en installaties leiden.  
 
Maar s chade aan gebouwen en installaties kan ook andere oorzaken hebben: een 'slappe' onder-
grond, grondwaterfluctuaties, bouwkundige gebreken, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer 
etc. In de praktijk is het vaak moeilijk om met zekerheid  te bepalen of een schade aan een gebouw 
(bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door een mijnbouwactiviteit of (mede) door 
een andere omstandigheid.  
 
Onder invloed van de grote  publieke belangstelling voor de afhandeling van schades aan gebou wen 
en installaties na de aardbevingen in Groningen bestaat bij burger s en bestuurder s steeds meer be-
hoefte aan duidelijkheid en transparantie over de aanpak die gevolgd moet worden  om vast te stel-
len welke schades wel, en welke schades niet het gevolg zij n van gaswinning of andere mijnbouwac-
tiviteiten. Ook moet helder zijn hoe wordt omgegaan met schades waarvan niet met zekerheid kan 
worden vastgesteld of deze al dan niet zijn veroorzaakt door de mijnbouwactiviteit.  
 
Verschillende  aspecten vragen hierbij aandacht : 
- de grote (economische) ongelijkheid tussen de schadelijdende b urger en de mijnbouwer;  
- de blijvende technische onzekerheden bij het vaststellen van het causaal verband tussen schade 
en mijnbouwactiviteit ; 
- de vraag voor wiens risico deze onzekerhed en moet en komen  bij de afhandeling van mijnbouw-
schades;  
- de groeiende nadruk op de publieke zorgplicht van de Staat bij mijnbouwactiviteiten naast de 
aansprakelijkheid van de mijnbouwer ;  
- de grote maatschappelijke onrust bij het optreden van schades die mog elijk verband houden met 
mijnbouwactiviteiten , en in het verlengde daarvan:  
- de groeiende weerstand bij burgers tegen nieuwe mijnbouwactiviteiten in hun omgeving.  
 
1.2 Verzoek tot verkenning  
Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van EZ K bij brief van 21 september 2017 (DGTEM -
EO/1743792) aan de  Technische commissie bodembeweging ( Tcbb ) verzocht om - samen met de 
door haar relevant geachte partijen - een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden om te ko-
men tot  een verbeterd e - en zo mogelijk uniform e - wijze van afhandeling  van schade veroorzaakt 
door mijnbouw in Nederland.  
 
Als onderdeel van de ze verkenning heeft de Tcbb i n de aanloop van het nieuw e schadeprotocol voor 
Gron ingen op 6 oktober 2017 een workshop met een aantal direct -betrokke nen ge houden . In de 
daarop volgende weken heeft de Tcbb met nog vele andere groepen en instanties gesproken  (zie bij-
lage 1 ). Uiteraard heeft de Tcbb ook gebruik gemaakt van haar eigen langjarige ervaringen bij de af-
handeling van mijnbouwschade . </pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5 
  
Het ministerie heeft nadrukkelijk verzocht om bij deze verkenning ook de inhoud van het nieuwe 
schadeprotocol voor Groningen te betrekken. Van vele kanten wordt bepleit om burgers met mijn-
bouwschade in 'de rest van Nederland' niet anders t e behandelen dan  burgers in 'Groningen'. Alle 
reden dus om te verkennen of de afhandeling van mijnbouwschade volgens het nieuwe Groninge r 
schadeprotocol vertaald kan worden in een uniforme aanpak voor afhandeling van mijnbouwschade 
in heel Nederland.  
 
2. Mijnbouwschade in Nederland  
 
2.1 Vormen van mijnbouwschade  
 
Mijnbouw is niet zonder risico's . Mijnbouw leidt tot bodembeweging en bodembeweging kan tot fy-
sieke schade leiden aan gebouwen (huizen, bedrijfsgebouwen), installaties, werken (dijken, bruggen, 
wegen) en bijvoorbeeld agrarische gronden.  
 
Bodembeweging door mijnbouwactiviteiten kan zich manifesteren in de vorm van bodemdaling, bo-
demstijging en/of bodemtrilling. In bijlage 2 bij deze verkenning is een nadere uiteenzetting opge-
nomen over de verschillende mijnbouwactiviteiten in Nederland en welke bodembewegingen en 
schade deze mijnbouwactiviteiten met zich mee (kunnen) brengen.  
 
Gaswinning (en ook ondergrondse opslag) kan leiden tot aardbevingen. Deze aardbevingen veroor-
zaken bodemtrilling. Afhankelijk van de sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak en de 
samenstelling van de ondergrond kan dit tot fysieke schade aan geb ouwen leiden. We zien dit na-
tuurlijk in Groningen, maar ook bij een aantal kleinere gasvelden in Drenthe en Noord -Holland.  
 
Gaswinning - maar bijvoorbeeld ook zoutwinning - leidt daarnaast tot bodemdaling. Zolang deze bo-
demdaling gelijkmatig plaatsvindt, 'zakken' gebouwen gelijkmatig mee, en bestaat er in beginsel geen 
risico op schade.  Bij significante bodemdaling is het soms nodig dat waterschappen corrigerende 
maatregelen nemen ten aanzien van de waterstanden. Door deze maatregelen  kan er - indirect - 
schade aan gebouwen ontstaan, zoals wateroverlast.  
 
 NB: bodemdaling kan ook tot schade leiden aan werken en/of agrarische gronden. Voor derge-
lijke schades bestaat tussen agrariërs , overheden en mijnbouwers een systeem voor schadeaf-
handeling  via de Commiss ies bodemdaling Friesland en Groningen en de schadecommissies 
van waterschappen. Deze schades blijven in deze verkenning buiten beschouwing.  
 
Bodem rijzing  speelt met name in Limburg. Daar zijn rondom 1970 de kolenmijnen gesloten en is de 
kolenwinning gesta akt. In de jaren negentig zijn ook de pompen stilgezet, die zorgden voor het weg-
houden van het water uit de mijnen , stijgt de mijnw aterspiegel in Limburg. Dit leidt op verschillende 
plaatsen tot onge lijkmatige bodembewegingen, met schades tot gevolg aan da arop aanwezige ge-
bouwen.  
 
2.2 Aansprakelijkheid voor mijnbouwschade  
 
In Nederland is op grond van artikel 6:177 BW de mijnbouwer aansprakelijk voor de schade die hij 
met zijn mijnbouwactiviteiten veroorzaakt aan gebouwen en installaties.  
 
Dit betekent dat degene die schade aan zijn gebouw of installatie ondervindt in beginsel moet bewij-
zen dat deze schade veroorzaakt is door (het gevolg is van) de activiteit van de mijnbouwer.  
Om de eigenaar  bij deze bewijspositie tegemoet te komen is in de Mijnbouwwet erin voorzien dat:  </pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>6 
 a. de mijnbouwer op eerste verzoek alle relevante informatie over zijn mijnbouwactiviteiten aan 
de eigenaar ter beschikking moet stellen (artikel 6:177 BW);  
b. de eigenaar zich kan wenden tot de  Technische commissie bodemb eweging ( Tcbb ) om een ad-
vies te krijgen over het verband tussen die schade en de mijnbouwactiviteiten, en over de 
hoogte van het schadebedrag.  
De Tcbb is een onafhankelijke commissie, die bij wet is ingesteld. De samenstelling, taak en werkwij-
ze van deze c ommissie is nader geregeld in de artikelen 113 tot en met 122 van de Mijnbouwwet .  
 
Bij de schade s die zijn opgetreden na de aardbevingen in Groningen heeft de wetgever de (vele) ei-
genaren van gebouwen in Groningen nog verder tegemoet willen komen en is (p er 1 januari 2017) 
voorzien in:  
c. een wettelijk bewijsvermoeden (ex artikel 6:177a BW). Op grond van dit bewijsvermoeden 
wordt een fysieke schade aan een gebouw of installatie, die naar zijn aard redelijkerwijs een 
schade als gevolg van de gaswinning uit het Groningerveld zou kunnen zijn, vermoed veroor-
zaakt te zijn door die gaswinning. Als sprake is van zo'n schade zal de mijnbouwer (in Gronin-
gen: de NAM) aannemelijk moeten maken dat de betre ffende schade niet veroorzaakt is door 
de gaswinning, maar een andere oorzaak heeft.  
 
Op papier is hiermee de aansprakelijkheid voor mijnbouwschade goed geregeld. In de praktijk is het 
voor een burger toch vaak lastig om zijn schade bevredigend afgehandeld  te krijgen. Hiervoor zijn 
verschillende oorzaken aan te wijzen.  
 
2.3 Huidige loketten voor de afhandeling van mijnbouwschades  
 
Waar kan een burger nu terecht met schade aan zijn huis, die mogelijk verband houdt met mijn-
bouwactiviteiten?  
 
In Groningen kond en burgers voor de afhandeling van hun schades aanvankelijk naar  de NAM , en la-
ter naar het CVW, met eventueel een beroep op onafhankelijke arbiters. Daarmee was feitelijk spra-
ke van een proce dure  tussen de burger en de NAM, waarbij de burger 'hulp' kreeg van het wettelijk 
bewijsvermoeden. Daarnaast kunnen zij een beoordeling vragen aan de Tcbb, en uiteindelijk aan de 
civiele rechter. Met ingang van 19 maart 2018 zal de schadeafhandeling plaatsvind en door de nieuwe 
onafhankelijke Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen  (TCMG ). Er zal dan geen sprake 
meer zijn van procedures tussen burgers en de NAM; de TCMG  zal de schades onafhankelijk tech-
nisch en juridisch beoordelen, met de mogelijkheid van  (bezwaar en uiteindelijk) beroep bij de be-
stuursrechter. In Groningen wachten op dit moment nog duizenden schademeldingen op afhande-
ling.  
 
Burgers in de rest van Nederland zijn voor de afhandeling van hun schades aangewezen op de  mijn-
bouwer , en uiteindeli jk op de civiele rechter. Zij kunnen daarbij de schade laten onderzoeken door de 
Tcbb. Maar voor hen geldt daarbij geen wettelijk bewijsvermoeden,  zodat zij uiteindelijk  moeten 
aantonen dat hun schade het gevolg is van een specifieke mijnbouwactiviteit. De  Tcbb geeft jaarlijks 
zo'n 50 adviezen over het causaal verband tussen schade aan een woning en een mijnbouwactiviteit.  
In afwachting van de ontwikkelingen rond het nieuwe schadeprotocol voor Groningen wachten m et 
name in Drenthe (Emmen, Zuidlaren) nog vel e honderden schademeldingen op afhandeling.  
 
Voor burgers in Limburg komt daar nog bij dat op grond van de huidige wetgeving aanspraken op 
schadevergoeding in verband met de kolenwinning inmiddels zijn verjaard. Voor burgers die schade 
lijden als gevolg va n de huidige bodembewegingen is door een aantal overheden een Stichting Cala-
miteitenfonds Mijnwaterschade opgericht, van waaruit schadevergoedingen kunnen worden uitge-
keerd. De Tcbb onderz oekt  - op verzoek van burgers - wel het causaal verband tussen schad e aan een </pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>7 
 woning en de bodembewegingen (plm. tien keer per jaar), maar burgers hebben nog altijd geen zicht 
op vergoeding van vastgestelde schades.  
 
3. Lessen uit de huidige wijze van schadeafhandeling  
 
Uit de huidige wijze van afhandeling van mijnbouwschade k an een aantal 'lessen' worden geleerd:  
- schade aan gebouwen heeft vaak meerdere oorzaken;  
- het is technisch lang niet altijd mogelijk om met een grote mate van zekerheid te bepalen dat 
een bepaalde schade aan een gebouw het gevolg is van een  concrete mijnbouwactiviteit; 
'technisch' deskundigen zijn het ook lang niet altijd met elkaar eens over het causaal verband 
tussen een bepaalde schade en een mijnbouwactiviteit;  
- goede technische onderzoeken naar het causaal verband tussen schades en mijnbouwactivitei-
ten zijn door hun complexiteit (beoordeling van onder - en boven grond  en bouwkundige staat 
en bouwhistorie ) duur en kosten veel tijd , terwijl de onzekerheid over het causaal verband 
daardoor vaak nauwelijks wordt verkleind ; 
- de (technische) kennis over de effecten van mijnbouwactiviteiten op gebouwen is voortdurend 
in ontwikkeling; bundeling en toegankelijkheid van die kennis is van groot belang;  
- de technische en juridische onzekerheden bij mijnbouwschades vergen een onafhankelijke, en 
zo vee l mogelijk uniforme technische en juridische beoordeling van deze schades;  
- het 'wettelijk bewijsvermoeden', zoals dat voor Groningen van toepassing is helpt een burger 
vooral aan een betere bewijspositie ten opzichte van de mijnbouwer; bij een onafhankelij ke 
schadebeoordeling zal de burger niet meer tegenover de mijnbouwer  staan en komt het aan 
op een onafhankelijke weging van de mogelijke oorzaken van de schade;  
- transparantie en zekerheid vooraf over een snelle en onafhankelijke beoordeling van mijn-
bouwsch ades dragen sterk bij aan de acceptatie van mogelijke risico's op schades bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten;  
- daarnaast hechten burgers (en hun lokale bestuurders) aan transparantie bij de afweging van 
risico's op schades bij de beoordeling van (plannen voor)  nieuwe mijnbouwactiviteiten en bij 
het monitoren van deze risico's, zowel tijdens als gedurende een zekere periode na beëindi-
ging van de winningsactiviteiten;  
- mijnbouwschade (zoals een scheur  in een muur etc.) leid t 'naar zijn aard' vaak tot grote onze-
kerheid bij burgers, en is in zoverre niet vergelijkbaar met gewone vermogensschade. De af-
handeling van dergelijke schades vergt oog voor deze bijzondere aard.  
 
4. Naar een uniforme , onafhankelijke  afhandeling van mijnbouwschades in Nederland  
 
4.1 Inleiding  
 
Uit de vele gesprekken die de Tcbb gevoerd heeft blijkt dat er een breed begrip besta at voor alle 
energie die gestoken is en wordt om tot een goede afwikkeling van de aardbevingsschades in Gro-
ningen te komen. Tegelijkertijd zi jn burgers en bestuurders in andere mijnbouwgebieden in toene-
mende mate bevreesd voor schades à la Groningen, en ervaren zij een gevoel van rechtsongelijkheid 
ten opzichte van Groningen bij het voorkomen en afhandelen van hun schades.  
 
Een uniforme landeli jke aanpak voor de beoordeling van risico's op mijnbouwschade en de afhande-
ling van mijnbouwschades is wenselijk om deze gevoelens van  vrees  en ongelijke behandeling weg te 
nemen. Zij biedt bovendien kans en om mijnbouwactiviteiten niet slechts als een 'win ning' voor de 
mijnbouwmaatschappij te organiseren, maar veeleer als een gezamenlijke bijdrage van gebied en 
mijnbouwer aan de energievoorziening voor ons land.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>8 
 4.2 De manier van denken  
 
Uitgangspunt is dat de Staat niet alleen in Groningen, maar ook in de rest van Nederland de verant-
woordelijkheid draagt voor een rechtvaardig e en onafhankelijke afhandeling van mijnbouwschades 
bij burgers, met oog voor de menselijke maat en doelmatigheid.  
 
De afhandeling van mijnbouwschades hoort daarbij niet enkel en all een een technische en juridische 
beoordeling te omvatten, maar  dient  onderdeel te zijn van een  integrale aanpak van schaderisico's 
bij mijnbouwactiviteiten. Deze integrale aanpak zou bij iedere nieuwe mijnbouwactiviteit moeten be-
staan uit:  
- een integrale  en transparante beoordeling van schaderisico's voorafgaand aan de mijnbouwac-
tiviteiten , en  
- een transparante monitoring van mogelijke schaderisico's tijdens de mijnbouwactiviteiten en 
een adequate, efficiënte afhandeling van eventuele schades, die tijde ns of na beëindi ging van 
de mijnbouwactiviteit  optreden.  
 
De verschillende onderdelen van deze integrale aanpak zouden per mijnbouwactiviteit vooraf in een 
gebiedsarrangement  moeten worden vastgelegd tussen mijnbouwer en bestuur van het betrokken 
gebied. Het tot stand komen van zo'n gebiedsarrangement zou voorwaarde voor instemming met de 
mijnbouwactiviteit moeten zijn.  
 
NB De leden van de NOGEPA, branchevereniging voor de olie en gasindustrie, hebben in sep-
tember 2017 een gedragscode gepubliceerd. In deze  code wordt aanbevolen om bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten zo vroeg mogelijk samen met de omgeving een specifiek projectafstem-
mingsprogramma te maken. Zo'n programma zou onderdeel kunnen zijn van een 'integraal' 
gebiedsarrangement.  
 
Voor de afhandeling van  met name kleine schades zou in een gebiedsarrangement moeten worden 
voorzien in een zoveel mogelijk uniforme basisvoorziening . Binnen deze voorziening zouden kleine 
schades binnen een vooraf bepaald effectgebied eenvoudig moeten kunnen worden hersteld of ver-
goed (zonder dure en tijdrovende onderzoeken en procedures, bijvoorbeeld zoals bij schadeverzeke-
ringen).  
 
5. Nadere uitwerking  
 
5.1 Risicoanalyse en preventie van mijnbouwschade   
 
Mijnbouwers moeten nu reeds bij plannen voor nieuwe mijnbouwactiviteiten  uitvoerig onderzoek 
doen naar de risico's op schade aan de omgeving van die activiteiten. De minister van EZK beoordeelt 
- mede op basis van adviezen van de Tcbb - deze risicoanalyses bij zijn beslissing over instemming 
met de betreffende activiteiten en betrekt deze risico's bij de afweging van alle betrokken belangen. 
Deze risicoanalyses zijn nu veelal nog zeer technisch van aard en voor burgers nauwelijks te door-
gronden. Voor een goed begrip én acceptatie van deze risico's zouden deze analyses, en de wi jze 
waarop de risico's in de besluitvorming door de minister worden betrokken, aanmerkelijk transpa-
ranter moeten worden.  
 
Vaste onderdelen van deze risicoanalyses zouden voorts moeten zijn  een concrete beschrijving van 
de mogelijke maatregelen om eventuele schades te voorkomen en hoe het risico op schades tijdens 
de mijnbouwactiviteiten zal worden gemonitord.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>9 
 Voor een adequate beoordeling van mijnbouwschades achteraf is het van belang om vo oraf de rele-
vante kenmerken van het betreffende gebied en de daarin aanwezige bebouwing in kaart te bren-
gen. Het verdient aanbeveling om hiervoor een uniforme aanpak te ontwikkelen.  
 
5.2 Monitoring van bodembeweging  
 
Voor burgers is bodembeweging een ongri jpbaar, en daarom veelal beangstigend fenomeen. Trans-
parantie over de feitelijke bodembeweging in een bepaald gebied kan onrustgevoelens wegnemen. 
Bovendien zijn goede monitorgegevens over de bodembeweging in een bepaald gebied essentieel 
om bij eventuele schades tot een goede beoordeling van een mogelijk causaal verband met een con-
crete mijnbouwactiviteit te kunnen komen.  
 
Onderdeel van een gebiedsarrangement voor een nieuwe mijnbouwactiviteit zou dan ook moeten 
zijn de inrichting van een adequa at monitori ngssysteem, met heldere afspraken over het beheer en 
de toegankelijkheid van de betreffende gegevens. Uitgangspunt daarbij zal moeten zijn dat een geïn-
teresseerde burger eenvoudig in staat moet zijn om het verloop van de bodembeweging in zijn om-
geving te k unnen volgen.  
 
5.3 Afhandeling van kleine schades  
 
Schade aan een gebouw kan verschillende oorzaken hebben. Naast bodembeweging door mijnbouw 
zijn mogelijke oorzaken zettingen door een 'slappe' ondergrond, grondwaterfluctuaties, bouwkundi-
ge gebreken, temp eratuursspanningen, trillingen als gevolg van langsrijdend verkeer etc. Vaak is er 
ook sprake van een combinatie van oorzaken.  
 
De mate van schade kan ook sterk verschillen. Zeer lichte schade, zoals de zichtbare aanwezigheid 
van haarscheuren in muren, kan  op esthetische bezwaren stuiten maar heeft meestal geen construc-
tieve consequenties. Het herstel van dergelijke schades is over het algemeen relatief eenvoudig. Aan 
de andere kant van het spectrum is sprake van ernstige constructieve schade, waarbij er ge vaar voor 
instorting kan zijn. De veiligheid is dan in het geding. Het herstel van deze schades is in het algemeen 
zeer ingrijpend.  
 
De ervaringen met het beoordelen van schades in Groningen laten zien dat het met name bij de lich-
tere schades in de praktij k vaak niet goed mogelijk is om met voldoende zekerheid te bepalen of een 
schade in een gebouw (bijvoorbeeld een scheur in een muur) veroorzaakt is door mijnbouw of door 
een andere omstandigheid en ook dat vaak sprake is van een combinatie van oorzaken. De  conclusie 
is dan op z'n best dat de betreffende schade (mede) veroorzaakt kan zijn door mijnbouw.  
 
Schademeldingen betreffen (o ok in Groningen) vaak relatief kleine schades. Diepgaand onderzoek 
naar de oorzaak van die schades lijkt dan niet proportioneel.  In veel gevallen is het  onder voorwaar-
den direct  herstel len van die schades aanzienlijk efficiënter dan het uitvoeren van uitgebreid onder-
zoek, aangevuld met contra -expertises en beoordelingen door juristen . 
 
Bij grote aantallen schades ligt een eerste ma rginale toetsing en afhandeling van de kleine schades 
meer voor de hand, zoals dat ook bij de afhandeling van kleine schades door verzekeringsmaat-
schappijen gebeurt. Dat bevordert ook een snelle afhandeling van alle schades. Bij de marginale toet-
sing wordt  nagegaan of aan bepaalde, gebiedsafhankelijke voorwaarden wordt voldaan. De eerste 
drie voorwaarden kunnen zijn dat de schadelocatie in een (vooraf bepaald) effectgebied ligt, dat de 
schade naar aard, omvang en ontstaanstijdstip kan zijn veroorzaakt door bodembeweging als gevolg 
van de mijnbouwactiviteit en dat de schade niet evident het gevolg is van een andere oorzaak.  Als 
niet aan deze voorwaarden wordt voldaan volgt afwijzing van de claim. Wordt wel aan deze voor-
waarden voldaan dan wordt vervolgens nagegaan of het schadebedrag redelijk is in relatie tot de ge-</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>10 
 claimde schade en of het schadebedrag onder een vastgesteld drempelbedrag voor uitgebreide toet-
sing ligt. Wordt ook aan deze voorwaarden voldaan dan volgt direct vergoeding van de schade  (in 
geld  of in de vorm van herstel) . 
 
5.4 Afhandeling van grote(re) schade s 
 
Grote(re) schades rechtvaardigen nader  onderzoek naar de oorzaak van deze schades, en naar een 
mogelijk causaal verband met een mijnbouwactiviteit.  
 
Ook nader onderzoek naar de schade dient proportioneel te zijn. Als het bijvoorbeeld alleen gaat om 
de vraag welk schadebedrag behoort bij de geclaimde schade dan kan het onderzoek daartoe be-
perkt blijven. Een onafhankelijke kostendeskundige kan dan het sc hadebedrag vaststellen waarna tot 
schadevergoeding kan worden overgegaan.  
 
Nader onderzoek naar de oorzaak van een schade en het causaal verband met een mijnbouwactivi-
teit moet door een onafhankelijk e technisch e deskundige worden uitgevoerd en dient inzich t te ver-
schaffen in de mate van (on)zekerheden. De resultaten van dit onderzoek moeten uiteindelijk de ba-
sis zijn voor een onafhankelijke beoordeling van een aanvraag tot schadevergoeding .  
 
5.5 Een landelijk instituut mijnbouwschade  
 
Reeds uit een oogpunt  van bundeling van kennis en ervaring ligt het voor de hand om de afhandeling 
van mijnbouwschades onder te brengen bij een landelijk onafhankelijk  Instituut Mijnbouw schade , 
zoals dit feitelijk nu reeds voor Groningen wordt ingericht  in de vorm van de Tijdelijke Commissie 
Mijnbouwschade Groningen  (TCMG) . Om recht te doen aan eventuele specifieke kenmerken van 
schades bij de verschillende mijnbouwactiviteiten, zou overwogen kunnen w orden om het Instituut 
Mijnbouwschade hiervoor in te r ichten met een aantal grotere en kleinere 'kamers', bijvoorbeeld : 
- Gaswinning Groningen veld;  
- Gaswinning Kleine Velden;  
- Zoutwinning;  
- Limburg;  
- Geothermie.  
 
Het Instituut Mijnbouwschade zou een vergelijkbaar discretionaire beoordelingsruimte moeten krij-
gen als de  TCMG. Deze TCMG kan dan op termijn opgaan in de kamer Gaswinning Groningenveld van 
het Instituut Mijnbouwschade.  
Voor de financiering van de schadever goedingen en de kosten van schadeafhandeling zouden tussen 
de Staat en de mijnbouwers verg elijkbare afspraken gemaakt kunnen worden, als onlangs zijn ge-
maakt tussen de Staat en de NAM bij de instelling van de TCMG .  
 
Verwacht mag worden dat de TCMG op korte termijn voor Groningen richtlijnen en procedures zal 
ontwikkelen voor het uitvoeren van technisch onderzoek naar de oorza(a)k(en) van geclaimde scha-
des en de juridische beoordeling daarvan. Deze richtlijnen en procedures zullen dan ook als leidraad 
kunnen gelden bij de ontwikkeling van richtlijnen voor de afhandeling van mijnbouw schades door de 
andere kamers.  
 
5.6 Positie overige 'loketten'  
 
Wanneer mijnbouwschades ook in de rest van Nederland zullen worden afgehandeld door een onaf-
hankelijk Instituut Mijnbouw schade  bestaat daarnaast geen behoefte meer aan een afzonderlijke ad-
viestaak van de Tcbb in individuele schadegevallen. De Tcbb zou zich dan kunnen toeleggen op bij-
voorbeeld meer algemene adviezen over richtlijnen, werkwijzers en normeringen bij de afhandeling </pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>11 
 van mijnbouwschades  (naast haar wettelijke adviestaak over schaderisico's bij nieuwe mijnbouwacti-
viteiten) .  
 
Ook het aparte schadefonds van de Stichting Calamiteitenfonds Mijn water schade Limburg zou in het 
Instituut Mijnbouw schade  kunnen opgaan, terwijl de bestaande Commissie s Bodemdaling zich zou-
den kunnen beperken tot de afhandeling van schades aan overheidswerken  en agrarische gronden.  
 
Het huidige algemene - landelijke - informatiepunt over mijnbouwschade (Het Landelijk Loket M ijn-
bouwschade) zou onderdeel kunnen worden van het Instituut Mijnbouw schade . 
 
Voor een burger met mijnbouwschade zou aldus daadwerkelijk één loket resteren, waar een efficiën-
te, onafhankelijke en deskundige afhandeling van zijn schade gewaarborgd is.  
 
6. En verder?  
 
In deze verkenning zijn slechts de contouren geschetst van een mogelijk e meer integrale , uniforme 
en onafhankelijke aanpak voor de afhandeling van mijnbouwschades in Nederland.  
 
Veel aspecten verdienen nadere studie en uitwerking, waar onder : 
- instructies voor de inhoud en toegankelijkheid van risicoanalyses bij nieuwe mijnbouwactivitei-
ten; 
- instructies voor de inventarisatie en beoordeling van gebiedskenmerken en de aanwezige be-
bouwing (nulmetingen);  
- instructies voor de scope en beoordeling  van mogelijke preventiemaatregelen bij nieuwe 
mijnbouwactiviteiten;  
- instructies voor de wijze van monitoring en verzamelen, archiveren en beschikbaar stellen van 
monitorgegevens tijdens mijnbouwactiviteiten;  
- richtlijnen/instructies voor het opnemen, t echnisch beoordelen en rapporteren van mijnbouw-
schades;  
- richtlijnen voor de afhandeling van kleine schades in gebieden met mijnbouwactiviteiten;  
- de invloed van waterpeilaanpassingen op bodembeweging en schades, en de wijze waarop dit 
bij de afhandeling  van mijnbouwschades kan/moet worden betrokken;  
- de invloed van meerdere mijnbouwactiviteiten en/of herhaalde bevingen in eenzelfde gebied 
op het schadebeeld bij gebouwen;  
- de normstelling bij de afhandeling van mijnbouwschades (omvang effectgebieden, tr illings-
snelheden, mate van bodemd aling etc.);  
- aspecten van privacy bij een meer uniforme afhandeling van schades.  
 
Over een aantal van deze aspecten worden op dit moment nog nadere studies verricht door onder 
meer de TU Delft en TNO. Ook de Tijdelijke Co mmissie Mijnbouw schade  Groningen zal zich op korte 
termijn over een aantal van deze aspecten moeten buigen om te komen tot een eenduidige norme-
ring en afhandeling van de schadeclaims  in Groningen .  
De Tcbb kan zich voorstellen dat zij in de komende tijd één of meer workshops organiseert om met 
direct betrokkenen deze aspecten gezamenlijk nader uit te werken.   
Tevens zou bezien kunnen worden of de schadegevallen in bijvoorbeeld Emmen of Zuidlaren zich le-
nen voor een pilot om de afhandeling van kleine en grot e(re) schades daar effectief af te handelen.  
 
Bij al het technische en juridische 'geweld' over de afhandeling van de mijnbouwschades moet de 
burger die schade lijdt of vreest voor schade, centraal blijven. Toegankelijke, betrouwbare informatie 
over de ri sico's op mijnbouwschade én de wijze van afhandeling van eventuele schades is daarvoor 
van groot belang. Ook op dit punt kan 'de mijnbouwwereld' nog veel winnen ! 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>12 
 Bijlage 1.  Lijst van geraadpleegde personen en instanties  
  
Najaar  2017 Diverse overleggen NCG, Groningen  
 
29-09-2017 EZ, Den Haag  
 
06-10-2017 Workshop RAS, Amersfoort  
 
26-10-2017 Mr. P. v.d. Vorst, Amersfoort  
 
23-11-2017 Ir. P. van Staalduinen, Amersfoort  
 
28-11-2017 CVW, Appingedam  
 
30-11-2017 Nogepa, Den Haag  
 
11-12-2017 Arbiters, Groningen  
 
21-12-2017 Gedeputeerde Provincie Drenthe, Assen  
 
03-01-2018 Groninger BodemBeweging, Loppersum  
 
08-01-2018 Burgemeester Heerenveen en VNG, Heerenveen  
 
22-01-2018 Burgemeesters Aa en Hunze, Assen, Noordenveld, Tynaarlo, te Assen  
 
31-01-2018 Commissie Bodemdaling Friesland, Rozendaal  
 
01-02-2018 Onafhankelijk  Raadsman, Loppersum  
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>13 
 Bijlage 2. Notitie Tcbb 'Mijnbouw, bodembeweging en schade'  
 
Mijnbouw, bodembeweging en schade  
 
1. Mijnbouw en bodembeweging  
 
1.1 Inleiding  
Mijnbouw veroorzaakt in beginsel bodembeweging en bodembeweging kan leiden tot fysieke schade 
aan gebouwen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de mijnbouwactiviteiten In Nederland die in het 
kader van deze verkenning van belang zijn en de bodembewegingen d ie daardoor kunnen worden 
veroorzaakt.  
 
1.2 Mijnbouwactiviteiten  
Voor deze verkenning maakt de Tcbb onderscheid tussen verschillende mijnbouwactiviteiten in Ne-
derland waarbij sprake kan zijn van daaraan gerelateerde schades aan gebouwen en van knelpunten 
bij de afhandeling van deze schades. Deze mijnbouwactiviteiten zijn:  
 
- gaswinning uit het Groningenveld ; 
- gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden;  
- zoutwinning;  
- steenkolenwinning in Limburg;  
- geothermie.  
 
Opgemerkt wordt dat de Tcbb bij de gaswinning ook de ondergrondse gasopslag, zoals bij Norg en 
Grijpskerk, betrekt.  
  
Gaswinning uit het Groningenveld  
Dat de aardbevingen die worden veroorzaakt door de gaswinning uit het Groningenveld leiden tot 
schades aan gebouwen is genoegzaam bekend en ook onbetwist. Eve nzo is bekend dat al geruime 
tijd sprake is van knelpunten bij de afhandeling van die schades. Op 31 januari 2018 heeft dat geleid 
tot de vaststelling bij ministerieel besluit van een nieuw schadeprotocol voor Groningen. Daarmee is 
een publiekrechtelijk ka der gegeven voor een onafhankelijke afhandeling van schades. Op grond van 
het besluit worden Tijdelijke commissies en bijbehorende deelcommissies ingesteld die zorg zullen 
dragen voor de afhandeling van de schades met gebruikmaking van in te schakelen desk undigen. De 
wijze waarop de schade precies zal worden gaan afgehandeld is vooralsnog niet bekend.  
 
Gaswinning uit de zogenaamde Kleine Velden  
In Nederland wordt gas gewonnen uit een groot aantal zogenaamde Kleine Velden. Deze velden vari-
eren sterk in omvan g maar zijn elk aanzienlijk kleiner dan het Groningenveld. Bij het overgrote deel 
van deze velden is in het algemeen geen sprake van schade aan gebouwen. In een beperkt aantal ge-
vallen is dat echter anders. Zo is bekend dat de aardbeving in Emmen op 30 -09-2015 en de aardbe-
ving in Zuidlaren op 23 -12-2016 tot een beperkt aantal schades hebben geleid. Onduidelijk is hoe de 
afhandeling van die schades verloopt. Het gaat daarbij - in vergelijking met de situatie in Groningen - 
weliswaar om een relatief klein aan tal schades van op zichzelf beperkte omvang, maar ook dat zijn 
schades die op een adequate manier afgehandeld zullen moeten worden.  
 
Zoutwinning  
In Twente, Groningen en Friesland wordt in Nederland zout gewonnen uit de ondergrond. In het al-
gemeen veroorzaa kt de zoutwinning geen schade aan gebouwen maar er kunnen uitzonderingen zijn 
die ook op een adequate manier zullen moeten worden afgehandeld.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>14 
 Steen kolen winning in Limburg  
In Limburg is sprake van een bijzondere situatie. De steen kolen winning begon  in de Middeleeuwen in 
de open lucht (dagbouw)  gevolgd door industriële mijnbouw vanaf het einde van de 19e eeuw waar-
bij de diepte van de winning toenam t ot circa  1 km. Om de steen kolen  onder droge omstandigheden 
te kunnen winnen werd tot op grote diepte m ijnwater afgepompt. Hoewel de steenkolenwinning 
omstreeks 1965 is gestopt is het afpom pen van mijnwater gecontinueerd totdat in de jaren 
1994/1995 ook in Duitsland de steenkolen winning in de nabij g elegen mijnen is gestopt.  Sindsdien 
stijgt het mijnwater l angzaam en deze stijging gaat nog steeds door. Als gevolg hiervan zijn schades 
ontstaan en de verwachting is dat dit ook in de toekomst nog het geval zal zijn. Naar de mening van 
de Tcbb is hier sprake van mijnbouwschade omdat het stoppen van afpompen van mijnwater door 
haar gezien wordt als onlosmakelijk onderdeel van de mijnbouw. Er is dus sprake van naijlende ge-
volgen van de steenkolenwinning. Voor gedupeerden is vaak niet duidelijk hoe de veroorzaakte 
schades vergoed worden en in verschillende gevallen zijn deze schades niet vergoed.  
 
Geothermie  
Geothermie is in ontwikkeling. In de toekomst zal sprake zijn van geothermieprojecten waarbij ge-
boord wordt tot op steeds grotere diepte (ultradiepe geothermie op meer dan 4.000 m diepte). Geo-
thermie is onlosmake lijk verbonden met risico's voor veiligheid en milieu en die risico's zijn groter 
naarmate dieper geboord wordt. Het is van belang dat deze risico's worden onderkend en dat ter 
beperking van de risico's adequate kaders voor vergunningverlening en handhavin g worden gege-
ven1. Hoewel er op dit moment nog geen sprake is van schades aan gebouwen als gevolg van geo-
thermie brengt de Tcbb deze in ontwikkeling zijnde mijnbouwactiviteit expliciet onder de aandacht, 
juist om toekomstige problemen zo goed mogelijk voor te zijn. In feit e is de situatie nu enigszins ver-
gelijkbaar met die bij het begin van de gaswinning in Groningen. Bij de gaswinning werden de risico's 
pas te laat onderkend. Bij geothermie zou dat beter moeten kunnen.  
 
1.2 Mijnbouw en bodembeweging  
Bodembeweging door mij nbouw is een algemene term waarbij voor een goed begrip van de relatie 
met mogelijke schade onderscheid moet worden gemaakt tussen bodemdaling, bodemrijzing en bo-
demtrilling. Op deze drie vormen van bodembeweging wordt hierna ingegaan.  
 
Bodemdaling  
Bodemdaling treedt op bij alle mijnbouwactiviteiten waarbij delfstoffen aan de bodem worden ont-
trokken. Door de onttrekking van de delfstof op grotere diepte wordt de betreffende laag samenge-
drukt door het gewicht van de bovengelegen aardlagen. Deze samend rukking manifesteert zich als 
een schotelvormige bodemdaling aan het aardoppervlak.  Bij de gaswinning wordt de samendrukking 
(compactie) veroorzaakt doordat de gasdruk in het gashoudende reservoir door de winning afneemt 
(in Groningen van 300 bar aan het b egin van de winning tot inmiddels minder dan 100 bar) waardoor 
de steendruk in de gashoudende laag toeneemt. Bij de zoutwinning worden zogenaamde cavernes 
(holtes) in de zoutlaag gevormd, waardoor de druk in het resterende deel van de zoutlaag toeneemt.  
 
Meestal is sprake van een zeer langzaam verlopend proces. Zo is in Groningen door de gaswinning op 
3 km diepte de bodem in het centrum van het Groningenveld bij Loppersum in 50 jaar tijd zeer gelei-
delijk ruim 0,3 m gedaald, d.w.z. gemiddeld 6 mm/jaar. Bij kleine gasvelden is de maximale bodem-
daling aanzienlijk kleiner en vaak niet meer dan enkele centimeters.  De zoutwinning in Friesland, tus-
sen Franeker en Harlingen, vindt plaats op een diepte van 2,5 tot 3 km. D it heeft  in de periode 1995 -
2005 geleid  tot e en bodemdaling van ca. 0,35 m in het hart van het zoutwinningsgebied, d.w.z. ge-
middeld 35 mm/jaar, dus vijf keer zo veel als in Groningen.  
 
 
                                                 
1 Staat van de Sector Geothermie, Staatstoezicht op de Mijnen, 12 juli 2017 .  </pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>15 
  
Omdat er in het algemeen sprake is van een groot gebied waarover de schotelvormige bodemdaling 
optreedt leidt deze bodemdaling niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. De 
bodemdaling is dus meestal gelijkmatig.  Bij zoutwinning is in het verleden wel sprake geweest van 
ongelijkmatige bodemdaling als gevolg van instab iele cavernes. Door de huidige monitoring van de 
bodembeweging en het op tijd treffen van maatregelen wordt dat voorkomen.  
 
Bodem daling treedt ook op bij het winnen van gas uit opslag reservoirs , omdat door de winning de 
gasdruk in het reservoir afneemt. In  het algemeen is de ze bodemdaling echter zeer gering en boven-
dien gelijkmatig.   
 
Limburg betreft een bijzondere situatie o mdat sprake kan zijn van lokale  effecten met als gevolg on-
gelijkmatige bodemdaling . In de omgeving van voormalige mijnschachten en zog enaamde opwaartse  
boringen die destijds  vanuit de mijngangen zijn gemaakt kan bodemmateriaal naar de nog aanwezige 
ruimtes in de ondergrond stromen. Dit kan uiteindelijk aan het aardoppervlak merkbaar zijn in de 
vorm van 'sinkholes'. Een voorbeeld daarvan is de sinkhole die in 2011 ontstond onder winkelcen-
trum 't Loon in Heerlen. Ook ter plaatse van drempels in het aardoppervlak en bij de aanwezige na-
tuurlijke breuken in de ondergrond kan sprake zijn van lokale  effecten.  Door monitoring van de bo-
dembeweging  en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze lokale  ef-
fecten worden beperkt.  
 
Bodemrijzing  
Bodemrijzing speelt met name in Limburg. Als gevolg van het stijgende mijnwater is sprake van lang-
zame bodemrijzing  met een huidige snelheid van ongeveer 2 mm/jaar. Deze bodemrijzing is in begin-
sel gelijkmatig en leidt niet tot significante hoogteverschillen over kleine afstanden. Ter plaatse van 
discontinuïteiten  in het aardoppervlak, zoals bij natuurlijke breuken in de ondergrond, k unnen echter 
wel significante hoogteverschillen over kleine afstand ontstaan. Door monitoring van de bodembe-
weging en het op tijd treffen van maatregelen kunnen de risico's als gevolg van deze hoogteverschil-
len worden beperkt.  
Bodemrijzing treedt ook op bij opslaan van gas in opslag reservoirs , omdat door de opslag de gasdruk 
in het reservoir toeneemt. Net als bij de bodemdaling die optreedt bij de winning van gas uit opslag-
reservoirs is de bodemrijzing bij het opslaan van gas in het algemeen  zeer gering en gelijkmatig .  
 
Bodemtrilling  
Bodemtrillingen worden veroorzaakt door aardbevingen. Dit is het geval bij de gaswinning uit het 
Groningenveld en bij enkele van de kleinere gasvelden. Bij sommige gasopslagactiviteiten kan ook 
sprake zijn van h et ontstaan van bodemtrillingen.  
 
De aardbevingen worden veroorzaakt door plotseling optredende verschuivingen in natuurlijke breu-
ken die zich in de gashoudende laag bevinden. Deze verschuivingen zijn het gevolg van de eerder be-
sproken samendrukking van de  gashoudende laag die door de gaswinning ontstaat. Of bij een be-
paald gasveld aardbevingen zijn te verwachten hangt af van veel factoren, zoals de dikte en de geo-
mechanische eigenschappen van de gashoudende laag en het al dan niet aanwezig zijn van natuurl ij-
ke breuken in die laag. Zoals eerder aangegeven is het risico op aardbevingen bij veel kleine gasvel-
den gering of zelfs niet aanwezig.  
 
De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak is bepalend voor de effecten aan het opper-
vlak, zoals het ontsta an van schade. De sterkte van de bodemtrilling aan het aardoppervlak hangt af 
van de magnitude van de aardbeving, de diepte waarop deze plaatsvindt en de voortplantingswijze 
van de trillingen door de bodem vanaf de bron (het hypocentrum) naar het aardopper vlak. Aan het 
aardoppervlak is de bodemtrilling het sterkst recht boven het hypocentrum (het epicentrum). Op 
grotere afstand van het epicentrum neemt de sterkte van de bodemtrilling sterk af.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>16 
  
Bij de wat zwaardere aardbevingen in Groningen is de maximale trillingssnelheid in de buurt van het 
epicentrum zo’n 5 à 10 mm/s. Bij de tot nu voorgekomen zwaarste aardbevingen in Groningen (mag-
nitude 3,6 bij Huizinge op 16 augustus  2012 en magnitude 3,4 bij Zeerijp  op 8  januari 2018) zijn de 
maximale trillingssnelhe den bij het epicentrum nog aanzienlijk groter.  Bij deze twee zwaarste aard-
bevingen waren de effecten dan ook tot op grotere afstand van het epicentrum merkbaar dan bij de 
kleinere aardbevingen.  
 
De bodem trillingen als gevolg van een aardbeving treden kort stondig op. Als gevolg van meer aard-
bevingen achter elkaar is er echter ook sprake van herhaalde trillingen.  Dat is van belang voor de be-
oordeling van de kans op schade.  
 
Overigens blijkt uit praktijkmetingen in Groningen (meetnetwerken van KNMI en van TNO) dat bij 
een bepaalde beving op verschillende locaties met dezelfde afstand tot het epicentrum aanzienlijke 
verschillen zijn waargenomen in de gemeten snelheden. De oorzaak daarvan is voor een belangrijk 
gedeelte dat de eigenschappen van de ondergrond niet overal hetzelfde zijn. Dat maakt het ook las-
tig zo niet onmogelijk om na een aardbeving vast te stellen welke trillingssnelheid op een bepaalde 
locatie precies is opgetreden als voor die locatie geen meetgegevens beschikbaar zijn. Met de hier-
voor besc hikbare berekeningsmodellen kunnen wel schattingen worden gemaakt van de bandbreed-
te waarbinnen de opgetreden trillingssnelheid zich waarschijnlijk heeft bevonden.  
 
Bij geothermie zijn de te verwachten bodembewegingen nog niet goed bekend. Met name in gebie-
den met natuurlijke seismiciteit (zoals  in Limburg) en in gebieden met seismiciteit  door gaswinning is 
het ontstaan van bodemtrilling door geothermie niet denkbeeld ig.   
 
1.3  Samenvattend  
In de volgende tabel is voor elke beschouwde mijnbouwactiviteit samenvattend aangegeven welke 
bodembeweging het gevolg kan zijn.  
 
Mijnbouwactiviteit  Bodembeweging  
Gaswinning uit Groningenveld  Gelijkmatige bodemdaling  
Bodemtrillin g door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige o pslagfaciliteiten bodemtrilling   
Gaswinning Kleine Velden  Geringe gelijkmatige bodemdaling  
Bij enkele velden bodemtrilling door aardbevingen  
Bij gasopslag:  
- Geringe gelijkmatige bodemdaling en -rijzing  
- Bij sommige opslagfaciliteiten bodemtrilling  
Zoutwinning  Gelijkmatige bodemdaling  
Naijlende gevolgen steenkolen-
winning  Gelijkmatige bodemrijzing  
Lokale  bodemdaling (bijvoorbeeld sinkholes)  
Lokale  bodemrijzin g (bijvoorbeeld bij natuurlijke breuken)  
Geothermie  In gebieden met seismiciteit is bodemtrilling niet denkbeeldig  
Opmerking:  
De risico's van geothermie zijn nog onvoldoende onderkend. Ook 
ontbreekt nog een adequaat kader voor vergunningen en hand-
having.  
 
 
2. Bodembeweging en schade  </pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>17 
  
2.1 Inleiding  
Door mijnbouw veroorzaakte bodembewegingen kunnen leiden tot fysieke schade aan gebouwen. 
Dat kan nieuwe schade zijn maar ook verergering van bestaande schade die al aanwezig was door 
andere oorzaken. In dit hoofdstuk wordt voor de verschillende typen bodembeweging ingegaan op 
de schade die daardoor veroorzaakt kan worden.  
 
2.2 Schade door bodem daling en -rijzing  
Door gelijkmatige bodemdaling en -rijzing ontstaat in het algemeen geen schade aan gebouwen om-
dat over kleinere afstanden geen significante verschillen in hoogte ontstaan. De gebouwen zakken of 
rijzen als het ware in hun geheel mee met de gelijkmatig dalende of rijzende bodem.  
 
Gelijkmatige b odemdaling kan wel leiden tot de noodzaak van aanpassingen in  het beheer van het 
oppervlaktewater. Te denken valt daarbij aan het aanpassen van waterpeilen, dijkhoogtes en  gema-
len. Indien deze aanpassingen niet of te laat worden doorgevoerd dan kan dat leiden tot schade aan 
gebouwen zoals wateroverlast in kelders om dat door de bodemdaling de afstand tussen de gelijkblij-
vende grondwaterstand en het dalende maaiveld kleiner wordt.  
 
Deze indirecte schade door gelijkmatige bodemdaling speelt overigens alleen in situaties waarin de 
bodemdaling substantieel is. Bij een ge ringe mate van bodemdaling, zoals bij de meeste kleine gas-
velden en bij gasopslagac tiviteiten, is deze indirecte schade niet te verwachten. Vaak is de bodemda-
ling door de mijnbouwactiviteit ondergeschikt aan de natuurlijke bodemdaling.  
 
In uitzonderingssi tuaties is het mogelijk dat gelijkmatige bodemdaling wel leidt tot schade aan bouw-
constructies. Een voorbeeld is een zeer diep gelegen kelderconstructie die in contact staat met een 
diep gelegen watervoerende laag in de ondergrond waarbij aanpassing van de  peilen van het opper-
vlaktewater geen invloed hebben op de waterdruk in de diep gelegen watervoerende laag.  
Als sprake is van ongelijkmatige bodemdaling of -rijzing, waarbij over kleinere afstanden significante 
hoogteverschillen ontstaan, dan kan dat effec t hebben op gebouwen. Dat uit zich in de vorm van zet-
tingsschade, namelijk zakking, scheefstand en/of scheurvorming. Deze schadevorm ontstaat alleen 
indien de door de bodembeweging veroorzaakte hoogteverschillen voldoende groot zijn in vergelij-
king met de afmetingen van het betreffende gebouw. Uiteraard spelen de sterkte en de funderings-
wijze van het gebouw daarbij ook een rol.  
 
Buiten het gebied waar de bodemdaling of -rijzing optreedt is geen schade te verwachten. Daarmee is 
het effectgebied gedefinieerd. Binnen dat gebied kan schade optreden maar buiten dat gebied niet. 
Bij de verschillende mijnbouwactiviteiten zijn de effectgebieden bekend. Dat zijn namelijk de buiten-
ste contouren van de dalingskommen die zijn vastgelegd in de betreffende winningsplannen.  Bij de 
gas- en zoutwinningactiviteiten wordt de bodemdaling als onderdeel van de winning  gemonitord . 
Eventuele afwijkingen van de verwachtingen komen daarbij in beeld zodat waar nodig maatregelen 
kunnen worden getroffen.  
 
Voor Limburg zijn de effectgebied en eveneens bekend. Deze komen overeen met de risicozones die 
zijn gedefinieerd op basis van een in opdracht van het ministerie van EZ uitgevoerde studie2. Ter be-
perking van toekomstige schade is van belang dat adequaat uitvoering wordt gegeven aan de in d e 
studie aanbevolen monitoring van de bodembewegingen.  
 
2.3 Schade door bodemtrilling  
Door bodemtrilling kan schade ontstaan. Dat blijkt uit de ervaringen in Groningen en sommige van de 
kleinere gasvelden in Drenthe. Of bodemtrilling schade veroorzaakt aan  een gebouw is in hoofdzaak 
                                                 
2 Naijlende gevolgen van de steenkolenwinning in Zuid -Limburg, consortium IHS e.a., 2016  </pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>18 
 afhankelijk van twee factoren. Enerzijds is de mate van de bodemtrilling aan het aardoppervlak op de 
betreffende locatie van belang, anderzijds is dat de sterkte of de gevoeligheid voor trillingen van het 
betreffende gebouw.  
 
Eerder is toegelicht dat de mate van bodemtrilling, uitgedrukt in trillingssnelheden of -versnellingen, 
afhangt van de zwaarte van de aardbeving, de diepte van het hypocentrum, de bodemeigenschap-
pen en de afstand tot het epicentrum. Op basis van metingen of modellen kan worden aangeven 
binnen welke bandbreedte de opgetreden snelheden of versnellingen op een bepaalde locatie zich 
waarschijnlijk hebben bevonden.  
 
De sterkte of gevoeligheid voor trillingen van een gebouw is niet voor alle gebouwen hetzelfde. Bij  
voor trillingen gevoelige gebouwen zal bij lagere trillingssnelheden tri llingsschade ontstaan dan bij 
gebouwen die minder gevoelig zijn voor trillingen. De meest gevoelige gebouwen zijn de oudere ge-
bouwen van metselwerk. Dat is des te meer het geval als b ij die gebouwen al schade aanwezig is 
door andere oorzaken en/of door eerdere aardbevingen. Informatie over de tri llingssnelheid waarbij 
schade aan gebouwen te verwachten is, is beschikbaar in SBR Trillingsrichtlijn A3. In deze richtlijn zijn 
grenswaarden voor trillingen gegeven waarbij schade is te verwachten en waarbij onderscheid wordt 
gemaakt naar de gevoeligheid van een gebouw voor trillingen.  
 
Ook voor bodemtrillingen door een aardbeving kan een effectgebied worden gedefinieerd. De om-
vang van dat effe ctgebied hoeft echter niet overeen te komen met het effectgebied van de bodem-
daling. Hoe zwaarder de aardbeving hoe groter het effectgebied en omgekeerd. Een zware aardbe-
ving in Groningen kan bijvoorbeeld relatief hoge trillingssnelheden veroorzaken buiten  het effectge-
bied van de bodemdaling. Een lichte aardbeving daarentegen hoeft niet merkbaar te zijn binnen het 
gehele effectgebied voor de bodemdaling. Een praktische begrenzing van het effectgebied kan wor-
den gebaseerd op de trillingssnelheden die in elk gebouw door andere oorzaken dan aardbevingen 
optreden. Deze trillingssnelheid ligt in de orde van 2 mm/s. Het effectgebied voor bodemtrillingen is 
dan begrensd tot het gebied waarin een aardbeving trillingsnelheden heeft veroorzaakt die groter 
zijn dan 2 m m/s. De omvang van het effectgebied is daarmee onder  meer afhankelijk van de zwaarte 
van de aardbeving. De grenswaarde van 2 mm/s komt overigens overeen met de laagste trillings-
snelheid waarbij volgens de SBR Trillingsrichlijn A schade kan ontstaan aan geb ouwen.  
   
Vanwege de onzekerheden in enerzijds de feitelijk opgetreden trillingssnelheid op een bepaalde lo-
catie en anderzijds de gevoeligheid voor trillingen van het gebouw op die locatie is de begrenzing van 
het effectgebied altijd enigszins arbitrair. H et is dus niet volledig uit te sluiten dat net buiten dat ge-
bied toch trillingsschade is ontstaan. Naarmate het effectgebied ruimer wordt vastgesteld is de kans 
op trillingsschade daarbuiten uiteraard kleiner.  
 
Voor het zo veel mogelijk verkleinen van onzekerheden in opgetreden trillingssnelheden in Gronin-
gen is het van belang dat informatie uit de meetnetwerken van KNMI en TNO zo goed mogelijk wordt 
geanalyseerd en beschikbaar wordt gemaakt ten behoeve van het b eoordelen van schade.  
 
In de discussies omtrent het schadeprotocol voor Groningen wordt ook wel gesproken over schade-
gebied. Dat is gedefinieerd  als het gebied waarin schade kan optreden als gevolg van een aardbeving. 
In feite is dat dus het effectgebied gerelateerd aan de aardbeving.  
  
                                                 
3 SBR Trillingsrichtlijn A, Schade aan bouwwerken, december 2017  </pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>19 
  
2.4 Samenvattend  
In de volgende tabel is voor elk van de beschouwde types bodembeweging samenvattend aangege-
ven of schade aan gebouwen het gevolg kan zijn. Bij elk type bodembeweging is aangegeven bij wel-
ke mijnbouwactivit eit dat typebodemweging ontstaat of kan ontstaan. Daarmee is de relatie tussen 
een specifieke mijnbouwactiviteit en het al dan niet kunnen ontstaan van schade daardoor eveneens 
inzichtelijk.  
 
Type bodembeweging  Schade aan gebouwen  
Gelijkmatige bodemdaling  en -
rijzing  
(door gaswinning, zoutwinning 
en door naijlende gevolgen 
steenkolenwinning Limburg)  Over het algemeen veroorzaakt dit geen schade.  
In bijzondere situaties kan schade ontstaan (incidenteel).  
Bij significante bodemdaling kan indirect schade onts taan als ge-
volg van het niet (op tijd) aanpassen van waterpeilen.  
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet daarbui-
ten. 
Ongelijkmatige bodemdaling en 
-rijzing  
(door naijlende gevolgen steen-
kolenwinning Limburg)  Schade ontstaat alleen bij voldoende grote hoogteverschillen in 
vergelijking met de afmetingen van het gebouw.  
Schade kan alleen in het effectgebied optreden en niet daarbui-
ten. 
Bodemtrilling  
(door gaswinning uit het Gro-
ningenveld, gaswinning uit en-
kele kleine gasvelden, en in 
mind ere mate door gasopslag)  Schade ontstaat alleen als de trillingssnelheid ten gevolge van de 
aardbeving voldoende groot is in vergelijking met de gevoeligheid 
voor het ontstaan van trillingsschade aan het betreffende ge-
bouw.  
Schade is in beginsel gelimiteer d tot het effectgebied.  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>20 
 Bijlage 3 . Achtergrondstudies  
 
a. Observaties Workshop Robuuste Aanpak Schadeafhandeling, 6 oktober 2017 te Amersfoort  (Se-
cretariaat Tcbb ). 
 
b. Rapport rechtsvergelijkend onderzoek UCALL naar de vergoeding van schade als gevolg van 
mijnbouwactiviteiten in  Nederland, België  en Duitsland ( Tweede Kamer 23 juni 2016 ). 
 
c. Beoordelingsmethodiek mijnbouwschades , NCG/ TU Delft  (verschillende versies ). 
 
d. Alternatieve vergoedingssystemen in personenschadezaken en slachtofferbehoeften (R. Rijn-
hout , Nederlands Tijdschrift voor bestuursrecht, 2017/39).  
 
e. Aansprakelijkheid voor aardbevingsschade vanuit rechtseconomisch perspectief (F. Oldenhuis, 
Nederlands Juristenblad 2015/1251).  
 
f. De governance van de afhandeling van mijnbouwschade (RU Groningen, dece mber 2016).  
 
g. Schadevoorkomingsplicht (A.L.M. Keirse , uitgeverij Boom, 2017 ). 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>D
a
t
e
 
:
 
1
-
1
2
-
2
0
1
6
 
1
5
:
1
8
:
4
6
F
r
o
m
 
:
 
"
 
 
@
a
s
s
e
n
.
n
l
T
o
 
:
 
"
'
@
a
a
e
n
h
u
n
z
e
.
n
l
'
"
 
@
a
a
e
n
h
u
n
z
e
.
n
l
,
 
"
 
 
@
a
s
s
e
n
.
n
l
,
 
"
'
@
d
e
w
o
l
d
e
n
h
o
o
g
e
v
e
e
n
.
n
l
'
"
@
d
e
w
o
l
d
e
n
h
o
o
g
e
v
e
e
n
.
n
l
,
 
"
'
@
l
e
e
k
.
n
l
'
"
 
@
l
e
e
k
.
n
l
,
 
"
'
m
i
d
d
e
n
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
'
"
 
m
i
d
d
e
n
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
,
"
'
G
e
m
e
e
n
t
e
N
o
o
r
d
e
n
v
e
l
d
.
n
l
'
"
 
@
G
e
m
e
e
n
t
e
N
o
o
r
d
e
n
v
e
l
d
.
n
l
,
 
"
'
@
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
'
"
 
@
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
,
"
'
@
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
'
"
 
@
d
r
e
n
t
h
e
.
n
l
,
 
"
'
@
t
y
n
a
a
r
l
o
.
n
l
'
"
 
@
t
y
n
a
a
r
l
o
.
n
l
,
 
w
d
o
d
e
l
t
a
.
n
l
'
"
@
w
d
o
d
e
l
t
a
.
n
l
,
 
"
'
@
h
u
n
z
e
e
n
a
a
s
.
n
l
'
"
 
@
h
u
n
z
e
e
n
a
a
s
.
n
l
,
 
"
'
@
n
o
o
r
d
e
r
z
i
j
l
v
e
s
t
.
n
l
'
"
 
@
n
o
o
r
d
e
r
z
i
j
l
v
e
s
t
.
n
l
,
"
'
@
p
r
o
v
i
n
c
i
e
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
'
"
 
@
p
r
o
v
i
n
c
i
e
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
,
 
"
'
@
p
r
o
v
i
n
c
i
e
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
'
"
 
@
p
r
o
v
i
n
c
i
e
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
C
c
 
:
 
"
'
@
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
'
"
 
@
g
r
o
n
i
n
g
e
n
.
n
l
,
 
"
 
 
@
a
s
s
e
n
.
n
l
S
u
b
j
e
c
t
 
:
 
v
e
r
s
l
a
g
 
1
e
 
b
i
j
e
e
n
k
o
m
s
t
 
c
a
s
c
o
-
a
d
v
i
e
s
 
w
i
n
n
i
n
g
s
p
l
a
n
 
W
e
s
t
e
r
v
e
l
d
A
t
t
a
c
h
m
e
n
t
 
:
 
V
e
r
s
l
a
g
 
1
e
 
b
i
j
e
e
n
k
o
m
s
t
 
c
a
s
c
o
-
a
d
v
i
e
s
 
w
i
n
n
i
n
g
s
p
l
a
n
 
W
e
s
t
e
r
v
e
l
d
.
d
o
c
x
;
D
a
g
 
a
l
l
e
m
a
a
l
,
 
M
e
t
 
d
a
n
k
 
a
a
n
 
 
z
e
n
d
 
i
k
 
j
u
l
l
i
e
 
h
e
t
 
v
e
r
s
l
a
g
 
v
a
n
 
d
e
 
b
i
j
e
e
n
k
o
m
s
t
 
v
a
n
 
v
a
n
o
c
h
t
e
n
d
.
 
 
M
e
t
 
v
r
i
e
n
d
e
l
i
j
k
e
 
g
r
o
e
t
e
n
,
 
B
e
l
e
i
d
s
s
p
e
c
i
a
l
i
s
t
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
G
e
m
e
e
n
t
e
 
A
s
s
e
n
N
o
o
r
d
e
r
s
i
n
g
e
l
 
3
3
 
 
|
 
A
s
s
e
n
P
o
s
t
b
u
s
 
3
0
0
1
8
 
|
 
9
4
0
0
 
R
A
 
|
 
A
s
s
e
n
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
T
 
 
-
 
 
M
 
E
 
 
w
e
b
s
i
t
e
:
 
w
w
w
.
a
s
s
e
n
.
n
l
 
D
i
s
c
l
a
i
m
e
r
:
A
a
n
 
d
e
 
i
n
f
o
r
m
a
t
i
e
 
i
n
 
d
e
z
e
 
e
-
m
a
i
l
 
e
n
 
i
e
d
e
r
 
a
a
n
g
e
h
e
c
h
t
 
d
a
t
a
b
e
s
t
a
n
d
 
k
u
n
n
e
n
 
g
e
e
n
 
r
e
c
h
t
e
n
 
w
o
r
d
e
n
 
o
n
t
l
e
e
n
d
.
 
D
e
 
e
-
m
a
i
l
 
i
s
 
v
e
r
t
r
o
u
w
e
l
i
j
k
 
e
n
 
i
s
 
u
i
t
s
l
u
i
t
e
n
d
 
b
e
s
t
e
m
d
 
v
o
o
r
 
d
e
 
g
e
a
d
r
e
s
s
e
e
r
d
e
.
 
D
e
 
g
e
m
e
e
n
t
e
 
A
s
s
e
n
 
a
a
n
v
a
a
r
d
t
 
g
e
e
n
a
a
n
s
p
r
a
k
e
l
i
j
k
h
e
i
d
 
v
o
o
r
 
s
c
h
a
d
e
 
a
l
s
 
g
e
v
o
l
g
 
v
a
n
 
o
n
j
u
i
s
t
h
e
d
e
n
,
 
g
e
d
a
t
e
e
r
d
e
 
i
n
f
o
r
m
a
t
i
e
 
o
f
 
v
a
n
 
e
e
n
 
o
n
j
u
i
s
t
e
 
e
n
 
o
n
v
o
l
l
e
d
i
g
e
 
v
e
r
z
e
n
d
i
n
g
 
e
n
 
o
n
t
v
a
n
g
s
t
 
v
a
n
 
i
n
f
o
r
m
a
t
i
e
.
16.1210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Verslag  1e bijeenkomst casco -advies winningsplan Westerveld  
Betreft: actiepuntenlijst overleg advies op winningsplan Westerveld  
Datum 1 december 2016  
Aanwezig: , , , , ,  
 (voorzitter) , , ,  
• Uit vorig verslag:  en  (provincies) maken technisch 
inhoudelijke analyse winningsplan, Gemeenten en Waterschap werken  politiek 
maatschappelijke onderdelen uit.  maakt samenhangend advies. Technische 
analyse is gereed. Vandaag afspraken maken over verdeling en uitwerken van gezamenlijk te 
benoemen thema’s voor advies.  
•  maakt mail voor alle betrokken bestuurders met vraag of er behoefte is aan 
bestuurlijke afstemming vooraf gaand  aan vaststelling in colleges en zo ja een bijeenkomst of 
via de mail te communiceren hierover.  
• Vanuit de gezamenlijkheid (1 signaal naar EZ is steviger) is het streven om casco -advies te 
baseren op steekhoudende objectie ve argumenten. De politieke emoties en de eventuele 
specifieke aandachtspunten (couleur locale) zoveel mogelijk in begeleidende brief en uit het 
casco houden*.  
• Thema’s zijn gezamenlijk bepaald en vervolgens verdeeld over aanwezigen  (zie hieronder)  
om inho udelijk uit te werken. Dient voor 15 december gereed te zijn. Zodra onderdelen 
gereed zijn zet je stuk naar brede kopgroep op de mail zodat voor 15 december al 
commentaar geleverd kan worden  en  al het een en ander kan samenvoegen . Op 16 
december passe n  en  n.a.v. de discussie het stuk aan. Zij versturen vrijdagmiddag 2e 
concept zodat voor maandag 19 december een ieder voor 11 uur commentaar aanleveren. 
 en  maken stuk definitief.  
•  neemt 15 december communicatieadviseur mee zodat  die voor eventueel gezamenlijk 
persbericht kan zorgdragen.  
*Nabrander advies van : Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het 
winningsplan staat, beschrijf vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en 
beschrijf dan de argume nten van je advies.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> 
Algemeen:   
- Energietransitie  (afbouw fossiel) /kleine  velden  beleid     
- Communicatie          
Winningsplan  
- Reikwijdte winningsplan m .b.t. grote hoeveelheid verschillende velden   
- Toetsing winningsplan m .b.t. ontbreken kaders     k 
- Toetsing winningsplan m .b.t. onzekerheden en ontbrekende zaken    
Bodembeweging  
- Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)   
- Kritische infrastructuur         
- Fracken           
Schade  
- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)      
- Afhandeling van schade         
- Lusten en lasten         ??  
- Effecten natuur en KRW         
- Omkering bewijslast **        
Risicobeheerssysteem   
- Uitbreiding meetnet        
- Meet en regelprotocol         
**let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk is,  maakt eerst 
haken en oge n overzicht.  
Relevante data  
 08-07-16 informeel overleg met EZ  
09-09-16  definitief winningsplan  
3-10-16  technische analyse provincies gereed  
19-10-16 advies SodM  
 01-12-16 Drentse kopgroep; thema’s benoemen en werkafspraken  
15-12-16 Drentse kopgroep en 1e concept casco gereed  
19-12-16 Definitief concept casco gereed  
2016/2017  Vaststelling door staten en colleges  (afstemming bestuurders vooraf?)  
19-01-17 Deadline indienen advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Date : 1-12-2016 15:18:46
From : "  "
To : "' @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, "  y" @assen.nl, "' @dewoldenhoogeveen.nl'"
@dewoldenhoogeveen.nl, "' @leek.nl'" @leek.nl, middendrenthe.nl'" middendrenthe.nl,
GemeenteNoordenveld.nl'" @GemeenteNoordenveld.nl, @drenthe.nl'" @drenthe.nl,
@drenthe.nl'" @drenthe.nl, @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, wdodelta.nl'"
@wdodelta.nl, hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
"' @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl
Cc : "' @groningen.nl'" @groningen.nl,   @assen.nl
Subject : verslag 1e bijeenkomst casco-advies winningsplan Westerveld
Attachment : Verslag 1e bijeenkomst casco-advies winningsplan Westerveld.docx;
Dag allemaal,
 
Met dank aan  zend ik jullie het verslag van de bijeenkomst van vanochtend.
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T  -  
 -
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Verslag  1e bijeenkomst casco -advies winningsplan Westerveld  
Betreft: actiepuntenlijst overleg advies op winningsplan Westerveld  
Datum 1 december 2016  
Aanwezig: , , , , ,  
 (voorzitter) , , ,  
• Uit vorig verslag:  en  (provincies) maken technisch 
inhoudelijke analyse winningsplan, Gemeenten en Waterschap werken  politiek 
maatschappelijke onderdelen uit.  maakt samenhangend advies. Technische 
analyse is gereed. Vandaag afspraken maken over verdeling en uitwerken van gezamenlijk te 
benoemen thema’s voor advies.  
•  maakt mail voor alle betrokken bestuurders met vraag of er behoefte is aan 
bestuurlijke afstemming vooraf gaand  aan vaststelling in colleges en zo ja een bijeenkomst of 
via de mail te communiceren hierover.  
• Vanuit de gezamenlijkheid (1 signaal naar EZ is steviger) is het streven om casco -advies te 
baseren op steekhoudende objectie ve argumenten. De politieke emoties en de eventuele 
specifieke aandachtspunten (couleur locale) zoveel mogelijk in begeleidende brief en uit het 
casco houden*.  
• Thema’s zijn gezamenlijk bepaald en vervolgens verdeeld over aanwezigen  (zie hieronder)  
om inho udelijk uit te werken. Dient voor 15 december gereed te zijn. Zodra onderdelen 
gereed zijn zet je stuk naar brede kopgroep op de mail zodat voor 15 december al 
commentaar geleverd kan worden  en  al het een en ander kan samenvoegen . Op 16 
december passe n  en  n.a.v. de discussie het stuk aan. Zij versturen vrijdagmiddag 2e 
concept zodat voor maandag 19 december een ieder voor 11 uur commentaar aanleveren. 
 en  maken stuk definitief.  
•  neemt 15 december communicatieadviseur mee zodat  die voor eventueel gezamenlijk 
persbericht kan zorgdragen.  
*Nabrander advies van : Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het 
winningsplan staat, beschrijf vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en 
beschrijf dan de argume nten van je advies.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre> 
Algemeen:   
- Energietransitie  (afbouw fossiel) /kleine  velden  beleid     
- Communicatie          
Winningsplan  
- Reikwijdte winningsplan m .b.t. grote hoeveelheid verschillende velden   
- Toetsing winningsplan m .b.t. ontbreken kaders      
- Toetsing winningsplan m .b.t. onzekerheden en ontbrekende zaken    
Bodembeweging  
- Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)  k 
- Kritische infrastructuur         
- Fracken           
Schade  
- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)      
- Afhandeling van schade         
- Lusten en lasten           
- Effecten natuur en KRW         
- Omkering bewijslast **        
Risicobeheerssysteem   
- Uitbreiding meetnet        
- Meet en regelprotocol         
**let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk is,  maakt eerst 
haken en oge n overzicht.  
Relevante data  
 08-07-16 informeel overleg met EZ  
09-09-16  definitief winningsplan  
3-10-16  technische analyse provincies gereed  
19-10-16 advies SodM  
 01-12-16 Drentse kopgroep; thema’s benoemen en werkafspraken  
15-12-16 Drentse kopgroep en 1e concept casco gereed  
19-12-16 Definitief concept casco gereed  
2016/2017  Vaststelling door staten en colleges  (afstemming bestuurders vooraf?)  
19-01-17 Deadline indienen advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Date : 1-12-2016 13:52:44
From :   @groningen.nl
To :   @assen.nl
Subject : Verslag drentse kopgroep
Attachment : Verslag drentse kopgroep.docx;
Goedemiddag ,
Hierbij verslagje. Ik heb de thema’s ook wat logisch samengevat. Check jij nog de namen van de aanwezigen (ze bleken niet allemaal  te heten) en de taakverdeling? En ik
neem aan dat jij dan rondstuurt.
Met vriendelijke groeten
 16.1212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Verslag  
Betreft: actiepuntenlijst overleg advies op winningsplan Westerveld  
Datum 1 december 2016  
Aanwezig: , , , , ,  
, , ,  
• Uit vorig verslag:  en  (provincies) maken technisch 
inhoudelijke analyse winningsplan, Gemeenten e n Waterschap werken  politiek 
maatschappelijke onderdelen uit. y maakt samenhangend advies. Technische 
analyse is gereed. Vandaag over verdeling en uitwerken van gezamenlijk te benoemen 
thema’s voor advies.  
•  maakt mail voor alle betrok ken bestuurders met keuze om vooraf aan 
vaststelling in colleges de gezamenlijke  indiening te bespreken of via mail te communiceren 
hierover.  
• Vanuit de gezamenlijkheid (1 signaal naar EZ is steviger ) is het streven om casco -advies te 
baseren op steekhoud ende argumenten. De politieke emoties en de eventuele specifieke 
aandachtspunten zoveel mogelijk in begeleidende brief en uit het casco houden*.  
• Thema’s zijn gezamenlijk bepaald en vervolgens verdeeld over aanwezigen  (zie hieronder)  
om inhoudelijk uit te werken. Dient voor 15 december gereed te zijn. Zodra onderdelen 
gereed zijn zet je stuk naar brede kopgroep op de mail zodat voor 15 december al 
commentaar geleverd kan worden  en  al het een en ander kan samenvoegen . Op 16 
december passen  en  nav discussie het stuk aan. Zij versturen vrijdagmiddag 2e 
concept zodat voor maandag 19 december een ieder voor 11 uur commentaar aanleveren. 
 en  maken stuk definitief.  
•  neemt 15 december communicatieadviseur mee zodat die voor eventueel gez amenlijk 
persbericht kan zorgdragen.  
*Nabrander van : beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het 
winningsplan staat, beschrijf vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en 
beschrijf dan de argumenten van je advies.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre> 
Algem een:   
- Energietransitie  (afbouw fossiel) /kleineveldenbeleid    
Winningsplan  
- Reikwijdte winningsplan mbt grote hoeveelheid verschillende velden   
- Toetsing winningsplan mbt ontbreken kaders      
- Toetsing winningsplan mbt onzekerheden en ontbreke nde zaken    
Bodembeweging  
- Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)   
Schade  
- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
- Afhandeling van schade        
- Lusten en lasten        ??  
- Effecten natuur en KRW        
- Omkering bewijslast **       
Risicobeheerssysteem   
- Uitbreiding meetnet        
- Meet en regelprotocol        
**let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk is,  maakt eerst 
haken en ogen overzicht.  
Relevante data  
 08-07-16 informeel overleg met EZ  
09-09-16   definitief winningsplan  
3-10-16  technische analyse provincies ge reed  
19-10-16   advies SodM  
 01-12-16 Drentse kopgroep; thema’s benoemen en werkafspraken  
15-12-16 Drentse kopgroep en 1e concept casco gereed  
19-12-16 Definitief concept casco gereed  
2016/2017  Vaststelling door staten en colleges  (afstemming bestuurders v ooraf?)  
19-01-17  deadline indienen advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Date : 30-11-2016 14:11:57
From : "      @minez.nl
To : " gemeentenoorderveld.nl'" gemeentenoorderveld.nl, "' @drente.nl'" @drente.nl,
"' @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, "' @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl,
"'@middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, "   @assen.nl, "   @assen.nl, " @aaenhunze.nl'"
@aaenhunze.nl, " @wdodelta.nl'" @wdodelta.nl, " @tauw.nl'" @tauw.nl, " @tynaarlo.nl'"
@tynaarlo.nl
Cc : "     @minez.nl, "' shell.com'" @shell.com, " @shell.com'"
shell.com
Subject : Verslag informatiesessie Winningsplan Westerveld dd 8 november 2016
Attachment : Verslag informatiesessie Winningsplan Westerveld - 8 november 2016.pdf;
L.S.,   
 
Bij deze zend ik u het verslag van de specifieke bijeenkomst over het winningsplan Westerveld, gehouden op 8 november jl. in Assen.
 
Het verslag is alleen verzonden aan de aanwezigen tijdens deze sessie.
 
Met vriendelijke groeten,
 
l   l
 
Met vriendelijke groeten,
 
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 
 
 
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.16.1213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre> 
 
Verslag 08 -11-2016 Winningsplan Westerveld  
Provincie huis Assen  
 
Aanwezigen:  
   
   
   
   
   
   
   
   
 
 
   
 
  
   
 
  
 
  
 
  
 
  
 
 
Productie en ontwikkelingen  
Winningsplan Westerveld betreft een revisie van het vigerende winningsplan  waarbij de actuele 
productievoorspellingen, bodemdalingsvoorspellingen en nieuwe seismische risico analyse is 
opgenomen.   
 
Verder is in dit winningsplan de Vries -10 put opgenomen. Deze put vervangt een bestaande put in 
hetzelfde reservoir die is uitgewaterd. De productie van de Vries -10 punt kan deels nog binnen het 
vigerende winningsplan uitgevoerd worden. EZ/SodM zullen nog met een reactie komen of Vries -10 
in gebruik genomen mag worden tot het volume uit Vries -Zuid, zoals mee ingestemd is in het 
vigerende winningsplan.  
 
Binnen het winningsplan is bij de effecten van gaswinning uitgegaan van het Mid Case 
productiescenario voor het voorspellen van bodem beweging.  Een onzekerheidsanalyse voor de 
bodemdaling in High Case productiescenario is gegeven in Bijlage 1.  
 
Totdat het nieuwe winningsplan van kracht wordt is het vorige vigerend. Minister van EZ heeft 
beoordeeld dat onda nks dat in de vigerende winningsplannen nog geen SRA is gevoegd deze 
installaties wel veilig bedreven worden, zodat gedurende de actualisatie geen installaties ingesloten 
behoeven te worden. Deze conclusie komt uit een  door TNO uitgevoerde analyse voor Sod M. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Er worden binnen dit winningsplan geen nieuwe locaties of putten (anders dan Vries10) voorzien . 
Indien dit het geval zal zijn dan zal een wijziging de gangbare vergunningsprocedure volgen . 
 
De gemeente Tynaarlo adviseert NAM te wachten met het in produ ctie nemen van Vries -10 tot een 
onherroepelijk nieuw winningsplan. Dit advies betreft niet een technisch of juridisch advies maar een 
moreel appel. NAM verzoekt de overheden te helpen uitleggen dat noch het aangepaste 
winningsplan, noch de Vries -10 product ie, een nieuwe winning betreft.  
 
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) handhaaft het winningsplan. SodM heeft inzicht in de 
productievolumes en zodra een operator boven deze volumes dreigt uit te komen zal SodM 
optreden . Tevens indien bodemdalingsverwachtingen negatiever uitvallen dan  wel er zijn 
substantiële aardbevingen dan zal SodM haar handhavende taak uitvoeren met in het meest uiterste 
geval insluiting van de installatie.  
 
Bodemdaling:  
De b odemdalingsmodellen  bevatten bodemdaling  door productie uit alle voorkomens. Dit zou tot 
een “salami effect” kunnen leiden, wanneer de totale bodemdaling opgebouwd wordt uit kleine 
bodemdalingen in verschillende winningsplannen. NAM benadrukt dat verdere bodemdaling door 
productie uit Westerveld  voorkomens klein is (minder dan 2 cm), maar dat in het noordoosten van 
het gebied inderdaad bodemdaling door Groningen zichtbaar blijft in de voorspelling.  
 
Provincie en waterschappen zijn aan het onderzoeken of er een wens bestaat om ook een 
Bodemdaling scommissie Drenthe op te richten. Verzoek van NAM is om hierover contact te houden, 
zeker gezien de positieve ervaringen met bodemdalingscommissie Groningen en Fryslân .  
WDO Delta verzoek om (digitale) geografische gegevens aan NAM.  
 
Bodemtrillingen:  
Vraag : waarom is de bevolkingsdichtheid van regio Eleveld als laag in geschat terwijl Eleveld 
gedeeltelijk in de kleur blauw en geel is gelegen.  
 
Antwoord NAM:  Het merendeel van Eleveld ligt in het “blauwe gebied” (minder dan 250 inwoners 
per km2). Een gedeelt e ligt in het “gele gebied ” (500 -1000 inwoners per km2). Er is een gemiddelde 
bevolkingsdichtheid gebruikt van 250 -500 inwoners per km2.  
 
Vraag:  In de SRA wordt momenteel getoetst op de feitelijke bevolkingsdichtheid . 
Uitbreidingsplannen van gemeenten wor den niet meegenomen. Gemeenten vragen zich af hoe met 
toekomstige situaties omgegaan kan worden . EZ geeft aan dit intern te zullen bespreken en bezien of 
de SRA op dat punt aanpassing behoeft.  
 
Vraag:  liggen Assen Zuid en Eleveld op 1 breuklijn en zo ja di enen deze dan niet in de SRA als 1 
geclassificeerd worden? Dit aangezien zij mogelijk effect op elkaar hebben.  
 
Antwoord NAM:  Alleen breuken die direct in verbinding staan met het depleterende veld worden 
meegenomen in de seismische risicoanalyse. Tabel 3 .1 laat de totale lengte van breuken in het veld 
zien. De breuk tussen Assen -Zuid en Eleveld is hier meegeteld in beide velden. Voor de breuk ten 
westen van deze velden moet alleen de lengte grenzend aan het desbetreffende veld meegenomen 
worden.  
 
Momentee l wordt in de SRA het groepsrisico beschouwd, vraag is of niet het individueel risico 
beschouwd dient te worden. De SRA is gericht op een gelaagdheid van 3 categorieën, waarin het 
veiligheidsaspect beschouwd wordt. Indien een veld in categorie 3 valt dan d ient ook het individueel 
risico beschouw d te worden. Dit is momenteel enkel in Groningen het geval. Voor de overige </pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>categorieën is het risico/kans op zware schade of ongevallen dusdanig klein dat volstaan kan worden 
met monitoring en een risicobeheerssyste em. NAM rolt momenteel een project uit om deze velden 
via TNO meters beter te monitoren.  
 
Procedure en Communicatie  
Adviseurs hebben vanaf 14 oktober 14 weken de gelegenheid om EZ te adviseren over het 
winningsplan Westerveld. Sluitingsdatum betreft 20 jan uari. Vervolgens wordt het winningsplan 
inclusief adviezen voorgelegd aan de Mijnraad en wordt de ontwerpbeschikking opgesteld . 
Verwachte publicatie is: eind eerste kwartaal 2017.  
 
Tijdens de ter inzage periode zal ook een informatiebijeenkomst zijn voor geïnteresseerden waar ook 
tegelijkertijd zienswijzen opgenomen kunnen worden. Mogelijk worden er meerdere bijeenkomsten 
in de regio georganiseerd. Hiervoor wordt door EZ in samenwerking met NAM een communicatieplan 
opgesteld. Betrokken overheidspartijen wo rden hierover geïnformeerd.  
 
Advies ten aanzien van Winningsplan Westerveld is vanuit de adviserende overheidspartijen om 
duidelijk en transparant te communiceren om burger, ambtenaren en politiek goed mee te nemen in 
het proces van het winningsplan maar o ok de inhoud. Wat veranderd er t.o.v. het vorige en welke 
gevolgen kan dit hebben voor de omgeving. Verzoek is tevens om tussentijds alvast met 
communicatie te starten.  
 
Winningsplan irt energietransitie  
Gevraagd wordt hoe momenteel het kleineveldenbeleid past binnen de energietransitie naar meer 
duurzame energie en het openbaar belang. In het winningsplan worden prognoses gegeven terwijl 
vanuit de energietransitie Nederland mogelijk aardgas niet of minder  nodig heeft.  
 
Verzoek is om te noteren hoe ingegaan wordt op de kamerbrief van Minister Kamp in het kader van 
omgevingsmanagement ten aanzien van energie transitie  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Date : 15-2-2019 11:56:41
From :  
To :   @assen.nl
Subject : verslag
Attachment : Verslag bijeenkomst overleg lokale overheden 14 2 2019.docx;
Dag ,
Hier het uitgewerkt verslag van het overleg van gister.
Ik mis een klein beetje de context van het overleg. Eigenlijk ook wat   in het begin aan  vraagt.
Wordt onze instemming gevraagd?   
Wie is in de lead?
Vond het overleg wel nuttig maar niet erg concreet. Was een beetje proeven van elkaars nieren.
 
Met vriendelijk groet,
 
 
Beleidsadviseur gemeente Assen
Team Strategie en Advies
T -
M 
Website: www@assen.nl
 16.1214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Verslag bijeenkomst overleg lokale overheden, NAM en EZK  14 febr 2019  
Aanwezig:  
NAM: ,  , ,  
EZK:  
Prov  Drenthe:  
Assen: Marco Out (MO),  
Aa en Hunze:   
Tynaarlo: Marcel Thijssen (MT),   
  
1. Opening  
Tjisse Stelpstra is niet aanwezig vanwege  
 
2. Voorstelrondje  
3. Mededelingen/ vast stelling agenda  
: Wat is de bedoeling van agenda? Algemeen bespreken of specialistische vragen beantwoord 
zien?  
MO: Beide.  
4. Terugblik op de procedure Instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
: Nieman d wordt blij van gevolgde procedure. Westerve ld was wel een van de eerste 
winningsplannen nieuwe stijl. De plannen nemen in kwaliteit toe met de ervaring die is opgedaan. 
: NAM gaat op basis van ervaring nu voorafgaand aan procedure bestuurlijk in gesprek; men wil 
niet het procedurele traject  doorlope n maar lokaal in gesprek gaan.  
: Vergelijk t gaswinningsproblematiek met project “Ruimte voor de rivier”. Waarom daar 
nauwelijks weerstand en bij gaswinning wel? Maak een analyse hoe dat komt. Met 
gebiedsarrangement weerstand wegnemen en vertrouwen terug winnen.  
: Verwacht binnen 2 à 3  maanden meer duidelijkheid  (beroep).  
: We gaan beroep niet afwachten, willen met elkaar in gesprek om verder te komen.   
5. Stand van zaken Schadeprotocol kleine gasvelden  
: Huidige schadeafhandeling Zuidlaren: 500 g evallen; 29 niet tot akkoord gekomen. NAM vindt dit 
goed resultaat. NAM heeft voor Zuidlaren de insteek gekozen voor ruimhartig.  Het Tcbb -protocol 
gaat uit van redelijk.  
MT: Inderdaad positieve ervaring Zuidlaren; binnen 2 jaar zijn alle schades goed afge handeld; je 
moet goed kunnen uitleggen waarom je niet vergoed.  
: Met nieuw protocol worden sc hade nog sneller afgehandeld .  
MO: Waarom heeft EZK pas zo laat opdracht gegeven aan Tcbb?  
 Omdat  men niet alleen gaswinning maar ook de overige mijnbouwactiviteiten wilde meenemen. 
Tcbb is nu in afrondende fase met protocol; Tcbb wil zoveel mogelijk aansluiten bij Groningen maar 
EZK wil perse geen immateriële schade in protocol.  vind dat  die schade niet van toepassing is in 
de gebieden buiten Groningen. In die gebieden is geen sprake van waardedaling omdat ze geen 
stempel aardbevingsgebied hebben. Tevens moet er in protocol een duidelijk onderscheidt zijn in 
nieuwe en bestaande schades.  
:  
  
MT: Hoe gaan we om met schades die in zowel gas als zoutwinningsgebied liggen?  
: Per sector zou een convenant moeten komen waarbij een externe commissie moet beoordelen 
door welke activiteit de schade is veroorzaakt.  
: Maart/april ligt er een voorstel dat  daarna het besluitvormingstraject ingaat. NAM en EZK willen 
intussen wel conform protocol gaan werken.  
: NAM kreeg vanuit Zuidlaren na termijn nog 50 meldingen. NAM wil proberen deze gevallen op 
conform protocol te gaan werken om te oefenen.  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>: NAM is akkoord, standpunt Vermillion is nog onduidelijk  
 
6. Mogelijkheden voor een gebiedsarrangement  
MT: doel moet zijn: vertrouwen herwinnen  
 gebiedsarrangement is containerbegrip: lusten/lasten of breder met meet/ schadeprotocol.  
MO: wil breder  
 NAM wil wel breder maar kern moet zijn energietransitie . 
: Provincie: kijk naar wat het gebied nodig heeft . 
: NAM is op zoek naar wat gebied nodig heeft. NAM kan helpen bij subsidie, kennis, fondsen, 
technologie zoals bij project in Emmen. Wat is de vraag aan de NAM?  
MO: Welke gebied kiezen we in Westerveld? In Assen of totaal winningsgebied?  
MT: Het totale noordelijk deel van Westerveld?  
: Lijkt logisch om de gebieden waar nu nog gas wordt gewonnen te kiezen.  
: Ervaringen andere gebieden meenemen.  
 Ambtelijk groep moet onderzoeken waar we het dan over hebben o .l.v. een onafhankelijke 
verkenner/Kwartiermaker.  
: Totstandkoming gebiedsarrangement goed inbedden politiek/ bestuurlijk.  
MT: Vindt dit een rol van de overheid.  
: Helder communiceren, hebben we  het over een cadeau, een schadevergoeding of een 
investering tbv energietransitie?  
:  
 
MO: Vraagt EZK en NAM zsm een voorzet te doen voor uitwerking g ebiedsarrangement en 
aanstelling kwartiermaker.  
: dit zou een logische rol voor de provincie kunnen zijn.  
MO Wie stelt deze aan? NAM stelt aan i.o.m. provincie en gemeenten.  
: Denk  goed na over de volgordelijkheid van de afspraken en de externe communi catie hierover. 
schadeprotocol, aanstellen kwartiermaker t.b.v. gebiedsarrangement, beroep sprocedure  
winningsplan. Het gaat de komende tijd door elkaar lopen.  
MO: Doet oproep om hier goed over na te denken en maak hier gezamenlijke afspraken over  de 
afstem ming ervan . 
 
7. Nieuwe inzichten rond nulmetingen en het bijplaatsen van trillingsmeters  
: Tcbb hecht minder belang aan 0 -metingen om schade aan te tonen. Door meten van trilling 
wordt duidelijk of er schade kan ontstaan door beving los van gebouwconstructie of  bodemopbouw.  
MT: wat is im pact als je zegt dat 0 -meting niet nodig is?  
: Het is niet zodat Tcbb aangeeft dat 0 -meting helemaal niet meer hoeft. Beide zijn van b elang . 
Protocol gaat uit van meer dan alleen een 0 -meting.  
MT: de bestuurlijk opdracht moet zijn: kom met een plan dat goed uit te leggen is aan inwoners.  
 
8. Wat verder te tafel komt  
9. Afsluiting  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Date : 5-7-2017 11:24:42
From :  
To : @gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, 
 @GemeenteNoordenveld.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl,
   @middendrenthe.nl, @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, @noorderzijlvest.nl'"
@noorderzijlvest.nl, @leek.nl'" @leek.nl, @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, @drenthe.nl'"
@drenthe.nl,    @drenthe.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : vervolgplanning EZ Winningsplan Westerveld
Dag allemaal,
 
We hebben net van   van EZ vernomen dat er veel zienswijzen op het Winningsplan zijn ingediend. Het exacte aantal was nog niet bekend maar het zijn er in ieder
geval meer dan 900!
Op dit moment wordt door een extern planningsbureau geanalyseerd  hoeveel hiervan uniek zijn. Als zij de unieke krijgen aangeleverd kan ze meer zeggen over de
vervolgplanning. Ze verwacht op dit moment niet dat er voor 20 augustus een besluit wordt gepubliceerd. Dus het wordt waarschijnlijk over de zomervakantie getild.
 
Ik verwacht jullie hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
Beleidsspecialist gemeente Assen
T -
M 
Website: www@assen.nl
 16.1215
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Date : 3-2-2017 12:00:18
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl,   @tynaarlo.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : vervolgprocedure Westerveld -     
Attachment : image001.png;
Allen,
 
Ik heb zo-even nog gebeld met     van EZ over de vervolgplanning.
De eerder gedeelde planning is nog redelijk actueel. Misschien iets vertraagd, maar niet veel.
Zij komt begin volgende week nog met een actueel beeld in een e-mail aan ons.
 
Ze heeft mij gevraagd of wij alvast willen nadenken over de locaties voor info/zienswijzeavonden ( qua opzet het karakter inloopbijeenkomst zoals ik vorig zomer heb bijgewoond
in Zeegse Winningsplan Groningen)
Dus willen jullie ook even meedenken, dan kunnen wij haar een voorstel doen. Bijvoorbeeld 3x in elk van onze 3 gemeenten
 
Groeten 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct:    
 
Van: i   
Verzonden: vrijdag 3 februari 2017 11:19
Aan: 'i i'  
CC: i 
Onderwerp: RE: memo over gaswinning voor college - beantwoording-feitelijke-vragen-over-mijnbouw
 
Dag heren,
 
Zie bijgaande brief van EZ aan de kamer onder andere over schadeafwikkeling.
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct:    
 
Van: i i i. @assen.nl] 
Verzonden: woensdag 1 februari 2017 15:06
Aan: '  .  
 i 
Onderwerp: memo over gaswinning voor college
 
Dag  en ,
 
Bijgaand memo wordt dinsdag in ons college besproken. Jullie kunnen het, als je dat wilt, gebruiken als basis voor een eigen college memo.
Graag vertrouwelijk behandelen. Het is een intern stuk.
 
De actiegroep Marsdijk was gisteren op tv (Omroep Max om 18.30 uur op NPO 2)
 
Groet,
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1216
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>    Planning Ministerie van EZ    Adviestermijn 14 weken lokale overheden  “+ voor 20 januari 2017    Vervolgtraject (planning)   + § weken voor advies Mijnraad   “+ 4 weken ontwerp-instemmingsbesluit Minister EZ  “+ 6 weken zienswijzen (een ieder)   * Instemmingsbesluit Minister EZ   <6 weken beroepstermijn (belanghebbenden)    es NS         DON  Aa en tlunze</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Date : 22-6-2016 11:44:36
From :      @minez.nl
To : @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, @leek.nl'" @leek.nl, @leek.nl'" @leek.nl,
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, @fryslan.frl'" @fryslan.frl, @ooststellingwerf.nl'"
@ooststellingwerf.nl, @wetterskipfryslan.nl'" @wetterskipfryslan.nl, @drenthe.nl'" @drenthe.nl,
@aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl,   @assen.nl, -  assen.nl,   @assen.nl,
@tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, @middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, r@wdodelta.nl'" @wdodelta.nl
Subject : vooraankondiging adviesverzoek winningpsplan Westerveld en uitnodiging specifieke sessie 
Geachte heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van de voorgenomen wijzigingen in de Mijnbouwwet, heeft het ministerie van Economische Zaken in uw provincie een algemene informatiesessie gehouden
om u op de hoogte te brengen van deze wijzigingen.  In de sessie zijn we o.a. ingegaan op de adviesrol die u heeft ten aanzien van winningsplannen. Ook is een presentatie
gehouden over de seismische risico analyse.  Tijdens deze sessie is door ons aangegeven dat –wanneer een verzoek tot wijziging of een nieuw winningsplan wordt
ingediend- opnieuw een informatiesessie zal worden georganiseerd waar u uw specifieke vragen naar aanleiding van het betreffende winningsplan kunt stellen.
 
Wij hebben een verzoek tot instemming ontvangen van NAM voor het winningsplan Westerveld. Ten aanzien van dit winningsplan hebben de volgende provincies, gemeenten
en waterschappen adviesrecht:
 
Provincies GemeentenWaterschappen
Groningen Leek Noorderzijlvest
Friesland Ooststellingwerf Wetterskip Fryslan
Drenthe Aa en Hunze Hunze en Aa's
 Noordenveld Drents Overijsselse Delta
 Assen  
 Tynaarlo  
 Midden-Drenthe  
 
 
Het winningsplan is ter advies voorgelegd aan Staatstoezicht op de Mijnen en deze week verwachten wij het advies. Zodra wij dit advies ontvangen hebben zullen wij het
advies van Staatstoezicht tezamen met het winningsplan Westerveld, ter advies aan u voorleggen. U ontvangt hierover begin volgende week een brief.
 
Ook hebben wij een specifieke sessie voor het Winningsplan Westerveld gepland.  Graag wil ik u uitnodigen voor deze bijeenkomst op:
 
Vrijdag 8 juli van 10 tot 12 uur op het provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
 
Tijdens deze sessie zullen zowel EZ, Staatstoezicht al een vertegenwoordiging van NAM aanwezig zijn.
 
Graag hoor ik van u of u aanwezig bent bij de sessie en of u bijvoorbeeld een collega meeneemt.  
 
 
Met vriendelijke groeten,
   
 
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.16.1217
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Date : 7-10-2016 18:12:55
From :      @minez.nl
To : @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl', " @leek.nl'" @leek.nl', " @leek.nl'" @leek.nl',
"' @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
" @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', @noorderzijlvest.nl'" h@noorderzijlvest.nl',
@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl', @fryslan.frl'" @fryslan.frl', " @ooststellingwerf.nl'"
@ooststellingwerf.nl', @wetterskipfryslan.nl'" @wetterskipfryslan.nl', @drenthe.nl'" ' @drenthe.nl',
" @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', "' @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl', assen.nl'" @assen.nl', " @assen.nl'" @assen.nl', "' @assen.nl'"
' @assen.nl', "' @tynaarlo.nl'" ' @tynaarlo.nl', "' @middendrenthe.nl'" ' n@middendrenthe.nl', "' @wdodelta.nl'"
wdodelta.nl', " @drenthe.nl'" @drenthe.nl', " gemeentenoordenveld.nl'" ' @gemeentenoordenveld.nl'
Cc : @shell.com'" @shell.com
Subject : vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
Attachment : 161007 concept_verzoek_tot_advies_decentrale_overheden_inzake_winningsplan_Westerveld_(NAM).pdf;
Beste heer, mevrouw,
 
Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
Westerveld. 
 
Huidige stand van zaken
Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
verzocht advies uit te brengen.
 
Adviestermijn
In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
Stukken ter informatie
Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als
bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
Specifieke sessie
Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
de provincie Drenthe gepland op:
 
Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
zijn.
 
Globale (indicatie) planning:
Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
Week 42 ontvangst advies SodM
Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
Week 43 verzoek tot advies Tcbb
Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
Week 47 ontvangst advies Tcbb
Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
Week 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer -
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; ' @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; ' @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; . @drenthe.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'
Onderwerp: planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
Indicatie globale planning:
·          Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·          Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb
·          Week 44-45 specifieke sessie overheden
·          Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden
·          Week 50 ontvangst advies overheden
 
Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
gevolgd.
 
Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
uitkomsten van het debat in de 2e Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).16.1218
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre> 
Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
Ik wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer -
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: '.i@provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; . @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; .. @noorderzijlvest.nl'; . @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . l@hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . a@tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
Onderwerp: annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
Urgentie: Hoog
 
Geachte heer, mevrouw,
 
Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
Proces
Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2e Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
winningsplannen en uw rol daarin.
 
In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
Advies Staatstoezicht op de Mijnen
Eind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
heeft aangevuld met de volgende gegevens:
1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A;
4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
Veiligheid gewaarborgd
SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de
aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
Sessie 8 juli 2016
Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
Langere adviesperiode
Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
Stukken ter informatie
U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
het document dan downloaden.
 
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
Met vriendelijke groet,
 
   l
--------------------
 .   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag 
 
Het college van Burgemeester en Wethouder van de ge meente XXX 
Het college van Gedeputeerde Staten van de provinci e XXX 
Het bestuur van het waterschap XXX 
 
Datum  
Betreft verzoek tot het uitbrengen van advies betre ffende het winningsplan 
Westerveld 
 
 Pagina 1 van 3 
 
  
 
 
Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
Bezoekadres 
Bezuidenhoutseweg 73 
2594 AC Den Haag 
Postadres 
Postbus 20401 
2500 EK Den Haag 
Factuuradres 
Postbus 16180 
2500 BD Den Haag 
Overheidsidentificatienr 
00000001003214369000 
T 070 379 8911 (algemeen) 
www.rijksoverheid.nl/ez 
Behandeld door  
   
T  
@minez.nl 
 
Ons kenmerk  
DGETM-EO / 16095939  
Uw kenmerk 
 
Bijlage(n) 
2 
 
Geacht college of bestuur,  
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport v an de Onderzoeksraad 
voor Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in  Groningen besloten 
om alle aanbevelingen van de OVV over te nemen.  
 
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV rapport richt zich op 
de veiligheid van de burgers en de infrastructurele  werken. Een ander 
belangrijk punt betreft meer aandacht voor het burg erperspectief.  
 
 
Deze en andere aanbevelingen, hebben tot gevolg dat  de Mijnbouwwet op 
verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Deze  wijzigingen zijn op 
26 november 2015 ingediend bij de Tweede Kamer (TK,  2015-2016, 
34348) en het wetsvoorstel zal naar verwachting in de eerste helft van 
2017 in werking treden. In afwachting van de inwerk ingtreding van het 
wetsvoorstel, heeft de Minister de Kamer toegezegd zoveel als mogelijk in 
de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen.  
 
Nieuwe Mijnbouwwet  
Het besluit om zoveel als mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te 
handelen, heeft tot gevolg dat de veiligheid voor o mwonenden, gebouwen 
en infrastructurele werken getoetst moet worden. Di t houdt in dat de 
beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet l anger wordt beperkt 
tot de "seismische hazard" (seismische dreiging), m aar wordt uitgebreid 
naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten  voor omwonenden). 
Het gevolg is dat de reeds ingediende (wijzigingen van) winnings- en 
opslagplannen door de operator aangevuld moeten wor den met een 
seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op d e Mijnen (SodM) heeft 
hiervoor een leidraad opgesteld. U kunt de leidraad  vinden op: 
www.nlog.nl/resources/Seismic_Risk/Tijdelijke%20lei draad%20SRA%20v
1-2.pdf 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> 
 
 
 Pagina 2 van 3 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EO / 16095939 
 Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang da t het 
burgerperspectief in de besluitvorming wordt meegen omen. Om 
hieraan tegemoet te komen wordt de uniforme openbar e 
voorbereidingsprocedure in beginsel toegepast bij z owel instemming 
met nieuwe winnings- en opslagplannen, als bij de w ijziging van deze 
plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter inza ge worden gelegd 
met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijze n. Om verder 
invulling te geven aan het burgerperspectief krijge n, naast de huidige 
wettelijke adviseurs (SodM, Tcbb en Mijnraad), ook provincies, 
gemeenten en waterschappen advie 
 
srecht. Daarnaast vindt er gedurende de periode van  terinzagelegging 
van het ontwerpbesluit ook een informatieavond plaa ts voor 
belangstellenden. 
 
Verzoek tot advies winningsplan Westerveld 
Op 12 september jl. heeft NAM een verzoek tot inste mming voor het 
aangepaste winningsplan Westerveld ingediend. Het w inningsplan is 
aangepast naar aanleiding van het eerder  uitgebrac hte advies van SodM 
van eind juni 2016. U vindt het aangepaste winnings plan als bijlage bij 
deze brief. Onderdeel van dit winningsplan is een c onfidentieel document 
dat bedrijfsgevoelige gegevens bevat. Het document is daarom niet 
openbaar en wij verzoeken hier als zodanig mee om t e gaan.  
 
Zoals hier bij procedure is aangegeven ontvangt u t evens het advies van 
SodM en de Tcbb, zodra wij dit hebben ontvangen.  
 
Wij verzoeken u om binnen 14 weken na dagtekening  van deze brief, 
advies uit te brengen ten aanzien van het winningsp lan Westerveld.  
 
Specifieke informatiesessie  
Zoals hierboven al is aangegeven, wordt per winning splan een specifieke 
informatiesessie georganiseerd. Voor deze sessie wo rden de provincie(s), 
gemeenten en waterschappen uitgenodigd, die binnen het winnings- of 
opslaggebied vallen van het desbetreffende plan.  
 
8 november a.s. van 10.00 tot 12.00 uur  op het provinciehuis Drenthe, 
Westerbrink 1 in Assen.  
 
Hiervoor is reeds per mail een uitnodiging verstuur d. 
 
Achtergrond Winnings- en opslagplannen 
In een winnings- of opslagplan wordt beschreven hoe  er gewonnen of 
opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte seism ische risico’s zijn. 
De scope is dus de ondergrond en de veiligheid (van  omwonenden en 
infrastructurele werken).   
 
Procedure  
Wanneer de minister van Economische Zaken, in haar hoedanigheid als 
bevoegd gezag, van een operator een verzoek tot ins temming met een 
winnings- of opslagplan ontvangt, wordt het betreff ende winnings- of 
opslagplan ter advisering voorgelegd aan de betrokk en provincie(s), </pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre> 
 
 
 Pagina 3 van 3 
 Directoraat-generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging 
Directie  Energie en Omgeving 
 
Ons kenmerk 
DGETM-EO / 16095939 
 gemeente(n) en waterschap(pen). De betrokken overhe den hebben 14 
weken de tijd om advies uit te brengen.  
 
Parallel aan het verzoek tot advies aan de betrokke n overheden, wordt 
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) verzocht om binn en 6 weken advies 
uit te brengen. Zodra dit advies is ontvangen wordt  deze aan de 
betrokken overheden gestuurd.  
 
 
Vervolgens wordt het advies van SodM samen met het winningsplan ter 
advisering voorgelegd aan de Technische commissie b odembescherming 
(Tcbb). De Tcbb heeft 4 weken de tijd om advies uit  te brengen. Zodra 
het advies is ontvangen, wordt ook deze aan u gestu urd.  
 
2 weken na ontvangst van het advies van SodM, wordt  een overleg 
georganiseerd, waar de betrokken overheden specifie ke vragen kunnen 
stellen naar aanleiding van het betreffende winning s- of opslagplan. In 
beginsel zullen hierbij ook SodM en de operator aan wezig zijn.  
 
Na ontvangst van de adviezen van de betrokken overh eden wordt in 
principe binnen 4 weken advies gevraagd aan de Mijn raad. De Mijnraad 
ontvangt naast het betreffende winnings- of opslagp lan, alle uitgebrachte 
adviezen.   
 
Vervolgens zal een ontwerpbesluit worden opgesteld,  waarin de adviezen 
worden meegewogen. Tijdens de 6 weken durende ter i nzage legging van 
het ontwerpbesluit, kan een ieder zienswijzen indie nen. Ook wordt er een 
bewonersavond georganiseerd, waar men vragen kan st ellen over het 
plan. 
 
Als laatste wordt het definitieve besluit opgesteld . Dit besluit is vatbaar 
voor beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van  de Raad van State.   
 
 
Hoogachtend,  
 
 
 
 
  
MT-lid directie Energie en Omgeving  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Date : 28-2-2017 17:11:44
From :   r@assen.nl
To : "    @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "    @assen.nl
Subject : Voorbereiden bestuurlijk overleg Gaswinning
Ha ,
 
20 maart is er een bestuurlijk overleg over het indienen van zienswijzen op het winningsplan Westerveld. Wil jij, ter voorbereiding,  voor die tijd een overleg (een half uur is denk 
ik voldoende) inplannen met , i  ,   en mij?
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
T  
M  
 . i en.nl
 
 
Gemeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1219
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Date : 3-3-2017 13:32:34
From :    n@assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl,   assen.nl,   @assen.nl,    @assen.nl
Subject : Voorbespreken bestuurlijk overleg over het indienen van zienswijzen op het winningsplan Westerveld
2/3 .
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1220
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Date : 8-9-2017 16:34:37
From :   gemeentewesterveld.nl
To : @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @coevorden.nl" @coevorden.nl, " @dewoldenhoogeveen.nl"
@dewoldenhoogeveen.nl, " @dewoldenhoogeveen.nl" @dewoldenhoogeveen.nl, " @hunzeenaas.nl"
@hunzeenaas.nl, " @hunzeenaas.nl" @hunzeenaas.nl, "'   emmen.nl)" @emmen.nl,
"' @borger-odoorn.nl'" @borger-odoorn.nl, "    @meppel.nl, "' @middendrenthe.nl'" middendrenthe.nl,
  @gemeentenoordenveld.nl)" @gemeentenoordenveld.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, "  
@assen.nl
Subject : vraag over juridische bijstand inzake gas (win) besluiten 
Beste collega’s, vanuit het externe netwerk gaswinning bij deze een vraag.
 
EZ heeft twee besluiten genomen inzake de gaswinning in Wapse (locatie Vermilion). Er is ingestemd met het winningsplan en de omgevingsvergunning voor ophogen van de capaciteit is
verleend. Er is geen verzoek om voorlopige voorziening ingediend dus in principe kan men verder met de ophoging.
 
College heeft besloten om beroep in te dienen tegen beide besluiten. Technisch gezien valt er niet veel te halen maar het is meer een politiek statement om beroep in te dienen en te laten
zien dat het ons serieus is en dat we met name het beste voor de inwoners er uit willen halen. Wat we met Wapse “bereikt” hebben is dat er in een bouwkundige opname uitgevoerd moet
worden. De winning is weliswaar al bijna 3 jaar bezig maar toch. Dit staat als voorwaarde in het besluit t.a.v. het winningsplan. Deze opname moet door Vermilion uitgevoerd worden i.o.m.
gemeente. Een onafhankelijke partij moet dan ook instemmen. Wie dat is, is niet bekend. Daarnaast is er niets concreets geregeld als het gaat om mogelijke schade. Deze winning wordt
gezien als een winning met het laagste risico.
 
Ik heb dus in eerste instantie (ook vanwege de vakantieperiode waarbinnen het kon) pro forma beroep ingediend tegen beide besluiten. Nu krijg ik van de rechtbank (Den Haag in deze
kwestie) te horen dat ik binnen vier weken de beroepsgronden moet indienen. Dit ondanks mijn verzoek om een ruimte termijn vanwege de complexiteit. Maar goed, vier weken dus.
 
Mijn vraag is wie van jullie weet of werkt iemand van jullie samen met een goede jurist op dit vlak ? Of hebben jullie anderszins namen die Westerveld/mij kan bijstaan om het beroep op te
stellen. Ik las laatst de uitspraak inzake gasopslag Langelo (Noordenveld) en zag daar de naam van    staan. Dit is        ?
 
Ik zie graag jullie reactie tegemoet.
Groet
 
******************************************************************************************************************************
Disclaimer:
De informatie verzonden met dit e-mail bericht is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Gebruik van deze informatie door anderen dan de geadresseerde en gebruik door hen die
niet gerechtigd zijn van de informatie kennis te nemen, is verboden. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, (a) is openbaarmaking,
vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden, niet toegestaan, en (b) wordt u verzocht de afzender daarvan op de hoogte te brengen en het bericht
te vernietigen.
De Gemeente Westerveld  staat niet in voor de juiste en volledige overbrenging van de inhoud van een verzonden e-mail, noch voor tijdige ontvangst daarvan.
Dit onderschrift is tevens het bewijs dat de email is gescand op virussen.
******************************************************************************************************************************16.1221
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Date : 18-4-2018 17:19:37
From :   @aaenhunze.nl
To : "   @assen.nl, "   @tynaarlo.nl, "' drenthe.nl'" drenthe.nl,  
@gemeentenoordenveld.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : VVD wil eerst goede afspraken dan pas vergunning voor zoutwinning
Allen,
 
In dit bericht vandaag komen we het woordje ‘gebiedsarrangement’ tegen.
https://www.rtvnoord.nl/nieuws/192949/VVD-wil-eerst-goede-afspraken-dan-pas-vergunning-voor-zoutwinning
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct:    
Mobiel (geen voicemail):  
 
Van: i i [mailto: @assen.nl] 
Verzonden: donderdag 29 maart 2018 8:30
Aan:  ; '  ..'; '. @drenthe.nl'; '  
CC: i 
Onderwerp: agenda overleg 6 april gaswinning
 
Goedemorgen,
 
Volgende week vrijdag 6 april (9-10 uur gemeentekantoor Assen, collegekamer) is er overleg over gaswinning/schadeafhandeling. Wij stellen, na ons eerdere mailrondje, de
volgende agenda voor:
 
-          Schadeafhandeling:
o   Stand van zaken rond advies van de Tcbb aan EZK over schadeafhandeling;
o   Stand van zaken rond schadeafhandeling Zuidlaren.
o   Relevante ontwikkelingen in Groningen
-          Toelichting door Tynaarlo op het voornemen om een rechtszaak tegen de Staat te beginnen om de omgekeerde bewijslast af te dwingen buiten het Groningerveld.
-          Stand van zaken Winningsplan Westerveld:
o   Wat is er bekend?
o   Hoe om te gaan met nulmetingen? (Verzoek van de NAM om mee te denken)
o   Gezamenlijke inhuur van advocaat voor beoordeling van besluit EZK?
-          Wenselijkheid bespreken om het overleg over gaswinning (en andere mijnbouwactiviteiten) te verbreden naar heel Drenthe.
-          Overige zaken
o   Actualisatie SRA Annerveen
o   Stand van zaken gasopaslag Langelo
o   Stand van zaken initiatieven in de samenleving rond gaswinning (o.a. platform Mijnbouwschade Drenthe)
o   Verzoek platform OMEM om als gemeenten een bijdrage te doen voor een regionale bijeenkomst.
-          Afspraken en vervolg acties
-          Rondvraag
 
Willen jullie de agenda delen met je bestuurder?
 
Goede Pasen en tot volgende week.
 
Groet,
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1222
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Date : 14-9-2018 10:07:25
From :   @assen.nl
To : "   @assen.nl, "'  " @aaenhunze.nl, "   @tynaarlo.nl,  '"
GemeenteNoordenveld.nl
Cc : "   @assen.nl
Subject : Wat uitspraken op de aardgaswinningsavond
Heren,
 
Gisteren hadden we een informatieavond voor de gemeenteraad over gaswinningen. Behalve raadsleden uit Assen, waren er ook raadsleden uit Aa en Hunze en Tynaarlo.
Een paar zaken die gisteren voorbij kwamen:
-          Het veld Vries-Zuid ligt stil. Het veld deed het slecht.  (NAM)
-          Er is al heel veel gewonnen. Het gaat nu om de laatste restjes. Er werd gezegd de laatste 2,5% (NAM)
-          Als de NAM nu een schade binnenkrijgt wordt daar niets mee gedaan. Er wordt gewacht op duidelijkheid van EZK. (NAM)
-          Er is schade vergoed in Assen. Dit hing samen met waar de schademelding is ingediend. Heb je hem in Groningen ingediend, dan zat je bij de 6000 gevallen die vergoed
zijn. Dit zegt dus niets over verband met bevingen. (NAM)
-          De detectieapparatuur die zou moeten worden geplaatst volgens het ontwerp-besluit, is inmiddels daadwerkelijk geplaatst. (SODM)
-          Ga niet af op de berekeningen over kansen op schades. De berekeningen zijn niet relevant. En ja, er kan zich inderdaad een beving voordoen van 3,5. (SODM)
-          EZK geeft toe dat het onderdeel natuur niet is meegenomen in het winningsplan.  hield een ingewikkeld verhaal over het feit dat dit geen tekortkoming is.
(opmerking: De vraag is of de rechter deze gedachtelijn kan volgen) (EZK)
-          Het besluit over Westerveld wordt echt in oktober verwacht . (EZK)
-          Eind september (26E?) komt er een brief van de minister over de wijze waarop hij het schadeprotocol voor de kleine velden wil inrichten. Vervolgens moet er nog een
protocol worden gemaakt. Het kan zijn dat de mijnbouw maatschappijen vooruit lopend op het protocol al gaan handelen in lijn met de brief van de minister. (EZK)
-          Focus niet al  te erg op de berekeningen over schades. Het valt allemaal wel mee. (EZK)
-          We zitten met oude wetgeving en dat is ons toetsingskader. Er is maar een beperkt aantal weigeringsgronden en daar zit een goede schaderegeling niet bij. De
schaderegeling is meer iets beleidsmatigs. (EZK)
-          Nulmetingen moet je periodiek herhalen (Tcbb)
-          En na afloop: De NAM wil dolgraag z.s.m. nulmetingen gaan doen. Ze willen graag in overleg. Er wordt gewoon gewonnen, dus er kan zich morgen een schade voordoen.
 
En verder was er sprake van emoties in de zaal. Het ging uiteindelijk over economische/duurzaamheidsbelangen versus het belang van een ongestoord woongenot/wonen zonder
schade. EZK hield een verhaal over dat het gas nog een tijd nodig is voor de transitie en voor het verwarmen van onze huizen. Er werd niet doorgevraagd wat er precies gebeurt
met het hoogcalorische gas uit Eleveld. Exportgas?
 
Er is nog veel meer gezegd.  misschien heb jij nog aanvullingen?
 
Groet,
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1223
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Date : 18-12-2018 10:15:25
From :   @hunzeenaas.nl
To : "   @aaenhunze.nl)" @aaenhunze.nl,   @assen.nl,   noorderzijlvest.nl
Cc : "   @assen.nl
Subject : Waterschap Hunze en Aa's niet in beroep tegen Instemmingsbesluit winningsplan Westerveld
Attachment : image199878.JPG;image0f2132.JPG;
Beste allen,
 
Ons Dagelijks Bestuur heeft gisteren besloten dat wij als waterschap geen beroep gaan instellen tegen het Instemmingsbesluit winningsplan Westerveld.
 
Wel willen we inzetten op een goede regeling voor schade (als gevolg van al opgetreden daling en nog op te treden daling, niet alleen vanwege winningen Westerveld maar breder in de provincie
Drenthe, waaronder ook door gasveld Groningen).
 
Met vriendelijke groet,
 
l l
  www.hunzeenaas.nl
Planologisch beleidsmedewerkerVeendam
instagram.com/hunze.en.aas
Telefoon:   Postbus 195 twitter.com/hunzeenaas
Algemeen: (0598)  9640 AD Veendamfacebook.com/waterschap
16.1224
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>    CC    TERS LH    Hunze en Aa's</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>    KLE | 4  EN HOOGWATER    </pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 09:27:42
From :    @drenthe.nl
To : "   @GemeenteNoordenveld.nl,   @noorderzijlvest.nl, "   @assen.nl,
" @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl,   @drenthe.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl,
@hunzeenaas.nl" hunzeenaas.nl, " @groningen.nl" @groningen.nl,  
@wdodelta.nl, " @provinciegroningen.nl" @provinciegroningen.nl, middendrenthe.nl"
middendrenthe.nl, " @emmen.nl" emmen.nl, @vechtstromen.nl" @vechtstromen.nl,
@dewoldenhoogeveen.nl" @dewoldenhoogeveen.nl, " @gemeentewesterveld.nl" @gemeentewesterveld.nl,  
@noorderzijlvest.nl, " coevorden.nl" @coevorden.nl, Advies" advies@noorderzijlvest.nl, " @provinciegroningen.nl"
@provinciegroningen.nl
Subject : Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
De locatie is:        -  
Geven jullie nog even door of je komt of niet, als je dat nog niet deed?
 16.1225
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Date : 5-12-2016 15:54:14
From :    @drenthe.nl
To :   @assen.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, " @GemeenteNoordenveld.nl'"
n@GemeenteNoordenveld.nl, "   @drenthe.nl, "' @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl,
@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, "' @groningen.nl'" @groningen.nl,  
@wdodelta.nl, "  '" @noorderzijlvest.nl, " @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl,
" middendrenthe.nl'" middendrenthe.nl, "' @emmen.nl'" @emmen.nl, "' @vechtstromen.nl'"
@vechtstromen.nl, "' @dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, " @gemeentewesterveld.nl'"
@gemeentewesterveld.nl, "' @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl, "' coevorden.nl'" @coevorden.nl,
"'advies@noorderzijlvest.nl'" advies@noorderzijlvest.nl, "' @middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, "' @provinciegroningen.nl'"
@provinciegroningen.nl
Subject : Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
Attachment : Verslag 1e bijeenkomst casco-advies winningsplan Westerveld.docx;
Hallo collega’s,
 
Na overleg met  en  stel ik voor dat er een soort werklunch is aanstaande vrijdag om met elkaar te helpen met het opstellen van de tekstgedeelten, voor de donderdag
bepaalde onderwerpen die verdeeld zijn over diverse schrijvers.
Als de schrijvers tevoren met elkaar overleggen en samen werken aan teksten bevorderen we de voortgang en samenhang en wordt het gemakkelijker voor  en  om er
eind volgende week een goed geheel van te maken.
 
Voorstel: vanaf 10.30 uur inloop en dan kunnen we doorgaan tot een ongeveer 13.00 – 13.30 uur. Graag ook komen als je maar een deel van de tijd kunt, bijvoorbeeld alleen
lunchen!
Ik regel nog de locatie en de lunch dus graag doorgeven als je komt anders bijt je misschien op een houtje.
 
Groet, 
 
Van:    
Verzonden: dinsdag 29 november 2016 15:55
Aan: '  ' @aaenhunze.nl'; ' @GemeenteNoordenveld.nl';   ' @tynaarlo.nl'; ' .@hunzeenaas.nl';
' ii @groningen.nl'; '    '
CC: @provinciegroningen.nl'; @provinciegroningen.nl'; @middendrenthe.nl'; '.i @emmen.nl'; ' @vechtstromen.nl';
l@dewoldenhoogeveen.nl'; i @gemeentewesterveld.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; 'l@coevorden.nl'; @noorderzijlvest.nl'; ' @middendrenthe.nl'
Onderwerp: casco advies winningsplan Westerveld: bespreking 1 december 9.00 uur Gemeenhuis Assen projectkamer 3.15
 
Dag collega’s,
 
We vergaderen donderdagmorgen in het gemeentehuis van Assen.
Dus niet in het provinciehuis want de vergaderkamers zijn bezet, maar gelukkig biedt gemeente Assen ons onderdak!
En we vergaderen tot uiterlijk 11 uur en niet tot 12 uur, want er is een vervolgbespreking op 15 december van 9 tot 12 uur.
In overleg met i n i stel ik voor dat ik de rol van technisch voorzitter op mij neem.
Vandaar dat ik deze mail aan jullie stuur, met dank voor de voorbereiding door i die datum, agenda, stukken en locatie regelde.
Ik stuur dit aan de mij bekende deelnemers op het lijstje dat ik heb bijgevoegd en CC aan de overige door  genodigden via de datumprikker.
Het lijkt mij handig dat duidelijk is wie er per organisatie contactpersoon voor mijnbouwactiviteiten is en daarom maak ik een overzicht daarvan.
Het voorbeeld van het advies winningsplan Groningen mail ik afzonderlijk aan de deelnemers i.v.m. de omvang.
Tot donderdag!
 
Groet,
  16.1226
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Verslag  1e bijeenkomst casco -advies winningsplan Westerveld  
Betreft: actiepuntenlijst overleg advies op winningsplan Westerveld  
Datum 1 december 2016  
Aanwezig: , , , , ,  
 (voorzitter) , , ,  
• Uit vorig verslag:  en  (provincies) maken technisch 
inhoudelijke analyse winningsplan, Gemeenten en Waterschap werken  politiek 
maatschappelijke onderdelen uit.  maakt samenhangend advies. Technische 
analyse is gereed. Vandaag afspraken maken over verdeling en uitwerken van gezamenlijk te 
benoemen thema’s voor advies.  
•  maakt mail voor alle betrokken bestuurders met vraag of er behoefte is aan 
bestuurlijke afstemming vooraf gaand  aan vaststelling in colleges en zo ja een bijeenkomst of 
via de mail te communiceren hierover.  
• Vanuit de gezamenlijkheid (1 signaal naar EZ is steviger) is het streven om casco -advies te 
baseren op steekhoudende objectie ve argumenten. De politieke emoties en de eventuele 
specifieke aandachtspunten (couleur locale) zoveel mogelijk in begeleidende brief en uit het 
casco houden*.  
• Thema’s zijn gezamenlijk bepaald en vervolgens verdeeld over aanwezigen  (zie hieronder)  
om inho udelijk uit te werken. Dient voor 15 december gereed te zijn. Zodra onderdelen 
gereed zijn zet je stuk naar brede kopgroep op de mail zodat voor 15 december al 
commentaar geleverd kan worden  en  al het een en ander kan samenvoegen . Op 16 
december passe n  en  n.a.v. de discussie het stuk aan. Zij versturen vrijdagmiddag 2e 
concept zodat voor maandag 19 december een ieder voor 11 uur commentaar aanleveren. 
 en  maken stuk definitief.  
•  neemt 15 december communicatieadviseur mee zodat  die voor eventueel gezamenlijk 
persbericht kan zorgdragen.  
*Nabrander advies van : Beschrijf eerst wat over je onderwerp nou precies in het 
winningsplan staat, beschrijf vervolgens wat SodM hierover zegt. Maak een conclusie en 
beschrijf dan de argume nten van je advies.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre> 
Algemeen:   
- Energietransitie  (afbouw fossiel) /kleine  velden  beleid     
- Communicatie        / collega   
Winningsplan  
- Reikwijdte winningsplan m .b.t. grote hoeveelheid verschillende velden   
- Toetsing winningsplan m .b.t. ontbreken kaders      
- Toetsing winningsplan m .b.t. onzekerheden en ontbrekende zaken    
Bodembeweging  
- Trilling en daling (relatie veiligheid leggen zodat benoemd is)  /  
- Kritische infrastructuur         
- Fracken           
Schade  
- Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)      
- Afhandeling van schade         
- Lusten en lasten         ??  
- Effecten natuur en KRW         
- Omkering bewijslast **        
Risicobeheerssysteem   
- Uitbreiding meetnet        
- Meet en regelprotocol         
**let op hieraan zitten diverse haken en ogen en de vraag is of dit wel wenselijk is,  maakt eerst 
haken en oge n overzicht.  
Relevante data  
 08-07-16 informeel overleg met EZ  
09-09-16  definitief winningsplan  
3-10-16  technische analyse provincies gereed  
19-10-16 advies SodM  
 01-12-16 Drentse kopgroep; thema’s benoemen en werkafspraken  
15-12-16 Drentse kopgroep en 1e concept casco gereed  
19-12-16 Definitief concept casco gereed  
2016/2017  Vaststelling door staten en colleges  (afstemming bestuurders vooraf?)  
19-01-17 Deadline indienen advies  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 14:00:25
From : "    @drenthe.nl
To : "'    @middendrenthe.nl,   @aaenhunze.nl, "   @assen.nl, "  
@drenthe.nl, " @GemeenteNoordenveld.nl" @GemeenteNoordenveld.nl, " @groningen.nl"
@groningen.nl, " @hunzeenaas.nl" hunzeenaas.nl, @noorderzijlvest.nl" @noorderzijlvest.nl, 
 @provincieGroningen.nl, @provincieGroningen.nl" @provincieGroningen.nl, " @tynaarlo.nl"
@tynaarlo.nl, @vechtstromen.nl" @vechtstromen.nl, " @wdodelta.nl" @wdodelta.nl
Subject : Werklunch opstellen tekstgedeelten casco advies winningsplan Westerveld: vrijdag 9 december met inloop vanaf 10.30 uur
Tot nu toe aangemeld:
 , gemeente Assen
 , gemeente Tynaarlo
  en I   (Com), gemeente Aa en Hunze
  gemeente Groningen, komt langs om te kijken hoe het gaat
Tot nu toe afgemeld:
 , waterschap Noorderzijlvest
  , gemeente Midden-Drenthe
 , gemeente Noordenveld (Fijn dat je probeert je tekst wel te leveren Erik!)
 , provincie Groningen
 , waterschap Drents Overijsselse Delta, omdat     (Dank voor de GIS-bestanden van locaties en contouren !)
  (Westerveld),   (Emmen),   (De Wolden en Hoogeveen),   (Coevorden) heb ik van deze verzendlijst gehaald omdat dit winningsplan volgens mij geen
betrekking heeft op hun gemeente. 
En   van waterschap Noorderzijlvest omdat zijn collega   betrokken is bij dit winningsplan.16.1227
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Date : 8-11-2016 15:57:19
From :   @assen.nl
To :   @assen.nl,   @assen.nl,    @assen.nl
Subject : Winningsplan concept mail voor Marco
Attachment : raadvoorstel adviesrecht gaswinningsplan Westerveld 8-11-16.docx;
Hoi    i
 
Wat denken jullie van onderstaande mail voor Marco?  wil jij het bijgevoegde raadsvoorstel ook nog een keer doorlezen (in geel staat de nieuwe tekst)?
 
Groet,
 
Beste Marco,
 
In vervolg op ons gesprekje op straat.
Meerdere ambtenaren van lokale overheden hebben vanmorgen hun ongenoegen geuit of het feit dat wij met het Sodm advies naar buiten gaan. De pijn zit er vooral in, dat ze 
zelf geen tijd meer hebben om hun algemene besturen te informeren. Concreet werd gevraagd of we het stuk nog tot na komende dinsdag uit de openbaarheid kunnen houden.
Dit zou goed zijn voor onze relatie met andere overheden.  gaf aan dat de raad echter weet heeft van de interne besluitenlijst en raadsagenda en verwacht dat ze vrijdag
een stuk krijgen. Een mogelijkheid is om de raad vrijdag de stukken onder embargo de toe te zenden, met als argumentatie dat we andere overheden ook de gelegenheid willen
geven om hun (algemeen)bestuur te informeren. (Een andere mogelijkheid is richting de raad aan te geven dat het stuk is aangehouden …… een minder zuivere aanpak). i
geeft aan dat hij het niet verstandig vindt om het stuk onder embargo naar de raad te sturen. Zijn argumentatie: ‘de pers ziet de raadsagenda voor 24 november en vraagt waar de
stukken over het winningsplan zijn’. Hij ziet een parallel met de Dissel. We zouden dan tegen de pers moeten zeggen dat ze het stuk woensdag krijgen en dat we andere
overheden de kans willen geven om hun algemeen bestuur te informeren.
 
Wat heeft jouw voorkeur?
1.       Embargo tot woensdag vanuit een oogpunt van een goede relatie met andere overheden.
2.       Vrijdag de stukken in de openbaarheid zodat we geen gedoe krijgen met de pers.
 
Wil jij als je kiest voor 1, dit communiceren met de Griffie?
 
Kies je voor 1 en is de griffier accoord, dan willen we onderstaande mail ambtelijk naar de betrokken overheden sturen. Deze mail wordt natuurlijk direct door de ambtenaren
doorgestuurd naar hun bestuurders:
Graag informeren wij jullie dat ons college een raadsvoorstel heeft vastgesteld waarin de raad wordt geïnformeerd over hoe het college wil omgaan met zijn adviesrecht inzake het
winningsplan Westerveld en op welke wijze het college het winningsplan gaat toetsen. Bij dit raadsvoorstel worden het winningsplan (exclusief de geheime delen) en het advies van
de Sodm gevoegd. Het gaat hier om openbare stukken en het college ziet het als zijn plicht om alle relevante stukken naar de gemeenteraad te sturen. Om jullie besturen in de
gelegenheid te stellen om jullie algemeen bestuur/ gemeenteraad/ PS  te informeren sturen wij de stukken vrijdag onder embargo naar de gemeenteraad. Het embargo loopt tot
woensdag.
 
Kies je voor 2, dan willen het volgende bericht versturen:
Graag informeren wij jullie dat ons college een raadsvoorstel heeft vastgesteld waarin de raad wordt geïnformeerd over hoe het college wil omgaan met zijn adviesrecht inzake het
winningsplan Westerveld en op welke wijze het college het winningsplan gaat toetsen. Bij dit raadsvoorstel worden het winningsplan (exclusief de geheime delen) en het advies van
de Sodm gevoegd. Het gaat hier om openbare stukken en het college ziet het als zijn plicht om alle relevante stukken naar de gemeenteraad te sturen. De stukken worden vrijdag naar
de gemeenteraad gestuurd en zijn daarmee dan openbaar. Gelet op de afspraken met de gemeenteraad over het tijdig toesturen van stukken, kunnen wij de verzending niet
uitstellen.
 
Kun je mij laten weten voor welke optie je kiest en of je accoord bent met de tekst van de bijpassende mail?
 
Gelet op het feit dat je ziek bent, kan ik bovenstaande vragen ook aan de locoburgemeester stellen. In ieder geval beterschap.
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1228
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 3 
Voorstel:  
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht.  
 
Wat is de aanleiding?  
Op 13 oktober 2016 is bij de gemeente een aanvraag binnengekomen van het ministerie van Economische Zaken  
(EZ) omtrent een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld  (waar de voorgenomen winningen in 
Assen binnenvallen) . (zie bijlage)  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte 
seismische risico’s z ijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale overheden naast de b estaande partijen (Mijnraad, 
Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb) ) nu adviesrecht. Op 19 
januari 2017 moet het advies bij het ministerie van EZ binnen zijn . 
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid (OVV) over de 
aardbevingsrisico’s in Groningen besloten alle aanbevelingen over te nemen. De aanbevelingen uit het OVV -
rapport richt zich onder meer op de veiligheid van burgers en infrastructurele werken en het burgerpers pectief.  
Deze aanbevelingen hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet in 2017 zal worden gewijzigd. In afwachting hiervan, 
heeft de Minister de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen. 
Er wordt nu dus vooruitgelopen  op landelijke regelgeving.   
 
Voor de invulling van het burgerperspectief wil het kabinet dat lokale overheden formeel adviesrecht  krijgen 
over een winningsplan. Daarna krijgen burgers, maar ook overheden, de mogelijkheid een zienswijze in te dienen 
op ee n (ontwerp) winningsplan en de mogelijkheid om in beroep te gaan.  
 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de minister van EZ is bevoegd gezag, De rol van de gemeente 
is de minister  een advies mee te geven voordat hij een ontwerp -besluit ne emt op het winningsplan.  
 
Wat wil de wetgever  bereiken?  
Met het advies van de gemeente n, waterschappen en provincies  aan het ministerie van EZ wil de wetgever  
bereiken dat  de belangen van de woning eigenar en en de infrastructuur in het gaswinningsdossier  goed geborgd 
worden. De minister van EZ moet een afweging maken tussen landelijk economische belangen en de lokale 
veiligheid en schade -effecten. In het verleden zijn de lokale eff ecten  in die afweging onvoldoende meegenomen . 
 
Situatie  
In het gaswinningsplan Westerveld zijn verschillende gasvelden opgenomen waarvan een aantal binnen de 
gemeentegrenzen van Assen  vallen . De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid 
uitgevoerd. Dit gasveld bevindt zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon. De NAM schat 
dat er dan nog een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. In het winningsplan Westerveld zijn 
naast het gasveld Vries Zuid ook de gasvelden Asse n, Eleveld en Witten opgenomen. Die allen geheel of 
gedeeltelijk binnen de gemeente grenzen van Assen vallen.  Met name  in het veld Eleveld bestaat het  voornemen 
om veel gas te winnen . 
 
 
 Opiniërende 
bespreking:  24 november 2016  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  08 december 2016  Adviesrol gaswinningsplan   
Datum verzending:  10 november 2016   </pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 3 
Samen optrekken  
In Groningen is een kopgroep van lokale overheden ontstaan uit de veiligheidsregio die zich met gaswinning 
bezighoud. De adviesprocedure van het winningsplan Groningen is onlangs doorlopen. De kopgroep Groningen is 
bereidt om de opgedane ervaringen te dele n. Er wordt samengewerkt met de betrokken Drentse lokale 
overheden én een verbinding gelegd met de kopgroep in Groningen. Dit leidt tot een casco -advies . Alle lagere 
overheden kunnen dit casco -advies als basis gebruiken voor een eigen advies.  
 
Thema’s advi es 
Het college gaat het winningsplan grondig analyseren en komt hierna met zijn advies. Het college geeft echter op 
voorhand aan dat ze de conclusies van het Sodm zorgelijk vindt.   
Het college stelt voor om in zijn  advies aan het ministerie in ieder geval op de volgende onderwerpen in te gaan. 
Naar verwachting gaan ook de andere overheden in op deze onderwerpen.  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de veiligheidsrisico’s, welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouw en gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden?  
• Schade(afhandeling):  Voorkomen schade: Wat wordt gedaan om schade te voorkomen?  Hoe groot is de 
kans op schade? Soort schade? Bij schade: Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Groningen (CVW).  
• Fracken: Wordt het voorgesteld, wat zijn de risico’s, Wat zijn de onzekerheden ? 
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is initiatiefnemer, EZ is 
bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling productienive au.   
 
Er wordt t en behoeve van het advies géén contra -expertise verricht door de lokale overheden ter controle van 
de berekeningen. Dit is een taak van de bestaande organisaties (SodM, Tcbb, Mijnraad). Voor het advies wordt 
wel gebruik gemaakt van de inho udelijk expertise (geologen) , aanwezig bij de provincie en de kopgroep 
Groningen.   
 
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen.  
Eind oktober hebben we van de minister van EZ het adviesrapport van Staatstoezicht der Mijnen (Sodm) over dit 
winningsplan ontvangen (zie bijlage).  Het adviesrapport van Sodm beschrijft de beoordeling van het 
winningsplan op seismische risico’s (schade/ onveiligheid door bodemdaling en bodemtrillin g als gevolg van de 
gaswinning) en doelmatigheid van de gaswinning.   
 
De inhoud van dit advies op het punt v an de bevingen en schades (pagina 7/8) geeft ons college zorg waar het 
gaat om de velden Vries  Zuid en  Eleveld.  
 
Advies door college  
De adviesrol v an de gemeente is formeel nog niet geregeld in de huidige Mijnbouwwet. Het college is nu door de 
minister  gevraagd advies uit te brengen.  De raad krijgt van het college een actieve rol in het adviestraject. 
Hiermee wordt invulling gegeven aan het gewenste burgerperspectief.  In de beperkte periode van 14 weken die 
ter beschikking zijn gesteld door is er is o nvoldoende tijd om het definitieve advies aan de raad ter 
besluitvorming voor te leggen. Daarom is ervoor gekozen  de raad vooraf te betrekken bij de invulling die het 
college wil geven aan zijn adviesrecht . Het advies zal in deze lijn worden opgesteld . Het door het college 
vastgestelde  advies word t in januari t er kennisname naar de raad gestuurd.  
 
Vervolg  
Het is  aan de mini ster hoe hij met de adviezen van de lokale overheden omgaan in zijn afweging . De ervaring met </pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 3 van 3 
het winningsplan Groningen leert dat de m inister  weinig met de adviezen heeft gedaan. Mocht blijken dat de 
minister het  advies onvoldoende heeft meeneemt  in zijn afweging dan komt  ons college bij de raad terug over 
het eventueel indienen van zienswijzen .       
 
 
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 08 november 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht  
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 24 november  2016  
 
 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Date : 8-11-2016 16:47:07
From :   @assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Cc :   @assen.nl,    @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Winningsplan embargo
Attachment : raadvoorstel adviesrecht gaswinningsplan Westerveld definitief.docx;
Beste Marco,
 
In vervolg op ons gesprekje op straat.
Meerdere ambtenaren van lokale overheden hebben vanmorgen hun ongenoegen geuit over het feit dat wij met het Sodm advies naar buiten gaan. De pijn zit er vooral in, dat
ze zelf geen tijd meer hebben om hun algemene besturen te informeren. Concreet werd gevraagd of we het stuk nog tot na komende dinsdag uit de openbaarheid kunnen
houden. Dit zou erg goed zijn voor onze relatie met andere overheden.  gaf aan dat de raad echter weet heeft van de interne besluitenlijst en raadsagenda en verwacht dat
ze vrijdag een stuk krijgen. Een mogelijkheid is om de raad vrijdag de stukken onder embargo de toe te zenden, met als argumentatie dat we andere overheden ook de
gelegenheid willen geven om hun algemeen bestuur/raad/PS te informeren. (Een andere mogelijkheid is richting de raad aan te geven dat het stuk is aangehouden …… een
minder zuivere aanpak).  geeft aan dat hij het niet verstandig vindt om het stuk onder embargo naar de raad te sturen. Zijn argumentatie: ‘de pers ziet de raadsagenda voor
24 november en vraagt waar de stukken over het winningsplan zijn’. Hij ziet een parallel met de Dissel. We zouden dan tegen de pers moeten zeggen dat ze het stuk woensdag
krijgen omdat  we andere overheden de kans willen geven om hun algemeen bestuur te informeren.
 
Wat heeft jouw voorkeur?
1.       Naar de raad onder embargo tot woensdag vanuit een oogpunt van een goede relatie met andere overheden.
2.       Vrijdag de stukken in de openbaarheid zodat we geen gedoe krijgen met de pers.
 
Wil jij als je kiest voor 1, dit communiceren met de Griffie?
 
Kies je voor 1 en is de griffier accoord, dan willen we onderstaande mail ambtelijk naar de betrokken overheden sturen. Deze mail wordt natuurlijk direct door de ambtenaren
doorgestuurd naar hun bestuurders:
Graag informeren wij jullie dat ons college een raadsvoorstel heeft vastgesteld waarin de raad wordt geïnformeerd over hoe het college wil omgaan met zijn adviesrecht inzake het
winningsplan Westerveld en op welke wijze het college het winningsplan gaat toetsen. Bij dit raadsvoorstel worden het winningsplan (exclusief de geheime delen) en het advies van
de Sodm gevoegd. Het gaat hier om openbare stukken en het college ziet het als zijn plicht om alle relevante stukken naar de gemeenteraad te sturen. Om jullie besturen in de
gelegenheid te stellen om jullie algemeen bestuur/ gemeenteraad/ PS  te informeren sturen wij de stukken vrijdag onder embargo naar de gemeenteraad. Het embargo loopt tot
woensdag.
 
Kies je voor 2, dan willen het volgende bericht versturen:
Graag informeren wij jullie dat ons college een raadsvoorstel heeft vastgesteld waarin de raad wordt geïnformeerd over hoe het college wil omgaan met zijn adviesrecht inzake het
winningsplan Westerveld en op welke wijze het college het winningsplan gaat toetsen. Bij dit raadsvoorstel worden het winningsplan (exclusief de geheime delen) en het advies van
de Sodm gevoegd. Het gaat hier om openbare stukken en het college ziet het als zijn plicht om alle relevante stukken naar de gemeenteraad te sturen. De stukken worden vrijdag naar
de gemeenteraad gestuurd en zijn daarmee dan openbaar. Gelet op de afspraken met de gemeenteraad over het tijdig toesturen van stukken, kunnen wij de verzending niet
uitstellen.
 
Kun je mij laten weten voor welke optie je kiest en of je accoord bent met de tekst van de bijpassende mail?
 
Tevens is een aangepast raadsvoorstel bijgevoegd. Is dit zo accoord?
 
Gelet op het feit dat je ziek bent, kan ik bovenstaande vragen ook aan de locoburgemeester stellen. In ieder geval beterschap.
 
Groet,
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1229
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 4 
Voorstel:  
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht.  
 
Wat is de aanleiding?  
Op 13 oktober 2016 is bij de gemeente een aanvraag binnengekomen van het Ministerie van Economische Zaken  
(EZ) omtrent een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld  (waar de voorgenomen winningen in 
Assen binnenvallen) . (zie bijlage)  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte n 
seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De Tweede  Kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale overheden naast  de bestaande partijen (Mijnraad, 
Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb) , nu adviesrecht. Op 19 
januari 2017 moet het advies bij het Ministerie van EZ binnen zijn . 
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid (OVV) over de 
aardbevingsrisico’s in Groningen besloten alle aanbevelingen over te nemen. De aanbevelingen uit het OVV -
rapport richt en zich onder meer op de veiligheid van burgers en infrastructurele werken en het 
burgerperspectief.  
Deze aanbevelingen hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet in 2017 zal worden gewijzigd. In afwachting hiervan, 
heeft de Minister de Tweede K amer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te 
handelen. Er wordt nu dus vooruitgelopen op landelijke regelgeving.   
 
Voor de invulling van het burgerperspectief wil het kabinet dat lokale overheden formeel adviesrecht  krijgen 
over een winningsplan. Daarna krijgen burgers, maar ook overheden, de mogelijkheid een zienswijze in te dienen 
op een ontwerp -winningsplan en de mogelijkheid om in beroep te gaan.  
 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de Minister va n EZ is bevoegd gezag . De rol van de gemeente 
is de minister  een advies mee te geven voordat hij een ontwerp -besluit ne emt op het winningsplan.  
 
Wat wil de wetgever  bereiken?  
Met het advies van de gemeente n, waterschappen en provincies  aan het Ministerie van EZ wil de wetgever  
bereiken dat  de belangen van de woning eigenar en en de infrastructuur in het gaswinningsdossier  goed geborgd 
worden. De Minister van EZ moet een afweging maken tussen landelijk economische belangen en de lokale 
veiligheid en  schade -effecten. In het verleden zijn de lokale eff ecten  in die afweging onvoldoende meegenomen . 
 
Situatie : 
In het gaswinningsplan Westerveld zijn verschillende gasvelden opgenomen waarvan een aantal binnen de 
gemeentegrenzen van Assen  vallen . De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid 
uitgevoerd. Dit gasveld bevindt zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon. De NAM schat 
dat er dan nog een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. In het winningsp lan Westerveld zijn 
naast het gasveld Vries Zuid ook de gasvelden Assen, Eleveld en Witten opgenomen , die allen geheel of 
gedeeltelijk binnen de gemeentegren s van Assen vallen.  Met name in het veld Eleveld bestaat he t voornemen 
om veel gas te winnen . 
 
 Opiniërende 
bespreking:  24 november 2016  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  08 december 2016  Adviesrol gaswinningsplan   
Datum verzending:  10 november 2016   </pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 4 
Sam en optrekken : 
In Groningen is een kopgroep van lokale overheden ontstaan uit de veiligheidsregio die zich met gaswinning 
bezighoud. De adviesprocedure van het winningsplan Groningen is onlangs doorlopen. De kopgroep Groningen is 
bereidt om de opgedane erva ringen te delen. Er wordt samengewerkt met de betrokken Drentse lokale 
overheden én een verbinding gelegd met de kopgroep in Groningen. Dit leidt tot een casco -advies . Alle lagere 
overheden kunnen dit casco -advies als basis gebruiken voor een eigen advies.  
 
Thema’s advies : 
Het college gaat het winningsplan grondig analyseren en komt hierna met zijn advies. Het college geeft echter op 
voorhand aan dat ze de conclusies van het Sodm zorgelijk vindt.  
Het college stelt voor om in haar advies aan het Ministerie in ieder geval op de volgende onderwerpen in te 
gaan. Naar verwachting gaan ook de andere overheden in op deze onderwerpen.  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de veiligheidsrisico’s, welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden?  
• Schade(afhandeling):  Voorkomen schade: Wat wordt gedaan om schade te voorkomen?  Hoe groot is de 
kans o p schade? Soort schade? Bij schade: Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen wordt fatsoenlijk afgehandeld. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Groningen (CVW).  
• Fracken: Wordt het voorgesteld, wat zijn de risico’s, wat zijn de onzekerheden?  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is initiatiefnemer, EZ is 
bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of pro vincie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling productieniveau.   
 
Er wordt t en behoeve van het advies géén contra -expertise verricht door de lokale overheden ter controle van 
de berekeningen. Dit is een taak van de besta ande organisaties (SodM, Tcbb, Mijnraad). Voor het advies wordt 
wel gebruik gemaakt van de inhoudelijk e expertise (geologen) , aanwezig bij de provincie en de kopgroep 
Groningen.   
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen : 
Eind oktober hebben we van de Minister van EZ het adviesrapport van Staatstoezicht der Mijnen (Sodm) over dit 
winningsplan ontvangen (zie bijlage).  Het adviesrapport van Sodm beschrijft de beoordeling van het 
winningsplan op seismische risico’s (schade/onveiligheid door bodemdaling en b odemtrilling als gevolg van de 
gaswinning) en doelmatigheid van de gaswinning.   
 
De inhoud van dit advies op het punt v an de bevingen en schades (pagina 7/8) geeft ons college zorg waar het 
gaat om de velden Vries  Zuid en  Eleveld.  
 
Advies college : 
De advi esrol van de gemeente is formeel nog niet geregeld in de huidige Mijnbouwwet. Het college is nu door de 
Minister  gevraagd advies uit te brengen.  De raad krijgt van ons college een actieve rol in het adviestraject. 
Hiermee wordt invulling gegeven aan het gewenste burgerperspectief.  In de beperkte periode van 14 weken die 
ter beschikking zijn gesteld is er onvoldoende tijd om het definitieve advies aan de raad ter beslui tvorming voor 
te leggen. Daarom is ervoor gekozen  de raad vooraf te betrekken bij de invulling die het college wil geven aan 
zijn adviesrecht . Het advies zal in deze lijn worden opgesteld . Het door ons college vastgestelde  advies word t in 
januari 2017 ter kennisname naar de raad gestuurd.  
 
Vervolg : 
Het is  aan de Minister hoe hij met de adviezen van de lokale overheden omgaa t in zijn afweging . De ervaring met 
het winningsplan Groningen leert dat de Minister  weinig met de adviezen heeft gedaan. Mocht blijken dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 3 van 4 
minister het advies onvoldoende meeneemt  in zijn afweging dan komt  ons college  bij de raad terug over het 
eventueel indienen van zienswijzen .       
 
Bijlagen:  
- Aanvraag Instemming Winningsplan Westerveld, NAM september 2016  
- Advies Sodm Winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 11 november 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
in te stemmen met de wijze waarop het college van burgemeester en wethouders invulling wil geven aan het adviesrecht . 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 24 november  2016  
 
 
De raad voornoemd,   </pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 4 van 4 
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Date : 30-6-2016 11:05:26
From :  "
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : winningsplan gaswinning Assen Noord
Dag Marco,
 
Vorige week woensdag ontvingen we via de mail een vooraankondiging van EZ voor het adviesverzoek t.b.v. het winningsplan Westerveld (waar Assen Noord in valt). In deze
vooraankondiging zijn we uitgenodigd voor een specifieke sessie voor het Winningsplan Westerveld op 8 juli in het provinciehuis.  EZ belooft dat we deze week middels een brief
het winningsplan ontvangen (heb nog niks gezien) .
 
Termijn advies is erg krap
Uit navraag bij EZ blijkt dat dan ook de termijn ingaat voor het indienen van het advies.  Deze is gesteld op 8 weken. Vanwege de vakantieperiode is  de adviestermijndoor EZ 
opgerekt tot 5 september. Volgens EZ is deze adviestermijn vooraf afgestemd met de provincie en rekening is gehouden met GS-vergaderingen. EZ was vooralsnog niet van plan
de termijn op te rekken.
Onze buurgemeenten Aa en Hunze, Noordenveld, Tynaarlo vinden deze termijn van 5 september niet acceptabel. Ook voor gemeente Assen wordt het ook lastig omdat ons
college ook 6 september pas weer bijeenkomt na het zomerreces.  De NAM heeft het plan al in februari naar EZ opgestuurd. Nu pas  worden de lokale overheden gevraagd in de
zomerperiode een advies op te stellen. Onderlinge afstemming en raadplegen van college en raad wordt hiermee erg lastig.
 
Ga je akkoord om als lokale overheden gezamenlijk bij EZ  aan te dringen op verlenging van de adviestermijn i.v.m. de zomervakantie? Dit kan op ambtelijk niveau tijdens de
bijeenkomst op 8 juli. Mocht dit niet tot het gewenste resultaat leiden ( 2 weken extra ivm collegebesluit) kunnen we opschalen naar bestuurlijk niveau middels een brief.
 
Contra-expertise
Zoals eerder afgesproken willen we het winningsplan inhoudelijk laten toetsen door een onafhankelijk adviseur. Deze heeft aangegeven binnen deze termijn het plan te kunnen
toetsten mits er voldoende informatie beschikbaar wordt gesteld. Hij heeft aangegeven welke informatie hij hiervoor nodig heeft. Als het winningsplan beschikbaar is zal hij het
plan hierop toetsen. Onze motivatie voor de contra-expertise is dat we onze inwoners laten zien dat we het maximale doen om invulling te geven aan onze adviesrol.
We hebben op ambtelijk niveau onze buurgemeenten en de provincie gevraagd of zij mee willen betalen aan de contraexpertise. Aa en Hunze wil niet meedoen omdat zij vinden
dat dit niet een rol is van de gemeente. Van Tynaarlo en de provincie krijg ik pas volgende week bestuurlijke duidelijkheid. De kosten voor de contra-expertise van dit
winningsplan bedragen ongeveer .
    
Wil je je collega bestuurders (Marcel Tijssen, Co Lambert, Tjisse Stelpstra)  benaderen mee te doen met de contraexpertise? Het is wat raar wanneer niet alle bestuursorganen
meebetalen aan de contraexpertise. Dit geeft een verkeerd signaal aan haar inwoners.
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M -
E  l
website: www.assen.nl
 16.1230
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Date : 27-12-2018 11:26:24
From : "Marco Out" M.Out@assen.nl
To : "'Gemeente Noordenveld'" bestuurssecretariaat@gemeentenoordenveld.nl, "'Gemeente Midden-Drenthe'" bestuurssecretariaat@middendrenthe.nl,
"' r@leek.nl'" @leek.nl, "' @noorderijlvest.nl'" @noorderijlvest.nl, " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
" @drenthe.nl'" drenthe.nl,   @aaenhunze.nl, "'bestuur@tynaarlo.nl'" bestuur@tynaarlo.nl
Cc : " @leek.nl'" @leek.nl,   @assen.nl,    @assen.nl,   assen.nl,  
@assen.nl
Subject : Winningsplan Westerveld
 
Aan de bestuurders die betrokken waren bij het Winningsplan Westerveld, 
 
Op 29 november jl. is er een bestuurlijk overleg geweest over het instemmingsbesluit op het Winningsplan Westerveld. Een van de afspraken die is gemaakt, is dat er een
gespreksagenda zou worden gemaakt voor het voeren van het gesprek met de NAM en EZK. Dit gesprek zou vooral moeten gaan over een goede schaderegeling en het plaatsen
van meer trillingsmeters. Inmiddels is er duidelijk dat de Tcbb aan de Minister van EZK gaat adviseren om een schadeprotocol te maken dat wat betreft resultaat en bewijsvoering
overeenkomt met het protocol voor Groningen. Over dit advies is al uitvoerig overlegd met betrokken partijen en het lijkt er op dat er bij alle partijen draagvlak is. Dit protocol
wordt bij wet vastgesteld. Vooruitlopend hierop, is het de bedoeling dat er een interim regeling komt die vrij snel operationeel is. Over het schadeprotocol is al een paar keer
gesproken met een aantal (Noord) Drentse bestuurders en ambtenaren. Overigens is de strekking van het advies nog niet door de Tcbb of minister gecommuniceerd met de
Tweede Kamer of de media.
 
De NAM is verder bezig om te kijken wat de mogelijkheden zijn om bij kleine velden meer trillingsmeters te plaatsen. Ze pakken dat nu op bij De Wijk. Op basis hiervan kan er ook
worden gekeken naar het plaatsen van meer meters binnen het gebied van het Winningsplan Westerveld. Dit is informatie die vertrouwelijk is gedeeld door de NAM en kan nog
niet verder worden gecommuniceerd.
 
Gelet op deze positieve ontwikkelingen, stellen wij voor om geen gespreksagenda meer op te stellen. Wel lijkt het verstandig om begin volgend jaar een bestuurlijk gesprek te
voeren met de NAM en EZK. Doel van het gesprek zal dan vooral zijn, om de processen die ingang zijn gezet te bespreken. Is het een voorstel dat de heren Stelpstra, Thijsen en ik
gezamenlijk dat gesprek voeren, om vervolgens de uitkomsten van dat gesprek met jullie te delen? Graag hoor ik jullie reactie.
 
Vriendelijke groet,
 
Marco L.J. Out
Burgemeester van Assen
 
Postbus 30018
9400 RA Assen
telefoon: 14 0592
bestuurssecretariaat: 0592 366572
 
Bezoekadres:
Noordersingel 33
9401 JW Assen
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1231
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Date : 3-8-2018 10:00:16
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl,   @assen.nl,   @tynaarlo.nl)" @tynaarlo.nl, "   
drenthe.nl)" @drenthe.nl
Cc : "   aaenhunze.nl
Subject : Winningsplan Westerveld - 
Beste allen,
 
Mijn collega   i gaat per 1 september a.s. aan de slag bij de provincie Groningen.
In het gasdossier is voor afstemming over communicatie vanaf nu:
 
i -l
@aaenhunze.nl
+316
 
 
http://www.dvhn.nl/drenthe/Besluit-over-gaswinning-in-Assen-begin-september-23425233.html
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
Mobiel (geen voicemail): +31  
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1232
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Date : 28-11-2016 11:58:19
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl, @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl
Cc : @drenthe.nl'" @drenthe.nl,   @assen.nl
Subject : Winningsplan Westerveld - bestuurlijk overleg NAM/extra commissievergadering
Attachment : Brief - adviesrol gaswinning winningsplan Westerveld 163447.pdf;
Dag  
 
bestuurlijk overleg NAM
Door een misverstand was Aa en Hunze niet in beeld voor het bestuurlijk overleg met NAM directie.
Inmiddels ook met NAM afgesproken dat portefeuillehouder CO Lambert daarbij aanwezig wil zijn.
 
extra commissievergadering 13 december a.s.
De gemeenteraad van Aa en Hunze heeft een extra informerende commissievergadering over dit dossier gepland.
Basis hiervoor is de brief aan de raad (bijlage) en het winningsplan en SodM advies, zoals wij dat met de raden inmiddels hebben gedeeld.
 
Daarvoor wil de raad deskundigen uit nodigen.
 
1.       Is de naam genoemd van professor ..  Hoogleraar Geo-Energy aan de R.U.G.
Dit in verband met een eerdere inbreng van hem bij onze gemeenteraad (commissie van 1 oktober 2015).
Hij is  in principe bereid, maar wil dit nog even afstemmen binnen de Mijnraad, omdat die ook een adviesrol heeft.
 
2.       Een deskundige van de provincie (Drenthe of Groningen).
 heeft mij vanmorgen aangegeven dit te kunnen invullen.   
 
 
Tot donderdag!
  
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1233
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>    Postbus 93    ee gemeente 9460 AB Gieten    Aa*en Hunze an    Spiekersteeg 1. Gieten  Tel.: 14 0592  www.aaenhunze.nl  gemeente @aaenhunze.nl    Volg ons op   W twitter.com/aaenhunze   @ facebook.com/aaenhunze  De leden van de raad  Onderwerp : Adviesrol gaswinning winningsplan Westerveld. Gieten, 23 november 2016  No. : 163447 Behandeld door aT Uw briefvan : —  Bijiagen : 4 Doorkiesnummer : (0592) Mme Uw kenmerk ie    Geachte heer/mevrouw,    In deze brief informeren wij u over de advisering over het gewijzigde gaswinningsplan Westerveld en  de wijze waarop wij uw raad daarin betrokken zou kunnen worden.    Het winningsptan gasveld Westerveld   Ons college heeft onlangs van het Ministerie van Economische Zaken het verzoek ontvangen tot het  uitbrengen van advies over het gewijzigde winningsplan Westerveld. Het gasveld Westerveld strekt  zich uit over een groot gebied (zie bijgaand kaartje). Enkele van de zogenaamde ‘blokken’ van het  gasveld liggen gedeeltelijk binnen het grondgebied van onze gemeente. Aanleiding voor het plan is  het in 2015 bij een proefboring aangeboorde ‘blok’ “Vries Zuid”.    Met het adviesverzoek anticipeert de Minister op de nieuwe adviesrol voor lokale overheden zoals  voorzien in de gewijzigde Mijnbouwwetgeving die naar verwachting in de eerste helft van 2017 in  werking treedt. Dit in navolging op de procedure rond de gaswinning Groningen, waarin ons college  eerder dit jaar werd betrokken.    Het winningsplan is onder andere beoordeeld door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en TNO.  Het adviesrapport van Sodm beschrijft de beoordeling van het winningsplan op seismische risico's  (schade/onveiligheid door bodemdaling en bodemtrilling als gevolg van de gaswinning) en  doelmatigheid van de gaswinning. Het Sodm advies en het winningsplan zijn bij deze brief gevoegd.    Gezamenlijke reactie   Met de besturen van andere gemeenten waarover het Winningsgebied Westerveld zich uitstrekt,  betrokken provincies en waterschappen wordt in gezamenlijk overleg en afstemming een advies  voorbereid dat uiterlijk op 19 januari 2017 bij het Ministerie van EZ moet zijn ingediend. Voor het op  te stellen advies wordt gebruik gemaakt van de inhoudelijke expertise aanwezig bij de provincies  Drenthe en Groningen.    In het bestuurlijk overleg met portefeuillehouders van gemeente Assen, Tynaarlo, Noordenveld en de  provincie Drenthe is afgesproken dat er voor het advies géén contra-expertise zal worden verricht  door de lokale overheden ter controle van de berekeningen. Dit is een taak van de bestaande  organisaties (SodM, Tcbb, Mijnraad).    IBAN rekeningnummer: NL71 BNGH 028.50.79.069</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>              In het bestuurlijk overleg is afgesproken dat, het advies zoveel mogelijk in gezamenlijkheid wordt  voorbereid en in het advies in ieder geval zal worden ingegaan op de volgende onderwerpen en  vraagpunten.    e Veiligheid: Wat zijn de veiligheidsrisico's, welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel  gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden?   e Schade:   „_ Voorkomen schade: Wat wordt gedaan om schade te voorkomen? Hoe groot is de kans   op schade? Soort schade”?   Bij schade: Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of verzakkingen   wordt fatsoenlijk afgehandeld. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan.   De schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in   Groningen.   e Fracken: Wordt het voorgesteld, wat zijn de risico's, wat zijn de onzekerheden?   e Communicatie: De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is  initiatiefnemer, EZ is bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provincie.   e _Meetregelprotocol: vaststelling schade, O-meting, monitoren/bijstelling productieniveau.    Volgens planning zal het een gezamenlijke opgestelde advies eind december gereedkomen. Daarop  kan de besluitvorming plaatsvinden in de eerste collegevergadering van 2017. Zo kan het definitieve  advies binnen de gegeven termijn worden ingediend.    Het betrekken van uw raad   Hoewel het college in deze het bevoegde orgaan is willen wij graag met u in overleg over de wijze  waarop u betrokken wilt worden. Wij zullen de door ons college vastgestelde reactie voor 19 januari  a.s. uiteraard ter kennisname naar uw raad sturen. Er kan ook tijdens een commissievergadering stil  gestaan worden bij het winningsplan. Mocht uw raad daar behoefte aan hebben dan dient deze  commissie wel plaats te vinden, enige tijd, voor 19 januari a.s. Tevens is ons advies om (externe)  inhoudelijk deskundigen dan uit te nodigen voor de bespreking in de commissie omdat het college  niet deskundig is op alle onderdelen van dit plan. Graag vernemen wij van u hoe u in deze betrokken  wilt worden.    Met vriendelijke groet,    Het college van de gemeente Aa en Hunze,           mevrouw mr. M. Tent    ‚JA van Oosterhout  secretaris              </pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Date : 26-7-2018 15:43:44
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : Winningsplan Westerveld - Informatienotitie voor besluitvorming
Attachment : Winningsplan Westerveld - Informatienotitie voor besluitvorming.docx;
Hoi 
 
Met dank aan de indeling met kaders, hier mijn laatste versie (voor het weekend).
 
Ik heb het put 10 verhaal en het verhaal over schaderegeling er eerst even helemaal uitgehaald.
 
Goed weekend!
Met vriendelijke groet,
 i
rojectcoörnator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
Mobiel (geen voicemail): +316  
 
Van: i   
Verzonden: woensdag 25 juli 2018 15:56
Aan: ' '
Onderwerp: RE: nieuwe versie overzicht besluitvormingsproces gaswinning westerveld
 
En die van mij
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
Mobiel (geen voicemail): +316
 
Van:   mailto:. @assen.nl] 
Verzonden: woensdag 25 juli 2018 15:52
Aan:  
Onderwerp: nieuwe versie overzicht besluitvormingsproces gaswinning westerveld
 
 
Zoals afgesproken.
 
Met vriendelijk groet,
 
 
Beleidsadviseur gemeente Assen
Team Strategie en Advies
T 0592-
M 06-
Website: www@assen.nl
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1234
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre> 
1 Instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  (gaswinning in en rond Assen ) 
(Informatie notitie voor besluitvorming )  
 
Inleiding:  
Sinds eind 2016 heeft de  gaswinning in en rond Assen extra aandacht van inwoners en lokale  
overheden in Noord -Drenthe. Op dat moment startte een procedure op grond van de Nieuwe 
Mijnbouwwet, waarbij lokale  overheden den inwoners werden betrokken bij de be sluitvorming.  
Van het Ministerie van EZK he bben wij bericht ontvangen dat het definitieve besluit naar verwachting 
begin september 2018 bekend zal worden gemaakt.  
 
Binnen de beroepstermijn  van zes weken  zullen wij  dan, zoals eerder in de zienswijzentermijn (2017 ), 
de gemeenteraad betrekken . Aan de hand van een strakke planning  hebben overleg en afstemming  
met de andere overheden . Ook zullen wij daarbij  aandacht hebben voor adequate communicatie naar 
onze inwoners.  Deze notitie is ter voorbereiding op de besluitvorming. Naast een inhoudelijke 
samenvatting van het dossier bevat het een beschrijving van de  procedure stappen  zoals die sinds 
eind 2016 tot nu zijn ingevuld . 
 
1. Winningsplan Westerveld  
In en rond Assen wordt , zoals ook elders in het land, al ruim 40 jaar vanaf  meerdere  locaties gas 
gewonnen door de NAM.  De meeste kleine gasvelden in Noord Drenthe zijn inmiddel s nagenoeg 
leeg. De belangrijkste nog werkende locaties  zijn gelegen in Assen Noord (Gasveld Vries -Zuid) en in 
de omgeving van Eleveld.  In navolging van de ontwikkelingen rond de gaswinning in Groningen en de 
nieuwe Mijnbouwwet, heeft de Minister eind 2016 de lokale overheden advies gevraagd over de 
gaswinning  in Noord -Drenthe , het “Winningsplan Westerveld”. Westerveld is de naam die de NAM 
heeft gekozen voor de ze cluster van kleine gasvelden . Zo kennen wij in onze gemeente bijvoorbeeld 
het gasveld “Annerveen” dat zich uitstrekt over de gemeenten Tynaarlo, Veen dam, Midden 
Groningen en Aa en Hunze.   
 
 
(Dit kaartje is afkomstig uit het Winningsplan  Westerveld ).  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre> 
2 2. Besluitvormingsprocedure gaswinning   
Nadat een winningsplan is ingediend bij de minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK), kent 
het besluitvormingsproces over een gaswinning meerdere stappen:  
- Advies  
De minister vraag advies over het winningsplan aan de Technische commissie bodembeweging 
(Tcbb), het  Staatstoezicht op de m ijnen (Sodm), de Mijnraad en de decentrale overheden.  
Naar aanleiding van de winning en bevingen in het Groningerveld is de wetgeving rond 
winningen veranderd. De risico’s en het burgerperspectief moeten veel beter moet 
worden meegenomen in de besluitvorm ing over gaswinningen.   
Voor de invulling van het burgerperspectief hebben de decentrale  overheden formeel 
adviesrecht gekregen over een winningsplan. Met deze  rol van de gemeenten, 
waterschappen en provincies wil de wetgever bereiken dat de belangen van de omgeving, 
woningeige naren en de infrastructuur in het gaswinningsdossier goed geborgd worden.  
- Ontwerp instemmingsbesluit/zienswijzen  
Na de adviesperiode neemt de minister van EZK  een ontwerpbesluit op het winningsplan dat ter 
inzage wordt gelegd en waar burgers en overheden e en zienswijze op kunnen indienen .  
De minister van EZK heeft een Ontwerp instemmingsbesluit genomen op het 
Winningsplan Westerveld en er zijn zienswijzen ingediend o.a. door gemeenten, 
waaronder Aa en Hunze .  
- Instemmingsbesluit/beroep  
De minister van EZK neemt een definitief besluit waartegen nog beroep mogelijk is bij de Raad 
van State  
        Het instemmingsbesluit wordt op korte termijn verwacht  (zie inleiding) . 
 
Hierna wordt nader ingegaan op de verschillende stappen rond het Winningsplan Westerveld . 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de Minister van EZK is bevoegd gezag. De rol van 
de lokale overheden is de minister te wijzen op de belangen van haar inwoners bij de besluitvorming  
over gaswinning.  
 
3. procedure winningsplan Westerveld  
 
3.1 Advies  
Op 13 oktober 2016  heeft de Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK)1  het Winningsplan 
Westerveld van de NAM toegezonden aan alle bij deze gaswinning betrokken overheden, waaronder 
het college van onze  gemeente . Ons is daarbij verzocht advies aan de Minister uit te brengen. .  
 
Op 17 januari 2017 heeft het college haar advies over het winningsplan Westerveld uitgebracht aan 
de Minister  van EZK. Het college is bevoegd om een advies uit te brengen. Vanwege de 
maatschappelijke impact en op uitdrukkelijk verzoek is de gemeenteraad destijds  betrokken bij het 
advies. Met de gemeenteraad is besproken op welke wijze invulling wordt gegeven aan de adviesrol.  
In de gemeente Assen, waar zich een actiegroep “Stop gaswinning Marsdijk nu” had gevormd, werd 
overleg gevoerd met de o.a. wijkvereniging  Marsdijk en Dorpsbelangen Loon. In Aa en Hunze was er 
contact met Dorpsbelangen Balloo . 
Bij het opstel len van het advies hebben wij intensief samengewerkt met de andere overheden die 
een adviesrecht hebben op het Winningsplan Westerveld.  De Noord -Drentse gemeenten en 
waterschappen hebben een gezamenlijk advies naar de Minister gestuurd.  De provincie heeft een 
eigen advies ingediend, waarvan de strekking is: Ja, mits.  Gedeputeerde Staten kozen daarvoor 
                                                             
1 Toen nog EZ (Economische Zaken)  nu EZK (Economische Zaken en Klimaat)  </pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre> 
3 omdat een “ nee” tegen het winningsplan niet in overeenstemming is met h et provinciaal beleid op 
de ondergrond waarin gaswinning wel wordt toegestaan.  
Inhoud advies  
In het winningsplan en de bijbehorende adviezen van Staatstoezicht op de Mijnen (Sodm) en de Technische commissie Bodembewegi ng 
(Tcbb) staat dat er, als gevolg van de voorgenomen winningen, er kans is op bevingen die kunnen leiden tot constructieve schade  aan 
gebouwen . In het Tcbb advies valt zelfs te lezen dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van magnitude 3,9 op de schaal 
van Richter wordt overschreden.  
Gelet op bovenstaande en de onzekerheden en risico’s is geadviseerd om ‘nee’ te zeggen tegen het Winningsplan Westerveld. Mocht 
de minister toch besluiten om de winning toe te staan, dan zijn op de volgende thema’s adviezen gegeven met het uitdrukkelijk e 
verzoek dit over te nemen:  
1. Veiligheid  
2. voorkomen en beperken va n schade  
3. Schadeafhandeling  
4. Fracken  
5. Communicatie  
6. Meet/regelprotocol  
 
3.2 Ontwerp instemmingsbesluit/zienswijzen  
Op 8 mei 2017 heeft de minister een ontwerpbesluit op het winningsplan Westerveld gepubliceerd. 
Tot 19 juni 2017 konden zienswijz en op het ontwerp -instemmingsbesluit worden ingediend . 
Op 23 en 24 mei 2017 zijn door het EZK  inloopavonden georganiseerd, waaronder in Ekehaar.  Het 
ministerie, Staatstoezicht op de mijnen (SodM) en TNO hebben daar  inwoners uit de omgeving  
geïnformeerd  over het winningsplan, de verwachte effecten  en de procedure van besluitvorming.  
In het ontwerpbesluit heeft de Minister  aangegeven in te stemmen met de voorgenomen 
gaswinningen , zoals vertaald in het winningsplan met uitzondering van het fracken en toepassen van 
zuurstimulatie. De minister heeft dus geen gehoor geven aan het hoofdadvies van de gemeenten en 
waterschappen om geen goedkeuring te geven aan het winningsplan.  Met de andere gemeenten en 
waterschappen werd een zienswijze opgesteld. Na eerdere u nanieme instemming van de raad met 
het advies is de zienswijze ter informatie aan de raad voorgelegd.   
Het gemeentebestuur van Assen besloot de ontwerp -zienswijze actief te delen met de inwoners. Uit 
informatie van het ministerie is gebleken dat daarop ruim 900 zienswijzen werden ingediend op het 
ontwerp instemmingsbesluit.  Gedeputeerde Staten reageerden met een eigen zienswijze . 
Inhoud Zienswijze  
Het college  vindt dat de minister in zijn afweging de effecten van de gaswinning in het gebied -en voornamelijk ook het voorkomen van 
die effecten - onvoldoende zijn meegenomen. De strekking van de zienswijze was in lijn met het advies: Niet winnen.  
 
Het besluit gaat inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein beoordeeld. 
Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de  
diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april 2017 schrijft de Inspecteur -generaal van de SodM over de Groningersituatie dat de mo dellen 
te kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met e en 
magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van Richter. Minister heeft geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel  zwaardere 
beving niet voor zal doen.  
 
De minister heeft geen gehoor geven aan het hoofdadvies van de gemeenten en waterschappen om geen goedkeuring te geven aan he t 
winningsplan. Wel zijn op een aantal thema’s uit het advies van lokale overheden voorschriften opgenomen in het ontwerp besluit maar 
deze zijn naar de mening van het college niet afdoende. Er is door de minister voorbijgegaan aan de onzekerheden in het winni ngsplan, 
het principe van de omgekeerde bewijslast zoals die voor Groningen gel dt. Er is geen garantie te geven dat zich een zware beving niet 
voor zal doen onder het stedelijk gebied en de kernen van Assen. Het college is van mening dat hier het principe “Better safe , than sorry” 
dan van toepassing is.  
 
Tal van zaken zijn in het win ningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor het 
Natura 2000 gebied Drentsche Aa. Ook ontbreekt een gespecificeerd  meet - en monitoringplan. Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op 
onjuiste gegevens waa rbij enkele geplande ontwikkelingen niet zijn meegenomen. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over de 
exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke 
zaken die in het winningsplan ontbreken en die niet  reparabel zijn in de lopende  procedure. Wanneer zonder deze informatie  
besluitvo rming plaatsvindt wordt de rechtszekerheid van de inwoners geschaad.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre> 
4  
3.8 Instemmingsbesluit/beroep  
Er is nog ge en definitief instemmings besluit genomen door de minister op dit w inningsplan.  Het 
defin itief besluit zou aanvankelijk na de  zomer van 2017 wo rden gepubliceerd. De ontwikkelingen 
rond het gasdossier in Groningen , de kabinetsformatie  en capaciteitstekort na invoering van de 
nieuwe Mijnbouwwet, zorgden voor aanzienlijke vertraging in de besluitvorming . De laatste 
berichten zijn dat er in de 2e wee k van september 2018 een definitief  besluit wordt gepubliceerd.  
Dan hebben inwoners en overheden die e en zienswijze hebben ingediend zes weken de mogelijkheid  
om  in beroep te gaan bij de Raad van State . In de aanstaande beroepstermijn zullen wij, net zoals als 
eerder binnen de zienswijzentermijn in 2017, aan de hand van een strakke planning de 
gemeenteraad betrekken, afstemming hebben met de andere overheden hebben, en aandacht 
hebben voor adequate communicatie naar onze inwoners.  
Tot Slot  
Zoals aangeg even dient deze notitie ter voorbereiding op de besluitvormingsprocedure. Het mag 
duidelijk zijn dat hier slechts een samenvatting is gegeven van inhoud en proces van dit gasdossier . 
Ook moet worden opgemerkt dat het mijnbouwdossier in Aa en Hunze veel bre der is (onder andere  
gaswinning uit Groningenveld en Annerveenveld, de zoutwinning nabij Veendam) .  
Het Ministerie zal bij de bekendmaking van het definitieve besluit, het volledige winningsplan 
Westerveld en alle eerdere relevante processtukken en docume nten ter inzage leggen.  
Ter voorbereiding op de aanstaande besluitvorming kunnen wij de belangrijkste stukken uit ons 
eigen procesdossier al met u delen.  
 
Uiteraard houden wij u op de hoogte van de ontwikkelingen.  
 
Gieten, 1 augustus 2018   </pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Date : 9-12-2016 13:14:55
From :   @aaenhunze.nl
To :   drenthe.nl
Cc : @tynaarlo.nl' @tynaarlo.nl,   @assen.nl
Subject : Winningsplan Westerveld cascoadvies- 4. algemeen
 
Zoals vanmorgen al besproken voor jouw aanwezigheid.
Ik ga dit verder aanvullen.
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i   
Verzonden: vrijdag 9 december 2016 11:09
Aan: '  @tynaarlo.nl'
Onderwerp:
 
1             ALGEMEEN
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappelijke impact en de maatschappelijke
acceptatie van gaswinning. In het winningsplan Westerveld wordt voorbijgegaan aan de maatschappelijke impact en de maatschappelijke acceptatie van gaswinning. Het is voorstelbaar dat
NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Dit komt in het winningsplan onvoldoende tot
uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw besluit uw maatschappelijke verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat komen.
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinningen in ons land neemt af. Dit als gevolg van de aardbevingen in de provincie Groningen, de daarmee  samenhangende
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecten van de gaswinning. Ook de Drentse decentrale overheden constateren die ontwikkeling.
 
Een andere oorzaak van het afnemend maatschappelijke  draagvlak is de actuele discussie over de Energieagenda, de daarmee samenhangende energietransitie en de plaats die aardgas
heeft in de energiemix. 
 
 
-              Energietransitie (afbouw fossiel)/ kleine velden beleid                                           
 
Aardgas is naast olie en steenkool één van de drie fossiele brandstoffen die bij verbranding CO2
uitstoot en die dus bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Hoewel aardgas van deze drie
brandstoffen de minste CO2 uitstoot per kilowattuur, zou een lange termijn gebruik van
aardgas nog steeds onze planeet in een gevaarlijke situatie brengen. Naast CO2- zorgt
gaswinning ook voor de uitstoot van methaan, een ander broeikasgas dat bijdraagt aan de
opwarming van de aarde[Deb1]  .
 
Nederland heeft een 'kleineveldenbeleid'. Dat houdt onder meer in dat gasproducenten 25 procent van hun investeringen in kleine en onrendabele gasvelden op zee mogen
aftrekken.
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
  Weet niet wat hier verder komt, maar achter een pleidooi tegen gaswinning kan de provincie beleidsmatig niet staan. In het kader van de energietransitie vinden wij het wel van belang dat voorlopig gas
gewonnen wordt, omdat dan geen/minder olie en steenkool gebruikt hoeft te worden.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1235
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Date : 16-1-2019 09:13:32
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl,    @middendrenthe.nl, @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl,     @zuidhorn.nl,   assen.nl, 
F.A.'" @tynaarlo.nl,    @plasbossinade.nl
Cc :   @aaenhunze.nl
Subject : winningsplan Westerveld
Collega’s,
 
Drentse gaswinning gisteravond op NPO2  J
 
https://www.uitzendinggemist.net/aflevering/462007/De_Hofbar.html
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator – beleidsadviseur ruimte
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
Mobiel (geen voicemail): +316  
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.16.1236
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Date : 4-11-2016 14:24:57
From :  "
To : "Servicedesk" servicedesk@assen.nl
Subject : word bestand
I:\EB\Beleidsveld\RO\NAM\advies op winningsplan westerveld
 
 
Bestandsnaam: memo bij raadsvoostel 4 november 2016
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  . @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1237
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 16:51:32
From :  
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl,    @assen.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : zienswijze gaswinning
Attachment : Aanbiedingsbrief EZ zienswijzen.docx;Collegevoorstel zienswijzen.docx;raadsvoorstel zienswijzen.docx;zienswijze winningsplan Westerveld 20mei def
eindconcept.docx;
Dag Marco en 
 
Bij deze dan het eindconcept zienswijze gaswinning. Een hele klus! maar we zijn tevreden over wat er nu ligt.
Het stuk moet nog een eindoordeel krijgen van de advocaat. Dat krijgen we maandag van hem. Daarna maken we het stuk definitief.
Lukt het jullie om hier zsm op te reageren?
Is het goed om na jullie oordeel en verwerking van jullie eventuele correcties het stuk die weekeind ook alvast onder de overige collegeleden te verspreiden?
 
Bij de zienswijze ook:
·         de aanbiedingsbrief aan EZ
·         een college- en raadsvoorstel
·         een memo voor het college   
 
Succes met het doornemen van de stukken!
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1238
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK   DEN HAAG   
 Contactpersoon   Dhr.  
Telefoon   14 0592  
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   17 januari 2017 
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijzen Ontwerp -instemmingsbesluit  
 Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte heer  Kamp , 
 
Hierbij ontvangt u onze zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. 
Deze zienswijzen liggen in de lijn met het eerder door ons ingediende advies. Bij het opstellen van de 
zienswijzen hebben wij, net als bij het maken van het advies, intensief samengewerkt met de andere 
decentrale overheden in het gebied.  
 
Wij lezen in u w ontwerp -instemmingsbesluit dat u een aantal van onze adviezen deels heeft 
overgenomen.  Tegelijkertijd lezen wij dat u voornemens bent om in te s temmen met het 
winningsplan.  
Wanneer u daadwerkelijk besluit om in te stemmen betekent dit , dat u accepteert dat er een kans 
bestaat op bevingen in intensief bebouwd stedelijk gebied  en dorpskernen . Bevingen die kunnen 
leiden tot schade. De Tcbb geeft zel fs aan dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden .  
 
U heeft gehoord dat er bij onze inwoners , eigenaren van gebouwen  en bij de gemeenteraad  serieuze 
onrust bestaat. U heeft een groot aa ntal handtekeningen ontvangen en de gemeenteraad heeft besloten 
om een motie van  afkeuring vast te stellen.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig beke nd over het gedrag van (kleine ) aardgas velden 
en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april jl. 
schrijft de Inspecteur -generaal van de Sodm over de Groningersituatie dat de modellen te  kort 
schieten. Wat we wel weten ,  is dat de  velden in onze gemeente hebben gebeefd en in het geval van 
Eleveld zelfs met een  magnitude  van groter dan 2,0 op de schaal van Richte r. U kunt geen garantie 
geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doe n onder  het stedelijk gebied  
en de kernen van  Assen . Gelet hierop en de onrust,  zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen 
met het winningsplan. Hier geldt het principe : Better safe , than sorry .  
Indien u na een belangenafweging instemt met het winningsplan, kiest u bewust voor risico’s  en 
schade voor onze inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongenot.   
 
Overigens zien wij nog dusdanige onvolkomenheden  en onzekerheden  in het winningsp lan en uw 
ontwerp -instemmingsbesluit dat u nu geen goede belangenafweging kunt maken die voldoet aan de 
wettelijke vereisten.  
 
Uitzonderlijk belangrijk is een goede onafhankelijke schade afhandeling. Als gemeente vinden wij 
dat de omgekeerde bewijslast zo als die van toepassing is voor het Groninger Veld (Wet 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865   
Pagina 2 van 3 
  
bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet gelden. In uw 
ontwerp -instemmingsbesluit geeft u aan dat u het principe niet wilt toepassen in het  gebied 
Westerveld , omdat he t alleen in Groningen gaat om grote aantallen schadegevallen. Wij kunnen deze 
conclusie niet rijmen met het door de Tcbb benoemde mogelijkheid dat zich bevingen kunnen 
voordoen die de grens van een magnitude 3,9 op de schaal van Richter overschri jden. Doet  zich een 
dergelijke beving voor onder Assen, dan zal er sprake zijn van een groot aantal schadegevallen. Wij 
verzoeken u dan ook om  de  omgekeerde bewijslast wel toe te passen zodat er geen 
rechtsongelijkheid is .  
 
Alles overziend zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan Westerveld.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865   
Pagina 3 van 3 
  
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
16 januari  2017 
Eenheid/Programma  : Beleid  
Steller  :  
Toestel  : 
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.   
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    ®  Beleid Voorstel aan B&W  Datum: Onderwerp:  Eenheidsmanager/ Lies de Klerk Zienswijzen ontwerp-instemmingsbes luit  Progr. Manager: Winningsplan Westerveld  Opsteller: nn  Telefoon: mn  Portef. Houder: Out Voorstel:  Registr.nr.: Bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  vaststcllen  Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  E i Achtergrond:            Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische  Zaken het ontwerp-instemmingsbesluit Winningsplan  Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het  winningsplan een advies uitgebracht.   Paraaf Lies de Klerk: De strekking van het ontwerp is dat de minister  voornemens is om toestemming te geven voor  aardgaswinningen in onze gemeenten en in  omringende gemeenten. Op een aantal punten is de  minister meegegaan in ons advies. De inhoud van het    Openbare besluitenlijst: WJa LJ Nee ontwerp geeft echter aanleiding om een zienswijzen  Bekendmakingsplicht: [Ja Nee in te dienen.  O.R.: [Ja Nee    Bij het voorbereiden van de zienswijzen is nauw  samengewerkt met de andere decentrale overheden en  Bij besluit in mandaat: is gesproken met Dorpsbelangen Loon en de  Mandaatnummer: werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De  Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen  belangstelling te hebben voor een gesprek.    „nformeren vande raad: nnn. De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar  Oo Alleen via openbare besluitenlijst verwachting ook door een aantal andere  5 Via lijst ter inzage liggende stukken gemeentebesturen worden vastgesteld.  oO Via briefen stuk(ken) ter inzage  O Via versturen informatie met aanbiedingsbricf  0 Via brief Akkoord | Bespreken Signaal  Vervolgprocedure: B  Informatief WS  O Opini érend erecetceseeeteneeeecestterttteeetestteeepiceesiestessonecetestssstieeitineestncefoeetncetisetrneetineeiioieieetnneetnte  Besluitvormend WH  WV  WW  Ss  Deponeren Paraaf  Besluit B&W    Datum:</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
Instemmen met bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  
 
 
Achtergrond:  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het winningsplan een advies uitgebracht.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor 
aardgaswinningen in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister 
meegegaan in ons advies. De i nhoud van het ontwerp geeft  echter aanleiding om een zienswijzen in te dienen.  
 
Bij het voorbereid en van de zienswijzen is  nauw samengewerkt met de andere dec entrale overheden en is 
gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De Wijkvereniging 
Marsdijk heeft aangegeven geen belangstelling te hebben voor een g esprek.  
 
De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Argumenten:  
In het belang van inwoners en bedrijven in Assen is het nodig om zienwijzen in te dienen.  
 
Kanttekeningen /  risico’s:  
n.v.t.  
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t.  
 
 
Communicatie:  
 
Na behandeling in de gemeenteraad worden de zienswijzen ‘down loadbaar’ op www.assen.nl gezet  zodat 
inwoners deze kunnen gebruiken om eigen zienswijzen  in te dienen.  
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t.  
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t.  
 
Evaluatie:  
n.v.t.  
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennisnemen van  de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  en de aanbiedingsbrief aan 
de minister van Economische Zaken  
 
Achtergrond  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  ter inzage gelegd. Wij hebben over het winn ingsplan een advies uitgebracht. Dit advies is besproken 
in uw vergadering van 12 januari jl.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor aar dgaswinningen 
in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister meegegaan in ons advies. 
De inhoud van het ontwerp  geeft ons echter aanleiding om een zienswijze n in te dienen.  
 
Bij het voorbereiden van de zienswijzen hebben  wij nauw samengewerkt met de andere decentrale overheden en 
hebben wij gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De 
Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen belangstelling te hebben voor een gesprek.  
 
De zienwijzen  zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Na uw vergadering zullen wij de zienswijzen ‘downloadbaar’ op www.assen.nl  zetten zodat inwoners deze kunnen 
gebruiken om eigen zienswijzen   
 
 Opiniërende 
bespreking:  17 mei 2017  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  17 mei 2017  Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  
Datum verzending:  17 mei 2017   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van  mei 2017 ; 
 
b e s l u i t :  
 
Kennisnemen van de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld en de aanbiedingsbrief 
aan de minister van Economische Zaken  
 
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juni  2017  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusi e 5 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  11 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
7.1 Onzekerheden  16 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
8 BODEMBEWEGING  18 
8.1 Bodemdal ing 18 
8.2 Bodemtrilling  18 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  18 
9 SCHADE  19 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  19 
9.2 Afhandeling van schade  20 
9.3 Lusten en lasten  21 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  22 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschap pelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligh eid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmin gsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebi ed en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) make n wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswin ning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ont werpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
5 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van s chades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerl egt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de sch aal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constate ren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en d us in de fase van 
vergunningverlening geregeld moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor 
alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wi j 
constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard. 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulis che stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u da n de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels  tegemoet aan het door 
u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
6 
 burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. 
In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening 
onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen 
zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
Uw besluit baseert u zich nu  voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inho udelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergr ond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magn itude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Ef fect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken . Wanneer  
zonder deze informatie  besluitvorming  plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners 
naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
7 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar oo k schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als b ij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor  de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolk ing weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar e en acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke gevolgen 
explic iet en transparant  dient te betrekken in uw afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestem d is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een bela ngenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
8 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking tr ansparant te formuleren.  
 
Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de  in het  
Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders 
gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de 
verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen 
worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een d uidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
9 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbevingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft  u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winn ingsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude  stijl. 
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en da t u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat voora lsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoen de. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het  hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
10 
 Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het 
burgerperspectief niet voldoen aan  ministeriele toezeggingen .  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
11 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig  beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerve ld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het 
winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening  dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  W ij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek  6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstu k in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.  
 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.  Wij </pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
12 
 stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasve lden in dit winningsplan Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa nog niet zijn onderzocht. Een 
beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp 
instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een beheerplan voor het Natura -2000 Drentse 
Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drentse Aa is als uitvloei sel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de p rovincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot 
een beoordeling van de impact van  de gaswinning op soortenbescherming of de unieke 
natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 gebied / 
Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het 
bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het 
winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming 
van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan niet negatieve 
gevolgen on dervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpu nt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige 
natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform artikel 36 van de 
Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot niet -
ontvankelijk verklaring van de aanvraag  zijnde het winningsplan Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw definitieve 
besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de 
Algemene wet bestuursrecht. T evens komt met het later toevoegen van de natuurtoets 
aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.  
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 7.2a 
van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2.8 v an de Wet natuurbescherming.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag  heeft gelegen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden </pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
13 
 betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat:  
Uw besluit hiermee v oldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
14 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet be vatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in h et vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10.  Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 
24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winning splan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit  oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM toe te staan op 
basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te 
winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningspla n de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van  het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te  hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wette lijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb).  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
15 
 6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regio nale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn.  
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerv eld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en 
NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en 
op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra 
risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uit loop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u  in 
uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag wor den gewonnen en in hoeverre fluctuaties in 
winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden 
waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om 
niet op deze aspecten in te hoeven  gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevr aagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
16 
 7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De raad adviseerde u om in de communicatie met 
inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats deze  onzekerheid 
krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de  inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aa ndacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakge bied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
17 
 7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Aanalyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvan g van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid  
vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA r ekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel  in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de SRA 
bereke ning opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het gasveld 
Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorg aten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
4. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter 
inzage moet leggen.  
5. Niet kunt inst emmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
18 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende  en volgordelijke niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM 
te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In 
hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van  vallende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
2. Ons alsnog inzicht geeft op welke manier zaken als vallende objecten in uw afweging 
zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM  een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule i n werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: 
3. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet 
toe moet passen.  
4. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
19 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving va n 
preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen 
voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze 
beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en  dit om advies voor 
te leggen aan Sodm, Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn besch reven. U 
geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en 
andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog 
resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat vo or de bevende velden Vries -Zuid en 
Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van versnellingsmeters. U 
verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere  
monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onr echte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. Overigens 
benoemd u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden. 
De Mbw maakt bij haar afwegingskader voo r het al dan niet verlenen van een 
winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. 
grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van s chade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus een 
beschrijving dient  te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door 
gaswinning.  
2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onre chte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
20 
  
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een  harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikke ling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt diene n te worden tussen decentrale overheden en NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat ond erzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit 
besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. NAM als gaspro ducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de vera ntwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals  in het aardbevingsgebied 
Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van 
schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het 
grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de onafhankeli jkheid en objectiviteit 
van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operationeel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In d e huidige Mijnbouww et de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  </pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
21 
 9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waar in ook 
aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven d oor de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijk heid moet geven over de vorm en omvang van de 
lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal onderdeel 
moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
22 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de o nzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet wor den 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting 
oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot bela ng bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb  en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwsc hade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aa ntal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters n oodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
23 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij  het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans 
op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een gasveld 
een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning 
expliciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met 
versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten 
is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en 
schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet - en 
monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en andere 
belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
24 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.   
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in d it ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor de g asvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoner s. 
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u  ervoor moet zorge n dat – evenals 
in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor 
de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  
 
Artikel 7:  
Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze z ienswijze instemmen met dit artikel.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 17:25:28
From :   @assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harmke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl, "Albert Smit" A.Smit@assen.nl, "Ruud Wiersema" R.Wiersema@assen.nl, "Maurice
Hoogeveen" M.Hoogeveen@assen.nl, "Theo Dijkstra" T.Dijkstra@assen.nl
Cc :   @assen.nl,    @assen.nl,   @assen.nl,   @assen.nl,  
 @assen.nl, "SMO-Secretariaat" smo-secretariaat@assen.nl
Subject : Zienswijze gaswinningsplan stukken voor college vergadering
Attachment : Aanbiedingsbrief EZ zienswijzen 1.0.docx;Collegevoorstel zienswijzen def concept.docx;raadsvoorstel zienswijzen def concept.docx;memo college
aanbieding zienswijzen 21 mei.docx;zienswijze winningsplan Westerveld 21 mei incl opm advocaat.docx;definitief advies winningsplan Westerveld bijlage bij
zienswijze.pdf;DOMUS-_17049933-v3-Instemmingsbesluit_met_winningsplan_Westerveld.pdf;
Geacht college,
 
Met toestemming van Marco stuur ik alvast een pakket met stukken rond de zienswijze op het (gas)winningsplan Westerveld. De stukken zijn bedoeld voor de vergadering van
dinsdag. Geadviseerd wordt om eerst de memo te lezen aangezien hierin wat uitleg wordt gegeven.
 
De pdf (definitief advies winningsplan ….) is een bijlage bij de zienswijze en is al eerder door  het college vastgesteld. Deze hoeft u niet te lezen.
 
Het ontwerp-instemmingsbesluit van de minister is bijgevoegd als achtergrond en hoeft u in principe niet te lezen.
 
Groet,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1239
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK   DEN HAAG   
 Contactpersoon    
Telefoon   14 0592  
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk    
 
Bijlagen   1 
   
Datum   17 januari 2017 
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijzen Ontwerp -instemmingsbesluit  
 Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte heer  Kamp , 
 
Hierbij ontvangt u onze zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. 
Deze zienswijzen liggen in de lijn met het eerder door ons ingediende advies. Bij het opstellen van de 
zienswijzen hebben wij, net als bij het maken van het advies, intensief samengewerkt met de andere 
decentrale overheden in het gebied.  
 
Wij lezen in u w ontwerp -instemmingsbesluit dat u een aantal van onze adviezen (deels ) heeft 
overgenomen.  Tegelijkertijd lezen wij dat u voornemens bent om in te stemmen met het 
winningsplan.  
Wanneer u daadwerkelijk besluit om in te stemmen betekent dit , dat u accepteert dat er een kans 
bestaat op bevingen in intensief bebouwd stedelijk gebied  en dorpskernen . Bevingen die kunnen 
leiden tot schade. De Tcbb geeft z elfs aan dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden .  
 
U heeft gehoord dat er bij onze inwoners , eigenaren van gebouwen  en bij de gemeenteraad  serieuze 
onrust bestaat. U heeft een groot aantal handtekeningen ontvangen en de gemeenteraad heeft besloten 
om een motie van  afkeuring vast te stellen  rond  de winning uit put Vries -10.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelij kertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine ) aardgas velden 
en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april jl. 
schrijft de Inspecteur -generaal van de Sodm over de Groningersituatie da t de modellen te  kort 
schieten. Wat we wel weten ,  is dat de  velden in onze gemeente hebben gebeefd en in het geval van 
Eleveld zelfs met een  magnitude  van groter dan 2,0 op de schaal van Richte r. U kunt geen garantie 
geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doen onder  het stedelijk gebied  
en de kernen van  Assen . Gelet hierop en de onrust,  zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen 
met het winningsplan. Hier geldt het principe : Better safe , than sorry .  
Indien u na een belangenafweging instemt met het winningsplan, kiest u bewust voor risico’s  en 
schade voor onze inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongenot.   
 
Overigens zien wij  dusdanige onvolkomenheden  en onzekerheden  in het winningsplan en uw 
ontwerp -instemmingsbesluit dat u nu geen goede belangenafweging kunt maken die voldoet aan de 
wettelijke vereisten.  
 
Uitzonderlijk belangrijk is een goede onafhankelijke schade afhandeling. Als gemeente vinden wij 
dat de omgekeerde bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groninger Veld (Wet 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865   
Pagina 2 van 3 
  
bewijsvermoeden gaswinning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet gelden. In uw 
ontwerp -instemmingsbesluit geeft u aan dat u het principe niet wilt toepassen in het  gebied 
Westerveld , omdat het al leen in Groningen gaat om grote aantallen schadegevallen. Wij kunnen deze 
conclusie niet rijmen met het door de Tcbb benoemde mogelijkheid dat zich bevingen kunnen 
voordoen die de grens van een magnitude 3,9 op de schaal van Richter overschri jden. Doet zic h een 
dergelijke beving voor onder Assen, dan zal er sprake zijn van een groot aantal schadegevallen. Wij 
verzoeken u dan ook om  de  omgekeerde bewijslast wel toe te passen zodat er geen 
rechtsongelijkheid is .  
 
Alles overziend zijn wij van mening dat u ni et kunt instemmen met het Winningsplan Westerveld.  
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BEGELEIDINGSFORMULIER CONCEPT BRIEF  
 
LET OP: Lever alle bijbehorende stukken incl. ingekomen brief aan bij het secretariaat  
 
NAAM VAN HET DOCUMENT : Advies Winningsplan Westeveld  
   
 
Concept via   
:  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2016 -04865   
Pagina 3 van 3 
  
Paraaf voor gezien  :  
Briefpapier  :  
   
 
Concept d.d.   
:  
16 januari  2017 
Eenheid/Programma  : Beleid  
Steller  :  
Toestel  :  
Paraaf eenheids -
/programmamanager  :  
   
 
Origineel  : 1  Brief nr.(docbase)  :  
Archiefexemplaren  : 1  Procesnummer 
(Docbase)  :  
Afschriften  : 3  Zaaknummer 
(Docbase)  :  
       
Totaal  : 5     
       
       
       
 
Afschriften:    
 
1.  
2.   
3.  
  
   
Meezenden:    
 
 Advies Winningsplan Westerveld  
   
  
   
Opmerkingen:    
 
Wijze afhandeling na verzending van de brief:  
- Proces afhandelen en archiveren door secretariaat (let op: alle relevante stukken toevoegen)  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    Beleid    Datum:   Eenheidsmanager/ Lies de Klerk  Progr. Manager:   Opsteller: mn  Telefoon:  Portef, Houder: Out  Registr.nr.:    Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  E .    Paraaf Lies de Klerk:    Openbare besluitenlijst: Ja CJ Nee  Bekendmakingsplicht: OO Ja Nee  O.R.: Ja Nee    Bij besluit in mandaat:  Mandaatnummer:    „Informeren vande raad;    Oo Alleen via openbare besluitenlijst =  O Via lijst ter inzage liggende stukken  oO Via briefen stuk(ken) ter inzage  O Via versturen informatie met aanbiedingsbricf  O Via brief  Vervolgprocedure:  Behandeling in de raad:  Informatief  O Opiniérend  Besluitvormend  Afhandelen door  Kopie besluit  Deponeren Paraaf            Voorstel aan B&W    Onderwerp:  Zienswijzen ontwerp-instemmingsbesluit  Winningsplan Westerveld    Voorstel:  Bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  vaststellen    Achtergrond:   Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische  Zaken het ontwerp-instemmingsbesluit Winningsplan  Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het  winningsplan een advies uitgebracht.   De strekking van het ontwerp is dat de minister  voornemens is om toestemming te geven voor  aardgaswinningen in onze gemeenten en in  omringende gemeenten. Op een aantal punten is de  minister meegegaan in ons advies. De inhoud van het  ontwerp geeft echter aanleiding om zienswijzen in te  dienen.    Bij het voorbereiden van de zienswijzen is nauw  samengewerkt met de andere decentrale overheden en  is gesproken met Dorpsbelangen Loon en de  werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De  Wijkvereniging Marsdijk heeft aangegeven geen  behoefte te hebben aan een gesprek.    De zienswijzen zoals die voorliggen zullen naar    verwachting ook door een aantal andere gemeente- en  waterschapsbesturen en worden vastgesteld.    Akkoord Bespreken Signaal    WS  WH  WV    Www  Besluit B&W    Datum:</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
 
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
 
Voorstel:  
Instemmen met bijgevoegde zienswijzen en aanbiedingsbrief  
 
 
Achtergrond:  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld ter inzage gelegd. Wij hebben over het winningsplan een advies uitgebracht.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor 
aardgaswinningen in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister 
meegegaan in ons advies. De i nhoud van het ontwerp geeft  echter aanleiding om  zienswijzen in te dienen.  
 
Bij het voorbereid en van de zienswijzen is  nauw samengewerkt met de andere dec entrale overheden en is 
gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De Wijkvereniging 
Marsdijk heeft aangegeven geen behoefte  te hebben  aan een  gesprek.  
 
De zienswijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeente - en 
waterschapsbesturen en worden vastgesteld.  
Argumenten:  
In het belang van inwoners en bedrijven in Assen is het  
nodig om zienwijzen in te diene n.  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
n.v.t.  
 
 
Financiële toelichting:  
n.v.t.  
 
 
Communicatie:  
 
Na behandeling in de gemeenteraad worden de zienswijzen ‘down loadbaar’ op www.assen.nl gezet  zodat 
inwoners deze kunnen gebruiken om eigen zienswijzen  in te dienen.  Het gaat hierbij om een zienswijze die 
geschikt is gemaakt voor gebruik door inwoners.  
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t.  
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t.  
 
Evaluatie:  
n.v.t.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 2 
Voorstel:  
Kennisnemen van  de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  en de aanbiedingsbrief aan 
de minister van Economische Zaken  
 
Achtergrond  
Op 8 mei jl. heeft heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  ter inzage gelegd. Wij hebben over het winn ingsplan een advies uitgebracht. Dit advies is besproken 
in uw vergadering van 12 januari jl.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor aardgaswinningen 
in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister meegegaan in ons advies. 
De inhoud van het ontwerp  geeft ons echter aanleiding om  zienswijze n in te dienen.  
 
Bij het voorbereiden van de zienswijzen hebben wij nauw samengewerkt met de andere decentrale overheden en 
hebben wij gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De 
Wijkvereniging M arsdijk heeft aangegeven geen be hoefte te hebben aan  een gesprek.  
 
De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Na uw vergadering zullen wij de zienswijzen ‘downloadbaar’ op www.assen.nl  zetten zodat inwoners deze kunnen 
gebruiken om eigen zienswijzen  in te dienen.   Het gaat hierbij om een zienswijze die geschikt is gemaakt voor 
gebruik door inwoners.  
 
 Opiniërende 
bespreking:  1 juni  2017  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  1 juni 2017  Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  
Datum verzending:  17 mei 2017   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van  mei 2017 ; 
 
b e s l u i t :  
 
Kennisnemen van de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld en de aanbiedingsbrief 
aan de minister van Economische Zaken  
 
 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juni  2017  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 2 
 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre> 
Eenheid Beleid  - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van :  
Aan : B&W  
Datum  : Zondag 21  mei 2017  
Onderwerp  : Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
 
Hierbij ontvangt u de volgende stukken:  
- Een concept zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan  
Westerveld.  
- Een raadsvoorstel.  
- Een collegevoorstel  
- Een aanbiedingsbrief aan de minister van EZ  
 
Aangezien er nog dit weekend aan gewerkt moest worden, ontvangt u de stukken nu pas.  
 
De zi enswijzen  zijn tot stand gekomen met bijdragen van de gemeenten Assen, Aa en 
Hunze, Tynaarlo en het waterschap Noorderzijlvest. Ook de provincie heeft input gegeven. 
De eindredactie (en het leeuwendeel van het schrijfwerk) berustte bij ons.   
De advocaat van Plas Bossinade  (die ook de decentrale overhede n in Groningen in 
gaszaken vertegenwoordigt) is bij  de voorbereiding betrokken en heeft het eindconcept 
beoordeeld.  
 
Het streven is , om de zienswijzen door zoveel mogelijkheden decentrale overhe den te laten 
vaststellen. Hierover vindt maandag aan het einde van de mi ddag nog overleg plaats. Dit  kan 
nog leiden tot wijzigingen in het stuk.  
Onze verwachting is dat de provincie met eigen zienswijzen komt.  
 
Een deel van de decentrale overheden wil ee n  vriendelijke toon naar de minister. Daarom 
wordt op sommige plekken gezegd dat wij kunnen instemmen met het ontwerp -
instemmingsbesluit. Voor de rest is de tekst zo zakelijk mogelijk geschreven.   
 
De toon van de aanbiedingsbrief is vooral  bestemd om teg emoet te komen aan de 
gevoelens binnen de raad en bij de inwoners.  
 
Het raadsvoorstel en de zienswijzen worden besproken in de raadsvergadering van 1 juni. 
Het presidium  heeft gevraagd om een informerende raadsbijeenkomst. Deze wordt door ons 
( ) verzorgd op 30 mei.  
Aan de raad wordt gevraag om:  ’kennis te nemen van’ . Er is wellicht echter  ruimte om zaken 
die uit de raadsbehandeling naar voren komen mee te nemen in de aanbiedingsbrief. Het is, 
gelet op het streven naar een gezamenlijke ziens wijze, niet aan te bevelen om de 
zienswijzen  zelf aan te passen . 
 
De andere overheden gaan de zienswijzen niet  voorleggen aan  hun raad/algemeen bestuur 
en hebben daardoor meer tijd voor besluitvorming (de zienswijzen kunnen  tot 19 juni worden 
ingediend) . Uw college zal dus als eerste een besluit nemen , dat vervolgens z.s.m. op het 
openbare  deel  van de raadsstukken wordt  geplaatst. In de communicatie met de media 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>kan er dus alleen worden gezegd dat we als overheden intensief hebben samengewerkt en 
dat we niet weten wat de andere besturen gaan besluiten.  
 
Vraag:  
Het kan zijn dat de gemeenteraad vraagt of het college voorne mens is om in  beroep te 
gaan. Misschien een punt om het in uw vergadering over te hebben.  
 
Hierbij is het van bela ng om te melden dat de minister  misschien zelf besluit om de 
NAM niet ontvankelijk te verklaren of de procedure over te doen. De inschatting is, 
dat er fouten zijn gemaakt  die hersteld moeten worden.  
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 21 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
2 
 
 
 
 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusie  7 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 8 
4 COMMUNICATIE  10 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 12 
5.1 Doelmatigheid  12 
5.2 Kaders schade  12 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  13 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  14 
6 PRODUCTIE  15 
6.1 Productie  put Vries -10 15 
6.2 Productiesnelheid  16 
6.3 Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit  16 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  17 
7.1 Onzekerheden  17 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  18 
8 BODEMBEWEGING  20 
8.1 Bodemdaling  20 
8.2 Bodemtrilling  20 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  20 
9 SCHADE  22 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  22 
9.2 Afhandeling van schade  23 
9.3 Lusten en lasten  24 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  25 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  27 
 
 
     BIJLAGE 1:  ADVIES W INNINGSPLAN WESTERVE LD  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
3 
 
 
 
 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit  op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking , schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken , maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatsch appelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit maakt van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
4 
 
 
 
 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsri sico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengron dse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Productieniveau, - snelheid en duur van het instemmingsbesluit  
In het ontwerpbesluit is niet onderbouwd of en waarom de winning uit deze velden gedurende 
10 jaren noodzakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven wordt 
beschouwd.  Dat zal echter nader onderzocht en gemotiveerd moeten worden. Wij vinden het 
onwenselijk  dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts dient het 
instemmingsbesluit beperkingen ten aanzien van productievolume en productiete mpo 
(voorkomen van fluctuaties) te bevatten.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winnings plan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
5 
 
 
 
 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
6 
 
 
 
 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen,  zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw) , en niet op 
het geoorloofd zijn van mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de 
exploitant / operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Wij vinden dat u het begrip schade ten onrechte beperkt tot enkel schade in de zin van het BW. 
Het schadebegrip in de Mijnbouwwet is veel breder. Dat heeft dus gevolgen voor uw 
toetsingskader.  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één  en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en  voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de schaal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden  daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constateren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te legge n aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus al bij het 
winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het 
risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter aan welke  paragraf en en passages  van het winningsplan nu exact 
instemming is onthouden.  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische 
stim ulatie door de NAM een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden 
en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  </pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
7 
 
 
 
 
 bagatelclausule in werking laten treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. 
Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt , u deels tegemoet komt aan 
het door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) . Dat geeft  aan dat 
het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de 
besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied -en met 
name ook het voorkomen van die effecten - naar onze mening onvoldoende meegenomen.  
Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals schade, natuur en 
milie u, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
In uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico  Analyse (SRA). Dit 
advies is conform d e wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op e en zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -gene raal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen g arantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken  en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure . Wanneer  zonder deze informatie  besluitvorming  
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zi jn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
8 
 
 
 
 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in  een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aanspra kelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkhei dsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te benoemen en te betrekken in uw 
afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog alt ijd bestemd is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
  
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven 
door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve besc hikking transparant te formuleren.  
 
Het valt ons op dat u in de instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld 
uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winningsniveaus nodig zijn in 
verband met de leveringszekerheid. In het on derhavige ontwerpbesluit lijkt u voetstoots aan te 
nemen dat de in het winningsplan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn.  
 
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan 
genoemde hoeveelheden ook in rel atie tot het tijdsverloop te winnen. Anders gezegd: Zijn de 
genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En 
zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen worden? 
Bijvoorbeeld onder ande re op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
10 
 
 
 
 
 4 COMMUNICA TIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbev ingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen . 
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw b rief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overhe den voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude stijl.  
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw mi nisterie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarm ee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze  uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te licht en is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
11 
 
 
 
 
 Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven a an het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 
Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee 
het burgerperspectief niet voldoen aan ministeri ële toezeggingen  en er daarom 
een nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
12 
 
 
 
 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld word en aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet 
instemming met het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschapp elijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kad er te stellen waarin duidelijk 
beschreven sta at wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Uw opvatting over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in art. 
1 sub b Mbb ruim gedefinieerd: ieder e aantasting van één van de in art. 49 lid 2 en 3 Mbw 
genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherming van het milieu. 
Het winningsplan moet daarover informatie bevatten (zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en  art. 24 lid 
1 sub  q en s en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen. Dat is een 
aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aanwezigheid of het voorkomen van schade in de zin 
van het Burgerlijk Wetboek.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet e envoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
13 
 
 
 
 
  
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin ree ds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.   
 
Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvel den in dit winningsplan Westerveld voor 
de beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa in strijd met art. 24 lid 1 sub q, 
r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht.  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied 
is derhalve onvoldoende in uw ontwerp instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een 
beheerplan voor het Natura -2000 Drentse Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u 
het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa-gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het  behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Natio naal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
besch erming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb  en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan moeten 
worden naar de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen niet hoe u </pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
14 
 
 
 
 
 – bij gebreke van die informatie – reeds nu een oordeel kunt hebben over de gevolgen van het 
winningsplan voor  natuur en milieu (art.  36 lid 1 sub c en d Mbw). Wij maken er ernstig bezwaar 
tegen dat die informatie niet reeds op dit moment bekend is en dus geen onderwerp kan zijn 
van zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerpbesluit – aangepast aan en mét de nieuwe 
milieuinformatie – dus nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen, zodat wij, burgers en 
belangenorganisaties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art. 34 lid 4 Mbw een 
zienswijze in te dienen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpunt van een integrale b elangenafweging, het ontbreken van een 
volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform 
artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou 
moeten leiden tot het onthouden van instemming aan  het wi nningsplan 
Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw 
definitieve besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als 
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen 
van de natuurtoets aan de aa nvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het 
gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de Wet 
natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet  worden verklaard.  
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gele gen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
15 
 
 
 
 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boo rgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10. Put Vries -10 zit dus niet in het vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening 
dat uw an twoord in strijd is met de strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe correct  om de NAM to e te staan op 
basis van het vigerende winningsplan voor het gasveld Vries -Zuid gas uit een nieuw geboorde 
put te winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoe n aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  Zie bijvoorbeeld paragraaf B4.1 (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing 
treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geenszins aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub e, 
f, g en h Mbb). Ook is in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb niet vermeld hoeveel boorgaten bij de 
winning worden gebruikt. Integendeel, in B4) wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden gelaten. 
Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke boorgaten nu wel 
en welke niet in dit winningsplan zijn opgenomen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
16 
 
 
 
 
 2. Zowel NAM, als uw ministeri e van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze wi nning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningspla n 
niet voldoet aan de wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is , althans daaraan instemming moet worden onthouden.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling va n de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit f enomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn. Ook voor die velden geldt logischerwijs dat fluctuaties zoveel  mogelijk 
voorkomen moeten worden.  
 
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de erv aringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wor dt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sod M en 
NAM op moet  dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de 
productiesnelheid en fluctuaties en op basis hierva n een productiesnelheid in de 
vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  en duur van het besluit  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederl and 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet word t onderbouwd.  Gezien de </pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
17 
 
 
 
 
 negatieve effecten van gaswinning is zo’n motivering en onderbouwing van de noodzaak van 
gaswinning uit juist deze velden wel noodzakelijk. Gaswinning uit deze velden is g één gegeven. 
U zult moeten aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met 
het oog op de leveringszekerheid.  Ook het winningsplan zelf zou daarover – vervolgens door u 
te toetsen – informatie moeten bevatten (art. 24 lid 1 s ub a en lid 2 Mbb).  
 
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarn a opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden 
volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk is, wil niet zeggen dat dat 
maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade) 
en uw regering (zo spoedig mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij 
bepleiten daarom een ijkmoment over vijf jaren, in de vorm van een nieuw winningsplan per 
2023, waarin de op da t moment meest recente inzichten over seismische risico’s, schade, 
leveringszekerheid en energietransitie zijn meegenomen  
 
Tevens geeft u  in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in 
hoeverre fluctuaties in winningsniveau’s vermed en moeten worden.  Enkel het feit dat het hier 
gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening 
onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoeven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1. De noodzaak van de gaswinningen uit h et Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
2. De geldigheidsduur van een winningsvergunning terug te brengen tot vijf jaren.   
 
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 
7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KEND E ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeks raad adviseerde u om in de </pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
18 
 
 
 
 
 communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen n aar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van d e dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolg ens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel g een rekenmodel beschikbaar is d at 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht  onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 
7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Analyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u </pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
19 
 
 
 
 
 op de aard en omvang van de bebo uwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 ) en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, die deels samenvallen met de 
planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen  in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn  niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Een nieuwe SRA mo et laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wet telijke adviseurs.  Ook moet de 
SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor 
het gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het wi nningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw 
ter inzage moet leggen.  
2. Niet kunt instemmen met een winnings plan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
20 
 
 
 
 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende en volgordelijk niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM te 
vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan.  
Bovendien heeft u een aantal maatregelen ten onrechte slechts voorgeschreven voor de velden 
Eleveld en Vries -Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winning splan nu precies niet van toepassing is 
verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvormin g hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
21 
 
 
 
 
 1. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
2. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
22 
 
 
 
 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art. 35 lid 1 sub f en art. 24 lid 1 
sub r, s en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving  moet er als nog 
komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan . Deze dient om 
advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M ijnbouwwet  vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau va n de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries -Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winnin gsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voort s aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem d e vereisten uit de M ijnbouwwet  minder van belang zijn. 
Overigens benoem t u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De M ijnbouwwet  maakt bij haar afwegingskader voor het al dan  niet instemmen met 
een winningsplan  geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte 
van de gasvelden. De M ijnbouwwet  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste li d, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de M ijnbouwwet  onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter </pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
23 
 
 
 
 
 voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren , althans daaraan uw instemming moet onthouden.  
2. De toezegging van  de NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijven d is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling vo or afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Gron ingen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze  van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compens atie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en  de NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit  de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn.  Deze informatie – overigens is onduidelijk welke informatie u bedoelt – moet 
de NAM b innen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkst elligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
de NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de St aat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het g rondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
24 
 
 
 
 
 onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling opera tioneel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat  de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook 
aandacht  wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van 
de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal 
onderdeel moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
25 
 
 
 
 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem  moet worden 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de 
verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij 
de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groo t belang bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel h iervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnelli ngsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een verge lijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden m aar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     </pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
26 
 
 
 
 
  
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en di t ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan z ijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Tot slot zijn wij van mening dat door  u voorgeschreven maatregelen (waaronder 
versnellingsmeter s en een nul -meting) niet beperkt moeten blijven tot de velden Vries -Zuid en 
Eleveld, maar moeten gelden voor alle velden uit het winningsplan waaruit geproduceerd wordt.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en 
de kans op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond 
een gasveld een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften 
van de vergunning expli ciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege de risico  categorie  van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan 
met versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal 
meetpunten is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunn en leggen  
tussen beving en schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl usief  een 
meet - en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en 
andere belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
5. De voorgeschreven maatregelen niet beperkt moet blijven tot de velden Elevel d 
en Vries Zuid maar moet gelden voor alle producerende velden uit het 
winningsplan.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
27 
 
 
 
 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het w inningsplan 
Westerveld.  Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (p aragrafen) 
van het winningsplan u niet instemt . 
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de pl aatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor alle producerende gasvelden  in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners.  Het r isicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan 
waaruit geproduceerd wordt.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM in overleg met de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n 
dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk o rgaan wordt 
ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming v an het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  en gaan gelden voor alle velden waaruit 
geproduceerd wordt.  
 
Artikel 7:  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 bij zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December 2016   
 definitief    
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld   
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie put Vries-10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau high case 15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies  uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit p lan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegr enzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies heb ben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesre cht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig sta dium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM.  Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het geb ied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten v eiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te m oeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mi jnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conf orm de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit o ns advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant in formeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoo fdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uit gebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -a dviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstel ling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkome n en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan on dergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid e n het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokk en partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan  verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derh alve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than so rry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risi codragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers  moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lich amelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid v an burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereag eerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoend e aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenome n. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspec ten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw  uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken  tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan  nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden  die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de erva ringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling  voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggen de stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geco nstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daa rbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembewe ging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbou wwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de u iteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebb en voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuis houdkundige) maatregelen in dat 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplic ht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvl oeiend uit bovengenoemde bodemdaling.  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aa rdbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid ligge n dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enke le maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische R isico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ont wikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minis ter te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening d at geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   
Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken k unnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds  door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodempro cessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te wo rden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerp erspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleidin g Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmog elijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande va n de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) n iet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies,  bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweg ing te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schadere geling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende nega tieve effecten: 
 
Primair: niet  in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016  zoals het nu voorligt; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de  grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningspl an door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1.  NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, on volkomenheden te laten 
aanvullen; 
2.  te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzo eken en bevindingen; 
3.  een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4.  hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkelin g en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledi g te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwin g van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals  dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappe lijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangr ijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”. 
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorb ijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke a cceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ond ernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw be sluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat kome n. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinn ingen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de d aarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecte n van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave  voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie .  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veilighe id, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszeke rheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid 
- Communicatie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aang even dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssy steem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te lat en monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankeli jk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspecti ef, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicati e een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw be sluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is o og te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informati evoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden ov ergelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zo rgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er g rote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnforme erd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners w orden weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemmin g tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, d ie onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het om gevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 f ebruari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1.  Samenbinden van belanghebbenden 
2.  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3.  Transparantie en vertrouwen 
4.  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoord elijkheid  
5.  Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet g aan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de proc edure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere inv ulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw vis ie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communi catieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt . Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houde nd met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en l astig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar da n moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafga and aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger va n het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse v an de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winnin gsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hog ere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van h et gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoegi ng van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidel ijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waara an het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen va n de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We wille n graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische be langen en de lokale veiligheid en schade-
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten v olgens de Tweede Kamer in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons  af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaar dbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbou wwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winni ngsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarv an’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschille nde typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaa n dient te worden, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden di e gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa ad viseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en interna tionale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanw ezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verde re ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en E leveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden i n dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drents e Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook u it niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura  2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  n iet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek g ebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdo rpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater.  Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden va nwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinde n. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevo lgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld  voor het Drentse Aa-gebied  zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatre gelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiv iteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen ond erdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de water gerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhu ishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodem daling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring  van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat  waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de m ijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen vo or het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbeslui t worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden te n gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitges loten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nati onaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten  grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winning splan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het t ransparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Wes terveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet m eer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tus sen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per prod ucerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodie k belemmerd nu voor al deze velden 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen m aken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1  Productie put Vries-10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binn en de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winni ngsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproke n over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording  is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet  komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. D it is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Fa ber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wor dt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kame rstukken 2015-2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).” 
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring g eweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist doo r de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast i n deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winne n hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winning splan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die doo r de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de ins temmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van bur gers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen  op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt  door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokk en is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder t ot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. Kan NAM aangeven w elke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risi co op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productie scenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven.  
 
7.3  Productieniveau high case 
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high cas e” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter beslui tvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven da t als een winning het “high case” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en t evens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezi en wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit n iet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich v oordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegeven s van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies  in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseer d op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altij d met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergs te geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe  in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Hu izinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer  schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige  schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening op nieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelinge n in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomst ige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inricht ing leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de  noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de a anwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan v an lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Ele veld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakeli jk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die  gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale over heden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Weste rveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en wa terlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te ne men maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengen oemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar,  weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling va n de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling h eeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter  van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuish ouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waters chap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag g een onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze comp onent is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de ga sopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momente el heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aann ame niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het g ebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzo eken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (Sod M) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische  apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operat ioneel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert i n het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvo rens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende ob jecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag  liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrij ke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, geme enten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat d e risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling  dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bo demtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvel den.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zi jn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde bev ing niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructiev e schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aan leiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te l aten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankeli jk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een even tuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparam eters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en  acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en f racken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze t echnieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor  aparte besluitvorming aan NAM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, ziensw ijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij  Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u t och in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter bep erking van risico’s voor grond- 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodem trilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen ge deeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen  valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / frac ken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ond ergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bode mprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te  worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat v oor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een besch rijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te n emen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voo rkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet  op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daa rvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM hee ft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt gec oncludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. N ergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorko men. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aa ndacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsp lan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembe weging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte  aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardb evingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwa arde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag  worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een v olledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een scha demelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangeg even dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Ech ter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het on tstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele g ebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historisch e schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze ve rgoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. O vereenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorz aakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd vol doende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelij ke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast  gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast.  Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid.  Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequa te en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo ve el mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onz e mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de a fwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partije n niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op ee n eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tusse n de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eig en merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een a dequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijk omende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn . Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoe nde mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbev ingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikk eling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen va n een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor  het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe di enen te wenden.   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds to ezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor  de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haas t te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regel en alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen v oor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg  te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvin den en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wan trouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zí j de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volg ens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraa gd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse  samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst geb ruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviser en wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit  te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Z uid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten inst alleren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te la ten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verle nen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten m onitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vastste llen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook  het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is he t belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seism ische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM  volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van he t KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en gr oter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de  reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. O p basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn  voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hi er om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn  dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optre den van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
 
 
 
 
 
 
  
 
Datum   
Betreft:  Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan Westerveld  
 
 Pagina  1 van 31 
 
  
 
 
 
 
 
Ontwerp -instemmingsbesluit  
 
1.  Aanvraag  
Op 11 september 2016 is een aanvraag ontvangen, gedateerd 9 september 
2016, van d e Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  (hierna: NAM) tot 
instemming met het gewijzigde w inningsplan Westerveld  (hierna: winningsplan 
Westerveld) .  
 
Het winningsplan Westerveld omvat 11 aardgasvo orkomens, te weten: Assen, 
Assen -Zuid, Een, Eleveld, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witten, 
Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen -West. Deze aardgasvoorkomens liggen  
binnen de gebieden van de winningsvergunningen Drenthe II en Groningen  zoals 
verleend op basis van de Mijnbouwwet (hierna: Mbw) . Geografisch bezie n liggen 
de aardgasvoorkomens van het winnings plan Westerveld deels in de provincies 
Groningen, Friesland en Drenthe, in de gemeenten  Leek, Ooststellingwerf, Aa en 
Hunze, Noordenveld, Asse n, Tynaarlo en Midden -Drenthe, en in de waterschappen 
Noorderzijlvest, Fryslân, Hunze en Aa’s , en Drents Overijsselse Delta.  
 
Het winningsplan Westerveld beschrijft op welke wijze NAM verwacht het 
resterende gas te winnen uit de betreffende  aardgasvoorkomen s en hoe de 
eventuele risico’s daarvan zoveel mogelijk worden  beperkt. Daarnaast bevat het 
winningsplan informatie over de verwachte gasproductie van de betreffende  
aardgasvoorkomens , een overzicht van het productiesysteem, de verwachte 
bodemda ling en de kans op aardbevingen, en de maatregelen die volgens NAM 
daaruit voortvloeien voor de boven - en ondergrond.  
 
Het winningsplan Westerveld  betreft een actualisering van het vigerende 
winningsplan voor de bestaande  gaswinning.  De redenen voor de act ualisatie zijn: 
een (vernieuwde ) seismische risicoanalyse , de stopzetting van de gasproductie uit 
de gasvelden Appelscha, Roden en Norg -Zuid, een actualisatie van productie - en 
bodemdalings voorspellingen, en  voorziene activiteiten om de productie in stan d te 
houden.   
NAM verwacht dat de gaswinning op basis van het winningsplan Westerveld in 
2023 beëindigd zal worden , met een uitloop tot 2028 in geval van het hoge 
productiescenario . Gaswinning uit het Westerveld systeem vindt al ruim dertig 
jaar plaats en bevindt zich thans in de eindfase.  Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17049933  
Uw kenmerk  
 
Bijlage(n)  
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
De Minister van Economische Zaken (hierna: de minister ) is op grond van artikel 
34, derde lid, Mbw bevoegd te beslissen op deze aanvraag.  
 
2.  Beleid  gaswinning in Nederland  
In het Energierapport 2015 en de Energieagenda van december 2016 is de ‘lange 
termijn’ -visie ten aanzien van de Nederlandse brandstofmix, inclusief de transitie 
naar een duurzame energievoorziening, uiteengezet. Het in productie brengen van 
hernieuwbare en ergiebronnen maakt daar nadrukkelijk onderdeel van uit. Hoewel 
in de gebouwde omgeving stevig ingezet wordt op het geleidelijk uitfaseren van 
het gebruik van aardgas, speelt aardgas (als efficiënte energiedrager ) komende 
decennia nog een essentiële rol in de Nederlandse energievoorziening .  
Op dit moment is de Nederlandse energievoorziening nog voor meer dan 90% 
afhankelijk van fossiele brandstoffen (olie, gas, steenkool) , waarbij a ardgas 
voorziet in ruwweg 40% van onze primaire energie behoefte. Van de fos siele 
brandstoffen is aardgas de schoonste brandstof, met de minste CO 2-uitstoot en 
dus het minst belastend voor het klimaat. In de transitie naar duurzaam is 
aardgas – voor het verwarmen van een groot deel van de huizen en het realiseren 
van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening - de komende decennia nog steeds 
nodig.   
Wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen is het wenselijk dit uit de Neder -
landse bode m te winnen. Nederland is da n minder afhankelijk van gasimport en 
de schonere winning in Nederland beperkt ook de met de winning samenhangende 
mondiale uitstoot van CO2.  
 
3.  Voorgeschiedenis   
 
3.1 Wijziging Mijnbouwwet  
Met het per 1 januari 2017 in werking treden van de gewijzigde Mbw is  onder 
meer het toetsingskader van en de procedure om te komen tot een winningsplan 
gewijzigd.  
 
3.1.1  Wijziging toetsingskader  
Implementatie aanbeveling en OVV-rapport  in de Mbw  
De wijziging van de Mbw is allereerst het resultaat van de implementatie van de 
aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna: OVV) in zijn 
rapport o ver de aardbevingsrisco's in Groningen  (Kamerstukken II 2014/15,  
33 529, nr. 123)  van 18 februari  2015. In de kabinetsreactie van 2 april 2015 
(Kamerstuk ken II 2014/2015,  33 529, nr. 143) is aangegeven dat het kabinet alle 
aanbevelingen uit dit OVV-rapport  zal overnemen.  
 
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV -rapport richt zich o p de 
veiligheid van burgers en infrastructurele werken.  Een ander belangrijk punt 
betreft het betrekken van de andere overheden bij de besluitvorming over 
mijnbouwactiviteiten en het hebben van meer aandacht voor het burger -
perspectief. Deze en andere aanb evelingen hebben op verschillende onderdelen  
geleid tot wijziging van  de Mbw; deze wijziging is per 1 januari 2017 in werking 
getreden . Voorafgaand aan deze wetswijziging heeft de minister bij brief van 21  
april 2015 (Kamerstu kken II 2014/2015, 33 529, nr.  146) aangegeven  om de 
toentertijd ingediende (wijzigingen van) winnings - en opslagplannen op land, niet 
in behandeling te nemen .  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Met het per 1 januari 2017 in werking treden  van de gewijzigde Mbw is er nu ook 
een wettelijke grondslag voor het in de proc edure in  acht nemen van de aanbeve -
lingen uit het OVV -rapport .  
 
In het winningsplan  is met het oog hierop dan ook expliciet aandacht besteed  
aan het belang van veiligheid  en risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur . Dit gebeurt volgens een samen met SodM opgestelde 
methodiek1: de seismische risicoanalyse (SRA). Dit betekent dat de beoordeling 
van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de "seismische 
hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het daadwerkeli jke 
seismische risico (effecten voor omwonenden).  
 
Natuur en milieu  
Tijdens de parlementaire behandeling van de implementatie van het OVV -rapport 
in de Mbw zijn n aast het belang van veiligheid en risico’s voor omwonende n en 
het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken , ook de 
gevolgen voor milieu en natuur door de wijziging van de Mbw toegevoegd aan het 
toetsingskader voor winningsplannen.  
 
3.1.2 Wijziging procedure   
Op basis van de aanbevelingen van h et OVV -rapport, zoals overgenomen door het 
kabinet (Kamerstuk ken II 2014/2015,  33 529, nr. 143), dien en de andere over -
heden betrokken te worden en dient er meer aandacht voor  het burgerperspectief 
te zijn in de besluitvorming. In dit verband is een samenhangend pakket aan 
wijzigingen  in de Mbw doorgevoerd d at recht doe t aan de maatschappelijke 
vraagstukken rond mijnbouwactiviteiten. Zo is nu ook b ij een wijziging van het 
winningsplan in principe afd eling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) 
van toepassing  verklaard, waardoor de mogelijkheid van het indienen van ziens-
wijzen is ontstaan . Daarnaast gaat het voor de instemmingsprocedure met het 
winningsplan onder andere om het adviesrecht v oor decentrale overheden . 
Alvorens te besluiten over een winningsplan wordt door de minister advies 
gevraagd aan: Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) , de Technische 
commissie bodembe weging  (hierna: Tcbb), de Mijnraad, alsook de provincie (s), 
gemeente (n) en waterschap (pen).  
Ten behoeve van de advisering door de decentrale overheden is op 8 november 
2016 door de minister een informatiebijeenkomst  georganiseerd over het 
winningsplan ten behoeve van de betrokken decentrale overheden . Daarnaast 
bestaat voor een ieder de, reguliere wettelijk geregelde , mogelijkhe id tot het 
indienen van zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit met het 
winningsplan  conform afdeling 3 .4 van de Awb . In de periode waarin het ontwerp -
instemmingsbesluit ter inzage ligt, worden door de ministe r ook een aantal 
informatiebijeenkomsten in de regio georganiseerd. Tijdens de ze informatiebijeen -
komst en zal het ook mogelijk zijn om mondeling zienswijzen in te dienen. Deze 
werkwijze is erop gericht de andere overheden en het burgerperspectief 
nadrukkel ijker mee te nemen in het door de minister te nemen besluit op een 
verzoek om in te stemmen met een winningsplan . 
 
 
                                                
 
1 ‘Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning’, 
SodM, 1 februari 2016. Te vinden op www.rijksoverheid.nl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  4 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
3.2 Procedure w inningsplan Westerveld  
NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld 
ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27 mei 2014, waarna SodM 
en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan de minister. Gelet 
op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de indertijd voorziene 
wijziging van de Mbw is er geen besluit omtrent instemming over het 
winningsplan Westerveld genomen . In navolging van de kabinetsreactie op het 
OVV-rapport  is, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de betreffende 
wijziging van de M bw, vanaf april 2015 de beleidslijn gevolgd om  winnings -
plannen uit te breiden met een SRA waardoor er expliciet aandacht uitgaat in 
het winningsplan naar de risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur .  
NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan Westerveld 
ingediend. Op 30 mei  2016 heeft de minister  aan SodM gevraagd om deze 
nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gaan of de 
geactualiseerde tekst invloed heeft op het eerdere advies van 15 september 
2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM per brief van 12 juli 2016 
kenbaar gemaakt aan de minister. In deze brief is geadviseerd om aanvullende 
gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal stellingen in het winningsplan 
onderbouwd konden worden.  Naar aanleiding van de brief van SodM en verder 
overleg met het ministerie, heeft NAM op 11 september 2016 het definitieve 
winningsplan Westerveld ingediend.  
De in hoofdstuk 5 genoemde adviezen  zien op dit definitieve winningsplan . 
 
4.  Juridisch kader  
 
4.1 Mijnbouwregelgeving  
Het winningsplan dient te worden getoetst aan de M bw en de daarop gebaseerde 
regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en de artikelen 24, 30 en 31 
van het Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch kader waaraan het 
winningsplan wordt getoetst.  
 
Alvorens op basis van de M bw over te mogen gaan tot winning is , op grond van 
artikel 34, derde lid, van de M bw, de instemming vereist van de minister met een 
winningsplan . Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waar op de 
winning wordt uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen 
genoemd in artikel 35 van de M bw. Artikel 24 Mbb bevat een aantal nadere eisen 
die aan een winningsplan worden gesteld.  
 
Ter beoordeling of met een winningsplan kan word en ingestemd, wordt het 
winningsplan getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister  kan 
slechts geheel of gedeeltelijk instemming weigeren  of daaraan voorschriften of 
beperkingen verbinden:  
a.  indien het in het winningsplan aangeduide gebied  door de minister niet  
  geschikt wordt geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om  
  reden van het belang van de veiligheid voor omwonende of het voorkomen  
   van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit  
  daarvan,  
b.  in het b elang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen , 
c.  indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of  
d.  indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  5 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Artikel 36, tweede lid, van de Mbw bepaalt voorts da t de minister de instemming 
kan verlenen onder beperkingen of daaraan voorschriften kan verbinden, indien 
deze gerechtvaardigd worden door een grond als genoemd in artikel 36, eerste lid 
of, voor zover het belang van de veiligheid voor omwonende of het voo rkomen 
van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan 
daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het belang van 
leveringszekerheid.  
 
4.2 Voorbereidingsprocedure  
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het 
winningsplan voorbereid met toepassing van de uniforme openbare voorberei -
dings procedure als bedoeld in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is naast SodM en 
Tcbb op grond van artikel 34, vijfde lid, van de Mbw ook advies gevraagd aan alle 
betrokken decentrale overheden . en op grond van artikel 105, derde lid, van de 
Mbw aan de Mijnraad . 
 
Onderhavig besluit is als volgt voorbereid:  
-  op [datum]  is een kennisgeving  met betrekking tot het ontwerp g epubli ceerd 
in de Staatscourant; kennisgeving heeft ook plaatsgevonden in enke le huis -
aan-huisbladen , regionale dagbladen  en langs elektronische weg;  
-  op [datum]  is door de minister een ontwerp van het besluit aan NAM 
gezonden;  
-  het ontwerp van het besluit heeft van [datum]  tot en met [datum]  ter inzage 
gelegen bij [locatie] ;  
-  er zijn [aantal]  informatieavonden georganiseerd, op [data] , waarbij de 
mogelijkheid werd geboden mondeling zienswijze naar voren te brengen.  
 
Zienswijzen op dit ontwerpbesluit kunnen, gedur ende een periode van zes weken 
vanaf het moment dat dit ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd, worden 
ingediend bij:  Ministerie van Economische Zaken  
Directie Energie en Omgeving  
Cluster vergunningen  
Postbus 20401   
2500 EK Den Haag  
  
5.  Adviezen naar aanl eiding van de aanvraag  
Over het winningsplan Westerveld  hebben de volgende adviseurs, op verzoek van 
de minister, advies uitgebracht :  
 SodM heeft bij brief van 13 oktober  2016 advies uitgebracht (kenmerk:  
16152380 ). Voor de beoordeling van het winningsplan Westerveld heeft SodM 
advies gevraagd aan TNO -AGE voor de verificatie van de berekeningen op de 
onder delen doelmatige winning, bodemdaling en de SRA; 
 de Tcbb heeft bij brief van 6 december  2016 advies uitgebracht (kenmerk: 
TCBB/161 89114 ); 
 Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen  (hierna: de provincie 
Groningen ) heeft bij brief van 10 januari  2017 advies uitgebracht (kenmerk:  
2016-76.098/2/A.10, OM );  
 Gedep uteerde Staten van de provincie Fryslân (hierna: de provincie  Fryslân ) 
heeft bij brief van 11 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  01378391 );  </pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  6 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe (hierna: de provincie  
Drenthe ) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  
3/3.3/201 7000089 );  
 het C ollege van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Leek (hierna: 
de gemeente  Leek) heeft bij brief van 19 januari 2017 advie s uitgebracht 
(kenmerk:  2017000013 ); 
 het College  van Burgem eester en Wethouders van de gemeente Aa en Hunze  
(hierna: de gemeente Aa en Hunze ) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies 
uitgebracht (kenmerk:  163447 ); 
 het College  van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld  
(hierna: de gemeente Noordenveld ) heeft bij brief van 18 januari 2017  advies 
uitgebracht (kenmerk:  Z16/03588 ); 
 het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen  
(hierna: de gemeente A ssen) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies 
uitgebracht (kenmerk:  2016-04865); 
 het C ollege van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo  
(hierna: de gemeente Tynaarlo ) heeft bij brief van 10 januari 2017  advies 
uitgebracht (kenmerk:  2016/35584, 2017/223 ); 
 het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente  
Midden-Drenthe  (hierna: de gemeente Midden -Drenthe) heeft bij brief van  
19 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  777689 ); 
 het bestuur van het waterschap Noorderzijlvest  (hierna: het waterschap 
Noorderzijlvest ) heeft bij brief van 13 januari 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk: Z/17/003896 ); 
 het bestuur van Wetterskip Fryslân  (hierna: Wetterskip Fryslân ) heeft bij brief 
van 18 januari 2017 advies uitgebracht ( kenmerk: WFN1616221 ); 
 het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s  (hierna: het waterschap Hunze 
en Aa’s) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht ( kenmerk: 
IN16-2078/17 -0083); 
 het bestuur van het waterschap Drents Overijsselse Delta (hierna: het 
waterschap  Drents Overijsselse Delta ) heeft bij brief van 16 januari 2017  
advies uitgebracht ( kenmerk: Z/16/00 7757-12169 ); 
 de Mijnraad heeft bij brief van  3 maart 2017  advies uitgebracht (kenmerk: 
MIJR/1 7035516 ). 
 
In aanvulling op  het winningsplan hebben de adviseurs, indien adviezen van 
anderen reeds waren uitgebracht of ten tijde van de adviesper iode werden 
uitgebracht, deze adviezen ook ontvangen.  
 
6.  Winningsplan  en uitgebrachte adviezen  
Hieronder wordt per inhoudelijk thema op hoofdlijnen beschreven wat NAM hier-
over in het winningsplan heeft opgenomen , evenals wat de adviseurs (indien van 
toepa ssing) hierover hebben geadviseerd .  
 
De inhoudelijke thema’s zijn:  
1. algeme ne adviezen ;  
2. specifieke adviezen ten aanzien van planmatig beheer ;  
3. specifieke adviezen ten aanzien van de veiligheid voor omwonenden, het 
voork ómen van schade of negatieve gevolgen voor milieu of natuur. De </pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  7 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
adviezen ten aanzien van deze aspecten kunnen worden onverdeeld in 
adviezen die betrekking hebben op zuur- en hydraulische stimulatie, 
bodemdaling, bodemtrilling  en schade door bodembeweging .  
 
Vervolgens wordt in hoofdstuk 7 een reactie op de adviezen gegeven en wordt 
aangegeven  of het advies wordt overgenomen.  
 
6.1  Algeme ne adviezen  
De decentrale overheden constateren dat h et maatschappelijk draagvlak voor 
(nieuwe) gaswinningen in Neder land afneemt. Dit als gevolg van de aardbevingen 
in Groningen, de daarmee samenhangende veiligheidsproblematiek en andere 
negatieve effecten van de gaswinning. Het terugdringen van het gebruik van 
fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenle ving en de 
decentrale overheden adviseren om met spoed het kabinetsbeleid te richten op 
duurzame energie.  
 
De decentrale overheden vinden dat het winningsplan Westerveld grote onzeker -
heden en ontbrekende onderdelen bevat en adviseren  om die reden om niet 
hiermee in te stemmen. De decentrale overheden geven aan dat als de minister 
toch zou willen instemmen met het winnings plan, hij dan het voorzorgsbeginsel 
dient te hante ren en het (hieronder in onderdelen genoemde) gezamenlijke advies 
van de decentrale ov erheden dient mee te nemen .   
 
De decentrale overheden geven aan dat  bij de beoordeling en toetsing van de 
verschillende aspecten in het instemmingsbesluit moet  worden uitgegaan van een 
integrale  belangen afweging waarbij nut en noodzaak in de volle breedt e met de 
maatschappelijke impact aan de orde komt. Zij geven aan dat het hierbij niet  past 
om deze afweging  te beperken tot een exacte en enge uitleg van voorgenomen 
wetgeving.  
 
De decentrale overheden wijzen erop dat d e communicatie van zowel NAM als het 
ministerie van EZ , naar burgers zorgvuldiger en publieksvriende lijker moet dan tot 
nu toe is gebeurd. Burgers moeten  gedegen, consi stent en transparant worden 
geïnformeerd over de (gevolgen van) gas winning ; hen moet ook duidelijk zijn dat 
gaswinning all een plaatsvindt onder voorwaarden waarbij nadelige gevolgen 
worden bewaakt en zoveel mogelijk worden voorkomen. Advies is om dit te 
borgen in het instemmings besluit.  
 
De decentrale overheden geven aan dat h et winningsplan lastig leesbaar is voor 
inwoners. Het indienen van een zienswijze hierop is pas zinvol als inwoners de 
inhoud ervan kunnen doorgronden. Daarom wordt geadviseerd om voorafgaand 
aan het maken van het ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het 
winningsplan op te stellen. Daarbij  kan tevens worden aangegeven op basis van 
welke kenmerken (zoals inrichting gebied of bodemopbouw) de gasvelden Vries -
Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 vallen . 
 
De decentrale overheden geven vanwege de transparantie de voorkeur aan één 
gasveld per winningsplan. Zij vragen zich af waarom het winningsplan Westerveld 
zoveel kleine gasvelden bevat .  
 
De decentrale overheden advise ren om de toezegging van de minister jegens NAM 
om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put </pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  8 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Vries-10 in te trekken en NAM op te dragen hiervoor de uitkomst van de 
procedure voor onderhavig winningsplan af te wachten.  Het vigerende winnings -
plan is namelijk niet getoetst op de veiligheid van burgers ( SRA), waardoor er niet 
op kan worden teruggeval len. 
 
De decentrale overheden geven aan dat g aswinning gepaard kan gaan met 
nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en schade aan eigen -
dommen. Het verzoek is om  zorg te dragen voor een goede verdeling van lusten 
en lasten bij mijnbouw activi teiten (het laten terug vloeien van baten naar het 
gebied), waarbij tevens wordt aangegeven hoe de baten terugvloeien naar het 
gebied.  
 
De provincie Groningen en gemeente Leek adviseren t en aanzien van het gasveld 
Zevenhuizen -West om in het instemmingsbesluit aan te geven dat dit gasveld niet 
ontwikkeld mag worden. Dit vanwege de provinciale stellingname tegen de 
ontwikkeling van nieuwe kleine gasvelden in de provincie Groningen vanwege de 
maatschappelijke onrust die er op dit moment is in Gr oningen.  
 
De Mijnraad wijst erop dat NAM in het winningsplan verwijst naar rapporten van 
TNO, waarbij het kan gaan om verschillende onderdelen van TNO, die overigens 
volledig onafhankelijk van elkaar opereren. Waar het gaat om rapporten die 
betrekking hebben op de relatie gaswinning -aardbevings schade , betreft dit TNO -
NITG. Waar het gaat om advisering door TNO ten behoeve van SodM of EZ, 
betreft dit TNO -AGE (Advies Groep EZ), een apart TNO -organisatieonderdeel d at 
zich uitsluitend richt op  advisering aan de Rijksoverheid en onafhankelijk opereert 
van de rest van de TNO -organisatie.  Geadviseerd wordt om telkens te expliciteren 
welk TNO -onderdeel het betreft.  
 
6.2 Planmatig beheer  
Winningsplan NAM  
De in het winningsplan Westerveld opgenomen  gasvelden (ook wel aangeduid als 
het Westerveld systeem ) hebben uiteenlopende reservoirkarakteristieken. Op 
basis hiervan onderkent NAM verschillende productieprofielen , waaronder een Mid 
Case en een High Case.  NAM verwacht dat de productie van de velden i n het 
Wester veld systeem tot het jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke 
productiescenario (Mid Case) en tot het jaar 2028 in het hoge, optimis tische 
productiescenario  (High Case).  
NAM schat het resterende nog te winnen gasvolume in het Westerveld systeem  op 
ca. 1,3  miljard Nm3 (Mid Case) tot ca. 3, 5 miljard Nm3 (High Case).   
  
Advies Sod M  
TNO-AGE (hierna: TNO) constateert dat de variërende reservoirkwaliteit en de 
waterproductie in de diverse velden een grote invloed hebben op de winnings -
percentages. De nog te winnen gasvolumes komen voornamelijk uit de velden 
Eleveld ( nog ca. 700 miljoen Nm3) en Vries -Zuid ( nog ca. 400 miljoen Nm3). NAM 
bestudeert de mogelijkheden om de productie van een aantal velden te verhogen. 
Hieronder vallen de drie velden Zevenhuizen -West, Assen -Zuid en Witten. TNO is 
van mening dat de winning doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het 
productiegedrag  van de betrokken velden. Verder vindt TNO dat NAM voldoende 
initiatieven onderneemt om de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de 
conclusie van TNO en vindt de winning van de diverse velden in overeenstemming 
met de principes van planmatig behee r. </pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  9 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 
Gezamenlijk a dvies decentrale overheden  
De decentrale overheden verzoeken de minister om inzicht te geven in de kaders 
waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect doelmatigheid.  
 
6.3  Veiligheid voor omwonenden, voork ómen van schade en negatieve  
   gevolgen voor milieu of natuur  
 
6.3.1 Zuur - en hydraulische stimulatie  
Winningsplan NAM  
NAM vermeld dat zij kortdurende zuur - en hydraulische stimulatie kan gaan 
toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De 
kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als 
verwaarloosbaar ingescha t. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om 
een put te gaan stimuleren zal zij een locatiespecifieke risicoanalyse uitvoeren en 
deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.  
 
Advies Sod M  
SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzie n van het veiligheidsrisico en het risico 
op schade niet verifiëren omdat het winningsplan  onvoldoende onderbouwing 
bevat . NAM vermeldt dat zij de specifieke risicoanalyse zal uitvoeren en deze zal 
opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe M bw 
wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als 
onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale 
eisen van het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe 
Mijnbouwregeling (Mbr). SodM adviseert om, vooruitlopend op de wijziging van de 
Mbw en Mbr,  een voorwaarde op te nemen in het instemmingsbesluit met het 
winningsplan  waarin wordt voorgeschreven dat NAM uiterlijk vier weken vóór 
aanvang van de zuur - en/of hydraulische stimu latie, ten genoegen van de 
Inspecteur -generaal der Mijnen, een locatiespecifieke risicoanalyse in dient. Deze 
dient in te gaan  op: status en integriteit van de te behande len put , integriteit van 
de afdekkende lagen , hydraulische - of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van 
de te gebruiken chemicaliën , injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities 
in het reservoir , afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de 
operatie , locatie van de put ten opzichte van drink - en grondwatergebieden , 
geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en gesteente/afslui -
tende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)  en het afvoerplan van de uitgewerkte 
chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of stimulatievloeistoffen) . 
 
Advies Tcbb  
Ook d e Tcbb onderschrijft het advies van SodM om voorafgaand aan de eventuele 
toepassing van zuur- en hydraulische reservoir stimulatie een ris icoanalyse uit te 
voeren, alsmede de eis op te nemen om alvorens reservoirstimulatie toe te passen 
seismisch meetinstrumentarium boven of nabij het te stimuleren voorkomen te 
plaatsen en in werking te hebben.  
 
Gezamenlijk ad vies decentrale overheden   
De decentrale overheden adviseren om, v anwege de mogelijke gevolgen , geen 
technieken zoals zuurstimulatie en frack en, die door hen worden aangemerkt als  
omstreden , toe te staan.  De kans op deze mogelijke gevolgen  willen zij geheel 
uitsluiten.  De decentrale overheden adviseren om  te zijner tijd bij een dergelijke 
beslissing ook  lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij </pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  10 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Drenthe een stem in deze afweging te geven  met bijbehorende 
beroepsmogelijkheid.  
 
6.3.2 Bodemdaling  
Winningsplan NAM  
In onderdeel C2, pagina 22 van het winningsplan, geeft NAM de verwachte 
bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning (tussen 2016 en 2023) uit het 
Westerveld systeem . De verwachte bodemdaling voor ieder individueel voorkomen 
wordt geschat op minder dan 2 cm . 
Ook geeft NAM in het winningsplan een prognose van de totale bodemdaling als 
gevolg van de gaswinning uit het Westerveld systeem  en de omliggende 
voorkomens (waaronder het Groningen veld in het noordoosten) voor 2025. De 
verwachte totale bodemdaling in 2 025 ligt tussen 2 cm (Een) en 10 cm (Vries -
Noord).  
Daarnaast heeft NAM in het winningsplan weerge geven de verwachte eindsituatie 
in 2080 van de totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit het 
Westerveld systeem  en de omliggende voorkomens. De total e bodemdaling in 
2080 ligt tussen 2 cm (Een) en 12 cm (Vries -Noord).  
 
Advies Sod M  
NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van 
het Westerveld systeem . Het resultaat van de ze meting heeft NAM weergegeven 
in figuur C 1 van het winningsplan. Het bodemdalingsmodel heeft NAM 
geactualiseerd met de meeste recente reservoirparameters, productieprofielen en 
geijkt aan de bodemdalings metingen tussen 19 75 en 2013 . Met dit 
geactualiseerde en geverifieerde model heeft NAM een pro gnose van de te 
verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4, einde van de winning) en 
het jaar 2080 (Figuur C5, verwachte eindsituatie) gemaakt. De nog te verwachten 
bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door de resterende 
productie uit het Wester veld systeem , wordt door NAM geschat op minder dan 2 
cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag van de aquifers  (water -
dragende lagen) in haar analyse meegenomen.  
TNO kan zich voor het Mid Case scenario vinden in de resultaten en onderschrijft 
deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoëfficiënt niet wordt mee -
genomen. TNO heeft voor de bepaling van haar ‘worst case ’ scenario de onzeker -
heid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het High Case scenario. In dit 
geval bedraagt de maximale nog te verwachten bodemdaling tot het einde van de 
winningsperiode voor het veld Zevenhuizen minder dan 3 cm en voor alle overige 
velden uit het winningsplan minder dan 2 cm.  
Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses 
in het winningsplan.  SodM is het eens met  NAM dat het effect van de resterende 
bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen noodzake -
lijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke maat -
regelen zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden bodemdaling  
voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen . SodM 
adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken hiertoe met het 
waterschap zijn gemaakt.  
Verder adviseer t SodM om NAM aan  te laten geven bij welke bodemdaling er 
additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige gevolgen van de 
bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen dan zullen worden 
genomen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  11 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies Tcbb   
De Tcbb  concludeert dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het diepste 
punt van de bodemdalingskom van de voorkomens Assen, Assen - Zuid, Een, 
Eleveld, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen 
en Zevenhuizen -West in de periode  tussen 2016 en 2023 niet meer dan 2 -3 cm 
bedraagt.  
Omdat de te verwachten bodemdaling gele idelijk en gelijkmatig optreedt, wordt er 
door de Tcbb  geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en 
milieu verwacht. De Tcbb  sluit echter niet uit dat de bodemdaling gevolgen kan 
hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen. 
De Tcbb onderschrijft dan ook bovengenoemd advies van SodM hierover.  
 
Gezamenlijk advies decentrale overheden   
Ook d e decentrale overheden  constate ren dat de uiteindelijke totale bodemdaling 
die voortkomt uit de gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld, 
gevolgen kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen 
en waterlopen. De decentrale overheden adviseren om NAM de ze gevolgen in 
samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren, 
waarbij tevens inzichtelijk gemaakt dient te worden welke (waterhuishoud -
kundige) maatregelen in dat verband genomen dienen te worden. Het 
instemmings besluit dient N AM te verplichten om de kosten van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige uit deze bodemdaling voortvloeiende 
schade  te vergoeden . 
 
Daarnaast  wordt gesteld  dat NAM de  bodemdalingscomponent die het gevolg is 
van het  leegproduceren  van het gasveld Norg  (na beëindig ing van de gasopslag 
Norg)  weer moet opnemen in de bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 
2080.  Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM 
in de toekomst tot een additionele 10 cm bodemdali ng leiden. Deze component is 
verdwenen uit de huidige set prognoses  omdat NAM er vanuit gaat dat de 
gasopslag tot 2080 in gebruik zal blijven . Gezien de grote onzekerheden die er 
momenteel heersen omtrent de aard van onze toekomstige energievoorziening 
vinden de decentrale overheden  dit niet terecht . Zij achten het zinvol op voorhand 
te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan 
verwacht  door NAM ) nog verdisconteerd moet gaan worden.  
 
De decentrale overheden  verzoek en om in het instemmings besluit op te nemen 
dat als NAM het High Case scenario overschrijdt, NAM dan een nieuw winningsplan 
moet indien en waarover dan opnieuw besl oten moet worden . 
 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa wordt ge advise erd om :  
-  het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op  
    het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige  
   Natura2 000 gebied;  
 -  in het instemmings besluit met het winningsplan op te nemen dat bij verdere  
ontwikkelingen  rondom de velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en  
Eleveld,  het Drentse Aa gebied zoveel mogelijk wordt ontzien resp. voldoende  
wordt beschermd . 
 
Advies Waterschap Drents Overijsselse Delta   
De verwachte bodemdaling is berekend op basis van de Mid Case  en zal maximaal 
2 cm bedra gen in het beheergebie d van het waterschap.  Dit zou beteken en dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  12 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
omgevingseffecten gering  zijn. Om maximaal rekening te kunnen houden met de 
gevolgen voor de objecten van het waterschap en het water systeem, adviseer t 
het waterschap om ook de bodemdaling voor de High Case in beeld te brengen.   
Het waterschap merkt verder op dat bodemdaling leidt tot bergingsverlies in de 
bodem waardoor deze minder water kan bergen . Gevolg is dat, hoe klein de 
bodemdaling in een gebied ook is, een peilaanpassing moet plaatsvinden. Dit 
heeft ook effect op de functies natuur en landbouw. Het waterschap vraagt om 
een berekening uit te voeren van de toekomstige hydrologische situatie en een 
monitoringsp lan. Zo kunnen negatieve effecten tijdig worden geconstateerd en 
kunnen maatregelen worden getroffen. Het waterschap adviseert om het effect 
van de bodemdaling op zowel het oppervlaktewater als het grondwater in beeld te 
brengen.  
 
Advies provincie Drenthe  
In het instemmingsbesluit dient, bij verdere ontwikkelingen rond de gasvelden 
Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid, rekening te worden gehouden met de grond -
waterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones die in hetzelfde gebied 
aanwezig zijn.  
 
Advies van de Mijnraad   
De Mijnraad merkt op dat het winningsplan een bijzondere context kent: 
Allereerst is er het Groningenveld; de bodemdaling ten gevolge van de gaswinning 
uit het Groningenveld overtreft op veel locaties de effecten van de gaswinning uit 
de velden v an het winningsplan Westerveld. Daarnaast is er de gasopslag Norg; 
mocht het gasveld Norg ooit leeggeproduceerd worden, dan heeft ook dat 
bodemdalingseffecten bovenop de effecten van het winningsplan Westerveld.  
De velden van het winningsplan Westerveld z elf zijn daarentegen al geruime tijd 
in productie. Sommige velden zijn al uitgeproduceerd, sommige zullen alleen in 
het meest optimistische scenario nog produceren. De totale hoeveelheid nog te 
winnen gas is daarmee beperkt (tot eind 2015 is er 25,2 miljar d Nm3 gewonnen, 
in dit winningsplan komt daar in het meest waarschijnlijke productiescenario nog 
1,3 miljard Nm3 bij, in het optimistische productiescenario nog 3,5 miljard Nm3). 
Het winningsplan Westerveld moet gelezen worden in deze context.  
 
6.3.3 Bodemtrilling   
Winningsplan NAM  
NAM heeft een SRA gemaakt voor de gaswinning uit de elf gasvelden zoals 
opgenomen in het winningsplan. Hiervoor heeft NAM gebruik gemaakt van de 
leidraad "Methodiek voor risico analyse omtrent geïnduceerde bevingen door 
gaswinning ” (bijlage bij Kamerstuk ken II 2015/2016,  33 529, nr. 275) .  
De gasvelden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West zullen volgens het 
verwachte Mid  Case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal 
plaatsvinden. NAM verwacht in het High Case productiescenario voor deze velden 
dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit 
scenario "verwaarloosbaar" is. Volgen s de methodiek is verdere analyse (Stap 2 
van de SRA) voor deze velden niet nodig.  
Voor het beoordelen van het seismische risico voor de gasvelden Eleveld, Assen, 
Een, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen , is het  
wel nodig om de risicomatrix te gebruiken (Stap 2 van de SRA). Uit de analyse 
van NAM volgt – na het plotten van de uitkomsten in de risicomatrix - dat alle 
gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen (categorie I).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  13 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies Sod M  
TNO heeft op verzoek van SodM het seismisch risico geverifieerd dat door NAM  
voor de gasvelden zoals opgenomen in het winningsplan in kaart is gebracht.  
 
Voor de (in het Mid Case scenario niet -producerende)  gasvelden Assen -Zuid, 
Witten en Zevenhuizen -West kan TNO zich  vinden in de SRA van NAM . Mocht de 
productie uit deze velden in de toekomst het High Case scenario overschrijden, 
dan adviseert TNO om de SRA voor deze velden opnieuw uit te voeren.  SodM 
onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze ve lden. SodM adviseert 
om bij overschrijding van de productie in het High Case productiescenario van de 
velden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West, NAM de SRA te laten 
actualiseren en een wijziging van het winningsplan in te laten dienen . 
 
Voor het beoord elen van het seismische risico voor de overige gasvelden uit het 
winningsplan Westerveld ( Eleveld, Assen, Een, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -
Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen ) is het nodig om de risicomatrix te gebruiken 
(Stap 2 van de SRA).  TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens 
de SRA -leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep 
(categorie I). SodM onder schrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de 
reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid dicht bij de grens met categorie II 
liggen . Voor categorie I  geldt dat seismisch monitoren met het bestaande KNMI 
netwerk volstaat. Het huidige KNMI -monitoringsnetwerk kan aardbevingen met 
een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij  bereid is 
aanvullende metingen te doen.  
 
SodM stelt vast dat er in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het 
recente verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden. De zwaarste daarvan 
(magnitude groter dan 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevo eld en hebben tot 
schade meldingen geleid. Daarnaast wordt de productie uit het bevende 
voorkomen Vries -Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) door middel  van de put 
Vries-10 weer opgestart.  
 
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelden, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele 
versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een risicobeheers -
systeem  voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en 
implementeren.  
 
Advies Tcbb  
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het Groningen -
veld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden. Als er ook voor 
het winningsplan Westerveld redenen blijken te zijn om de Mmax van 3,9 te 
herzien, dan zal NAM het winningsplan hiervoor moeten wijzigen .  
De Tcbb concludeert dat de SRA is uitg evoerd volgens de SRA -leidraad, en 
ondersch rijft de indeling in categorie I van de velden die reeds bevingen hebben 
vertoond. Op grond hiervan heeft de Tcbb geen bezwaar om onder voorwaarden 
in te stemmen met het winningsplan Westerveld.   
De Tcbb adviseert  om aan de instemming de voorwaarden te verbinden zoals door  
SodM geadviseerd.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  14 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Gezamenlijk advies decentrale overheden  
De decentrale overheden constateren dat de  reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid dicht liggen bij de grens met risicocategorie II. De decentrale 
overheden vinden het een goede zaak dat SodM om die reden adviseert om voor 
deze velden enkele aanvullende maatregelen te nemen. Het gaat dan om het 
ontwikkelen van een risicobeheers systeem dat is bedoeld om tijdig te kunnen 
reageren zodat (grotere) schade en veiligheidsrisico's niet zullen optreden. De  
decentrale overheden vinden dat een risicobeheerssysteem  een voorwaarde moet 
zijn van de eventueel door de minister te verlenen instemming . Daarbij dienen de 
parameters en randvoor waarden die NAM hanteert in dit risicobeheerssysteem 
goed te zijn onderbouwd alvorens dit systeem wordt goedgekeurd.  
 
De decentrale overheden adviseren om, vanwege de onduidelijkheden rond de 
effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en bovengrondse 
bouwwerken, met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de 
berekeningsresultaten van de maximaal te verwachten seismische activiteit.   
 
De decentrale overheden verzoek en om in het instemmingsbesluit aandacht te 
besteden aan de productie snelheid uit de verschillende gasvelden. Er lijkt door 
NAM bij de bepaling van de productiescenario's geen rekening te zijn gehouden 
met de relatie snelheid drukdaling  versus  bodemtrilling.   
De decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte 
geen rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikke lingen en ook niet 
met de correcte bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld 
Eleveld. Geadviseerd wordt om dit te herstellen.  
 
Advies va n de Mijnraad  
De Mijnraad geeft aan dat in het gasveld Eleveld veelvuldig bevingen zijn opgetre -
den; soms met een magnitude groter dan twee, met schademeldingen als gevolg. 
De productie uit het gasveld Vries -Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier 
bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten magnitude 1,5).  
In de SRA blijken beide velden desondanks in de laagste categorie (I) te vallen,  
zij het dicht  bij de grens met categorie II. SodM adviseert om NAM in de 
omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelde n aanvullende monitoring te laten 
uitvoeren door het plaatsen van enkele versnellingsmeters  en om NAM een risico -
beheerssysteem  voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten op -
stellen en implementeren. De Mijnraad onderschrijft  deze SodM -aanbev elingen.  
 
6.3.4 Schade door bodembeweging  
Winningsplan NAM  
NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het epi -
centrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste geval 
kan een geïnduceerde beving leiden tot het  ontstaan van lichte, niet constructieve 
schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen. NAM 
zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische hazard studie 
van TNO -NITG. In deze studie geven berekeningen van de maximale horizontale 
pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er een kleine kans op 
schade bestaat door geïnduceerde bevingen.  
 
Advies SodM   
De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald 
door de magnitude, de diepte en de duur van de beving , de lokale grond -</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  15 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
samenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving die krachtig 
genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen 
binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwi ng, terwijl de 
mate van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate 
wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale 
bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het rapport 
van TNO -NITG en is ook meegenomen in de gevolgde leidraad voor de bepaling 
van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische 
schademeldingen voor "lichte, niet constructieve schade" hebben gezorgd en dat 
deze is of wordt vergoed wanneer duide lijk is dat de schade is veroorzaakt  door 
de gaswinning van NAM . 
 
Advies Tcbb  
De Tcbb geeft aan dat, verwijzend naar het onderzoek van Deltares  over schade 
aan buisleidingen door aardbeving uit 2010, de kans op schade door geïnduceerde 
aardbevingen aan buisleidingen klein zal zijn.  
De Tcbb sluit niet uit dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor schade aan 
gebouwen. Dit kan betekenen dat in d e nabijheid van een gasvoorkomen mogelijk 
tot matige schade (scheuren in muren tot constructieve schade) kan optreden aan 
gebouwen, afhankelijk van de kwetsbaarheid (type en onderhoud) van het 
gebouw en de intensiteit van de beving. De resultaten van de se ismische hazard 
studie van TNO -NITG uit 2012 bevestigen de berekeningen dat er een kleine kans 
op schade bestaat door geïnduceerde bodemtrillingen boven of rondom de Eleveld 
en Vries gasvoorkomens. Uit het historisch overzicht in het winningsplan komt 
naar voren dat er voor het gasvoorkomen Eleveld zestien schademeldingen  zijn 
geweest , gerelateerd aan bodemtrill ing door productie uit dit voorkomen .  
 
Gezamenlijk advies decentrale overheden  
De minister  dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin  duidelijk 
beschreven staat wat precies onder 'schade' wordt verstaan.  
 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voork ómen 
beschouwd. Er wordt geen aandacht geschonken aan maatregelen om schade 
door bodembeweging te voork ómen dan wel te beperken, terwijl dit een 
voorschrift is in de M bw. Decentrale overheden  willen dat er door NAM alles aan 
gedaan wordt om schade door gaswinning aan eigendommen van inwoners en 
overheid te voorkomen.  
 
Geadviseerd wordt om  een adequate regel ing voor afdoening en vergoeding van 
schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten als een harde 
voorwaarde op te nemen in het instemmingsbesluit.  
 
De decentrale overheden geven aan dat zij net als in het aardbevingsgebied 
Groningen willen dat er op voorhand een volledig onafhankelijk orgaan actief is 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten.  
 
De decentrale overheden advise ren om NAM te verplichten een onafhankelijke 
nulmeting uit te voeren aan alle gebo uwen boven en nabij de gasvoorkomens 
Eleveld en Vries -Zuid. 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  16 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies provincie Groningen  en/of gemeente Leek  
Vanwege mogelijke schade als gevolg van bodemtrillingen wordt geadviseerd aan 
het instemmingsbesluit de voorwaarde te verbinden dat schadeclaims d oor NAM 
vlot en adequaat afgehandeld zulle n worden.  
Daarbij dient NAM opgedragen te worden het proces van schade melding,  onder -
zoek en afhandeling, publiek toegankelijk vast te leggen.  
 
Advies gemeente Assen  
Onderdeel van de hiervoor genoemde vlotte en soepel schaderegeling is de 
omgekeerde bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groningen veld; deze 
zou – op basis van het gelijkheidsbeginsel - ook voor het effectgebied van het 
winningsplan Westerveld moeten gelden.  
 
Advies gemeente Leek  
Vanwege mogelijke schade als gevolg van bodemtrillingen dient NAM  alternatieve 
winningstechnieken te onderzoeken die uiteindelijk de kans op het ontstaan van 
schade aan gebouwen verkleinen of voorkomen . 
 
Advies Waterschap Drents Overijsselse Delta  
Waterschappen keren schadevergoedingen uit wanneer er sprake is van droogte - 
of natschade veroorzaakt door een verandering van het waterschap in het water -
systeem. Mocht blijken dan deze schade veroorzaakt is door dalin g/compactie als 
gevolg van de gaswinning dan ziet het waterschap NAM als verantwoordelijk voor 
de afhandeling en uitbetaling van schades.  In het winningsplan staat opgenomen 
dat NAM de kosten zal dragen van effecten zoals bodemdaling en bodemtrilling die 
optreden door de gaswinning . Het waterschap verzoekt  om in het instem mings -
besluit  expliciet aan te geven welke kosten hieronder worden verstaan.  
 
Daarnaast adviseert het waterschap  de verplichting tot vergoeding van schade en 
eventue le compenserende maatr egelen (onkosten) voort vloeiend uit deze bodem -
daling , als voor schrift  op te nemen in  het instemmingsbesluit . Hieronder valt 
onder andere natschade voor agrariërs waardoor bijvoorbeeld een peilaanpassing 
in een gebied nodig is.  
 
7.  Beoordeling van de ingediende adviezen  
In dit hoofdstuk geeft de minister een reactie op  de ingediende adviezen . Daarbij 
is aangegeven  of het advies wordt overgenomen  en of het advies of het aspect 
waarop het advies ziet reden is voor  de minister o m zijn instemming aan het 
winningsplan te onthouden  dan wel deze te verlenen onder het daaraan verbinden 
van voorschriften of beperkingen .  
Het betreft hier een voorlopige conclusie omdat er nog zienswijzen door een ieder 
kunnen worden ingediend. Het zienswijze deel wordt aan dit h oofdstuk 
toegevoegd na afloop van de periode van terinzagelegging van het 
ontwerpbesluit.   
 
7.1  Algemeen  
Afgenomen maatschappelijk draagvlak voor gaswinning ; transitie naar duurzaam  
Het beleid voor gaswinning in Nederland, binnen het kader van de energie -
transitie, is uiteengezet in hoofdstuk 2. De strekking daarvan is dat aardgas i n de 
transitie naar duurzaam – voor het verwarmen van een groot deel van de huizen 
en het realiseren van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening - de komende 
decennia nog stee ds nodig  is.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  17 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
De verbetering van het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning is voor het 
kabinet  een belangrijk aandachtspunt. Naast alle acties ten aanzien van de 
gaswinning in Groningen, zijn de doorvertaling van de aanbev elingen uit het OVV-
rapport in de per 1 januari 2017 gewijzigde Mbw en  het beter betrekken van de  
omgeving daarbij essentieel.   
 
Advies d ecentrale overheden om niet in te stemmen met het winningsplan  en uit 
te gaan van integrale belangenafweging incl. maatschappelijke impact  
De uiteenzetting van nut en noodzaak en de relatie met de maatschappelijke 
impact is in het begin van deze paragraaf en in hoofdstuk 2 geadresseerd.  
Het juridische kader voor de beoordeling van een winningsplan is geschetst in 
hoofdstuk 4 en daarbij is aangeg even op basis van welke gronden de minister zijn 
instemming kan weigeren. Aan de daar genoemde belangen heeft de minister in 
dit besluit integraal getoetst.  
De minister ziet geen aanleiding in de door de decentrale overheden genoemde 
grote onzekerheden (bijv. ten aanzien van de maximaal te verwachten seismische 
activiteit) en ontbrekende onderdelen (bijv. de niet meegenomen toekomstige 
ruimtelijke ontwikkelingen) om instemming met het winningsplan te weigeren met 
uitzondering van de toepassing van zuur - of hydraulische stimulatie (zie paragraaf 
7.3 en artikel 1). Voor de onderbouwing wordt verwezen naar de paragrafen 
waarin wordt ingegaan op de door de decentrale overheden genoemde 
onzekerheden of ontbrekende onderdelen.  
Op basis van alle ingewonnen adviez en verbindt de minister wel de nodige 
voorschriften aan zijn instemming , zodat de gaswinning o p een verantwoorde  en 
veilige manier kan plaatsvinden.  Daarbij zijn diverse adviezen van de decentrale 
overheden opgevolgd.  
Op 7 april 2017 zijn door de Assense actiegroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu 
ruim 2000 handtekeningen tegen de gaswinning Westerveld overhandigd aan een 
vertegenwoordiger van de minister van EZ. Tijdens de periode van terinzage -
legging van het ontwerp -instemmingsbesluit kunnen deze inwoners be zien of de 
gestelde voorschriften en beperkingen  voldoende tegemoetgekomen aan hun 
zorg; zij kunnen zich ook verder laten informeren tijdens één van de informatie -
bijeenkomsten of eventueel een zienswijze indienen.  
 
Betere communicatie naar burgers borgen in instemmingsbesluit  
De minister onderschrijft dat inzake het winningsplan Westerveld de communicatie 
vanuit zowel NAM, als de minister naar burgers zorgvuldig en publieksvriendelijk 
moet, zodat b urgers gedegen, consistent en transparant worden geïnformee rd 
over de (gevolgen van  de) gaswinning . De inzet  van de minister is erop gericht 
om dit  te doen in samenwerking met NAM en de betrokken decentrale overheden , 
waarbij de betrokken partijen hierover nadere afspraken dienen te maken . De 
advisering van de decentrale overheden over het winningsplan en de reactie van 
de minister daarop , kunnen mogelijk ook behulpzaam zijn in de communicatie met 
de burger .  
Overigens wordt er i n dit verband ook vanuit de koepelorganisatie van Neder -
landse gasproducenten (NOGEP A), waar ook NAM bij is aangesloten, gewerkt aan 
een ‘maatschappelijke licentie voor het produceren van aardgas in Nederland’.  
 
Opstellen publieksvriendelijke oplegger voor winningsplan  
De decentrale overheden geven aan dat het winningsplan lastig leesbaa r is voor 
inwoners. Zij vragen, met het oog op de indiening van eventuele zienswijzen door 
inwoners, om voorafgaand aan de terinzagelegging van het ontwerpbesluit een </pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  18 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen. Daarin kan dan 
tevens w orden aangegeven op basis van welke kenmerken (zoals inrichting gebied 
of bodemopbouw) de gasvelden Vries -Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 
vallen.  
Door de minister wordt momenteel samen met de sector gewerkt aan het, al dan 
niet door een publieksvri endelijke oplegger, verbeteren van de begrijpelijkheid 
van de winningsplannen voor eenieder. Een nadere toelichting op het 
winningsplan en het ontwerpbesluit zal worden gegeven tijdens de 
informatiebijeenkomsten die in de regio worden georganiseerd tijdens  de periode 
van terinzagelegging van het ontwerpbesluit.  
Het feit dat de gasvelden Vries -Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 vallen, komt 
door de hoge score op bovengrondse factoren. Voor Eleveld komt dit door de 
aanwezige industriële inrichtingen en voor Vries -Zuid door de bevolkingsdichtheid.  
 
Waarom bevat winningsplan Westerveld zoveel kleine gasvelden?  
Het winningsplan Westerveld omvat (elf) gasvoorkomens die vanaf verschillende 
locaties produceren naar de locatie Westerveld, daarmee onderdeel uitmaken van 
het zogenoemde Westerveld systeem en als geheel zijn opgenomen in het 
winningsplan Westerveld. Voor  deze aanpak is in het verleden vaker gekozen 
wanneer bodemdalingskommen sterk overlappen. Gegeven het feit dat de 
productie uit het Westerveld systeem thans de eindfase ingaat, ziet de minister 
geen aanleiding om deze aanpak te wijzigen.  
 
EZ-vergunning V ries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit  
Zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het 
geval van de put Vries -10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het 
winningsplan nodig. In dit geval wordt dat v eroorzaakt door het feit dat de put 
Vries-10 een oudere niet meer werkende put vervangt, waarvan de productie al in 
het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen het vigerende winningsplan 
is nog ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, al s onafhankelijk 
toezichthouder, op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten 
daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is vastgelegd in het 
vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen 
worden gesteld  aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende 
winningsplan indertijd niet is getoetst op de veiligheid van burgers.  
Na vaststelling van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde 
winningsplan Westerveld, kan de productie  uit de put Vries -10 ook na deze twee 
jaar doorgaan. In dit winningsplan is ook een SRA opgenomen. Uit deze 
risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie uit de put Vries -10 het 
seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende winnin gsplan. Ook 
de verwachte bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende winningsplan. Er is 
dan ook geen aanleiding om de reeds eerder verleende instemming met het 
vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de productie uit de 
put Vries -10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure 
zijnde instemmingsbesluit.  
 
Lusten -lasten  
De decentrale overheden adviseren om zorg te dragen voor een goede verdeling 
van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij er ook baten terugvloeien 
naar het gebied. In zijn brieven aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 
2015/2016, 31 239, nrs. 211 en 254) heeft de minister de toezegging gedaan om 
samen met de energiesector, overheden en maatschappelijke organisaties de </pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  19 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
lusten -lastenverdeling voor mijnbouw, hernieuwbare energie en het 
hoogspannings - en gastransportnet te verkennen.  
Daarnaast werkt d e koepelorganisatie van Nederlandse gasproducenten (NOGEPA) 
momenteel aan een gedragscode, waarin ook aandacht wordt besteed aan 
maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Verbieden ontwikkeling gasveld Zevenhuizen -West vanwege prov inciaal beleid 
In het Energierapport 2015 en in de Energieagenda van december 2016 geeft het 
kabinet aan dat aardgas van groot belang is  voor de Nederlandse voorzienings -
zekerheid en voor de transitie naar een duurzame  energiehuishouding. Inzet van 
de Nederland se overheid is daarom om binnen de  randvoorwaarden van wet - en 
regelgeving (zoals veiligheid), gas uit de Nederlandse  bodem optimaal te benut -
ten. Een provinciale stellingname tegen de ontwikkeling van nieuwe kleine gas -
velden vanwege maatschappelijke onrust leidt niet per se  tot een uitzondering 
hierop . In het kader van de besluitvorming over het winningsplan worden alle voor 
de ontwikkeling van een nieuw gasveld relevante aspecten, zoals het veiligheids -
risico en eventu eel te nemen maatregelen, nauwlettend beoordeeld  en getoetst 
aan het voor een winningsplan geldende juridische kader  (zoals genoemd in 
hoofdstuk 4) . Overigens is er al een (niet -succesvolle) put aanwezig in het gasveld 
Zevenhuizen -West.   
 
Mogelijke spraakv erwarring door betrokkenheid verschillende onderdelen van TNO 
De Mijnraad wijst erop dat NAM in het winningsplan verwijst naar rapporten van 
TNO, waarbij het kan gaan om verschillende onderdelen van TNO, die overigens 
volledig onafhankelijk van elkaar oper eren. In dit instemmingsbesluit wordt TNO-
AGE (Advies Groep EZ)  afgekort tot TNO; als wordt gerefereerd aan een rapport  
over aardbevingsschade van TNO -NITG, dan wordt dit aangegeven . Hierdoor 
wordt mogelijke spraak verwarring over het betreffende TNO -onderdeel 
ondervangen .  
 
Conclusie  
In hetgeen in algemene zin is geadviseerd ziet de minister geen aanleiding om de 
instemming met het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren of om hieraan 
voorschriften of beperk ingen te verbinden.  
 
7.2 Planmatig beheer  
SodM en TNO hebben het winningsplan Westerveld volgens de gebruikelijke 
methode getoetst op planmatig beheer  en concluderen (zoals uiteengezet in 
paragraaf 6.2) dat het winningsplan voldoet aan de wettelijke eisen . SodM vind t 
de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van 
planmatig beheer.  
 
De decentrale overheden verzoeken de m inister om inzicht te geven in de kaders 
waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect doelmatigheid.  
De beo ordeling van de doelmatigheid  van de gaswinning draait vooral om de 
vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven 
winbaarheidsfactor  reëel is, gezien de technische parameters en geologische 
omstandigheden van het reservoir. Zaken d ie hierbij een belangrijke rol spelen 
zijn onder andere de hoeveelheid gas die oorspronkelijk aanwezig is in het 
reservoir ( GIIP), het soort  reservoir  en de permeabiliteit ervan.   
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  20 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Conclusie  
Planmatig beheer ziet toe op een goed beheer van de nationale bodemschatten. Er 
dient sprake te zijn van een efficiënte winning van de delfstof. Het gaat hier om 
de wijze waarop en het tempo waarmee een delfstof wordt gewonnen, waarbij ook 
de hoeveelheid t e winnen delfstof moet worden beschreven.  
De minister stelt vast dat SodM , mede op basis van een hiertoe door TNO 
uitgebracht advies , concludeer t dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de 
wettelijke eisen  en overeenstem t met de principes van planmatig beheer . Gelet 
hierop ziet de minister geen aanleiding om in het belang van het planmatig 
gebruik of beheer van delfstoffen de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren  of om hieraan voorschriften of beperking en te verbind en.   
 
7.3 Veiligheid voor omwonenden, voorkómen van schade of negatieve  
   gevolgen voor milieu of natuur  
 
7.3.1 Zuur - en hydraulische stimulatie  
SodM heeft geconstateerd dat de uitspraak van de NAM ten aanzien van het 
veiligheidsrisico en het risico op schade bij deze vorm van stimulatie niet te 
verifiëren is omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. De NAM vermeldt 
dat zij de specifieke risicoanalyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in het 
werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.  
 
De minister stelt vast dat op basis van artikel 35, eerste lid, onderdel en c, f en g, 
van de Mbw de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie dient te zijn 
beschreven in het winningsplan. Het voorliggende winningsplan Westerveld geeft 
onvoldoende beschrijving van de wijze waarop de eventuele zuur - en hydraulische 
stimulatie zal plaatsvinden  en de risico’s daarvan . Gelet hierop kan de minister 
geen instemming verlenen met het winningsplan voor zover dat de toepassing van 
zuur- of hydraulische stimulati e mogelijk maakt. In artikel 1 is dit verwoord.  
Dit betekent dat, zodra blijkt dat de toepassing van zuur - en hydraulische 
stimulatie daadwerkelijk aan de orde is , door NAM een nieuw e wijzig ing van het  
winnings plan ingediend dient te worden. Bij de indiening hiervan zal , afhankelijk 
van de aard van de wijziging,  besloten worden welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden.    
 
Het advies van SodM om in het instemmingsbesluit met het winningsplan voor te 
schrijven dat NAM voor aanvang van de zuur - en/of hydraulische stimulatie een 
locatiespecifieke  risicoanalyse moet uitvoeren evenals de onder werpen  die daarin 
aan de orde dienen te komen , is op gevolgd . Dit is gebeurd door de door SodM 
hiervoor genoemde richtlijnen op te nemen i n de considerans van dit besluit (zie 
paragraaf 6.3.1) en de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie uit te 
zonderen van de verleende instemming met het winningsplan (artikel 1).  
 
Overigens merkt de minister op dat de toepassing van zuur - en hydra ulische 
stimulatie bij conventionele olie - en gaswinning, anders dan de decentrale 
overheden stellen, geen omstreden methode is. SodM heeft een inventarisatie 
uitgevoerd van alle frackwerkzaamheden en de scenario’s waarbij frackwerkzaam -
heden  kunnen leiden tot negatieve consequenties voor mens en milieu. SodM 
komt daarin tot de conclusie dat, voor zover bekend bij SodM, er als gevolg van 
alle tot nu toe gedane frack werkzaamheden in Nederland (ruim 200 op land), 
geen nadelige gevolgen voor men s en milieu zijn opgetreden (Kamerstukken II 
2015/2016, 32 849, nr. 46) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  21 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 
Conclusie  
Gegeven de onvoldoende beschrijving van de wijze waarop de eventuele zuur - en 
hydraulische stimulatie zal plaatsvinden , kan de minister niet instemmen met het 
winningsplan voor zover dat de toepassing hiervan mogelijk maakt. Deze 
gedeeltelijke weigering van de instemming met het winningsplan is verwoord in 
artikel 1.  
 
7.3.2 Bodemdaling   
SodM en de Tcbb  concluderen dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het 
diepste punt van de bodemdalingskom van de elf gasvelden zoals opgenomen in 
het winningsplan Westerveld, in de periode tussen 2016 en 2023, niet meer 
bedraagt dan 2 -3 cm.  
 
Noodzaak afspraken ove r benodigde w aterhuishoudkundige maatregelen  
SodM is het eens met  de analyse van NAM dat het effect van de resterende 
bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen 
noodzakelijk zijn. SodM merkt in aanvulling daarop op dat in het win ningsplan 
echter niet inzichtelijk wordt gemaakt welke maatregelen er zijn getroffen voor de 
gevolgen van de reeds opgetreden bodemdaling  voor het normale beheer en 
onderhoud van waterkeringen en waterlopen . SodM adviseert om NAM inzichtelijk 
te laten make n welke afspraken hiertoe met het waterschap zijn gemaakt  en NAM 
aan te laten geven bij welke bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden  om 
nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.  De Tcbb geeft in haar advies aan 
het belangrijk te vinden dat NAM  overeen stemming bereikt met het betreffende 
waterschap over de te nemen maatregelen.  
De decentrale overheden stellen dat NAM inzichtelijk dient te maken welke 
gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als resultaat van het winningsplan 
Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van 
waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in 
dat verband genomen moeten worden.  
Deze adviezen van SodM, Tcbb en decentrale overheden zijn overgenome n en 
hebben geleid tot een voorschrift in dit instemmingsbesluit (artikel 2).  
 
Vergoeding kosten v an de benodigde waterhuishoudkundige maatregelen  
Daarnaast zijn decentrale overheden van mening dat NAM dient te worden 
verplicht tot vergoeding van de te nemen (waterhuishoudkundige) maatregelen en 
van eventuele overige schade voortvloeiend uit de bodemdaling  die optreedt als 
gevolg van de gaswinning van NAM.  
In reac tie hierop is van belang dat NAM  op basis van de M bw een zorg plicht heeft 
ten aanzien van de uitvoering van zijn mijnbouwactiviteiten en maat regelen dient 
te nemen om mijnbouwschade en onveilige situaties te voorkomen.  
Dit omvat tevens vergoed ing van de kosten voor de waterhuishoudkundige 
maatregelen  die noodzakelijk zijn vanwege de door de gaswinning veroorzaakte 
bodemdaling . Als er desondanks toch schade ontstaat door de gaswinning, dan 
dient NAM - op basis van de aansprakelijkheid zoals geregeld in het Burgerlijk 
Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden.  De door decentrale overheden 
gevraagde verplichting is dus al, via wetgeving, geregeld.   
 
Bodemdalingscomponent gasopslag Norg  
Verder stel len decentrale overheden dat NAM de bodemdalingscomponent die het 
gevolg is van het, na beëindigen van de gasopslag Norg, leegproduceren van het </pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  22 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gasveld Norg, weer moet opnemen in de bodemdalingsprognose voor de jaren 
2050 en 2080. Reden hiervoor is dat he t tijdpad van de energietransitie onzeker 
is, dat de gasopslag Norg mogelijk eerder gesloten wordt dan het door NAM 
genoemde jaar 2080 en dat decentrale overheden graag vroegtijdig rekening 
willen houden met de bodemdaling die samenhangt met het leegproduc eren van 
het gasveld Norg.  
Aangezien dit instemmingsbesluit slechts een doorlooptijd heeft tot 31 december 
2028 en de beoogde gebruiksduur van de gasopslag Norg aanzienlijk langer is, 
gaat de minister niet mee in genoemde stellingname . Voorafgaand aan het 
leegproduceren van het gasveld Norg en de daarmee samenhangende bodem -
daling, zullen decentrale overheden  voldoende tijd hebben om de hierdoor  
noodzakelijke (waterhuishoudkundige) maatregelen te nemen.  
 
Nieuw winningsplan bij o verschr ijding High Case productiescenario  
De decentrale overheden verzoek en om in het instemmingsbesluit op te nemen 
dat als NAM het High Case productie scenario overschrijdt, NAM dan een nieuw 
winnings plan moet indienen waarover dan opnieuw besloten moet worden.  
De instemming met het winningsplan beperkt zich tot de reikwijdte van het 
winningsplan. Voor het winningsplan Westerveld betekent dit dat de eventuele 
instemming geldt voor de Mid Case en High Case productiescenario’s. Mocht NAM 
mogelijkheden zien om meer  te produceren dan als totale winning voor het 
betreffende gasvoorkomen is aangegeven in het High Case productiescenario, dan 
dient NAM opnieuw een gewijzigd winningsplan in procedure te brengen, waarover 
dan opnieuw besloten zal moeten worden.   
 
Natuurto ets voor Nationale Park Drentse Aa  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa (Natura2000) advise ren decen -
trale overheden  om het winningsplan te toetsen op (inter) nationale wetgeving op  
het gebied van natuur - en soortenbescherming en als voorschrift  op te nemen dat 
bij verdere ontwikkelingen rondom de velden Vries -Zuid en Eleveld, het Drentse 
Aa gebied zoveel mogelijk te ontzien resp. voldoende  te bescherm en.  
Op basis van de gewijzigde Mbw dient de vraag beantwoord te worden of 
verwacht wordt dat de  gaswinningsactiviteit als gevolg van het winningsplan 
Westerveld nadelige gevolgen  zal veroorzaken op de natuur in het effectgebied . 
De minister vraagt NAM om de voor deze beoordeling benodigde informatie op 
korte termijn  aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit  
meegewogen kan worden .   
 
Verwachte bodemdaling voor High Case  productiescenario  
Het waterschap Drents Overijsselse Delta stelt dat  de verwachte bodemdaling 
door NAM is berekend op basis van de Mid Case  en vraagt de  minister om  ook de 
bodemdaling voor het High Case productiescenario in beeld te brengen .  
Zoals aangegeven in het advies van SodM heeft TNO bij haar analyse van het 
winningsplan  voor de bepaling van h et "worst case ”-scenario de onzekerheid in de 
compactiecoëfficiënt gecombineerd met het High Case productie scenario. Daaruit 
volgt dat de maximale nog te verwachten bodemdaling tot het einde van de 
winningsperiode voor het veld Zevenhuizen minder dan 3 cm en voor alle overige 
velden uit het winningspl an minder dan 2 cm  bedraagt . Het advies van het 
waterschap om ook de bodemdaling voor de High Case in beeld te brengen, is dus 
al ingewilligd door TNO . 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  23 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Toekomstige hydrolo gische situatie  
Het w aterschap Drents Overijsselse Delta vraagt daarnaast de minister om NAM te 
verplichten een berekening uit te voeren voor de toekomstige hydrolo gische 
situatie, alsmede hiervoor een monitoringsplan op te stellen . Het bepalen van de 
invloed van de bodem daling op de hydrologische situatie, alsmede het implemen -
teren van mitigerende maatregelen vormt primair een zaak tussen het waterschap 
en NAM. Voor zover de hydrologische situatie ziet op de waterkwantiteit zal dit 
worden onderzocht op grond van artikel 2 en zullen op basis van de uit komst en 
afspraken worden g emaakt over de te treffen maatregelen, eveneens op grond 
van artikel 2 .  
 
Grondwaterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones  
De provincie Drenthe vraag t om i n het instemmingsbesluit, bij verdere ontwik ke-
lingen rond de gasvelden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid, rekening te houden 
met de grondwaterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones die in hetzelfde 
gebied aanwezig zijn.   
Het feit dat bij verdere ontwikkelingen rond genoemde gasvelden rekening 
gehoud en dient te worden m et de in hetzelfde gebied aanwezige grondwater -
beschermingsgebieden en boringsvrije zones , wordt door de minister onderkend. 
Per 1 mei 2017 is een wijziging doorgevoerd in het Besluit algemene regels 
mijnbouw milieu (Barmm) waardoor, wa ar dit eerder een melding betrof, een 
vergunningplicht ontstaat voor een boring. In de nieuwe situatie, die geldt vanaf  
1 maart 2018,  wordt met het gevraagde rekening gehouden in de omgevings -
vergunning  waarin toestemming wordt gegeven voor de aanleg van de boorlocatie 
of in de omgevingsvergunning voor de uitvoering van de boring.  
 
Conclusie  
De minister stelt vast dat SodM en TNO concluderen dat de maximale nog te 
verwachten bodemdaling tot het einde van de winningsperiode voor het gasveld 
Zevenhuizen minder bedraagt dan 3 cm en voor alle overige gasvelden uit het 
winningsplan minder bedraagt dan 2 cm . SodM is het eens met  de analyse van 
NAM dat het effect van de resterende bodemdaling gering zal zijn . Omdat de te 
verwachten  bodemdaling geleidelijk en gelijkmatig optreedt, wordt er door de 
Tcbb geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en milieu ver -
wacht. Het water schap Drents Overijsselse Delta geeft aan dat de omgevings -
effecten van een bodem daling  van maximaal 2 cm in haar beheergebied gering 
zijn.  
SodM merkt echter wel op dat in het winningsplan niet inzichtelijk wordt gemaakt 
welke maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden 
bodemdaling voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en 
waterlopen  en adviseert om NAM binnen afzienbare termijn met de betreffende 
waterschappen afspraken te laten maken over de benodigde maatregelen om 
nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken. Ook de Tcbb en de decentrale 
overheden onderschrijven deze handelswijze . 
Naar aanleiding van de adviezen heeft de minister artikel 2 opgenomen . Dit om te 
borgen dat de afs praken tussen NAM en de waterschap pen over de te nemen 
maatregelen ter voorkoming of beperking van nadelige gevolgen door d e door de 
gaswinning veroorzaakte bodemdaling voor de waterhuishouding, binnen drie 
maanden na vaststelling van dit besluit  worden gemaakt . 
Gelet op bovenstaande ziet de minister geen aanleiding om in het belang van de 
veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan, of in het belang van de </pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  24 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gevolgen voor milieu of nat uur, de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren , zoals hierboven is toegelicht.  
 
7.3.3 Bodemtrilling   
Actualisering SRA bij overschrijding High Case productiescenario  
SodM adviseert om bij overschrijding van de productie in het H igh Case productie - 
scenario van de velden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West, NAM de SRA te 
laten actualiseren en een wijziging van het winningsplan in te laten dienen.  
Dit advies wordt door de minister onderschreven. Aangezien NAM in dit geval 
uitgaat boven het productieniveau van het winningsplan waaraan instemming is 
verleend, dient op dat moment door NAM een nieuwe wijziging van het 
winningsplan  (inclusief een actualisering van de SRA)  in procedure te worden 
gebracht. Het is dan ook niet nodi g om dit advies van SodM als  voorschrift op te 
nemen  in dit instemmingsbesluit.  
 
Aanvullende monitoring voor bevende voorkomens  
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelden, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vor m van het plaatsen van enkele 
versnellingsopnemers. Dit om in deze omgeving de grondbewegingen aan het 
oppervlak te registreren die de schade aan bouwwerken veroorzaken. Deze 
registratie dient zodanig plaats te vinden dat de beoordeling van het causale 
verband tussen een geïnduceerde beving door de gaswinning en gebouwschade  
hierdoor wordt vereenvoudigd . De Tcbb, de decentrale overheden en de Mijnraad 
sluiten zich hierbij aan.  Dit advies is als voorschrift o vergenomen in dit 
instemmingsbesluit (artikel 3). 
 
Risicobeheerssysteem  voor bevende voorkomens  
Daarnaast adviseert SodM om NAM een risicobeheers systeem voor de bevende 
voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en implementeren.  De Tcbb , de 
decentrale overheden en de Mijnraad sluiten zich hierb ij aan.  Dit advies is als 
voorschrift o vergenomen in dit instemmingsbesluit (artikel 4). 
De decentrale overheden voegen daar nog aan toe dat de parameters en 
randvoor waarden die NAM hanteert in dit risicobeheerssysteem goed dienen te 
zijn onder bouwd alvorens dit systeem wordt goedgekeurd.  Dit advies is ingewilligd 
door in artikel 4 op te nemen dat het door NAM op te stellen en te implementeren 
risicobeheerssysteem “ ten genoege n van de Inspecteur -generaal der mijnen ” 
dient te zijn.  
 
Mogelijke u itkomst onderzoeken Groningenveld  
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het 
Groningenveld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de 
grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
Mocht dit voor het winningsplan Westerveld het geval blijken te zijn , dan zal NAM  
het winningsplan hiervoor moeten wijzigen.   
In het winningsplan is echter conform de door SodM opgestelde richtlijn voor de 
SRA de maximale magnitude berekend.  Deze berekende maximale magnitude ligt 
beneden de grens van 3,9 op de schaal van Richter  en ligt ten grondslag aa n dit 
instemmingsbesluit.   
 
Terughoudendheid bij verbinden conclusies aan berekende seismische activiteit  
In het winningsplan Westerveld is door NAM een SRA opge nomen. Deze is 
vervolgens getoetst door onder andere SodM en de Tcbb. Daarbij is na drukkelijk </pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  25 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
rekening gehouden met onzekerheidsmarges die inherent zijn aan dit soort 
analyses. Dit heeft de informatie opgeleverd op basis waarvan besluit vorming kan 
plaats vinden. Mocht in de toekomst blijken dat de bodemdaling of seismische 
risicoanalyse afwijkt van de prognose zoals beschreven in het winningsplan, of als 
voorzien wordt dat de cumulatieve productie uit een voorkomen gaat uitkomen 
boven de prognose van de ma ximale cumulatieve productie zoals in het winnings -
plan beschreven , dan dient NAM hiervoor een nieuwe wijziging van het winnings -
plan in te dienen, waarover dan opnieuw besluitvorming dient plaats te vinden.  
 
Relatie drukdaling ssnelheid  - bodemtrilling  
De decentrale overheden geven aan dat het lijkt alsof door NAM bij de bepaling 
van de productiescenario's geen rekening is gehouden met de relatie tussen de 
drukdaling ssnelheid  versus de bodemtrilling.  
De relatie tussen de snelheid van drukdaling in de gasvoorkomens en de bodem -
trilling is in het winningsplan inderdaad niet meegenomen. Voor het uitvoeren van 
de SRA en het, voor elk van de gasvoorkomens afzonderlijk, bepalen van de 
waarde voor de realisti sch sterkste beving (Mmax) is deze drukdalingssnelheid 
ook niet nodig. In deze analyse wordt voor de drukdaling uitsluitend gerekend met 
de verhouding tussen het drukverschil en de initiële druk in het gas voorkomen. 
Gegeven de eindfase van de gasproductie  uit het Wester veld systeem zal sprake 
zijn van een relatief lage drukdalings snelheid . Er is dan ook geen aanleiding om in 
het instemmingsbesluit een nadere voorwaarde te verbinden aan de productie -
snelheid uit de verschillende gasvelden.  
 
Tekortkomingen  in de seismische risicoanalyse  
De decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte 
geen rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikke lingen en ook niet 
met de correcte bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld 
Eleveld. Geadviseerd wordt om dit te herstellen.  
NAM heeft de SRA opgesteld volgens de daarvoor geldende SRA -leidraad. Het 
invullen van de juiste bevolkingsdichtheid maakt daar onderdeel van uit. Deze 
SRA is getoetst en goed bevonden door SodM en TNO. De SRA -leidraad houdt, 
mede vanwege het feit dat beelden van toekomstige ontwikkelingen vaak nog aan 
verandering onderhevig kunnen zijn, geen rekening met toekomstige ruimtelijke 
ontwikkelingen.  
Overigens hebben SodM, Tcbb en de Mijnraad, terwijl het winningsplan Westerveld 
is ingedeeld in risicoklasse 1, enkele maatregelen voorgeschreven die normaal -
gesproken uitsluitend gelden voor een gaswinning uit risicoklasse 2 (die bij een 
hogere bevolkingsdichtheid aan de orde zou zijn).   
 
Conclusie  
De min ister stelt vast dat TNO constateert dat NAM voor het winningsplan 
Westerveld de SRA heeft uitgevoerd volgens de SRA -leidraad en dat TNO zich kan 
vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). De indeling in 
categorie I betekent dat de kans op  schade door aardbevingen al s gevolg van de 
gaswinning , in dit geval uit het Westerveld systeem , betrekkelijk gering  is.  
SodM onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende 
velden Eleveld en Vries -Zuid dicht bij de grens m et categorie II liggen. Voor 
categorie I geldt dat seismisch monitoren met het bestaande KNMI netwerk 
volstaat.  
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaat sen van enkele  </pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  26 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
versnel lingsmeters. Dit om in deze omgeving de grondbewegingen aan het 
oppervlak te registreren die de schade aan bouwwerken veroorzaken . Daarnaast 
adviseert SodM om NAM voor de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risico -
beheers systeem t e laten o ntwikkelen en implementeren.  De Tcbb, de decentrale 
overheden en de Mijnraad onderschrijven deze SodM -adviezen . De versnellings -
meters zullen de grondbewegingen in het gebied aan het oppervlak registreren , 
waardoor de beoordeling van het causale v erband tussen een door de gaswinning 
geïnduceerde aardbeving en gebouwschade wordt vereenvoudigd . Het risico -
beheerssysteem maakt het mogelijk om in te grijpen in de gaswinning indien de 
optredende risico’s daar aanleiding toe geven.  
De minister heeft naar aanleiding van de adviezen de artikel en 3 en 4  opge-
nomen. Dit om het installeren en operationeel hebben van enkele versnellings -
meters evenals het ontwikkelen en operationeel hebben van een risicobeheers -
systeem  binnen drie respectievelijk zes maanden na vaststelling van dit besluit,  te 
borgen.   
Gelet op het bovenstaande  ziet de minister geen aanleiding om in het belang van 
de veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan, of in het belang van de 
gevolgen voor milieu of natuur, de instemming me t het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren, zoals hierboven is toegelicht.  
 
7.3.4 Schade door bodembeweging  
Hieronder wordt achtereenvolgens een reactie gegeven op de adviezen zoals 
genoemd in paragraaf 6.6.  
 
Beschrijv en wat precies wordt verstaan onder ‘schade’  
Voor de vraag of ingestemd kan worden met het winningsplan is het begrip 
schade zoals dat gebruikt wordt in artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mbw 
bepalend. Het gaat daarbij om schade aan gebouwen of infrastr ucturele werken of 
de functionaliteit daarvan.  
Los daarvan is het mogelijk dat er schade ontstaat door de gaswinning. In dat 
geval dient NAM - op basis van de aansprakelijkheid zoals geregeld in het 
Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoede n. Als dit zich voordoet 
zal het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn.  
Mocht iemand schade hebben en vermoeden dat deze schade het gevolg is van de 
gaswinning  terwijl NAM dit oorzakelijk verband ontke nt, dan kan deze persoon 
zich melden bij het landelijk loket mijnbouwschade, dat per 1 januari 2017 
operationeel is. Dit loket zal de klacht dan vervolgens in behandeling nemen.  Dit 
kan leiden tot een inhoudelijke beoordeling  hiervan door de Tcbb of een 
soortgelijke andere onafhankelijke commissie . 
Gelet op het bovenstaande acht de minister het niet opportuun in het kader van 
dit instemmingsbesluit een kader op te stellen om duidelijk te maken wat precies 
onder schade in de zin van het Burgerlijk wetboek moet worden verstaan.  
 
In winningsplan geen aandacht voor voorkómen of beperken van schade  
De Mbw is gericht op het stellen van zodanige randvoorwaarden dat de uitvoering 
van de mijnbouwactiviteit op een verantwoorde, veilige en doelmatige wijze kan 
plaats vinden . In dat kader stelt de Mbw onder andere dat het winningsplan een </pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  27 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade 
door bodem beweging  (artikel 35, eerste lid, onderdeel f) . Maatregelen waaraan 
hierbij gedacht kan worden zi jn bijv. het niveau van de productie of het plaatsen 
van meetinstrumenten om de effecten van de gaswinning aan het oppervlak  te 
kunnen vaststellen . Daarbij geldt voor de beoor deling van het thans voorliggende 
winningsplan Westerveld  dat het Westerveld systeem al geruime tijd in productie  
is, sommige velden al uitgeproduceerd  zijn en  sommige velden alleen in het 
optimistische scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog resterende 
productie uit het Westerveld systeem is relatief beperkt. Voor de b evende velden 
Vries-Zuid en Eleveld wordt in het winningsplan (onderdeel D4) melding gemaakt 
van het plaatsen van  versnellingsmeters . Het is dan ook onjuist dat de op grond 
van de Mbw vereiste beschrijving in  het winningsplan zou ontbreken  (zie de 
onderdelen C3, C4 , D3 en D4 van het winningsplan) .   
 
Proces van schademelding, onderzoek en afhandeling publiek toegankelijk  maken  
Het advies van de decentrale overheden om publiek te maken hoe het proces van 
schademelding, onderzoek en afhandeling door NAM plaatsvindt, wordt o pgevolgd . 
Dit vergroot namelijk het vertrouwen in een eventuele toekomstige schadeafhan -
deling en maakt het ook mogelijk waar nodig verbeteringen in dat proces aan te 
brengen.  Dit advies is als voorschrift overgenomen in dit instem mingsbesluit 
(artikel 5). 
 
Voorschrift voor vlot en a dequa at afhandelen van schade - en compensatieclaims  
De minister onderschrijft , voor zover de effecten van de gaswinning Westerveld 
daartoe aanleiding geven, de door de  decentrale overheden genoemde behoefte 
aan een adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie . Afspraken hierover  dienen primair gemaakt te worden tussen de 
decentrale overheden en NAM; NAM heeft aangegeven te willen meewerken aan 
de totstandkoming van  afspraken hierover . Het voorschrift zoals opgenomen in 
artikel 5 onderschrijft dit.   
 
Evenals in Groningen, een volledig onafhankelijk orgaan voor afwikkeling schade  
De gaswinning uit het Groningenveld en de daarmee samenhangende schade -
problematiek is uniek  in Nederland en is niet vergelijkbaar met  de gaswinning uit 
de kleine gasvelden.  Voor de (gecontinueerde) gaswinning Westerveld wordt 
verwacht dat deze slechts tot een beperkt aantal gevallen van mijnbouwschade 
zou kunnen  leiden. De minister ziet  voor de gaswinning Westerveld dan ook geen 
aanleiding voor het  instellen van een onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van 
schade , anders dan de Tcbb . 
 
Nulmeting aan gebouwen  
De decentrale overheden adviseren om nulmetingen voor te schrijven aan alle 
gebouwen boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries -Zuid. 
De minister heeft tijdens de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de 
Mbw (Kamerstukken I 2015/2016, 34 348, nr. A ) in juni/juli 2016 in de Tweede 
Kamer aangegeven dat hij, wanneer de effe cten van de mijnbouw activiteit, de 
locatie of de omgeving daartoe aanleiding geven, genegen is tot het opnemen van 
de verplichting tot het uitvoeren van een representatieve nulmeting aan </pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  28 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gebouwen (bouwkundige vooropname) als voorschrift in het instemmings besluit. 
Dit is op basis van het winningsplan Westerveld het geval boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries -Zuid. Dit voorschrift is opgenomen in dit 
instemmingsbesluit (artikel 6).  
Deze nulmeting aan gebouwen  is bedoeld als hulpmiddel om geduren de de 
(verdere) gas winning, bij een vermoeden van mijnbouwschade aan een gebouw, 
het oorzakelijk verband tussen de gaswinning en de eventueel toekomstige 
gebouw schade te kunnen vast stellen. Ondanks dat het hier gaat om het vervolg 
van een bestaande gasw inning  en het dus gaat om een tussentijdse meting , wordt 
toch de term nulmeting gebruikt.  
 
Omgekeerde bewijslast  
Het principe van omkering van de bewijslas t geldt uitsluitend voor het effect -
gebied  van de gaswinning uit het Groningenveld, omdat alleen daar sprake is van 
grote aantallen schadegevallen als gevolg v an de gaswinning in dat gebied. 
Daarom is er ook geen sprake van rechtsongelijkheid.  Deze stellingname van de 
minister is bevestigd door de  Raad van State in haar uitspraak  201607953/1/A1 
van 19 april 2017 inzake de gaswinning Oppenhuizen.  
 
Onderzoeken alternatieve winningstechnieken  ter beperking van bodemtrillingen  
De gemeente Leek adviseert om NAM alternatieve winningstechnieken te  laten 
onderzoeken om daarmee de kans op schade aan gebouwen als gevolg van 
bodem trillingen te verkleinen of voorkomen.  
Gegeven de tijd die het vergt om dit soort onderzoeken uit te voeren en eventuele 
maatregelen te implementeren, en gezien de eind fase waarin de gaswinning 
Westerveld zich bevindt, acht de minister het niet zinvol om zo een onderzoek 
voor de gaswinning Westerveld voor te schrijven. Het verwachte (beperkte) aantal 
schadegevallen geven hiertoe ook geen aanleiding.  
 
NAM verantwoordelijk  voor afhandeling schade aan waterhuishouding  
Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterhuishouding en bepaalt of maat -
regelen dienen te worden getroffen om schade aan het watersysteem als gevolg 
van bodemdaling te voork ómen of herstellen. Mochten er  maatregelen nodig 
blijken, dan is NAM verplicht om (aan het waterschap) alle kosten te vergoeden 
waarvan is aangetoond dat deze veroorzaakt zijn door  de bodemdaling als gevolg 
van de gaswinning van NAM.  
 
Opnemen v oorschrift  tot vergoeding van schade door bodemdaling  
Als een oorzakelijk verband tussen de schade en de gaswinning van NAM wordt 
vastgesteld, dan moet NAM deze schade vergoeden (Burgerlijk Wetboek Boek 6 
artikel 177). Zou NAM hier niet (meer) toe in staat zijn, dan vindt vergoeding 
plaats uit het  Waarborgfonds mijnbouwschade. Aangezien deze verplichting direct 
voortvloeit uit de Mbw, hoeft hierover geen voorschrift te worden opgenomen  in 
dit instemmingsbesluit . 
 
Conclusie  
De Tcbb sluit niet uit dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor schade aan 
gebouwen. Dit kan betekenen dat in de nabijheid van een gasvoorkomen mogelijk 
lichte tot matige schade (scheuren in muren tot constructieve schade) kan </pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  29 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
optreden aan gebouwen, afhankelijk van de kwetsbaarheid (type en onderhoud) 
van het gebouw en de intensiteit van de beving. Uit het historisch overzicht van 
bevingen in voorkomens genoemd i n het winningsplan , komt naar voren dat er 
zestien schademeldingen zijn geweest , allen gerelateerd aan bodemtrilling door 
productie uit het gasveld Eleveld .  
Zodra het oorzakelijk verband tussen de schade en de gaswinning van NAM wordt 
vastgesteld, dan moe t NAM deze schade vergoeden (Burgerlijk Wetboek Boek 6 
artikel 177).Het is niet nodig in dit besluit hiervoor een voorschrift op te nemen.  
De decentrale overheden adviseren daarnaast om publiek te maken hoe het 
proces van schademelding, onderzoek en afhan deling door NAM plaatsvindt, een 
vlotte en adequaat afhandeling van schade - en compensatieclaims te bevorderen 
en zorg te dragen voor een nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid. 
De minister heeft naar aanleiding van de adv iezen de artikelen 5 en 6 opgeno -
men. Hierdoor dient NAM te zorgen voor een transparant proces van schade -
melding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen 
een redelijke termijn en het openbaar maken van informatie . Ook is het uitv oeren 
van een representatieve nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid voorgeschreven. 
Gelet op het bovenstaande ziet de minister geen aanleiding om in het belang van  
het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de 
functionaliteit daarvan, de instemming met het winningsplan geheel of gedeeltelijk 
te weigeren.  
 
7.4 Reactie op zienswijzen  
[PM] 
 
8. Slotc onclusie  
In hetgeen inzake het winningsplan Westerveld is geadviseerd door SodM, Tcbb, 
de decentrale overheden en de Mijnraad, ziet de minister geen aanleiding om in 
het belang van de veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan 
gebouwen of infrastructurele werk en of de functionaliteit daarvan, in het belang 
van het planmatig gebruik of beheer van delfstoffen, of in het belang van de 
gevolgen voor milieu of natuur, de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren . Dit is nader toegelicht in d e deelconclusies zoals 
opgenomen in hoofdstuk 7. Wel heeft de minister mede naar aanleiding van de 
uitgebrachte adviezen voorschriften en beperkingen verbonden aan zijn 
instemming, zoals genoemd in de artikelen 1 tot en met 7 . 
 
Gelet op de inhoud van het d oor NAM ingediende winningsplan Westerveld  en de  
naar aanleiding hiervan ingediende adviezen, kan de gevraagde instemming dan 
ook worden verleend onder het stellen van de in onderstaand  besluit genoemde 
voorschriften en beperkingen.  
 
Gelet op  de artikelen 34, derde lid, en 36 , tweede lid,  van de Mbw;  
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  30 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Besluit:  
 
Artikel 1  
Het door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  op 11 september 2016 
ingedi ende gewijzigde winningsplan Westerveld  verkrijgt - met inachtneming van 
de hierna genoemde voorschriften - de instemming als bedoeld in artikel 34, 
derde lid, van de Mijnbouwwet , met uitzondering van de toepassing van zuur- of 
hydraulische stimulatie . 
 
Artikel 2   
De Nederlandse Aardolie Maatsc happij B.V. dient direct  na de vaststelling van dit 
besluit met de verantwoordelijke overheden ten aanzien van het normale beheer 
en onderhoud van waterkeringen en waterlopen in overleg te treden over welke 
(waterhuishoudkundige) maatregelen bij welke hoev eelheid bodemdaling door de 
gaswinning noodzakelijk worden om nadelige gevolgen t e voorkomen of te 
beperken. De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient binnen drie maanden 
na de vaststelling van dit besluit met elk van de betrokken waterschappen 
afspraken te hebben gemaakt om de noodzakelijke (waterhuishoudkundige) 
maatregelen te (laten) realiseren.  
 
Artikel 3 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient, in overleg met het Koninklijk 
Nederlands Meteorologisch Instituut, binnen drie maanden na vaststelling van dit 
besluit  enkele  versnellings meters boven de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid te 
installeren en operationeel te hebben . Deze versnellingsmeters dienen de 
grondbewegingen in het gebied aan het oppervlak zodanig te registreren dat de 
beoor deling van het causale verband tussen een door de gaswinning geïnduceerde 
aardbeving en gebouwschade hierdoor wordt vereenvoudigd.  
 
Artikel 4 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient binnen zes maanden na 
vaststelling van dit besluit , door toezending aan de Minister van Economische 
Zaken en ten genoege n van de Inspecteur -generaal der mijnen,  voor de gas -
velden Eleveld en Vries -Zuid in het winningsplan een risicobeheers systeem te 
ontwikkelen en operationeel te hebben.   
 
Artikel 5 
De Ned erlandse Aardolie Maatschappij B.V. zorgt voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken 
binnen een redelijke termijn, en maakt de betreffende informatie binnen  drie 
maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit  openbaar . 
 
Artikel 6 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient, binnen zes maanden  na 
vaststelling van dit besluit zorg te dragen voor het uitvoeren van een 
representatieve nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvoorkomens 
Eleveld en Vries -Zuid teneinde eventuele toekomstige mijnbouwschade aan 
gebouwen door de gaswinning Westerveld beter te kunnen vaststellen.   
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  31 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Artikel 7 
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag waarop de termijn voor het 
indienen van een beroepschrift afloopt en komt te vervallen op 31 december 
2028.  
 
De Minister van Economische Zaken,  
namens deze:  
 
 
 
 
 
drs. J.M.C. Smallenbroek  
direct eur Energie en Omgeving  </pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>Date : 10-3-2017 11:57:47
From :  
To : " aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl,   @assen.nl, @coevorden.nl'" @coevorden.nl,
"' @dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, "' @emmen.nl'" emmen.nl, "' @leek.nl'"
@leek.nl, " @middendrenthe.nl'" n@middendrenthe.nl, "' GemeenteNoordenveld.nl'"
GemeenteNoordenveld.nl, "' @drenthe.nl'" @drenthe.nl, "' @drenthe.nl'" @drenthe.nl,
@tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, " @gemeentewesterveld.nl'" @gemeentewesterveld.nl, " wdodelta.nl'"
@wdodelta.nl, "   hunzeenaas.nl, "' @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
"' @vechtstromen.nl'" @vechtstromen.nl, "' @groningen.nl'" @groningen.nl,
@provinciegroningen.nl'" provinciegroningen.nl, " @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl
Subject : zienswijze gaswinningsplan Westerveld
Attachment : Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld.docx;
Dag allemaal,
 
In januari hebben we als lokale overheden een advies ingediend bij het ministerie van EZ op het winningsplan Westerveld. Bij de opstellen van het advies is samen opgetrokken.
 
Half april wordt het ontwerp-besluit op het gaswinningsplan Westerveld verwacht en start de periode van zienswijze. Op basis van de ervaring van het winningsplan Groningen
verwachten we gebruik te moeten maken van een zienswijze.
 
Ik stel voor dat we hierin weer gezamenlijk gaan optrekken. De korte periode van zienswijze (6 weken) maakt een strakke planning vooraf noodzakelijk. In deze periode vallen
bovendien ook een aantal feestdagen en de meivakantie.
 
In overleg met de gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo hebben ik bijgaande procesplanning opgesteld.
 
Ik  vraag jullie nu alvast  een aantal momenten in jullie agenda’s te reserveren:
1.       Donderdag 20 april  middag: ambtelijk startoverleg, taakverdeling  
2.       Dinsdag 9 mei en  Woensdag 10 mei bespreken concept zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief concept zienswijze.
De vraag is of we beide dagen echt nodig hebben maar het is makkelijker om later een dag of dagdeel weer te schrappen.
 
De bijeenkomsten vinden plaats in het gemeentehuis van Tynaarlo te Vries. Een definitieve uitnodiging volgt later.
 
Ik heb de uitnodiging breed uitgezet om eenieder de kans te geven mee te doen. Als je geen bijdrage wilt/kunt leveren hoor ik dat ook graag.    
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1240
</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld   
Door:  gemeente Assen  
Gebaseerd op v oorlopige planning Min isterie  van EZ ontvangen op  14 februari 2017 . Deze nog 
definitief checken op bijeenkomst van EZ op 6 maart.    
Voorlopige globale planning  
Week 06  vergadering mijnraad  
Week 08 advies Mijnraad binnen  
Week 09 besluit schrijven  
Week 15 besluit gereed  
Week 16 start termijn zienswijze; ter  inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)  
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)  
Week 22  einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te 
dienen)  
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen  
Week 28 beschikking gereed (publicatie)  
 
Inleiding  
Doel is om gezamenlijk te ko men tot een zienswijze. We hebben maar 6 weken dus dit vergt een 
strakke procesplanning en organisatie . We moeten daarom de inzet van alle benodigde partijen nu al 
gaan  organiseren en  vastleggen. In de periode van zienswijze valt de meivakantie, Koningsda g, 
Bevrijdingsdag en Hemelvaart. Dus dat maakt een strakke planning nog meer noodzakelijk ! 
Oorspronkelijke planning van E Z was op 16 maart start ter inzagelegging ontwerp -besluit en dus start 
zienswijze. In de mail van 14 febr uari geeft EZ een gewijzigde planning aan. Daarin wordt uitgegaan 
van week 16 (17-21 april).  Bij het opstellen van de zienswijze willen we weer gebruik maken van de 
ervaringen van het winningsplan Groningen. Inzet van advocaat is van belang omdat we mogelijk 
later nog een beroepsproced ure gaan starten.  
Stappenplan  
Onderstaand de stappen die  gezet moeten worden  voor de start van de periode zienswijze.     
Week 10 -15  Voorbereidende werkzaamheden:  Inventarisatie traject zienswijze 
winningsplan Groningen. 20 maart bestuurlijk overleg bij provincie.    
Week 16  Kennisnemen en beoordelen ontwerp -besluit , daarbij focussen op de voor 
ons belangrijke thema’s . Ambtelijk overleg (startbijeenkomst)  op 20 april 
s’middags  met alle samenwerkingspartners waarin aan de orde komt:  
opstellen f ormat, afspraken taakverdeling.     
Week 17   Meivakantie  Uitwerken zienswijze in klein er verband.  Uitzetten Concept -
zienswijze naar alle samenwerkingspartners.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>Week 18   (week van 5 mei)  
Concept -zienswijze  naar advocaat. Ambtelijk overleg 
samenwerkingspartners  (blokken agenda’s op 9 en 10 mei!) . Doel: bespreken 
concept  zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief 
concept zienswijze.  
Week 19 /20  Raadplegen bewoners/ wijkverenigingen. Eventueel bestuurlijke afstemming 
zienswijze .  
Week 2 1 Behandeling zienswijze in colleges, beschikbaar stellen zienswijzen aan 
inwoners , raadsvoorstel aan de colleges.  Informatieavonden van EZ (22, 23, 
24 mei) ; vlak voor hemelvaart!   
Week 22   Evt Raadsvergadering t.b.v. kennisname zienswijze. 2 juni  einddatum termijn 
zienswijze   
 
 
                                                                               
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>Date : 10-3-2017 11:57:48
From :   @assen.nl
To : " @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, "   @assen.nl, " @coevorden.nl'" @coevorden.nl,
" @dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, " @emmen.nl'" emmen.nl, " @leek.nl'"
@leek.nl, " @middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, " GemeenteNoordenveld.nl'"
GemeenteNoordenveld.nl, " @drenthe.nl'" @drenthe.nl, " @drenthe.nl'" @drenthe.nl,
" @tynaarlo.nl'" a@tynaarlo.nl, " @gemeentewesterveld.nl'" @gemeentewesterveld.nl, " wdodelta.nl'"
@wdodelta.nl,   hunzeenaas.nl, " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl,
" @vechtstromen.nl'" @vechtstromen.nl, " @groningen.nl'" @groningen.nl,
" @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, " @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl
Subject : zienswijze gaswinningsplan Westerveld
Attachment : Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld.docx;
Dag allemaal,
 
In januari hebben we als lokale overheden een advies ingediend bij het ministerie van EZ op het winningsplan Westerveld. Bij de opstellen van het advies is samen opgetrokken.
 
Half april wordt het ontwerp-besluit op het gaswinningsplan Westerveld verwacht en start de periode van zienswijze. Op basis van de ervaring van het winningsplan Groningen
verwachten we gebruik te moeten maken van een zienswijze.
 
Ik stel voor dat we hierin weer gezamenlijk gaan optrekken. De korte periode van zienswijze (6 weken) maakt een strakke planning vooraf noodzakelijk. In deze periode vallen
bovendien ook een aantal feestdagen en de meivakantie.
 
In overleg met de gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo hebben ik bijgaande procesplanning opgesteld.
 
Ik  vraag jullie nu alvast  een aantal momenten in jullie agenda’s te reserveren:
1.       Donderdag 20 april  middag: ambtelijk startoverleg, taakverdeling  
2.       Dinsdag 9 mei en  Woensdag 10 mei bespreken concept zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief concept zienswijze.
De vraag is of we beide dagen echt nodig hebben maar het is makkelijker om later een dag of dagdeel weer te schrappen.
 
De bijeenkomsten vinden plaats in het gemeentehuis van Tynaarlo te Vries. Een definitieve uitnodiging volgt later.
 
Ik heb de uitnodiging breed uitgezet om eenieder de kans te geven mee te doen. Als je geen bijdrage wilt/kunt leveren hoor ik dat ook graag.    
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1241
</pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld   
Door:  gemeente Assen  
Gebaseerd op v oorlopige planning Min isterie  van EZ ontvangen op  14 februari 2017 . Deze nog 
definitief checken op bijeenkomst van EZ op 6 maart.    
Voorlopige globale planning  
Week 06  vergadering mijnraad  
Week 08 advies Mijnraad binnen  
Week 09 besluit schrijven  
Week 15 besluit gereed  
Week 16 start termijn zienswijze; ter  inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)  
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)  
Week 22  einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te 
dienen)  
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen  
Week 28 beschikking gereed (publicatie)  
 
Inleiding  
Doel is om gezamenlijk te ko men tot een zienswijze. We hebben maar 6 weken dus dit vergt een 
strakke procesplanning en organisatie . We moeten daarom de inzet van alle benodigde partijen nu al 
gaan  organiseren en  vastleggen. In de periode van zienswijze valt de meivakantie, Koningsda g, 
Bevrijdingsdag en Hemelvaart. Dus dat maakt een strakke planning nog meer noodzakelijk ! 
Oorspronkelijke planning van E Z was op 16 maart start ter inzagelegging ontwerp -besluit en dus start 
zienswijze. In de mail van 14 febr uari geeft EZ een gewijzigde planning aan. Daarin wordt uitgegaan 
van week 16 (17-21 april).  Bij het opstellen van de zienswijze willen we weer gebruik maken van de 
ervaringen van het winningsplan Groningen. Inzet van advocaat is van belang omdat we mogelijk 
later nog een beroepsproced ure gaan starten.  
Stappenplan  
Onderstaand de stappen die  gezet moeten worden  voor de start van de periode zienswijze.     
Week 10 -15  Voorbereidende werkzaamheden:  Inventarisatie traject zienswijze 
winningsplan Groningen. 20 maart bestuurlijk overleg bij provincie.    
Week 16  Kennisnemen en beoordelen ontwerp -besluit , daarbij focussen op de voor 
ons belangrijke thema’s . Ambtelijk overleg (startbijeenkomst)  op 20 april 
s’middags  met alle samenwerkingspartners waarin aan de orde komt:  
opstellen f ormat, afspraken taakverdeling.     
Week 17   Meivakantie  Uitwerken zienswijze in klein er verband.  Uitzetten Concept -
zienswijze naar alle samenwerkingspartners.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>Week 18   (week van 5 mei)  
Concept -zienswijze  naar advocaat. Ambtelijk overleg 
samenwerkingspartners  (blokken agenda’s op 9 en 10 mei!) . Doel: bespreken 
concept  zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief 
concept zienswijze.  
Week 19 /20  Raadplegen bewoners/ wijkverenigingen. Eventueel bestuurlijke afstemming 
zienswijze .  
Week 2 1 Behandeling zienswijze in colleges, beschikbaar stellen zienswijzen aan 
inwoners , raadsvoorstel aan de colleges.  Informatieavonden van EZ (22, 23, 
24 mei) ; vlak voor hemelvaart!   
Week 22   Evt Raadsvergadering t.b.v. kennisname zienswijze. 2 juni  einddatum termijn 
zienswijze   
 
 
                                                                               
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>Date : 10-3-2017 13:45:05
From :  "
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Cc     assen.nl,   @assen.nl
Subject : Zienswijze gaswinningsplan Westerveld
Attachment : Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld.docx;
Dag Marco,
 
Even een actuele schets van de stand van zaken. Volgende week vrijdag hebben we even een vooroverleg t.b.v. het bestuurlijk overleg van 20 maart in het provinciehuis maar met
deze informatie heb je alvast een actueel overzicht.
Half april wordt het ontwerp-besluit op het gaswinningsplan Westerveld verwacht en start de periode van zienswijze. Op basis van de ervaring van het winningsplan Groningen
verwachten we gebruik te moeten maken van een zienswijze. In overleg met de gemeenten Aa en Hunze en Tynaarlo hebben we bijgaande procesplanning opgesteld. Deze
procesplanning is inmiddels gedeeld met alle lokale overheden en gevraagd de data te reserveren zodat iedereen tijdig in de startblokken staat.
 
Op 7 maart hebben we samen met Tynaarlo en Aa en Hunze  een oriënterend gesprek gehad met het kennisplatform onafhankelijk meten mijnbouwactiviteiten (OMEM). Uit het
gesprek blijkt dat zij veel kennis hebben van meten en zij kunnen ons mogelijk behulpzaam zijn met betrekking tot het beoordelen van het door ons geadviseerde meetprotocol.
Kern van hun boodschap: de huidige instanties adviseren op basis van te beperkt aantal meetpunten en verkeerde meetinstallaties om voldoende betrouwbare uitspraken te
kunnen doen over de locatie, intensiteit en gevolgen van een beving. Dat maakt het voor inwoners lastig om schades te claimen en gehonoreerd te krijgen. We hebben met ze
afgesproken dat ze ons volgende week een overzicht sturen met daarin hoe en onder welke voorwaarden zij ons kunnen adviseren.
 
Op maandag 6 maart zijn we aangeschoven bij een overleg met het ministerie van EZ over de informatie bijeenkomsten die ze gaan organiseren in de zienswijze termijn.
Waarschijnlijk komen er op 22, 23 en 24 mei (van 18.30 tot 20.30 uur) informatie avonden in Assen. Twee in Marsdijk en een in het zuiden van de stad. De bijeenkomsten krijgen
het karakter van een inloopbijeenkomst, dus geen plenaire activiteiten.
 
Er is gevraagd wat voor rol we willen pakken. Er is aangegeven dat we ambtelijk aanwezig zullen zijn en dat er naar verwachting ook een of meer bestuurders komen. We kregen
de vraag of we ook een eigen stand willen. We hebben gezegd dat we dit terug leggen bij onze bestuurder. We hebben aangegeven dat mogelijk ook een bestuurder het woord
wil voeren.
 
We hebben aangegeven dat we (zeker in Marsdijk) een grote opkomst verwachten. Misschien zelfs meer dan de 400 mensen die naar de informatie bijeenkomsten van de NAM
kwamen. De Rijksbeveiliging is betrokken bij de organisatie. Wekelijks maken die een analyse (socialmedia)van de veiligheidssituatie. Als deze analyse negatief uitvalt, kan het
zijn dat de avonden worden afgelast. We hebben gezegd dat EZ zelf moet zorgen voor de beveiliging binnen. We hebben geadviseerd dat de Rijksbeveiliging contact zoekt met
. i s door ons bijgepraat.
 
We zouden alvast afspraken kunnen gaan  inplannen met de verschillende belangengroepen: De actiegroep in Marsdijk; Dorpsbelangen Loon en De Wijkvereniging Marsdijk. De
Wijkvereniging wil geen gesprek samen met de actiegroep: ‘Liever hebben wij een apart overleg. Dat is omdat wij als wijkvereniging voor initiatieven van wijkbewoners en voor
aan Marsdijk gelieerde niet commerciële acties alleen ondersteuning verlenen in de zin van faciliterende diensten. Voor die diensten willen we geen onderscheid of voorkeur
aangeven zodat eenieder gelijk wordt behandeld in zijn of haar handelwijze.’
Een geschikt moment voor de gesprekken zou kunnen zijn 18 en 19 mei. We weten dan wat de inhoud van de zienswijzen wordt, maar er is nog geen college besluit. Eventuele
opmerkingen of aanvullingen kunnen we dan nog meenemen in het college voorstel.
 
De informerende brief naar de raad is inmiddels verzonden.
Tot zover.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1242
</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>Processchema Zienswijze gaswinningsplan Westerveld   
Door:  gemeente Assen  
Gebaseerd op v oorlopige planning Min isterie  van EZ ontvangen op  14 februari 2017 . Deze nog 
definitief checken op bijeenkomst van EZ op 6 maart.    
Voorlopige globale planning  
Week 06  vergadering mijnraad  
Week 08 advies Mijnraad binnen  
Week 09 besluit schrijven  
Week 15 besluit gereed  
Week 16 start termijn zienswijze; ter  inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)  
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)  
Week 22  einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te 
dienen)  
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen  
Week 28 beschikking gereed (publicatie)  
 
Inleiding  
Doel is om gezamenlijk te ko men tot een zienswijze. We hebben maar 6 weken dus dit vergt een 
strakke procesplanning en organisatie . We moeten daarom de inzet van alle benodigde partijen nu al 
gaan  organiseren en  vastleggen. In de periode van zienswijze valt de meivakantie, Koningsda g, 
Bevrijdingsdag en Hemelvaart. Dus dat maakt een strakke planning nog meer noodzakelijk ! 
Oorspronkelijke planning van E Z was op 16 maart start ter inzagelegging ontwerp -besluit en dus start 
zienswijze. In de mail van 14 febr uari geeft EZ een gewijzigde planning aan. Daarin wordt uitgegaan 
van week 16 (17-21 april).  Bij het opstellen van de zienswijze willen we weer gebruik maken van de 
ervaringen van het winningsplan Groningen. Inzet van advocaat is van belang omdat we mogelijk 
later nog een beroepsproced ure gaan starten.  
Stappenplan  
Onderstaand de stappen die  gezet moeten worden  voor de start van de periode zienswijze.     
Week 10 -15  Voorbereidende werkzaamheden:  Inventarisatie traject zienswijze 
winningsplan Groningen. 20 maart bestuurlijk overleg bij provincie.    
Week 16  Kennisnemen en beoordelen ontwerp -besluit , daarbij focussen op de voor 
ons belangrijke thema’s . Ambtelijk overleg (startbijeenkomst)  op 20 april 
s’middags  met alle samenwerkingspartners waarin aan de orde komt:  
opstellen f ormat, afspraken taakverdeling.     
Week 17   Meivakantie  Uitwerken zienswijze in klein er verband.  Uitzetten Concept -
zienswijze naar alle samenwerkingspartners.  
  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>Week 18   (week van 5 mei)  
Concept -zienswijze  naar advocaat. Ambtelijk overleg 
samenwerkingspartners  (blokken agenda’s op 9 en 10 mei!) . Doel: bespreken 
concept  zienswijze overheden. Verwerken opmerkingen tot definitief 
concept zienswijze.  
Week 19 /20  Raadplegen bewoners/ wijkverenigingen. Eventueel bestuurlijke afstemming 
zienswijze .  
Week 2 1 Behandeling zienswijze in colleges, beschikbaar stellen zienswijzen aan 
inwoners , raadsvoorstel aan de colleges.  Informatieavonden van EZ (22, 23, 
24 mei) ; vlak voor hemelvaart!   
Week 22   Evt Raadsvergadering t.b.v. kennisname zienswijze. 2 juni  einddatum termijn 
zienswijze   
 
 
                                                                               
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 11:51:16
From :     @hetnet.nl
To :   @assen.nl,   @assen.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl
Cc : @plasbossinade.nl" @plasbossinade.nl
Subject : zienswijze instemmingsbesluit
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei aanpassingen Marco.docx;
Heren,
 
Bijgaand mijn huiswerk van vanochtend. Met wijzigingen bijhouden heb ik opmerkingen gemaakt in de tekst, met de bedoeling dat je die,, indien gewenst, zo kunt
overnemen.
 
Als je dat doet, is het denk ik wel van belang dat je nog even goed kijkt naar de samenvatting en conclusies, en dan met name of de meest wezenlijke argumenten uit de
tekst van de zienswijze ook in de samenvatting en conclusies staan.
 
Verder loopt de nummering van de vette tussenconclusies niet helemaal lekker en moet je er denk ik nog een keer tekstueel doorheen op consequentie (bijvoorbeeld
Winningsplan of winningsplan), maar dat betreft de eindredactie.
 
Als jullie deze mail replyen, doe dat dan svp ook naar mijn werkmailadres (zie hierboven in de cc balk), omdat ik morgen wel mijn werkmail, maar niet mijn privemail zie.
 
Succes met de verwerking. Ik vind dat het een goed stuk is geworden met een mooi evenwicht tussen maatschappelijke, bestuurlijke en juridische argumenten, en daarom
ook een goede basis voor –als dat nodig is – een beroepsprocedure bi de Raad van State.
 
Vriendelijke groet en prettige zondag.
 
   16.1243
</pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>         INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE   21 Samenvatting   22 Conclusie   3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT   4 COMMUNICATIE   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   5.1 Doelmatigheid   5.2 Kaders schade   5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa  54 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  6 PRODUCTIE   6.1 Productie put Vries-10   62 Productiesnelheid   63 Totale productie en fluctuaties   7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   71 Onzekerheden   7.2. Ontbrekende/onjuiste gegevens   8 BODEMBEWEGING   81 Bodemdaling   8.2  Bodemtrilling   83 Reservoirstimutatie/ Fracken   9 SCHADE   9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  9.2 Afhandeling van schade   9.3 Lusten en lasten   10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM   11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT    Zienswijze winningspian Westerveld    u    Reo    md    ke  &    Is |    3    IR</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesltuit geeft utevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan. Subsidiair hebben we  onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, schadeafwikkeling en  een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld. Wij hebben dit advies  uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan  ons advies. In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken  maar het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding  voor de gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief  goed mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners op en nabij gasvelden. Onder andere vanwege de zorgen die wij hebben over de  directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied,  dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze  zienswijze zijnde decentrale overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.    Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de  minister hebben geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel  uit maakt van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE    21 Samenvatting    Vanuit betrokkenheid, zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw  concept instemmingsbesluit bestudeerd. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe  en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied en de  invloed op natuur en milieu, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmings besluit.  Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de lokaie overheden, net als in het adviestraject, weer  samen opgetrokken,    Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld.  Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking,  schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld. Wij  hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. Na bestudering van het winningsplan en het  ontwerp instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen.    Veiligheid   Uit het winningsplan en de bijbehorende adviezen van TNO en Staatstoezicht op de Mijnen  (SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de  gasvelden en haar inwoners. tn ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden  omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van  gaswinning op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is,  adviseerden wij u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de  berekeningsresultaten van de maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het  ontwerpbesluit niet op ingegaan.    Productieniveau, - snelheid en duur van het insternmingsbesluit         In_het_ontwerp-besluit is miet onderbouwd of en_ waarom de winning uit deze velden  gedurende 10 jaren noodeakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven  wordt beschouwd. Dat zal echter nader onderzocht en gemotiveerd m worden. Wij  vinden het onwenselijk dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts                               dient het instemmingsbesluit beperkingen ten aanzien van _prooductue-volume en  productietempo (voorkomen van fluctuaties] te bevatten.         Communicatie   Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. In uw brief van 14 april 2017  (kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude  winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter  advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winnings plan  Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.</pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voorkomen en beperken van schade   Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van  schade door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen, zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw)), en  niet op het geoorloofd zijn van mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door  de exploitant / operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). _   Wij vinden dat u het begrip schade ten onrecht beperkt tot enkel schade tn de zin van het BW.         Het schadebegrip in de Mijnbouwwet is veel breder, Dat heeft dus gevolgen voor uw  toetsingskader,    Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Schadeafhandeling   In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Wij zijn  tevreden dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft Tevens dat u in  uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn  echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij  NAM en de decentrale overheden. Moet hier niet nog sets staan over de omkering van de  bewijslast? Of komt dat in de oplegger van Assen? Of hebben jullie besloten het helemaal er         uitte laten,    Meet- en regelprotocol   In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van  3,9 op de schaal van Richter en daarmee een grote kans op constructieve schade. Onze  inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat  winnen het van groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij  constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op  te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan SodM. Echter om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. Tevens vinden wij dat het  risicobeheerssysteem hoor alle velden moet worden aangelegd.    Fracken en zuurstimulatie   In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij  constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter aan welke paragrafen en passages van het winningsplan nu exact  instemming ts onthouden, U geeft echter ook aan dat bij de  toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een nieuwe wijziging van het  winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten  wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale    wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt niet de uitgebreide         Met opmerkingen [E4]: Je noemt vergunningverlening, maar  bedoel je niet de isntemming met het winningspan?              | Met opmerkingen [E2]: £n ook de nulmetingen?    </pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief dan niet  voldoende ingevuld.    2.2 Conclusie    Wij vinden dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet komt  aan het door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft  dat het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de  besluitvorming. In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied — en  met name ook het voorkomen van die effecten - naar onze mening onvoldoende  meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals schade,  natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.         In uiJw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig  beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische RisicoAnalyse (SRA). Dit  advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij  aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk  meegewogen dienen te worden.    In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein  beoordeeld, Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine)  aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn  advies van 13 april jl. schrijft de Inspecteur-generaal van de SodM over de Groningersituatie  dat de modellen te kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied  hebben gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de  schaal van Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere  beving niet voor zal doen.    Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de  natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd meet- en  monitoringplan. Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste gegevens waarbij onder  andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen.  Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de  gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het  Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken.  Wanneer zonder deze informatie besluitvorming plaatsvindt wordt de rechtszekerheid van  onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad.    Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  Westerveld.</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving  en gezondheidskiachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid. Wij willen niet in een situatie belanden  waar zich dit voordoet.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een  zelfde patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond  en een hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk  maakt op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord  woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de  gevolgen daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling  van het winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een  acceptabel veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en  maatschappelijke acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de Ow de maatschappelijke  gevolgen expliciet en transparant dient te benoemen en te betrekken in uw   afweging.    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht  aan dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe  achterblijvend rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit  verband wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is  voor export. Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan  Nederland levert. Wij kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te  gaan op dit aanbod.</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en  teven door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij  vragen u echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.    Het valt ons op dat u in instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld  uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winnigsniveaus nodig zijn in  verband met de leveringszekerheid. In het onderhavinge ontwerp-besluit lijkt u voetstoots aan  te nemen dat de in het winningsptan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn,    het Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen.  Anders gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van  de verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger  gewonnen worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q.  bebouwingsconcentraties ?    Wij vinden dat u:  2. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.  3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de    leveringszekerheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk  Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld  en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning  in Drenthe, zwaar onder druk staat    In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5-tal aanbevelingen gedaan over  aardbevingsrisico’s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de  besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in  de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.    Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van  winningen. Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners  een rotte geven in de besluitvorming door middel van inspraak.    In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van  B&W concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor  experts en deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale  overheden voor te leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is  nog geschreven in deze oude stijl.   In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke  communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappetijke  licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog  niet concreet toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele)  inloopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp  instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een  transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de intoopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de  inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij vinden dat:  1. het winningsplan en ontwerpbesluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het  burgerperspectief niet voldoen aan ministeriele toezeggingen en er daarom een  nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    51 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan  is getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u  vooral om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de  mijnbouwonderneming in het winningspfan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de  technische parameters en geologische omstandigheden van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet  instemming. met het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling  op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van  onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot  een ander besluit behoort te leiden. Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en  milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.    5,2 Kaders schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk  beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de  Mijnbouwwet (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat  door de gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te  vergoeden. Daarbij zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van  het Burgerlijk Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket  mijnbouwschade, waar personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017  kunnen melden.    Uw opvatting over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in         genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherming van het  milieu. Het winningsplan moet daarover informatie bevatten {zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en         art. 24 lid 1 sub qens en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen.         Dat is een aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aanwezigheid of het voorkomen van  schade in de zin van het Burgerlijk Wetboek.         Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    Bij -begrijpen.umwmotivatie—ena_kunnen—hrermeainastammen,  5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drentsche Aa-gebied u in algemene  zin reeds gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige  gevolgen kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de  maatregelen ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft ìn uw ontwerp  besluit aan de NAM te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op  korte termijn aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen  kan worden. Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan  Westerveld voor de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentsche Aa in strijd met  art. 24 lidl sub q, r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht.    Een beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied zijnis derhalve onvoldoende in uw  ontwerp instemmingsbesluit meegewogen. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura-  2000 Drentse Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten  toetsen.    Het Drentsche Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het  behoud en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is  vastgesteld door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt  uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te  beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de  unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentsche Aa-gebied als Natura 2000  gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in  hoeverre het bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering  van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en  bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan  niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER-rapportage verplicht is. Dit vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet  natuurbescher ming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.   Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drentsche Aa.    Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan  moeten worden naar de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    niet hoe yu — bij gebreke van die informate — reeds nu een oordeel kunt hebben over de  gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu fart. 36 lid 1 sub c en d Mbw) Wij  maken er ernstig bezwaar tegen dat die informatie niet reeds op dit moment bekend ss en dus  geen onderwerp kan zijn van zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerp-bestuit — aangepast aan  en_met_de nieuwe milieuinformatie — dus nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen,  zodat wij, burgers en belangenorgan:saties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art    34 lid 4 Mow een zienswijze inte dienen,         Wij vinden dat:   1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een  volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerpbesluit, conform  artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou  moeten leiden tot het onthouden van instemming aan aiet-ontvaakelijk-verklariag  van-de-aanuraag-zijnde het winningsplan Westerveld.    2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw definitieve  besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de  Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de  natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.   3. Voor het onderhavige winningsplan een MER-rapportage verplicht is, conform art  72a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 28 van de Wet  natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet worden verklaard.    54 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondsiag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Wij vinden dat u:  Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10  in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is,  zoals in het geval van put Vries-10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het  winningsplan nodig”.    Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaalt dat een winningsplan onder meer een opgaaf  moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de  volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter  van de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende  winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put  Vries-10. Put Vries -10 zit dus niet in het vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening  dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbestuit.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10} ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. ts het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande Vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van  de boorgaten en verbuizingen niet voldoent aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het  Mbb). Zie bijvoorbeeld paragraaf B4.i (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing  treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geensuns aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub  ef, gen h Mbb). Ook is in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb niet vermeld hoeveel boorgaten bij  de winning worden gebruikt Integendeel, in B4) wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden  getaten. Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke  boorgaten. nu wel en welke niet in dit winningsplan zijn opgenomen,                   Wij vinden dat:  1. Door het in gebruik nemen van put Vries-10 gehandeld wordt in strijd met het  vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met  inwoners en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar  geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe    14         Met opmerkingen [E3]: Oatvan die ebstaande vergunning  begrijpik niet. De stelling is toch juist dat put 10 niet is vergunden  |_niet in het vigerende winning spplan zit?</pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt  beschouwd. Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten  beëindigen.   4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan  niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb} en hiermee het  plan niet ontvankelijk is, althans daaraan instemming moet worden onthouden.    62 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) stelde ontangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname  overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het  advies van het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van  toepassing zijn. Ook voor dre velden geldt logischerwijs dat fluctuaties zoveel mogelijk  voorkomen moeten worden.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op moet te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de  productiesnelheid en fluctuaties en op basis hiervan een productiesnelheid in de  vergunning op teleggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.    63 Totale productie en fluctuaties _en duur van het besluit    In uw ontwer p-instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale  winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar  verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitioop tot uiterlijk 2028.    Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland  de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Gezien de  negatieve effecten, van gaswinning is zo'n motivering en onderbouwing van de noodzaak van  gaswinning ut juist deze velden wel noodzakeiijk. Gaswinning uit deze velden Is geén gegeven.  U zult moeten aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met              het oog op de teveringszekerheid. Ook het winningsplan zelf zou daarover — vervolgens door u         Suggestie Robert van der Velde, Als je dit overneemt, doe dat dan ook in artikelsgewijs bij art  7:         15</pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van  een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden  voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit              deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden  volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk is, wil niet zeggen dat dat  maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade)  en uw regering (zo spoedig mogetijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij  bepleiten daarom een ijkmoment over vijf jaren, in de vorm van een nieuw winningsplan per                             2023, waarin de op dat moment meest recente inzichten over seismische risico's, schade,  leveringszekerheid en energietransite zijn meegenomen              Tevens geeft u in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in  hoeverre fluctuaties in winningsniveau's vermeden moeten worden. Enkel het feit dat het hier  gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening  onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoeven gaan.    Wij vinden dat u:         2-1pe noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen. - [ Met opmaak: Sondaar, Inpringig Links 0,63 cm,  en tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het „Geen opsommingstekens of nummering _         winningsniveau. ( Met opmaak: Letterty pe: +Hoofdtekst (Calibri), Vet         64 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw bestuit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen. Wij  constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan speciftek over het  communiceren over deze onzekerheden. De onderzoeksraad adviseerde u om in de  communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke  plaats deze onzekerheid krijgt inde besluitvorming.    In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbestuit niet op  ingegaan.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Ook heeft de Onderzoeksraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar  kennisontwikkeling van de diepe ondergrond. Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen  drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat  het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg  grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet  uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze  berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de  risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote  onzekerheden. Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur  generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is  dreat de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.    Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189)} voor het  gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het  einde van de gaswinning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar  hypotheses en methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent    Wij vinden dat u:  1. In de besluitvorming niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn  afgewogen in de besluitvorming.  2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.    7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Aanalyse (SRA) uit te voeren  omdat er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid  en andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u op de aard en omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn,  dat er in een beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke  ontwikkeling, die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd (Bestemmingsplan  Werklandschap Assen-Zuid vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft  infrastructuur ook is gerealiseerd. Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, die  deels, samenvallen met de planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe  ontwikkelingen worden meegenomen in uw afweging.    Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente  bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.   Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het  gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdichtheid van 500-1000    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    inw/km2 in plaats van de 250-500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het  winningsplan is opgenomen.    Wij vinden dat u:   3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het  Werklandschap Assen-Zuid (en andere recente bestemmingsplannen} en andere  voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en dat u deze SRA  opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs. Ook moet de  SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het  gasveld Eleveld.    In het algemeen vinden wij het winningsptan multi-interpretabel. In het winningsplan en het  ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O.a. over  de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen  West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van verschillende benamingen.  Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie  over de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put. Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over  de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen. Hierdoor is het voor ons en inwoners niet  mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  4. Het ontwerpbesluit en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter  inzage moet leggen.  5. Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven  waarvoor instemming wordt gevraagd en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de  Mijnbouwwet.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    8.1 Bodemdaling    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Wij vinden dat u:  1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.    8.2 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving  geinduceerde schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben. Wij vinden dat uitwerking  ervan onvoldoende en volgordelijke niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de  NAM te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking  ervan. Bovendien heeft u een aantal maatregeten ten onrechte slechts voorgeschreven voor  de velden Eleveld en Vries Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.         Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  2. alsnog inzicht moet geven op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico's van deze technieken. Wij  constateren dat u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu prectes niet van toepassing is  verklaard.    U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM  een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de  aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de bestuitvorming hierover  gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking  treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het  burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    22.De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken,  niet toe moet passen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4,3.Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is  verklaard.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan de NAM te verplichten om preventieve  maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art, 35 lid 1 sub f en art, 24 lid 1  sub cs en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving moet er als nog  komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan. Deze dient om  advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters, U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige  monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse | toereikend is en geen  additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere  monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van  versnellingsmeters.    Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van  schade door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een  reeds werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn.  Overigens benoemd u in dit verband terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als  bevende velden. De Mbw maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet instemmen met  ven winoningsplan verlenen van cen wintAgsverguaniag geen onderscheid naar productiefasen  of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan  een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door  bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).    Wij vinden dat:   1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de  vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus  een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van  schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk moet verklaren,  althans daaraan uw instemming moet onthouden,   2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van  enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U         21</pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    stelt dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke  vereisten wordt voldaan.    9.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen.  Tevens hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie, Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM. De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie — overigens is onduidelijk  welke informate u bedoelt — moet de NAM binnen drie maanden na het onherroepelijk  worden van dit besluit openbaar te maken.    Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  dat u in uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij  zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt  bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger van de  aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  overheden hebben wij ìn dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het  lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij  overigens graag bereid hierin mee te denken.    Omkering bewijslast??? Of laten we dat er uit?    Wij vinden dat u:   1. als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat — evenals in het  aardbevingsgebied Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld  voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en  beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn.   2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een  onafhankelijke schadeafhandeling operationeel is.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3. zorg moet dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de  toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen,  de vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de  Staat.   4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds  mijnbouwschade niet moet beperken voor natuurlijke personen maar verbreden  naar alle rechtspersonen. (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).    9.3 Lustenen lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw bestuit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:  1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio en dat dit integraal onderdeel  moet zijn van uw afweging.    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    In hoofdstuk 7 (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken) zijn we ingegaan op de onzekerheden van  berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige  modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het SodM.  SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op  constructieve schade. Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden  daarom als u toch gaat winnen het van groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet  worden opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:   e _Bijsturen winning in geval van bevingen;   e Inzicht in aarden omvang bevingen;   e Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen.    Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de  verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij  de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot belang bij  schadeafwikkeling.    Wij constateren dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over  te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.   Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te  kunnen leggen tussen trilling en schade. De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger  meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Me) vergelijkbaar met die  worden toegepast in het Groningenveld.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving.  Het huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld aangezien bevingen zich over grote  afstanden kunnen verplaatsen. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al  gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die  van het Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters  noodzakelijk om verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van gebouwen te kunnen  registeren; niet alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke  organisatie op kosten van de NAM.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende  voorkomens op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan SodM. Echter om    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten  gebeuren en dus in de fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet  kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas  na de vergunningverleningsfase ter goedkeuring bij het SodM te leggen is dat niet het geval.    Tot siot zijn wij van mening dat daor u voorgeschreven maatregelen (waaronder    versnellings meters en een nul meting) niet beperkt moeten bijven tot de velden Vries-Zuid en             waor dt.    Wij vinden dat:   1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de  kans op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een  gasveld een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de  vergunning expliciet moet worden opgenomen.   2. vanwege de risico categorie van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan  met versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal  meetpunten is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en schade.   3. in de vergunning een door SodM goedgekeurd risicobeheersysteem ind een meet-  en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners en andere  belanghebbenden inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem  operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT    Artikel 1:   Gelet op de onvolkomenheden en omissies van het winningsplan en de naar onze mening  onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp-besluit over winning en  maatschappelijke risico’s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan  Westerveld.    Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (pragrafen) van het         winningsplan u niet instemt    Artikel 2:  Wij kunnen instemmen met dit artikel.    Artikel 3:   Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters  onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het  meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van een transparant  risicobeheersysteem voor alle producerende gasvelden in de besluitvormingsfase van  onderhavig winningsptan.    Artikel 4:   Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de  bestuitvormingsfase van het winningsplan om invulling te geven aan de rechtszekerheid van  onze inwoners. Het risicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan  waaruit geproduceerd wordt,    Artikel 5:   Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Wij zijn  echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij  NAM en de decentrale bverheden; Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorgen dat — evenals  in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor  de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten|    Artikel 6:   Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd. Dit  moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners_en gaan gelden voor alle velden waaruit  geproduceerd wordt,    Artikel 7:  Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze zienswijze instemmen met dit prtikell    26         Met opmerkingen [E4]: tn dit voorschrif staat toch niiet datook  de cdecentraie overheden verantwoordelijk zijn                   ( Met opmerkingen [E5]: Omkering bewijslast              Met opmerkingen [E6]: Zie mijn suggestie in hoofdstuk 6. Over  de duur van het instemmingsbesiuit. Als je die overneemt, dan hier  ook een opmerking daarover maken en met voorschrift 7 zijn we  dan dus niet akooord.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>Date : 13-5-2017 12:14:30
From :    ziggo.nl
To :   @assen.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 12mei (002).docx;
Ha ,
 
Bedankt voor je werk tot nu toe.
 
Ik heb aangevuld en opmerkingen gemaakt. Ik heb nog verschillende aandachtspunten, maar dat doe ik dan wel als reactie op de teksten van de andere schrijvers.
 
Nog wat zaken:
-        Ik realiseer mij dat de hele tekst is geschreven vanuit het perspectief van de overheden. Willen we een downloadbare versie maken, dan moet er een redactieslag over het
document. L
-        Gaat de advocaat het eindconcept nog lezen?
-        Wij zullen zelf voor onze aanbiedingsbrief nog iets moeten zeggen over de omgekeerde bewijslast.
-        Moeten we nog iets in het algemeen zeggen over het doorschuiven van zaken? Ik bedoel de teksten: Binnen 3 of 6 maanden moet de NAM …….
-        We moeten denk ik, nog apart ingaan op de besluitpunten aan het einde van het ontwerp-instemmingsbesluit
 
Wat een grote klus is dit.
 
Ik ga zo ook nog kijken naar de vragen voor de advocaat.
 
Groet,16.1244
</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 11 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>         INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING   3 HOOFDADVIES   4 ALGEMEEN   5 COMMUNICATIE   6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   6.1 Doelmatigheid   6.2 Kaders schade   63 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  7 PRODUCTIE   7.1 Productie put Vries-10   72 _Productiesnelheid   7.3 _Productieniveau high case   8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   81 Onzekerheden   82 _Ontbrekende/onjuiste gegevens   9 BODEMBEWEGING   9.1 Bodemdaling   92 Bodemtrilling   9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken   10 SCHADE   10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  10.2 Afhandeling van schade   10.3 Lusten en lasten   11 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    Zienswijze winningsplan Wasterveld    1244  12H  1214  13u4  1412    1514  1544  1514  1745    1816  1816  1916    1917  1912  2017  2119    2320  2320  2320  2622    |   ~  he  Ww</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd.    Hoewel in de afgelopen periode meer aandacht is gekomen voor de veiligheid en het welzijn  van onze inwoners, rrenen—wij-nog-steeds-te-meeten-aandringendringen wij er op aan om de  positie van de inwoners centraal te stellen. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe  en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen  wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze  zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt nog onvoldoende sprake is  van een verantwoorde gaswinning. In uw afweging zijn de effecten van de gaswinning in het  gebied naar onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de  directe en indirecte gevolgen zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Met dit instemmingsbesluit komt u slechts ten dele tegemoet aan het door u omarmde advies  van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV}) dat aangeeft dat het burgerperspectief  structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. In uw ontwerp-  instemmingsbesluit geeft u aan de verschillende adviezen zoveel mogelijk te hebben  meegenomen.    Uw besluit baseert u zich voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent de doelmatigheid van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet wel  nadrukkelijk meegewogen dienen te worden. Onze adviezen op het winningsplan zien wij  onvoldoende terug in uw ontwerp-instemmingsbesluit.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteern op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. We constateren dat  u in het ontwerp-instemmingsbesluit afwijkt van dit advies. Waar u wel ons adviezen  overneemt constateren wij dat dit te algemeen is uitgewerkt en hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de uitwerking ervan. Hoewel de bevoegdheid om af te wijken niet  wordt betwist, bevat het besluit onvoldoende motivering voor deze afwijking.    In het algemeen vinden wij het ontwerp-instemmingsbesluit dun gemotiveerd, Er wordt geen    duidelijkheid gegeven over tal van onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons  advies hebben geattendeerd. Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het    nemen_van een besluit. Dit levert voor de inwoners rechtsonzeker heid op.    Nog was zeggen over energieagenda waar naar wordt verwezen. Dit gaat ons te langzaam en  wat is eigenlijk de status hiervan?</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit ticht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdelen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid   Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en  haar inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen  aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan  wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale boderndaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld} kan hebben voor het normale beheer en  onderhoud van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen  in dat verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde  bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg  van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen  op voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotoco!l   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  lfaan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie Il valt Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.  Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen cok de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 HOOFDADVIES    Moeten we dit nog zo apart opnemen? Mijn voorstel om dit niet meer te fioen|_ ee ee.  Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande van de geformuleerde uitgangspunten  komen wij tot het volgende hoofdadvies:    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Verder zijn wij van  mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies, bestaande onzekerheden, geen  aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken en het ontbreken van een adequate schaderegeling voor afdoening en vergoeding  van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten:    Primair: niet inte stemmen met het winningsplan Westerveld 2016 zoals het nu voorligt;    Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende  onderdelen slechts in te stemmen met het winningsplan door het hanteren van  het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en:    1.    »    NAM en Sodm, binnen een door ugestelde termijn, onvolkomenheden te laten  aanvullen;   te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;   een termijn te stellen aan het winningsplan;   hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkeling en een  risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledig te regelen.    In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwing van ons hoofdadvies en overige    adviezen.    =| Met opmerkingen [BEN): Volgens mij moeten we dit (in  7 amngepaste vorm) herhalen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen van 29 april en 15 juli 2016 onder de  naam   Gronings Perspectief blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade,  veiligheidsbeleving en gezondheidsklachten. De resultaten van het onderzoek laten zien dat  schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gepaard gaan met een sterk  verlaagd gevoel van veiligheid.   ‘In het gebied met schade zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde patroon als bij  ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade hebben hier last van:  bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter”    Dit onderzoek bevestigt de eerder gepubliceerde tussenresultaten, dat de veiligheidsbeleving  van inwoners negatief wordt beïnvloed en het welzijn en de gezondheid van inwoners lijdt  onder de huidige situatie waarin schade en onveiligheid worden ervaren. Dit beeld komt ook  naar voren in het woningmarkt- en leefbaar heidsonderzoek    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is er een groot wantrouwen  ontstaan bij de bevolking in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de  gevolgen daarvan. De inwoners moeten meer dan nu het geval is het gevoel krijgen dat er naar  hun problemen wordt geluisterd en dat daar bij de winning ook rekening mee wordt  gehouden. Oaarin wordt de regio gesteund door het advies van OvV waarin deze instantie  adviseert om bij winningsplannen niet alleen naar een acceptabel veiligheidsniveau te kijken,  maar ook de effecten op schade en maatschappelijke acceptatie mee te nemen.  Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een  door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied onverkoopbaar blijken), en  In uw ontwerp-instemmingsbesluit besteedt u geen aandacht aan de maatschappelijke  gevolgen.  Wij vinden dat u:   1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke impact    en  leefbaarheid, expliciet en transparant, zo dient te betrekken in uw afweging dat dit  leidt tot een   veilig en verantwoord niveau van gaswinning en voor de inwoners een begrijpelijke  gaswinning    Dit kan wel weggelaten worden of stukken uit inleiding hierheen.                   | Met opmerkingen [BEB: ik vind dit wat zwaar. Straks wordt    Marsdijk een soort Groningen. Misschien het meer gooien op  waardevenmindering i.p.v. onverkoopbaarheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld         In het __ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft aan dat  Nederland aardgas nodig heeft Dit is correct. De reden hiervan is een tot nu toe  achterblijvend rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.   U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit  verband wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is  voor export. Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan  Nederland levert Wij kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te  gaan op dit aanbod.   Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en  leven door de inwoners van onze regio.    U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u echter om dit in de definitieve  besch beschikking transparant te formuteren.         5 COMMUNICATIE    Input Arne/ Myra   Reactie in de trant van “In de nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat t.b.v. burgerpers pectief  nieuwe winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor burgers en lokale overheden. Daar  voldoet dit winningsplan niet aan. Reparatie wordt niet geborgd in |nstemmingsbesluit.    Voor een adequate invulling van het burgerperspectief, zoals u in het adviesverzoek aangeeft,  is gedegen, transparante en consistente communicatie een absolute voorwaarde.    Advies:   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokate overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw besluit voorwaarden op te nemen waarmee  dit wordt geborgd.    Toelichting:   De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is oog te hebben voor de belangen van onze  inwoners en deze te borgen.   Wij zijn daarom van mening dat de rol van informatievoorziening over de (gevolgen van)  gaswinning niet uitsluitend aan NAM moet worden overgelaten. De communicatie van zowel  NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot  nu toe ís gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde aan dat onze inwoners    10    Met opmaak: Lettertype: Vet         Met opmerkingen [BJ : Ook het ontwap-instemmingsbesluit is |  ‚onleesbaar.</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de (gevolgen van) gaswinning.  Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners worden weggenomen.    Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemming tussen NAM en het ministerie van EZ  over de start van de gaswinning uit put Vries-10, die onder het winningsplan Westerveld valt  (zie ook hfst 7.1).    Communicatie is een essentieel onderdeel van het omgevings management, zoals is verwoord  in uw visiein de brief aan de Tweede Kamer van 1 februari 2016*).  Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk:  1. Samenbinden van belanghebbenden  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk  Transparantie en vertrouwen  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid  Maatwerk    ann    Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet gaan dan het organiseren van  informatiebijeenkomsten en publicaties over de procedure.   Wij willen graag met u meedenken aan de verdere invulling van de communicatie en het  omgevings management. Daarbij nemen wij graag uw visie als vertrekpunt.   Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communicatieplan opstelt dat in overleg en  instemming met u en lokale overheden tot stand komt. Communicatie die staat in een breder  perspectief van omgevingsmanagement, rekening houdend met de 'belevingswereld' van onze  inwoners.    Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en lastig leesbaar voor inwoners. Zij mogen  een zienswijze op het winningsplan indienen maar dan moeten zijde inhoud hiervan wel  kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafgaand aan het maken van een  ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stelten.    In dit kader vragen wij utevens de risicoanalyse van de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader  te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld  bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winningsplan als inde adviezen van Sodm en Tcbb  ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hogere risico's met zich meebrengen dan  de overige velden. Ligt het aan de inrichting van het gebied of komt het door de  bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoeging van deze analyse maakt dat de  aangegeven risico’s beter zijnte duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    Input Arne  In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidelijk zijn of ontbreken waaraan het  winningsplan is getoetst.    61 Doelmatigheid    Advies   Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is getoetst op het  aspect doelmatigheid.Hier heeft EZ op biz19 onderaan een reactie op gegeven   Toelichting   In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen van de winning aan doelmatigheid.  Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We willen graag inzicht in de afwegingskaders  waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een  afweging moet maken tussen landelijk economische belangen en de lokale veiligheid en  schade-effecten. In het verleden zijn de lokale effecten volgens de Tweede Kamer in die  afweging onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons af hoe de balans uitvalt  tussen economische belangen en de maatschappelijke aanvaardbare gevolgen en risico’s die  met gaswinning gepaard gaan.   EZ stelt dat Sodm concludeert dat het winningsplan voldoet aan wettelijke eisen planmatig  beheer en EZ daarom geen reden ziet het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te  verbinden. Dat laatste getuigt nog van een toetsing oude stijl.   Is hier deze conclusie trekken niet veel te voorbarig? Dit omdat door de wijziging van de  Mijnbouwwet nu ook getoetst moet worden aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en  beperken schade voor omwonenden natuur en milieu?    62 Kaders schade    Advies  De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat  wat onder ‘schade’ verstaan wordt.    Toelichting   De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbouwwet noemt als toetsingsgrond voor het  eventueel onthouden van de instemming met een winningsplan ‘schade aan gebouwen of  infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan’. Wij constateren dat de adviserende  organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschillende typering hanteren voor het begrip  schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.   Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaan dient te worden, is toetsing van het  winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden die gebeefd hebben en in verband waarmee  ‘schade’ is gemeld.   Advies advocaat    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen  worden gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zullen worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  bescherrningsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridische zin geen onderdeel uit van de beoordeling in het  kader van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere  zin met de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs  wel moet worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is  van de gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alte  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbesltuit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbestuit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    NAM heeft natuurtoets niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat zij de NAM op korte  termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat Ez dat kan meewegen in haar definitieve  besluit,   Mag dat? Er lijkt in het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.   Advies advocaat    64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    Advies:   Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten grondslag liggen aan de keuze om een  grote variëteit van kleine gasvelden in het winningsplan Westerveld te vatten? In het kader  van de maatschappelijke verantwoording vinden wij het transparanter om per gasveld een  winningsplan op te stellen.    Toelichting:   Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe  relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Westerveld wordt afgeleid dat een aantal  velden nu en naar verwachting in de toekomst niet meer produceren. Waarom zijn die dan  toch opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tussen economische belangen en de  maatschappelijke effecten is het logischer per producerend gasveld een aparte vergunning en  winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodiek belemmerd nu voor al deze velden  afzonderlijk een transparante afweging te kunnen maken.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 PRODUCTIE    71 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries 10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.    U bent van mening dat deze put een oude niet werkende put ineen bestaand gasveld vervangt  en dus mag produceren op basis van de bestaande vergunning. Wij delen deze mening niet,  Wij beschouwen put Vries 10 wél als een nieuwe winning. Na bestudering van het oude  winningsplan van 2013 die als basis fungeert van de bestaande vergunning blijkt:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  în 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie (wat dit dan ook mag  zijn). Er is hier niet specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het nieuwe winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw put is geboord  (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij zijn van mening dat  put Vries-10 ‘=-niet in hetzelfde gasveld‘: geboord maar aan de andere kant van een breuk die  de gasvelden Vries Zuid en het nieuw aangeboorde gasveld onder de woonwijk Marsdijk (Vries  Zuid-Zuid??) scheidt. Dit is ook logisch omdat de putten inhet gasveld Vries Zuid zoals in het  winningsplan uit 2013is aangegeven teveel water produceren. Een nieuwe put in een bestaand  veld zou hetzelfde probleem opleveren.    eenctoderun wer, at bernadette pdre dee osho veer ow er el ett         Wij vinden dat u:  1. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit  de nieuw geboorde put (put Vries-10) in moet trekken en de NAM op te dragen  hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af te wachten.    7.2 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs  dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met  een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht  op de Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen ten einde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo taag mogelijk te houden.   Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    in het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld, U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd. Van medewerkers van  de NAM hebben wij vernomen dat bijvoorbeeld de productie uit de put bij Witten bijzonder  groot is. Bij de winning uit Put 10 gaat het om een zelfstandig veld (zie hierboven) dat in de  begin fase een hoge druk zal hebben.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    Wij vinden dat u:   2. Wel aandacht moet schenken aan de productiesnelheid en Sodm en NAM op te dragen  eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en op basis hiervan  een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op  bodemtriliing.    Advies:   Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de  verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in  de laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt door NAM bij de bepaling van de  productiescenario's geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-  bodemtrilling.    Toelichting   Kan NAM aangeven welke hoeveelheid er per jaar per gasveld kan worden onttrokken zonder  dat dit tot extra risico op bodemtrilling leidt?   Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productiescenario’s in het winningsplan zijn  gebaseerd op een technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de  winningssnelheid niet aangegeven.    73 Productieniveau high case    Ons advies is overgenomen op blz 24  Maar Ez vindt het niet nodig dit nog specifiek als voorschrift op te nemen. Akkoord om hier  niet meer op in te gaan?    Advies:  In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high case” scenario overschrijdt zij een nieuw  winningsplan dient op te stellen en deze ter besluitvorming aan dient te bieden.    Toelichting:   In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven dat als een winning het “high case”  scenario overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en tevens het winningsplan dient  te actualiseren. Deze opmerking bevreemd ons, aangezien wij in de veronderstelling verkeren  dat winning buiten de grenzen van het winningsbesluit niet is toegestaan.   Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich voordoet er te allen tijde een nieuw  winningsplan dient te worden opgesteld.    17    " Met opmaak: Nederlands (standaard)         "Met opmerkingen [GM]: Wat mij betref wel benoemen. Anders  krijgen we vragen van de raad waarom we dit laten vallen.    Met opmaak: Nederlands (standaard)</pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, advise: : cent en wij u  met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op    ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en  het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Wij vinden uw conclusie dat u geen aanleiding ziet om de instemming van het winningsptan   geheel of gedeeltelijk te weigeren niet voldoende onderbouwd, Te meer omdat wij ook van   mening zijn dat de adviezen van de decentrale overheden die wij vanuit onze lokale invalshoek   hebben gegeven, onvoldoende zijn meegewogen in uw besluit,   la dt verband weer wij U Op an w  =} - 4    andere voorkamende                        zoek anr ven nieuwe SRA wet te eer nh et aren    rekenin uid en           did                                Wren wh U Oe UD fe 44 de bebutiv iet ijn Os Amedee                     ne et ge ep det hrer ur ven beoordelen van tn 0/6    ete deve Ogre voor advies meet yoortepger aan alle    8.1 Onzekerheden    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens vande ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden    18    Met opmerkingen [BB: Moeten wij zog ingaan op wat in de    mal van ON stat m.b.t, beheersbarhead    „bodemdaling?    Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Calibri)    . Met opmaak : Lettertype: +Hoofdtekst (Calibrí)    Met opmaak; Lettertype: +Hoofdtekst (Calibrí)    Met opmaak : Lettertype: +Hoofdtekst (Calibri)</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Advies:   Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening opnieuw uitte voeren. Hierin rekening te  houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de gebieden rond de betreffende  gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond  het gasveld Eleveld te hanteren. Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomstige inrichting van Werklandschap Assen  Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inrichting leidt tot intensievere bebouwing van  bedrijven inhet gebied dan nu het geval is. Ook de noordelijke blokken van Eleveld vallen  binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de aanwezigheid van een ziekenhuis in de  directe nabijheid.   Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan van lage bevolkingsdichtheid (250-500  inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Eleveld ligt namelijk in het stedelijk gebied  van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een  andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakelijk dat alle adviesorganen zich hierover  opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.    9 BODEMBEWEGING    Invulling door Enk van Noordenveld   Advies   Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die gepaard kan gaan met de gaswinning,   adviseren wij u:   - NAM insamenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren:   1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling die het gevolg is van de  gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld kan hebben voor het  normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen;  2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten  worden;  3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te nemen maatregelen en van  eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling afs  voorwaarde te verbinden aan het winningsplan;    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    - NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het  gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar, weer op te laten nemen in de  bodemdatingsprognose voor de jaren 2050 en 2080.    Toelichting   Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling van de resterende gaswinning enkele  centimeters bedragen; het merendeel van de daling heeft al plaatsgevonden.   De uiteindelijke totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter van die omvang dat  er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuishouding. De kosten voor mitigerende  maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke  afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waterschap(pen), gemeenten en provincie  voor zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag geen onduidelijkheid bestaan over de  vergoeding van dergelijke onkosten.    Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot  een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze component is verdwenen uit de huidige set  prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de gasopslag tot 2080 in werking te zullen  hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momenteel heersen omtrent de aard van onze  toekomstige energievoorziening achten wij deze aanname niet terecht. Wij achten het zinvol  op voorhand te weten welke additionele dating in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan  nu verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden.    92 Bodemtrilling    Advies  Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een  geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzoeken wij u:   - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over te nemen en NAM op te  dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische apparatuur in en rond de  gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen;   - het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden een  risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operationeel te hebben (zie hoofdstuk  9);   - de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert in het door haar op te stellen  risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvorens dit systeem goed te  keuren;   - te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Toelichting   Als decentrale overheden hebben wij niet de technisch-inhoudelijke kennis in huis om  seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt exact te kunnen beoordelen en  controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalculatie te (laten) doen van de  berekeningen in het winningsplan met bijbehorende addenda. Dit laten wij graag over aan de  door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij  met de toegenomen belangstelling voor dit belangrijke aspect rond de gaswinning. Verder zijn  wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) niet de dupe mogen worden van  gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit geldt zowel nu als ook in de toekomst.    Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen  (categorie I). TNO constateert in haar advies dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-  leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie 1). SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.    Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM menen wij  daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bodemtrilling geen veiligheidsrisico’s  bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvelden.   Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zijn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de  kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten. In het  ernstigste geval kan sprake zijn van lichte, niet constructieve schade aan meerdere gebouwen  en matige schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aanleiding om ten aanzien van  de gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te laten opstellen en  implementeren voor 1 juni 2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten  monitoren (zie hoofdstuk 9).    Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een eventuele zwaardere beving te voorkomen,  mits sprake is van de juiste keuze van signaalparameters en het daarbij behorende  actieprotocol. Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en acties is dus van  belang wil het risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij  van belang.    9.3 Reservoirstimutatie/ Fracken    Advies  Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen:   - geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en fracken toe te staan zoals in het  winningsplan is omschreven;   - tevens besluitvorming over de toepassing van deze technieken niet alleen bij de  toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor aparte besluitvorming aan NAM  op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, zienswijzen en beroep van lokale  overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe;   - mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u toch in ieder geval in het  goedkeuringsbestuit voorwaarden op te nemen ter beperking van risico’s voor grond-  en drinkwater en ecologie én het optreden van bodemtrilling.    Toelichting    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen gedeeltelijk samen met de boringsvrije zone  van de grondwaterwinning Assen-Oost, het veld Assen valt bovendien samen met het  grondwaterbescher mingsgebied Assen-West.    Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door  lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit  van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De  kans op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgestoten te worden omdat naast lokate schade  aan gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Het advies van Sodm is  gebaseerd op de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de  gaswinning. Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat voor deze beslissing ook het  burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de  Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met  bijbehorende beroepsmogelijkheid.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 SCHADE    Invulling door Frank  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen  in het winningsplan alvorens hierover een bestuit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de  zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte  en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan  echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten  aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen  van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen  beschouwd.    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de  mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het  winningsplan blijkt dat het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te  beschrijven. NAM lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en  aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet  stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    10.2 Afhandeling van schade    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw  minister een positief bestuit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   - evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.    23    Met opmerkingen [I: Hier ook aandacht voor  schadeathandeling bij beëindiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    - in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken  van alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve  schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een viotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd ìn de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder} zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn, Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook  ingeval van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil}  gedupeerde partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    10.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling  van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe  baten terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zuilen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor  gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang  van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar  inwoners ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover  staat. Het belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het  gebruik van de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te  verduurzamen energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond  is van belang dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten  ‘    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,         overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkenner. Daarnaast werkt de koepelorganivatie NOGEPA gar een gedragscude, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) mn de omgeving van een mijnbouwlocate.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winnmesplan gaat om een afweging tussen         econormsche belangen en het verlig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U keet in het ontwerp Instemrmengsbestuit voor het eerste. De inwoners  maeten het doen met “verkenningen!” en “werken aan” met betrekking tot de lusten cq.    compensatie.  Wij vinden dat u:    c.q. compensatie voor de inwoners van de repro,    26    : Met opmaak: Lettertype: Vet</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 RISCOBEHEERSYSTEEM    Door Eric met info van platform OMEM    Advies:  Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:  . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen    boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie If aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Mt valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re}acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    Formele aspecten Met opmaak: Lettertype: Vet    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 16:59:53
From :  
To : "   @tynaarlo.nl, " @plasbossinade.nl'" @plasbossinade.nl
Cc : "   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei def eindconcept.docx;
Dag   ,
 
Hierbij zend ik jullie het eindconcept van de zienswijze waar , ik en  afgelopen dagen hard aan hebben gewerkt.
 
We hebben n.a.v. het gesprek van donderdag de juridische aspecten meegenomen.
Graag jullie opmerkingen zodat we die nog kunnen meenemen voor de behandeling van het stuk in het college dinsdag as.
 
Maandag sturen we wat mij betreft onze collega-gemeenten de zienswijze toe.
  
  
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1245
</pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusi e 5 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  11 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
7.1 Onzekerheden  16 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
8 BODEMBEWEGING  18 
8.1 Bodemdal ing 18 
8.2 Bodemtrilling  18 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  18 
9 SCHADE  19 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  19 
9.2 Afhandeling van schade  20 
9.3 Lusten en lasten  21 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  22 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  24 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschap pelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligh eid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmin gsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebi ed en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) make n wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswin ning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ont werpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
5 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van s chades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerl egt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de sch aal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constate ren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en d us in de fase van 
vergunningverlening geregeld moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor 
alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wi j 
constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard. 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulis che stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u da n de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels  tegemoet aan het door 
u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
6 
 burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. 
In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening 
onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen 
zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
Uw besluit baseert u zich nu  voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inho udelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergr ond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magn itude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Ef fect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken . Wanneer  
zonder deze informatie  besluitvorming  plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners 
naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
7 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar oo k schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als b ij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor  de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolk ing weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar e en acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke gevolgen 
explic iet en transparant  dient te betrekken in uw afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestem d is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een bela ngenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
8 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking tr ansparant te formuleren.  
 
Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de  in het  
Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders 
gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de 
verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen 
worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een d uidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
9 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbevingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft  u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winn ingsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude  stijl. 
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en da t u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat voora lsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoen de. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het  hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
10 
 Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het 
burgerperspectief niet voldoen aan  ministeriele toezeggingen .  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
11 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig  beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerve ld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het 
winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening  dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  W ij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek  6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstu k in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.  
 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.  Wij </pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
12 
 stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasve lden in dit winningsplan Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa nog niet zijn onderzocht. Een 
beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp 
instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een beheerplan voor het Natura -2000 Drentse 
Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drentse Aa is als uitvloei sel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de p rovincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot 
een beoordeling van de impact van  de gaswinning op soortenbescherming of de unieke 
natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 gebied / 
Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het 
bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het 
winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming 
van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan niet negatieve 
gevolgen on dervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpu nt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige 
natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform artikel 36 van de 
Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot niet -
ontvankelijk verklaring van de aanvraag  zijnde het winningsplan Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw definitieve 
besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de 
Algemene wet bestuursrecht. T evens komt met het later toevoegen van de natuurtoets 
aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.  
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 7.2a 
van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2.8 v an de Wet natuurbescherming.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag  heeft gelegen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden </pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
13 
 betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat:  
Uw besluit hiermee v oldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
14 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet be vatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in h et vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10.  Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 
24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winning splan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit  oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM toe te staan op 
basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te 
winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningspla n de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van  het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te  hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wette lijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb).  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
15 
 6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regio nale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn.  
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerv eld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en 
NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en 
op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra 
risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uit loop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u  in 
uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag wor den gewonnen en in hoeverre fluctuaties in 
winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden 
waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om 
niet op deze aspecten in te hoeven  gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevr aagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
16 
 7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De raad adviseerde u om in de communicatie met 
inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats deze  onzekerheid 
krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de  inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aa ndacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakge bied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
17 
 7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Aanalyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvan g van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid  
vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA r ekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel  in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de SRA 
bereke ning opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het gasveld 
Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorg aten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
4. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter 
inzage moet leggen.  
5. Niet kunt inst emmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
18 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende  en volgordelijke niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM 
te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In 
hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van  vallende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
2. Ons alsnog inzicht geeft op welke manier zaken als vallende objecten in uw afweging 
zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM  een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule i n werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: 
3. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet 
toe moet passen.  
4. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
19 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving va n 
preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen 
voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze 
beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en  dit om advies voor 
te leggen aan Sodm, Tcbb, lokale overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn besch reven. U 
geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en 
andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog 
resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat vo or de bevende velden Vries -Zuid en 
Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van versnellingsmeters. U 
verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere  
monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onr echte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. Overigens 
benoemd u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden. 
De Mbw maakt bij haar afwegingskader voo r het al dan niet verlenen van een 
winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. 
grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van s chade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus een 
beschrijving dient  te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door 
gaswinning.  
2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onre chte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
20 
  
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een  harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikke ling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt diene n te worden tussen decentrale overheden en NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat ond erzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit 
besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. NAM als gaspro ducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de vera ntwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals  in het aardbevingsgebied 
Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van 
schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het 
grondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de onafhankeli jkheid en objectiviteit 
van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operationeel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In d e huidige Mijnbouww et de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  </pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
21 
 9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waar in ook 
aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven d oor de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijk heid moet geven over de vorm en omvang van de 
lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal onderdeel 
moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
22 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de o nzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet wor den 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting 
oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot bela ng bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb  en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwsc hade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aa ntal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters n oodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
23 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij  het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans 
op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een gasveld 
een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning 
expliciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met 
versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten 
is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en 
schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet - en 
monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en andere 
belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
24 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.   
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in d it ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor de g asvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoner s. 
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u  ervoor moet zorge n dat – evenals 
in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor 
de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  
 
Artikel 7:  
Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze z ienswijze instemmen met dit artikel.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>Date : 17-5-2017 22:05:26
From :   @assen.nl
To :   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 17mei
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 17mei.docx;
Hoi ,,
 
Ik heb nog wat geprutst in het stuk. Morgenochtend ga  ik verder.
 
Groet,
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1246
</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>         INHOUD    1 INLEIDING  2 SAMENVATTING    3 HOOFDADVIES    Zienswijze winningsplan Westerveld    3  5    FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD.8    4 ALGEMEEN 89  5 COMMUNICATIE 911  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 1043  6.1 Doelmatigheid 1043  6.2 Kaders schade 1043  6,3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa 1143  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 1415  7 PRODUCTIE 1617  7.1 Productie put Vries-10 1647  72 Productiesnelheid 1617  7.3 _Productieniveau high case 1748  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 1819  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.20  8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 1929  9 BODEMBEWEGING 21  9.1 Bodemdaling 21  92 Bodemtrilling 2122  9.3. Reservoirstimulatie/ Fracken 2123  10 SCHADE 2224  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 2224  10.2 Afhandeling van schade 24  10.3 Lusten en lasten 27  11 _ RISICOBEHEERSYSTEEM 28</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesiuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwer p-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. nons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed mee te  nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aanhet door  u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de seismische  risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee  inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet  ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbestuit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat ditte vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners geen  zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit levert  voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwer p-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend rijksbeleid  op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven  door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking trans parant te formuleren.    Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en inde toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdefen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid  Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en haar  inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aande orde is. Er wordt geen aandacht  geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan wel te  beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige}) maatregelen in dat  verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuete overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op  voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotocol   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  lfaan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie Il valt. Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.  Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie /fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbelevìing  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde  patroon als bij ervaren veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een hoger  percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met meervoudige schade  hebben hier lastvan: bij deze groep is ook de ervaren algehele gezondheid slechter” Eigenaren  van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt doordat woningen in een door  gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard blijken. Ook dit heeft impact op de  gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben aangegeven zorgen  te hebben over hun veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van  de Asser woonwijk Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben 2.000 handtekeningen  verzameld en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor  gaswinning in Drenthe, onder druk staat of verdwenen is.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016*). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    auNe    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  winningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbesluit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze niet concreet toegepast zijnen dat u verwijst naar  een drietal} (traditionele) inloopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat het voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie niet tot zijn recht komt in het ontwerp   instemmingsbestuit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier uitvoering aan  geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan zeer lastig tot niet is te lezen  voor niet-ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het  winningsplan nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet  alleinwoners de gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de  inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken. Gelet op de  datum van het definitieve winningsplan had er in dit plan wel invulling moeten worden  gegeven aan het inwoner perspectief.         Wij vinden_dan ook dat u:</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het winningsplan niet ontvankelijk moet verklaren. Een eventueel nieuw winningsplan  van de NAM zal dan opnieuw de gehele procedure moeten doorlopen.                   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    5.1 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u vooral  om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reéel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Uw conclusie lijkt hier voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt namelijk ook nog om een  toetsing aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken van schade voor  omwonenden, natuur en milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht. Hoe u het  begrip doelmatig hanteert is daarmee voor ons nog niet helder.    Wij vinden dat u:  1. Helderheid moet verschaffen in het begrip doelmatigheid  2. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid én een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerpbesluit te halen.    5,2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en viotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wij vinden dat u:   Wij gaan akkoord met de toelichting als de advocaat hier verder geen argumentatie bij heeft.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM te vragen om de  voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te leveren, zodat deze  voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor  de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied ontbreekt daarmee in het winningsplan en  uw ontwerp- instemmingsbesluit. Onlangs iser een beheerplan voor het Natura-2000 Drentse  Aa door uw ministerie opgesteld. Daarin zijn een aantal beheer maatregelen opgenomen. Ook  daaraan zal u het winningsplan moeten toetsen.   Met het ontbreken van onderzoek en afweging zijn wij niet in de gelegenheid gesteld om de  lokale adviesrol en inwonersperspectief in de zienswijze te kunnen betrekken.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve  gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Wij vinden dat u:  1. Met het toevoegen van onderzoek en beoordeling aan uw definitieve besluit te laat en  in strijd met een zorgvuldige voorbereiding van dat besluit conform art 36 van de  Mijnbouwwet.    NAM heeft de natuurtoets niet gedaan en dus ook niet in winningsplan opgenomen. EZ stelt dat  zijde NAM op korte termijn verzoekt de info alsnog te leveren zodat EZ dat kan meewegen in  haar definitieve besluit. Mag dat? Er lijktin het ontwerp besluit intussen wel een goedkeuring.  Aanvullen met tekst Johan Feunekes en advocaat.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Tekst Johan Feunekes    Inhet bijgevoegde document “Besluit Europese Kaderrichtlijn Water provincie Drenthe (2016 —  2021)”, vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Drenthe op 23 september 2015, is  in Tabel 3 (op pag. 12) bijvoorbeeld aangegeven dat voor het Drentse Aa-gebied gewerkt wordt  aan het oplossen van bestaande knelpunten wegens een te lage grondwaterstand voor het  Natua-2000-gebied, kwaliteitsrisico's voor de voeding van oppervlaktewater door een te lage  grondwaterstand en kwaliteitsrisico’s voor drinkwaterwinning.   Een groot deel van het KRW-maatregelenpakket is bij mijn weten weliswaar inmiddels al  uitgevoerd, maar ik kan echt niet overzien welke consequenties de gaswinning heeft voor de  waterambities die de provincie Drenthe heeft vastgesteld.    In ons eerdere advies hebben we voor het Drentse Aa-gebied in algemene zin ook reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. In onze zienswijze kan het bovenstaande  daar mooi op aanhaken.    2. MER-verplichtingen.    ts voor dit Winningsplan het maken van een MER-rapport niet verplicht vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de  Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden?   Juist ook omdat de uitvoering van het plan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drenste Aa!   Of weillicht via de Bijlage van het Besluit milieu-effectrapportage 1994?    Leg dit ook voor aan de advocaat, want als het antwoord op deze vraag bevestigend luidt,  kunnen we echt ‘gaten’ schieten in het plan voor wat betreft het ontbreken van de  natuurtoets!    Advies  Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa adviseren wij u:  - het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op het gebied  van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige Natura2000 gebied;  - in uw goedkeuringsbestuit op te nemen dat bij verdere ontwikkelingen rondom de  velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en Eleveld het Drentse Aa gebied  zoveel mogelijk wordt ontzien.    Toelichting   Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa niet zijn onderzocht althans  onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook uit niets dat met zekerheid zou kunnen worden    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied Drentse Aa door de  exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan niet zullen worden aangetast.    Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek gebied, met een zeer hoge  beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdorpenlandschap; het oppervlaktewater van  de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater. Het is een waardevol gebied met een  kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden vanwege de gaswinning (zoals  bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinden.    Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevolgen van de exploitatie van het  winningsplan Westerveld voor het Drentse Aa-gebied zou het overigens niet juist zijn om de  getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatregelen in het natuurgebied bij het  beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten op de  instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende  maatregelen maken immers in juridischezingeen onderdeel uit van de beoordeling in het kader  van de significantie-toets. Bovendien zijn de watergerelateerde maatregelen in zekere zin met  de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhuishouding noodzakelijkerwijs wel moet  worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodemdaling die het resultaat is van de  gaswinning.    Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring van het winningsplan door de Minister met  zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat waarop moet worden beoordeeld of  mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de mijnbouwactiviteiten in het Westerveld  kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen voor het Drentse Aa-gebied, maar voor alle  Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbestuit worden beïnvloed. Deze beoordeling  heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden ten gevolge waarvan effecten op Natura-  2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitgesloten.    Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de  gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbestuit aanvullende  restricties op te nemen die waarborgen dat het Nationaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk  ongemoeid wordt gelaten.    5A Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert de het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Een zelfstandige beoordeling van de verschillende velden/voorkomens sluitop zich beter aan bij  een omgevingsgerichte benadering, zoals die met de gewijzigde Mbw en de adviesrol van lokale  overheden en het inwonersperspectief is beoogd. Gelet op het feit dat de productie uit het  Westerveld inde eindfase verkeert daarom aanvaardbaar dit nu niet te wijzigen. Wel vragen    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    wij u daarbij de nadrukkelijk een zo transparant mogelijke afweging te maken in het definitieve  besluit.    Wij vinden dat u:    2. In uw ontwerpbesluit u voldoende heeft gemotiveerd waarom het winningsplan  Westerveld uit meerdere kleine gasvelden bestaat.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    Na bestudering van het oude winningsplan van december 2013 die als basis fungeert van de  bestaande vergunning is onderstaande tekst opgenomen:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  in 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  water productie. Er wordt gewerkt aaneen redevelopmentstudie. Er is hier niet  specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Wij vinden dat u:   1. na 20 jaar geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, winning uit een  nieuwe put als een nieuwe winning te beschouwen en hiervoor de wettelijk  vaststellingsprocedure af te wachten.   2. en de NAM onzorgvuldig hierover met de inwoners heeft gecommuniceerd en  geacteerd   3. de toezegging jegens NAM om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen  uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) per direct in moet trekken en de NAM op  te dragen hiervoor de uitkomst van de procedure voor onderhavige winningsplan af  te wachten.    62 _Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij hebben geen reden aan te nemen dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in  Westerveld zou gelden.   In het instemmingsbesiuit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's vande productiesnelheid en  op basis hiervaneen productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling.    6.3 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij vinden dat u:  Juist heeft gehandeld door ons advies over te nemen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerp-besluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en het  kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189)} voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de voorspellingen van de werkelijke bodembeweging door gaswinning werden  onderschat. De resultaten daarvan zijn allesbehalve geruststellend. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde  van de gaswinning niet stopt.   In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en methodieken, die  wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende bodemdalingssnelheid met geen  mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek betrokken wetenschappers behoren tot  de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaringen 4 jaar gericht onderzoek isde na-ijling van  bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder fysisch voorspelbare controle gekomen. De  onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre erkent.    Onderstaande tekst komt uit publicatie Evenwichtig omgaan met aardbevingsrisico’s  van gaswinning in Groningen: C.AJ. (Charles) Vlek, R. (Robert) Geerts 2    De onzekerheden in de ernst en de beheersbaarheid van het aardbevingsrisico nopen tot  flexibel, adaptief risicobeleid. “Adaptief beleid wil zeggen dat de mogelijkheid tot ingrijpen op  het risico open wordt gehouden afhankelijk van de ontwikkeling van het risico” (H&M, 2013, p.  17).   Deze conclusie klinkt plausibel (adaptief omgaan met risico’s is voor veel mensen dagelijkse  praktijk), maar zij is weinig verstrekkend omdat eventuele reductie van de gaswinning  vertraagde en onzekere effecten zou hebben. De flexibiliteit in H&M (2013) blijft dan ook  beperkt tot zorgvuldige risico-monitoring: hoe reageert de ondergrond op de voortgezette  gaswinning, hoe talrijk en hoe zwaar zijn de bevingen, welke schaden en verliezen worden  daardoor veroorzaakt?   Daarnaast wijzen H&M op het belang van vrijwilligheid in het accepteren van externe risico’s,    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    maar op dit punt zou de overheid slechts — op de langere termijn — de ‘strategische’ vestiging  c.q. verhuizing van bewoners en/of bedrijven kunnen beïnvloeden, d.w.z. een verandering van  blootstelling aan risico. Op het tactische en operationele niveau van vrijwillig keuzegedrag (b.v.  woninginrichting resp. gedragspatronen) zijn de mogelijkheden beperkt.   Risicovermindering aan de bron (de gaswinning) kan eveneens nodig blijken, maar dit wordt  door H&M niet beklemtoond omdat de veiligheidseffecten daarvan immers pas “na een aanta!  jaren” manifest zouden worden. Op de korte termijn biedt de gaswinning zelf dus weinig  flexibiliteit ter beheersing van aardbevingsrisico’s.24 Dwingt dit dan niet (ook H&M) welhaast  tot risicoacceptatie op de korte termijn? En vraagt het niet dringend om weldoordacht  strategisch beleid voor de langere termijn?    Wij vinden dat u:  2. de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Ormndat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:   Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    72 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwer p-instemmingsbestuit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen inte dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    81 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde  schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  3. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    83 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet  toe moet passen.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE   Invulling door Frank] Met opmerkingen ME: tier ook aandacht voor  schadeafhandeling bij beëindiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.    Proces schadeafhandeling    9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het vooriggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige veiden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zuilen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend is en geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellingsmeters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen),   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse l vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  U.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd, Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst Johan Feunekes   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed.   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in  het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initiatiefnemer de zorgplicht voor  het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte en lokaal  mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan echter  terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten aanzien van  het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen van schade.  In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de mogelijke  omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het winningsplan blijkt dat  het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt  niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en aard van de schade.  Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico's.    9.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, afvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Inmiddels heeft de NAM aangegeven, na Groningen, ook in de rest van Nederland te willen  komen tot een onafhankelijke schadeafhandeling. Wij waarderen dit zeer van de NAM.    Wijzijn echter van mening dat de Staat en u als bevoegd gezag een duidelijke rol hebben bij  de schadesfhandeling en hier kaders moet stellen.    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft. Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wijzijnechter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  primair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en_    de Staat als ontvanger van de aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire  verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden hebben wij in dit verband vooral de    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    verantwoordelijkheid om op te komen voor het lokale belang en het belang van onze  inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij overigens graag bereid hierin mee  te denken.   3. _Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). WILLEN  WE DIT/EEN DERGEUJK PASSAGE??? ?   3.—Tenslotte het voigende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden inde toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd _  door de Staat. _    LJ    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  allebijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw minister  een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   =__evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient    te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle            o_inwoners en bedrijven waar zich bevingen kunnen voordoen moeten invloed  hebben op de vormgeving van de schadeafhandeling;   Q De NAM mag geen invloed hebben op de beoordeling van schades en het  functioneren van het onafhankelijke orgaan ;   =5_Het onafhankelijke orgaan moet ook verantwoordelijke worden voor    onafhankelijke nulmetinge n en itorin, lembeweging en  gebouwbeweging. Ditom een goede schadeafhandeling mogelijk te maken.    -__in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;    - _ Te garanderen dat schades te allen tijde worden uitgekeerd en als Staat hiervoor garant  te staan.    24    aw ol Met opmerkingen BEN Of is dit de oude adviestekst waar ik  ° in heb gewerkt? :-)</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken van  alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitstuiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve schade  aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor "lichte, niet  constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een viotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning ìn Groningen heeft voor veel overlast gezorgd in de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan ook gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval  van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil) gedupeerde  partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9,3 Lustenen lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling van  lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten  terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor gebruik  van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang van  Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar inwoners  ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover staat Het  belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het gebruik van  de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen  energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond is van belang  dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aaneen gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    Wij zijn blij dat u de NAM de verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen  uit te voeren boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. Helaas geeft u in het  voorschrift niet aan wat u onder representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij  vermoeden van mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning  en gebouwschade te kunnen vaststellen.   In hoofdstuk xxx benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden van  dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het gasveld  een opname gemaakt wordt Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.    Wij zijn blij dat u het advies van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad overneemt en de NAM verplicht  aanvullende versneltingsopnemers te plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een  optredende beving een causaal verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en  gebouwschade. Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger  inzicht wordt verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor onvoldoende. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het Groningerveld. In dit meetplan mogen TILT-meters daarom niet  ontbreken. Bla bla aanvulling platformOMEM Meetsysteem moet volledige onafhankelijk zijn.  Combi O-meting Tilt en bewiginsgmeters    Wij vinden dat:  7. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versneflingsopnemers en TILT meters moet komen. Het huidig aantal meetpunten is  volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de vergunning  geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM aan zijn verplichtingen voldoet  ingeval van schade. Door de goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de    verplichtingen van de NAM.    Advies:    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Met betrekking tot het risicobeheerssysteern adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uitte voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en  Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te  hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op  te nemen bijde eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen inhet veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het betangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alte velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen ret een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel allevelden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie If aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  It valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re}acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>Date : 19-5-2017 22:50:54
From :   @tynaarlo.nl
To :   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 19mei 
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 19mei .docx;
 16.1247
</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD  1 INLEIDING 3  2 SAMENVATTING 5  3 HOOFDADVIES FOUT! BLADWUZER NIET GEDEFINIEERD.  4 ALGEMEEN 8  5 COMMUNICATIE 9  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11  61 Doelmatigheid 11  62 Kaders schade 11  6.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 14  7 PRODUCTIE 15  7.1 Productie put Vries-10 15  7.2 Productiesnelheid 1615  7.3 _Productieniveau high case 1716  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 1817  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  8.2. Ontbrekende/onjuiste gegevens 19  9 BODEMBEWEGING 20  9.1 Bodemdaling 20  92 Bodemtrilling 20  9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken 20  10 SCHADE 21  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 21  10.2 Afhandeling van schade 23  10.3 Lusten en lasten 27  11 = RISICOBEHEERSYSTEEM 28</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbestuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan  ons advies. In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken  maar het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding  voor de gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed  mee te nemen inde beoordeling van de winningsptannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit, Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aan het  door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen  (SodM) omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de  seismische risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en  gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe  mijnbouwwet ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat dit te vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners  geen zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit  levert voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht  aan dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend  rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit  verband wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is  voor export. Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan  Nederland levert Wij kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te  gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en  leven door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij  vragen u echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.    Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en inde toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdefen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid   Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en  haar inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen  aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan  wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale boderndaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld} kan hebben voor het normale beheer en  onderhoud van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen  in dat verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde  bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg  van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen  op voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotoco!l   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  lfaan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie Il valt Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.  Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan,   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen cok de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een  zelfde patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond  en een hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met  meervoudige schade hebben hier last van: bij deze groep is ook de ervaren algehele  gezondheid slechter” Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt  doordat woningen in een door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard  blijken. Ook dit heeft impact op de gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk  maakt op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord  woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsprobiematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de  gevolgen daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling  van het winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een  acceptabel veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en  maatschappelijke acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke  gevolgen expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk  Marsdijk zijntegen gaswinning en hebben daarom 2.000 handtekeningen verzameld en aan u  overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning in  Drenthe, zwaar onder druk staat.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016"). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    VPwnr    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  Wwinningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbestuit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet concreet toegepast zijn en dat u  verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in het ontwerp  instemmingsbestuit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een  transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de intoopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alleinwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de    inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.    Wij vinden dat:</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    het winningsplan en instemmingsbesluit op het aspect van leesbaarheid en  burgerperspectief niet voldoen aan a vereisten cq. mmisteriele  toezeggingen.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    5.1 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan  is getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u  vooral om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de  mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de  technische parameters en geologische omstandigheden van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling  op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van  onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot  een ander besluit behoort te leiden. Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 6.3 (Natuur en  milieu) en 10.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.                     5.2 Kaders schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk  beschreven stat wat onder schade wordt verstaan,         Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de  Mijnbouwwet (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat  door de gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te  vergoeden. Daarbij zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van  het Burgerlijk Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket  mijnbouwschade, waar personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017  kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek taat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.    Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.         11</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa           Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het    aanwezige Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Prentse Aalgebied uinalgemene zin |    reeds gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige  gevolgen kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de  maatregelen ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft in uw ontwerp  besluit aan de NAM te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op  korte termijn aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen  kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld  voor de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht.  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied zijn derhalve onvoldoende in uw  ontwerp instermingsbesluit meegewogen. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura-    2000 Drentse Aa door uw ministerie bpgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten _    worden getoetst.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het  behoud en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is  vastgesteld door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt  uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken  tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaat Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet  negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.         Wij vinden dat:  1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het  ontbreken van een volledige natuurtoets een betangrijke omissie_is in uw besluit         12    | Met opmerkingen BEE: Dreutsche Aa! Toch? Graag overal  ameipassen to dit document    … =| Met opmerkingen BEE: Ktopt dìt? Was het geen ander  7 ministerie?         er -{ Met opmaak: Lettertype: Niet Vet, Tekstkleur: Auto</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    conform artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk    zou moeten leiden tot niet-ontvanketlijk verklaring van deze aanvraag;  2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw definitieve    besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de    Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de  natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.  2,3. Voor het onderhavige winningsplan een MER-rapportage verplicht is, conform art 7.2a    van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2.8 van de Wet natuurbescherming.    U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft getegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    6.1 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    In uw antwoord schrijftu “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is  zoals in het geval van put Vries-10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het  winningsplan nodig”.    Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaald dat een winningsplan ondermeer een opgaaf  moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de    volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter    van de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende                   winningsplan geen boorput benoemd _die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put  Vries-10. Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel  24 van het Mijnbouwbesluit              Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?   Overigens willen wij erop wijzen dat ook inhet onderhavige winningsplan de beschrijving van  de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het  Mbb).         Wij vinden dat:   1. Door het in gebruik nemen van put Vries-10 gehandeld wordt in strijd met het  vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.   4-2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners  en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.   3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is,dat na 20 jaar geen  gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe put als  een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.   4. _de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan  niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb).    ee eeen Met opmaak: Inspringing:tinks: 1,63 cm, Geen  opsommingstekens of nummerin    14         </pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    nn Oi ,    6.2 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs  dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met  een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht  op de Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Niet valt-uitte-sluiten-dat-dDit fenomeen kan mogelijkerwijs aiet-ook voor de gasvelden in het  Winningsplan Westerveld van toepassing zijngeldt.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnetheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.         1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnetheid  en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot    extra risico’s leidt op bodemtrilling.  eeen | Met opmaak: Standaard, Geen opsommingstekens of  6.3 Totale productie en fluctuaties nummerin    In_uw ontwerp-instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale  winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar  verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.              Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland de         noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u niet         aan in welke tempo dit gas mag worden gewonnen en im hoeverre fluctuaties im  winningsniveau's vermeden moeten worden.  +—Enkel_het feit dat het hier gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase”« - “| Met opmaak: Standaard, Geen opsommingstekens of  bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om niet op deze aspecten inte hoeven gaan, nummerin  Wij vinden dat u: == "(Met opmaak: Lettertype: +Hoofdtekst (Cafibri)  2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en  tevens aandacht moet schenken. aan (het voorkomen van) fluctuaties in het  winningsniveau.                        63 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd ìn uw bestuit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en  het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. £P201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het  einde van de gaswinning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar  hypotheses en methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent.    Wij vinden dat u:  23.de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanieiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde lichtschade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:  1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    81 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving  geïnduceerde schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  34. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    83 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM  een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de  aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover  gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking  treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het  burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4,5.De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken,  niet toe moet passen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    Invulling door Frankl | Met opmerkingen BEE: Hier ook aandacht voor  schadeafiandeling bij beëindiging van de NAM. Staat  \ verantwoordelijk.         Proces schadeafhandeling    9,1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Watvinden-wij:Wij zijn van mening dat  5—    De Mbw maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet verlenen van een  winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de  productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan een  beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door  bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f). Hetfeit dat voornoemde-velden    een | Met opmaak; Inspringing:Links: 1,27 cm, Geen  6. opsommingstekens of nummering    7. Wijziin van mening dat:  6—1, Aangezien—Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in <= "| Met opmaak: Inspringing:Links: 1,27 cm, Geen  productie zijn, gelden-daar-de vereisten uit de Mbw onverminderd_van toepassing zijn. opsommingstekens of nummering  Het winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door gaswinning.-Overigens-beneemd—u-in-dit-verband-terecht—                                      89. Artikel 4 uit uw ontwerp-instemmingsbesluit komt wellicht aan voorgaande bezwaren  tegemoet, echter leidt gezien het moment van ontwikkelen tot onvoldoende    rechtszekerheid voor derden) On On On ee | Met opmerkingen IIIB: III co MINI Klopt dit?    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    Tekst_ichan_Seunekes  Advies:  9.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen.  Tevens hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.         a Wat vinden wij:  3-—Valledigheidshalve-_geven—wi} hierbi} negmaats_aan, Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). WItLEN-    WE DIT/EEN DERGELIUK PASSAGE? 22?    Advies  9.3 Lusten en lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling  van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe  baten terugvloeien naar het gebied.    21         __ oo | Met opmaak: Niet Markeren</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor  gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zíj de lasten dragen voor het belang  van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar  inwoners ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover  staat. Het belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het  gebruik van de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te  verduurzamen energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond  is van belang dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:    9,10. _In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van  de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en Vries-  Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op te  nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Daar hebben we ons standpunt benoemd ten  aanzien van toepassing van het “hand op de kraan principe”.    In ons advies hebben we uitgaande van het “hand op de kraan principe” een aantal punten  benoemd met betrekking tot het risicobeheersysteem.   Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen om de NAM de  verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij  de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. In hoofdstuk 7 benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden  van dit risico.    Wij vinden dat:   40.11. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de  kans op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het  gasveld een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de  vergunning expliciet moet worden opgenomen.    Wij zien ook dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over te  nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Wij vinden het  bijplaatsen van enkele meters niet voldoende om een goede relatie te kunnen leggen tussen  trillingen schade.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving.  Het huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    hebben met die van het Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en  glasvezelmeters noodzakelijk om verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van  gebouwen te kunnen registeren niet alleen in de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dir meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke  organisatie,    Wij vinden dat:   H-12. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan  met versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal  meetpunten is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en schade.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende  voorkomens op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om  invulling te geven aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM  aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de  vergunningverleningsfase ter goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  42.13. in de vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet-  en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in  de verplichtingen van de NAM.    Advies:    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alle velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie |l aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Il valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re}acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 23:31:00
From :   @assen.nl
To : @plasbossinade.nl'" @plasbossinade.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei aanpassingen 23.30 uur
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei aanpassingen Marco.docx;
Beste    l,
 
 heeft je eerder vandaag de concept zienswijzen gemaild. Hier is een nog  versere versie waarin ook de opmerkingen van de burgemeester zijn verwerkt. Hij wilde o.a. nog
concreter benoemd hebben wat we van de minister verwachten. Naar aanleiding hiervan heb ik nog tekst toegevoegd (gele markering)
 
Ik ben benieuwd wat je van de zienswijze vindt. Wil  je graag werken met de functie wijzigingen bijhouden.
 
Alvast bedankt.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
T 06 
M0592 366
 . i@assen.nl
 
 
Gemeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1248
</pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
2 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusi e 5 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  11 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  12 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  16 
7.1 Onzekerheden  16 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  17 
8 BODEMBEWEGING  19 
8.1 Bodemdal ing 19 
8.2 Bodemtrilling  19 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
9 SCHADE  20 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
9.2 Afhandeling van schade  21 
9.3 Lusten en lasten  22 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  23 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  25 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
3 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschap pelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligh eid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmin gsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit maakt van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
4 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het  winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om ni et in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgeb reid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er g een veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de onderg rond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges v an B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming vo orligt is nog geschreven in deze oude stijl.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
5 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schad es en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerl egt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de sch aal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constate ren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en d us in de fase van 
vergunningverlening geregeld moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor 
alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wi j 
constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard. 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulis che stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u da n de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels  tegemoet aan het door 
u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het </pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
6 
 burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming. 
In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening 
onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen 
zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
Uw besluit baseert u zich nu  voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inho udelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersitu atie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locat ies van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken . Wanneer  
zonder  deze informatie  besluitvorming  plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners 
naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
7 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veilig heid.  Wij willen niet in een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwon ers van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de N AM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheids niveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te betrekken in uw afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorziening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestem d is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een bela ngenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
8 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve beschikking tr ansparant te formuleren.  
 
Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de  in het  
Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders 
gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de 
verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen 
worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een d uidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
9 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbev ingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen . 
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw b rief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overhe den voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude stijl.  
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw mi nisterie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten w ij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gege ven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
10 
 Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het 
burgerperspectief niet voldoen aan  ministeriele toezeggingen  en er daarom een 
nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
11 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie  op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in  het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld wor den aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het 
winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voo rts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Vo orkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eer ste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals  dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Wij zijn ons bewust dat h et begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.  
 
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aa nwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de invest eringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definiti eve besluit meegewogen kan worden.  Wij </pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
12 
 stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa nog niet zijn onderzocht. Een 
beoordeling van effecten op het Natu ra 2000 -gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp 
instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een beheerplan voor het Natura -2000 Drentse 
Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de on twikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22  van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Nationaal Park. De na tuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
bescherming van de aa nwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebb en voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige 
natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform artikel 36 van 
de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot 
niet-ontvankelijk verklaring van de aanvraag  zijnde het winningsplan Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw definitieve 
besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de 
Algemene wet bes tuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de 
natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de Wet 
natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet worden verklaard.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technis che productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen. </pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
13 
 Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
14 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan w innen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de bo orgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10.  Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel 
24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM to e te staan op 
basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te 
winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan d e wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaa k uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe  
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
15 
 4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan d e wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb ) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling va n de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn.  
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerv eld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en 
NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid 
en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot 
extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uit loop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u  in 
uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag wor den gewonnen en in hoeverre fluctuaties in 
winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden 
waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om 
niet op deze aspecten in te hoeven  gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
 
6.4 Productieniveau  high case  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
16 
 Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 
7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onze kerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De onderzoeks raad adviseerde u om in de 
communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen n aar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van d e dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolg ens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel g een rekenmodel beschikbaar is die 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht  onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
17 
 1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 
7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Aanalyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvang van de bebouwing. He t kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehoude n met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevo lkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de SRA 
berekening opnieuw gedaan w orden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het 
gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het wi nningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
4. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter 
inzage moet leggen.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
18 
 5. Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
19 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtrilling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vind en dat uitwerking ervan 
onvoldoende  en volgordelijke niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM 
te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In 
hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten a an zien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
2. alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM  een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule i n werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: 
3. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet to e moet passen.  
4. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
20 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te 
nemen. Deze beschrijving  moet er als nog komen en worden gezien als e en aanvulling op het 
voorliggende winningsplan . Deze dient om advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, 
decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M bw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U 
geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en 
andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog 
resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries -Zuid en 
Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van versnellingsmeters. U 
verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningspla n.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM geeft voorts aan verdere  
monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het g eoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw mind er van belang zijn. Overigens 
benoemd u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden. 
De Mbw maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet verlenen van een 
winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of  omvang van de productie cq. 
grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog  diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus een 
beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade 
door gaswinning. U het winningsplan  niet ontvankelijk moet verklaren.  
2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U </pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
21 
 stelt dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.  
 
In uw o ntwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overh eden en NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van scha deverzoeken binnen een 
redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit 
besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en vergunninghouder én u al s 
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen vo or het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het g rondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de 
onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling opera tioneel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
22 
 4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen . Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook 
aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c. q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de 
lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal onderdeel 
moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
23 
 10  RISICOBEHEERSYSTEEM  
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaa r te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwer pbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting 
oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot belang bij   
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bi j een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters mo eten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen  in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over d e 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben  met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
24 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen vold oet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de 
kans op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een 
gasveld een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de 
vergunning expliciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege de risico categorie  van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan met 
versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal 
meetpunten is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunnen leggen  
tussen beving en schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet - en 
monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en andere 
belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te l aten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningspl an Westerveld  
25 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.   
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmete rs 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor de gasvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningspl an.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande  afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n dat – evenals 
in het aardbevingsgebied G roningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor 
de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  
 
Artikel 7:  
Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze zienswijze instemmen met dit artikel.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 08:51:17
From :    @assen.nl
To :   assen.nl,   @assen.nl
Cc : "Marco Out" M.Out@assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei aanpassingen Marco
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei aanpassingen Marco.docx;
Goedemorgen   
 
Ik ben door het hele stuk gegaan. Het is een helder en overzichtelijk verhaal. Wel vraag ik mij af of de bevindingen op pagina 11 onderaan (Natuurtoets) en pagina 12 (het
ontbreken van een MER) niet steviger in de conclusies aan het begin van het stuk moeten worden verwerkt. Kijk ook nog even naar de telling op pagina 19. Daarnaast heb ik er nog
kleine foutjes uitgevist en verbeterd.
 
Groet en nog een fijne zondag
  
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1249
</pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 20 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre>         INHOUD   1 INLEIDING   2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE   21 Samenvatting   22 Conclusie   3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT   4 COMMUNICATIE   5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN   5.1 Doelmatigheid   5.2 Kaders schade   5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa  54 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  6 PRODUCTIE   6.1 Productie put Vries-10   62 Productiesnelheid   63 Totale productie en fluctuaties   7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN   71 Onzekerheden   7.2. Ontbrekende/onjuiste gegevens   8 BODEMBEWEGING   81 Bodemdaling   8.2  Bodemtrilling   83 Reservoirstimutatie/ Fracken   9 SCHADE   9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  9.2 Afhandeling van schade   9.3 Lusten en lasten   10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM   11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT    Zienswijze winningspian Westerveld    11  11  11  u  12    14  14  15  15    16  16  17    1918  1918  1918  1918    2019  2019  2126  2224  2322    2524</pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesltuit geeft utevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet inte stemmen met het winningsplan. Subsidiair hebben we  onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en  een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld. Wij hebben dit advies  uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesiuit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken, maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanteiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed  mee te nemen in de beoordeling van de winnings plannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners op en nabij gasvelden. Onder andere vanwege de zorgen die wij hebben over de  directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied,  dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze  zienswijze zijnde decentrale overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.    Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de  minister hebben geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel  uit maakt van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE    2.1 Samenvatting    Vanuit betrokkenheid, zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw  concept instemmingsbesluit bestudeerd. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en  indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied en de invloed  op natuur en milieu, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het  opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen  opgetrokken.    Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld.  Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeper king,  schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld. Wij  hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd. Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp  instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen.    Veiligheid   Uit het winningsplan en de bijbehorende adviezen van TNO en Staatstoezicht op de Mijnen  (SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de  gasvelden en haar inwoners. In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden  omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning  op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij  u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op    ingegaan.    Communicatie   Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. In uw brief van 14 april 2017  (kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude  winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter  advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan  Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.</pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voorkomen en beperken van schade   Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligtop het voorkomen van schade  door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen).    Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Schadeafhandeling   In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aaneen adequate  regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Wij zijn tevreden dat u  ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp-  instemmingsbestuit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening  dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij NAM en de decentrale  overheden.    Meet- en regelprotocol   In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van  3,9 op de schaal van Richter en daarmee een grote kans op constructieve schade. Onze inwoners  moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constateren dat u  de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en  dit ter goedkeuring voor te leggen aan SodM. Echter om invulling te geven aan de  rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de fase van  vergunningverlening geregeld moeten zijn. Tevens vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor  allevelden moet worden aangelegd.    Fracken en zuurstimulatie   In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico's van deze technieken. Wij  constateren dat u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door de NAM  een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard  van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking laten treden en  wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het  burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.    2.2 Conclusie    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aan het door  u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV). Dat geeft aan dat</pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de  besluitvorming. In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar  onze mening onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en  indirecte gevolgen zoals schade, natuur en milieu, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en  economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig  beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico Analyse (SRA). Dit  advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij  aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk  meegewogen dienen te worden.    In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein  beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine)  aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. in zijn advies  van 13 april jl. schrijft de Inspecteur-generaal van de SodM over de Groningersituatie dat de  modellen te kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben  gebeefd en inhet geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van  Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor  zal doen.    Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de  natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd meet- en  monitoringplan. Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste gegevens waarbij onder  andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook  ontbreekt in het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de  gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het  Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken. Wanneer  zonder deze informatie besluitvorming plaatsvindt wordt de rechtszekerheid van onze inwoners  naar onze mening ernstig geschaad.    Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winnings plan  Westerveld.</pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving  en gezondheidskiachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid. Wij wilten niet in een situatie belanden  waar zich dit voordoet.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde  patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een  hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke  gevolgen expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe  achterblijvend rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven</pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.    Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de in het  Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders  gezegd: Zijn de genoemde hoeveeiheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de  verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen  worden? Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q.  bebouwingsconcentraties ?    Wij vinden dat u:  2.Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.  3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk  Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld  en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning  in Drenthe, zwaar onder druk staat    In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5-tal aanbevelingen gedaan over  aardbevingsrisico’s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de  besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in  de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.    Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van  winningen. Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners  een rotte geven in de besluitvorming door middel van inspraak.    In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W  concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en  deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te  leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in  deze oude stijl,   In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke  communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke  licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet  concreet toegepast zijnen dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkoms ten  voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp  instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een  transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de  inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij vinden dat:  1. het winningsplan en ontwerpbesluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee het  burgerperspectief niet voldoen aan ministeriële toezeggingen en er daarom een  nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    5.1 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven inde kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral  om planmatig beheer, Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming inhet  winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en  geologische omstandigheden van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsptan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling  op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van  onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot  een ander besluit behoort te leiden. Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en  milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.    5.2 Kaders schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stelten waarin duidelijk  beschreven staat wat onder schade wordt verstaan,    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.   Wij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale  wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige  Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drentsche Aa-gebied u in algemene zin reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen  kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen  ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM  te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te  leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden. Wij    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor de  beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentsche Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp  instemmingsbestuit meegewogen. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura-2000 Drentse  Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten toetsen,    Het Drentsche Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentsche Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te  beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de  unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentsche Aa-gebied als Natura 2000  gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in  hoeverre het bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering  van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en  bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan  niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER-rapportage verplicht is. Dit vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet  natuurbescher ming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.   Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijntijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drentsche Aa.    Wij vinden dat:   1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige  natuurtoets een belangrijke ornissie is in uw ontwerpbesluit, conform artikel 36 van  de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou moeten leiden tot  niet-ontvankelijk verklaring van de aanvraag zijnde het winningsplan Westerveld.   2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw definitieve  besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de  Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de  natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.   3. Voor het onderhavige winningsplan een MER-rapportage verplicht is, conform art  7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 28 van de Wet  natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet worden verklaard.    54 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de  technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Wij vinden dat u:  Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uiteen nieuw geboorde put inhet veld Vries  Zuid gas te gaan winnen.    In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings}ruimte is,  zoals in het geval van put Vries-10, iser na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan    nodig”.    Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaalt dat een winningsplan onder meer een opgaaf  moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de  volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van  de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende  winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put  Vries-10. Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel  24 van het Mijnbouwbesluit.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen  op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het  dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de NAM toe te staan op  basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een nieuw geboorde put te  winnen?    Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van  de boorgaten en verhuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het  Mbb).    Wij vinden dat:   1. Door het in gebruik nemen van put Vries-10 gehandeld wordt in strijd met het  vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.   2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners  en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.   3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar  geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe  put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt  beschouwd. Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten  beëindigen.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan  niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb}) en hiermee het  plan niet ontvankelijk is.    62 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname  overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het  advies van het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.   Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van  toepassing zijn.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdatingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid  en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot  extra risico’s leidt op bodemtrilling.    63 Totale productie en fluctuaties    In uw ontwerp-instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale  winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar  verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028,    Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland  de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet wordt onderbouwd. Tevens geeft u  in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in hoeverre fluctuaties  in winningsniveau’s vermeden moeten worden. Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden  waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening onvoldoende reden om  niet op deze aspecten inte hoeven gaan.    Wij vinden dat u:  1.De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen    en tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het  winningsniveau.    64 Productieniveau high case    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 422 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen. Wij  constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeksraad adviseerde u om in de  communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uitte leggen welke plaats  deze onzekerheid krijgt in de besluitvor ming.    In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op  ingegaan.    Ook heeft de Onderzoeksraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar  kennisontwikkeling van de diepe ondergrond. Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen  drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat  het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg  grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet  uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze  berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolgens door in de  risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote  onzekerheden. Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur  generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die  de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.    Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het  gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken waarom  de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de  gaswinning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en  methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent.    Wij vinden dat u:    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 422 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 423 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1. In de besluitvorming niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn  afgewogen in de besluitvorming.  2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.    7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe Seismische Risico Analyse (SRA) uit te voeren omdat  er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en andere  voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid wijzen wij u  op de aard en omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een  beoordeling van risico's geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling,  die reeds ineen bestemmingsplan is vastgelegd (Bestemmingsplan Werklandschap Assen-Zuid  vastgesteld op 27-10-2011 en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd.  Nu ueen instemming geeft voor een groot aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden  meegenomen in uw afweging.    Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente  bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd,   Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden inde risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het  gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdichtheid van 500-1000  inw/km2 in plaats van de 250-500 inw/km2 die nu intabel 3.3 inde bijlage van het winningsplan  is opgenomen.    Wij vinden dat u:   3. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het  Werklandschap Assen-Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere  voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en dat u deze SRA  opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs. Ook moet de SRA  berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het  gasveld Eleveld.    In het algemeen vinden wij het winningsplan multi-interpretabel. In het winningsplan en het  ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O.a. over  de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen  West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van verschillende benamingen. Het  is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over  de exacte locaties van winningsputten inde gasvelden, geplande locaties van winputten en de  winningshoeveelheden per put. Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de  beschrijving van de boorgaten en verbuizingen. Hierdoor is het voor ons en inwoners niet  mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  4. Het ontwerpbesluit en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter  inzage moet leggen.    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 423 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 424 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5. Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven  waarvoor instemming wordt gevraagd en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de  Mijnbouwwet.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 424 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 425 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    8.1 Bodemdaling    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Wij vinden dat u:  1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde  schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben. Wij vinden dat uitwerking ervan  onvoldoende en volgordelijk niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM  te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In  hoofdstuk 10 komen we hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  2. alsnog inzicht moet geven op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij  constateren dat u ons advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.    U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:  3.2.De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken,  niet toe moet passen.  4.3.Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is  verklaard.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 425 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 426 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan de NAM te verplichten om preventieve  maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te  nemen. Deze beschrijving moet er als nog komen en worden gezien als een aanvulling op het  voorliggende winningsplan. Deze dient om advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb,  decentrale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mijnbouwwet vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn  beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit  geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren.  Het niveau van de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de  bevende velden Vries-Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de  plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het  winningsplan.    In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige  monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse | toereikend is en geen  additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voorts aan  verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van  versnellings meters.    Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade  door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds  werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mijnbouwwet minder van belang zijn.  Overigens benoemt u in dit verband terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als  bevende velden. De Mijnbouwwet maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet  verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de  productie cq. grootte van de gasvelden. De Mijnbouwwet stelt dat het winningsplan een  beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door  bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).    Wij vinden dat:   1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de  vereisten uit de Mijnbouwwet onverminderd van toepassing zijn. Het  winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk  moet verkdaren.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 426 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 427 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2. De toezegging van de NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van  enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U  stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke  vereisten wordt voldaan.    9.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aaneen adequate  regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat  afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en_de NAM.  De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen  draagt u in artikel S van uw ontwerpbesluit de NAM op te zorgen voor een transparant proces  van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een  redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit  besluit openbaar te maken.    Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  dat u in uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij  zijnechter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij  de NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger van de  aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het  lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij  overigens graag bereid hierin mee te denken.    Wij vinden dat u:   1. als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat — evenals in het  aardbevingsgebied Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld  voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en  beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil}. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn.   2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke  schadeafhandeling operationeel is.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 427 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 428 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3. zorg moet dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de  toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de  vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.   4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds  mijnbouwschade niet moet beperken voor natuurlijke personen maar verbreden naar  alle rechtspersonen. (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).    9,3 Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a, mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veiligen zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van  onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het  doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.    Wij vinden dat u:  1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio en dat dit Integraal onderdeel  moet zijn van uw afweging.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 428 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 429 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    In hoofdstuk 7 (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken) zijn we ingegaan op de onzekerheden van  berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige  modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het SodM.  SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve  schade. Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u  toch gaat winnen het van groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden  opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:   e _Bijsturen winning in geval van bevingen;   e Inzicht in aarden omvang bevingen;   e Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen.    Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de verplichting  oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij de  gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot belang bij  schadeafwikkeling.    Wij constateren dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over  te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.   Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te  kunnen leggen tussen trilling en schade. De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger  meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die  worden toegepast in het Groningenveld.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen vaneen beving en het epicentrum vaneen beving. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld aangezien bevingen zich over grote  afstanden kunnen verplaatsen. De gasvelden Vries en Eleveld hebben inhet verleden al gebeefd  waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die van het  Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om  verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van gebouwen te kunnen registeren; niet  alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie  op kosten van de NAM.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en ditter goedkeuring voor te leggen aan SodM. Echter om invulling te geven    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 429 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 430 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM  aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de  vergunningverleningsfase ter goedkeuring bijhet SodM te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:   1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de  kans op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een  gasveld een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de  vergunning expliciet moet worden opgenomen.   2. vanwege de risico categorie van de velden Vries en Eleveld ereen totaal meetplan met  versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal  meetpunten is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen  tussen beving en schade.   3. in de vergunning een door SodM goedgekeurd risicobeheersysteem inclusief een  meet- en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners en andere  belanghebbenden inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem  operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 430 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 431 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT    Artikel 1:   Gelet op de onvolkomenheden en omissies van het winningsplan en de naar onze mening  onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp-besluit over winning en  maatschappelijke risico’s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan  Westerveld.    Artikel 2:  Wij kunnen instemmen met dit artikel.    Artikel 3:   Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters  onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het  meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijnvan een transparant risicobeheersysteem  voor de gasvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    Artikel 4:   Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de  bestuitvormingsfase van het winningsplan om invulling te geven aan de rechtszekerheid van  onze inwoners.    Artikel 5:   Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Wij zijn  echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de  NAM en de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorgen dat — evenals  in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor  de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten.    Artikel 6:   Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd. Dit  moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners.    Artikel 7:  Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze zienswijze instemmen met dit artikel.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 431 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 432 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2017 15:22:58
From :   @assen.nl
To :   @assen.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 20mei.docx;
Ha 
 
Pffffff …… Maar wat is  dit een fantastisch verhaal. Bij EZ en de NAM konden ze niet vermoeden dat wij er zo diep in zouden duiken.
 
Ik hoop dat je eruit komt. Je mag mij bellen voor overleg.
 
Groet,
 
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1250
</pre>

====================================================================== Einde pagina 432 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 433 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 197 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 433 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 434 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD    f INLEIDING A    2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE 65  21 _ Samenvatting 65  22 Conclusie 36   TSCHA PPELIJKE IMPACT 107  4 CO UNICATIE he  5 REIKWIJDTE EN KADERS W INNINGSPLAN 1340  5.1 elmatigheid 1348  5.2 Kaders schade 1346  5.3 __Natuuren milieu — Nationaal Park Drentsche Aa 1440    Wij hebben u in ons advies gevraagd het wmningsplan te toetsen op nationale en internationale  wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanwezige  Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drentse Aa-gebied u m algemene zin reeds  gewezen op het feit dat er aan de uitvoermg van het Winningsplan mogelijk nadelige  gevolgen kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen im  de maatregelen ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft in uw  ontwerp besluit aan de NAM te zullen vragen om de voer deze beoordeling benodigde  infornmtie op korte termijn aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve    besluit meegewogen kan worden. 1330  54 Reikwijdte winningsplan mbt. aantal verschillende velden 152  6 PRODUCTIE 163  6.1 Productie put Vries-10 1633  6.2 _ Productiesnelheid 1733  6.3 Productieniveau high case Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.44  7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 1935  1.1 Onzekerheden 195  1.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 2016  8 BODEMBEWEGING 2}  8.1 Bodemdaling 2  82 _Bodemtrilling 2247  83 _ Reservoirstimulatie/ Fracken 2247  9 SCHADE 2418   Ve ade ike verplichti  9.2 Afhandeling van schade 2528  9.3 __Lusten en lasten 2623  10 RISICOBEHEERS YSTEEM 2824</pre>

====================================================================== Einde pagina 434 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 435 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld                ‘| Met opmerkingen MER: Er staat nu bij 5.3 cen hoel stuk tekst.  Wat mij betref hoef dat niet.                        Advies Winningsplan Westerveld (maakt integraal onderdeel uit van de zienswijzen)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 435 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 436 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan. Subsidiair hebben  wij onder andere _ aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking,  schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn geregeld,  Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.         We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesiuit op een aantal punten tegemoet komt aan ons  advies. Inons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridischeaspecten gekeken maar  het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de  gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed mee te  nemen in de beoordeling van de winningsplannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners op en nabij gasvelden. Onder andere vanwege de zorgen die wij hebben over de  directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied,  dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze  zienswijze zijn de decentrale overheden, net als in het adviestraject, weer samen  opgetrokken.    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan  dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe  achterblijvend rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband  wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is voor export.  Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij  kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend, doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven         Met opmerkingen BEE Dit hoofstuk mag wel ergens anders</pre>

====================================================================== Einde pagina 436 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 437 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u  echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.    Voorts kunnen wij nergens in de tekst uw motivatie lezen over de noodzaak om de in het  Winningsplan genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders  gezegd: Zijn de genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de  verduurzaming? En zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen  worden? _ Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q.  bebouwingsconcentraties ?    Wij vinden dat u:  - Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.    - Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de leveringszekerheid,         Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat wij in januari aan de  minister hebben geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt  onderdeel uit van de zienswijze.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 437 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 438 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING EN CONCLUSIE    2.1 _ Samenvatting    Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw  concept instemmingsbesluit bestudeerd. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en  indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied _en de invloed  op natuur en milieu, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit. Bij het  opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen  opgetrokken.    Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan. Subsidiair  hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking,  schadeafwikkeling en een _risicobeheersysteem op voorhand goed moeten _ zijn  geregeld              . Wij hebben dit  advies uitgebreid gemotiveerd.__Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp  instemmingsbestuit komen we tot de volgende opmerkingen         Veiligheid   Uit het winningsplan en de bijbehorende adviezen van TNO en Sodm maken wij op dat er geen  veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en rond de gasvelden en haar inwoners.   In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei berekeningen.  Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit. U ben daarin het ontwerpbesluit niet op ingegaan.         Communicatie   Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. In uw brief van 14 april 2017  kenmerk DGETM-EO/17049086) gericht aan de colieges van B&W concludeert u dat de oude  winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter  advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winningsplan  Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.</pre>

====================================================================== Einde pagina 438 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 439 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voorkomen en beperken van schade   Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade  door _ mijnbouwactiviteiten reventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden  weggenomen of verzacht (curatief handelen).    Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Schadeafhandeling   In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aaneen adequate  regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Wij zijn  tevreden dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft Tevens  dat u in uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij  zijnechter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij  NAM en de decentrale overheden.    Meet- en regelprotocol   In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van   bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sodm noemt een mogelijke bevingszwaarte van  3,9 op de schaal van Richter en daarmee een grote kans op constructieve schade Onze  inwoners moeten beschermd worden tegen _dit risico, Wij vinden daarom als u toch gaat  winnen het van groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij  constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op  te laten steflen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. Tevens vinden wij dat het                   Fracken en zuurstimulatie   In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico's van deze technieken. Wij  constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  nieuwe wijziging van het winningsptan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van  de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover gevolgd zal  worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking treden en wordt  niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief  dan niet voldoende ingevuld.</pre>

====================================================================== Einde pagina 439 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 440 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld         nadrukkelijk en_dien    in het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein  beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine)  aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies  van 13 april jl. schrijft de Inspecteur-generaal van de Sodm over de Groningersituatie dat de  modellen te kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben  gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van  Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor  zal doen.                   Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de  natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd _meet- en  monitoringplan. Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste gegevens waarbij onder  andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook  ontbreekt in het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de  gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het  Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze  chade wordt yoork: n. Dit zijn belangrijke zaken die jn het winnings plan ontbreken. nneer  zonder deze informatie besluitvorming plaatsvindt wordt de rechtszekerheid van onze inwoners  naar onze mening ernstig geschaad.    Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winnings plan  Westerveld.</pre>

====================================================================== Einde pagina 440 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 441 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    23 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid. Wij willen niet in een situatie belanden  waar zich dit voordoet,   In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde  patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een  hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.   Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt  op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid inalleinstituties diete maken hebben met de gaswinning en de gevolgen  daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het  winningsplan moet daarom, conform het advies van OwV, niet alleen naar een acceptabel  veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke  acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke gevolgen  expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.    Met opmerkingen BE: wk heb dit weg gehaald. Het werd wel  heel zwaa en volgens mmij moeten we het niet hebben over  weadevamindeing. Dan gaan mensen bij bezwaren tegen de WOZ-  beschikking roepen dat de gameente zelf zegt dat er  waardevermindenng is,</pre>

====================================================================== Einde pagina 441 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 442 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    34 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk  Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld  en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning  in Drenthe, zwaar onder druk staat.    In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5-tal aanbevelingen gedaan over  aardbevingsrisico’s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de  besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in  de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in 5 aanbevelingen.         Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van  winningen. Dit heeft de minister gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en    inwoners een rolte geven in de besluitvorming door middel van inspraak.         In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM-E0/17049086) gericht aan de colleges van  B&W concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor  experts en deze dus ongeschikt zijnter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale  overheden voor te leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is    nog geschreven in deze oude stijl.  In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke         Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in het ontwerp  instemmingsbesiuit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  pubtieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een  transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alleinwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesiuit,  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de    inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.    Wij vinden dat:    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 442 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 443 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    daarmee het burgerperspectief niet voldoen aan ministeriele toezeggingen.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 443 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 444 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    45 _ REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    4.15.1Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is  getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u vooral  om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het  winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en  geologische omstandigheden van het reservoir,   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling  op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van  onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit tot  een ander besluit behoort te leiden. Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 6.3 (Natuur en  milieu) en 10.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.    4.25.2 Kaders schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk  beschreven stat wat onder schade wordt verstaan.         Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet  (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de  gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij  zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk  Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar  personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het rip ‘schade’ en het    aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  Bij rijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.             4.35.3Natuur en milieu — Nationaal Park Drentsche Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drentsche Aa-gebied u in algemene  zinreeds gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige  gevolgen kunnen zijnverbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de    12</pre>

====================================================================== Einde pagina 444 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 445 ======================================================================

<pre>         Zienswijze winningsplan Westerveld    maatregelen ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft in uw ontwerp  besluit aan de NAM te zuilen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op  korte termijn aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen  kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor  de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentsche Aa nog niet zijn onderzocht. Een  beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied zijn derhalve onvoldoende in uw ontwerp  instemmingsbesluit meegewogen. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura-2000  Drentsche Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten    Het Drentschhe Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentsche Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud  en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld  door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt uitgevoerd onder  verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken tot  een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentsche Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitstuitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet negatieve  gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER-rapportage verplicht is. Dit vanwege de  samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet    natuurbescher ming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  Ie meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve  gevolgen kan hebben voor het Natura-2000-gebied Drentsche Aa.         Wij vinden dat:   1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een volledige  natuurtoets een belangrijke omissie is in uw onntwerp-instemrmingsbesluit,  conform artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou  moeten _ leiden tot _niet-ontvankelijk verklaring van de aanvraag zijnde het  WWinningsplan Westerveld ;   2, Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw definitieve  besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de  Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen van de natuurtoets  aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het gedrang.   3. Voor het onderhavige winningsplan een MER-rapportage verplicht is, conform art 7.2a  van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 28 van de Wet natuurbescherming.    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 445 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 446 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    4.45 AReikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf} gasvoorkomens vanuit de  technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Wij vinden dat:  Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.    14</pre>

====================================================================== Einde pagina 446 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 447 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    56 PRODUCTIE    5.16.1Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries-10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    In uw antwoord schrijftu “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is,  zoals in het geval van put Vries-10, iser na een nieuw boring geen wijziging van het  winningsplan nodig”.    Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaald dat een winningsplan onder meer een opgaaf  moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt: een opgaaf van de  volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter  van de verbuizing van de boorgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende  winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put  Vries-10. Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de strekking van artikel  24 van het Mijnbouwbesluit.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van  de boorgaten en verbuizingen niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het  Mbb).    Wij vinden dat:   1. Door het in gebruik nemen van put Vries-10 gehandeld wordt in strijd met het  vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.   2. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners  en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.   3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na 20 jaar geen  gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe put als  een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.   4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningsplan  niet voldoet aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het Mbb).    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 447 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 448 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5.26.2 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs dat  in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met een  toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht op de  Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden,   Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van  toepassing zijn.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is enomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de  eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de productiesnelheid en  op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot extra  risico’s leidt op bodemtrilling,    6.3 __Totale productie en fluctuaties    In uw ontwerp-instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale  winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar  verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.    Wij constateren _dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland  de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet worden onderbouwd. Tevens geeft u  niet aan in welke tempo dit gas mag worden gewonnen en in hoeverre fluctuaties in  winningsniveau's vermeden moeten worden.   Enkel het feit dat het hier gaat om gasvelden waarvan d uctie zichinde “eindfase” bevind  is naar onze mening onvoldoende reden om niet op deze aspecten inte hoeven gaan.    Wij vinden dat u:  2. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en  tevens aandacht moet schenk aan {het voorkomen van) fluctuaties in het    winningsniveau.    64 __ Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw bestuit op te nemen dat als de NAM het high case    scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen. Wij  constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 448 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 449 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 449 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 450 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    67 _ ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    6.17.1 Onzekerheden   De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan specifiek over het  De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarmd gaan   specifiek over het communiceren over deze onzekerheden. De raad adviseerde u om in de  communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uitte leggen welke  plaats deze onzekerheid krijgt in de besluitvor ming.              Inons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei    berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de    maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op  ingegaan.              Ook heeft de onderzoekraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen naar  kennisonwikkeling van de diepe ondergrond.    Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het  gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken waarom  de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de  gaswinning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en  methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent. Dit beeld is ontangs (advies aan u van 13 april jl} bevestigd door de inspecteur generaal  van Sodm. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel geen rekenmodel beschikbaar is die de  seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.    Wij vinden dat u:  3. Inde besluitvorming niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn    afgewogen in de bestuitvor ming.  4. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.         6.27.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe SRA uitte voeren omdat er geen rekening is  gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en andere voorkomende    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 450 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 451 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid wijzen wij u op de aard en  omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een beoordeling  van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, die reeds  ineen bestemmingsplan is vastgelegd (Bestemmingsplan Werklandschap Assen-Zuid  vastgesteld 27-10-2011) en gedeeltelijk   voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. Nu u een instemming geeft voor een groot    aantal jaren, moeten nieuwe ontwikkelingen worden enomen in uw a ing.    Wijkunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente  bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.   Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het  gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdichheid van 500-1000  inw/km2 in plaats van de 250-500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het  winningsplan is opgenomen.         Wij vinden dat u:   1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het  Werklandschap Assen-Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere  voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en dat u deze SRA  opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs. Ook moet de SRA  berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor het  gasveld Eleveld.         In het winningsplan en het ontwerpinstemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende  benamingen van velden en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal  en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt  gemaakt van verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook  ontbreekt in het winningsplan informatie over de exacte locaties van winningsputten in de  gasvelden, geplande locaties van winputten en de winningshoeveelheden per put zoals het  Mijnbouwbesluit vereist. Hierdoor is het voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede  wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw    ter inzage moet leggen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 451 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 452 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    In het algemeen vinden wij het winningsplan multi-interpretabel. Het is op verschillende  onderdelen onduidelijk waarmee instemming wordt gevraagd en is in strijd met de bepalingen    uit de Mijnbouwwet (wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de beschrijvin,    van de boorgaten en verbuizingen }. Door de onduidelijkheid wat er wordt gevraagd, biedt een  insternming met dit plan geen rechtszekerheid aan belanghebbenden.         Wij vinden dat u:  Niet kunt instemmen met een Winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven waarvoor  Instemming wordt gevraagd en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de Mijnbouwwet.    20</pre>

====================================================================== Einde pagina 452 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 453 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    78 BODEMBEWEGING    7.18.1Bodemdaling    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij  constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.    Wij vinden dat u:    12. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd  7.28.2 Bodemtrilling    3. In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving  geïnduceerde schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische  meetapparatuur en het risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te  hebben. Wij vinden dat uitwerking ervan onvoldoende en volgordelijke niet correct.  Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM te vragen hebben lokale overheden  en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    2.1.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan  op onze vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn  meegenomen inde overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  1.5. Ons afsnog inzicht geeft op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    7.38.3 Reservoirstimulatie/ Fracken    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico's van deze technieken. Wij  constateren dat u onze advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit.  Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu niet van toepassing is verklaard.    U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM een    Wij vinden dat u:    6. _De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, niet  toe moet passen.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 453 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 454 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 454 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 455 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 _ SCHADE    7.49.1Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries-  Zuid en Fleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven   dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend isen geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellingsmeters.    Wij zijn van mening datin de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van  schade door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een  reeds werkend gasproductiesysteem de vereisten uit de Mbw minder van belang zijn.  Overigens benoemd u in dit verband terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als  bevende velden. De Mbw maakt bij haar afwegingskader voor het al dan niet verlenen van een  winningsvergunning geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq.  grootte van de gasvelden. De Mbw stelt dat het winningsptan een beschrijving dient te  bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35,  eerste lid, onderdeel f).    Wij vinden dat:   1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de  vereisten uit de Mbw onverminderd van toepassing zijn. Het winningsplan dus een  beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade  door gaswinning.   2. De toezegging van NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van  enkele versnellingsmeters te vrijblijvend is en weinig concreet is geformuleerd.    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 455 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 456 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    U stelt dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke  vereisten wordt voldaan.  3.4  |  |    7.59.2Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens  hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM. De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  dat u in uw ontwerp-instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te   bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten  onrechte primair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder én u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat  als ontvanger van de aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid.  Als decentrale overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te  komen voor het lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die  verantwoordelijkheid zijn wij overigens graag bereid hierin mee te denken.    Wij vinden dat u;   1. als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat — evenals in het  aardbevingsgebied Groningen — een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld  voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en  beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil}. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate    gegarandeerd zijn.         24    { Met opmerkingen BEEN EEE < BEN klop: dit?</pre>

====================================================================== Einde pagina 456 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 457 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1.2. Uw instemmingsbestuit van kracht te laten worden, nadat er een onafhankelijke  schadeafhandeling operationeel is.   3. zorg moet dragen dat, indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden inde  toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de  vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.   2.4.ln de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds  mijnbouwschade niet moet beperken voor natuurlijke personen maar verbreden naar  allerechtspersonen (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV). En dat zolang  niet alle rechtspersonen in aanmerking komen voor aanspraak op een  schadevergoeding uit het Waarborgfonds u niet kunt over gaan tot instemming met  het winningsptan.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan or samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aaneen gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:  1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie vaor de inwoners van de regio en dat dit integraal onderdeel  moet zijn van uw afweging,    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 457 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 458 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    810 RISICOBEHEERSYSTEEM    In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige modellen zijn niet goed in staat de  seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sodm. Sodm noemt een mogelijke  bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve schade Onze inwoners  moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u toch gaat winnen het van  groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Een  risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:   © __Bijsturen winning;   © __Inzichtin aarden omvang bevingen;    © __ Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen,         Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen en de NAM de  verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uitte voeren boven en nabij  de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groot belang bij  schadeafwikkeling.    Wij constateren dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over  te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.   Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te  kunnen leggen tussen trilling en schade. De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger  meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) zoals in het  Groningenveld.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen inaard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum vaneen beving. Het  huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld aangezien bevingen zich over grote  afstanden kunnen verplaatsen. De gasvelden Vries en Eleveld hebben inhet verleden al gebeefd  waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau hebben met die van het  Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om  verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van gebouwen te kunnen registeren; niet  alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie  op kosten van de NAM,         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 458 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 459 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM  aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de  vergunningverleningsfase ter goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:   1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de kans  op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond een gasveld  een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de vergunning  expliciet moet worden opgenomen.   2. vanwege het grote risicoop bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal meetpunten  is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen tussen beving en  schade.   3. inde vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem incl een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners een andere  belanghebbenden inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   34. Uw instemmingsbesluit van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem  operationeel is en de nutmetingen zijn uitgevoerd.         27</pre>

====================================================================== Einde pagina 459 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 460 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    911 REACTIE ARTIKELEN ONTWERPBESLUIT    Artikel ‘If   Gelet op de onvolkomenheden en omissies van het winningsplan en de naar onze mening  onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp-besluit over winning en  maatschappelijke risico’s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winnings plan  Westerveld.    Artikel 2:  Wij kunnen instemmen met dit artikel.    Artikel 3:   Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de plaatsing en aantallen versnellingsmeters  onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het  meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van een transparant risicobeheersysteem  voor de gasvelden in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    Artikel 4:  Wij zijn van mening dat een nsicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de besluitvormings fase  van het winningsplan om invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze inwoners.    Artikel 5:   De in dit artikel opgenomen verplichting voor de NAM tav de schadeafhandeling is naar onze  mening onvoldoende concreet uitgewerkt. Dit moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming  van het winningsplan om invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze inwoners.    Artikel 6:   Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd. Dit  moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven  aan de rechtszekerheid van onze inwoners    Artikel 7:    Wij kunnen met inachtneming van de inhoud van onze zienswijze reactie instemmen met dit  artikel.    28         Met opmerkingen BEN Bi; deze artikelen kan je missschien  gewoon deeerder gebruikte blokjes Wij vinden det U: inplakken.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 460 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 461 ======================================================================

<pre>Date : 18-5-2017 17:17:15
From :   @tynaarlo.nl
To :   @assen.nl,   @assen.nl,   @tynaarlo.nl
Subject : zienswijze winningsplan Westerveld LAATSTE VERSIE 18 MEI
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 18mei.docx;
 16.1251
</pre>

====================================================================== Einde pagina 461 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 462 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 17 Mei 2017  
 concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 462 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 463 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    INHOUD BLAD  1 INLEIDING 3  2 SAMENVATTING 5  3 HOOFDADVIES FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD.  4 ALGEMEEN 8  5 COMMUNICATIE 9  6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11  6.1 Doelmatigheid 11  6.2 Kaders schade 11  63 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  64 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden 14  7 PRODUCTIE 15  7.1 Productie put Vries-10 15  7.2 Productiesnelheid 15  7.3 _Productieniveau high case 16  8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 17  81 Onzekerheden Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.  8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 1849  9 BODEMBEWEGING 1920  9.1 Bodemdaling 1920  92 Bodemtrilling 1920  9,3 Reservoirstimulatie/ Fracken 1920  10 SCHADE 2021  10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting) 2021  10.2 Afhandeling van schade 2223  10.3 Lusten en lasten 2524  11 RISICOBEHEERSYSTEEM 2628</pre>

====================================================================== Einde pagina 463 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 464 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    1 INLEIDING    Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp-instemmingsbesluit op het winningsplan Westerveld  gepubliceerd. In uw ontwerp-instemmingsbestuit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  wij in januari 2017 op het winningspian hebben uitgebracht.    Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan en subsidiair zaken als  onafhankelijke validatie, schadebeperking schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op  voorhand goed te regelen. Wij hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.    We zien dat u in het ontwerp-instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan  ons advies. In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken  maar het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding  voor de gewijzigde Mijnbouwwet was immers vooral bedoeld om het burgerperspectief goed  mee te nemen inde beoordeling van de winningsptannen.    In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  inwoners van gasvelden. Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en indirecte  gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, dienen wij deze  zienswijze in op uw ontwerp-instemmingsbesluit, Bij het opstellen van deze zienswijze zijn de  lokale overheden, net als inhet adviestraject, weer samen opgetrokken.    Wij vinden dat in het ontwerp-instemmingsbesluit dat nu voorligt u deels tegemoet aan het  door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) dat aangeeft dat het  burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied naar onze mening  onvoldoende meegenomen. Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen  zoals schade, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.    Uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van Staatstoezicht op de Mijnen  (SodM) omtrent het planmatig beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de  seismische risicoanalyse (SRA). Dit advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en  gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe  mijnbouwwet ook nadrukkelijk meegewogen dienen te worden.    Onze adviezen op het winningsplan zien wij onvoldoende terug in uw ontwerp-  instemmingsbesluit. Waar u wel ons adviezen overneemt constateren wij dat dit te vrijblijvend  is uitgewerkt en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en inwoners  geen zicht op de concrete uitwerking ervan. Er wordt geen duidelijkheid gegeven over tal van  onzekerheden en onvolkomenheden waarop wij u in ons advies hebben geattendeerd.  Daarnaast moeten tal van zaken nog worden uitgewerkt na het nemen van een besluit. Dit  levert voor de inwoners rechtsonzekerheid op.</pre>

====================================================================== Einde pagina 464 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 465 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Energiebeleid   In het ontwerp-instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht  aan dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is een tot nu toe achterblijvend  rijksbeleid op het vlak van verduurzaming van de energievoorziening.    U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit  Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit  verband wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog altijd bestemd is  voor export. Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan  Nederland levert Wij kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te  gaan op dit aanbod.    Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt  tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en  leven door de inwoners van onze regio. U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij  vragen u echter om dit in de definitieve beschikking transparant te formuleren.    Leeswijzer   In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als het advies dat in januari aan de minister  is geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en maakt als zodanig  onderdeel uit van de zienswijze.</pre>

====================================================================== Einde pagina 465 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 466 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    2 SAMENVATTING    Oude tekst   Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstelling hebben wij de rapporten intensief  bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkomen en beperken van schade wegen hierin  het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan ondergeschikt zijn, waaronder  economische aspecten en leveringszekerheid.    De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en  communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid en het reduceren ervan dienen  uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokken partijen, ook in de communicatie naar  burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan verbinden van maatregelen is daarbij  van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derhalve ook voor het hanteren van het  voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than sorry” . Dat betekent in de communicatie over  onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risicodragers zoeken naar manieren van  beheersing van het risico. Communiceren met burgers moet volgens de OvV meer zijn dan  alleen voorlichting geven.    Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve  veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en  gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid van burgers. Kunnen zij erop rekenen dat  incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en  onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereageerd met: “De Raad heeft met haar  rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond  nu en inde toekomst het veiligheidsbelang voldoende aandacht krijgt” . U heeft alle  aanbevelingen uit het rapport van de OwV overgenomen. In dit licht bezien dient bij de  beoordeling en toetsing van de verschillende aspecten dan ook te worden uitgegaan van een  brede benadering van de belangenafweging die aan uw uiteindelijke besluit ten grondslag  moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken tot een exacte en enge uitleg van  voorgenomen wetgeving.    We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan nog een aantal essentiële onderdefen  ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden die betrekking hebben op een veilige  gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de ervaringen opgedaan in Groningen, er  vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling voor de rest van Nederland voor  afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten.    Bij bestudering van het winningsplan en onderliggende stukken hebben wij samengevat de  volgende vragen, opmerkingen en adviezen.    Veiligheid   Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adviezen van TNO en SodM maken wij op  dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden rond de verschillende gasvelden en  haar inwoners.</pre>

====================================================================== Einde pagina 466 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 467 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.   Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geconstateerd. Wij komen hier verderop in  ons advies op terug.    Communicatie   De communicatie van zowel NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zorgvuldiger en  publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er grote waarde  aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de  (gevolgen van) gaswinning.    Voorkomen en beperken van schade   In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen beschouwd. NAM  bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daarbij aan de orde is. Er wordt geen  aandacht geschonken aan maatregelen om schade door bodembeweging te voorkomen dan  wel te beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbouwwet is.   Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    Bodemdaling   NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de uiteindelijke totale boderndaling (als  resultaat van dit winningsplan Westerveld} kan hebben voor het normale beheer en  onderhoud van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen  in dat verband genomen moeten worden.   Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplicht tot vergoeding van deze te nemen  maatregelen en van eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengenoemde  bodemdaling.    Schadeafhandeling   Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en  compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het  instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aardbevingsgebied Groningen dient er een  volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg  van alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen  op voorhand een feit te zijn.    Meet- en regelprotoco!l   De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid liggen dicht tegen de grens met risicocategorie  lfaan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enkele maatregelen te nemen die van  toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische Risico Analyse (SRA) in categorie Il valt Wij  vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een risicobeheerssysteem.</pre>

====================================================================== Einde pagina 467 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 468 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een  voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning.  Fracken en zuurstimulatie   Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening dat geen omstreden technieken zoals  zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan,   Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken kunnen bovengronds optreden door lekkage  van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds door het falen van de integriteit van  afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodemprocessen kunnen optreden. De kans op  deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te worden, omdat naast lokale schade aan  gebouwen cok de drinkwatervoorziening in het geding is. Vanwege de mogelijke lokale impact  vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerperspectief moet worden meegenomen en  dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze  afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmogelijkheid.</pre>

====================================================================== Einde pagina 468 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 469 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    3 MAATSCHAPPELIJKE IMPACT    Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving  en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving gaan  gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.    In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een  zelfde patroon als bij het ervaren van onveiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond  en een hoger percentage gaat regelmatig naar de huisarts. Met name mensen met  meervoudige schade hebben hier last van: bij deze groep is ook de ervaren algehele  gezondheid slechter” Eigenaren van woningen worden direct in hun portemonnee geraakt  doordat woningen in een door gaswinning aangemerkt aardbevingsgebied minder waard  blijken. Ook dit heeft impact op de gezondheid.    Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland geoordeeld dat de Nederlandse  Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de  immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprakelijk voor de door inwoners van het  Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk  maakt op een fundamenteel persoonlijkheidsrecht, namelijk het recht op een ongestoord  woongenot.    Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsprobiematiek is het vertrouwen bij de  bevolking weggevloeid in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de  gevolgen daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling  van het winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV, niet alleen naar een  acceptabel veiligheidsniveau worden gekeken, maar ook naar de effecten op schade en  maatschappelijke acceptatie.    In uw ontwerp-instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende aandacht voor de  maatschappelijke gevolgen.    Wij vinden dat u:  1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke  gevolgen expliciet en transparant dient te betrekken in uw afweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 469 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 470 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    4 COMMUNICATIE    Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun  veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk  Marsdijk zijntegen gaswinning en hebben daarom 2.000 handtekeningen verzameld en aan u  overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning in  Drenthe, zwaar onder druk staat.    In het omgevings management is communicatie gericht op de beleving van inwoners een  essentieel onderdeel. Dat is tevens uw visie, zoals u aangeeft in de brief aan de Tweede Kamer  van 1 februari 2016"). Uw uitgangspunten daarbij zijn:   Samenbinden van belanghebbenden   Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk   Transparantie en vertrouwen   Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoordelijkheid   Maatwerk    VPwnr    In de Nieuwe Mijnbouwwet is aangegeven dat in belang van het inwonerperspectief nieuwe  Wwinningsplannen beter leesbaar moeten zijn voor inwoners en decentrale overheden.   Deze bovenstaande uitgangspunten en visiezien we terug in het ontwerp instemmingsbestuit  waarin u aangeeft dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke communicatie wilt borgen. U geeft  aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een publieksvriendelijke  oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet concreet toegepast zijn en dat u  verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten voor inwoners.    Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en  consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in het ontwerp  instemmingsbestuit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners,  moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en  publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het  verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een  transparante wijze uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.    Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet-  ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de intoopavonden het winningsplan  nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alleinwoners de  gelegenheid het winningsplan te doorgronden.    Door het niet begrijpelijk zijn van zowel het winningsplan als het ontwerp-instemmingsbesluit  wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de    inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.    Wij vinden dat:</pre>

====================================================================== Einde pagina 470 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 471 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    het winningsplan en instemmingsbesluit op het aspect van leesbaarheid en  burgerperspectief niet voldoen aan a vereisten cq. mmisteriele  toezeggingen.    10</pre>

====================================================================== Einde pagina 471 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 472 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    5 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN    51 Doelmatigheid    U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsptan  is getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning . Deze toetsing draait volgens u  vooral om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven  winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en geologische omstandigheden  van het reservoir.   U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan  wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet het  winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.    Uw conclusie lijkt hier voorbarig. De gewijzigde Mijnbouwwet vraagt namelijk ook nog om een  toetsing aan de gevolgen voor veiligheid, voorkomen en beperken van schade voor  omwonenden, natuur en milieu. U geeft in het ontwerpbesluit daarover geen inzicht. Hoe u  het begrip doelmatig hanteert is daarmee voor ons nog niet helder.    Wij vinden dat u:  1. Helderheid moet verschaffen in het begrip doelmatigheid  2. Bij de beoordeling op doelmatigheid van de winning onderscheidt moet maken in een  beoordeling op basis van winbaarheid én een beoordeling op basis van veiligheid,  schade en milieu. Dit is voor niet ingewijden nu niet uit het ontwerpbesluit te halen.    5.2 Kaders schade    Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de  Mijnbouwwet (Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat  door de gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te  vergoeden. Daarbij zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van  het Burgerlijk Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket  mijnbouwschade, waar personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017  kunnen melden.    Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiéren. Ook  Recente Rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het  aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn. Uw  verwijzing naar het per 1 januari 2017 geopende landelijk loket mijnbouwschade en een  onafhankelijke beoordeling van schademeldingen stemt ons op dit punt positief. Graag denken  wij met u mee over verdere verbetering van een onafhankelijk, adequate en vlotte afhandeling  van schademeldingen (zie ook ......).   Wij vinden dat u:   Wij gaan akkoord met de toelichting als de advocaat hier verder geen argumentatie bij heeft.    11</pre>

====================================================================== Einde pagina 472 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 473 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Wasterveld    5.3 Natuur en milieu — Nationaal Park Drentse Aa    Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en  internationale wetgeving op het gebied van natuur- en soortenbescherming gelet op het  aanwezige Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drentse Aa-gebied u in algemene zin  reeds gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige  gevolgen kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen inde  maatregelen ter bescherming en instandhouding van het gebied. U geeft ìn uw ontwerp  besluit aan de NAM te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op  korte termijn aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen  kan worden.    Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld  voor de beschermde status van het Natura-2000-gebied Drentse Aa nog niet zijn onderzocht,  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000-gebied zijn derhalve onvoldoende in uw  ontwerp instemmingsbesluit meegewogen. Onlangs is er een beheerplan voor het Natura-  2000 Drentse Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u het winningsplan moeten  worden getoetst.    Het Drentse Aa-gebied is niet alleen een Natura-2000 gebied. Voor het stroomdal van de  Drentse Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket  van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het  behoud en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is  vastgesteld door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa's en wordt  uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.    De Natuurtoets bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te beperken  tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de unieke  natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drentse Aa-gebied als Natura 2000 gebied /  Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in hoeverre het  bereiken van de KRW-waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering van het  winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de rnogelijkheden tot behoud en bescherming  van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater- en grondwaterstromen al dan niet  negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.    Wij vinden dat:   1. Uit het oogpunt van het maken van een integrale belangenafweging is het ontbreken  van een volledige natuurtoets een belangrijke omissie, conform artikel 36 van de  Mijnbouwwet;   2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw definitieve  besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als bedoeld in de  Algemene wet bestuursrecht.    12    "Met opmerkingen BEE K!op: dit? Was het gem ander    ministerie?    </pre>

====================================================================== Einde pagina 473 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 474 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld         13</pre>

====================================================================== Einde pagina 474 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 475 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld         54 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden    U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit  de technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen.  Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden  betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding  om deze aanpak te wijzigen.    Bij begrijpen uw motivatie en kunnen hiermee instemmen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 475 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 476 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    6 PRODUCTIE    61 Productie put Vries-10    In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10  inte trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten. Het is naar de  inwoners toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juistom tijdens een  vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld  Vries Zuid gas te gaan winnen.    Na bestudering van het oude winningsplan van december 2013 die als basis fungeert van de  bestaande vergunning ís onderstaande tekst opgenomen:  e dat in dit winningsplan is gesteld dat de productie uit veld Vries Zuid naar verwachting  in 2014 zal stoppen en  e dat de productie in het gasveld Vries Zuid sterk is gedaald door overmatige  waterproductie. Er wordt gewerkt aan een redevelopmentstudie. Er is hier niet  specifiek een put Vries-10 genoemd of op kaart aangegeven.    Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuwe put is  geboord (Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij  concluderen op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is  gewonnen. Is het dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe gewenst om de  NAM toe te staan op basis van een bestaande vergunning voor het gasveld Vries gas uit een  nieuw geboorde put te winnen?    Wij vinden dat:  1. Zowel NAM, als uw ministerie van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners  en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  2. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is,dat na 20 jaar geen  gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe put als  een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt beschouwd.    | ~ put Vries-10 juridisch aanvechtbaar ?  62 Productiesnelheid    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee  gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. SodM stelde onlangs  dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname overwegend samenvalt met  een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het advies van het Staatstoezicht  op de Mijnen (SodM) om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale)  fluctuaties te vermijden of zo faag mogelijk te houden.   Niet valt uit te sluiten dat dit fenomeen niet ook voor de gasvelden in Westerveld geldt.   In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit  onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de    15</pre>

====================================================================== Einde pagina 476 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 477 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage  drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt niet met feiten onderbouwd.    Wij vinden dat u:   1. Wel aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sodm en  NAM op te dragen eerst onderzoek te doen naar de risico's van de productiesnelheid  en op basis hiervan een productiesnelheid in de vergunning op te leggen die niet tot  extra risico’s leidt op bodemtrilling.    63 Productieniveau high case    Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case  scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.    Wij vinden dat u:  Juist heeft gehandeld door ons advies over te nemen.    16</pre>

====================================================================== Einde pagina 477 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 478 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    7 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN    71 Onzekerheden    In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei  berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de  ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met  uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de  maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op  ingegaan.    Echter uit de voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de stappen die  gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in de  kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote onzekerheden en  het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog  andere fouten in de NAM-modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote  onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn  vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.    Onlangs (31 januari 2017) heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. £P201701217189) voor  het gasveld Ameland waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven. Doel was te onderzoeken  waarom de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het  einde van de gaswinning niet stopt. In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar  hypotheses en methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na-ijlende  bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren. De bij het onderzoek  betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4  jaar gericht onderzoek is de na-ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder  fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre  erkent.    Wij vinden dat u:  2. de conclusie dat de genoemde onzekerheden voor u geen aanleiding zijn om de  instemming van het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren daarom niet  voldoende onderbouwd.    Advies:   Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en  bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseren wij u met uiterste  terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de maximaal te  verwachten seismische activiteit.    Toelichting:    17</pre>

====================================================================== Einde pagina 478 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 479 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegevens van de ondergrond. De samenstelling  van de diepe ondergrond is complex en nooit precies in kaart te brengen. De ligging van  breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseerd op interpretatie van een beperkt aantal  bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altijd met grote voorzichtigheid moet worden  geïnterpreteerd. De Tcbb geeft aan dat in het ergste geval een beving met een magnitude van  3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012).  De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en  bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Huizinge. Wij vermoeden op basis van deze  aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer schade kan ontstaan dan de door NAM  geformuleerde lichtschade aan meerdere, tot matige schade aan enkele gebouwen.    7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens    In dit verband wijzen wij u op ons verzoek om een nieuwe SRA uit te voeren omdat er geen  rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkeling van het Werklandschap Assen-Zuid en  andere voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen-Zuid  wijzen wij u ook op de aard van de bebouwing. Hier zijn ook milieucategorie 4 bedrijven  toegestaan. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat hier in een beoordeling van risico’s geen  rekening mee wordt gehouden.    Wij vinden dat u:  1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren en deze opnieuw voor advies moet  voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.    In het ontwerp-instemmingsbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden  en putten. O.a. over de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en  Zevenhuizen/ Zevenhuizen West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het is niet duidelijk over welke velden het gaat. Hierdoor is het  voor ons en inwoners niet mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.    Wij vinden dat u:  1. Het ontwerpbesluit op dit punt moet corrigeren en opnieuw ter inzage moet leggen.    18</pre>

====================================================================== Einde pagina 479 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 480 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    8 BODEMBEWEGING    81 Bodemdaling  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling.    Wij vinden dat u:  2. Inhet ontwerp besluit hier voldoende aandacht heeft besteedt    82 Bodemtrilling    In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving  geïnduceerde schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het  risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Wij vinden dat u:   3. Hier in het ontwerpbesluit wel aandacht voor hebt maar dat de uitwerking nog te  vrijblijvend is en volgordelijke niet correct. Daarmee hebben lokale overheden en  inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan. In hoofdstuk 10 komen we  hierop terug.    Ten aan zien van vallende objecten vinden we het jammer dat u niet bent ingegaan op onze  vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de  overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.    Wij vinden dat u:  3. Ons alsnog inzicht geeft over op welke manier zaken als vallende objecten in uw  afweging zijn meegenomen.    83 Reservoirstimulatie/ Fracken    Wij zijn blij met het uitzonderen van de toepassing van zuur- of hydraulische stimulatie op de  instemming met het winningsplan.   U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur- en hydraulische stimulatie door NAM  een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de  aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvorming hierover  gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de bagatelclausule in werking  treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het  burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.    Wij vinden dat u:    4. De bagatelprocedure om alsnog zuur- of hydraulische stimulatie mogelijk te maken,  niet toe moet passen.    19</pre>

====================================================================== Einde pagina 480 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 481 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9 SCHADE    Invulling door Franki    Proces schadeafhandeling    9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)    In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van  preventieve maatregelen in het winnigsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen  voor schade op te nemen in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze  beschrijving te zien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor  te leggen aan Sodm, Tebb, lokale overheden en de Mijnraad.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de  op grond van de Mbw vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn beschreven. U  geeft hierbij aan dat sommige veiden uit het Westerveld systeem al uit geproduceerd zijn en  andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zuilen produceren. Het niveau van de  nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de bevende velden Vries -  Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de plaatsing van  versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het winningsplan.    Wij delen uw mening niet. In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven  dat het huidige monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse |  toereikend is en geen additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. NAM  geeft voorts aan verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het  plaatsen van versnellingsmeters.    Wat vinden wij:   1. Inde Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant /  operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen),   2. Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds werkend gasproductiesysteem de  vereisten uit de Mbw minder van belang zijn. De Mbw maakt bij haar afwegingskader  voor het al dan niet verlenen van een winningsvergunning geen onderscheid naar  productiefasen of omvang van de productie cq. grootte van de gasvelden. De Mbw  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter  voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, onderdeel f).  Aangezien er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, gelden  daar de vereisten uit de Mbw onverminderd. Overigens benoemd u in dit verband  terecht de velden Vries-Zuid en Eleveld ook nog als bevende velden.   3. Het feit dat voornoemde velden weliswaar in risicoklasse l vallen, zich echter zodanig  dichtbij de daarvoor gestelde grenswaarden bevinden, is voor NAM aanleiding    20    i Met opmerkingen BEE Hie cok aandacht voor  schadeafhandeling bij beëindiging van de NAM. Staat  verantwoordelijk.</pre>

====================================================================== Einde pagina 481 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 482 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    geweest om op diverse terreinen uitte gaan van de vereisten horende bij risicoklasse  U.   4. Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat de toezegging van NAM uit het  winningsplan te verblijvend en weinig concreet is geformuleerd, Op geen enkele wijze  kan de nakoming van deze toezegging worden gecontroleerd en afgedwongen. U stelt  dan ook ten onrechte dat door NAM in voldoende mate aan de wettelijke vereisten  wordt voldaan.    Tekst Johan Feunekes   Voorzorgsbeginsel   Volgens de Mijnbouwwet moet het Winningsplan voldoende maatregelen bevatten ter  voorkoming (preventie) van schade en nadelige gevolgen. De NAM heeft hieraan in andere  Winningsplannen tot nu toe af en toe niet de nodige aandacht besteed.   De nadruk ligt soms te veel bij compensatie / mitigatie en het achteraf vergoeden. Dit is niet in  overeenstemming met het voorzorgsprincipe (‘better safe than sorry’).    Vraag hierover ook uitdrukkelijk een uitspraak van de advocaat! Vindt hij dat er al dan niet in  het Winningsplan voldoende rekening wordt gehouden met het wettelijke preventie-  uitgangs punt?    Advies:   Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een beschrijving van preventieve maatregelen in  het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen  in het winningsplan alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving te zien als een  aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb,  lokale overheden en de Mijnraad.    Toelichting:   In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voorkomen van schade door  mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van  mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator  worden weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM heeft als initatiefnemer de  zorgplicht voor het voorkomen van schade. In winningsplan wordt geconcludeerd dat er lichte  en lokaal mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. Nergens is in het winningsplan  echter terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorkomen. Wij stellen vast dat ten  aanzien van het optreden van schade in het winningsplan geen aandacht is op het voorkomen  van schade. In het winningsplan worden optredende schades als niet te voorkomen  beschouwd.    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 482 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 483 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsplan een beschrijving bevat van de  mogelijke omvang en verwachte aard van de schade door bodembeweging. Uit het  winningsplan blijkt dat het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte aard adequaat te  beschrijven. NAM lijkt niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardbevingen en omvang en  aard van de schade. Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet  stelt aan een plan.    Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt om schade door gaswinning aan  eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te  worden blootgesteld aan deze risico’s.    9.2 Afhandeling van schade    In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening  en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens  door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen,  Tevens hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Groningen een volledig  onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval  van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven  wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.    In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een  adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft  u aan dat afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden  en NAM; NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te  bewerkstelligen draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit NAM op te zorgen voor een  transparant proces van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van  schadeverzoeken binnen een redelijke termijn. Deze informatie binnen drie maanden na het  onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.    Inmiddels heeft de NAM aangegeven, na Groningen, ook in de rest van Nederland te willen  komen tot een onafhankelijke schadeafhandeling. Wij waarderen dit zeer van de NAM.    Wij zijn echter van mening dat de Staat en u als bevoegd gezag een duidelijke rol hebben bij  de schadeafhandeling en hier kaders moet stellen.    Wat vinden wij:   1. Wijzijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade  onderschrijft. Tevens in uw ontwerpwinningsbesluit regels stelt om één en ander te  bewerkstelligen.   2. Wijzijnechter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte  primair neerlegt bij NAM en de decentrale overheden. NAM als gasproducent en  vergunninghouder en u als vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 483 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 484 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    de Staat als ontvanger van de aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire  verantwoordelijkheid. Als decentrale overheden hebben wij in dit verband vooral de  verantwoordelijkheid om op te komen voor het lokate belang en het belang van onze  inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij overigens graag bereid hierin mee  te denken.   3. Volledigheidshalve geven wij hierbij nogmaals aan. Voor ons is van groot belang dat de  onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate  gegarandeerd zijn. Wij dringen er daarom bij u als verantwoordelijk minister op aan  erop toe te zien dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van  alle mijnbouwactiviteiten (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil). WILLEN  WE DIT/EEN DERGELIJK PASSAGE? ???   4, Tenslotte het volgende. Wij verzoeken u zorg te dragen dat indien NAM vanwege  onvoorziene omstandigheden inde toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn  financiële verplichtingen kan voldoen, de vergoeding van schades en compensatie  jegens burgers en andere individuele rechtspersonen ten allen tijde is gegarandeerd  door de Staat.    Advies  Wij zijn van mening dat:   - een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van  alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde is, alvorens door uw  minister een positief bestuit op dit winningsplan kan en mag worden genomen;   -  evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een volledig onafhankelijk orgaan dient  te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactivitei ten.   - _.Pdregeling minimaal moeten voldoen de volgende uitgangspunten:   o Inwoners en bedrijven waar zich bevingen kunnen voordoen moeten invloed  hebben op de vormgeving van de schadeafhandeling;   o De NAM mag geen invloed hebben op de beoordeling van schades en het  functioneren van het onafhankelijke orgaan ;   o Het onafhankelijke orgaan moet ook verantwoordelijke worden voor  onafhankelijke nulmetingen en meten en monitoring van bodembeweging en  gebouwbeweging. Ditom een goede schadeafhandeling mogelijk te maken.   - in uw besluit op te nemen dat in geval van een schademelding ter verbetering van de  huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar  de oorzaak van de schade;   - Te garanderen dat schades te allen tijde worden uitgekeerd en als Staat hiervoor  garant te staan.                  =| Met opmerkingen BER: Of is dit de oude adviestekst waar ik  in heb gewerkt? :-}    23</pre>

====================================================================== Einde pagina 484 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 485 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Toelichting:   Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangegeven dient het voorkomen en beperken  van alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Echter kan NAM de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet  uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet constructieve  schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen.    NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische schademeldingen voor “lichte, niet  constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of worden) wanneer het  duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van het burgerlijk  recht rust op NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen, die worden  veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden. Wij zijn van mening dat voornoemde regeling  op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd voldoende soelaas biedt voor burgers, bedrijven  en lokale overheden om op een viotte en toegankelijke wijze schade te kunnen claimen.    De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast gezorgd ìn de regio en het gevoel van  veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast. Er is dan ook sprake van een groot  wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid. Dit heeft zowel betrekking op de  feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequate en toereikende maatregelen om de  gevolgen (waaronder schade en overige hinder} zo veel mogelijk te voorkomen en/of te  beperken.   Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onze mening dan cok gebaat bij een  transparante en toegankelijke organisatie voor de afwikkeling van schademeldingen. Een  regeling waarbij het voor burgers en andere partijen niet nodeloos ingewikkeld is om een  schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit  zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op een eerlijke en adequate schadeafwikkeling.  Het past niet om daarbij onderscheid te maken tussen de omvang of de locatie waar de schade  is ontstaan. ledere schademelding dient op zijn eigen merites te worden beoordeeld.    Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een adequate regeling voor afdoening en  vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde  voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn. Tevens dient hierbij de onafhanketijkheid  en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen  er daarom bij u op aan dat — evenals in het aardbevingsgebied Groningen — er een volledig  onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle  mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen van een dergelijk orgaan ervoor dat ook  ingeval van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor het grondwaterpeil}  gedupeerde partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe dienen te wenden.    Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds toezeggingen zijn gedaan aangaande het  instellen een dergelijke onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van mijnbouwschade, is één  en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haast te maken met het instellen van een  dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regelen alvorens in te stemmen met het  onderhavige winningsplan Westerveld.    24</pre>

====================================================================== Einde pagina 485 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 486 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    9,3 Lustenen lasten    Advies   Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en  schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg te dragen voor een goede verdeling  van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe  baten terugvloeien naar het gebied.    Toelichting   Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvinden en inwoners zullen hier last van  ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wantrouwend tegenover plannen voor  gebruik van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zij de lasten dragen voor het belang  van Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate  regionale of lokale belasting is. Schade dient volgens de wet te worden vergoed, maar  inwoners ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraagd en waar niets tegenover  staat. Het belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse samenleving is evident. Het  gebruik van de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te  verduurzamen energievoorziening. Voor het ook in de toekomst gebruiken van de ondergrond  is van belang dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.    Lusten en lasten    U geeft aan dat de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector,  overheden en maatschappelijke organisaties de lusten-lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te  verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook  aandacht wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.    Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen  economische belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners  van onze regio. U kiest in het ontwerp-instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners  moeten het doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q.  compensatie.    Wij vinden dat u:    5. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van de  lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio.    25</pre>

====================================================================== Einde pagina 486 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 487 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    10 _ RISICOBEHEERSYSTEEM    Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviseren wij u:   . NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit te voeren aan alle gebouwen  boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Zuid;   . het advies van SodM over te nemen en NAM voor de bevende velden Eleveld en Vries-  Zuid extra versnellingsopnemers te laten installeren en operationeel te hebben;   . bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te laten opstellen en als onderdeel op te  nemen bij de eventueel door de minister te verlenen winningsvergunning;   . het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten monitoren.    In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van  bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Daar hebben we ons standpunt benoemd ten  aanzien van toepassing van het “hand op de kraan principe”.    In ons advies hebben we uitgaande van het “hand op de kraan principe” een aantal punten  benoemd met betrekking tot het risicobeheersysteem.   Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies heeft overgenomen om de NAM de  verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij  de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder  representatief verstaat U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan  het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen  vaststellen. In hoofdstuk 7 benoemden we al de onzekerheden omtrent voorspellingen van  bodemtrillingen en gaswinning. Wij vinden dat onze inwoners niet de dupe moeten worden  van dit risico.    Wij vinden dat:   6. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en de  kans op bevingen het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond het  gasveld een opname gemaakt wordt. Wij vinden dat dit in de voorschriften van de  vergunning expliciet moet worden opgenomen.    Wij zien ook dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over te  nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te  plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal  verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade. Wij vinden het  bijplaatsen van enkele meters niet voldoende om een goede relatie te kunnen leggen tussen  trillingen schade.    Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt  verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving.  Het huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving  Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de  gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld. De gasvelden Vries en Eleveld hebben in  het verleden al gebeefd waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau    26</pre>

====================================================================== Einde pagina 487 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 488 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    hebben met die van het Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en  glasvezelmeters noodzakelijk om verdraaiing, doorbuiging, verplaatsing en zetting van  gebouwen te kunnen registeren niet alleen in de gasvelden maar ook daarbuiten.   Dir meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke  organisatie,    Wij vinden dat:   7. vanwege het grote risico op bevingen in Vries en Eleveld er een totaal meetplan met  versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen. Het huidig aantal meetpunten  is volstrekt onvoldoende om een causaal verband te kunnen leggen tussen beving en  schade.    Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende  voorkomens op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sodm. Echter om  invulling te geven aan het burgerperspectief zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de  fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM  aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de  vergunningverleningsfase ter goedkeuring bij het Sodm te leggen is dat niet het geval.    Wij vinden dat:  8. in de vergunning een door Sodm goedgekeurd risicobeheersysteem inc! een meet- en  monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners inzicht krijgen in de  verplichtingen van de NAM.    Advies:    Toelichting:   Om de schade door gaswinning goed te kunnen vaststellen is het belangrijk dat de  uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar  goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit  winningsplan is de markering van het moment dat ook het burgerperspectief wordt  meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is het belangrijk dat schade aan particuliere  eigendommen goed wordt geregistreerd.    Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seismische risicoanalyse (SRA) dat alie velden  in categorie | vallen. Volgens de leidraad van SodM volstaat voor deze velden monitoring met  het huidige geofoon en accelerometer netwerk van het KNMI. Met dit monitoringsnetwerk  kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en groter worden gelokaliseerd.    Hoewel alle velden in categorie | vallen, liggen de reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid  echter dicht tegen de grens met categorie Il aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook  enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn voor velden waarvan de SRA in categorie  Il valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ontwikkelen van een  risicobeheerssysteem.    27</pre>

====================================================================== Einde pagina 488 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 489 ======================================================================

<pre>    Zienswijze winningsplan Westerveld    Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te kunnen reageren zodat (grotere) schade en  veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende  (re}acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt  dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig  tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optreden van bedoelde schade en risico’s  voorkomen kan worden.    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 489 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 490 ======================================================================

<pre>Date : 21-5-2017 17:10:24
From :  "
To :   @tynaarlo.nl,    @middendrenthe.nl,   @aaenhunze.nl,  '"
GemeenteNoordenveld.nl,   @drenthe.nl, " @drenthe.nl'" @drenthe.nl,  '"
@leek.nl,   @noorderzijlvest.nl,   @hunzeenaas.nl,   '"
@aaenhunze.nl, @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : zienswijze Winningsplan Westerveld
Attachment : zienswijze winningsplan Westerveld 21 mei incl opm advocaat.docx;definitief advies winningsplan Westerveld bijlage bij zienswijze.pdf;
Dag allemaal,
Bij deze zend ik jullie het definitief eindconcept van de zienswijze toe met als bijlage ons eerder uitgebracht advies.
 
Afgelopen dagen hebben  en ik en i  heel hard gewerkt aan de totstandkoming ervan. Maar we zijn tevreden over het resultaat!
 
Daarbij heeft een deel van jullie ook aan bijgedragen. Hartelijk dank hiervoor!
We hebben afgelopen donderdag het gesprek gehad met de advocaat. N.a.v. hiervan hebben we de teksten nog aangepast.
Hij heeft vanochtend het stuk doorgenomen en zijn laatste opmerkingen zijn in dit stuk verwerkt.
 
Deze versie gaat nu naar ons college van dinsdag as. Jullie kunnen deze gebruiken voor het bestuurlijk overleg morgenmiddag.
 
Mochten jullie nog vragen hebben neem dan contact op met  of  want ik ben de komende 2 dagen op cursus.
 
Veel leesplezier!
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 16.1252
</pre>

====================================================================== Einde pagina 490 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 491 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 21 Mei 2017  
 eind concept   
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 491 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 492 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
2 
 
 
 
 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusie  7 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 8 
4 COMMUNICATIE  10 
5 REIKWIJDTE E N KADERS WINNINGSPLA N 12 
5.1 Doelmatigheid  12 
5.2 Kaders schade  12 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  13 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  14 
6 PRODUCTIE  15 
6.1 Productie  put Vries -10 15 
6.2 Productiesnelheid  16 
6.3 Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit  16 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  17 
7.1 Onzekerheden  17 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  18 
8 BODEMBEWEGING  20 
8.1 Bodemdaling  20 
8.2 Bodemtrilling  20 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  20 
9 SCHADE  22 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  22 
9.2 Afhandeling van schade  23 
9.3 Lusten en lasten  24 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  25 
11 ARTIKELEN ONTWERPBES LUIT  27 
 
 
     BIJLAGE 1:  ADVIES W INNINGSPLAN WESTERVE LD  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 492 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 493 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
3 
 
 
 
 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit  op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw  ontwerp -instemmingsbesluit geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair hebben we 
onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking , schadeafwikkeling en 
een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij hebben dit advies 
uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken , maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatsch appelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouwwet (Mbw) was immers vooral bedoeld om  het burgerperspectief goed 
mee te nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht  gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  
inwoners  op en nabij  gasvelden . Onder andere v anwege de zorgen die wij hebben over de 
directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied, 
dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het opstellen van deze 
zienswijze zijn de decentral e overheden, net als in het adviestraject, weer samen opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies is als bijlage bij deze zienswijze opgenomen en onderdeel 
uit maakt van de zienswijze.  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 493 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 494 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
4 
 
 
 
 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
concept  instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het ontwerp 
instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan  en de bijbehorende adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er geen veiligheidsri sico’s bestaan voor de gebieden in en rond de 
gasvelden en haar inwoners.  In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengron dse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Productieniveau, - snelheid en duur van het instemmingsbesluit  
In het ontwerpbesluit is niet onderbouwd of en waarom de winning uit deze velden gedurende 
10 jaren noodzakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven wordt 
beschouwd.  Dat zal echter nader onderzocht en gemotiveerd moeten worden. Wij vinden het 
onwenselijk  dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts dient het 
instemmingsbesluit beperkingen ten aanzien van productievolume en productiete mpo 
(voorkomen van fluctuaties) te bevatten.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en deze dus ongeschikt zijn ter 
advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden voor te leggen. Het winnings plan 
Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 494 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 495 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
5 
 
 
 
 
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 495 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 496 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
6 
 
 
 
 
  
Voorkomen en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen,  zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw) , en niet op 
het geoorloofd zijn van mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de 
exploitant / operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Wij vinden dat u het begrip schade ten onrechte beperkt tot enkel schade in de zin van het BW. 
Het schadebegrip in de Mijnbouwwet is veel breder. Dat heeft dus gevolgen voor uw 
toetsingskader.  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één  en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij NAM en de decentrale 
overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en  voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Sod M noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de schaal van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden  daarom als u toch gaat winnen het van 
groot belang dat er serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij constateren dat u 
de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens op te laten stellen en 
dit ter goedkeuring voor te legge n aan Sod M. Echter om invulling te geven aan de 
rechtszekerheid van onze inwoners zou dit transparant moeten gebeuren en dus al bij het 
winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn.  Tevens vinden wij dat het 
risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter aan welke  paragraf en en passages  van het winningsplan nu exact 
instemming is onthouden.  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische 
stim ulatie door de NAM een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden 
en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  </pre>

====================================================================== Einde pagina 496 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 497 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
7 
 
 
 
 
 bagatelclausule in werking laten treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. 
Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief dan niet voldoende ingevuld.  
 
2.2  Conclusie  
Wij vinden dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt , u deels tegemoet komt aan 
het door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) . Dat geeft  aan dat 
het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de 
besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied -en met 
name ook het voorkomen van die effecten - naar onze mening onvoldoende meegenomen.  
Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals schade, natuur en 
milie u, onveiligheidsgevoel, leefbaarheid en economie.   
 
In uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico  Analyse (SRA). Dit 
advies is conform d e wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhoudelijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op e en zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -gene raal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modellen te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen g arantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere beving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drentse Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken  en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure . Wanneer  zonder deze informatie  besluitvorming  
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zi jn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 497 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 498 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
8 
 
 
 
 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in  een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij  (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aanspra kelijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkhei dsrecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is belangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te benoemen en te betrekken in uw 
afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog alt ijd bestemd is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 498 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 499 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
  
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven 
door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve besc hikking transparant te formuleren.  
 
Het valt ons op dat u in de instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld 
uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winningsniveaus nodig zijn in 
verband met de leveringszekerheid. In het on derhavige ontwerpbesluit lijkt u voetstoots aan te 
nemen dat de in het winningsplan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn.  
 
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan 
genoemde hoeveelheden ook in rel atie tot het tijdsverloop te winnen. Anders gezegd: Zijn de 
genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En 
zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen worden? 
Bijvoorbeeld onder ande re op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
2. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
3. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leveringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 499 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 500 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
10 
 
 
 
 
 4 COMMUNICA TIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk zijn tegen gaswinning en hebben daarom meer dan 2.000 handtekeningen verzameld 
en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning 
in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor de veiligheid een 5 -tal aanbevelingen gedaan over 
aardbev ingsrisico´s in Groningen. De raad wilde meer aandacht voor veiligheid in de 
besluitvorming en er door NAM en EZ meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in 
de voorspellingen en hoe zij hiermee om wil aan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen . 
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw b rief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
deze dus ongeschikt zijn ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overhe den voor te 
leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in 
deze oude stijl.  
In het ontwerp instemmingsbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijke 
communicatie wilt borgen. U geeft aan dat uw mi nisterie werkt aan een maatschappelijke 
licentie en een publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet 
concreet toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (traditionele) inloopbijeenkomsten 
voor inwoners.    
 
Daarm ee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerp 
instemmingsbesluit. Omdat wij als lokale overheden de belangen dienen van onze inwoners, 
moeten wij u er alsnog op wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker moeten communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het 
verhelderen van rollen, taken en verantwoordelijkheden op dit gebied en hier op een 
transparante wijze  uitvoering aan geven, is wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonden het winningsplan 
nader toe te licht en is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 500 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 501 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
11 
 
 
 
 
 Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit 
wordt geen goede invulling gegeven a an het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 
Wij vinden dat:  
1. het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee 
het burgerperspectief niet voldoen aan ministeri ële toezeggingen  en er daarom 
een nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 501 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 502 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
12 
 
 
 
 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
U geeft een reactie op onze vraag om inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan is 
getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld word en aan planmatig beheer en daarom geen reden ziet 
instemming met het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voorts zijn wij van mening dat als doelmatigheid van 
onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschapp elijke gevolgen dit tot 
een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur en 
milieu) en 9.1 (Voorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kad er te stellen waarin duidelijk 
beschreven sta at wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Uw opvatting over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in art. 
1 sub b Mbb ruim gedefinieerd: ieder e aantasting van één van de in art. 49 lid 2 en 3 Mbw 
genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherming van het milieu. 
Het winningsplan moet daarover informatie bevatten (zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en  art. 24 lid 
1 sub  q en s en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen. Dat is een 
aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aanwezigheid of het voorkomen van schade in de zin 
van het Burgerlijk Wetboek.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet e envoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijkheidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 502 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 503 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
13 
 
 
 
 
  
5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin ree ds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.   
 
Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvel den in dit winningsplan Westerveld voor 
de beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa in strijd met art. 24 lid 1 sub q, 
r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht.  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied 
is derhalve onvoldoende in uw ontwerp instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een 
beheerplan voor het Natura -2000 Drentse Aa door uw ministerie opgesteld. Ook daaraan zal u 
het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa-gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het  behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincie Groningen en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoerd onder 
verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke kenmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Natio naal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van het winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
besch erming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts menen wij dat voor dit Winningsplan een MER -rapportage verplicht is. Dit vanwege de 
samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 van de Wet 
natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk aanmerkelijke negatieve 
gevolgen kan hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb  en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan moeten 
worden naar de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen niet hoe u </pre>

====================================================================== Einde pagina 503 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 504 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
14 
 
 
 
 
 – bij gebreke van die informatie – reeds nu een oordeel kunt hebben over de gevolgen van het 
winningsplan voor  natuur en milieu (art.  36 lid 1 sub c en d Mbw). Wij maken er ernstig bezwaar 
tegen dat die informatie niet reeds op dit moment bekend is en dus geen onderwerp kan zijn 
van zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerpbesluit – aangepast aan en mét de nieuwe 
milieuinformatie – dus nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen, zodat wij, burgers en 
belangenorganisaties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art. 34 lid 4 Mbw een 
zienswijze in te dienen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpunt van een integrale b elangenafweging, het ontbreken van een 
volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform 
artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou 
moeten leiden tot het onthouden van instemming aan  het wi nningsplan 
Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en  uw beoordeling daarvan aan uw 
definitieve besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als 
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen 
van de natuurtoets aan de aa nvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het 
gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de Wet 
natuurbescherming en derhalve niet ontvankelijk moet  worden verklaard.  
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gele gen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 504 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 505 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
15 
 
 
 
 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 van het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diameter van 
de verbuizing van de boo rgaten. Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende 
winningsplan geen boorput benoemd die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put 
Vries -10. Put Vries -10 zit dus niet in het vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening 
dat uw an twoord in strijd is met de strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhavige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe correct  om de NAM to e te staan op 
basis van het vigerende winningsplan voor het gasveld Vries -Zuid gas uit een nieuw geboorde 
put te winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoe n aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  Zie bijvoorbeeld paragraaf B4.1 (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing 
treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geenszins aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub e, 
f, g en h Mbb). Ook is in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb niet vermeld hoeveel boorgaten bij de 
winning worden gebruikt. Integendeel, in B4) wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden gelaten. 
Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke boorgaten nu wel 
en welke niet in dit winningsplan zijn opgenomen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 505 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 506 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
16 
 
 
 
 
 2. Zowel NAM, als uw ministeri e van EZ in deze zaak uiterst onzorgvuldig met inwoners 
en andere overheden hebben gecommuniceerd en geacteerd.  
3. Vanuit het oogpunt van burgerperspectief het onbegrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze wi nning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  
4. de beschrijving van de boorgaten en verbuizingen in het onderhavige winningspla n 
niet voldoet aan de wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is , althans daaraan instemming moet worden onthouden.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling va n de drukafname 
overwegend samenvalt met een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit f enomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn. Ook voor die velden geldt logischerwijs dat fluctuaties zoveel  mogelijk 
voorkomen moeten worden.  
 
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de erv aringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveld systeem zal sprake zijn van een relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wor dt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sod M en 
NAM op moet  dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van de 
productiesnelheid en fluctuaties en op basis hierva n een productiesnelheid in de 
vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  en duur van het besluit  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constateren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederl and 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet word t onderbouwd.  Gezien de </pre>

====================================================================== Einde pagina 506 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 507 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
17 
 
 
 
 
 negatieve effecten van gaswinning is zo’n motivering en onderbouwing van de noodzaak van 
gaswinning uit juist deze velden wel noodzakelijk. Gaswinning uit deze velden is g één gegeven. 
U zult moeten aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met 
het oog op de leveringszekerheid.  Ook het winningsplan zelf zou daarover – vervolgens door u 
te toetsen – informatie moeten bevatten (art. 24 lid 1 s ub a en lid 2 Mbb).  
 
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarn a opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden 
volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk is, wil niet zeggen dat dat 
maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade) 
en uw regering (zo spoedig mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij 
bepleiten daarom een ijkmoment over vijf jaren, in de vorm van een nieuw winningsplan per 
2023, waarin de op da t moment meest recente inzichten over seismische risico’s, schade, 
leveringszekerheid en energietransitie zijn meegenomen  
 
Tevens geeft u  in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in 
hoeverre fluctuaties in winningsniveau’s vermed en moeten worden.  Enkel het feit dat het hier 
gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening 
onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoeven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1. De noodzaak van de gaswinningen uit h et Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
2. De geldigheidsduur van een winningsvergunning terug te brengen tot vijf jaren.   
 
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen.  Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
 
 
7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KEND E ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad uit 2015 die u heeft omarm d gaan specifiek over het 
communiceren over deze onzekerheden. De Onderzoeks raad adviseerde u om in de </pre>

====================================================================== Einde pagina 507 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 508 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
18 
 
 
 
 
 communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de Onderzoek sraad in 2015 aanbevolen nader onderzoek te doen n aar 
kennison twikkeling van de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen 
drie jaar blijkt dat de stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat 
het onderzoek nog in de kinderschoenen staat. De berekening van d e dreiging bevat nog erg 
grote onzekerheden en het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet 
uitgesloten worden dat er nog andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze 
berekeningen en de inherente grote onzekerheden werken vervolg ens door in de 
risicoberekeningen. Deze risicoberekeningen zijn vervolgens ook weer omgeven door grote 
onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 13 april jl.) bevestigd door de inspecteur 
generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er momenteel g een rekenmodel beschikbaar is d at 
de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzamer afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht  onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd niet onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming  niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 
7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Analyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u </pre>

====================================================================== Einde pagina 508 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 509 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
19 
 
 
 
 
 op de aard en omvang van de bebo uwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehouden met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 ) en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft voor een groot aantal jaren, die deels samenvallen met de 
planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen  in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA rekening wel is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn  niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdich theid van 500 -1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Een nieuwe SRA mo et laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wet telijke adviseurs.  Ook moet de 
SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolkingsdichtheid voor 
het gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het wi nningsplan informatie over 
de exacte locaties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen.  Hierdoor is het voor ons en inwoners niet 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw 
ter inzage moet leggen.  
2. Niet kunt instemmen met een winnings plan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 509 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 510 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
20 
 
 
 
 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtri lling  
In ons advies hebben we gevraagd in verband met de kans op een door een beving geïnduceerde 
schade gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat uitw erking ervan 
onvoldoende en volgordelijk niet correct. Door de uitwerking pas na het besluit aan de NAM te 
vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking ervan.  
Bovendien heeft u een aantal maatregelen ten onrechte slechts voorgeschreven voor de velden 
Eleveld en Vries -Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aan zien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze 
vraag om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winning splan nu precies niet van toepassing is 
verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvormin g hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  
 
Wij vinden dat  u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 510 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 511 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
21 
 
 
 
 
 1. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
2. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 511 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 512 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
22 
 
 
 
 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art. 35 lid 1 sub f en art. 24 lid 1 
sub r, s en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving  moet er als nog 
komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan . Deze dient om 
advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M ijnbouwwet  vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau va n de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries -Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winnin gsplan.  
 
In de betreffende paragrafen uit het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft voort s aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem d e vereisten uit de M ijnbouwwet  minder van belang zijn. 
Overigens benoem t u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De M ijnbouwwet  maakt bij haar afwegingskader voor het al dan  niet instemmen met 
een winningsplan  geen onderscheid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte 
van de gasvelden. De M ijnbouwwet  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste li d, 
onderdeel f).  
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de M ijnbouwwet  onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter </pre>

====================================================================== Einde pagina 512 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 513 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
23 
 
 
 
 
 voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren , althans daaraan uw instemming moet onthouden.  
2. De toezegging van  de NAM uit het winningsplan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijven d is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling vo or afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd evenals in het aardbevingsgebied Gron ingen een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze  van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compens atie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en  de NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen meewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit  de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn.  Deze informatie – overigens is onduidelijk welke informatie u bedoelt – moet 
de NAM b innen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft. Tevens  
dat u in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkst elligen.  Wij 
zijn echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij 
de NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergunninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de St aat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkheid om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. als verantwoordelijk minister  erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het g rondwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 513 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 514 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
24 
 
 
 
 
 onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling opera tioneel is.  
3. zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In de huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat  de minister toezeggingen heeft gedaan om samen met de energiesector, 
overheden en maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te 
verkennen. Daarnaast werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook 
aandacht  wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economische  belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compensatie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van 
de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal 
onderdeel moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 514 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 515 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
25 
 
 
 
 
 10  RISICOBEHEERSYSTEE M 
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingszwaarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden daarom als u 
toch gaat winnen het van  groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem  moet worden 
opgesteld. Een risicobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de 
verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen uit te voeren boven en nabij 
de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat u onder 
representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om bij vermoeden van mijnbouwschade aan 
het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en gebouwschade te kunnen 
vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting van groo t belang bij  
schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons advies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel h iervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunnen leggen tussen grondbeweging en gebouwschade.  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnelli ngsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in het huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal  meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen).  Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlopen tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een verge lijkbaar niveau  hebben met die van het 
Groningerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden m aar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet geheel worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     </pre>

====================================================================== Einde pagina 515 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 516 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
26 
 
 
 
 
  
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en di t ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Echter om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan z ijn verplichtingen voldoet ingeval van schade. Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Tot slot zijn wij van mening dat door  u voorgeschreven maatregelen (waaronder 
versnellingsmeter s en een nul -meting) niet beperkt moeten blijven tot de velden Vries -Zuid en 
Eleveld, maar moeten gelden voor alle velden uit het winningsplan waaruit geproduceerd wordt.  
 
Wij vinden dat:  
1. vanwege het ontbreken van een goed inzicht in de relatie tussen gaswinning en 
de kans op bevingen  het dan ook gerechtvaardigd dat van elk gebouw in en rond 
een gasveld een opname gemaakt word t. Wij vinden dat dit in de voorschriften 
van de vergunning expli ciet moet worden opgenomen.   
2. vanwege de risico  categorie  van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan 
met versnellings meters,  tilt en glasvezel meters moet komen. Het huidig aantal 
meetpunten is volstrekt onvoldo ende om een  causaal verband te kunn en leggen  
tussen beving en schade .  
3. in de vergunning een door Sod M goedgekeurd risicobeheersysteem incl usief  een 
meet - en monitoringsprotocol moet zijn opgenomen waarmee de inwoners  en 
andere belanghebbenden  inzicht krijgen in de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
5. De voorgeschreven maatregelen niet beperkt moet blijven tot de velden Elevel d 
en Vries Zuid maar moet gelden voor alle producerende velden uit het 
winningsplan.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 516 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 517 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsplan Westerveld  
 
 
 
 
27 
 
 
 
 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -besluit over  winning en 
maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het w inningsplan 
Westerveld.  Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (p aragrafen) 
van het winningsplan u niet instemt . 
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerpbesluit de pl aatsing en aantallen versnellingsmeters 
onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor de inwoners. Het 
meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant risicobeheersysteem 
voor alle producerende gasvelden  in de besluitvormingsfase van onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze inwoners.  Het r isicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan 
waaruit geproduceerd wordt.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM in overleg met de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n 
dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk o rgaan wordt 
ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming v an het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  en gaan gelden voor alle velden waaruit 
geproduceerd wordt.  
 
Artikel 7:  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 517 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 518 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 bij zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December 2016   
 definitief    
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld   
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 518 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 519 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie put Vries-10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau high case 15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 519 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 520 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies  uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit p lan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegr enzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies heb ben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesre cht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig sta dium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM.  Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het geb ied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten v eiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te m oeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mi jnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conf orm de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit o ns advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant in formeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoo fdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uit gebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -a dviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 520 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 521 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstel ling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkome n en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan on dergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid e n het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokk en partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan  verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derh alve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than so rry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risi codragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers  moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lich amelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid v an burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereag eerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoend e aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenome n. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspec ten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw  uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken  tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan  nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden  die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de erva ringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling  voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggen de stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 521 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 522 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geco nstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daa rbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembewe ging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbou wwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de u iteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebb en voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuis houdkundige) maatregelen in dat 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplic ht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvl oeiend uit bovengenoemde bodemdaling.  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aa rdbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid ligge n dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enke le maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische R isico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ont wikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minis ter te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 522 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 523 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening d at geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   
Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken k unnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds  door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodempro cessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te wo rden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerp erspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleidin g Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmog elijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 523 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 524 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande va n de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) n iet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies,  bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweg ing te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schadere geling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende nega tieve effecten: 
 
Primair: niet  in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016  zoals het nu voorligt; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de  grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningspl an door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1.  NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, on volkomenheden te laten 
aanvullen; 
2.  te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzo eken en bevindingen; 
3.  een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4.  hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkelin g en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledi g te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwin g van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 524 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 525 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals  dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappe lijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangr ijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”. 
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorb ijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke a cceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ond ernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw be sluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat kome n. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinn ingen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de d aarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecte n van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave  voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie .  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veilighe id, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszeke rheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid 
- Communicatie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aang even dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssy steem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te lat en monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankeli jk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 525 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 526 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspecti ef, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicati e een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw be sluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is o og te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informati evoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden ov ergelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zo rgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er g rote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnforme erd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners w orden weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemmin g tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, d ie onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het om gevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 f ebruari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1.  Samenbinden van belanghebbenden 
2.  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3.  Transparantie en vertrouwen 
4.  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoord elijkheid  
5.  Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet g aan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de proc edure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere inv ulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw vis ie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communi catieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt . Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houde nd met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 526 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 527 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en l astig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar da n moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafga and aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger va n het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse v an de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winnin gsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hog ere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van h et gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoegi ng van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 527 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 528 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidel ijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waara an het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen va n de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We wille n graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische be langen en de lokale veiligheid en schade-
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten v olgens de Tweede Kamer in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons  af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaar dbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbou wwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winni ngsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarv an’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschille nde typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaa n dient te worden, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden di e gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa ad viseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en interna tionale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanw ezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verde re ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en E leveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 528 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 529 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden i n dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drents e Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook u it niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura  2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  n iet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek g ebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdo rpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater.  Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden va nwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinde n. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevo lgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld  voor het Drentse Aa-gebied  zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatre gelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiv iteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen ond erdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de water gerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhu ishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodem daling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring  van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat  waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de m ijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen vo or het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbeslui t worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden te n gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitges loten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nati onaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten  grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winning splan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het t ransparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 529 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 530 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Wes terveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet m eer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tus sen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per prod ucerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodie k belemmerd nu voor al deze velden 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen m aken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 530 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 531 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1  Productie put Vries-10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binn en de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winni ngsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproke n over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording  is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet  komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. D it is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Fa ber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wor dt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kame rstukken 2015-2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).” 
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring g eweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist doo r de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast i n deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winne n hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winning splan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die doo r de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de ins temmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van bur gers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen  op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt  door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokk en is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder t ot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 531 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 532 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. Kan NAM aangeven w elke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risi co op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productie scenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven.  
 
7.3  Productieniveau high case 
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high cas e” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter beslui tvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven da t als een winning het “high case” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en t evens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezi en wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit n iet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich v oordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 532 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 533 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegeven s van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies  in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseer d op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altij d met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergs te geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe  in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Hu izinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer  schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige  schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening op nieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelinge n in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomst ige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inricht ing leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de  noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de a anwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan v an lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Ele veld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakeli jk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 533 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 534 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die  gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale over heden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Weste rveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en wa terlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te ne men maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengen oemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar,  weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling va n de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling h eeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter  van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuish ouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waters chap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag g een onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze comp onent is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de ga sopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momente el heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aann ame niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het g ebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzo eken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 534 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 535 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (Sod M) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische  apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operat ioneel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert i n het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvo rens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende ob jecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag  liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrij ke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, geme enten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat d e risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling  dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bo demtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvel den.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zi jn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde bev ing niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructiev e schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aan leiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te l aten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankeli jk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een even tuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparam eters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en  acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 535 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 536 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en f racken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze t echnieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor  aparte besluitvorming aan NAM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, ziensw ijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij  Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u t och in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter bep erking van risico’s voor grond- 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodem trilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen ge deeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen  valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / frac ken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ond ergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bode mprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te  worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat v oor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 536 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 537 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een besch rijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te n emen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voo rkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet  op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daa rvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM hee ft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt gec oncludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. N ergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorko men. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aa ndacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsp lan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembe weging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte  aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardb evingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwa arde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag  worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een v olledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een scha demelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 537 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 538 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangeg even dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Ech ter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het on tstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele g ebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historisch e schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze ve rgoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. O vereenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorz aakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd vol doende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelij ke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast  gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast.  Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid.  Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequa te en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo ve el mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onz e mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de a fwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partije n niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op ee n eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tusse n de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eig en merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een a dequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijk omende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn . Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoe nde mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbev ingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikk eling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen va n een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor  het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe di enen te wenden.   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds to ezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor  de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haas t te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regel en alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 538 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 539 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen v oor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg  te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvin den en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wan trouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zí j de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volg ens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraa gd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse  samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst geb ruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 539 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 540 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviser en wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit  te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Z uid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten inst alleren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te la ten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verle nen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten m onitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vastste llen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook  het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is he t belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seism ische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM  volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van he t KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en gr oter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de  reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. O p basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn  voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hi er om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn  dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optre den van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 540 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 541 ======================================================================

<pre>Date : 24-5-2017 12:42:57
From : "SMO-Secretariaat" smo-secretariaat@assen.nl
To : "' @hetnet.nl'" @hetnet.nl, @home.nl'" @home.nl, "'bestuur@marsdijk.nl'" bestuur@marsdijk.nl,
" @kpnplanet.nl'" @kpnplanet.nl
Cc :   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Zienswijze winningsplan
Attachment : 5. Winningsplan Westerveld - Zienswijzen ontwerp-instemmingsplan, raadsvoorstel.docx;5a. Winningsplan Westerveld - zienswijze winningsplan
Westerveld 23-05-2017.docx;5b. Winningsplan Westerveld - definitief advies winningsplan Westerveld bijlage bij zienswijze.pdf;5c. Winningsplan Westerveld - brief
van B&W aan Min. EZ.docx;5d. Winningsplan Westerveld - instemmingsbesluit Min. EZ.pdf;
Geachte heer, mevrouw,
 
Op verzoek van  i stuur ik u de stukken rond de zienswijze op het Winningsplan Westerveld zoals die vandaag naar de gemeenteraad gaan. Het winningsplan is door
het college van B&W vastgesteld.
 
De zienswijzen worden dinsdag 30 mei van 19.30 tot 20.30 uur informerend behandeld door de gemeenteraad. Donderdag 1 juni worden de stukken opiniërend en besluitvormend
behandeld door de gemeenteraad. U bent hier hartelijk welkom.
 
Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u bellen met i   06  of   06 .
 
Alvast bedankt.
 
Groet,
 
 
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1253
</pre>

====================================================================== Einde pagina 541 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 542 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 1 
Voorstel:  
Kennisnemen van  de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  en de 
aanbiedingsbrief aan de minister van Economische Zaken  
 
Achtergrond  
Op 8 mei jl. heeft de minister van Economische Zaken het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld  
ter inzage gelegd. Wij hebben over het winn ingsplan een advies uitgebracht. Dit advies is besproken in uw 
vergadering van 12 januari jl.  
De strekking van het ontwerp is dat de minister voornemens is om toestemming te geven voor aardgaswinningen 
in onze gemeenten en in omringende gemeenten. Op een aantal punten is de minister meegegaan in ons advies. 
De inhoud van het ontwerp geeft ons echte r aanleiding om zienswijze n in te dienen.  
 
Bij het voorbereiden van de zienswijzen hebben wij nauw samengewerkt met de andere decentrale overheden en 
hebben wij gesproken met Dorpsbelangen Loon en de werkgroep Stop gaswinning Marsdijk NU. De 
Wijkvereniging  Marsdijk heeft aangegeven geen be hoefte te hebben aan een gesprek.  
 
De zienwijzen zoals die voorliggen zullen naar verwachting ook door een aantal andere gemeentebesturen 
worden vastgesteld.  
 
Na uw vergadering zullen wij de zienswijzen ‘downloadbaar’ op www.assen.nl  zetten zodat inwoners deze kunnen 
gebruiken om eigen zienswijzen  in te dienen.  Het gaat hierbij om een zienswijze die geschikt is gemaakt voor 
gebruik door inwoners.  
 
 Opiniërende bespreking:  -- Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  1 juni 2017  Zienswijzen ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan 
Westerveld  
Datum verzending:  22 mei 2017   
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 19 mei 2017;  
 
b e s l u  i t : 
 
kennis  te nemen van de zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld en de 
aanbiedingsbrief aan de minister van Economische Zaken . 
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juni  2017 . 
 
De raad voornoemd,   
 
 
, voorzitter   
 
 
, griffier  </pre>

====================================================================== Einde pagina 542 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 543 ======================================================================

<pre>   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 23 Mei 2017  
    
        
  Zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 543 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 544 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
2 
 
 
 
 
 INHOUD  BLAD  
 
 
1 INLEIDING  3 
2 SAMENVATTING EN CONC LUSIE  4 
2.1 Samenvatting  4 
2.2 Conclusie  6 
3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 7 
4 COMMUNICATIE  9 
5 REIKWIJDTE EN KADERS  WINNINGSPLAN  11 
5.1 Doelmatigheid  11 
5.2 Kaders schade  11 
5.3 Natuur  en milieu – Nationaal Park Drentsche Aa  12 
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschillende velden  13 
6 PRODUCTIE  14 
6.1 Productie  put Vries -10 14 
6.2 Productiesnelheid  15 
6.3 Totale productie en fluctuaties en duur van het besluit  15 
7 ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  17 
7.1 Onzekerheden  17 
7.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens  18 
8 BODEMBEWEGING  19 
8.1 Bodemdaling  19 
8.2 Bodemtri lling  19 
8.3 Reservoirstimulatie/ Fracken  19 
9 SCHADE  21 
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  21 
9.2 Afhandeling van schade  22 
9.3 Lusten en lasten  23 
10 RISICOBEHEERSYSTEEM  24 
11 ARTIKELEN ONTWERPBESLUI T 26 
 
 
     BIJLAGE 1:  ADVIES W INNINGSPLAN WESTERVE LD  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 544 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 545 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
3 
 
 
 
 
 1 INLEIDING  
Op 8 mei 2017 heeft u het ontwerp -instemmingsbesluit  op het winningsplan Westerveld  
gepubliceerd. In uw ontwerp -instemmingsbeslu it geeft u tevens uw reactie op het advies dat  
wij in januari 2017 op het winningsplan hebben uitgebracht.  
 
Wij hebben u  in januari geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan . Subs idiair 
hebben we onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking , 
schadeafwikkeling en een risicobeheersysteem op voorhand goed moeten zijn ge regel d. Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  
 
We zien dat u in het ontwerp -instemmingsbes luit op een aantal punten tegemoet komt aan ons 
advies . In ons advies hebben we niet alleen naar de technisch juridische aspecten gekeken , maar 
het winningsplan ook beoordeeld op de maatschappelijke consequenties. De aanleiding voor de 
gewijzigde Mijnbouww et (Mbw) was immers vooral om het burgerperspectief goed mee te 
nemen in de beoordeling van de winningsplannen.   
 
In de afgelopen periode is er meer aandacht gekomen voor de veiligheid en het welzijn van  
inwoners  die op en nabij  gasvelden wonen . Onder an dere v anwege de zorgen die wij hebben 
over de directe en indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het 
gebied, dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het opstellen van 
deze zienswijze zijn de decentr ale overheden, net als in het adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Leeswijzer  
In deze zienswijze is dezelfde volgorde gehanteerd als in het advies dat wij in januari aan de 
minister hebben  geleverd. Dit advies maakt onderdeel uit van de zienswijze  (Bijlage I) .  
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 545 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 546 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
4 
 
 
 
 
 2 SAMENVATTING  EN CONCLUSIE  
2.1  Samenvatting  
Vanuit betrokkenheid , zorg en oprechte belangstelling hebben wij het winningsplan en uw 
ontwerp -instemmingsbesluit bestudeerd.  Vanwege de zorgen die wij hebben over de directe en 
indirecte gevolgen van de gaswinning op het leven van de inwoners van het gebied  en de invloed 
op natuur en milieu , dienen wij deze zienswijze in op uw ontwerp -instemmingsbesluit. Bij het 
opstellen van deze zienswijze zijn de lokale overheden, net als in h et adviestraject, weer samen 
opgetrokken.  
 
Wij hebben u eerder geadviseerd om niet in te stemmen met het winningsplan Westerveld . 
Subsidiair hebben wij onder andere aangegeven dat onafhankelijke validatie, schadebeperking, 
schadeafwikkeling en een risicobe heersysteem op voorhand goed moeten zijn  geregeld . Wij 
hebben dit advies uitgebreid gemotiveerd.  Na bestudering van het winningsplan en het 
ontwerp -instemmingsbesluit komen we tot de volgende opmerkingen .  
 
Veiligheid  
Uit het winningsplan en de bijbehoren de adviezen van TNO en S taatstoezicht op de Mijnen 
(SodM) maken wij op dat er weliswaar  geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de gebieden in en 
rond de gasvelden en haar inwoners , maar dat er wel  schade – waaronder constructieve – kan 
ontstaan aan gebouwen . In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor onzekerheden 
omtrent allerlei berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning 
op de ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij 
u met uit erste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit. U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Productieniveau, - snelheid en duur van het instemmingsbesluit  
In het ontwerpbesluit is niet onderbouwd of en waarom de winning uit deze velden gedurende 
10 jaren noodzakelijk is. Het lijkt er op dat winning uit deze velden als een gegeven wordt 
beschouwd. Dat zal echter nader onderzocht en gemotive erd moeten worden. Wij vinden het 
onwenselijk dat het instemmingsbesluit een looptijd heeft van 10 jaren. Voorts dient het 
instemmingsbesluit beperkingen ten  aanzien van productietempo (voorkomen van fluctuaties) 
te bevatten.  
 
Communicatie  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen.  In uw brief van 14 april 2017 
(kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W concludeert u dat de oude 
winnin gsplannen werden geschreven door experts voor experts en dat deze dus onges chikt zijn 
voor advisering en inspraak door  burgers en lokale overheden . Het winningsplan Westerveld dat 
nu ter besluitvorming voorligt is nog geschreven in deze oude stijl.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 546 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 547 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
5 
 
 
 
 
 Voorko men en beperken van schade  
Wij zijn van mening dat in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen,  zie bijvoorbeeld artikel 33 Mbw , en niet op het 
geoorloofd zijn van mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant 
/ operator worden weggenomen of verzacht (curatief handelen).  
 
Wij vinden dat u het begrip schade ten onrechte beperkt tot e nkel schade in de zin van het 
Burgerlijk wetboek (BW) . He t schadebegrip in de Mijnbouwwet is veel breder. Dat heeft dus 
gevolgen voor uw toetsingskader.  
 
Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Schadeafhandeling  
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie.  Wij zijn tevreden  dat u 
ons standpunt aangaande afhandeling v an schade onderschrijft en dat u in uw ontwerp -
instemmingsbesluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen. Wij zijn echter van mening 
dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt b ij de NAM en de 
decentrale overheden.  
 
Meet - en regelprotocol  
In hoofdstuk 7 zijn we ingegaan op de onzekerheden van berekeningen en voorspellingen van 
bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Tcbb  noemt een mogelijke bevingszwaarte van 
3,9 op de schaa l van Richter  en daarmee een grote kans op constructieve schade .  Onze inwoners 
moeten beschermd word en tegen dit risico. Wij vinden het daarom, als u toch gaat winnen, van 
groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden opgesteld. Wij cons tateren 
dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens  (dit zijn velden 
die eerder hebben gebeefd)  op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. 
Echter om invulling te geven aan de rechtszekerheid van onze i nwoners zou dit transparant 
moeten gebeuren en dus al bij het winningsplan ter instemming gevoegd moeten zijn.  Tevens 
vinden wij dat het risicobeheerssysteem voor alle velden moet worden aangelegd.  
 
Fracken en zuurstimulatie  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter aan welke paragraf en en passages  van het winningsplan nu exact 
instemming is onthou den.  U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische 
stimulatie door de NAM een nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden 
en afhankelijk van de aard van de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de 
beslu itvorming hierover gevolgd zal worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  
bagatelclausule in werking laten treden en wordt niet de uitgebreide procedure gevolgd. 
Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief in die situatie dan niet voldoende  
ingevuld.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 547 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 548 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
6 
 
 
 
 
 2.2  Conclusie  
Wij vinden dat u in het ontwerp -instemmingsbesluit dat nu voorligt , u deels tegemoet komt aan 
het door u omarmde advies van de Onderzoekraad voor de Veiligheid (OvV) . Dat geeft  aan dat 
het burgerperspectief structureel en herkenbaar moet worden meegewogen in de 
besluitvorming.  In uw afweging zijn echter de effecten van de gaswinning in het gebied -en met 
name ook het voorkomen van die effecten - naar onze mening onvoldoende meege nomen.  
Onder deze effecten verstaan wij de directe en indirecte gevolgen zoals het ontstaan van schade  
en nadelige effecten op natuur en milieu , het gevoel van veiligheid , leefbaarheid en economie.   
 
In uw besluit baseert u zich nu voornamelijk op het advies van SodM omtrent het planmatig 
beheer van de winning aangevuld met de resultaten van de Seismische Risico  Analyse (SRA). Dit 
advies is conform de wettelijk voorschriften opgesteld en gaat daarmee inhou delijk nog voorbij 
aan de maatschappelijke effecten, die volgens de nieuwe mijnbouwwet ook nadrukkelijk 
meegewogen dienen te worden.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein 
beoordeeld. Tegelijkertijd is e r nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) 
aardgasvelden en is het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies 
van 13 april jl. schrijft de Inspecteur -generaal van de Sod M over de Groningersituatie dat de 
modelle n te  kort schieten. Wat we wel weten, is dat de velden in het plangebied hebben 
gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van 
Richter. U kunt geen garantie geven dat zich een dergelijke of veel zwaardere b eving niet voor 
zal doen.  
 
Tal van zaken zijn in het winningsplan nog niet uitgewerkt en gespecificeerd zoals de 
natuurtoets/ Milieu Effect Rapportage voor de Drents che Aa en een gespecificeerd   meet - en 
monitoring plan . Ook de uitgevoerde SRA is gebaseerd op onjuiste  gegevens waarbij onder 
andere het vastgestelde bestemmingsplan Werklandschap Assen Zuid niet is meegenomen. Ook 
ontbre ekt i n het winnin gsplan informatie  over de exacte lo caties van winningsputten  in de 
gasvelden , geplande locaties van winputten  en de winningshoeveelheden per put zoals het 
Mijnbouwbesluit vereist. Tenslotte gaat het winningsplan niet in op de vraag op welke wijze 
schade wordt voorkomen. Dit zijn belangrijke zaken die in het winningsplan ontbreken  en die 
niet  reparabel zijn in de lopende  procedure . Wanneer zonder deze informatie  besluitvorming  
plaatsvindt wordt de rechtszekerheid  van onze inwoners naar onze mening ernstig geschaad . 
 
Dit alles overziend, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen  met het Winningsplan  
Westerveld .   </pre>

====================================================================== Einde pagina 548 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 549 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
7 
 
 
 
 
 3 MAATSCHAPPELIJKE IMP ACT 
Uit onderzoek blijkt een duidelijk verband tussen het optreden van schade, veiligheidsbeleving 
en gezondheidsklachten. Schade aan de eigen woning, maar ook schade in de omgeving  gaan  
gepaard met een sterk verlaagd gevoel van veiligheid.  Wij willen niet in  een situatie belanden 
waar zich dit voordoet.  
 
In een gebied met schade door gaswinning zijn meer gezondheidsklachten en zien we een zelfde 
patroon als bij het ervaren van on veiligheid. Meer mensen zijn daar psychisch ongezond en een 
hoger percentage gaat  regelmatig naar de huisarts.  
 
Op 1 maart jongstleden heeft de rechtbank Noord Nederland  geoordeeld dat de Nederlandse 
Aardolie Maatschappij (NAM) aan een deel van de inwoners van het Groningenveld de 
immateriële schade moet vergoeden. De NAM is aansprak elijk voor de door inwoners van het 
Groningenveld geleden en/of nog te lijden immateriële schade, als gevolg van aardbevingen.  
Belangrijke reden voor de uitspraak is dat de NAM volgens de rechtbank ernstige inbreuk maakt 
op een fundamenteel persoonlijkheid srecht, namelijk het recht op een ongestoord woongenot.  
 
Door de jarenlange ontkenning van de aardbevingsproblematiek is het vertrouwen  bij de 
bevolking weggevloeid  in alle instituties die te maken hebben met de gaswinning en de gevolgen 
daarvan. Het is b elangrijk dat dit vertrouwen weer wordt hersteld. Bij de beoordeling van het 
winningsplan moet daarom, conform het advies van OvV , niet alleen naar een acceptabel 
veiligheidsniveau worden gekeken , maar ook naar de effecten op schade en maatschappelijke 
acceptatie .  
  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit heeft u naar onze mening onvoldoende  aandacht voor de 
maatschappelijke  gevolgen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In navolging van het door u omarmde advies van de OvV de maatschappelijke 
gevolgen explic iet en transparant  dient te benoemen en te betrekken in uw 
afweging .   
 
Energiebeleid  
In het  ontwerp -instemmingsbesluit gaat u in op het beleid omtrent energie. U geeft terecht aan 
dat Nederland aardgas nodig heeft. De reden hiervan is onder andere een tot nu toe 
achterblijvend rijksbeleid op het vlak van  verduurzaming van de energievoorz iening.  
 
U geeft aan dat wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen, het wenselijk is dit uit 
Nederlandse bodem te winnen. En Nederland minder afhankelijk is van gasimport. In dit verband 
wijzen wij u er op dat een deel van het Nederlandse aardgas nog alt ijd bestemd is voor export. 
Wat betreft de gasimport, geeft Noorwegen aan dat ze graag aardgas aan Nederland levert. Wij 
kunnen geen andere reden dan economische bedenken, om niet in te gaan op dit aanbod.  
 
Bovenstaande overziend doet ons concluderen dat u een belangenafweging heeft gemaakt 
tussen economie c.q. inkomsten voor de staat en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven </pre>

====================================================================== Einde pagina 549 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 550 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
8 
 
 
 
 
 door de inwoners van onze regio.  U bent bevoegd om deze afweging te maken. Wij vragen u 
echter om dit in de definitieve besc hikking transparant te formuleren.  
 
Het valt ons op dat u in de instemmingsbesluiten inzake gaswinning uit het Groningenveld 
uitgebreid tracht te motiveren waarom de door u vergunde winningsniveaus nodig zijn in 
verband met de leveringszekerheid. In het onderhavige ontwerpbesluit lijkt u voetstoots aan te 
nemen dat de in het winningsplan Westerveld aangevraagde niveaus noodzakelijk zijn.  
 
Wij lezen nergens in de tekst uw motivatie over de noodzaak om de  in het  Winningsplan 
genoemde hoeveelheden ook in relatie tot het tijdsverloop te winnen. Anders gezegd: Zijn de 
genoemde hoeveelheden wel nodig ook in relatie tot de versnelling van de verduurzaming? En 
zo ja, kunnen deze hoeveelheden niet op een andere plek veiliger gewonnen wo rden? 
Bijvoorbeeld onder andere op plekken zonder stedelijke bebouwing c.q. 
bebouwingsconcentraties?  
 
Wij vinden dat u:  
1. Een duidelijker motivering moet geven over de afweging die u maakt.   
2. Moet aantonen dat de genoemde hoeveelheden nodig zijn voor de 
leve ringszekerheid.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 550 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 551 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
 4 COMMUNICATIE  
Inwoners in het gebied dat het winningsplan Westerveld bestrijkt, hebben zorgen over hun 
veiligheid en over eventuele schade aan hun eigendommen. Inwoners van de Asser woonwijk 
Marsdijk hebben aangeven  tegen gaswinning te zijn en hebben daarom meer dan 2.000 
handtekeningen verzameld en aan u overhandigd. Duidelijk is daarmee dat het maatschappelijk 
draagvlak voor gaswinning in Drenthe, zwaar onder druk staat.  
 
In 2015 heeft de O vV een 5 -tal aanbevelingen gedaan over aardbevingsrisico´s in Groningen. De 
OvV wilde meer aandacht voor veiligheid in de besluitvorming en wilde dat er door NAM en EZ 
meer gecommuniceerd wordt over de onzekerheden in de voorspellingen en hoe zij hiermee om 
wil gaan. Dit heeft geresulteerd in vijf aanbevelingen.  
 
Eén van de vijf aanbevelingen was het burgerperspectief meenemen in de besluitvorming van 
winningen.  Dit heeft u gedaan door in de nieuwe Mijnbouwwet lokale overheden en inwoners 
een rol te geven in  de besluitvorming door middel van inspraak.  
 
In uw brief van 14 april 2017 (kenmerk DGETM -EO/17049086) gericht aan de colleges van B&W 
concludeert u dat de oude winningsplannen werden geschreven door experts voor experts en 
dat deze dus ongeschikt zijn om ter advisering en ter inspraak aan burgers en lokale overheden 
voor te leggen. Het winningsplan Westerveld dat nu ter besluitvorming voorligt is nog 
geschreven in deze oude stijl.  
In het ontwerpbesluit geeft u aan dat u zorgvuldige en publieksvriendelijk e communicatie wilt 
borgen. U geeft aan dat uw ministerie werkt aan een maatschappelijke licentie en een 
publieksvriendelijke oplegger. Tegelijkertijd constateren we deze vooralsnog niet concreet 
toegepast zijn en dat u verwijst naar een drietal (tradition ele) inloopbijeenkomsten voor 
inwoners.    
 
Daarmee komen we tot de conclusie dat uw voornemen om te komen tot transparante en 
consistente communicatie nog onvoldoende tot zijn recht komt in dit ontwerpbesluit. Omdat 
wij als lokale overheden de belangen di enen van onze inwoners, moeten wij u er alsnog op 
wijzen dat NAM en het ministerie van EZ zorgvuldiger en publieksvriendelijker moeten 
communiceren met de burgers dan tot nu toe gebeurt. Het verhelderen van rollen, taken en 
verantwoordelijkheden op dit geb ied en hier op een transparante wijze uitvoering aan geven, is 
wat vooralsnog ontbreekt.  
 
Wij stellen vast dat u met ons constateert dat het winningsplan lastig is te lezen voor niet -
ingewijden. De door u voorgestelde reparatie door tijdens de inloopavonde n het winningsplan 
nader toe te lichten is naar onze mening niet voldoende. Hierdoor krijgen niet alle inwoners de 
gelegenheid het winningsplan te doorgronden.   
 
Door het niet begrijpelijk zijn van zowel  het winningsplan als het ontwerp -instemmingsbesluit  
wordt geen goede invulling gegeven aan het inwonerperspectief en is het hierdoor voor de 
inwoners niet mogelijk om op een goede manier zienswijzen kenbaar te maken.   
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 551 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 552 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
10 
 
 
 
 
 Wij vinden dat:  
1. Het winningsplan en ontwerp besluit op het aspect van leesbaarheid en daarmee 
het burgerperspectief niet voldoen aan ministeri ële toezeggingen  en er daarom 
een nieuw winningsplan en ontwerpbesluit moeten komen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 552 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 553 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
11 
 
 
 
 
 5  REIKWIJDTE EN KADE RS WINNINGSPLAN  
5.1 Doelmatigheid  
In ons advies hebben  we gevraagd om  inzicht te geven in de kaders waaraan het winningsplan 
is getoetst op het aspect doelmatigheid van de gaswinning. Deze toetsing draait volgens u vooral 
om planmatig beheer. Hierbij gaat het om de vraag of de door de mijnbouwonderneming in het 
winningsplan  aangegeven winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en 
geologische omstandigheden van het reservoir.  
U concludeert dat het winningsplan Westerveld op basis van deze toetsing voldoet aan 
wettelijke eisen die gesteld worden aan planmatig  beheer en daarom geen reden ziet 
instemming met het winningsplan te weigeren of voorschriften eraan te verbinden.  
 
Wij kunnen uw redenering hierin volgen. Wel zijn wij van mening dat een bredere beoordeling 
op het aspect doelmatigheid wenselijk is. Voort s zijn wij van mening dat als de doelmatigheid 
van onderhavig winningsplan wordt beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke gevolgen dit 
tot een ander besluit behoort te leiden.  Wij zullen dit standpunt in de paragrafen 5.3 (Natuur 
en milieu) en 9.1 (V oorkomen van schade) nader toelichten.  
 
5.2  Kaders schade  
In ons advies hebben wij u gevraagd zo spoedig mogelijk een kader te stellen waarin duidelijk 
beschreven sta at wat onder schade wordt verstaan.  
 
Voor het begrip ‘schade’ verwijst u naar artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mijnbouwwet 
(Mbw) en de mogelijke aansprakelijkheid van de NAM voor schade die ontstaat door de 
gaswinning op grond van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden. Daarbij 
zal volgens u het sch adebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn. Daarbij verwijst u nog naar het landelijk loket mijnbouwschade, waar 
personen met schade als gevolg van gaswinning zich per 1 januari 2017 kunnen melden.  
 
Uw opvatti ng over het begrip schade is naar onze mening te beperkt. Het begrip schade is in art. 
1 sub b Mbb ruim gedefinieerd: iedere aantasting van één van de in art. 49 lid 2 en 3 Mbw 
genoemde belangen, waaronder veiligheid van omwonenden en de bescherming van he t milieu. 
Het winningsplan moet daarover informatie bevatten (zie art. 35 lid 1 sub f Mbw en  art. 24 lid 
1 sub  q en s en art. 24 lid 2 Mbb) en u dient het winningsplan daarop te beoordelen. Dat is een 
aanmerkelijk ruimere toets dan alleen de aanwezigheid  of het voorkomen van schade in de zin 
van het Burgerlijk Wetboek.  
 
Wij zijn ons bewust dat het begrip ‘schade’ zich niet eenvoudig generiek laat definiëren. Ook 
recente rechterlijke uitspraken getuigen ervan dat de het begrip ‘schade’ en het 
aansprakelijk heidsvraagstuk in het mijnbouwdossier nog volop in ontwikkeling zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 553 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 554 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
12 
 
 
 
 
 5.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drents che Aa  
Wij hebben u in ons advies gevraagd het winningsplan te toetsen op nationale en internationale 
wetgeving op het gebied van natuur - en so ortenbescherming gelet op het aanwezige 
Natura2000 gebied. Ook hebben we voor het Drents che Aa -gebied u in algemene zin reeds 
gewezen op het feit dat er aan de uitvoering van het Winningsplan mogelijk nadelige gevolgen 
kunnen zijn verbonden voor wat betreft de effectiviteit van de investeringen in de maatregelen 
ter bescherming en instandhouding van het gebied.  U geeft in uw ontwerp besluit aan de NAM 
te zullen vragen om de voor deze beoordeling benodigde informatie op korte termijn aan te 
leveren, z odat deze voorafgaand aan het definitieve besluit meegewogen kan worden.   
 
Wij stellen daarmee vast dat de gevolgen van de gasvelden in dit winningsplan Westerveld voor 
de beschermde status van het Natura -2000 -gebied Drents che Aa in strijd met art. 24 lid 1 sub q, 
r en s Mbb, nog niet zijn onderzocht.  Een beoordeling van effecten op het Natura 2000 -gebied 
is derhalve onvoldoende in uw ontwerp instemmingsbesluit meegewogen.  Onlangs is er een 
beheerplan voor het Natura -2000 Drentsche  Aa door uw ministerie opg esteld. Ook daaraan zal 
u het winningsplan moeten toet sen. 
 
Het Drents che Aa -gebied is niet alleen een Natura -2000 gebied. Voor het stroomdal van de 
Drents che Aa is als uitvloeisel van de Europese Kaderrichtlijn Water ook een maatregelenpakket 
van kracht o m de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren ter ondersteuning van het behoud 
en de ontwikkeling van kenmerkende natuurwaarden. Dit maatregelenpakket is vastgesteld 
door de provincie s Groningen, Drenthe  en het waterschap Hunze en Aa’s en wordt uitgevoer d 
onder verantwoordelijkheid van laatstgenoemd waterschap.  
 
De Natuurtoets zoals bedoeld op pag. 22 van het winningsplan dient zich daarom niet te 
beperken tot een beoordeling van de impact van de gaswinning op soortenbescherming of de 
unieke natuurlijke k enmerken en habitattypes van het Drents che Aa -gebied als Natura 2000 
gebied / Nationaal Park. De natuurtoets zal ook uitsluitsel moeten geven over de vraag in 
hoeverre het bereiken van de KRW -waterkwaliteitsdoelstellingen als gevolg van de uitvoering 
van h et winningsplan wordt belemmerd en de vraag of de mogelijkheden tot behoud en 
bescherming van de aanwezige kwaliteit van oppervlaktewater - en grondwaterstromen al dan 
niet negatieve gevolgen ondervindt door toedoen van deze mijnbouwactiviteiten.  
 
Voorts me nen wij dat voor dit winningsplan Westerveld een MER -rapportage verplicht is. Dit 
vanwege de samenhang tussen de bepalingen van art. 7.2a van de Wet milieubeheer en art. 2.8 
van de Wet natuurbescherming, zoals die op 1 januari 2017 in werking is getreden.  
Te meer omdat de uitvoering van dit winningsplan zeer waarschijnlijk negatieve gevolgen kan 
hebben voor het Natura -2000 -gebied Drents che Aa.  
 
Al met al zal uit hoofde van art. 24 Mbb en het Besluit MER nog veel onderzoek gedaan moeten 
worden naar  de gevolgen van het winningsplan voor natuur en milieu. Wij begrijpen niet hoe u 
– bij gebreke van die informatie – reeds nu een oordeel kunt hebben over de gevolgen van het 
winningsplan voor natuur en milieu (art.  36 lid 1 sub c en d Mbw). Wij maken er bezwaar tegen 
dat die informatie niet reeds op dit moment bekend is en dus geen onderwerp kan zijn van 
zienswijzen/inspraak. U zult het ontwerpbesluit – aangepast aan en mét de nieuwe </pre>

====================================================================== Einde pagina 554 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 555 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
13 
 
 
 
 
 milieuinformatie – daarom  nogmaals in ontwerp ter inzage moeten leggen, zodat wij, burgers 
en belangenorganisaties in de gelegenheid zijn daarop overeenkomstig art. 34 lid 4 Mbw een 
zienswijze in te dienen.  
 
Wij vinden dat:  
1. Uit het oogpunt van een integrale belangenafweging, het ontbreken van een 
volledige natuurtoets een belangrijke omissie is in uw ontwerp besluit, conform 
artikel 36 van de Mijnbouwwet. Wij zijn van mening dat dit gebrek feitelijk zou 
moeten leiden tot het o nthouden van instemming aan  het winningsplan 
Westerveld.  
2. Het toevoegen van natuuronderzoek en uw beoordeling daarvan aan uw 
definitieve besluit is te laat en in strijd met een zorgvuldige voorbereiding als 
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht. Tevens komt met het later toevoegen 
van de natuurtoets aan de aanvraag cq. vergunning de rechtszekerheid in het 
gedrang.   
3. Voor het onderhavige winningsplan een MER -rapportage  verplicht is, conform art 
7.2a van de Wet Milieubeheer in samenhang met art. 2 .8 van de  Wet 
natuurbescherming en u derhalve het ontwerpbesluit incl. de MER -rapportage 
opnieuw ter inzage moet leggen.  
 
  
5.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal  verschillende velden  
U motiveert het handhaven van het winningsplan Westerveld en (elf) gasvoorkomens vanuit de 
technische productiebenadering, die daaraan in het verleden ten grondslag heeft gelegen. 
Daaraan voegt u toe de overlap van bodemdalingskommen, zoals die historisch werden 
betrokken. Gegeven eindfase van productie uit het Westerveld  systeem ziet u geen aanleiding 
om deze aanpak te wijzigen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 555 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 556 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
14 
 
 
 
 
 6 PRODUCTIE  
6.1 Productie  put Vries -10 
In ons advies hebben we u gevraagd de voorlopige vergunning voor productie uit put Vries -10 
in te trekken en de procedure van onderhavig winningsplan af te wachten.  Het is naar de 
inwoners  toe vanuit het gewenste burgerperspectief niet juist om tijdens een 
vergunningprocedure voor een nieuw winningsplan uit een nieuw geboorde put in het veld Vries 
Zuid gas te gaan winnen.  
 
In uw antwoord schrijft u “zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, 
zoals in het geval van put Vries -10, is er na een nieuw boring geen wijziging van het winningsplan 
nodig”.  
 
Artikel 24, lid 1 v an het Mijnbouwbesluit bepaal t dat een winningsplan onder  meer een opgaaf 
moet bevatten van het aantal boorgaten dat bij de winning wordt gebruikt; een opgaaf van de 
volgorde en het tijdsbestek van de boorgaten; een opgaaf van de ligging, lengte en diamete r van 
de verbuizing van de boorgaten.  
Voor zover wij hebben kunnen nagaan is in het vigerende winningsplan geen boorput benoemd  
die zich verhoudt tot de specifieke kenmerken van put Vries -10. Put Vries -10 zit dus niet in het 
vigerende winningsplan. Wij zijn daarom van mening dat uw antwoord in strijd is met de 
strekking van artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
 
Pas in het onderhav ige winningsplan wordt aangegeven dat in Vries Zuid een nieuw e put is 
geboord ( Vries-10) ter vervanging van put 3c die in 1994 al is geabandonneerd. Wij concluderen 
op grond van bovenstaande dus dat er al 23 jaar geen gas meer uit dit veld is gewonnen. Is het 
dan uit oogpunt van zorgvuldigheid naar de inwoners toe correct  om de NAM toe te staan op 
basis van het vigerende winningsplan voor het gasveld V ries-Zuid gas uit een nieuw geboorde 
put te winnen?  
 
Overigens willen wij erop wijzen dat ook in het onderhavige winningsplan de beschrijving van 
de boorgaten en verbuizingen niet voldoe n aan de wettelijke vereisten (art. 24, lid 1 van het 
Mbb).  Zie bijvo orbeeld paragraaf B4.1 (plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing 
treden). Die zeer globale omschrijving voldoet geenszins aan de vereisten van art. 24 lid 1 sub e, 
f, g en h Mbb). Ook is , in strijd met art. 24 lid 1 sub e Mbb , niet vermeld hoe veel boorgaten bij 
de winning worden gebruikt. Integendeel, in B4 wordt dat juist uitdrukkelijk in het midden 
gelaten. Wij verzoeken u in het instemmingsbesluit heel concreet aan te geven welke boorgaten 
nu wel en welke niet in dit winningsplan zijn opgeno men.  
 
Wij vinden dat:  
1. Door het in gebruik nemen van put Vries -10 gehandeld wordt in strijd met het 
vigerende winningsplan en artikel 24 van het Mijnbouwbesluit.  
2. Zowel NAM, als uw ministe rie van EZ in deze zaak niet zorgvuldig met inwoners en 
andere overhed en hebben gecommuniceerd en geacteerd.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 556 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 557 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
15 
 
 
 
 
 3. Vanuit het oogp unt van burgerperspectief het niet begrijpelijk is, dat na ruim 20 jaar 
geen gas te hebben gewonnen uit het veld Vries Zuid, deze winning uit een nieuwe 
put als een bestaande winning onder het vigerende  winningsplan wordt 
beschouwd.  Wij vinden dat u gelet op bovenstaande deze winning moet laten 
beëindigen.  
4. De beschrijving van de boorgaten en verbuizingen  in het onderhavige winningsplan 
niet voldoet aan de wettelijke vereist en (art. 24, lid 1 van het Mbb) en hiermee het 
plan niet ontvankelijk is , althans daaraan instemming moet worden onthouden.  
 
 
6.2  Productiesnelheid  
In ons advies hebben we aandacht gevraa gd voor de productiesnelheid. De snelheid waarmee 
gas uit de bodem wordt onttrokken is van invloed op de bodemtrilling. Staatstoezicht op de 
Mijnen  (SodM ) stelde onlangs dat in het Groningengasveld een versnelling van de drukafname 
overwegend samenvalt me t een toename van de aardbevingsdichtheid. Daarom is daar het 
advies van  het SodM om tot optimalisatie van clusteroperaties te komen teneinde (regionale) 
fluctuaties te vermijden of zo laag mogelijk te houden.  
Dit fenomeen kan mogelijkerwijs ook voor de gasvelden in het Winningsplan Westerveld van 
toepassing zijn. Ook voor die velden geldt  dan logischerwijs dat fluctuaties zoveel mogelijk 
voorkomen moeten worden.  
 
In het instemmingsbesluit geeft u aan dat ondanks de ervaringen in Groninger gasveld dat dit 
onderdeel niet is meegenomen in het winningsplan Westerveld. U stelt dat: “Gegeven de 
eindfase van de gasproductie uit het Westerveldsysteem zal sprake zijn van ee n relatief lage 
drukdalingssnelheid.” Deze stelling wordt door u niet met feiten onderbouwd.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Wél aandacht moet schenken aan de effecten van de productiesnelheid en Sod M en 
NAM op moet  dragen eerst onderzoek te doen naar de risico’s van  de 
productiesnelheid en fluctuaties en op basis hiervan een productiesnelheid in de 
vergunning op te leggen die niet tot extra risico’s leidt op bodemtrilling.  
 
6.3  Totale productie en fluctuaties  en duur van het besluit  
In uw ontwerp -instemmingsbesluit stemt u in met de door NAM aangegeven verwachte totale 
winning per gasveld. Waarbij is aangegeven dat de winning uit het Westerveld systeem naar 
verwachting tot 2023 zal plaatsvinden, met uitloop tot uiterlijk 2028.  
 
Wij constate ren dat behalve een beknopte toelichting op het gaswinningsbeleid in Nederland 
de noodzaak van onderhavige gaswinningen door u niet word t onderbouwd.  Gezien de 
negatieve effecten van gaswinning is zo’n motivering en onderbouwing van de noodzaak van 
gaswinn ing uit deze velden wel noodzakelijk. Gaswinning uit deze kleine velden is géén gegeven. 
U moet aantonen dat voortzetting van de winning uit deze velden onvermijdelijk is met het oog 
op de leveringszekerheid. Ook het winningsplan zelf zou daarover – vervol gens door u te toetsen 
– informatie moeten bevatten (art. 24 lid 1 sub a en lid 2 Mbb).  </pre>

====================================================================== Einde pagina 557 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 558 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
16 
 
 
 
 
  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘vergunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningspl an zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien. Immers, het enkele feit dat gaswinning uit deze velden 
volgens de NAM tot 2028 technisch en economisch mogelijk  is, wil niet zeggen dat dat 
maatschappelijk en tegen het licht van de doelstellingen van de Mbw (voorkomen van schade) 
en uw regering (zo spoedig mogelijk stoppen met fossiele brandstoffen) ook wenselijk is. Wij 
bepleiten daarom een ijkmoment over vijf ja ren, in de vorm van een nieuw winningsplan per 
2023, waarin de op dat moment meest recente inzichten over seismische risico’s, schade, 
leveringszekerheid en energietransitie zijn meegenomen . 
 
Tevens geeft u  in uw besluit niet aan in welk tempo dit gas mag worden gewonnen en in 
hoeverre fluctuaties in winningsniveau’s vermeden moeten worden.  Enkel het feit dat het hier 
gaat om gasvelden waarvan de productie zich in de “eindfase” bevindt is naar onze mening 
onvoldoende reden om niet op deze aspecten in te hoe ven gaan.   
 
Wij vinden dat u:  
1. De noodzaak van de gaswinningen uit het Westerveld systeem moet onderbouwen en 
tevens aandacht moet schenken aan (het voorkomen van) fluctuaties in het 
winningsniveau.  
2. De geldigheidsduur van een winningsvergunning terug moet brengen tot vijf jaren.   
 
 
6.4 Productieniveau  high case  
 
Wij hebben in ons advies gevraagd in uw besluit op te nemen dat als de NAM het high case 
scenario overschrijdt de NAM een nieuw winningsplan in procedure moet brengen . Wij 
constateren dat u ons advies op dit punt heeft overgenomen.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 558 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 559 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
17 
 
 
 
 
 7  ONZEKERHEDEN/ ONTBRE KENDE ZAKEN  
7.1  Onzekerheden  
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OvV) uit 2015 die u heeft omarm d 
gaan specifiek over het communiceren over deze onzekerheden. De OvV adviseerde u om in de 
communicatie met inwoners transparant te zijn over onzekerheden en uit te leggen welke plaats 
deze onzekerheid krijgt in de besluitvorming.   
 
In ons advies hebben we  ook aandacht gevraagd voor onzekerheden omtrent allerlei 
berekeningen. Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de 
ondergrond en bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk is, adviseerden wij u met 
uiterste terughoudendhei d conclusies te verbinden aan de berekeningsresultaten van de 
maximaal te verwachten seismische activiteit.  U ben daar in het ontwerpbesluit niet op 
ingegaan.  
 
Ook heeft de OvV in 2015 u aanbevolen nader onderzoek te doen naar kennison twikkeling van 
de diepe ondergrond.  Uit voortschrijdende inzichten van de afgelopen drie jaar blijkt dat de 
stappen die gemaakt moeten worden nog erg groot zijn en laten zien dat het onderzoek nog in 
de kinderschoenen staat. De berekening van de dreiging bevat nog erg grote  onzekerheden en 
het kan ook, volgens de Scientific Advisory Commitee (SAC) niet uitgesloten worden dat er nog 
andere fouten in de NAM -modellen aanwezig zijn. Deze berekeningen en de inherente grote 
onzekerheden werken vervolgens door in de risicoberekenin gen. Deze risicoberekeningen zijn 
vervolgens ook weer omgeven door grote onzekerheden.  Dit beeld is onlangs (advies aan u van 
13 april jl.) bevestigd door de inspecteur generaal van SodM. Hij gaf daarbij aan dat er 
momenteel geen rekenmodel beschikbaar is dat de seismiciteit betrouwbaar kan voorspellen.  
 
Op 31 januari 2017 heeft de NAM een rapport uitgebracht (nr. EP201701217189) voor het 
gasveld Ameland  waarvoor u in 2012 opdracht hebt gegeven.  Doel was te onderzoeken waarom 
de bodemdalingssnelheid langzam er afneemt dan de theorie voorspelt en na het einde van de 
gaswinning niet stopt.  In het onderzoek is de aandacht vooral uitgegaan naar hypotheses en 
methodieken, die wetenschappelijk interessant waren, maar de na -ijlende 
bodemdalingssnelheid met geen mogelijkheid konden verklaren.  De bij het onderzoek 
betrokken wetenschappers behoren tot de besten op hun vakgebied. Na 30 jaar ervaring en 4 
jaar gericht onderzoek is de na -ijling van bodemdaling door gaswinning nog altijd ni et onder 
fysisch voorspelbare controle gekomen. De onzekerheden blijken veel groter dan tot dusverre 
erkent.   
 
Wij vinden dat u: 
1. In de besluitvorming niet transparant bent hoe de genoemde onzekerheden zijn 
afgewogen in de besluitvorming.  
2. Gelet op de onzekerheden nu niet tot een afgewogen besluit kunt komen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 559 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 560 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
18 
 
 
 
 
 7.2  Ontbrekende /onjuiste gegevens  
Wij wijzen u op ons advies om een nieuwe S eismische Risico Analyse (SRA)  uit te voeren omdat 
er geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van het Werklandschap Assen -Zuid en andere 
voorkomende bebouwing en functies. In relatie tot het Werklandschap Assen -Zuid wijzen wij u 
op de aard en omvang van de bebouwing. Het kan naar onze mening niet zo zijn, dat er in een 
beoordeling van risico’s geen rekening wordt gehoud en met een grote ruimtelijke ontwikkeling, 
die reeds in een bestemmingsplan is vastgelegd  (Bestemmingsplan Werklandschap Assen -Zuid 
vastgesteld op 27-10-2011 ) en gedeeltelijk voor wat betreft infrastructuur ook is gerealiseerd. 
Nu u een instemming geeft v oor een groot aantal jaren, die deels samenvallen met de 
planperiode van voormeld bestemmingsplan, moeten nieuwe ontwikkelingen worden 
meegenomen in uw afweging.  
 
Wij kunnen niet beoordelen of in de SRA  wel rekening is gehouden met andere recente 
bestemmingsplannen die nog geheel of gedeeltelijk moeten worden gerealiseerd.  
Ook de gehanteerde bevolkingsdichtheden in de risicomatrix voor Eleveld zijn niet correct. Het 
gasveld Eleveld ligt voor een groot deel in Assen met een bevolkingsdich theid van 5 00-1000 
inw/km2 in plaats van de 250 -500 inw/km2 die nu in tabel 3.3 in de bijlage van het winningsplan 
is opgenomen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Een nieuwe SRA moet laten uitvoeren waarin de toekomstige ontwikkeling van het 
Werklandschap Assen -Zuid (en andere recente bestemmingsplannen) en andere 
voorkomende bebouwing en functies worden meegenomen en  dat u  deze SRA 
opnieuw voor advies moet voorleggen aan alle wettelijke adviseurs.  Ook moet de 
SRA berekening opnieuw gedaan worden met de juiste bevolking sdichtheid voor 
het gasveld Eleveld.  
 
In het algemeen vinden wij het winningsplan multi -interpretabel. In het winningsplan en het 
ontwerpbesluit is sprake van steeds verschillende benamingen van velden en putten. O .a. over 
de begrenzingen van de gasvelden Vries Centraal en Vries Zuid en Zevenhuizen/ Zevenhuizen 
West is verwarring ontstaan omdat gebruik wordt gemaakt van  verschillende benamingen. Het 
is niet duidelijk over welke velden het gaat. Ook ontbreekt in het winningsplan informatie over 
de exacte lo caties van winningsputten in de gasvelden, geplande locaties van winputten en de 
winningshoeveelheden per put . Wij wijzen u hierbij op hetgeen er onder 6.1 staat over de 
beschrijving van de boorgaten en verbuizingen. Hierdoor is het voor ons en inwoners ni et 
mogelijk op een goede wijze zienswijzen in te dienen.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Het ontwerpbesluit  en het winningsplan op dit punt moet corrigeren en opnieuw 
ter inzage moet leggen.  
2. Niet kunt instemmen met een winningsplan waarin niet nauwkeurig is omschreven 
waarvoor instemming wordt gevraagd  en dat niet voldoet aan de bepalingen uit de 
Mijnbouwwet.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 560 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 561 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
19 
 
 
 
 
 8 BODEMBEWEGING  
8.1 Bodemdaling  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de prognose van de bodemdaling. Wij 
constateren dat u onze adviezen heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 2 van uw besluit.  
 
Wij vinden dat u:  
1. Uw besluit hiermee voldoende heeft gemotiveerd .  
 
8.2  Bodemtrilling  
In ons advies hebben we gevraagd , in verband met de kans op een door een beving 
geïnduceerde schade , gehoor te geven aan het plaatsen van seismische meetapparatuur en het 
risicobeheersysteem te ontwikkelen en operationeel te hebben.  Wij vinden dat de uitwerking 
ervan onvoldoende en volgor delijk niet correct  is. Door de uitwerking pas na het besluit aan de 
NAM te vragen hebben lokale overheden en inwoners geen zicht op de concrete uitwerking 
ervan.  Bovendien heeft u een aantal maatregelen ten onrechte slechts voorgeschreven voor de 
velden E leveld en Vries -Zuid. In hoofdstuk 10 komen we hierop terug.   
   
Ten aanzien van va llende objecten  vinden we het  jammer dat u niet bent ingegaan op onze vraag 
om te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende objecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag liggen.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. alsnog inzicht moet geven  op welke manier zaken als vallende objecten in uw 
afweging zijn meegenomen.  
 
8.3  Reservoirstimulatie/ Fracken  
In ons advies hebben we aandacht gevraagd voor de risico’s van deze technieken. Wij 
constateren dat u on s advies heeft overgenomen en vastgelegd in artikel 1 van uw besluit. 
Onduidelijk is echter welke paragraaf van het winningsplan nu precies niet van toepassing is 
verklaard.  
 
U geeft echter ook aan dat bij de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie door NAM een 
nieuwe wijziging van het winningsplan ingediend dient te worden en afhankelijk van de aard van 
de wijziging, besloten wordt welke procedure voor de besluitvormin g hierover gevolgd zal 
worden. Bij een minimale wijziging kunt u dan de  bagatelclausule in werking treden en wordt 
niet de uitgebreide procedure gevolgd. Daarmee wordt naar onze mening het burgerperspectief 
dan niet voldoende ingevuld.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 561 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 562 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
20 
 
 
 
 
 Wij vinden dat  u: 
1. De bagatelprocedure om alsnog zuur - of hydraulische stimulatie mogelijk te maken, 
niet toe moet passen.  
2. Precies moet aangeven welk paragraaf uit het winningsplan niet van toepassing is 
verklaard.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 562 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 563 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
21 
 
 
 
 
 9  SCHADE  
9.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
In ons advies hebben we u geadviseerd om vanwege het ontbreken van een beschrijving van 
preventieve maatregelen in het winningsplan  de NAM te verplichten om preventieve 
maatregelen voor schade op te nemen in het winningsplan (ex art. 35 lid 1 sub f en art. 24 lid 1 
sub r, s en q Mbb) alvorens hierover een besluit te nemen. Deze beschrijving  moet er als nog 
komen en worden gezien als een aanvulling op het voorliggende winningsplan . Deze dient voor  
advies voorgelegd te worden aan Sodm, Tcbb, decentrale  overheden en de Mijnraad.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan dat onze conclusie onjuist is en dat u van mening bent dat de 
op grond van de M ijnbouwwet  vereiste preventieve maatregelen in voldoende mate zijn 
beschreven. U geeft hierbij aan dat sommige velden uit het Westerveld systeem al uit 
geproduceerd zijn en andere velden alleen in een optimistisch scenario nog zullen produceren. 
Het niveau  van de nog resterende productie is beperkt. Tenslotte merkt u op dat voor de 
bevende velden Vries -Zuid en Eleveld in het winningsplan melding wordt gemaakt van de 
plaatsing van versnellingsmeters. U verwijst naar de onderdelen C3, C4, D3 en D4 uit het 
winningsplan.  
 
In de betreffende paragrafen van  het winningsplan is aangegeven dat het huidige 
monitoringsnetwerk van het KNMI voor voorkomens in risicoklasse I toereikend is en geen 
additionele monitoringsmaatregelen hoeven worden getroffen. De NAM geeft vo orts aan 
verdere monitoring in overweging te nemen. Waarbij zij denken aan het plaatsen van 
versnellingsmeters.  
 
Wij zijn van mening dat  in de Mijnbouwwet primair de nadruk ligt op het voorkomen van schade 
door mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daarvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). Ten onrechte suggereert u dat bij een reeds 
werkend gasproductiesysteem de vereisten  uit de M ijnbouwwet  minder van belang zijn. 
Overigens benoem t u in dit verband terecht de velden Vries -Zuid en Eleveld ook nog als bevende 
velden. De M ijnbouwwet  maakt bij haar afwegingskader voor het al dan  niet instemmen met 
een winningsplan  geen ondersc heid naar productiefasen of omvang van de productie cq. grootte 
van de gasvelden. De M ijnbouwwet  stelt dat het winningsplan een beschrijving dient te bevatten 
van de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging (artikel 35, eerste lid, 
onderdee l f). 
 
Wij vinden dat:  
1. Omdat er nog diverse velden uit het Westerveld systeem in productie zijn, de 
vereisten uit de M ijnbouwwet  onverminderd van toepassing zijn. Het 
winningsplan dus een beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter 
voorkoming van schade door gaswinning. U het winningsplan niet ontvankelijk 
moet verklaren , althans daaraan uw instemming moet onthouden.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 563 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 564 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
22 
 
 
 
 
 2. De toezegging van  de NAM in  het winning splan ten aanzien van de plaatsing van 
enkele versnellingsmeters te verblijvend is en weinig concreet is geformuleerd. U 
stelt dan ook ten onrechte dat door de NAM in voldoende mate aan de wettelijke 
vereisten wordt voldaan.   
 
 
9.2 Afhandeli ng van schade   
In ons advies hebben wij u gevraagd zorg te dragen voor een adequate regeling voor afdoening 
en vergoeding van schades. Dit moet naar onze mening een harde voorwaarde zijn, alvorens 
door uw minister een positief besluit op dit winningsplan kan en mag worden genomen. Tevens 
hebben wij u geadviseerd , evenals in het aardbevingsgebied Groningen , een volledig 
onafhankelijk orgaan in te stellen voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tenslotte hebben wij u gevraagd in uw besluit op te nemen dat in geval 
van een schademelding ter verbetering van de huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven 
wordt tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van de schade.  
 
In uw ontwerpbesluit geeft u aan met ons van mening te zijn dat er behoefte is aan een adequate 
regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en compensatie. Voorts geeft u aan dat 
afspraken hierover primair gemaakt dienen te worden tussen decentrale overheden en  de NAM . 
De NAM heeft aangegeven hieraan te willen me ewerken. Om één en ander te bewerkstelligen 
draagt u in artikel 5 van uw ontwerpbesluit  de NAM op te zorgen voor een transparant proces 
van schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen een 
redelijke termijn.  Deze informa tie – overigens is onduidelijk welke informatie u bedoelt – moet 
de NAM binnen drie maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit openbaar te maken.  
 
Wij zijn verheugd dat u ons standpunt aangaande afhan deling van schade onderschrijft en  dat u 
in uw ontwerp -instemmings besluit regels stelt om één en ander te bewerkstelligen.  Wij zijn 
echter van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM en de decentrale overheden. De NAM als gasproducent en vergu nninghouder én u als  
vergunningverlenende en toezichthoudende instantie en de Staat als ontvanger  van de  
aardgasbaten dragen hierin namelijk de primaire verantwoordelijkheid. Als decentrale  
overheden hebben wij in dit verband vooral de verantwoordelijkhei d om op te komen voor het 
lokale belang en het belang van onze inwoners. Vanuit die verantwoordelijkheid zijn wij 
overigens graag bereid hierin mee te denken.  
 
Wij vinden dat  u: 
1. Als verantwoordelijk minister erop toe moet zien dat – evenals in het 
aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk orgaan wordt ingesteld 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten (en 
beheersmaatregelen voor het gro ndwaterpeil). Voor ons is van groot belang dat de 
onafhankelijkheid en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoende mate 
gegarandeerd zijn.  
2. Uw instemmingsbesluit pas van kracht kan laten worden, nadat er een onafhankelijke 
schadeafhandeling operati oneel is.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 564 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 565 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
23 
 
 
 
 
 3. Zorg moet  dragen dat indien NAM vanwege onvoorziene omstandigheden in de 
toekomst niet meer of onvoldoende aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen, de 
vergoeding van schades en compensatie te allen tijde is gegarandeerd door de Staat.  
4. In d e huidige Mijnbouwwet de schadevergoeding vanuit het Waarborgfonds 
mijnbouwschade niet moet beperk en voor  natuurlijke personen  maar verbreden naar 
alle rechtspersonen . (lees: ondernemers met bijvoorbeeld een BV of NV).  
 
9.3 Lusten en lasten  
U geeft aan dat u de  toezegging heeft gedaan om samen met de energiesector, overheden en 
maatschappelijke organisaties de lusten -lastenverdeling voor o.a. mijnbouw te verkennen. 
Daarnaa st werkt de koepelorganisatie NOGEPA aan een gedragscode, waarin ook aandacht 
wordt besteed aan maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Wij constateren dat het u in uw besluit op het winningsplan gaat om een afweging tussen 
economisc he belangen en het veilig en zorgeloos kunnen wonen en leven door de inwoners van 
onze regio. U kiest in het ontwerp -instemmingsbesluit voor het eerste. De inwoners moeten het 
doen met “verkenningen” en “werken aan” met betrekking tot de lusten c.q. compen satie.  
 
Wij vinden dat u:  
1. In uw besluit zekerheid en duidelijkheid moet geven over de vorm en omvang van 
de lusten c.q. compensatie voor de inwoners van de regio  en dat dit integraal 
onderdeel moet zijn van uw afweging . 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 565 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 566 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
24 
 
 
 
 
 10  RISICOBEHEERSYSTEEM  
In hoofdstuk 7  (Onzekerheden/ Ontbrekende zaken)  zijn we ingegaan op de onzekerheden van 
berekeningen en voorspellingen van bodemdaling en bodemtrilling bij gaswinning. Huidige 
modellen zijn niet goed in staat de seismiciteit betrouwbaar te voorspellen volgens het Sod M. 
SodM noemt een mogelijke bevingsz waarte van 3,9 en daarmee een grote kans op constructieve 
schade . Onze inwoners moeten beschermd worden tegen dit risico. Wij vinden het daarom , als 
u toch gaat winnen , van groot belang dat er een serieus risicobeheersysteem moet worden 
opgesteld. Een risi cobeheersysteem moet ingezet worden voor:  
• Bijsturen winning  in geval van bevingen ; 
• Inzicht in aard en omvang bevingen ; 
• Vaststellen en begeleiden mogelijke schadegevallen . 
 
Wij zien in het ontwerpbesluit dat u onze advies deels heeft overgenomen en de NAM de 
verplichting oplegt een representatieve nulmeting aan gebouwen en werken uit te voeren boven 
en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries Zuid. U geeft in het voorschrift echter niet aan wat 
u onder representatief verstaat. U motiveert de nulmeting om  bij vermoeden van 
mijnbouwschade aan het gebouw het oorzakelijke verband tussen gaswinning en 
gebouwschade te kunnen vaststellen.  Vanwege de grote onzekerheden is een goede nulmeting 
van groot belang bij  schadeafwikkeling.   
 
Wij constateren  dat u ons adv ies om de aanbevelingen van Sodm, de Tcbb en de Mijnraad over 
te nemen heeft ingewilligd en de NAM verplicht aanvullend enkele versnellingsopnemers te 
plaatsen bij de bevende gasvelden. Doel hiervan is bij een optredende beving een causaal 
verband te kunne n leggen tuss en grondbeweging en schade aan gebouw en werken .  
Wij vinden het bijplaatsen van enkele meters echter niet voldoende om een goede  relatie te 
kunnen leggen tussen trilling en schade.  De versnellingsmeters moeten ook nauwkeuriger 
meten dat in he t huidige winningsplan is aangeven (0,5 Mg ipv 1,5 Mg) vergelijkbaar met die 
worden toegepast in het Groningenveld.       
 
Dit moet onderdeel zijn van een totaal meetplan waarmee een nauwkeuriger inzicht wordt 
verkregen in aard, sterkte en voorkomen van een beving en het epicentrum van een beving. Het 
huidig aantal meetpunten is hiervoor volstrekt onvoldoende (2 in Assen en 3 in omgeving 
Zevenhuizen). Hiervoor is een meetnetwerk nodig in de vorm van een stramien over de 
gasvelden die doorlop en tot ruim buiten het gasveld  aangezien bevingen zich over grote 
afstanden kunnen verplaatsen .  De gasvelden Vries en Eleveld hebben in het verleden al gebeefd 
waarbij de magnitudes van Eleveld zeker een vergelijkbaar niveau  hebben met die van het 
Gronin gerveld. Naast versnellingsmeters zijn tiltmeters en glasvezelmeters noodzakelijk om 
verdraaiing, doorbuiging,  verplaatsing  en zetting van gebouwen te kunnen registeren ; niet 
alleen in en boven de gasvelden maar ook daarbuiten.  
Dit meetsysteem moet gehe el worden ingericht en beheert door een onafhankelijke organisatie   
op kosten van de NAM.     
 
Wij constateren dat u de NAM verplicht een risicobeheersysteem voor de bevende voorkomens 
op te laten stellen en dit ter goedkeuring voor te leggen aan Sod M. Ech ter om invulling te geven </pre>

====================================================================== Einde pagina 566 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 567 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
25 
 
 
 
 
 aan de rechtszekerheid van onze inwoners  zou dit transparant moeten gebeuren en dus in de 
fase van vergunningverlening geregeld moeten zijn. De inwoner moet kunnen zien of de NAM 
aan zijn verplichtingen voldoet ingeval van schade.  Door het plan pas na de 
vergunningverleningsfase  ter goedkeuring bij het Sod M te leggen is dat niet het geval.  
 
Tot slot zijn wij van mening dat door  u voorgeschreven maatregelen (waaronder 
versnellingsmeters en een nul -meting) niet beperkt moeten blijv en tot de velden Vries -Zuid en 
Eleveld, maar moeten gelden voor alle velden uit het winningsplan waaruit geproduceerd wordt.  
 
Wij vinden dat:  
1. u in het kader van rechtszekerheid vooraf nauwkeurig aan moet geven hoe de 
representatieve nulmeting aan gebouwen en werken moet worden uitgevoerd 
en in welk gebied de nulmetingen moeten worden uitgevoerd. Bij dit laatste 
vinden wij dat er nulmetingen moeten worden uitgevoerd in het gehele gebied 
waar zich bevingen en effecten kunnen voordoen.  
2. vanwege de risico categorie van de velden Vries en Eleveld er een totaal meetplan 
met versnellingsmeters, tilt en glasvezelmeters moet komen, zodanig dat bij 
registratie van een beving een causaal verband tus sen beving en gemelde schade 
kan worden gelegd. Dit meetplan moet betrekking hebben op het gehele gebied 
waar zich bevingen en effecten kunnen voordoen.  
3. in het kader van de rechtszekerheid in de vergunning een door Sod M goedgekeurd 
risicobeheersysteem incl usief  een meet - en monitoringsprotocol moet zijn 
opgenomen  waarmee de inwoners  en andere belanghebbenden  inzicht krijgen in 
de verplichtingen van de NAM.   
4. Uw instemmingsbesluit pas van kracht te laten worden, nadat het meetsysteem 
operationeel is en de nulmetingen zijn uitgevoerd.  
5. De voorgeschreven maatregelen niet beperkt moet blijven tot de velden Eleveld 
en Vries Zuid maar moet gelden voor alle producerende velden uit het 
winning splan.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 567 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 568 ======================================================================

<pre>  Zienswijze winningsp lan Westerveld  
 
 
 
 
26 
 
 
 
 
 11  ARTIKELEN ONTWERPB ESLUIT  
Artikel 1:  
Gelet op de onvolkomenheden  en  omissies  van het winningsplan en de naar onze mening 
onvoldoende transparante gemaakte afweging in het ontwerp -instemmings besluit over  winning 
en maa tschappelijke risico ´s, zoals in voorgaande hoofdstukken van deze zienswijze is toegelicht  
zijn wij van mening dat er geen instemmingsbesluit kan worden verleend aan het winningsplan 
Westerveld.  Wij vinden dat u duidelijk en concreet moet aangeven met welke delen (p aragrafen) 
van h et winningsplan u niet instemt . 
 
Artikel 2:  
Wij kunnen instemmen met dit artikel . 
 
Artikel 3:  
Wij zijn van mening dat in dit ontwerp -instemmings besluit de plaatsing en aantallen 
versnellingsmeters onvoldoende is gespecificeerd. Dit geeft onvoldoende rechtszekerheid voor 
de inwoners. Het meetplan van versnellingsmeters moet onderdeel zijn van  een transparant 
risicobeheersysteem voor alle producere nde gasvelden in de besluitvormingsfase van 
onderhavig winningsplan.    
 
Artikel 4:  
Wij zijn van mening dat een risicobeheersysteem onderdeel moet zijn van de 
besluitvorming sfase van het winningsplan  om invulling te geven aan de rechtszekerheid van 
onze in woners.  Het risicobeheerssysteem moet gelden voor alle velden uit het winningsplan 
waaruit geproduceerd wordt.  
 
Artikel 5:  
Wij constateren dat u ons standpunt aangaande afhandeling van schade onderschrijft.  Wij zijn 
echter  van mening dat u de verantwoordelijkheid hiervoor ten onrechte primair neerlegt bij de 
NAM in overleg met de decentrale overheden. Wij zijn van mening dat u ervoor moet zorge n 
dat – evenals in het aardbevingsgebied Groningen – een volledig onafhankelijk o rgaan wordt 
ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten .  
 
Artikel 6:  
Een representatieve nulmeting is in het besluit niet concreet uitgewerkt en gespecificeerd.  Dit 
moet onderdeel zijn in de fase van besluitvorming van het winningsplan om invulling te geven 
aan de rechtszekerheid van onze inwoners.  en gaan gelden voor alle velden waaruit 
geproduceerd wordt.  
 
Artikel 7:  
Bij de huidige onzekerheden over seismische risico’s en energietransitie, is het ‘ve rgunnen’ van 
een winning gedurende tien jaren te lang. Wij menen dat het winningsplan zou moeten gelden 
voor een periode van maximaal vijf jaren, waarna opnieuw nut en noodzaak van gaswinning uit 
deze velden moet worden bezien.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 568 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 569 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 bij zienswijze Winningsplan 
Westerveld    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 21 December 2016   
 definitief    
        
  Advies Winningsplan 
Westerveld   
   </pre>

====================================================================== Einde pagina 569 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 570 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
2 
 INHOUD BLAD 
 
 
1 INLEIDING 3 
2 SAMENVATTING 4 
3 HOOFDADVIES 7 
4 ALGEMEEN 8 
5 COMMUNICATIE 9 
6 REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 11 
6.1 Doelmatigheid 11 
6.2 Kaders schade 11 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 11 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden 12 
7 PRODUCTIE 14 
7.1 Productie put Vries-10 14 
7.2 Productiesnelheid 14 
7.3 Productieniveau high case 15 
8 ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 16 
8.1 Onzekerheden 16 
8.2 Ontbrekende/onjuiste gegevens 16 
9 BODEMBEWEGING 17 
9.1 Bodemdaling 17 
9.2 Bodemtrilling 17 
9.3 Reservoirstimulatie/ Fracken 19 
10 SCHADE 20 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)  20 
10.2 Afhandeling van schade 20 
10.3 Lusten en lasten 22 
11 RISICOBEHEERSYSTEEM 23 
 
 
      
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 570 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 571 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
3 
 1 INLEIDING 
U heeft ons in de gelegenheid gesteld om een advies  uit te brengen over het door NAM 
ingediende Winningsplan Westerveld. Aangezien dit p lan betrekking heeft op de winning uit 
aardgasvelden binnen onze verschillende gebiedsbegr enzingen maken wij graag gebruik van 
deze mogelijkheid. Bij het maken van het advies heb ben wij intensief samengewerkt met de 
verschillende decentrale overheden die een adviesre cht hebben op het Winningsplan 
Westerveld. 
 
Wij zijn u erkentelijk dat u in een vroegtijdig sta dium van uw besluitvorming ons om advies 
vraagt op het winningsplan Westerveld 2016 van NAM.  Wij maken graag gebruik van dit 
adviesrecht vanwege de zorg die wij hebben over de directe en indirecte gevolgen van de 
gaswinning op het leven van de inwoners van het geb ied. Wij erkennen dat in de afgelopen 
periode meer aandacht is gekomen voor de aspecten v eiligheid en welzijn van burgers in relatie 
tot gaswinning. Wij menen echter toch blijvend te m oeten aandringen om hierin de positie van 
de inwoners centraal te stellen. Wij hebben daarom ervoor gekozen ons advies breed in te 
steken.  
 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (Staatstoezicht op de Mi jnen (SodM, Technische commissie 
bodembeweging (Tcbb).  
 
Wij vertrouwen erop dat u het advies behandelt conf orm de relevante bepalingen van de 
Algemene wet bestuursrecht en de overwegingen uit o ns advies op een zorgvuldige wijze 
betrekt bij uw besluitvorming en ons transparant in formeert over uw overwegingen terzake.   
 
Leeswijzer 
Wij hebben onze bevindingen, hoofdconclusies en hoo fdadvies samengevat in het eerste 
hoofdstuk. In de analyse daarachter treft u een uit gebreidere beoordeling aan van het 
winningsplan met op onderdelen deelconclusies en -a dviezen.   </pre>

====================================================================== Einde pagina 571 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 572 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
4 
 2 SAMENVATTING 
Vanuit betrokkenheid en zorg en oprechte belangstel ling hebben wij de rapporten intensief 
bestudeerd. Veiligheid van inwoners en het voorkome n en beperken van schade wegen hierin 
het zwaarst. Alle andere aspecten moeten daaraan on dergeschikt zijn, waaronder 
economische aspecten en leveringszekerheid.  
 
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) geeft over het erkennen van onzekerheden en 
communiceren de volgende toelichting: Onzekerheid e n het reduceren ervan dienen 
uitgangspunten te zijn van het handelen van betrokk en partijen, ook in de communicatie naar 
burgers. Onderzoek over onzekerheden en het daaraan  verbinden van maatregelen is daarbij 
van cruciaal belang volgens de Raad. Onderzoek mag geen excuus zijn om geen maatregelen te 
treffen of besluiten uit te stellen. Zij pleit derh alve ook voor het hanteren van het 
voorzorgsprincipe in dat geval “Better safe than so rry” . Dat betekent in de communicatie over 
onzekerheden in samenspraak met deskundigen en risi codragers zoeken naar manieren van 
beheersing van het risico. Communiceren met burgers  moet volgens de OvV meer zijn dan 
alleen voorlichting geven. 
 
Veiligheid wordt door de OvV breed gedefinieerd in termen van objectieve- en subjectieve 
veiligheid, respectievelijk het uitblijven van lich amelijk letsel ten gevolge van aardbevingen en 
gemoedsrust van bewoners. “Het gaat om veiligheid v an burgers. Kunnen zij erop rekenen dat 
incidenten worden voorkomen, schade wordt beperkt, risico’s worden beheerst en 
onzekerheden worden verkend?”. U hebt hierop gereag eerd met: “De Raad heeft met haar 
rapportage en aanbevelingen vooral willen bereiken dat bij activiteiten in de diepe ondergrond 
nu en in de toekomst het veiligheidsbelang voldoend e aandacht krijgt” . U heeft alle 
aanbevelingen uit het rapport van de OvV overgenome n. In dit licht bezien dient bij de 
beoordeling en toetsing  van de verschillende aspec ten dan ook te worden uitgegaan van een  
brede benadering van de belangenafweging die aan uw  uiteindelijke besluit ten grondslag 
moet liggen. Het past hierbij niet om u te beperken  tot een exacte en enge uitleg van 
voorgenomen wetgeving.  
 
We hebben ook geconstateerd dat in het winningsplan  nog een aantal essentiële onderdelen 
ontbreekt en het plan gepaard gaat met onzekerheden  die betrekking hebben op een veilige 
gaswinning. Ook constateren wij dat ondanks de erva ringen opgedaan in Groningen, er 
vooralsnog geen sprake is van een adequate regeling  voor de rest van Nederland voor 
afdoening en vergoeding van schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten. 
 
Bij bestudering van het winningsplan en onderliggen de stukken hebben wij samengevat de 
volgende vragen, opmerkingen en adviezen. 
 
Veiligheid 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. </pre>

====================================================================== Einde pagina 572 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 573 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
5 
 Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten  van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
Tevens hebben wij een aantal ontbrekende zaken geco nstateerd. Wij komen hier verderop in 
ons advies op terug. 
 
Communicatie  
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. 
 
Voorkomen en beperken van schade 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd. NAM 
bepaalt daarmee zelf welk niveau van acceptatie daa rbij aan de orde is. Er wordt geen aandacht 
geschonken aan maatregelen om schade door bodembewe ging te voorkomen dan wel te 
beperken, terwijl dit een voorschrift in de Mijnbou wwet is. 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
Bodemdaling 
NAM dient inzichtelijk te maken welke gevolgen de u iteindelijke totale bodemdaling (als 
resultaat van dit winningsplan Westerveld) kan hebb en voor het normale beheer en onderhoud 
van waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuis houdkundige) maatregelen in dat 
verband genomen moeten worden. 
Wij zijn van mening dat NAM dient te worden verplic ht tot vergoeding van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige schade voortvl oeiend uit bovengenoemde bodemdaling.  
 
Schadeafhandeling 
Wij zijn van mening dat een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie van alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwaarde bij het 
instemmingsbesluit dient te zijn. Evenals in het aa rdbevingsgebied Groningen dient er een 
volledig onafhankelijk orgaan te worden ingesteld v oor de afwikkeling van schade als gevolg van 
alle mijnbouwactiviteiten. Een dergelijke regeling en onafhankelijk toetsingsorgaan dienen op 
voorhand een feit te zijn. 
 
Meet- en regelprotocol 
De reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid ligge n dicht tegen de grens met risicocategorie 
II aan. Op basis hiervan adviseert SodM om ook enke le maatregelen te nemen die van 
toepassing zijn voor velden waarvan de Seismische R isico Analyse (SRA) in categorie II valt. Wij 
vinden dit een goede zaak. Het gaat hier om het ont wikkelen van een risicobeheerssysteem.  
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. Wij zijn van mening dat een risicobeheerssysteem een 
voorwaarde moet zijn van de eventueel door de minis ter te verlenen winningsvergunning. </pre>

====================================================================== Einde pagina 573 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 574 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
6 
 Fracken en zuurstimulatie 
Vanwege de mogelijke gevolgen zijn wij van mening d at geen omstreden technieken zoals 
zuurstimulatie en fracken moeten worden toegestaan.   
Schadelijke gevolgen van zuurstimulatie / fracken k unnen bovengronds optreden door  lekkage 
van frackvloeistoffen en chemicaliën en ondergronds  door het falen van de integriteit van 
afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bodempro cessen kunnen optreden. De kans op 
deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te wo rden, omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Vanwege de mogelijke lokale impact 
vinden wij dat voor deze beslissing ook het burgerp erspectief moet worden meegenomen en 
dus de lokale overheden, inwoners en de Waterleidin g Maatschappij Drenthe een stem in deze 
afweging moeten krijgen met bijbehorende beroepsmog elijkheid.   
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 574 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 575 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
7 
 3 HOOFDADVIES 
Onze bevindingen afgewogen hebbende en uitgaande va n de geformuleerde uitgangspunten 
komen wij tot het volgende hoofdadvies: 
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Verder zijn wij van 
mening dat derden (burgers, bedrijven, gemeenten) n iet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Wij adviseren u vanwege de geconstateerde omissies,  bestaande onzekerheden, geen 
aandacht voor maatregelen om schade door bodembeweg ing te voorkomen dan wel te 
beperken en het ontbreken van een adequate schadere geling voor afdoening en vergoeding 
van schades en compensatie van alle bijkomende nega tieve effecten: 
 
Primair: niet  in te stemmen met het winningsplan Westerveld 2016  zoals het nu voorligt; 
 
Subsidiair: mocht dit niet uw keuze zijn vanwege de  grote onzekerheden en ontbrekende 
onderdelen slechts in te stemmen met het winningspl an door het hanteren van 
het voorzorgprincipe "Better safe than sorry" en: 
 
1.  NAM en Sodm, binnen een door u gestelde termijn, on volkomenheden te laten 
aanvullen; 
2.  te voorzien in onafhankelijke validatie van onderzo eken en bevindingen; 
3.  een termijn te stellen aan het winningsplan; 
4.  hierbij zaken als schadebeperking, schadeafwikkelin g en een 
risicobeheersingsysteem op voorhand goed en volledi g te regelen. 
 
In onderstaande hoofdstukken vindt u de onderbouwin g van ons hoofdadvies en overige 
adviezen. 
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 575 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 576 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
8 
 4 ALGEMEEN 
Het adviesrecht voor de decentrale overheden, zoals  dat dit jaar in de wijzigingen Mijnbouwwet 
is  vertaald, hangt vooral samen met de maatschappe lijke impact en de maatschappelijke 
acceptatie van gaswinning.  
 
In uw adviesverzoek schrijft u: “Een van de belangr ijkste aanbevelingen uit het rapport van de 
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) richt zich op de veiligheid van de burgers en de 
infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor het 
burgerperspectief”. 
 
In het winningsplan Westerveld wordt volledig voorb ijgegaan aan het burgerperspectief ofwel 
de maatschappelijke impact en de maatschappelijke a cceptatie van gaswinning. Het is 
voorstelbaar dat NAM in het winningsplan redeneert vanuit haar commercieel belang. NAM 
dient echter ook maatschappelijk verantwoord te ond ernemen. Dit komt in het winningsplan 
niet tot uitdrukking. Wij verwachten dat u in uw be sluit uw maatschappelijke 
verantwoordelijkheid duidelijk naar voren laat kome n. 
 
Het maatschappelijk draagvlak voor (nieuwe) gaswinn ingen in ons land neemt af. Dit als gevolg 
van de aardbevingen in de provincie Groningen, de d aarmee samenhangende 
veiligheidsproblematiek en andere negatieve effecte n van de gaswinning. Ook de Drentse 
decentrale overheden constateren die ontwikkeling. Het versneld terugdringen van het gebruik 
van fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave  voor onze samenleving. Wij pleiten ervoor 
dat u met spoed uw beleid inzet op duurzame energie .  
 
Bij de besluitvorming in Groningen heeft u veilighe id, het zo veel mogelijk voorkomen en 
beperken van schade en het belang van leveringszeke rheid het zwaarst laten wegen. 
 
De Drentse situatie is op verschillende onderdelen anders dan Groningen. 
Wij hechten vooral waarde aan de volgende aspecten:  
- Veiligheid 
- Communicatie 
- Voorkomen en beperken van schade 
- Schadeafhandeling a.g.v. bodemdaling/ bodemtrilling  
- Meet- en regelprotocol 
- Fracken en zuurstimulatie 
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM maken wij  op 
dat er geen veiligheidsrisico’s bestaan voor de geb ieden rond de verschillende gasvelden en haar 
inwoners. Dat wil zeggen dat deze organisaties aang even dat er geen dusdanige bevingen 
optreden dat er gevaar ontstaat voor personen. Wel zien wij aanleiding om ten aanzien van de 
gasvelden Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssy steem te laten opstellen en het daar 
horende meet- en regelprotocol onafhankelijk te lat en monitoren. De resultaten van dit 
risicobeheersysteem moeten voor iedereen toegankeli jk zijn.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 576 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 577 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
9 
 5 COMMUNICATIE  
Voor een adequate invulling van het burgerperspecti ef, zoals u in het adviesverzoek aangeeft, 
is gedegen, transparante en consistente communicati e een absolute voorwaarde. 
 
Advies: 
De communicatie van zowel NAM, als het ministerie v an EZ naar burgers moet zorgvuldiger en 
publieksvriendelijker dan tot nu toe is gebeurd. De  lokale overheden hechten er grote waarde 
aan dat onze inwoners gedegen, consistent en transp arant worden geïnformeerd over de 
(gevolgen van) gaswinning. Wij adviseren u in uw be sluit voorwaarden op te nemen waarmee 
dit wordt geborgd. 
 
Toelichting: 
De verantwoordelijkheid van de lokale overheid is o og te hebben voor de belangen van onze 
inwoners en deze te borgen.  
Wij zijn daarom van mening dat de rol van informati evoorziening over de (gevolgen van) 
gaswinning niet uitsluitend  aan NAM moet worden ov ergelaten. De communicatie van zowel 
NAM, als het ministerie van EZ naar burgers moet zo rgvuldiger en publieksvriendelijker dan tot 
nu toe is gebeurd. De lokale overheden hechten er g rote waarde aan dat onze inwoners 
gedegen, consistent en transparant worden geïnforme erd over de (gevolgen van) gaswinning. 
Hiermee moet onnodige onrust en zorg bij inwoners w orden weggenomen.  
 
Typerend is de gebrekkige communicatie en afstemmin g tussen NAM en het ministerie van EZ 
over de start van de gaswinning uit put Vries-10, d ie onder het winningsplan Westerveld valt 
(zie ook hfst 7.1). 
 
Communicatie is een essentieel onderdeel van het om gevingsmanagement, zoals is verwoord 
in uw visie in de brief aan de Tweede Kamer van 1 f ebruari 2016*). 
Uw uitgangspunten daarbij zijn duidelijk: 
1.  Samenbinden van belanghebbenden 
2.  Betrek de omgeving zo vroeg mogelijk 
3.  Transparantie en vertrouwen 
4.  Omgevingsmanagement is een gezamenlijke verantwoord elijkheid  
5.  Maatwerk 
 
Het mag duidelijk zijn dat uw ambitie verder moet g aan dan het organiseren van 
informatiebijeenkomsten en publicaties over de proc edure. 
Wij willen graag met u meedenken aan de verdere inv ulling van de communicatie en het 
omgevingsmanagement. Daarbij nemen wij graag uw vis ie als vertrekpunt. 
Wij geven u als suggestie dat NAM een breed communi catieplan opstelt dat in overleg en 
instemming met u en lokale overheden tot stand komt . Communicatie die staat in een breder 
perspectief van omgevingsmanagement, rekening houde nd met de 'belevingswereld' van onze 
inwoners. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 577 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 578 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
10 
 Het winningsplan is geschreven voor ingewijden en l astig leesbaar voor inwoners. Zij mogen 
een zienswijze op het winningsplan indienen maar da n moeten zij de inhoud hiervan wel 
kunnen doorgronden. Daarom adviseren wij u voorafga and aan het maken van een 
ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger va n het winningsplan op te stellen.  
 
In dit kader vragen wij u tevens de risicoanalyse v an de gasvelden Vries Zuid en Eleveld nader 
te duiden. Uit het winningsplan blijkt dat volgens de SRA de gasvelden Vries Zuid en Eleveld 
bijna in risicoklasse 2 vallen. In zowel het winnin gsplan als in de adviezen van Sodm en Tcbb 
ontbreekt een nadere analyse waarom deze velden hog ere risico’s met zich meebrengen dan 
de overige velden. Ligt het aan de inrichting van h et gebied of komt het door de 
bodemopbouw die gevoelig is voor trilling? Toevoegi ng van deze analyse maakt dat de 
aangegeven risico’s beter zijn te duiden en uit te leggen aan onze inwoners.    
 
  
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 578 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 579 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
11 
 6  REIKWIJDTE EN KADERS WINNINGSPLAN 
In dit hoofdstuk geven we aan welke kaders onduidel ijk zijn of ontbreken waaraan het 
winningsplan is getoetst. 
 
6.1  Doelmatigheid  
Advies 
Wij verzoeken u inzicht te geven in de kaders waara an het winningsplan is getoetst op het aspect 
doelmatigheid. 
 
Toelichting  
In het advies van Sodm is een toetsing opgenomen va n de winning aan doelmatigheid. 
Onduidelijk is hoe en waaraan is getoetst. We wille n graag inzicht in de afwegingskaders 
waaraan dit aspect wordt getoetst. De Tweede Kamer heeft aangegeven dat de Minister een 
afweging moet maken tussen landelijk economische be langen en de lokale veiligheid en schade-
effecten. In het verleden zijn de lokale effecten v olgens de Tweede Kamer in die afweging 
onvoldoende meegenomen. In dit kader vragen wij ons  af hoe de balans uitvalt tussen 
economische belangen en de maatschappelijke aanvaar dbare gevolgen en risico’s die met 
gaswinning gepaard gaan.  
 
6.2  Kaders schade   
Advies 
De minister dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin duidelijk beschreven staat 
wat onder ‘schade’ verstaan wordt.  
 
Toelichting 
De (nog niet vastgestelde) wijziging van de Mijnbou wwet noemt als toetsingsgrond voor het 
eventueel onthouden van de instemming met een winni ngsplan ‘schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarv an’. Wij constateren dat de adviserende 
organen Tcbb en Sodm kennelijk ieder een verschille nde typering hanteren voor het begrip 
schade. Dat is niet uit te leggen aan inwoners.  
Zolang niet duidelijk is wat onder ‘schade’ verstaa n dient te worden, is toetsing van het 
winningsplan op dit onderdeel lastig voor velden di e gebeefd hebben en in verband waarmee 
‘schade’ is gemeld. 
 
6.3 Natuur en milieu – Nationaal Park Drentse Aa 
Advies 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa ad viseren wij u: 
- het winningsplan te toetsen op nationale en interna tionale wetgeving op het gebied 
van natuur- en soortenbescherming gelet op het aanw ezige Natura2000 gebied; 
- in uw goedkeuringsbesluit op te nemen dat bij verde re ontwikkelingen rondom de 
velden Vries-Zuid (met name het blok Vries-ZZ) en E leveld het Drentse Aa gebied 
zoveel mogelijk wordt ontzien. </pre>

====================================================================== Einde pagina 579 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 580 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
12 
  
Toelichting 
Wij stellen vast dat de gevolgen van de gasvelden i n dit winningsplan  Westerveld voor de 
beschermde status van het Natura-2000-gebied Drents e Aa niet zijn onderzocht althans 
onvoldoende in beeld zijn gebracht. Er blijkt ook u it niets dat met zekerheid zou kunnen worden 
gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het Natura  2000-gebied Drentse Aa door de 
exploitatie van de gasvelden in dit winningsplan  n iet zullen worden aangetast. 
 
Het Drentse Aa gebied is een internationaal uniek g ebied, met een zeer hoge 
beschermingsstatus. Het gebied is een beek- en esdo rpenlandschap; het oppervlaktewater van 
de Drentse Aa dient tevens als bron van drinkwater.  Het is een waardevol gebied met een 
kwetsbaar geohydrologisch systeem waar invloeden va nwege de gaswinning (zoals 
bodemdaling, zuurstimulatie) niet mogen plaatsvinde n. 
 
Voor een correcte beoordeling van de mogelijke gevo lgen van de exploitatie van het 
winningsplan Westerveld  voor het Drentse Aa-gebied  zou het overigens niet juist zijn om de 
getroffen en te treffen waterhuishoudkundige maatre gelen in het natuurgebied bij het 
beschouwen van mogelijke effecten van mijnbouwactiv iteiten op de 
instandhoudingsdoelstellingen van het natuurgebied te betrekken. Compenserende 
maatregelen maken immers in juridische zin geen ond erdeel uit van de beoordeling in het kader 
van de significantie-toets. Bovendien zijn de water gerelateerde maatregelen in zekere zin met 
de mijnbouwactiviteiten verbonden, omdat de waterhu ishouding noodzakelijkerwijs wel moet 
worden aangepast als gevolg van de opgetreden bodem daling die het resultaat is van de 
gaswinning. 
 
Wij wijzen er op dat de vaststelling en goedkeuring  van het winningsplan door de Minister met 
zich mee brengt dat er een toetsingsmoment ontstaat  waarop moet worden beoordeeld of 
mogelijk significante gevolgen ten gevolge van de m ijnbouwactiviteiten in het Westerveld 
kunnen ontstaan. Dat geldt uiteraard niet alleen vo or het Drentse Aa-gebied, maar voor alle 
Natura 2000-gebieden die door het instemmingsbeslui t worden beïnvloed. Deze beoordeling 
heeft niet of in onvoldoende mate plaatsgevonden te n gevolge waarvan effecten op Natura-
2000-gebieden niet op voorhand kunnen worden uitges loten.  
 
Bij de actuele stand van zaken voor wat betreft de onbekendheid van de impact van de 
gaswinning is er naar ons oordeel aanleiding om in het instemmingsbesluit aanvullende 
restricties op te nemen die waarborgen dat het Nati onaal Park Drentse Aa zo veel mogelijk 
ongemoeid wordt gelaten. 
 
6.4 Reikwijdte winningsplan m.b.t. aantal verschill ende velden  
Advies: 
Wij verzoeken u aan te geven welke overwegingen ten  grondslag liggen aan de keuze om een 
grote variëteit van kleine gasvelden in het winning splan Westerveld te vatten? In het kader van 
de maatschappelijke verantwoording vinden wij het t ransparanter om per gasveld een 
winningsplan op te stellen.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 580 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 581 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
13 
 Toelichting: 
Het winningsplan Westerveld bevat een groot aantal afzonderlijke gasvelden die geen directe 
relatie met elkaar hebben. Uit het winningsplan Wes terveld wordt afgeleid dat een aantal 
velden nu en naar verwachting in de toekomst niet m eer produceren. Waarom zijn die dan toch 
opgenomen in het winningsplan? Voor de afweging tus sen economische belangen en de 
maatschappelijke effecten is het logischer per prod ucerend gasveld een aparte vergunning en 
winningsplan op te stellen. De gehanteerde methodie k belemmerd nu voor al deze velden 
afzonderlijk een  transparante afweging te kunnen m aken.   
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 581 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 582 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
14 
 7  PRODUCTIE 
7.1  Productie put Vries-10 
Advies: 
Wij adviseren u om uw toezegging jegens NAM om binn en de bestaande vergunning te mogen 
winnen uit de nieuw geboorde put (put Vries-10) in te trekken en NAM op te dragen hiervoor 
de uitkomst van de procedure voor onderhavige winni ngsplan af te wachten. 
 
Toelichting: 
“Tijdens het vragenuur van 16 juni 2015 is gesproke n over een voorgenomen gaswinning door 
NAM in Drenthe. Tijdens de mondelinge beantwoording  is in algemene zin aangegeven dat er 
bij winning uit kleine velden een winningsplan moet  komen en dat omwonenden, gemeenten 
en provincies hierop zienswijzen kunnen indienen. D it is ook bevestigd in de beantwoording van 
aanvullende schriftelijke vragen van het lid Dik-Fa ber (CU), waarin is aangegeven dat “in alle 
gevallen waarbij op basis van boringen besloten wor dt om gas te gaan winnen, een nieuw of 
gewijzigd winningsplan ingediend moet worden” (Kame rstukken 2015-2016, Aanhangsel van de 
Handelingen, 57).” 
 
In het geval van Vries-10 is er een nieuwe boring g eweest op basis waarvan NAM voornemens  
is om gas te gaan winnen. Daarnaast is er juist doo r de minister aan de Tweede Kamer 
toegezegd, dat er een adviesrecht wordt toegepast i n deze situaties. In het Winningsplan 
Westerveld is voor Vries-10 sprake van een te winne n hoeveelheid van 0,6 Miljard M3 (high 
case). Wij zijn van mening dat deze nieuwe winning onderdeel is van dit winningsplan en dat 
NAM de procedure moet afwachten voordat er uit put Vries-10 gas gewonnen mag worden. 
 
Los van de vraag of er wel of geen vigerend Winning splan is, moeten wij constateren dat het 
oude Winningsplan niet voldoet aan de zaken die doo r de Onderzoeksraad voor de veiligheid 
zijn geconstateerd. Zo is bij de afgifte van de ins temmingsvergunning op het vigerende 
winningsplan niet getoetst op de veiligheid van bur gers (seismische risico analyse). Wij zijn dan 
ook van mening dat er niet kan worden teruggevallen  op een vergunning waarin geen rekening 
is gehouden met zo een belangrijk aspect.  
 
7.2  Productiesnelheid 
Advies: 
Wij verzoeken u in uw besluit aandacht te besteden aan de productiesnelheid uit de 
verschillende gasvelden. Te meer daar vrijwel alle velden in dit winningsplan zich bevinden in de 
laatste fase van de feitelijke gaswinning. Er lijkt  door NAM bij de bepaling van de 
productiescenario’s geen rekening te zijn gehouden met de relatie snelheid drukdaling-
bodemtrilling.  
 
Toelichting 
De snelheid waarmee gas uit de bodem wordt onttrokk en is van invloed op de bodemtrilling. 
Een snelle drukdaling in het gesteente kan eerder t ot bevingen leiden dan wanneer deze </pre>

====================================================================== Einde pagina 582 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 583 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
15 
 drukdaling geleidelijk verloopt. Kan NAM aangeven w elke hoeveelheid er per jaar per gasveld 
kan worden onttrokken zonder dat dit tot extra risi co op bodemtrilling leidt? 
Uit een toelichting van NAM blijkt dat de productie scenario’s in het winningsplan zijn gebaseerd 
op een  technische inschatting wat uit de bodem te halen is. In het plan is de winningssnelheid 
niet aangegeven.  
 
7.3  Productieniveau high case 
Advies: 
In uw besluit op te nemen dat als NAM het “high cas e” scenario overschrijdt zij een nieuw 
winningsplan dient op te stellen en deze ter beslui tvorming aan dient te bieden. 
 
Toelichting:  
In het advies van Sodm wordt op blz 5 aangegeven da t als een winning het “high case” scenario 
overschrijdt NAM een nieuwe SRA moet uitvoeren en t evens het winningsplan dient te 
actualiseren.  Deze opmerking bevreemd ons, aangezi en wij in de veronderstelling verkeren dat 
winning buiten de grenzen van het winningsbesluit n iet is toegestaan.  
Wij zijn van mening dat indien deze situatie zich v oordoet er te allen tijde een nieuw 
winningsplan dient te worden opgesteld.  
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 583 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 584 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
16 
 8  ONZEKERHEDEN/ ONTBREKENDE ZAKEN 
8.1  Onzekerheden 
Advies: 
Omdat volgens ons rond de effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en 
bovengrondse bouwwerken nog altijd veel onduidelijk  is, adviseren wij u met uiterste 
terughoudendheid conclusies te verbinden aan de ber ekeningsresultaten van de maximaal te 
verwachten seismische activiteit.     
 
Toelichting: 
Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van gegeven s van de ondergrond. De samenstelling 
van de diepe ondergrond is complex en nooit precies  in kaart te brengen. De ligging van 
breuken, de compactiecoëfficiënt etc. zijn gebaseer d op interpretatie van een beperkt aantal 
bodemgegevens. Dit houdt in dat de resultaten altij d met grote voorzichtigheid moet worden 
geïnterpreteerd.  De Tcbb geeft aan dat in het ergs te geval een beving met een magnitude van 
3,9 kan plaatsvinden. De zwaarste beving tot nu toe  in Groningen was 3,6 in Huizinge (2012). 
De velden Eleveld en Vries Zuid scoren op factoren als bebouwingsdichtheid en 
bevolkingsdichtheid duidelijk minder gunstig dan Hu izinge. Wij vermoeden op basis van deze 
aspecten dat in het stedelijk gebied van Assen meer  schade kan ontstaan dan de door NAM 
geformuleerde licht schade aan meerdere, tot matige  schade aan enkele gebouwen.  
 
8.2  Ontbrekende/onjuiste gegevens  
Advies: 
Wij verzoek u NAM op te dragen de SRA berekening op nieuw uit te voeren. Hierin rekening te 
houden met de toekomstige ruimtelijke ontwikkelinge n in de gebieden rond de betreffende 
gasvelden. Evenals de correcte bevolkingsdichtheid ten aanzien van het stedelijke gebied rond 
het gasveld Eleveld te hanteren . Deze nieuwe SRA-berekening te beschouwen als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad.  
 
Toelichting: 
In de SRA is geen rekening gehouden met de toekomst ige inrichting van Werklandschap Assen 
Zuid en de toeristisch recreatieve zone. De inricht ing leidt tot intensievere bebouwing van 
bedrijven in het gebied dan nu het geval is. Ook de  noordelijke blokken van Eleveld vallen 
binnen het stedelijk gebied van Assen met o.a. de a anwezigheid van een ziekenhuis in de 
directe nabijheid.  
Waarom wordt voor bepaling risicoklasse uitgegaan v an lage bevolkingsdichtheid (250-500 
inw/km2)? Een substantieel deel van het gasveld Ele veld ligt namelijk in het stedelijk gebied 
van Assen met hogere dichtheid (500-1000 inw/km2). Een herberekening zal leiden tot een 
andere risico inschatting. Dit maakt het noodzakeli jk dat alle adviesorganen zich hierover 
opnieuw een oordeel moeten kunnen vormen.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 584 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 585 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
17 
 9 BODEMBEWEGING 
9.1  Bodemdaling 
Advies 
Voor wat betreft de prognose van de bodemdaling die  gepaard kan gaan met de gaswinning, 
adviseren wij u: 
- NAM in samenspraak met de betrokken decentrale over heden te laten inventariseren:  
1) welke gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling  die het gevolg is van de 
gaswinning uit de velden van het winningsplan Weste rveld kan hebben voor het 
normale beheer en onderhoud van waterkeringen en wa terlopen;   
2) welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in dat verband genomen moeten 
worden; 
3) NAM te verplichten tot vergoeding van deze te ne men maatregelen en van 
eventuele overige schade voortvloeiend uit bovengen oemde bodemdaling als 
voorwaarde te verbinden aan het winningsplan; 
- NAM de bodemdalingscomponent die het gevolg is van het leeg produceren van het 
gasveld Norg na beëindigen van de gasopslag aldaar,  weer op te laten nemen in de 
bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 2080. 
 
Toelichting 
Volgens de prognose zal de verwachte bodemdaling va n de resterende gaswinning enkele 
centimeters bedragen; het merendeel van de daling h eeft al plaatsgevonden.  
De uiteindelijke totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning is echter  van die omvang dat 
er wel effecten te verwachten zijn op de waterhuish ouding. De kosten voor mitigerende 
maatregelen zijn uiteraard voor NAM. Daarom is het van belang te inventariseren welke 
afspraken er bestaan tussen NAM en betrokken waters chap(pen), gemeenten en provincie voor 
zover er voor hen negatieve effecten zijn. Er mag g een onduidelijkheid bestaan over de 
vergoeding van dergelijke onkosten. 
 
Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM in de toekomst tot 
een additionele 10 cm bodemdaling leiden. Deze comp onent is verdwenen uit de huidige set 
prognoses, vanuit de veronderstelling van NAM de ga sopslag tot 2080 in werking te zullen 
hebben. Gezien de grote onzekerheden die er momente el heersen omtrent de aard van onze 
toekomstige energievoorziening achten wij deze aann ame niet terecht. Wij achten het zinvol op 
voorhand te weten welke additionele daling in het g ebied (op mogelijk kortere termijn dan nu 
verwacht) nog verdisconteerd moet gaan worden. 
 
 
9.2  Bodemtrilling 
Advies 
Omdat NAM in het winningsplan aangeeft dat de kans op schade ten gevolge van een 
geïnduceerde beving niet valt uit te sluiten, verzo eken wij u: </pre>

====================================================================== Einde pagina 585 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 586 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
18 
 - het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (Sod M) over te nemen en NAM op te 
dragen in aanvulling op het KNMI-netwerk seismische  apparatuur in en rond de 
gasvoorkomens Vries-Zuid en Eleveld op te stellen; 
- het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden een 
risicobeheerssysteem te laten ontwikkelen en operat ioneel te hebben (zie hoofdstuk 
9); 
- de parameters en randvoorwaarden die NAM hanteert i n het door haar op te stellen 
risicobeheerssysteem goed te laten onderbouwen alvo rens dit systeem goed te 
keuren; 
- te verduidelijken in hoeverre zaken als vallende ob jecten zijn meegenomen in de 
overwegingen die aan het winningsplan ten grondslag  liggen. 
 
Toelichting 
Als decentrale overheden hebben wij niet de technis ch-inhoudelijke kennis in huis om 
seismische risico’s en alles wat daarmee samenhangt  exact te kunnen beoordelen en 
controleren. Wij hebben dan ook gemeend geen nacalc ulatie te (laten) doen van de 
berekeningen in het winningsplan met bijbehorende a ddenda. Dit laten wij graag over aan de 
door u gevraagde adviseurs (SodM, Tcbb).  
 
Wij zijn primair van mening dat de veiligheid nooit  in het geding mag zijn. Wij zijn daarom blij 
met de toegenomen belangstelling voor dit belangrij ke aspect rond de gaswinning. Verder zijn 
wij van mening dat derden (burgers, bedrijven, geme enten) niet de dupe mogen worden van 
gaswinningsactiviteiten of de gevolgen daarvan. Dit  geldt zowel nu als ook in de toekomst.  
 
Uit de analyse van NAM volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen 
(categorie I). TNO constateert in haar advies dat d e risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-
leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM 
onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling  dat de reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid wel dicht tegen categorie 2 aan liggen.  
 
Uit het winningsplan van NAM en de bijbehorende adv iezen van TNO en SodM menen wij 
daarom te kunnen opmaken dat er in het kader van bo demtrilling geen veiligheidsrisico’s 
bestaan voor de gebieden rond de betreffende gasvel den.  
Hoewel de veiligheid niet in het geding lijkt te zi jn, geeft NAM in het winningsplan aan dat de 
kans op schade ten gevolge van een geïnduceerde bev ing niet valt uit te sluiten. In het ernstigste 
geval kan sprake zijn van lichte, niet constructiev e schade aan meerdere gebouwen en matige 
schade aan enkele gebouwen. Daarom zien wij wel aan leiding om ten aanzien van de gasvelden 
Eleveld en Vries-Zuid een risicobeheerssysteem te l aten opstellen en implementeren voor 1 juni 
2017. Tevens het meet- en regelprotocol onafhankeli jk te laten monitoren (zie hoofdstuk 9). 
 
Tevens kan het risicobeheerssysteem helpen een even tuele zwaardere beving te voorkomen, 
mits sprake is van de juiste keuze van signaalparam eters en het daarbij behorende actieprotocol. 
Een goede onderbouwing van de gekozen parameters en  acties is dus van belang wil het 
risicobeheerssysteem zinvol zijn. Ook een adequaat seismisch netwerk is hierbij van belang.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 586 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 587 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
19 
 9.3  Reservoirstimulatie/ Fracken 
Advies 
Wij adviseren u vanwege de mogelijke gevolgen: 
- geen omstreden technieken zoals zuurstimulatie en f racken toe te staan zoals in het 
winningsplan is omschreven; 
- tevens besluitvorming over de toepassing van deze t echnieken niet alleen bij de 
toezichthouder (Sodm) neer te leggen, maar hiervoor  aparte besluitvorming aan NAM 
op te leggen met mogelijkheden tot inspraak, ziensw ijzen en beroep van lokale 
overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij  Drenthe; 
- mocht dit niet uw keuze zijn, dan verzoeken wij u t och in ieder geval in het 
goedkeuringsbesluit voorwaarden op te nemen ter bep erking van risico’s voor grond- 
en drinkwater en ecologie én het optreden van bodem trilling. 
 
Toelichting 
De velden Assen, Assen-Zuid en Vries-Zuid vallen ge deeltelijk samen met de boringsvrije zone 
van de grondwaterwinning Assen-Oost; het veld Assen  valt bovendien samen met het 
grondwaterbeschermingsgebied Assen-West. 
 
Schadelijke gevolgen van reservoirstimulatie / frac ken kunnen bovengronds optreden door  
lekkage van frackvloeistoffen en chemicaliën en ond ergronds door het falen van de integriteit 
van afdekkende lagen waardoor ongecontroleerde bode mprocessen kunnen optreden. De kans 
op deze gebeurtenissen dienen geheel uitgesloten te  worden omdat naast lokale schade aan 
gebouwen ook de drinkwatervoorziening in het geding  is. Het advies van Sodm is gebaseerd op 
de bevoegdheid van de afweging over fracken bij de toezichthouder van de gaswinning. 
Vanwege de mogelijke lokale impact vinden wij dat v oor deze beslissing ook het 
burgerperspectief moet worden meegenomen en dus de lokale overheden, inwoners en de 
Waterleiding Maatschappij Drenthe een stem in deze afweging moeten krijgen met 
bijbehorende beroepsmogelijkheid.   
 
 
 
 
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 587 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 588 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
20 
 10  SCHADE 
10.1 Voorkomen van schade (wettelijke verplichting)     
Advies: 
Wij adviseren u vanwege het ontbreken van een besch rijving van preventieve maatregelen in 
het winningsplan NAM te verplichten om preventieve maatregelen voor schade op te nemen in 
het winningsplan alvorens hierover een besluit te n emen. Deze beschrijving te zien als een 
aanvulling op het voorliggende winningsplan en dit om advies voor te leggen aan Sodm, Tcbb, 
lokale overheden en de Mijnraad. 
 
Toelichting: 
In de Mijnbouwwet ligt primair de nadruk op het voo rkomen van schade door 
mijnbouwactiviteiten (preventief handelen), en niet  op het geoorloofd zijn van 
mijnbouwactiviteiten, mits de nadelige gevolgen daa rvan door de exploitant / operator worden 
weggenomen of verzacht (curatief handelen). NAM hee ft als initiatiefnemer de zorgplicht voor 
het voorkomen van schade. In winningsplan wordt gec oncludeerd dat er lichte en lokaal 
mogelijk matige schade kan optreden aan gebouwen. N ergens is in het winningsplan echter 
terug te lezen wat wordt gedaan om schade te voorko men. Wij stellen vast dat ten aanzien van 
het optreden van schade in het winningsplan geen aa ndacht is op het voorkomen van schade. 
In het winningsplan worden optredende schades als n iet te voorkomen beschouwd.  
 
Het Mijnbouwbesluit schrijft voor dat het winningsp lan een beschrijving bevat van de mogelijke 
omvang en verwachte aard van de schade door bodembe weging. Uit het winningsplan blijkt dat 
het niet goed mogelijk is de omvang en de verwachte  aard adequaat te beschrijven. NAM lijkt 
niet in staat causaliteit aan te geven tussen aardb evingen en omvang en aard van de schade. 
Het winningsplan lijkt op dit punt niet te voldoen aan de eisen die de wet stelt aan een plan. 
 
Wij willen dat er door NAM alles aan gedaan wordt o m schade door gaswinning aan 
eigendommen van inwoners en overheid te voorkomen. Inwoners kiezen er niet voor om te 
worden blootgesteld aan deze risico’s.  
 
10.2 Afhandeling van schade   
Advies 
Wij zijn van mening dat: 
- een adequate regeling voor afdoening en vergoeding van schades en compensatie van 
alle bijkomende negatieve effecten een harde voorwa arde is, alvorens door uw minister 
een positief besluit op dit winningsplan kan en mag  worden genomen; 
- evenals in het aardbevingsgebied Groningen er een v olledig onafhankelijk orgaan dient 
te worden ingesteld voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten.  
- in uw besluit op te nemen dat in geval van een scha demelding ter verbetering van de 
huidige wijze van onderzoek opdracht gegeven wordt tot het doen van onderzoek naar 
de oorzaak van de schade;  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 588 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 589 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
21 
 Toelichting: 
Zoals reeds in voorgaande alinea door ons is aangeg even dient het voorkomen en beperken van 
alle schade als uitgangspunt te worden genomen. Ech ter kan NAM de kans op schade aan 
bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet 
uitsluiten. Dit wordt ook door SodM in haar advies als zodanig aangegeven. In het ernstigste 
geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het on tstaan van lichte, niet constructieve schade 
aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele g ebouwen.  
 
NAM geeft in het winningsplan aan dat de historisch e schademeldingen voor "lichte, niet 
constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze ve rgoed zijn (of worden) wanneer het 
duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. O vereenkomstig de regels van het burgerlijk 
recht rust op NAM de verplichting om schade veroorz aakt door aardbevingen, die worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.  Wij zijn van mening dat voornoemde regeling 
op basis van het burgerlijk wetboek niet altijd vol doende soelaas biedt voor burgers, bedrijven 
en lokale overheden om op een vlotte en toegankelij ke wijze schade te kunnen claimen.  
 
De gaswinning in Groningen heeft voor veel overlast  gezorgd in de regio en het gevoel van 
veiligheid en vertrouwen van de bewoners aangetast.  Er is dan ook sprake van een groot 
wantrouwen van burgers jegens NAM en rijksoverheid.  Dit heeft zowel betrekking op de 
feitelijke gaswinning, als ook het nemen van adequa te en toereikende maatregelen om de 
gevolgen (waaronder schade en overige hinder) zo ve el mogelijk te voorkomen en/of te 
beperken.  
Herstel van vertrouwen van onze burgers is naar onz e mening dan ook gebaat bij een 
transparante en toegankelijke organisatie voor de a fwikkeling van schademeldingen. Een 
regeling waarbij het voor burgers en andere partije n niet nodeloos ingewikkeld is om een 
schademelding in te dienen en de onafhankelijkheid in voldoende mate gewaarborgd is. Dit 
zodat iedereen in redelijkheid kan vertrouwen op ee n eerlijke en adequate schadeafwikkeling. 
Het past niet om daarbij onderscheid te maken tusse n de omvang of de locatie waar de schade 
is ontstaan. Iedere schademelding dient op zijn eig en merites te worden beoordeeld. 
 
Gezien het voorgaande zijn wij van mening dat een a dequate regeling voor afdoening en 
vergoeding van schades en compensatie van alle bijk omende negatieve effecten een harde 
voorwaarde bij het instemmingsbesluit dient te zijn . Tevens dient hierbij de onafhankelijkheid 
en objectiviteit van de schadeafwikkeling in voldoe nde mate gegarandeerd te zijn. Wij dringen 
er daarom bij u op aan dat – evenals in het aardbev ingsgebied Groningen – er een volledig 
onafhankelijk orgaan wordt ingesteld voor de afwikk eling van schade als gevolg van alle 
mijnbouwactiviteiten. Tevens zorgt het instellen va n een dergelijk orgaan ervoor dat ook ingeval 
van gestapelde mijnbouw (en beheersmaatregelen voor  het grondwaterpeil) gedupeerde 
partijen weten tot welke partij zij zich hiertoe di enen te wenden.   
 
Hoewel door uw minister in de Tweede Kamer reeds to ezeggingen zijn gedaan aangaande het 
instellen  een dergelijke onafhankelijk orgaan voor  de afwikkeling van mijnbouwschade, is één 
en ander vooralsnog geen feit. Wij adviseren u haas t te maken met het instellen van een 
dergelijk onafhankelijk orgaan. Tevens dit te regel en alvorens in te stemmen met het 
onderhavige winningsplan Westerveld. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 589 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 590 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
22 
 10.3 Lusten en lasten 
Advies 
Gaswinning kan gepaard gaan met nadelige gevolgen v oor inwoners door hinder, overlast en 
schade aan eigendommen. Wij verzoeken u ervoor zorg  te dragen voor een goede verdeling van 
lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij het zeer gewenst is dat u aangeeft hoe baten 
terugvloeien naar het gebied.  
 
Toelichting   
Gaswinning zal in Nederland nog jarenlang plaatsvin den en inwoners zullen hier last van 
ondervinden. Inwoners staan veelal afwijzend en wan trouwend tegenover plannen voor gebruik 
van de ondergrond. De lokale inwoners vinden dat zí j de lasten dragen voor het belang van 
Nederland als geheel. Mijnbouwactiviteiten brengen met zich mee dat er in zekere mate 
regionale of lokale belasting is. Schade dient volg ens de wet te worden vergoed, maar inwoners 
ervaren extra ongemak waar ze niet om hebben gevraa gd en waar niets tegenover staat. Het 
belang van mijnbouwactiviteiten voor de Nederlandse  samenleving is evident. Het gebruik van 
de ondergrond zal ook in de toekomst een grote rol spelen bij onze verder te verduurzamen 
energievoorziening. Voor het ook in de toekomst geb ruiken van de ondergrond is van belang 
dat er een goede verdeling is van lusten en lasten.  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 590 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 591 ======================================================================

<pre> Advies winningsplan Westerveld 
23 
 11  RISICOBEHEERSYSTEEM 
Advies: 
Met betrekking tot het risicobeheerssysteem adviser en wij u: 
• NAM te verplichten een onafhankelijke nulmeting uit  te voeren aan alle gebouwen 
boven en nabij de voorkomens van Eleveld en Vries-Z uid; 
• het advies van SodM over te nemen en NAM voor de be vende velden Eleveld en 
Vries-Zuid extra versnellingsopnemers te laten inst alleren en operationeel te 
hebben; 
• bij dit winningsplan een risicobeheerssysteem te la ten opstellen en als onderdeel op 
te nemen bij de eventueel door de minister te verle nen winningsvergunning; 
• het meet- en regelprotocol onafhankelijk te laten m onitoren. 
 
Toelichting: 
Om de schade door gaswinning goed te kunnen vastste llen is het belangrijk dat de 
uitgangssituatie goed wordt vastgelegd. Het is aan de initiatiefnemer om dit te doen naar 
goedkeuring van de vergunningverlener. Er wordt al jaren gas gewonnen in het veld maar dit 
winningsplan is de markering van het moment dat ook  het burgerperspectief wordt 
meegewogen in de besluitvorming. In dat kader is he t belangrijk dat schade aan particuliere 
eigendommen goed wordt geregistreerd.  
 
Zowel NAM als TNO concluderen op basis van de seism ische risicoanalyse (SRA) dat alle velden 
in categorie I vallen. Volgens de leidraad van SodM  volstaat voor deze velden monitoring met 
het huidige geofoon en accelerometer netwerk van he t KNMI. Met dit monitoringsnetwerk 
kunnen aardbevingen met een magnitude van 1,5 en gr oter worden gelokaliseerd.  
 
Hoewel alle velden in categorie I vallen, liggen de  reeds bevende velden Eleveld en Vries-Zuid 
echter dicht tegen de grens met categorie II aan. O p basis hiervan adviseert SodM om ook 
enkele maatregelen te nemen die van toepassing zijn  voor velden waarvan de SRA in categorie 
II valt. Wij vinden dit een goede zaak. Het gaat hi er om het ontwikkelen van een 
risicobeheerssysteem.  
 
Het risicobeheerssysteem is bedoeld om tijdig te ku nnen reageren zodat (grotere) schade en 
veiligheidsrisico’s niet zullen optreden. De keuze van signaalparameters en bijbehorende 
(re)acties dient dan ook zodanig onderbouwd te zijn  dat hiermee aannemelijk wordt gemaakt 
dat het systeem zinvol is. Dat wil zeggen, dat aan de hand van de signaalparameters zodanig 
tijdig kan worden ingegrepen dat het mogelijk optre den van bedoelde schade en risico’s 
voorkomen kan worden. </pre>

====================================================================== Einde pagina 591 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 592 ======================================================================

<pre> 
 
Ministerie van Economische Zaken  
De heer H. Kamp  
Postbus 20401  
2500 EK   DEN HAAG   
 Contactpersoon   
Telefoon   14 0592  
Bezoekadres   Noordersingel 33  
   
Uw brief van    
Uw kenmerk    
Ons kenmerk   2017 -02115  
 
Bijlagen   1 
   
Datum    
Verzenddatum    
 
Onderwerp   Zienswijzen Ontwerp -instemmingsbesluit  
 Winningsplan Westerveld  
 
 
 
Geachte heer  Kamp , 
 
Hierbij ontvangt u onze zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. 
Deze zienswijzen liggen in de lijn met het eerder door ons ingediende advies. Bij het opstellen van de 
zienswijzen hebben wij, net als bij het maken van het advies, intensief samengewerkt met de andere 
decentrale overheden in het gebied.  
 
Wij lezen in uw ontwerp -instemmingsbesluit dat u een aantal van onze adviezen (deels) heeft overge-
nomen. Tegelijkertijd lezen wij dat u voornemens bent om in te  stemmen met het winningsplan.  
Wanneer u daadwerkelijk besluit om in te stemmen betekent dit, dat u accepteert dat er een kans be-
staat op bevingen in intensief bebouwd stedelijk gebied en dorpskernen. Bevingen die kunnen leiden 
tot schade. De Tcbb geeft z elfs aan dat mogelijk voor sommige kleinere velden de grens van magni-
tude 3,9 op de schaal van Richter wordt overschreden.  
 
U heeft gehoord dat er bij onze inwoners, eigenaren van gebouwen en bij de gemeenteraad serieuze 
onrust bestaat. U heeft een groot aantal handtekeningen ontvangen en de gemeenteraad heeft besloten 
om een motie van afkeuring vast te stellen rond de hervatting van de winning uit put Vries -10.  
 
In het winningsplan en de technische adviezen wordt de kans op een zware beving als klein beo or-
deeld. Tegelijkertijd is er nog altijd weinig bekend over het gedrag van (kleine) aardgasvelden en is 
het deels gissen wat er precies gebeurt in de diepe ondergrond. In zijn advies van 13 april jl. schrijft 
de Inspecteur -generaal van de Sodm over de Gron inger  situatie dat de modellen te  kort schieten. Wat 
we wel weten, is dat de velden in onze gemeente hebben gebeefd en in het geval van Eleveld zelfs 
met een magnitude van groter dan 2,0 op de schaal van Richter. U kunt geen garantie geven dat zich 
een de rgelijke of veel zwaardere beving niet voor zal doen onder het stedelijk gebied en de kernen 
van Assen. Gelet hierop en de onrust, zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met het win-
ningsplan. Hier geldt het principe: Better safe, than sorry.  
Indien  u na een belangenafweging instemt met het winningsplan, kiest u bewust voor risico’s en 
schade voor onze inwoners en een aantasting van hun recht op een ongestoord woongenot.  
 
Overigens zien wij dusdanige onvolkomenheden en onzekerheden in het winningspl an en uw ont-
werp -instemmingsbesluit dat u nu geen goede belangenafweging kunt maken die voldoet aan de wet-
telijke vereisten.  
 
Belangrijk is een goede onafhankelijke schade -afhandeling. Als gemeente vinden wij dat de omge-
keerde bewijslast zoals die van toe passing is voor het Groninger Veld (Wet bewijsvermoeden gas-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 592 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 593 ======================================================================

<pre> Gemeente Assen  
Ons kenmerk: 2017 -02115   
Pagina 2 van 2 
  
winning Groningen) ook voor het gebied Westerveld moet gelden. In uw ontwerp -instemmingsbe-
sluit geeft u aan dat u het principe niet wilt toepassen in het  gebied Westerveld, omdat het alleen in 
Groningen gaat om grote aantallen schadegevallen. Wij wijzen u in dit verband op de door de Tcbb 
benoemde mogelijkheid dat zich bevingen kunnen voordoen die de grens van een magnitude 3,9 op 
de schaal van Richter overschrijden. Doet zich een dergelijke beving  voor onder Assen, dan zal er 
sprake zijn van een groot aantal schadegevallen. Wij verzoeken u dan ook om de  omgekeerde be-
wijslast wel toe te passen zodat er geen rechtsongelijkheid is.  
 
Alles overziend zijn wij van mening dat u niet kunt instemmen met h et Winningsplan Westerveld . 
 
Met vriendelijke groet,  
burgemeester en wethouders,  
 
 
 
 
burgemeester  gemeentesecretaris  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 593 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 594 ======================================================================

<pre> 
> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag  
 
 
 
 
 
 
 
  
 
Datum   
Betreft:  Ontwerp -instemmingsbesluit winningsplan Westerveld  
 
 Pagina  1 van 31 
 
  
 
 
 
 
 
Ontwerp -instemmingsbesluit  
 
1.  Aanvraag  
Op 11 september 2016 is een aanvraag ontvangen, gedateerd 9 september 
2016, van d e Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  (hierna: NAM) tot 
instemming met het gewijzigde w inningsplan Westerveld  (hierna: winningsplan 
Westerveld) .  
 
Het winningsplan Westerveld omvat 11 aardgasvo orkomens, te weten: Assen, 
Assen -Zuid, Een, Eleveld, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witten, 
Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen -West. Deze aardgasvoorkomens liggen  
binnen de gebieden van de winningsvergunningen Drenthe II en Groningen  zoals 
verleend op basis van de Mijnbouwwet (hierna: Mbw) . Geografisch bezie n liggen 
de aardgasvoorkomens van het winnings plan Westerveld deels in de provincies 
Groningen, Friesland en Drenthe, in de gemeenten  Leek, Ooststellingwerf, Aa en 
Hunze, Noordenveld, Asse n, Tynaarlo en Midden -Drenthe, en in de waterschappen 
Noorderzijlvest, Fryslân, Hunze en Aa’s , en Drents Overijsselse Delta.  
 
Het winningsplan Westerveld beschrijft op welke wijze NAM verwacht het 
resterende gas te winnen uit de betreffende  aardgasvoorkomen s en hoe de 
eventuele risico’s daarvan zoveel mogelijk worden  beperkt. Daarnaast bevat het 
winningsplan informatie over de verwachte gasproductie van de betreffende  
aardgasvoorkomens , een overzicht van het productiesysteem, de verwachte 
bodemda ling en de kans op aardbevingen, en de maatregelen die volgens NAM 
daaruit voortvloeien voor de boven - en ondergrond.  
 
Het winningsplan Westerveld  betreft een actualisering van het vigerende 
winningsplan voor de bestaande  gaswinning.  De redenen voor de act ualisatie zijn: 
een (vernieuwde ) seismische risicoanalyse , de stopzetting van de gasproductie uit 
de gasvelden Appelscha, Roden en Norg -Zuid, een actualisatie van productie - en 
bodemdalings voorspellingen, en  voorziene activiteiten om de productie in stan d te 
houden.   
NAM verwacht dat de gaswinning op basis van het winningsplan Westerveld in 
2023 beëindigd zal worden , met een uitloop tot 2028 in geval van het hoge 
productiescenario . Gaswinning uit het Westerveld systeem vindt al ruim dertig 
jaar plaats en bevindt zich thans in de eindfase.  Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
Bezoekadres  
Bezuidenhoutseweg 73  
2594 AC Den Haag  
Postadres  
Postbus 20401  
2500 E K Den Haag  
Factuuradres  
Postbus 16180  
2500 BD Den Haag  
Overheidsidentificatienr  
00000001003214369000  
T 070 379 8911 (algemeen)  
www.rijksoverheid.nl/ez  
 
 
Ons kenmerk  
DGETM -EO / 17049933  
Uw kenmerk  
 
Bijlage(n)  
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 594 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 595 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  2 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
De Minister van Economische Zaken (hierna: de minister ) is op grond van artikel 
34, derde lid, Mbw bevoegd te beslissen op deze aanvraag.  
 
2.  Beleid  gaswinning in Nederland  
In het Energierapport 2015 en de Energieagenda van december 2016 is de ‘lange 
termijn’ -visie ten aanzien van de Nederlandse brandstofmix, inclusief de transitie 
naar een duurzame energievoorziening, uiteengezet. Het in productie brengen van 
hernieuwbare en ergiebronnen maakt daar nadrukkelijk onderdeel van uit. Hoewel 
in de gebouwde omgeving stevig ingezet wordt op het geleidelijk uitfaseren van 
het gebruik van aardgas, speelt aardgas (als efficiënte energiedrager ) komende 
decennia nog een essentiële rol in de Nederlandse energievoorziening .  
Op dit moment is de Nederlandse energievoorziening nog voor meer dan 90% 
afhankelijk van fossiele brandstoffen (olie, gas, steenkool) , waarbij a ardgas 
voorziet in ruwweg 40% van onze primaire energie behoefte. Van de fos siele 
brandstoffen is aardgas de schoonste brandstof, met de minste CO 2-uitstoot en 
dus het minst belastend voor het klimaat. In de transitie naar duurzaam is 
aardgas – voor het verwarmen van een groot deel van de huizen en het realiseren 
van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening - de komende decennia nog steeds 
nodig.   
Wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen is het wenselijk dit uit de Neder -
landse bode m te winnen. Nederland is da n minder afhankelijk van gasimport en 
de schonere winning in Nederland beperkt ook de met de winning samenhangende 
mondiale uitstoot van CO2.  
 
3.  Voorgeschiedenis   
 
3.1 Wijziging Mijnbouwwet  
Met het per 1 januari 2017 in werking treden van de gewijzigde Mbw is  onder 
meer het toetsingskader van en de procedure om te komen tot een winningsplan 
gewijzigd.  
 
3.1.1  Wijziging toetsingskader  
Implementatie aanbeveling en OVV-rapport  in de Mbw  
De wijziging van de Mbw is allereerst het resultaat van de implementatie van de 
aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna: OVV) in zijn 
rapport o ver de aardbevingsrisco's in Groningen  (Kamerstukken II 2014/15,  
33 529, nr. 123)  van 18 februari  2015. In de kabinetsreactie van 2 april 2015 
(Kamerstuk ken II 2014/2015,  33 529, nr. 143) is aangegeven dat het kabinet alle 
aanbevelingen uit dit OVV-rapport  zal overnemen.  
 
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV -rapport richt zich o p de 
veiligheid van burgers en infrastructurele werken.  Een ander belangrijk punt 
betreft het betrekken van de andere overheden bij de besluitvorming over 
mijnbouwactiviteiten en het hebben van meer aandacht voor het burger -
perspectief. Deze en andere aanb evelingen hebben op verschillende onderdelen  
geleid tot wijziging van  de Mbw; deze wijziging is per 1 januari 2017 in werking 
getreden . Voorafgaand aan deze wetswijziging heeft de minister bij brief van 21  
april 2015 (Kamerstu kken II 2014/2015, 33 529, nr.  146) aangegeven  om de 
toentertijd ingediende (wijzigingen van) winnings - en opslagplannen op land, niet 
in behandeling te nemen .  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 595 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 596 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  3 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Met het per 1 januari 2017 in werking treden  van de gewijzigde Mbw is er nu ook 
een wettelijke grondslag voor het in de proc edure in  acht nemen van de aanbeve -
lingen uit het OVV -rapport .  
 
In het winningsplan  is met het oog hierop dan ook expliciet aandacht besteed  
aan het belang van veiligheid  en risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur . Dit gebeurt volgens een samen met SodM opgestelde 
methodiek1: de seismische risicoanalyse (SRA). Dit betekent dat de beoordeling 
van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de "seismische 
hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het daadwerkeli jke 
seismische risico (effecten voor omwonenden).  
 
Natuur en milieu  
Tijdens de parlementaire behandeling van de implementatie van het OVV -rapport 
in de Mbw zijn n aast het belang van veiligheid en risico’s voor omwonende n en 
het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken , ook de 
gevolgen voor milieu en natuur door de wijziging van de Mbw toegevoegd aan het 
toetsingskader voor winningsplannen.  
 
3.1.2 Wijziging procedure   
Op basis van de aanbevelingen van h et OVV -rapport, zoals overgenomen door het 
kabinet (Kamerstuk ken II 2014/2015,  33 529, nr. 143), dien en de andere over -
heden betrokken te worden en dient er meer aandacht voor  het burgerperspectief 
te zijn in de besluitvorming. In dit verband is een samenhangend pakket aan 
wijzigingen  in de Mbw doorgevoerd d at recht doe t aan de maatschappelijke 
vraagstukken rond mijnbouwactiviteiten. Zo is nu ook b ij een wijziging van het 
winningsplan in principe afd eling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) 
van toepassing  verklaard, waardoor de mogelijkheid van het indienen van ziens-
wijzen is ontstaan . Daarnaast gaat het voor de instemmingsprocedure met het 
winningsplan onder andere om het adviesrecht v oor decentrale overheden . 
Alvorens te besluiten over een winningsplan wordt door de minister advies 
gevraagd aan: Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) , de Technische 
commissie bodembe weging  (hierna: Tcbb), de Mijnraad, alsook de provincie (s), 
gemeente (n) en waterschap (pen).  
Ten behoeve van de advisering door de decentrale overheden is op 8 november 
2016 door de minister een informatiebijeenkomst  georganiseerd over het 
winningsplan ten behoeve van de betrokken decentrale overheden . Daarnaast 
bestaat voor een ieder de, reguliere wettelijk geregelde , mogelijkhe id tot het 
indienen van zienswijzen op het ontwerp -instemmingsbesluit met het 
winningsplan  conform afdeling 3 .4 van de Awb . In de periode waarin het ontwerp -
instemmingsbesluit ter inzage ligt, worden door de ministe r ook een aantal 
informatiebijeenkomsten in de regio georganiseerd. Tijdens de ze informatiebijeen -
komst en zal het ook mogelijk zijn om mondeling zienswijzen in te dienen. Deze 
werkwijze is erop gericht de andere overheden en het burgerperspectief 
nadrukkel ijker mee te nemen in het door de minister te nemen besluit op een 
verzoek om in te stemmen met een winningsplan . 
 
 
                                                
 
1 ‘Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning’, 
SodM, 1 februari 2016. Te vinden op www.rijksoverheid.nl.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 596 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 597 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  4 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
3.2 Procedure w inningsplan Westerveld  
NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld 
ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27 mei 2014, waarna SodM 
en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan de minister. Gelet 
op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de indertijd voorziene 
wijziging van de Mbw is er geen besluit omtrent instemming over het 
winningsplan Westerveld genomen . In navolging van de kabinetsreactie op het 
OVV-rapport  is, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de betreffende 
wijziging van de M bw, vanaf april 2015 de beleidslijn gevolgd om  winnings -
plannen uit te breiden met een SRA waardoor er expliciet aandacht uitgaat in 
het winningsplan naar de risico's voor omwonenden, gebouwen en 
infrastructuur .  
NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan Westerveld 
ingediend. Op 30 mei  2016 heeft de minister  aan SodM gevraagd om deze 
nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gaan of de 
geactualiseerde tekst invloed heeft op het eerdere advies van 15 september 
2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM per brief van 12 juli 2016 
kenbaar gemaakt aan de minister. In deze brief is geadviseerd om aanvullende 
gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal stellingen in het winningsplan 
onderbouwd konden worden.  Naar aanleiding van de brief van SodM en verder 
overleg met het ministerie, heeft NAM op 11 september 2016 het definitieve 
winningsplan Westerveld ingediend.  
De in hoofdstuk 5 genoemde adviezen  zien op dit definitieve winningsplan . 
 
4.  Juridisch kader  
 
4.1 Mijnbouwregelgeving  
Het winningsplan dient te worden getoetst aan de M bw en de daarop gebaseerde 
regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en de artikelen 24, 30 en 31 
van het Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch kader waaraan het 
winningsplan wordt getoetst.  
 
Alvorens op basis van de M bw over te mogen gaan tot winning is , op grond van 
artikel 34, derde lid, van de M bw, de instemming vereist van de minister met een 
winningsplan . Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waar op de 
winning wordt uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen 
genoemd in artikel 35 van de M bw. Artikel 24 Mbb bevat een aantal nadere eisen 
die aan een winningsplan worden gesteld.  
 
Ter beoordeling of met een winningsplan kan word en ingestemd, wordt het 
winningsplan getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister  kan 
slechts geheel of gedeeltelijk instemming weigeren  of daaraan voorschriften of 
beperkingen verbinden:  
a.  indien het in het winningsplan aangeduide gebied  door de minister niet  
  geschikt wordt geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om  
  reden van het belang van de veiligheid voor omwonende of het voorkomen  
   van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit  
  daarvan,  
b.  in het b elang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen , 
c.  indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of  
d.  indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 597 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 598 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  5 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Artikel 36, tweede lid, van de Mbw bepaalt voorts da t de minister de instemming 
kan verlenen onder beperkingen of daaraan voorschriften kan verbinden, indien 
deze gerechtvaardigd worden door een grond als genoemd in artikel 36, eerste lid 
of, voor zover het belang van de veiligheid voor omwonende of het voo rkomen 
van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan 
daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het belang van 
leveringszekerheid.  
 
4.2 Voorbereidingsprocedure  
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het 
winningsplan voorbereid met toepassing van de uniforme openbare voorberei -
dings procedure als bedoeld in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is naast SodM en 
Tcbb op grond van artikel 34, vijfde lid, van de Mbw ook advies gevraagd aan alle 
betrokken decentrale overheden . en op grond van artikel 105, derde lid, van de 
Mbw aan de Mijnraad . 
 
Onderhavig besluit is als volgt voorbereid:  
-  op [datum]  is een kennisgeving  met betrekking tot het ontwerp g epubli ceerd 
in de Staatscourant; kennisgeving heeft ook plaatsgevonden in enke le huis -
aan-huisbladen , regionale dagbladen  en langs elektronische weg;  
-  op [datum]  is door de minister een ontwerp van het besluit aan NAM 
gezonden;  
-  het ontwerp van het besluit heeft van [datum]  tot en met [datum]  ter inzage 
gelegen bij [locatie] ;  
-  er zijn [aantal]  informatieavonden georganiseerd, op [data] , waarbij de 
mogelijkheid werd geboden mondeling zienswijze naar voren te brengen.  
 
Zienswijzen op dit ontwerpbesluit kunnen, gedur ende een periode van zes weken 
vanaf het moment dat dit ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd, worden 
ingediend bij:  Ministerie van Economische Zaken  
Directie Energie en Omgeving  
Cluster vergunningen  
Postbus 20401   
2500 EK Den Haag  
  
5.  Adviezen naar aanl eiding van de aanvraag  
Over het winningsplan Westerveld  hebben de volgende adviseurs, op verzoek van 
de minister, advies uitgebracht :  
 SodM heeft bij brief van 13 oktober  2016 advies uitgebracht (kenmerk:  
16152380 ). Voor de beoordeling van het winningsplan Westerveld heeft SodM 
advies gevraagd aan TNO -AGE voor de verificatie van de berekeningen op de 
onder delen doelmatige winning, bodemdaling en de SRA; 
 de Tcbb heeft bij brief van 6 december  2016 advies uitgebracht (kenmerk: 
TCBB/161 89114 ); 
 Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen  (hierna: de provincie 
Groningen ) heeft bij brief van 10 januari  2017 advies uitgebracht (kenmerk:  
2016-76.098/2/A.10, OM );  
 Gedep uteerde Staten van de provincie Fryslân (hierna: de provincie  Fryslân ) 
heeft bij brief van 11 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  01378391 );  </pre>

====================================================================== Einde pagina 598 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 599 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  6 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe (hierna: de provincie  
Drenthe ) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  
3/3.3/201 7000089 );  
 het C ollege van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Leek (hierna: 
de gemeente  Leek) heeft bij brief van 19 januari 2017 advie s uitgebracht 
(kenmerk:  2017000013 ); 
 het College  van Burgem eester en Wethouders van de gemeente Aa en Hunze  
(hierna: de gemeente Aa en Hunze ) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies 
uitgebracht (kenmerk:  163447 ); 
 het College  van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld  
(hierna: de gemeente Noordenveld ) heeft bij brief van 18 januari 2017  advies 
uitgebracht (kenmerk:  Z16/03588 ); 
 het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Assen  
(hierna: de gemeente A ssen) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies 
uitgebracht (kenmerk:  2016-04865); 
 het C ollege van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tynaarlo  
(hierna: de gemeente Tynaarlo ) heeft bij brief van 10 januari 2017  advies 
uitgebracht (kenmerk:  2016/35584, 2017/223 ); 
 het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente  
Midden-Drenthe  (hierna: de gemeente Midden -Drenthe) heeft bij brief van  
19 januari 2017 advies uitgebracht (kenmerk:  777689 ); 
 het bestuur van het waterschap Noorderzijlvest  (hierna: het waterschap 
Noorderzijlvest ) heeft bij brief van 13 januari 2017 advies uitgebracht 
(kenmerk: Z/17/003896 ); 
 het bestuur van Wetterskip Fryslân  (hierna: Wetterskip Fryslân ) heeft bij brief 
van 18 januari 2017 advies uitgebracht ( kenmerk: WFN1616221 ); 
 het bestuur van het waterschap Hunze en Aa’s  (hierna: het waterschap Hunze 
en Aa’s) heeft bij brief van 17 januari 2017 advies uitgebracht ( kenmerk: 
IN16-2078/17 -0083); 
 het bestuur van het waterschap Drents Overijsselse Delta (hierna: het 
waterschap  Drents Overijsselse Delta ) heeft bij brief van 16 januari 2017  
advies uitgebracht ( kenmerk: Z/16/00 7757-12169 ); 
 de Mijnraad heeft bij brief van  3 maart 2017  advies uitgebracht (kenmerk: 
MIJR/1 7035516 ). 
 
In aanvulling op  het winningsplan hebben de adviseurs, indien adviezen van 
anderen reeds waren uitgebracht of ten tijde van de adviesper iode werden 
uitgebracht, deze adviezen ook ontvangen.  
 
6.  Winningsplan  en uitgebrachte adviezen  
Hieronder wordt per inhoudelijk thema op hoofdlijnen beschreven wat NAM hier-
over in het winningsplan heeft opgenomen , evenals wat de adviseurs (indien van 
toepa ssing) hierover hebben geadviseerd .  
 
De inhoudelijke thema’s zijn:  
1. algeme ne adviezen ;  
2. specifieke adviezen ten aanzien van planmatig beheer ;  
3. specifieke adviezen ten aanzien van de veiligheid voor omwonenden, het 
voork ómen van schade of negatieve gevolgen voor milieu of natuur. De </pre>

====================================================================== Einde pagina 599 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 600 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  7 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
adviezen ten aanzien van deze aspecten kunnen worden onverdeeld in 
adviezen die betrekking hebben op zuur- en hydraulische stimulatie, 
bodemdaling, bodemtrilling  en schade door bodembeweging .  
 
Vervolgens wordt in hoofdstuk 7 een reactie op de adviezen gegeven en wordt 
aangegeven  of het advies wordt overgenomen.  
 
6.1  Algeme ne adviezen  
De decentrale overheden constateren dat h et maatschappelijk draagvlak voor 
(nieuwe) gaswinningen in Neder land afneemt. Dit als gevolg van de aardbevingen 
in Groningen, de daarmee samenhangende veiligheidsproblematiek en andere 
negatieve effecten van de gaswinning. Het terugdringen van het gebruik van 
fossiele brandstoffen is een belangrijke opgave voor onze samenle ving en de 
decentrale overheden adviseren om met spoed het kabinetsbeleid te richten op 
duurzame energie.  
 
De decentrale overheden vinden dat het winningsplan Westerveld grote onzeker -
heden en ontbrekende onderdelen bevat en adviseren  om die reden om niet 
hiermee in te stemmen. De decentrale overheden geven aan dat als de minister 
toch zou willen instemmen met het winnings plan, hij dan het voorzorgsbeginsel 
dient te hante ren en het (hieronder in onderdelen genoemde) gezamenlijke advies 
van de decentrale ov erheden dient mee te nemen .   
 
De decentrale overheden geven aan dat  bij de beoordeling en toetsing van de 
verschillende aspecten in het instemmingsbesluit moet  worden uitgegaan van een 
integrale  belangen afweging waarbij nut en noodzaak in de volle breedt e met de 
maatschappelijke impact aan de orde komt. Zij geven aan dat het hierbij niet  past 
om deze afweging  te beperken tot een exacte en enge uitleg van voorgenomen 
wetgeving.  
 
De decentrale overheden wijzen erop dat d e communicatie van zowel NAM als het 
ministerie van EZ , naar burgers zorgvuldiger en publieksvriende lijker moet dan tot 
nu toe is gebeurd. Burgers moeten  gedegen, consi stent en transparant worden 
geïnformeerd over de (gevolgen van) gas winning ; hen moet ook duidelijk zijn dat 
gaswinning all een plaatsvindt onder voorwaarden waarbij nadelige gevolgen 
worden bewaakt en zoveel mogelijk worden voorkomen. Advies is om dit te 
borgen in het instemmings besluit.  
 
De decentrale overheden geven aan dat h et winningsplan lastig leesbaar is voor 
inwoners. Het indienen van een zienswijze hierop is pas zinvol als inwoners de 
inhoud ervan kunnen doorgronden. Daarom wordt geadviseerd om voorafgaand 
aan het maken van het ontwerpbesluit een publieksvriendelijke oplegger van het 
winningsplan op te stellen. Daarbij  kan tevens worden aangegeven op basis van 
welke kenmerken (zoals inrichting gebied of bodemopbouw) de gasvelden Vries -
Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 vallen . 
 
De decentrale overheden geven vanwege de transparantie de voorkeur aan één 
gasveld per winningsplan. Zij vragen zich af waarom het winningsplan Westerveld 
zoveel kleine gasvelden bevat .  
 
De decentrale overheden advise ren om de toezegging van de minister jegens NAM 
om binnen de bestaande vergunning te mogen winnen uit de nieuw geboorde put </pre>

====================================================================== Einde pagina 600 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 601 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  8 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Vries-10 in te trekken en NAM op te dragen hiervoor de uitkomst van de 
procedure voor onderhavig winningsplan af te wachten.  Het vigerende winnings -
plan is namelijk niet getoetst op de veiligheid van burgers ( SRA), waardoor er niet 
op kan worden teruggeval len. 
 
De decentrale overheden geven aan dat g aswinning gepaard kan gaan met 
nadelige gevolgen voor inwoners door hinder, overlast en schade aan eigen -
dommen. Het verzoek is om  zorg te dragen voor een goede verdeling van lusten 
en lasten bij mijnbouw activi teiten (het laten terug vloeien van baten naar het 
gebied), waarbij tevens wordt aangegeven hoe de baten terugvloeien naar het 
gebied.  
 
De provincie Groningen en gemeente Leek adviseren t en aanzien van het gasveld 
Zevenhuizen -West om in het instemmingsbesluit aan te geven dat dit gasveld niet 
ontwikkeld mag worden. Dit vanwege de provinciale stellingname tegen de 
ontwikkeling van nieuwe kleine gasvelden in de provincie Groningen vanwege de 
maatschappelijke onrust die er op dit moment is in Gr oningen.  
 
De Mijnraad wijst erop dat NAM in het winningsplan verwijst naar rapporten van 
TNO, waarbij het kan gaan om verschillende onderdelen van TNO, die overigens 
volledig onafhankelijk van elkaar opereren. Waar het gaat om rapporten die 
betrekking hebben op de relatie gaswinning -aardbevings schade , betreft dit TNO -
NITG. Waar het gaat om advisering door TNO ten behoeve van SodM of EZ, 
betreft dit TNO -AGE (Advies Groep EZ), een apart TNO -organisatieonderdeel d at 
zich uitsluitend richt op  advisering aan de Rijksoverheid en onafhankelijk opereert 
van de rest van de TNO -organisatie.  Geadviseerd wordt om telkens te expliciteren 
welk TNO -onderdeel het betreft.  
 
6.2 Planmatig beheer  
Winningsplan NAM  
De in het winningsplan Westerveld opgenomen  gasvelden (ook wel aangeduid als 
het Westerveld systeem ) hebben uiteenlopende reservoirkarakteristieken. Op 
basis hiervan onderkent NAM verschillende productieprofielen , waaronder een Mid 
Case en een High Case.  NAM verwacht dat de productie van de velden i n het 
Wester veld systeem tot het jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke 
productiescenario (Mid Case) en tot het jaar 2028 in het hoge, optimis tische 
productiescenario  (High Case).  
NAM schat het resterende nog te winnen gasvolume in het Westerveld systeem  op 
ca. 1,3  miljard Nm3 (Mid Case) tot ca. 3, 5 miljard Nm3 (High Case).   
  
Advies Sod M  
TNO-AGE (hierna: TNO) constateert dat de variërende reservoirkwaliteit en de 
waterproductie in de diverse velden een grote invloed hebben op de winnings -
percentages. De nog te winnen gasvolumes komen voornamelijk uit de velden 
Eleveld ( nog ca. 700 miljoen Nm3) en Vries -Zuid ( nog ca. 400 miljoen Nm3). NAM 
bestudeert de mogelijkheden om de productie van een aantal velden te verhogen. 
Hieronder vallen de drie velden Zevenhuizen -West, Assen -Zuid en Witten. TNO is 
van mening dat de winning doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het 
productiegedrag  van de betrokken velden. Verder vindt TNO dat NAM voldoende 
initiatieven onderneemt om de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de 
conclusie van TNO en vindt de winning van de diverse velden in overeenstemming 
met de principes van planmatig behee r. </pre>

====================================================================== Einde pagina 601 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 602 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  9 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 
Gezamenlijk a dvies decentrale overheden  
De decentrale overheden verzoeken de minister om inzicht te geven in de kaders 
waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect doelmatigheid.  
 
6.3  Veiligheid voor omwonenden, voork ómen van schade en negatieve  
   gevolgen voor milieu of natuur  
 
6.3.1 Zuur - en hydraulische stimulatie  
Winningsplan NAM  
NAM vermeld dat zij kortdurende zuur - en hydraulische stimulatie kan gaan 
toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De 
kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als 
verwaarloosbaar ingescha t. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om 
een put te gaan stimuleren zal zij een locatiespecifieke risicoanalyse uitvoeren en 
deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.  
 
Advies Sod M  
SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzie n van het veiligheidsrisico en het risico 
op schade niet verifiëren omdat het winningsplan  onvoldoende onderbouwing 
bevat . NAM vermeldt dat zij de specifieke risicoanalyse zal uitvoeren en deze zal 
opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe M bw 
wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd voor reservoirstimulatie als 
onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale 
eisen van het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe 
Mijnbouwregeling (Mbr). SodM adviseert om, vooruitlopend op de wijziging van de 
Mbw en Mbr,  een voorwaarde op te nemen in het instemmingsbesluit met het 
winningsplan  waarin wordt voorgeschreven dat NAM uiterlijk vier weken vóór 
aanvang van de zuur - en/of hydraulische stimu latie, ten genoegen van de 
Inspecteur -generaal der Mijnen, een locatiespecifieke risicoanalyse in dient. Deze 
dient in te gaan  op: status en integriteit van de te behande len put , integriteit van 
de afdekkende lagen , hydraulische - of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van 
de te gebruiken chemicaliën , injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities 
in het reservoir , afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de 
operatie , locatie van de put ten opzichte van drink - en grondwatergebieden , 
geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en gesteente/afslui -
tende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)  en het afvoerplan van de uitgewerkte 
chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of stimulatievloeistoffen) . 
 
Advies Tcbb  
Ook d e Tcbb onderschrijft het advies van SodM om voorafgaand aan de eventuele 
toepassing van zuur- en hydraulische reservoir stimulatie een ris icoanalyse uit te 
voeren, alsmede de eis op te nemen om alvorens reservoirstimulatie toe te passen 
seismisch meetinstrumentarium boven of nabij het te stimuleren voorkomen te 
plaatsen en in werking te hebben.  
 
Gezamenlijk ad vies decentrale overheden   
De decentrale overheden adviseren om, v anwege de mogelijke gevolgen , geen 
technieken zoals zuurstimulatie en frack en, die door hen worden aangemerkt als  
omstreden , toe te staan.  De kans op deze mogelijke gevolgen  willen zij geheel 
uitsluiten.  De decentrale overheden adviseren om  te zijner tijd bij een dergelijke 
beslissing ook  lokale overheden, inwoners en de Waterleiding Maatschappij </pre>

====================================================================== Einde pagina 602 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 603 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  10 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Drenthe een stem in deze afweging te geven  met bijbehorende 
beroepsmogelijkheid.  
 
6.3.2 Bodemdaling  
Winningsplan NAM  
In onderdeel C2, pagina 22 van het winningsplan, geeft NAM de verwachte 
bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning (tussen 2016 en 2023) uit het 
Westerveld systeem . De verwachte bodemdaling voor ieder individueel voorkomen 
wordt geschat op minder dan 2 cm . 
Ook geeft NAM in het winningsplan een prognose van de totale bodemdaling als 
gevolg van de gaswinning uit het Westerveld systeem  en de omliggende 
voorkomens (waaronder het Groningen veld in het noordoosten) voor 2025. De 
verwachte totale bodemdaling in 2 025 ligt tussen 2 cm (Een) en 10 cm (Vries -
Noord).  
Daarnaast heeft NAM in het winningsplan weerge geven de verwachte eindsituatie 
in 2080 van de totale bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit het 
Westerveld systeem  en de omliggende voorkomens. De total e bodemdaling in 
2080 ligt tussen 2 cm (Een) en 12 cm (Vries -Noord).  
 
Advies Sod M  
NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van 
het Westerveld systeem . Het resultaat van de ze meting heeft NAM weergegeven 
in figuur C 1 van het winningsplan. Het bodemdalingsmodel heeft NAM 
geactualiseerd met de meeste recente reservoirparameters, productieprofielen en 
geijkt aan de bodemdalings metingen tussen 19 75 en 2013 . Met dit 
geactualiseerde en geverifieerde model heeft NAM een pro gnose van de te 
verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4, einde van de winning) en 
het jaar 2080 (Figuur C5, verwachte eindsituatie) gemaakt. De nog te verwachten 
bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door de resterende 
productie uit het Wester veld systeem , wordt door NAM geschat op minder dan 2 
cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag van de aquifers  (water -
dragende lagen) in haar analyse meegenomen.  
TNO kan zich voor het Mid Case scenario vinden in de resultaten en onderschrijft 
deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoëfficiënt niet wordt mee -
genomen. TNO heeft voor de bepaling van haar ‘worst case ’ scenario de onzeker -
heid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het High Case scenario. In dit 
geval bedraagt de maximale nog te verwachten bodemdaling tot het einde van de 
winningsperiode voor het veld Zevenhuizen minder dan 3 cm en voor alle overige 
velden uit het winningsplan minder dan 2 cm.  
Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses 
in het winningsplan.  SodM is het eens met  NAM dat het effect van de resterende 
bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen noodzake -
lijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke maat -
regelen zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden bodemdaling  
voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen . SodM 
adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken hiertoe met het 
waterschap zijn gemaakt.  
Verder adviseer t SodM om NAM aan  te laten geven bij welke bodemdaling er 
additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige gevolgen van de 
bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen dan zullen worden 
genomen. 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 603 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 604 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  11 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies Tcbb   
De Tcbb  concludeert dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het diepste 
punt van de bodemdalingskom van de voorkomens Assen, Assen - Zuid, Een, 
Eleveld, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen 
en Zevenhuizen -West in de periode  tussen 2016 en 2023 niet meer dan 2 -3 cm 
bedraagt.  
Omdat de te verwachten bodemdaling gele idelijk en gelijkmatig optreedt, wordt er 
door de Tcbb  geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en 
milieu verwacht. De Tcbb  sluit echter niet uit dat de bodemdaling gevolgen kan 
hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en waterlopen. 
De Tcbb onderschrijft dan ook bovengenoemd advies van SodM hierover.  
 
Gezamenlijk advies decentrale overheden   
Ook d e decentrale overheden  constate ren dat de uiteindelijke totale bodemdaling 
die voortkomt uit de gaswinning uit de velden van het winningsplan Westerveld, 
gevolgen kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen 
en waterlopen. De decentrale overheden adviseren om NAM de ze gevolgen in 
samenspraak met de betrokken decentrale overheden te laten inventariseren, 
waarbij tevens inzichtelijk gemaakt dient te worden welke (waterhuishoud -
kundige) maatregelen in dat verband genomen dienen te worden. Het 
instemmings besluit dient N AM te verplichten om de kosten van deze te nemen 
maatregelen en van eventuele overige uit deze bodemdaling voortvloeiende 
schade  te vergoeden . 
 
Daarnaast  wordt gesteld  dat NAM de  bodemdalingscomponent die het gevolg is 
van het  leegproduceren  van het gasveld Norg  (na beëindig ing van de gasopslag 
Norg)  weer moet opnemen in de bodemdalingsprognose voor de jaren 2050 en 
2080.  Het beëindigen en leeg produceren van de gasopslag Norg zal volgens NAM 
in de toekomst tot een additionele 10 cm bodemdali ng leiden. Deze component is 
verdwenen uit de huidige set prognoses  omdat NAM er vanuit gaat dat de 
gasopslag tot 2080 in gebruik zal blijven . Gezien de grote onzekerheden die er 
momenteel heersen omtrent de aard van onze toekomstige energievoorziening 
vinden de decentrale overheden  dit niet terecht . Zij achten het zinvol op voorhand 
te weten welke additionele daling in het gebied (op mogelijk kortere termijn dan 
verwacht  door NAM ) nog verdisconteerd moet gaan worden.  
 
De decentrale overheden  verzoek en om in het instemmings besluit op te nemen 
dat als NAM het High Case scenario overschrijdt, NAM dan een nieuw winningsplan 
moet indien en waarover dan opnieuw besl oten moet worden . 
 
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa wordt ge advise erd om :  
-  het winningsplan te toetsen op nationale en internationale wetgeving op  
    het gebied van natuur - en soortenbescherming gelet op het aanwezige  
   Natura2 000 gebied;  
 -  in het instemmings besluit met het winningsplan op te nemen dat bij verdere  
ontwikkelingen  rondom de velden Vries -Zuid (met name het blok Vries -ZZ) en  
Eleveld,  het Drentse Aa gebied zoveel mogelijk wordt ontzien resp. voldoende  
wordt beschermd . 
 
Advies Waterschap Drents Overijsselse Delta   
De verwachte bodemdaling is berekend op basis van de Mid Case  en zal maximaal 
2 cm bedra gen in het beheergebie d van het waterschap.  Dit zou beteken en dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 604 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 605 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  12 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
omgevingseffecten gering  zijn. Om maximaal rekening te kunnen houden met de 
gevolgen voor de objecten van het waterschap en het water systeem, adviseer t 
het waterschap om ook de bodemdaling voor de High Case in beeld te brengen.   
Het waterschap merkt verder op dat bodemdaling leidt tot bergingsverlies in de 
bodem waardoor deze minder water kan bergen . Gevolg is dat, hoe klein de 
bodemdaling in een gebied ook is, een peilaanpassing moet plaatsvinden. Dit 
heeft ook effect op de functies natuur en landbouw. Het waterschap vraagt om 
een berekening uit te voeren van de toekomstige hydrologische situatie en een 
monitoringsp lan. Zo kunnen negatieve effecten tijdig worden geconstateerd en 
kunnen maatregelen worden getroffen. Het waterschap adviseert om het effect 
van de bodemdaling op zowel het oppervlaktewater als het grondwater in beeld te 
brengen.  
 
Advies provincie Drenthe  
In het instemmingsbesluit dient, bij verdere ontwikkelingen rond de gasvelden 
Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid, rekening te worden gehouden met de grond -
waterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones die in hetzelfde gebied 
aanwezig zijn.  
 
Advies van de Mijnraad   
De Mijnraad merkt op dat het winningsplan een bijzondere context kent: 
Allereerst is er het Groningenveld; de bodemdaling ten gevolge van de gaswinning 
uit het Groningenveld overtreft op veel locaties de effecten van de gaswinning uit 
de velden v an het winningsplan Westerveld. Daarnaast is er de gasopslag Norg; 
mocht het gasveld Norg ooit leeggeproduceerd worden, dan heeft ook dat 
bodemdalingseffecten bovenop de effecten van het winningsplan Westerveld.  
De velden van het winningsplan Westerveld z elf zijn daarentegen al geruime tijd 
in productie. Sommige velden zijn al uitgeproduceerd, sommige zullen alleen in 
het meest optimistische scenario nog produceren. De totale hoeveelheid nog te 
winnen gas is daarmee beperkt (tot eind 2015 is er 25,2 miljar d Nm3 gewonnen, 
in dit winningsplan komt daar in het meest waarschijnlijke productiescenario nog 
1,3 miljard Nm3 bij, in het optimistische productiescenario nog 3,5 miljard Nm3). 
Het winningsplan Westerveld moet gelezen worden in deze context.  
 
6.3.3 Bodemtrilling   
Winningsplan NAM  
NAM heeft een SRA gemaakt voor de gaswinning uit de elf gasvelden zoals 
opgenomen in het winningsplan. Hiervoor heeft NAM gebruik gemaakt van de 
leidraad "Methodiek voor risico analyse omtrent geïnduceerde bevingen door 
gaswinning ” (bijlage bij Kamerstuk ken II 2015/2016,  33 529, nr. 275) .  
De gasvelden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West zullen volgens het 
verwachte Mid  Case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal 
plaatsvinden. NAM verwacht in het High Case productiescenario voor deze velden 
dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit 
scenario "verwaarloosbaar" is. Volgen s de methodiek is verdere analyse (Stap 2 
van de SRA) voor deze velden niet nodig.  
Voor het beoordelen van het seismische risico voor de gasvelden Eleveld, Assen, 
Een, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen , is het  
wel nodig om de risicomatrix te gebruiken (Stap 2 van de SRA). Uit de analyse 
van NAM volgt – na het plotten van de uitkomsten in de risicomatrix - dat alle 
gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen (categorie I).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 605 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 606 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  13 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies Sod M  
TNO heeft op verzoek van SodM het seismisch risico geverifieerd dat door NAM  
voor de gasvelden zoals opgenomen in het winningsplan in kaart is gebracht.  
 
Voor de (in het Mid Case scenario niet -producerende)  gasvelden Assen -Zuid, 
Witten en Zevenhuizen -West kan TNO zich  vinden in de SRA van NAM . Mocht de 
productie uit deze velden in de toekomst het High Case scenario overschrijden, 
dan adviseert TNO om de SRA voor deze velden opnieuw uit te voeren.  SodM 
onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze ve lden. SodM adviseert 
om bij overschrijding van de productie in het High Case productiescenario van de 
velden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West, NAM de SRA te laten 
actualiseren en een wijziging van het winningsplan in te laten dienen . 
 
Voor het beoord elen van het seismische risico voor de overige gasvelden uit het 
winningsplan Westerveld ( Eleveld, Assen, Een, Vries -Noord, Vries -Centraal, Vries -
Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen ) is het nodig om de risicomatrix te gebruiken 
(Stap 2 van de SRA).  TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens 
de SRA -leidraad en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep 
(categorie I). SodM onder schrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de 
reeds bevende velden Eleveld en Vries -Zuid dicht bij de grens met categorie II 
liggen . Voor categorie I  geldt dat seismisch monitoren met het bestaande KNMI 
netwerk volstaat. Het huidige KNMI -monitoringsnetwerk kan aardbevingen met 
een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij  bereid is 
aanvullende metingen te doen.  
 
SodM stelt vast dat er in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het 
recente verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden. De zwaarste daarvan 
(magnitude groter dan 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevo eld en hebben tot 
schade meldingen geleid. Daarnaast wordt de productie uit het bevende 
voorkomen Vries -Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) door middel  van de put 
Vries-10 weer opgestart.  
 
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelden, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele 
versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een risicobeheers -
systeem  voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en 
implementeren.  
 
Advies Tcbb  
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het Groningen -
veld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de grens van 
magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden. Als er ook voor 
het winningsplan Westerveld redenen blijken te zijn om de Mmax van 3,9 te 
herzien, dan zal NAM het winningsplan hiervoor moeten wijzigen .  
De Tcbb concludeert dat de SRA is uitg evoerd volgens de SRA -leidraad, en 
ondersch rijft de indeling in categorie I van de velden die reeds bevingen hebben 
vertoond. Op grond hiervan heeft de Tcbb geen bezwaar om onder voorwaarden 
in te stemmen met het winningsplan Westerveld.   
De Tcbb adviseert  om aan de instemming de voorwaarden te verbinden zoals door  
SodM geadviseerd.  
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 606 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 607 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  14 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Gezamenlijk advies decentrale overheden  
De decentrale overheden constateren dat de  reeds bevende velden Eleveld en 
Vries-Zuid dicht liggen bij de grens met risicocategorie II. De decentrale 
overheden vinden het een goede zaak dat SodM om die reden adviseert om voor 
deze velden enkele aanvullende maatregelen te nemen. Het gaat dan om het 
ontwikkelen van een risicobeheers systeem dat is bedoeld om tijdig te kunnen 
reageren zodat (grotere) schade en veiligheidsrisico's niet zullen optreden. De  
decentrale overheden vinden dat een risicobeheerssysteem  een voorwaarde moet 
zijn van de eventueel door de minister te verlenen instemming . Daarbij dienen de 
parameters en randvoor waarden die NAM hanteert in dit risicobeheerssysteem 
goed te zijn onderbouwd alvorens dit systeem wordt goedgekeurd.  
 
De decentrale overheden adviseren om, vanwege de onduidelijkheden rond de 
effecten en gevolgen van gaswinning op de ondergrond en bovengrondse 
bouwwerken, met uiterste terughoudendheid conclusies te verbinden aan de 
berekeningsresultaten van de maximaal te verwachten seismische activiteit.   
 
De decentrale overheden verzoek en om in het instemmingsbesluit aandacht te 
besteden aan de productie snelheid uit de verschillende gasvelden. Er lijkt door 
NAM bij de bepaling van de productiescenario's geen rekening te zijn gehouden 
met de relatie snelheid drukdaling  versus  bodemtrilling.   
De decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte 
geen rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikke lingen en ook niet 
met de correcte bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld 
Eleveld. Geadviseerd wordt om dit te herstellen.  
 
Advies va n de Mijnraad  
De Mijnraad geeft aan dat in het gasveld Eleveld veelvuldig bevingen zijn opgetre -
den; soms met een magnitude groter dan twee, met schademeldingen als gevolg. 
De productie uit het gasveld Vries -Zuid wordt weer opgestart, terwijl ook hier 
bevingen zijn opgetreden (maximale gemeten magnitude 1,5).  
In de SRA blijken beide velden desondanks in de laagste categorie (I) te vallen,  
zij het dicht  bij de grens met categorie II. SodM adviseert om NAM in de 
omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelde n aanvullende monitoring te laten 
uitvoeren door het plaatsen van enkele versnellingsmeters  en om NAM een risico -
beheerssysteem  voor de bevende voorkomens uit dit winningsplan te laten op -
stellen en implementeren. De Mijnraad onderschrijft  deze SodM -aanbev elingen.  
 
6.3.4 Schade door bodembeweging  
Winningsplan NAM  
NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het epi -
centrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste geval 
kan een geïnduceerde beving leiden tot het  ontstaan van lichte, niet constructieve 
schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele gebouwen. NAM 
zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische hazard studie 
van TNO -NITG. In deze studie geven berekeningen van de maximale horizontale 
pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er een kleine kans op 
schade bestaat door geïnduceerde bevingen.  
 
Advies SodM   
De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald 
door de magnitude, de diepte en de duur van de beving , de lokale grond -</pre>

====================================================================== Einde pagina 607 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 608 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  15 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
samenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving die krachtig 
genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen 
binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwi ng, terwijl de 
mate van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate 
wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale 
bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het rapport 
van TNO -NITG en is ook meegenomen in de gevolgde leidraad voor de bepaling 
van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische 
schademeldingen voor "lichte, niet constructieve schade" hebben gezorgd en dat 
deze is of wordt vergoed wanneer duide lijk is dat de schade is veroorzaakt  door 
de gaswinning van NAM . 
 
Advies Tcbb  
De Tcbb geeft aan dat, verwijzend naar het onderzoek van Deltares  over schade 
aan buisleidingen door aardbeving uit 2010, de kans op schade door geïnduceerde 
aardbevingen aan buisleidingen klein zal zijn.  
De Tcbb sluit niet uit dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor schade aan 
gebouwen. Dit kan betekenen dat in d e nabijheid van een gasvoorkomen mogelijk 
tot matige schade (scheuren in muren tot constructieve schade) kan optreden aan 
gebouwen, afhankelijk van de kwetsbaarheid (type en onderhoud) van het 
gebouw en de intensiteit van de beving. De resultaten van de se ismische hazard 
studie van TNO -NITG uit 2012 bevestigen de berekeningen dat er een kleine kans 
op schade bestaat door geïnduceerde bodemtrillingen boven of rondom de Eleveld 
en Vries gasvoorkomens. Uit het historisch overzicht in het winningsplan komt 
naar voren dat er voor het gasvoorkomen Eleveld zestien schademeldingen  zijn 
geweest , gerelateerd aan bodemtrill ing door productie uit dit voorkomen .  
 
Gezamenlijk advies decentrale overheden  
De minister  dient zo spoedig mogelijk een kader op te stellen waarin  duidelijk 
beschreven staat wat precies onder 'schade' wordt verstaan.  
 
In het winningsplan worden optredende schades als niet te voork ómen 
beschouwd. Er wordt geen aandacht geschonken aan maatregelen om schade 
door bodembeweging te voork ómen dan wel te beperken, terwijl dit een 
voorschrift is in de M bw. Decentrale overheden  willen dat er door NAM alles aan 
gedaan wordt om schade door gaswinning aan eigendommen van inwoners en 
overheid te voorkomen.  
 
Geadviseerd wordt om  een adequate regel ing voor afdoening en vergoeding van 
schades en compensatie van alle bijkomende negatieve effecten als een harde 
voorwaarde op te nemen in het instemmingsbesluit.  
 
De decentrale overheden geven aan dat zij net als in het aardbevingsgebied 
Groningen willen dat er op voorhand een volledig onafhankelijk orgaan actief is 
voor de afwikkeling van schade als gevolg van alle mijnbouwactiviteiten.  
 
De decentrale overheden advise ren om NAM te verplichten een onafhankelijke 
nulmeting uit te voeren aan alle gebo uwen boven en nabij de gasvoorkomens 
Eleveld en Vries -Zuid. 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 608 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 609 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  16 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Advies provincie Groningen  en/of gemeente Leek  
Vanwege mogelijke schade als gevolg van bodemtrillingen wordt geadviseerd aan 
het instemmingsbesluit de voorwaarde te verbinden dat schadeclaims d oor NAM 
vlot en adequaat afgehandeld zulle n worden.  
Daarbij dient NAM opgedragen te worden het proces van schade melding,  onder -
zoek en afhandeling, publiek toegankelijk vast te leggen.  
 
Advies gemeente Assen  
Onderdeel van de hiervoor genoemde vlotte en soepel schaderegeling is de 
omgekeerde bewijslast zoals die van toepassing is voor het Groningen veld; deze 
zou – op basis van het gelijkheidsbeginsel - ook voor het effectgebied van het 
winningsplan Westerveld moeten gelden.  
 
Advies gemeente Leek  
Vanwege mogelijke schade als gevolg van bodemtrillingen dient NAM  alternatieve 
winningstechnieken te onderzoeken die uiteindelijk de kans op het ontstaan van 
schade aan gebouwen verkleinen of voorkomen . 
 
Advies Waterschap Drents Overijsselse Delta  
Waterschappen keren schadevergoedingen uit wanneer er sprake is van droogte - 
of natschade veroorzaakt door een verandering van het waterschap in het water -
systeem. Mocht blijken dan deze schade veroorzaakt is door dalin g/compactie als 
gevolg van de gaswinning dan ziet het waterschap NAM als verantwoordelijk voor 
de afhandeling en uitbetaling van schades.  In het winningsplan staat opgenomen 
dat NAM de kosten zal dragen van effecten zoals bodemdaling en bodemtrilling die 
optreden door de gaswinning . Het waterschap verzoekt  om in het instem mings -
besluit  expliciet aan te geven welke kosten hieronder worden verstaan.  
 
Daarnaast adviseert het waterschap  de verplichting tot vergoeding van schade en 
eventue le compenserende maatr egelen (onkosten) voort vloeiend uit deze bodem -
daling , als voor schrift  op te nemen in  het instemmingsbesluit . Hieronder valt 
onder andere natschade voor agrariërs waardoor bijvoorbeeld een peilaanpassing 
in een gebied nodig is.  
 
7.  Beoordeling van de ingediende adviezen  
In dit hoofdstuk geeft de minister een reactie op  de ingediende adviezen . Daarbij 
is aangegeven  of het advies wordt overgenomen  en of het advies of het aspect 
waarop het advies ziet reden is voor  de minister o m zijn instemming aan het 
winningsplan te onthouden  dan wel deze te verlenen onder het daaraan verbinden 
van voorschriften of beperkingen .  
Het betreft hier een voorlopige conclusie omdat er nog zienswijzen door een ieder 
kunnen worden ingediend. Het zienswijze deel wordt aan dit h oofdstuk 
toegevoegd na afloop van de periode van terinzagelegging van het 
ontwerpbesluit.   
 
7.1  Algemeen  
Afgenomen maatschappelijk draagvlak voor gaswinning ; transitie naar duurzaam  
Het beleid voor gaswinning in Nederland, binnen het kader van de energie -
transitie, is uiteengezet in hoofdstuk 2. De strekking daarvan is dat aardgas i n de 
transitie naar duurzaam – voor het verwarmen van een groot deel van de huizen 
en het realiseren van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening - de komende 
decennia nog stee ds nodig  is.  </pre>

====================================================================== Einde pagina 609 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 610 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  17 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
De verbetering van het maatschappelijk draagvlak voor gaswinning is voor het 
kabinet  een belangrijk aandachtspunt. Naast alle acties ten aanzien van de 
gaswinning in Groningen, zijn de doorvertaling van de aanbev elingen uit het OVV-
rapport in de per 1 januari 2017 gewijzigde Mbw en  het beter betrekken van de  
omgeving daarbij essentieel.   
 
Advies d ecentrale overheden om niet in te stemmen met het winningsplan  en uit 
te gaan van integrale belangenafweging incl. maatschappelijke impact  
De uiteenzetting van nut en noodzaak en de relatie met de maatschappelijke 
impact is in het begin van deze paragraaf en in hoofdstuk 2 geadresseerd.  
Het juridische kader voor de beoordeling van een winningsplan is geschetst in 
hoofdstuk 4 en daarbij is aangeg even op basis van welke gronden de minister zijn 
instemming kan weigeren. Aan de daar genoemde belangen heeft de minister in 
dit besluit integraal getoetst.  
De minister ziet geen aanleiding in de door de decentrale overheden genoemde 
grote onzekerheden (bijv. ten aanzien van de maximaal te verwachten seismische 
activiteit) en ontbrekende onderdelen (bijv. de niet meegenomen toekomstige 
ruimtelijke ontwikkelingen) om instemming met het winningsplan te weigeren met 
uitzondering van de toepassing van zuur - of hydraulische stimulatie (zie paragraaf 
7.3 en artikel 1). Voor de onderbouwing wordt verwezen naar de paragrafen 
waarin wordt ingegaan op de door de decentrale overheden genoemde 
onzekerheden of ontbrekende onderdelen.  
Op basis van alle ingewonnen adviez en verbindt de minister wel de nodige 
voorschriften aan zijn instemming , zodat de gaswinning o p een verantwoorde  en 
veilige manier kan plaatsvinden.  Daarbij zijn diverse adviezen van de decentrale 
overheden opgevolgd.  
Op 7 april 2017 zijn door de Assense actiegroep Stop Gaswinning Marsdijk Nu 
ruim 2000 handtekeningen tegen de gaswinning Westerveld overhandigd aan een 
vertegenwoordiger van de minister van EZ. Tijdens de periode van terinzage -
legging van het ontwerp -instemmingsbesluit kunnen deze inwoners be zien of de 
gestelde voorschriften en beperkingen  voldoende tegemoetgekomen aan hun 
zorg; zij kunnen zich ook verder laten informeren tijdens één van de informatie -
bijeenkomsten of eventueel een zienswijze indienen.  
 
Betere communicatie naar burgers borgen in instemmingsbesluit  
De minister onderschrijft dat inzake het winningsplan Westerveld de communicatie 
vanuit zowel NAM, als de minister naar burgers zorgvuldig en publieksvriendelijk 
moet, zodat b urgers gedegen, consistent en transparant worden geïnformee rd 
over de (gevolgen van  de) gaswinning . De inzet  van de minister is erop gericht 
om dit  te doen in samenwerking met NAM en de betrokken decentrale overheden , 
waarbij de betrokken partijen hierover nadere afspraken dienen te maken . De 
advisering van de decentrale overheden over het winningsplan en de reactie van 
de minister daarop , kunnen mogelijk ook behulpzaam zijn in de communicatie met 
de burger .  
Overigens wordt er i n dit verband ook vanuit de koepelorganisatie van Neder -
landse gasproducenten (NOGEP A), waar ook NAM bij is aangesloten, gewerkt aan 
een ‘maatschappelijke licentie voor het produceren van aardgas in Nederland’.  
 
Opstellen publieksvriendelijke oplegger voor winningsplan  
De decentrale overheden geven aan dat het winningsplan lastig leesbaa r is voor 
inwoners. Zij vragen, met het oog op de indiening van eventuele zienswijzen door 
inwoners, om voorafgaand aan de terinzagelegging van het ontwerpbesluit een </pre>

====================================================================== Einde pagina 610 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 611 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  18 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
publieksvriendelijke oplegger van het winningsplan op te stellen. Daarin kan dan 
tevens w orden aangegeven op basis van welke kenmerken (zoals inrichting gebied 
of bodemopbouw) de gasvelden Vries -Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 
vallen.  
Door de minister wordt momenteel samen met de sector gewerkt aan het, al dan 
niet door een publieksvri endelijke oplegger, verbeteren van de begrijpelijkheid 
van de winningsplannen voor eenieder. Een nadere toelichting op het 
winningsplan en het ontwerpbesluit zal worden gegeven tijdens de 
informatiebijeenkomsten die in de regio worden georganiseerd tijdens  de periode 
van terinzagelegging van het ontwerpbesluit.  
Het feit dat de gasvelden Vries -Zuid en Eleveld bijna in risicoklasse 2 vallen, komt 
door de hoge score op bovengrondse factoren. Voor Eleveld komt dit door de 
aanwezige industriële inrichtingen en voor Vries -Zuid door de bevolkingsdichtheid.  
 
Waarom bevat winningsplan Westerveld zoveel kleine gasvelden?  
Het winningsplan Westerveld omvat (elf) gasvoorkomens die vanaf verschillende 
locaties produceren naar de locatie Westerveld, daarmee onderdeel uitmaken van 
het zogenoemde Westerveld systeem en als geheel zijn opgenomen in het 
winningsplan Westerveld. Voor  deze aanpak is in het verleden vaker gekozen 
wanneer bodemdalingskommen sterk overlappen. Gegeven het feit dat de 
productie uit het Westerveld systeem thans de eindfase ingaat, ziet de minister 
geen aanleiding om deze aanpak te wijzigen.  
 
EZ-vergunning V ries-10 intrekken; toestemming koppelen aan dit besluit  
Zolang er binnen het vigerende winningsplan (winnings)ruimte is, zoals in het 
geval van de put Vries -10, is er na een nieuwe boring geen wijziging van het 
winningsplan nodig. In dit geval wordt dat v eroorzaakt door het feit dat de put 
Vries-10 een oudere niet meer werkende put vervangt, waarvan de productie al in 
het vigerende winningsplan was opgenomen. Binnen het vigerende winningsplan 
is nog ruimte voor ongeveer twee jaar productie. SodM kan er, al s onafhankelijk 
toezichthouder, op toezien dat de productie uit de put Vries -10 en de effecten 
daarvan op de bodembeweging blijven binnen hetgeen is vastgelegd in het 
vigerende winningsplan. Alhoewel er in de gewijzigde Mbw additionele eisen 
worden gesteld  aan een (gewijzigd) winningsplan, is het niet zo dat het vigerende 
winningsplan indertijd niet is getoetst op de veiligheid van burgers.  
Na vaststelling van het instemmingsbesluit met het thans in procedure zijnde 
winningsplan Westerveld, kan de productie  uit de put Vries -10 ook na deze twee 
jaar doorgaan. In dit winningsplan is ook een SRA opgenomen. Uit deze 
risicoanalyse blijkt dat door de voorgenomen productie uit de put Vries -10 het 
seismisch risico niet verandert ten opzichte van het vigerende winnin gsplan. Ook 
de verwachte bodemdaling (<2 cm) blijft binnen het vigerende winningsplan. Er is 
dan ook geen aanleiding om de reeds eerder verleende instemming met het 
vigerende winningsplan in te trekken, of om het opstarten van de productie uit de 
put Vries -10 aan te houden tot na de vaststelling van het thans in procedure 
zijnde instemmingsbesluit.  
 
Lusten -lasten  
De decentrale overheden adviseren om zorg te dragen voor een goede verdeling 
van lusten en lasten bij mijnbouwactiviteiten, waarbij er ook baten terugvloeien 
naar het gebied. In zijn brieven aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 
2015/2016, 31 239, nrs. 211 en 254) heeft de minister de toezegging gedaan om 
samen met de energiesector, overheden en maatschappelijke organisaties de </pre>

====================================================================== Einde pagina 611 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 612 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  19 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
lusten -lastenverdeling voor mijnbouw, hernieuwbare energie en het 
hoogspannings - en gastransportnet te verkennen.  
Daarnaast werkt d e koepelorganisatie van Nederlandse gasproducenten (NOGEPA) 
momenteel aan een gedragscode, waarin ook aandacht wordt besteed aan 
maatregelen (lusten) in de omgeving van een mijnbouwlocatie.  
 
Verbieden ontwikkeling gasveld Zevenhuizen -West vanwege prov inciaal beleid 
In het Energierapport 2015 en in de Energieagenda van december 2016 geeft het 
kabinet aan dat aardgas van groot belang is  voor de Nederlandse voorzienings -
zekerheid en voor de transitie naar een duurzame  energiehuishouding. Inzet van 
de Nederland se overheid is daarom om binnen de  randvoorwaarden van wet - en 
regelgeving (zoals veiligheid), gas uit de Nederlandse  bodem optimaal te benut -
ten. Een provinciale stellingname tegen de ontwikkeling van nieuwe kleine gas -
velden vanwege maatschappelijke onrust leidt niet per se  tot een uitzondering 
hierop . In het kader van de besluitvorming over het winningsplan worden alle voor 
de ontwikkeling van een nieuw gasveld relevante aspecten, zoals het veiligheids -
risico en eventu eel te nemen maatregelen, nauwlettend beoordeeld  en getoetst 
aan het voor een winningsplan geldende juridische kader  (zoals genoemd in 
hoofdstuk 4) . Overigens is er al een (niet -succesvolle) put aanwezig in het gasveld 
Zevenhuizen -West.   
 
Mogelijke spraakv erwarring door betrokkenheid verschillende onderdelen van TNO 
De Mijnraad wijst erop dat NAM in het winningsplan verwijst naar rapporten van 
TNO, waarbij het kan gaan om verschillende onderdelen van TNO, die overigens 
volledig onafhankelijk van elkaar oper eren. In dit instemmingsbesluit wordt TNO-
AGE (Advies Groep EZ)  afgekort tot TNO; als wordt gerefereerd aan een rapport  
over aardbevingsschade van TNO -NITG, dan wordt dit aangegeven . Hierdoor 
wordt mogelijke spraak verwarring over het betreffende TNO -onderdeel 
ondervangen .  
 
Conclusie  
In hetgeen in algemene zin is geadviseerd ziet de minister geen aanleiding om de 
instemming met het winningsplan geheel of gedeeltelijk te weigeren of om hieraan 
voorschriften of beperk ingen te verbinden.  
 
7.2 Planmatig beheer  
SodM en TNO hebben het winningsplan Westerveld volgens de gebruikelijke 
methode getoetst op planmatig beheer  en concluderen (zoals uiteengezet in 
paragraaf 6.2) dat het winningsplan voldoet aan de wettelijke eisen . SodM vind t 
de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van 
planmatig beheer.  
 
De decentrale overheden verzoeken de m inister om inzicht te geven in de kaders 
waaraan het winningsplan is getoetst op het aspect doelmatigheid.  
De beo ordeling van de doelmatigheid  van de gaswinning draait vooral om de 
vraag of de door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven 
winbaarheidsfactor  reëel is, gezien de technische parameters en geologische 
omstandigheden van het reservoir. Zaken d ie hierbij een belangrijke rol spelen 
zijn onder andere de hoeveelheid gas die oorspronkelijk aanwezig is in het 
reservoir ( GIIP), het soort  reservoir  en de permeabiliteit ervan.   
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 612 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 613 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  20 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Conclusie  
Planmatig beheer ziet toe op een goed beheer van de nationale bodemschatten. Er 
dient sprake te zijn van een efficiënte winning van de delfstof. Het gaat hier om 
de wijze waarop en het tempo waarmee een delfstof wordt gewonnen, waarbij ook 
de hoeveelheid t e winnen delfstof moet worden beschreven.  
De minister stelt vast dat SodM , mede op basis van een hiertoe door TNO 
uitgebracht advies , concludeer t dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de 
wettelijke eisen  en overeenstem t met de principes van planmatig beheer . Gelet 
hierop ziet de minister geen aanleiding om in het belang van het planmatig 
gebruik of beheer van delfstoffen de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren  of om hieraan voorschriften of beperking en te verbind en.   
 
7.3 Veiligheid voor omwonenden, voorkómen van schade of negatieve  
   gevolgen voor milieu of natuur  
 
7.3.1 Zuur - en hydraulische stimulatie  
SodM heeft geconstateerd dat de uitspraak van de NAM ten aanzien van het 
veiligheidsrisico en het risico op schade bij deze vorm van stimulatie niet te 
verifiëren is omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. De NAM vermeldt 
dat zij de specifieke risicoanalyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in het 
werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.  
 
De minister stelt vast dat op basis van artikel 35, eerste lid, onderdel en c, f en g, 
van de Mbw de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie dient te zijn 
beschreven in het winningsplan. Het voorliggende winningsplan Westerveld geeft 
onvoldoende beschrijving van de wijze waarop de eventuele zuur - en hydraulische 
stimulatie zal plaatsvinden  en de risico’s daarvan . Gelet hierop kan de minister 
geen instemming verlenen met het winningsplan voor zover dat de toepassing van 
zuur- of hydraulische stimulati e mogelijk maakt. In artikel 1 is dit verwoord.  
Dit betekent dat, zodra blijkt dat de toepassing van zuur - en hydraulische 
stimulatie daadwerkelijk aan de orde is , door NAM een nieuw e wijzig ing van het  
winnings plan ingediend dient te worden. Bij de indiening hiervan zal , afhankelijk 
van de aard van de wijziging,  besloten worden welke procedure voor de 
besluitvorming hierover gevolgd zal worden.    
 
Het advies van SodM om in het instemmingsbesluit met het winningsplan voor te 
schrijven dat NAM voor aanvang van de zuur - en/of hydraulische stimulatie een 
locatiespecifieke  risicoanalyse moet uitvoeren evenals de onder werpen  die daarin 
aan de orde dienen te komen , is op gevolgd . Dit is gebeurd door de door SodM 
hiervoor genoemde richtlijnen op te nemen i n de considerans van dit besluit (zie 
paragraaf 6.3.1) en de toepassing van zuur - en hydraulische stimulatie uit te 
zonderen van de verleende instemming met het winningsplan (artikel 1).  
 
Overigens merkt de minister op dat de toepassing van zuur - en hydra ulische 
stimulatie bij conventionele olie - en gaswinning, anders dan de decentrale 
overheden stellen, geen omstreden methode is. SodM heeft een inventarisatie 
uitgevoerd van alle frackwerkzaamheden en de scenario’s waarbij frackwerkzaam -
heden  kunnen leiden tot negatieve consequenties voor mens en milieu. SodM 
komt daarin tot de conclusie dat, voor zover bekend bij SodM, er als gevolg van 
alle tot nu toe gedane frack werkzaamheden in Nederland (ruim 200 op land), 
geen nadelige gevolgen voor men s en milieu zijn opgetreden (Kamerstukken II 
2015/2016, 32 849, nr. 46) . </pre>

====================================================================== Einde pagina 613 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 614 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  21 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
 
Conclusie  
Gegeven de onvoldoende beschrijving van de wijze waarop de eventuele zuur - en 
hydraulische stimulatie zal plaatsvinden , kan de minister niet instemmen met het 
winningsplan voor zover dat de toepassing hiervan mogelijk maakt. Deze 
gedeeltelijke weigering van de instemming met het winningsplan is verwoord in 
artikel 1.  
 
7.3.2 Bodemdaling   
SodM en de Tcbb  concluderen dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het 
diepste punt van de bodemdalingskom van de elf gasvelden zoals opgenomen in 
het winningsplan Westerveld, in de periode tussen 2016 en 2023, niet meer 
bedraagt dan 2 -3 cm.  
 
Noodzaak afspraken ove r benodigde w aterhuishoudkundige maatregelen  
SodM is het eens met  de analyse van NAM dat het effect van de resterende 
bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen 
noodzakelijk zijn. SodM merkt in aanvulling daarop op dat in het win ningsplan 
echter niet inzichtelijk wordt gemaakt welke maatregelen er zijn getroffen voor de 
gevolgen van de reeds opgetreden bodemdaling  voor het normale beheer en 
onderhoud van waterkeringen en waterlopen . SodM adviseert om NAM inzichtelijk 
te laten make n welke afspraken hiertoe met het waterschap zijn gemaakt  en NAM 
aan te laten geven bij welke bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden  om 
nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.  De Tcbb geeft in haar advies aan 
het belangrijk te vinden dat NAM  overeen stemming bereikt met het betreffende 
waterschap over de te nemen maatregelen.  
De decentrale overheden stellen dat NAM inzichtelijk dient te maken welke 
gevolgen de uiteindelijke totale bodemdaling (als resultaat van het winningsplan 
Westerveld) kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van 
waterkeringen en waterlopen en welke (waterhuishoudkundige) maatregelen in 
dat verband genomen moeten worden.  
Deze adviezen van SodM, Tcbb en decentrale overheden zijn overgenome n en 
hebben geleid tot een voorschrift in dit instemmingsbesluit (artikel 2).  
 
Vergoeding kosten v an de benodigde waterhuishoudkundige maatregelen  
Daarnaast zijn decentrale overheden van mening dat NAM dient te worden 
verplicht tot vergoeding van de te nemen (waterhuishoudkundige) maatregelen en 
van eventuele overige schade voortvloeiend uit de bodemdaling  die optreedt als 
gevolg van de gaswinning van NAM.  
In reac tie hierop is van belang dat NAM  op basis van de M bw een zorg plicht heeft 
ten aanzien van de uitvoering van zijn mijnbouwactiviteiten en maat regelen dient 
te nemen om mijnbouwschade en onveilige situaties te voorkomen.  
Dit omvat tevens vergoed ing van de kosten voor de waterhuishoudkundige 
maatregelen  die noodzakelijk zijn vanwege de door de gaswinning veroorzaakte 
bodemdaling . Als er desondanks toch schade ontstaat door de gaswinning, dan 
dient NAM - op basis van de aansprakelijkheid zoals geregeld in het Burgerlijk 
Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoeden.  De door decentrale overheden 
gevraagde verplichting is dus al, via wetgeving, geregeld.   
 
Bodemdalingscomponent gasopslag Norg  
Verder stel len decentrale overheden dat NAM de bodemdalingscomponent die het 
gevolg is van het, na beëindigen van de gasopslag Norg, leegproduceren van het </pre>

====================================================================== Einde pagina 614 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 615 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  22 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gasveld Norg, weer moet opnemen in de bodemdalingsprognose voor de jaren 
2050 en 2080. Reden hiervoor is dat he t tijdpad van de energietransitie onzeker 
is, dat de gasopslag Norg mogelijk eerder gesloten wordt dan het door NAM 
genoemde jaar 2080 en dat decentrale overheden graag vroegtijdig rekening 
willen houden met de bodemdaling die samenhangt met het leegproduc eren van 
het gasveld Norg.  
Aangezien dit instemmingsbesluit slechts een doorlooptijd heeft tot 31 december 
2028 en de beoogde gebruiksduur van de gasopslag Norg aanzienlijk langer is, 
gaat de minister niet mee in genoemde stellingname . Voorafgaand aan het 
leegproduceren van het gasveld Norg en de daarmee samenhangende bodem -
daling, zullen decentrale overheden  voldoende tijd hebben om de hierdoor  
noodzakelijke (waterhuishoudkundige) maatregelen te nemen.  
 
Nieuw winningsplan bij o verschr ijding High Case productiescenario  
De decentrale overheden verzoek en om in het instemmingsbesluit op te nemen 
dat als NAM het High Case productie scenario overschrijdt, NAM dan een nieuw 
winnings plan moet indienen waarover dan opnieuw besloten moet worden.  
De instemming met het winningsplan beperkt zich tot de reikwijdte van het 
winningsplan. Voor het winningsplan Westerveld betekent dit dat de eventuele 
instemming geldt voor de Mid Case en High Case productiescenario’s. Mocht NAM 
mogelijkheden zien om meer  te produceren dan als totale winning voor het 
betreffende gasvoorkomen is aangegeven in het High Case productiescenario, dan 
dient NAM opnieuw een gewijzigd winningsplan in procedure te brengen, waarover 
dan opnieuw besloten zal moeten worden.   
 
Natuurto ets voor Nationale Park Drentse Aa  
Met betrekking tot het Nationale Park Drentse Aa (Natura2000) advise ren decen -
trale overheden  om het winningsplan te toetsen op (inter) nationale wetgeving op  
het gebied van natuur - en soortenbescherming en als voorschrift  op te nemen dat 
bij verdere ontwikkelingen rondom de velden Vries -Zuid en Eleveld, het Drentse 
Aa gebied zoveel mogelijk te ontzien resp. voldoende  te bescherm en.  
Op basis van de gewijzigde Mbw dient de vraag beantwoord te worden of 
verwacht wordt dat de  gaswinningsactiviteit als gevolg van het winningsplan 
Westerveld nadelige gevolgen  zal veroorzaken op de natuur in het effectgebied . 
De minister vraagt NAM om de voor deze beoordeling benodigde informatie op 
korte termijn  aan te leveren, zodat deze voorafgaand aan het definitieve besluit  
meegewogen kan worden .   
 
Verwachte bodemdaling voor High Case  productiescenario  
Het waterschap Drents Overijsselse Delta stelt dat  de verwachte bodemdaling 
door NAM is berekend op basis van de Mid Case  en vraagt de  minister om  ook de 
bodemdaling voor het High Case productiescenario in beeld te brengen .  
Zoals aangegeven in het advies van SodM heeft TNO bij haar analyse van het 
winningsplan  voor de bepaling van h et "worst case ”-scenario de onzekerheid in de 
compactiecoëfficiënt gecombineerd met het High Case productie scenario. Daaruit 
volgt dat de maximale nog te verwachten bodemdaling tot het einde van de 
winningsperiode voor het veld Zevenhuizen minder dan 3 cm en voor alle overige 
velden uit het winningspl an minder dan 2 cm  bedraagt . Het advies van het 
waterschap om ook de bodemdaling voor de High Case in beeld te brengen, is dus 
al ingewilligd door TNO . 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 615 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 616 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  23 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Toekomstige hydrolo gische situatie  
Het w aterschap Drents Overijsselse Delta vraagt daarnaast de minister om NAM te 
verplichten een berekening uit te voeren voor de toekomstige hydrolo gische 
situatie, alsmede hiervoor een monitoringsplan op te stellen . Het bepalen van de 
invloed van de bodem daling op de hydrologische situatie, alsmede het implemen -
teren van mitigerende maatregelen vormt primair een zaak tussen het waterschap 
en NAM. Voor zover de hydrologische situatie ziet op de waterkwantiteit zal dit 
worden onderzocht op grond van artikel 2 en zullen op basis van de uit komst en 
afspraken worden g emaakt over de te treffen maatregelen, eveneens op grond 
van artikel 2 .  
 
Grondwaterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones  
De provincie Drenthe vraag t om i n het instemmingsbesluit, bij verdere ontwik ke-
lingen rond de gasvelden Assen, Assen -Zuid en Vries -Zuid, rekening te houden 
met de grondwaterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones die in hetzelfde 
gebied aanwezig zijn.   
Het feit dat bij verdere ontwikkelingen rond genoemde gasvelden rekening 
gehoud en dient te worden m et de in hetzelfde gebied aanwezige grondwater -
beschermingsgebieden en boringsvrije zones , wordt door de minister onderkend. 
Per 1 mei 2017 is een wijziging doorgevoerd in het Besluit algemene regels 
mijnbouw milieu (Barmm) waardoor, wa ar dit eerder een melding betrof, een 
vergunningplicht ontstaat voor een boring. In de nieuwe situatie, die geldt vanaf  
1 maart 2018,  wordt met het gevraagde rekening gehouden in de omgevings -
vergunning  waarin toestemming wordt gegeven voor de aanleg van de boorlocatie 
of in de omgevingsvergunning voor de uitvoering van de boring.  
 
Conclusie  
De minister stelt vast dat SodM en TNO concluderen dat de maximale nog te 
verwachten bodemdaling tot het einde van de winningsperiode voor het gasveld 
Zevenhuizen minder bedraagt dan 3 cm en voor alle overige gasvelden uit het 
winningsplan minder bedraagt dan 2 cm . SodM is het eens met  de analyse van 
NAM dat het effect van de resterende bodemdaling gering zal zijn . Omdat de te 
verwachten  bodemdaling geleidelijk en gelijkmatig optreedt, wordt er door de 
Tcbb geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en milieu ver -
wacht. Het water schap Drents Overijsselse Delta geeft aan dat de omgevings -
effecten van een bodem daling  van maximaal 2 cm in haar beheergebied gering 
zijn.  
SodM merkt echter wel op dat in het winningsplan niet inzichtelijk wordt gemaakt 
welke maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden 
bodemdaling voor het normale beheer en onderhoud  van waterkeringen en 
waterlopen  en adviseert om NAM binnen afzienbare termijn met de betreffende 
waterschappen afspraken te laten maken over de benodigde maatregelen om 
nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken. Ook de Tcbb en de decentrale 
overheden onderschrijven deze handelswijze . 
Naar aanleiding van de adviezen heeft de minister artikel 2 opgenomen . Dit om te 
borgen dat de afs praken tussen NAM en de waterschap pen over de te nemen 
maatregelen ter voorkoming of beperking van nadelige gevolgen door d e door de 
gaswinning veroorzaakte bodemdaling voor de waterhuishouding, binnen drie 
maanden na vaststelling van dit besluit  worden gemaakt . 
Gelet op bovenstaande ziet de minister geen aanleiding om in het belang van de 
veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan, of in het belang van de </pre>

====================================================================== Einde pagina 616 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 617 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  24 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gevolgen voor milieu of nat uur, de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren , zoals hierboven is toegelicht.  
 
7.3.3 Bodemtrilling   
Actualisering SRA bij overschrijding High Case productiescenario  
SodM adviseert om bij overschrijding van de productie in het H igh Case productie - 
scenario van de velden Assen -Zuid, Witten en Zevenhuizen -West, NAM de SRA te 
laten actualiseren en een wijziging van het winningsplan in te laten dienen.  
Dit advies wordt door de minister onderschreven. Aangezien NAM in dit geval 
uitgaat boven het productieniveau van het winningsplan waaraan instemming is 
verleend, dient op dat moment door NAM een nieuwe wijziging van het 
winningsplan  (inclusief een actualisering van de SRA)  in procedure te worden 
gebracht. Het is dan ook niet nodi g om dit advies van SodM als  voorschrift op te 
nemen  in dit instemmingsbesluit.  
 
Aanvullende monitoring voor bevende voorkomens  
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries -Zuid gasvelden, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vor m van het plaatsen van enkele 
versnellingsopnemers. Dit om in deze omgeving de grondbewegingen aan het 
oppervlak te registreren die de schade aan bouwwerken veroorzaken. Deze 
registratie dient zodanig plaats te vinden dat de beoordeling van het causale 
verband tussen een geïnduceerde beving door de gaswinning en gebouwschade  
hierdoor wordt vereenvoudigd . De Tcbb, de decentrale overheden en de Mijnraad 
sluiten zich hierbij aan.  Dit advies is als voorschrift o vergenomen in dit 
instemmingsbesluit (artikel 3). 
 
Risicobeheerssysteem  voor bevende voorkomens  
Daarnaast adviseert SodM om NAM een risicobeheers systeem voor de bevende 
voorkomens uit dit winningsplan te laten opstellen en implementeren.  De Tcbb , de 
decentrale overheden en de Mijnraad sluiten zich hierb ij aan.  Dit advies is als 
voorschrift o vergenomen in dit instemmingsbesluit (artikel 4). 
De decentrale overheden voegen daar nog aan toe dat de parameters en 
randvoor waarden die NAM hanteert in dit risicobeheerssysteem goed dienen te 
zijn onder bouwd alvorens dit systeem wordt goedgekeurd.  Dit advies is ingewilligd 
door in artikel 4 op te nemen dat het door NAM op te stellen en te implementeren 
risicobeheerssysteem “ ten genoege n van de Inspecteur -generaal der mijnen ” 
dient te zijn.  
 
Mogelijke u itkomst onderzoeken Groningenveld  
De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken inzake het 
Groningenveld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden de 
grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden overschreden.  
Mocht dit voor het winningsplan Westerveld het geval blijken te zijn , dan zal NAM  
het winningsplan hiervoor moeten wijzigen.   
In het winningsplan is echter conform de door SodM opgestelde richtlijn voor de 
SRA de maximale magnitude berekend.  Deze berekende maximale magnitude ligt 
beneden de grens van 3,9 op de schaal van Richter  en ligt ten grondslag aa n dit 
instemmingsbesluit.   
 
Terughoudendheid bij verbinden conclusies aan berekende seismische activiteit  
In het winningsplan Westerveld is door NAM een SRA opge nomen. Deze is 
vervolgens getoetst door onder andere SodM en de Tcbb. Daarbij is na drukkelijk </pre>

====================================================================== Einde pagina 617 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 618 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  25 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
rekening gehouden met onzekerheidsmarges die inherent zijn aan dit soort 
analyses. Dit heeft de informatie opgeleverd op basis waarvan besluit vorming kan 
plaats vinden. Mocht in de toekomst blijken dat de bodemdaling of seismische 
risicoanalyse afwijkt van de prognose zoals beschreven in het winningsplan, of als 
voorzien wordt dat de cumulatieve productie uit een voorkomen gaat uitkomen 
boven de prognose van de ma ximale cumulatieve productie zoals in het winnings -
plan beschreven , dan dient NAM hiervoor een nieuwe wijziging van het winnings -
plan in te dienen, waarover dan opnieuw besluitvorming dient plaats te vinden.  
 
Relatie drukdaling ssnelheid  - bodemtrilling  
De decentrale overheden geven aan dat het lijkt alsof door NAM bij de bepaling 
van de productiescenario's geen rekening is gehouden met de relatie tussen de 
drukdaling ssnelheid  versus de bodemtrilling.  
De relatie tussen de snelheid van drukdaling in de gasvoorkomens en de bodem -
trilling is in het winningsplan inderdaad niet meegenomen. Voor het uitvoeren van 
de SRA en het, voor elk van de gasvoorkomens afzonderlijk, bepalen van de 
waarde voor de realisti sch sterkste beving (Mmax) is deze drukdalingssnelheid 
ook niet nodig. In deze analyse wordt voor de drukdaling uitsluitend gerekend met 
de verhouding tussen het drukverschil en de initiële druk in het gas voorkomen. 
Gegeven de eindfase van de gasproductie  uit het Wester veld systeem zal sprake 
zijn van een relatief lage drukdalings snelheid . Er is dan ook geen aanleiding om in 
het instemmingsbesluit een nadere voorwaarde te verbinden aan de productie -
snelheid uit de verschillende gasvelden.  
 
Tekortkomingen  in de seismische risicoanalyse  
De decentrale overheden stellen dat de uitgevoerde SRA berekening ten onrechte 
geen rekening houdt met de toekomstige ruimtelijke ontwikke lingen en ook niet 
met de correcte bevolkingsdichtheid van het stedelijk gebied rond het gasveld 
Eleveld. Geadviseerd wordt om dit te herstellen.  
NAM heeft de SRA opgesteld volgens de daarvoor geldende SRA -leidraad. Het 
invullen van de juiste bevolkingsdichtheid maakt daar onderdeel van uit. Deze 
SRA is getoetst en goed bevonden door SodM en TNO. De SRA -leidraad houdt, 
mede vanwege het feit dat beelden van toekomstige ontwikkelingen vaak nog aan 
verandering onderhevig kunnen zijn, geen rekening met toekomstige ruimtelijke 
ontwikkelingen.  
Overigens hebben SodM, Tcbb en de Mijnraad, terwijl het winningsplan Westerveld 
is ingedeeld in risicoklasse 1, enkele maatregelen voorgeschreven die normaal -
gesproken uitsluitend gelden voor een gaswinning uit risicoklasse 2 (die bij een 
hogere bevolkingsdichtheid aan de orde zou zijn).   
 
Conclusie  
De min ister stelt vast dat TNO constateert dat NAM voor het winningsplan 
Westerveld de SRA heeft uitgevoerd volgens de SRA -leidraad en dat TNO zich kan 
vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). De indeling in 
categorie I betekent dat de kans op  schade door aardbevingen al s gevolg van de 
gaswinning , in dit geval uit het Westerveld systeem , betrekkelijk gering  is.  
SodM onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende 
velden Eleveld en Vries -Zuid dicht bij de grens m et categorie II liggen. Voor 
categorie I geldt dat seismisch monitoren met het bestaande KNMI netwerk 
volstaat.  
SodM adviseert om NAM in de omgeving van de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid, 
aanvullende monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaat sen van enkele  </pre>

====================================================================== Einde pagina 618 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 619 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  26 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
versnel lingsmeters. Dit om in deze omgeving de grondbewegingen aan het 
oppervlak te registreren die de schade aan bouwwerken veroorzaken . Daarnaast 
adviseert SodM om NAM voor de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid een risico -
beheers systeem t e laten o ntwikkelen en implementeren.  De Tcbb, de decentrale 
overheden en de Mijnraad onderschrijven deze SodM -adviezen . De versnellings -
meters zullen de grondbewegingen in het gebied aan het oppervlak registreren , 
waardoor de beoordeling van het causale v erband tussen een door de gaswinning 
geïnduceerde aardbeving en gebouwschade wordt vereenvoudigd . Het risico -
beheerssysteem maakt het mogelijk om in te grijpen in de gaswinning indien de 
optredende risico’s daar aanleiding toe geven.  
De minister heeft naar aanleiding van de adviezen de artikel en 3 en 4  opge-
nomen. Dit om het installeren en operationeel hebben van enkele versnellings -
meters evenals het ontwikkelen en operationeel hebben van een risicobeheers -
systeem  binnen drie respectievelijk zes maanden na vaststelling van dit besluit,  te 
borgen.   
Gelet op het bovenstaande  ziet de minister geen aanleiding om in het belang van 
de veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan gebouwen of 
infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan, of in het belang van de 
gevolgen voor milieu of natuur, de instemming me t het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren, zoals hierboven is toegelicht.  
 
7.3.4 Schade door bodembeweging  
Hieronder wordt achtereenvolgens een reactie gegeven op de adviezen zoals 
genoemd in paragraaf 6.6.  
 
Beschrijv en wat precies wordt verstaan onder ‘schade’  
Voor de vraag of ingestemd kan worden met het winningsplan is het begrip 
schade zoals dat gebruikt wordt in artikel 36, eerste lid, onderdeel a, van de Mbw 
bepalend. Het gaat daarbij om schade aan gebouwen of infrastr ucturele werken of 
de functionaliteit daarvan.  
Los daarvan is het mogelijk dat er schade ontstaat door de gaswinning. In dat 
geval dient NAM - op basis van de aansprakelijkheid zoals geregeld in het 
Burgerlijk Wetboek Boek 6 artikel 177 - deze te vergoede n. Als dit zich voordoet 
zal het schadebegrip zoals dat gehanteerd wordt in het kader van het Burgerlijk 
Wetboek leidend zijn.  
Mocht iemand schade hebben en vermoeden dat deze schade het gevolg is van de 
gaswinning  terwijl NAM dit oorzakelijk verband ontke nt, dan kan deze persoon 
zich melden bij het landelijk loket mijnbouwschade, dat per 1 januari 2017 
operationeel is. Dit loket zal de klacht dan vervolgens in behandeling nemen.  Dit 
kan leiden tot een inhoudelijke beoordeling  hiervan door de Tcbb of een 
soortgelijke andere onafhankelijke commissie . 
Gelet op het bovenstaande acht de minister het niet opportuun in het kader van 
dit instemmingsbesluit een kader op te stellen om duidelijk te maken wat precies 
onder schade in de zin van het Burgerlijk wetboek moet worden verstaan.  
 
In winningsplan geen aandacht voor voorkómen of beperken van schade  
De Mbw is gericht op het stellen van zodanige randvoorwaarden dat de uitvoering 
van de mijnbouwactiviteit op een verantwoorde, veilige en doelmatige wijze kan 
plaats vinden . In dat kader stelt de Mbw onder andere dat het winningsplan een </pre>

====================================================================== Einde pagina 619 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 620 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  27 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
beschrijving dient te bevatten van de maatregelen ter voorkoming van schade 
door bodem beweging  (artikel 35, eerste lid, onderdeel f) . Maatregelen waaraan 
hierbij gedacht kan worden zi jn bijv. het niveau van de productie of het plaatsen 
van meetinstrumenten om de effecten van de gaswinning aan het oppervlak  te 
kunnen vaststellen . Daarbij geldt voor de beoor deling van het thans voorliggende 
winningsplan Westerveld  dat het Westerveld systeem al geruime tijd in productie  
is, sommige velden al uitgeproduceerd  zijn en  sommige velden alleen in het 
optimistische scenario nog zullen produceren. Het niveau van de nog resterende 
productie uit het Westerveld systeem is relatief beperkt. Voor de b evende velden 
Vries-Zuid en Eleveld wordt in het winningsplan (onderdeel D4) melding gemaakt 
van het plaatsen van  versnellingsmeters . Het is dan ook onjuist dat de op grond 
van de Mbw vereiste beschrijving in  het winningsplan zou ontbreken  (zie de 
onderdelen C3, C4 , D3 en D4 van het winningsplan) .   
 
Proces van schademelding, onderzoek en afhandeling publiek toegankelijk  maken  
Het advies van de decentrale overheden om publiek te maken hoe het proces van 
schademelding, onderzoek en afhandeling door NAM plaatsvindt, wordt o pgevolgd . 
Dit vergroot namelijk het vertrouwen in een eventuele toekomstige schadeafhan -
deling en maakt het ook mogelijk waar nodig verbeteringen in dat proces aan te 
brengen.  Dit advies is als voorschrift overgenomen in dit instem mingsbesluit 
(artikel 5). 
 
Voorschrift voor vlot en a dequa at afhandelen van schade - en compensatieclaims  
De minister onderschrijft , voor zover de effecten van de gaswinning Westerveld 
daartoe aanleiding geven, de door de  decentrale overheden genoemde behoefte 
aan een adequate regeling voor de afdoening en vergoeding van schades en 
compensatie . Afspraken hierover  dienen primair gemaakt te worden tussen de 
decentrale overheden en NAM; NAM heeft aangegeven te willen meewerken aan 
de totstandkoming van  afspraken hierover . Het voorschrift zoals opgenomen in 
artikel 5 onderschrijft dit.   
 
Evenals in Groningen, een volledig onafhankelijk orgaan voor afwikkeling schade  
De gaswinning uit het Groningenveld en de daarmee samenhangende schade -
problematiek is uniek  in Nederland en is niet vergelijkbaar met  de gaswinning uit 
de kleine gasvelden.  Voor de (gecontinueerde) gaswinning Westerveld wordt 
verwacht dat deze slechts tot een beperkt aantal gevallen van mijnbouwschade 
zou kunnen  leiden. De minister ziet  voor de gaswinning Westerveld dan ook geen 
aanleiding voor het  instellen van een onafhankelijk orgaan voor de afwikkeling van 
schade , anders dan de Tcbb . 
 
Nulmeting aan gebouwen  
De decentrale overheden adviseren om nulmetingen voor te schrijven aan alle 
gebouwen boven en nabij de gasvoorkomens Eleveld en Vries -Zuid. 
De minister heeft tijdens de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de 
Mbw (Kamerstukken I 2015/2016, 34 348, nr. A ) in juni/juli 2016 in de Tweede 
Kamer aangegeven dat hij, wanneer de effe cten van de mijnbouw activiteit, de 
locatie of de omgeving daartoe aanleiding geven, genegen is tot het opnemen van 
de verplichting tot het uitvoeren van een representatieve nulmeting aan </pre>

====================================================================== Einde pagina 620 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 621 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  28 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
gebouwen (bouwkundige vooropname) als voorschrift in het instemmings besluit. 
Dit is op basis van het winningsplan Westerveld het geval boven en nabij de 
gasvoorkomens Eleveld en Vries -Zuid. Dit voorschrift is opgenomen in dit 
instemmingsbesluit (artikel 6).  
Deze nulmeting aan gebouwen  is bedoeld als hulpmiddel om geduren de de 
(verdere) gas winning, bij een vermoeden van mijnbouwschade aan een gebouw, 
het oorzakelijk verband tussen de gaswinning en de eventueel toekomstige 
gebouw schade te kunnen vast stellen. Ondanks dat het hier gaat om het vervolg 
van een bestaande gasw inning  en het dus gaat om een tussentijdse meting , wordt 
toch de term nulmeting gebruikt.  
 
Omgekeerde bewijslast  
Het principe van omkering van de bewijslas t geldt uitsluitend voor het effect -
gebied  van de gaswinning uit het Groningenveld, omdat alleen daar sprake is van 
grote aantallen schadegevallen als gevolg v an de gaswinning in dat gebied. 
Daarom is er ook geen sprake van rechtsongelijkheid.  Deze stellingname van de 
minister is bevestigd door de  Raad van State in haar uitspraak  201607953/1/A1 
van 19 april 2017 inzake de gaswinning Oppenhuizen.  
 
Onderzoeken alternatieve winningstechnieken  ter beperking van bodemtrillingen  
De gemeente Leek adviseert om NAM alternatieve winningstechnieken te  laten 
onderzoeken om daarmee de kans op schade aan gebouwen als gevolg van 
bodem trillingen te verkleinen of voorkomen.  
Gegeven de tijd die het vergt om dit soort onderzoeken uit te voeren en eventuele 
maatregelen te implementeren, en gezien de eind fase waarin de gaswinning 
Westerveld zich bevindt, acht de minister het niet zinvol om zo een onderzoek 
voor de gaswinning Westerveld voor te schrijven. Het verwachte (beperkte) aantal 
schadegevallen geven hiertoe ook geen aanleiding.  
 
NAM verantwoordelijk  voor afhandeling schade aan waterhuishouding  
Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterhuishouding en bepaalt of maat -
regelen dienen te worden getroffen om schade aan het watersysteem als gevolg 
van bodemdaling te voork ómen of herstellen. Mochten er  maatregelen nodig 
blijken, dan is NAM verplicht om (aan het waterschap) alle kosten te vergoeden 
waarvan is aangetoond dat deze veroorzaakt zijn door  de bodemdaling als gevolg 
van de gaswinning van NAM.  
 
Opnemen v oorschrift  tot vergoeding van schade door bodemdaling  
Als een oorzakelijk verband tussen de schade en de gaswinning van NAM wordt 
vastgesteld, dan moet NAM deze schade vergoeden (Burgerlijk Wetboek Boek 6 
artikel 177). Zou NAM hier niet (meer) toe in staat zijn, dan vindt vergoeding 
plaats uit het  Waarborgfonds mijnbouwschade. Aangezien deze verplichting direct 
voortvloeit uit de Mbw, hoeft hierover geen voorschrift te worden opgenomen  in 
dit instemmingsbesluit . 
 
Conclusie  
De Tcbb sluit niet uit dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor schade aan 
gebouwen. Dit kan betekenen dat in de nabijheid van een gasvoorkomen mogelijk 
lichte tot matige schade (scheuren in muren tot constructieve schade) kan </pre>

====================================================================== Einde pagina 621 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 622 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  29 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
optreden aan gebouwen, afhankelijk van de kwetsbaarheid (type en onderhoud) 
van het gebouw en de intensiteit van de beving. Uit het historisch overzicht van 
bevingen in voorkomens genoemd i n het winningsplan , komt naar voren dat er 
zestien schademeldingen zijn geweest , allen gerelateerd aan bodemtrilling door 
productie uit het gasveld Eleveld .  
Zodra het oorzakelijk verband tussen de schade en de gaswinning van NAM wordt 
vastgesteld, dan moe t NAM deze schade vergoeden (Burgerlijk Wetboek Boek 6 
artikel 177).Het is niet nodig in dit besluit hiervoor een voorschrift op te nemen.  
De decentrale overheden adviseren daarnaast om publiek te maken hoe het 
proces van schademelding, onderzoek en afhan deling door NAM plaatsvindt, een 
vlotte en adequaat afhandeling van schade - en compensatieclaims te bevorderen 
en zorg te dragen voor een nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid. 
De minister heeft naar aanleiding van de adv iezen de artikelen 5 en 6 opgeno -
men. Hierdoor dient NAM te zorgen voor een transparant proces van schade -
melding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken binnen 
een redelijke termijn en het openbaar maken van informatie . Ook is het uitv oeren 
van een representatieve nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvelden 
Eleveld en Vries -Zuid voorgeschreven. 
Gelet op het bovenstaande ziet de minister geen aanleiding om in het belang van  
het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de 
functionaliteit daarvan, de instemming met het winningsplan geheel of gedeeltelijk 
te weigeren.  
 
7.4 Reactie op zienswijzen  
[PM] 
 
8. Slotc onclusie  
In hetgeen inzake het winningsplan Westerveld is geadviseerd door SodM, Tcbb, 
de decentrale overheden en de Mijnraad, ziet de minister geen aanleiding om in 
het belang van de veiligheid voor omwonenden of het voorkomen van schade aan 
gebouwen of infrastructurele werk en of de functionaliteit daarvan, in het belang 
van het planmatig gebruik of beheer van delfstoffen, of in het belang van de 
gevolgen voor milieu of natuur, de instemming met het winningsplan geheel of 
gedeeltelijk te weigeren . Dit is nader toegelicht in d e deelconclusies zoals 
opgenomen in hoofdstuk 7. Wel heeft de minister mede naar aanleiding van de 
uitgebrachte adviezen voorschriften en beperkingen verbonden aan zijn 
instemming, zoals genoemd in de artikelen 1 tot en met 7 . 
 
Gelet op de inhoud van het d oor NAM ingediende winningsplan Westerveld  en de  
naar aanleiding hiervan ingediende adviezen, kan de gevraagde instemming dan 
ook worden verleend onder het stellen van de in onderstaand  besluit genoemde 
voorschriften en beperkingen.  
 
Gelet op  de artikelen 34, derde lid, en 36 , tweede lid,  van de Mbw;  
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 622 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 623 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  30 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Besluit:  
 
Artikel 1  
Het door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.  op 11 september 2016 
ingedi ende gewijzigde winningsplan Westerveld  verkrijgt - met inachtneming van 
de hierna genoemde voorschriften - de instemming als bedoeld in artikel 34, 
derde lid, van de Mijnbouwwet , met uitzondering van de toepassing van zuur- of 
hydraulische stimulatie . 
 
Artikel 2   
De Nederlandse Aardolie Maatsc happij B.V. dient direct  na de vaststelling van dit 
besluit met de verantwoordelijke overheden ten aanzien van het normale beheer 
en onderhoud van waterkeringen en waterlopen in overleg te treden over welke 
(waterhuishoudkundige) maatregelen bij welke hoev eelheid bodemdaling door de 
gaswinning noodzakelijk worden om nadelige gevolgen t e voorkomen of te 
beperken. De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient binnen drie maanden 
na de vaststelling van dit besluit met elk van de betrokken waterschappen 
afspraken te hebben gemaakt om de noodzakelijke (waterhuishoudkundige) 
maatregelen te (laten) realiseren.  
 
Artikel 3 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient, in overleg met het Koninklijk 
Nederlands Meteorologisch Instituut, binnen drie maanden na vaststelling van dit 
besluit  enkele  versnellings meters boven de gasvelden Eleveld en Vries -Zuid te 
installeren en operationeel te hebben . Deze versnellingsmeters dienen de 
grondbewegingen in het gebied aan het oppervlak zodanig te registreren dat de 
beoor deling van het causale verband tussen een door de gaswinning geïnduceerde 
aardbeving en gebouwschade hierdoor wordt vereenvoudigd.  
 
Artikel 4 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient binnen zes maanden na 
vaststelling van dit besluit , door toezending aan de Minister van Economische 
Zaken en ten genoege n van de Inspecteur -generaal der mijnen,  voor de gas -
velden Eleveld en Vries -Zuid in het winningsplan een risicobeheers systeem te 
ontwikkelen en operationeel te hebben.   
 
Artikel 5 
De Ned erlandse Aardolie Maatschappij B.V. zorgt voor een transparant proces van 
schademelding, adequaat onderzoek naar en afhandeling van schadeverzoeken 
binnen een redelijke termijn, en maakt de betreffende informatie binnen  drie 
maanden na het onherroepelijk worden van dit besluit  openbaar . 
 
Artikel 6 
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. dient, binnen zes maanden  na 
vaststelling van dit besluit zorg te dragen voor het uitvoeren van een 
representatieve nulmeting aan gebouwen boven of nabij de gasvoorkomens 
Eleveld en Vries -Zuid teneinde eventuele toekomstige mijnbouwschade aan 
gebouwen door de gaswinning Westerveld beter te kunnen vaststellen.   
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 623 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 624 ======================================================================

<pre> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pagina  31 van 31 
 Directoraat -generaal 
Energie, Telecom & 
Mededinging  
Directie  Energie en Omgeving  
 
 
DGETM -EO / 16179478  
Artikel 7 
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag waarop de termijn voor het 
indienen van een beroepschrift afloopt en komt te vervallen op 31 december 
2028.  
 
De Minister van Economische Zaken,  
namens deze:  
 
 
 
 
 
drs. J.M.C. Smallenbroek  
direct eur Energie en Omgeving  </pre>

====================================================================== Einde pagina 624 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 625 ======================================================================

<pre>Date : 19-10-2016 14:38:53
From :      @minez.nl
To : @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl', "' @leek.nl'" @leek.nl', @leek.nl'" @leek.nl',
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
@hunzeenaas.nl'" hunzeenaas.nl', @fryslan.frl'" @fryslan.frl', @ooststellingwerf.nl'"
@ooststellingwerf.nl', @wetterskipfryslan.nl'" @wetterskipfryslan.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl',
aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl', assen.nl'" @assen.nl', assen.nl'" n@assen.nl', @assen.nl'"
@assen.nl', @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl', " @middendrenthe.nl'" ' middendrenthe.nl', @wdodelta.nl'"
' wdodelta.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl', gemeentenoordenveld.nl' @gemeentenoordenveld.nl'
Cc : @shell.com' @shell.com
Subject : 161019 advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Beste heer, mevrouw,
 
Zoals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zou ik het advies van SodM –zodra ik deze heb ontvangen- aan u doorsturen. Dit heb ik geprobeerd; echter het door SodM
opgestelde advies (ontvangen op 14 oktober jl.) inzake het aangepaste winningsplan Westerveld is -gezien het flinke aantal meldingen die ik terugkrijg vanuit verschillende
servers- blijkbaar te groot qua omvang om te versturen. Vandaar dat ik u dit bericht nogmaals stuur met de mededeling dat u z.s.m. een link via WeTransfer ontvangt. Met
deze link kunt u het document downloaden. Heeft u het voorgaande bericht wel ontvangen; mijn excuses.
 
Termijn adviesverzoek
Ik verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om vóór 20
januari 2017 advies uit te brengen over het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
Tot op heden heb ik van de gemeente Aa en Hunze & van de provincie Fryslân een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook
aanwezig bent bij deze sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Van: l .   l 
Verz      
 ' i@provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; . a@ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
' @aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. middendrenthe.nl'; ' @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
CC: shell.com'
Onderwerp: vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
Westerveld. 
 
Huidige stand van zaken
Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
verzocht advies uit te brengen.
 
Adviestermijn
In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
Stukken ter informatie
Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als
bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
Specifieke sessie
Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
de provincie Drenthe gepland op:
 
Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
zijn.
 
Globale (indicatie) planning:
Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
Week 42 ontvangst advies SodM
Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
Week 43 verzoek tot advies Tcbb
Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
Week 47 ontvangst advies Tcbb
Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
Week 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving16.1254
</pre>

====================================================================== Einde pagina 625 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 626 ======================================================================

<pre>Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
.' ' .l . .l '. .l '.i .' '. . . .'
. ' ' ' l.l'
Onderwerp: planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
Indicatie globale planning:
·          Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·          Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb
·          Week 44-45 specifieke sessie overheden
·          Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden
·          Week 50 ontvangst advies overheden
 
Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
gevolgd.
 
Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
uitkomsten van het debat in de 2e Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
Ik wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
..i l.l '.. .l '. l. . l . l.' . .'
' ' .l . l '. l '.i ' '.  . '
. ' ' ' l.l
 i i l l   i  
 
 
Geachte heer, mevrouw,
 
Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
Proces
Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2e Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
winningsplannen en uw rol daarin.
 
In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
Advies Staatstoezicht op de Mijnen
Eind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
heeft aangevuld met de volgende gegevens:
1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A;
4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
Veiligheid gewaarborgd
SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de
aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
Sessie 8 juli 2016
Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 626 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 627 ======================================================================

<pre>Langere adviesperiode
Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
Stukken ter informatie
U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
het document dan downloaden.
 
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
Met vriendelijke groet,
 
   l
--------------------
 .   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK  
 
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 627 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 628 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 12:29:08
From :      @minez.nl
To : " @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl', " @leek.nl'" @leek.nl', " @leek.nl'" @leek.nl',
" @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
hunzeenaas.nl' @hunzeenaas.nl', " @fryslan.frl'" ' s@fryslan.frl', " @ooststellingwerf.nl'"
ooststellingwerf.nl', " @wetterskipfryslan.nl'" @wetterskipfryslan.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl',
@aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl', assen.nl'" @assen.nl', @assen.nl'" @assen.nl', @assen.nl'"
assen.nl', @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl', @middendrenthe.nl'" middendrenthe.nl', @wdodelta.nl'"
wdodelta.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl', " gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl',
 ." @provinciegroningen.nl
c : " @shell.com'" @shell.com
Subject : 161207 doorgestuurd advies Tcbb inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Attachment : 161206 advies Tcbb inzake Westerveld (NAM).pdf;
Geachte heer,  mevrouw,
 
In aanvulling op het door mij per e-mail aan u verzonden adviesverzoek d.d. 7 oktober jl. inzake het winningsplan Westerveld (NAM) en de op 17 oktober jl. verstuurde e-mail
met het advies van SodM, zend ik u bij deze het op 7 december ontvangen advies van de Tcbb over het genoemde winningsplan.
 
Ik verzoek u het advies van de Tcbb mee te nemen in uw eigen advies, welke uiterlijk 19 januari door mij ontvangen moet zijn. Dit kan overigens per e-mail.
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.16.1255
</pre>

====================================================================== Einde pagina 628 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 629 ======================================================================

<pre>    Technische commissie | bodembeweging    1  -4    > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Ministerie van Economische Zaken    Directie Energie en Omgeving  T.a.v. mw.   Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    Technische commissie  bodembeweging    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    T 088 042 5718  www.tcbb.nl  secretaris@tcbb.nl    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Uw kenmerk  161016    Bijlage(n)    06 DEC 2016  Datum    Betreft Tcbb-advies winningsplan Westerveld    Geachte mevrouw    Op 19 oktober 2016 heeft u het winningsplan Westerveld, d.d. 9  september 2016 van de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna  NAM) voor advies aan de Technische commissie bodembeweging (Tcbb)  voorgelegd.    Het opgestelde advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)  (kenmerk: 16152380, d.d. 13 oktober 2016) heeft u bijgevoegd. Tevens  heeft u het advies van TNO-Geologische dienst van Nederland (TNO)  (kenmerk: 16-10.083 d.d. 4 oktober 2016) aan Sodm bijgevoegd.    Het gewijzigd winningsplan Westerveld omvat de voorkomens Assen,  Assen-Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten,  Witterdiep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West.    De Tcbb heeft het winningsplan getoetst aan het criterium risico van  schade ten gevolg van bodembeweging uit de Mijnbouwwet en het  Mijnbouwbesluit. Zij heeft kennis genomen van de adviezen van SodM en  TNO.    De Tcbb onderscheidt in haar advies de twee componenten die zich  voordoen bij bodembeweging, te weten bodemdaling en bodemtrilling.    De Tcbb merkt op dat deze beide kennisgebieden In ontwikkeling zijn en  dat er ontwikkelingen zijn in de acceptatie van bodemdaling en  bodemtrilling. De Tcbb heeft ook in dat licht gekeken naar dit onderhavige  winningsplan. In een afzonderlijke brief zuilen wij u adviseren in de  toekomst de adviesaanvragen anders in te richten, waarbij de vraag of  een berekend risico acceptabel is expliciet aan de orde komt en de  adviezen ook voor technisch niet ingewijden (zoals regionale en lokale  overheden) begrijpelijk zijn.    Pagina 1 van 4    </pre>

====================================================================== Einde pagina 629 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 630 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 630 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 631 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Bodemdaling   In onderdeel C2, pagina 22 van het winningsplan, geeft de NAM de  verwachte bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning (tussen 2016 en  2023) uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens, De verwachte  bodemdaling voor ieder individueel voorkomen wordt geschat op minder  dan 2 cm.   Ook geeft de NAM in het winningsplan een prognose van de totale  bodemdaling als gevolg van de gaswinning uit de in het winningsplan  genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens (waaronder het  Groningen veld in het noordoosten) voor 2025. De verwachte totale  bodemdaling in 2025 ligt tussen 2 cm (Een) en 10 cm (Vries-Noord).    Daarnaast heeft de NAM in het winningsplan weergeven de verwachte  eindsituatie in 2080 van de totale bodemdaling als gevolg van de  gaswinning uit de In het winningsplan genoemde voorkomens en de  omliggende voorkomens. De totale bodemdaling in 2080 ligt tussen 2 cm  (Een) en 12 cm (Vries-Noord).    Omdat de te verwachten bodemdaling geleidelijk en gelijkmatig optreedt  wordt er geen directe schade aan infrastructuur, bebouwing of natuur en  milieu verwacht. Er wordt niet uitgesloten dat de bodemdaling gevolgen  kan hebben voor het normale beheer en onderhoud van waterkeringen en  waterlopen, De Tcbb acht het van belang dat er overeenstemming komt  met het verantwoordelijke waterschap over de te nemen maatregelen.  Het winningsplan geeft niet duidelijk aan of deze overeenstemming  bestaat.    De Tcbb concludeert dat het aannemelijk is dat de bodemdaling in het  diepste punt van de bodemdalingskom van de voorkomens Assen, Assen-  Zuid, Een, Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten,  Witterdlep, Zevenhuizen en Zevenhuizen-West in de periode tussen 2016  en 2023 niet meer dan 2-3 cm bedraagt.    Bodemtrilling   De aanvrager geeft, op basis van de risicoanalyse in onderdeel D van het  winningsplan, per voorkomen aan wat de kans is op een geïnduceerde  beving met significante schade door de gaswinning.    - Assen 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Assen-Zuid verwaarioosbaar (mid-case)   - Een 42% met een onzekerheidsmarge van 8%   - Witten verwaarloosbaar (mid-case)   - Zevenhuizen 19% met een onzekerheidsmarge van 5%  - Zevenhuizen-West verwaarloosbaar (mid-case)    De voorkomens Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid en  Wittendiep zijn ingedeeld in de categorie van voorkomens waar    Pagina 2 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 631 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 632 ======================================================================

<pre>    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    aardbevingen zijn opgetreden. In deze voorkomens zijn tot 2014 jaarlijks  aardbevingen waargenomen met een magnitude boven 1,5 op de schaal  van Richter.    De NAM heeft volgens de Seismisch Risico Analyse (SRA) voor  voorkomens Assen, Eleveld, Een, Eleveld, Vries- Noord, Vries-Centraal,  Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen de Risico Matrix (stap 2 van de  SRA) toegepast. De NAM concludeert uit het resultaat van de SRA dat alle  voorkomens In dit winningsplan vallen in EMS schaal VI-VII (Categorie í).    Verwijzend naar het onderzoek van Deltares over schade aan  buisleidingen door aardbeving uit 2010 is de verwachting dat de kans op  schade door geïnduceerde aardbevingen aan buisleidingen klein zal zijn.    Er wordt niet uitgesloten dat de bodemtrilling gevolgen kan hebben voor  schade aan gebouwen. Dit kan betekenen dat in de nabijheid van een  voorkomen mogelijk tot matige schade (scheuren in muren tot  constructieve schade) kan optreden aan gebouwen, afhankelijk van de  kwetsbaarheid (type en onderhoud) van het gebouw en de intensiteit van «  de beving. Uit resultaten van de seismische hazard studie van TNO-NITG  uit 2012 met ook de voorkomens Eleveld en Vries bevestigen de  berekeningen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bodemtrillingen boven of rondom de Eleveld en Vries voorkomens.    Uit het historisch overzicht in het winningsplan komt naar voren dat voor  het voorkomen Eleveld zestien schademeldingen, gerelateerd aan  bodemtrilling van dit voorkomen, zijn geweest.    De Tcbb merkt op dat uit de nog uit te voeren onderzoeken Inzake het  Groningenveld mogelijk kan blijken dat ook voor sommige kleinere velden  de grens van magnitude 3,9 op de schaal van Richter kan worden  overschreden, Als er ook voor Westerveld redenen blijken te zijn om de  Mmax van 3,9 te herzien, dan zal de NAM het winningsplan alsnog  moeten actualiseren.    Slotsom   De Tcbb kan zich vinden in een maximale te verwachten additionele  bodemdaling van 2-3 cm. in het winningsgebied, concludeert dat de  seismische risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA leidraad, en  onderschrijft de indeling in categorie 1 (EMS VI-VII) van de veiden die  reeds bevingen hebben vertoond. Op grond hiervan heeft de Tcbb geen  bezwaar om onder voorwaarden in te stemmen met het winningsplan  Westerveld.    Pagina 3 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 632 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 633 ======================================================================

<pre>    De Tcbb adviseert aan de instemming de voorwaarden te verbinden die  door SodM/TNO zijn voorgesteld, inclusief de risicoanalyse zuur-en  hydraulische reservoir stimulatie, alsmede de eis dat alvorens reservoir  stimulatie toe te passen seismisch meetinstrumentarlum boven of nabij  het te stimuleren voorkomen te plaatsen en in werking te hebben.    Met vriendelijke groet,         Dr. D.K.J. Tommel  Voorzitter    Technische commissie  bodembeweging    Ons kenmerk  TCBB / 16189114    Pagina 4 van 4</pre>

====================================================================== Einde pagina 633 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 634 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 634 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 635 ======================================================================

<pre>Date : 14-2-2017 16:32:31
From :      @minez.nl
To : @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl', @leek.nl'" @leek.nl', @leek.nl'" @leek.nl',
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl',
@noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl', @noorderzijlvest.nl'" noorderzijlvest.nl',
@hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl', @fryslan.frl'" @fryslan.frl', " @ooststellingwerf.nl'"
ooststellingwerf.nl', " @wetterskipfryslan.nl'" wetterskipfryslan.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl',
@aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl', @gemeentenoordenveld.nl'"
@gemeentenoordenveld.nl', " assen.nl'" @assen.nl', .@assen.nl'" @assen.nl', " @assen.nl'"
assen.nl', @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl', @middendrenthe.nl'" middendrenthe.nl', " @wdodelta.nl'"
wdodelta.nl', @drenthe.nl'" @drenthe.nl' " gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl',
   @drenthe.nl
Cc : @shell.com'" @shell.com,     @minez.nl
Subject : 170214 informatieavonden winningsplan Westerveld
Beste heer, mevrouw,
 
20 januari jl.  is het adviestermijn betreffende het Winningsplan Westerveld voor de (lokale) overheden verstreken. Op dit moment ligt het winningsplan ter advisering voor aan
de Mijnraad.  Zodra dit (eind)advies is ontvangen, wordt de ontwerpbeschikking opgemaakt. Het wordt zo langzamerhand het moment om na te denken over een
 informatieavond, die normaliter in de 2e week van de ter inzage periode wordt gepland. 
 
Voorlopige globale planning
Week 06 vergadering mijnraad
Week 08 advies Mijnraad binnen
Week 09 besluit schrijven
Week 15 besluit gereed
Week 16 start ter inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)
Week 22 einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te dienen)
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen
Week 28 beschikking gereed (publicatie)
 
U begrijpt dat deze planning niet definitief is aangezien we o.a. afhankelijk zijn van de oplevering van het advies van de Mijnraad en het aantal zienswijzen.  
 
Betrokken overheden
In dit geval is het winningsgebied vrij groot en vallen er –zoals u weet- meerdere gemeenten (en provincies en waterschappen) binnen het winningsgebied.
 
adviserende overheden winningsplan Westerveld (NAM)
Provincie Groningen
Provincie Friesland
Provincie Drenthe
Gemeente Leek
Gemeente Ooststellingwerf
Gemeente Aa en Hunze
Gemeente Noordenveld
Gemeente Assen
Gemeente Tynaarlo
Gemeente Midden-Drenthe
Waterschap Noorderzijlvest
Wetterskip Fryslân
Waterschap Hunze en Aa's
Waterschap Drents Overijsselse Delta
 
Meerdere informatieavonden
Voor de meeste winningsplannen houden we slecht 1 bijeenkomst op een -voor alle binnen het winningsgebied gelegen gemeenten- centrale locatie. Gezien de grootte van dit
winningsgebied, het aantal betrokken overheden en de verwachting dat er veel belangstelling is, is de inschatting dat we 2 tot 3 informatieavonden moeten organiseren.
 
Opzet & inhoud informatieavonden
EZ heeft de laatste jaren veel informatieavonden georganiseerd en we hebben de ervaring opgedaan dat een plenaire bijeenkomst over het algemeen niet goed werkt. Het is
voornamelijk zenden van informatie en we willen graag een meer persoonlijke benadering waarbij we in gesprek gaan met belanghebbenden. We spreken dat ook liever van een
informatiemarkt waarbij we op grote panelen informatie geven over van belang zijnde onderwerpen zoals bijv. over bodemdaling, bodembeweging, noodzaak voor gas(winning),
hoe met schade wordt afgehandeld etc. Bij de panelen staan specialisten waaraan vragen kan worden gesteld over het betreffende onderwerp (bijv. de geoloog van EZ,  de
specialist van TNO, NAM etc ). Daarnaast bieden wij belanghebbenden de mogelijkheid om mondeling een zienswijze in te dienen die wordt genoteerd door een daartoe
ingehuurd bureau.
 
De informatieavonden hebben betrekking op het winningsplan Westerveld, waaronder een aantal putten vallen en wat wordt beschouwd als 1 winningsgebied (vandaar ook het 1
winningsplan namelijk Westerveld). Hoewel bij elke bijeenkomst, zoals gezegd  juist bedoeld is om specifieke vragen te stellen (bijvoorbeeld een specifieke put), is de opzet van
de avond en de informatie die we laten zien, hetzelfde. 
 
Voorbeeld informatieavond winningsplan Diever
In december hebben we in het dorpshuis te Wapse 1 informatieavond georganiseerd (het betrof hier een relatief klein winningsgebied waar 3 overheden bij betrokken waren). 
De informatie op de panelen is vooraf gedeeld met de overheden en waar nodig aangepast. Informatie over schade is bijvoorbeeld later toegevoegd en ook is een aantal panelen
gemaakt met Q&A vragen die waren opgehaald. De informatie op de panelen die we hebben gebruikt vindt u ter illustratie vinden op de website van de gemeente Westerveld :
https://www.gemeentewesterveld.nl/Bestuur_en_organisatie/Actueel/Gaswinning_in_Wapse/Posters_informatiebijeenkomst_15_december_2016.
 
Locatie & verdere invulling informatieavonden
Ik wil jullie uitnodigen om mee te denken waar en wanneer  en hoe we de infoavonden kunnen organiseren en welke informatie we zouden moeten laten zien zodat we de
avonden een goedlopend geheel kunnen laten zijn waar de focus vooral ligt op het verstrekken van informatie en het beantwoorden van vragen. De gemeente Assen heeft bijv.
aangeven een hoge opkomst te verwachten wat aannemelijk maakt om daar ook een informatieavond te organiseren (elke voorstellen voor locaties heeft men ook gedaan;
eventueel zouden we deze avond in 2 blokken kunnen verdelen om ook de mensen te woord te kunnen staan.  Gezien het feit dat jullie grotendeels samen optrekken, wil ik jullie
vragen om ook gezamenlijk tot een voorstel voor 2-3 locaties te komen zodat alle belanghebbenden ook een informatieavond kunnen bijwonen zonder te veel te moeten reizen.
 Ook welke rol de overheden tijdens deze avonden hebben, is een onderwerp waar ik het graag met jullie over wil hebben.
 
Misschien is het goed om op korte termijn met een kernteam bij een te komen om alles door te spreken? Ik zal contact opnemen met de provincie Drenthe of het mogelijk is op
het provinciehuis t bijeen te komen. Kunnen jullie dan alvast nadenken wie in dit kernteam deelneemt? Dan ga ik deze  personen z.s.m. een uitnodiging sturen. Ik zal NAM vragen
ook hierbij aanwezig te zijn.
 16.1256
</pre>

====================================================================== Einde pagina 635 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 636 ======================================================================

<pre>Ben ik iets vergeten of heeft u nog andere opmerkingen/vragen: schroom niet!
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Algemene tendens is negatief: vooral de gemeente Assen, maar ook Aa en Hunze en Tynaarlo zijn tegen gas.  
 
Planning:
 
Gezien het grote aantal overheden/gebied, de commotie (Vries 10) en het feit dat een aantal gemeenten tegen gas zijn verwacht ik dat we 3 avonden nodig hebben. De
gemeente Assen denkt dat er meer dan 400 mensen zouden kunnen komen. We zouden twee avonden kunnen houden in Assen waarbij we ook 2 sessies per avond houden
en daarnaast misschien nog een andere locatie. Ik wil eigenlijk dat de overheden gezamenlijk afstemmen wat het beste is; zij weten tenslotte heel goed hoe men er in staat
maar vooralsnog is dit mijn inschatting.
 
@ : ik neem je mee zodat je op de hoogte bent van de voorlopige planning. We moeten op korte termijn ook het draaiboek e.d. gaan opstellen en ik zal volgende week
ook een algemene mail uitdoen richting de overheden met het verzoek e.e.a. af te stemmen. Heb jij verder nog ideeën over de opkomst en het aantal avonden en locaties?
Wie vanuit NAM communicatie is hierbij betrokken? Het is echt behoorlijk veel werk ondanks dat BEP dat e.e.a. uit handen kan nemen hebben we gemerkt met het
organiseren van Diever.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Van: l ...   l 
Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 14:19
Aan ' iprovinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
' i noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; ' @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl' '. assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
CC: @shell.com'
Onderwerp: 161019 doorgestuurd advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Zoals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zend ik u bij deze het advies ontvangen op 14 oktober jl. van SodM inzake het winningsplan Westerveld van NAM.   
 
Ik verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om vóór 20
januari 2017 advies uit te brengen op het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
Tot op heden heb ik alleen van de gemeente Aa en Hunze een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook aanwezig bent bij deze
sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 7 oktober 2016 18:13
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; '. @leek.nl'; @leek.nl'; '. @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; ' @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl; '. @fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; ' @wetterskipfryslan.nl'; ' @drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
CC: ' @shell.com'
Onderwerp: vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
Urgentie: Hoog
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 636 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 637 ======================================================================

<pre>Beste heer, mevrouw,
 
Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
Westerveld. 
 
Huidige stand van zaken
Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
verzocht advies uit te brengen.
 
Adviestermijn
In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
Stukken ter informatie
Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als
bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
Specifieke sessie
Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
de provincie Drenthe gepland op:
 
Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
zijn.
 
Globale (indicatie) planning:
Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
Week 42 ontvangst advies SodM
Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
Week 43 verzoek tot advies Tcbb
Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
Week 47 ontvangst advies Tcbb
Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
Week 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17
Aan: ' iprovinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
i noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. s@fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
aaenhunze.nl' ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; '. @tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; . @drenthe.nl'; '. @gemeentenoordenveld.nl'
Onderwerp: planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
Indicatie globale planning:
·          Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·          Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb
·          Week 44-45 specifieke sessie overheden
·          Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden
·          Week 50 ontvangst advies overheden
 
Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
gevolgd.
 
Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
uitkomsten van het debat in de 2e Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
Ik wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; . leek.nl'; @leek.nl'; '. @noorderzijlvest.nl'; noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
</pre>

====================================================================== Einde pagina 637 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 638 ======================================================================

<pre>    noorderzijkvest.nl'; MG honzeenaas.nl; MNN cr-ystan.c; ON ooststelingwerf.nl'; MR etterskipfryslan.nt; Md: erthe.nl’;  KE aaenhunze.n!: MNN scenhunze.n! ; MG oermeentenoordenveld.nl'; Me ssen.n'; WO assen.n'; MMO assen.nl; MO tynaarlo.nl';    ER middendrenthe.nl; MN dode'te.n!; MMC crenthe.nl; WG ge meentenoordenveld.nl'  Onderwerp: annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016    Urgentie: Hoog    Geachte heer, mevrouw,    Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij  (NAM). Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het  winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.    Proces   Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2° Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.  Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zuilen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van  winningsplannen en uw rol daarin.    In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV  rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet  gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.    Advies Staatstoezicht op de Mijnen   Eind juni 2016 hebben wij het advies van SadM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan  heeft aangevuld met de volgende gegevens:   1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;   2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;   3. Analyse van de relatie tussen de grondsnetheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader  van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-  A;   4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de praductie{snelheid);   5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;   6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.    Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.    Veiligheid gewaarborgd  SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de  aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.    Sessie 8 juli 2016  Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na  (een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.    Langere adviesperiode   Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zuilen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het  winningsplan te bestuderen en advies uitte brengen. Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies  uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.    Stukken ter informatie  U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsptan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt  het document dan downloaden.    Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.    Met vriendelijke groet,    Ministerie van Economische Zaken   Directie Energie & Omgeving   Cluster Mijnbouw   Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag  Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag  Telefoonnummer CCU    Dit bericht kan inonvatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u  niet de geadresseerde bert of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,  wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te  verwijderen.   De Staat aanvaardt geen aanspraketijkheid voor schade, van welke aard  ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch  verzenden van berichten.    This message may contain inforrmation that is not intended for you. If you  are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you  are requested to inform the sender and delete the message.   The State accepts no kability for darnage of any kind resulting from the  risks inherent in the clectronic transmission of messages.</pre>

====================================================================== Einde pagina 638 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 639 ======================================================================

<pre>Date : 20-2-2017 14:39:57
From :      minez.nl
To : @provinciegroningen.nl'" @provinciegroningen.nl, " @fryslan.frl'" @fryslan.frl, "  
drenthe.nl, " @drenthe.nl'" @drenthe.nl, " @leek.nl'" @leek.nl, " @leek.nl'" @leek.nl,
"' ooststellingwerf.nl'" @ooststellingwerf.nl, @aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl @aaenhunze.nl'"
aaenhunze.nl, @gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl, @gemeentenoordenveld.nl'"
gemeentenoordenveld.nl,   assen.nl,   @assen.nl, "   @assen.nl,
@tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, " @middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl, @noorderzijlvest.nl'"
@noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl, @wetterskipfryslan.nl'"
wetterskipfryslan.nl, " @noorderzijlvest.nl'" @noorderzijlvest.nl, @noorderzijlvest.nl'"
noorderzijlvest.nl, " @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, " wdodelta.nl'" @wdodelta.nl,
@wdodelta.nl'" @wdodelta.nl, wdodelta.nl'" wdodelta.nl
Cc : "' @shell.com'" @shell.com,     @minez.nl
Subject : 170220 uitnodiging overheden informatieavonden winningsplan Westerveld
Beste heer, mevrouw,  
 
De provincie Drenthe is zo vriendelijk om een ruimte beschikbaar te stellen om met elkaar te overleggen over de invulling van de informatieavonden voor belanghebbenden
die door het ministerie van EZ georganiseerd worden in de periode van de ter inzage legging van het ontwerp instemmingsbesluit Westerveld.
 
Dit overleg is gepland op:
Maandag 6 maart van 11 tot 13 uur kamer 0.66 op het provinciehuis Drenthe te Assen
 
De provincie  heeft ook een lunch geregeld om 12.15 uur.
 
Graag hoor ik uiterlijk vrijdag 24 februari van u of u aanwezig bent bij dit overleg.
 
Met vriendelijke groeten,
l   l
 
 
Van:      
Verzonden: dinsdag 14 februari 2017 16:32
Aan: '.iprovinciegroningen.nl' . @leek.nl'; . leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; .. noorderzijlvest.nl'; '. @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; '. @gemeenten l '. l '.i ' '.  . '
. .' .' . .' . @gemeentenoordenveld.nl';   '
CC: @shell.com';    
Onderwerp: 170214 informatieavonden winningsplan Westerveld
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
20 januari jl.  is het adviestermijn betreffende het Winningsplan Westerveld voor de (lokale) overheden verstreken. Op dit moment ligt het winningsplan ter advisering voor aan
de Mijnraad.  Zodra dit (eind)advies is ontvangen, wordt de ontwerpbeschikking opgemaakt. Het wordt zo langzamerhand het moment om na te denken over een
 informatieavond, die normaliter in de 2e week van de ter inzage periode wordt gepland. 
 
Voorlopige globale planning
Week 06 vergadering mijnraad
Week 08 advies Mijnraad binnen
Week 09 besluit schrijven
Week 15 besluit gereed
Week 16 start ter inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)
Week 22 einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te dienen)
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen
Week 28 beschikking gereed (publicatie)
 
U begrijpt dat deze planning niet definitief is aangezien we o.a. afhankelijk zijn van de oplevering van het advies van de Mijnraad en het aantal zienswijzen.  
 
Betrokken overheden
In dit geval is het winningsgebied vrij groot en vallen er –zoals u weet- meerdere gemeenten (en provincies en waterschappen) binnen het winningsgebied.
 
adviserende overheden winningsplan Westerveld (NAM)
Provincie Groningen
Provincie Friesland
Provincie Drenthe
Gemeente Leek
Gemeente Ooststellingwerf
Gemeente Aa en Hunze
Gemeente Noordenveld
Gemeente Assen
Gemeente Tynaarlo
Gemeente Midden-Drenthe
Waterschap Noorderzijlvest
Wetterskip Fryslân
Waterschap Hunze en Aa's
Waterschap Drents Overijsselse Delta
 
Meerdere informatieavonden
Voor de meeste winningsplannen houden we slecht 1 bijeenkomst op een -voor alle binnen het winningsgebied gelegen gemeenten- centrale locatie. Gezien de grootte van dit
winningsgebied, het aantal betrokken overheden en de verwachting dat er veel belangstelling is, is de inschatting dat we 2 tot 3 informatieavonden moeten organiseren.
 
Opzet & inhoud informatieavonden
EZ heeft de laatste jaren veel informatieavonden georganiseerd en we hebben de ervaring opgedaan dat een plenaire bijeenkomst over het algemeen niet goed werkt. Het is
voornamelijk zenden van informatie en we willen graag een meer persoonlijke benadering waarbij we in gesprek gaan met belanghebbenden. We spreken dat ook liever van een
informatiemarkt waarbij we op grote panelen informatie geven over van belang zijnde onderwerpen zoals bijv. over bodemdaling, bodembeweging, noodzaak voor gas(winning),
hoe met schade wordt afgehandeld etc. Bij de panelen staan specialisten waaraan vragen kan worden gesteld over het betreffende onderwerp (bijv. de geoloog van EZ,  de
specialist van TNO, NAM etc ). Daarnaast bieden wij belanghebbenden de mogelijkheid om mondeling een zienswijze in te dienen die wordt genoteerd door een daartoe
ingehuurd bureau.
 16.1257
</pre>

====================================================================== Einde pagina 639 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 640 ======================================================================

<pre>De informatieavonden hebben betrekking op het winningsplan Westerveld, waaronder een aantal putten vallen en wat wordt beschouwd als 1 winningsgebied (vandaar ook het 1
winningsplan namelijk Westerveld). Hoewel bij elke bijeenkomst, zoals gezegd  juist bedoeld is om specifieke vragen te stellen (bijvoorbeeld een specifieke put), is de opzet van
de avond en de informatie die we laten zien, hetzelfde. 
 
Voorbeeld informatieavond winningsplan Diever
In december hebben we in het dorpshuis te Wapse 1 informatieavond georganiseerd (het betrof hier een relatief klein winningsgebied waar 3 overheden bij betrokken waren). 
De informatie op de panelen is vooraf gedeeld met de overheden en waar nodig aangepast. Informatie over schade is bijvoorbeeld later toegevoegd en ook is een aantal panelen
gemaakt met Q&A vragen die waren opgehaald. De informatie op de panelen die we hebben gebruikt vindt u ter illustratie vinden op de website van de gemeente Westerveld :
https://www.gemeentewesterveld.nl/Bestuur_en_organisatie/Actueel/Gaswinning_in_Wapse/Posters_informatiebijeenkomst_15_december_2016.
 
Locatie & verdere invulling informatieavonden
Ik wil jullie uitnodigen om mee te denken waar en wanneer  en hoe we de infoavonden kunnen organiseren en welke informatie we zouden moeten laten zien zodat we de
avonden een goedlopend geheel kunnen laten zijn waar de focus vooral ligt op het verstrekken van informatie en het beantwoorden van vragen. De gemeente Assen heeft bijv.
aangeven een hoge opkomst te verwachten wat aannemelijk maakt om daar ook een informatieavond te organiseren (elke voorstellen voor locaties heeft men ook gedaan;
eventueel zouden we deze avond in 2 blokken kunnen verdelen om ook de mensen te woord te kunnen staan.  Gezien het feit dat jullie grotendeels samen optrekken, wil ik jullie
vragen om ook gezamenlijk tot een voorstel voor 2-3 locaties te komen zodat alle belanghebbenden ook een informatieavond kunnen bijwonen zonder te veel te moeten reizen.
 Ook welke rol de overheden tijdens deze avonden hebben, is een onderwerp waar ik het graag met jullie over wil hebben.
 
Misschien is het goed om op korte termijn met een kernteam bij een te komen om alles door te spreken? Ik zal contact opnemen met de provincie Drenthe of het mogelijk is op
het provinciehuis t bijeen te komen. Kunnen jullie dan alvast nadenken wie in dit kernteam deelneemt? Dan ga ik deze  personen z.s.m. een uitnodiging sturen. Ik zal NAM vragen
ook hierbij aanwezig te zijn.
 
Ben ik iets vergeten of heeft u nog andere opmerkingen/vragen: schroom niet!
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
 
 
 
 
 
Van      
Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 14:19
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
' ' .l . l '. l '.i ' '.  . '
. ' ' ' l.l
 l.'
Onderwerp: 161019 doorgestuurd advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Zoals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zend ik u bij deze het advies ontvangen op 14 oktober jl. van SodM inzake het winningsplan Westerveld van NAM.   
 
Ik verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om vóór 20
januari 2017 advies uit te brengen op het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
Tot op heden heb ik alleen van de gemeente Aa en Hunze een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook aanwezig bent bij deze
sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 7 oktober 2016 18:13
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
.' ' .l . .l '. .l '.i .' '. . . .'
. ' ' ' l.l
 l.'
 i iesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
Westerveld. 
 
Huidige stand van zaken
Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
verzocht advies uit te brengen.
 
Adviestermijn
In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het
winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 640 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 641 ======================================================================

<pre>Stukken ter informatie
Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als
bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
Specifieke sessie
Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
de provincie Drenthe gepland op:
 
Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
zijn.
 
Globale (indicatie) planning:
Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
Week 42 ontvangst advies SodM
Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
Week 43 verzoek tot advies Tcbb
Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
Week 47 ontvangst advies Tcbb
Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
Week 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
nisterie van conomisce aen
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06- 41
 
 
Van: ,     
Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
.' ' .l . .l '. .l '.i .' '. . . .'
. ' ' ' l.l
 i l   
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
Indicatie globale planning:
·          Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·          Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb
·          Week 44-45 specifieke sessie overheden
·          Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden
·          Week 50 ontvangst advies overheden
 
Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
gevolgd.
 
Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
uitkomsten van het debat in de 2e Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
Ik wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
Van:      
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
..i l.l '.. .l '. l. . l . l.' . .'
' ' .l . l '. l '.i ' '.  . '
. ' ' nl'; l.l
 i i l l   i  
Urgentie: Hoog
 
Geachte heer, mevrouw,
 
Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
Proces
Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2e Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 641 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 642 ======================================================================

<pre>Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
winningsplannen en uw rol daarin.
 
In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
Advies Staatstoezicht op de Mijnen
Eind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
heeft aangevuld met de volgende gegevens:
1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A;
4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
Veiligheid gewaarborgd
SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de
aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
Sessie 8 juli 2016
Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
Langere adviesperiode
Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
Stukken ter informatie
U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
het document dan downloaden.
 
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
Met vriendelijke groet,
 
   l
--------------------
I .   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 642 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 643 ======================================================================

<pre>    Date : 13-4-2016 15:43:48 16.1258  From: "NAM" NAM-communicatie@'shelLcom    To: assen.nl  Subject : Aanmeldbevestiging Open Dag NAM Hoofdkantoor Assen    Hartelijk dank voor uw aanmelding. Hieronder de gegevens van uw aanmekding:   Bevestigingscode: 00F241 7D0-7CFODBFB49   Klik hier als u deze inschnjving wilt bekijken, wijzigen of annuleren: https: starcite. smarteventscloud.com editreg m2625a72-S40XS I VAKRCYRH  Graag deze bevestiging uitprinten en meenemen als toegangsbewijs. Vergeet ook niet uw ID-bewijs mee te nemen!    Contact gegevens    Voornaam nn  Achternaam |  E-mailadres NE assen    Details evenement    Naam Open Dag NAM Hoofdkantoor Assen  Datum Zaterdag, April 23, 2016  Locatie    NAM Assen, Schepersmaat 2, Assen, Nederland    Wie komt er en wanneer?    Naam nscrijver NN    Ochtend (Tussen 10:00-13:00 uur)    Aanvullende informatie:    Naam inschrijver: |    Ik woon: op minder dan 20km van NAM Assen    Hoe heeft u gehoord over de NAM Open Dag?: Ik ben uitgenodigd door een NAM-medewerker    Aantal</pre>

====================================================================== Einde pagina 643 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 644 ======================================================================

<pre>Date : 20-5-2016 14:40:00
From : @shell.com
To :   @assen.nl, " aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl,
drenthe.nl" @drenthe.nl
Subject : Aanstaande NAM-werkzaamheden KLeuvenveld
Attachment : image001.png;image004.jpg;image007.jpg;
Beste allemaal,
 
Ik wil jullie graag informeren over onze aanstaande zichtbare werkzaamheden op onze locatie aan het Kleuvenveld in Assen.
 
Ondanks het feit dat er nog geen schot in het winningsplan zit, vervolgen wij de komende weken de werkzaamheden die volgen op het boren van een nieuwe put. Deze
werkzaamheden beginnen donderdag 26 mei 2016. De tijdelijke afsluiter die na het boren op de nieuwe put is geplaatst, wordt dan vervangen door middel van een definitieve
installatie die geschikt is voor gaswinning. In totaal zijn wij bijna twee weken aan het werk op de locatie.
 
Er zijn meerdere mensen op en rondom de locatie aan het werk en er worden tijdelijk verschillende keten geplaatst om de werkzaamheden uit te voeren. De oude en tijdelijke
afsluiter wordt weggehaald nadat alle maatregelen zijn genomen om dat veilig te doen. Vervolgens wordt de nieuwe afsluiter in circa een week opgebouwd. Daarna wordt de
ondergrondse put daadwerkelijk op de bovengrondse installatie aangesloten. Het kan zijn dat het nodig is om bij het aansluiten van de put er afgefakkeld moet worden. Hoelang
dat gaat duren, is nu helaas nog niet te zeggen. We houden de omwonenden daarover op de hoogte via facebook (NAM in Assen), Twitter (@nambv) en de website
(www.nam.nl/assen). Wij hebben hen overigens vandaag een brief gestuurd met daarin deze zelfde aankondiging.
 
De put staat na het aansluiten nog ‘op slot’. Het gas wordt dus nog steeds niet gewonnen, zoals we eerder al hebben aangegeven.
 
Ik hoop dat ik jullie hiermee vooralsnog voldoen geïnformeerd heb. En ik hoop dat jullie het door willen geven aan de noodzakelijk mensen in jullie organisaties.
 
PS. Een voorbeeld van de te laatsen installatie:
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 .-l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1259
</pre>

====================================================================== Einde pagina 644 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 645 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 645 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 646 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 646 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 647 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 647 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 648 ======================================================================

<pre>Date : 2-12-2016 16:17:48
From : @shell.com
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "bestuur@tynaarlo.nl" bestuur@tynaarlo.nl, "CLambert@aaenhunze.nl" CLambert@aaenhunze.nl
Cc : @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl,   @assen.nl,  
assen.nl,    @assen.nl
Subject : Achtergrondinformatie gaswinning NAM Assen-Noord
Attachment : image001.png;image002.jpg;
Geachte heren,
Zoals in de voorgaande mail is beloofd, hierbij extra achtergrondinformatie over de gaswinning in Assen-Noord, over winningsplannen en over de communicatie hierover aan uw
bewoners.
 
Het proces rondom het nieuwe winningsplan
Elk bedrijf in Nederland dat gas uit de grond wil halen moet een winningsplan maken. Hierin staat onder meer hoe het bedrijf gas wil winnen. En wat de invloed daarvan op de
omgeving is.  In het winningsplan zit ook technische en financiële informatie over de winning, zoals:
·         informatie over de duur van de winning;
·         de te winnen volumes;
·         de verwachte bodembeweging ten gevolge van de winning.
 
Na enkele jaren gebruik te hebben gemaakt van de rechten en plichten in een winningsplan, levert NAM doorgaans een wijziging op dat bestaande winningsplan in. Dit wordt
soms een ‘nieuw’ winningsplan genoemd, en soms een ‘update’. NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het gewijzigde
winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor
winningsplannen. In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft volgens de Minister geen aanleiding om de
voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te starten.
Het nieuwe proces rondom alle winningsplannen behelst ondermeer dat omwonenden en gemeenten, provincies en waterschappen de gelegenheid krijgen om op het
winningsplan te reageren. Dat proces repecteren wij uiteraard en wij werken daar ten volle aan mee door onder andere aan de voorkant daarvan al in gesprek te gaan,
omwonenden en opwonenden te informeren door middel van inloopbijeenkomsten en diverse andere communicatiekanalen. U bent onderdeel van dat proces, en dat is ook
precies waar wij afgelopen woensdag over gesproken hebben. Uiteindelijk beoordeelt de Minister van EZ de winningsplannen, en dus ook het winningsplan in deze (met de naam
‘Westerveld’).
 
Juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan
Door uitspraken in een debat in de Kamer en een bijbehorende brief met antwoorden op Kamervragen, bestond de gedachte dat winning uit deze put nieuw was. NAM heeft
toentertijd al aangegeven dat dit slechts een nieuwe put was, richting een blok dat al eerder productie heeft opgeleverd. Dat blok is onderdeel van het gasveld met de naam Vries.
Het gasveld wordt beschreven in het winningsplan Westerveld. NAM heeft daarop aangegeven dat de put niet in gebruik zou worden genomen zonder toestemming van het
Ministerie van EZ.
De verwachting was dat een update van het winningsplan binnen afzienbare tijd afgerond zou kunnen worden. Nu dit echter niet het geval bleek te zijn, heeft NAM aan de
toezichthouder, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan onder het huidige winningsplan. Het betreft immers
geen nieuwe winning, maar een bestaand gasveld. SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries-10 de
komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het bestaande winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.
 
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente
Het gasveld Vries is een van de 220 kleine gasvelden in Nederland.  Het gasveld Vries is al sinds 1968 in gebruik. De nieuwe put is aangesloten op een onderdeel van dat gasveld,
wat wij geologisch een blok noemen. Dit blok hebben wij de naam Vries-Zuid-Zuid gegeven, maar heeft dus geen enkele geografische relatie met het dorp Vries. Sterker nog: het
ligt onder Assen-Noord, voornamelijk onder het dorp Loon.
In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te
starten. Met andere woorden: het is onwaarschijnlijk dat er seismische activiteit ontstaat door de winning uit het Vries-gasveld. Ook de verwachte bodemdaling (< 2 cm) blijft met
de productie uit de put Vries-10 binnen het nu geldende winningsplan. Mochten inwoners van uw gemeente denken dat zij schade lijden door NAM, dan kunnen zij een melding
van die schade doen. Deze melding wordt daarop door een deskundige onderzocht. Indien uit dat onderzoek blijkt dat de schade door NAM’s activiteiten komt, dan vergoedt NAM
die schade zondermeer. We maken daarvoor gebruik van een schadeprotocol.
 
Communicatie
De andere kant is dat de gaswinning in uw gemeenten niet nieuw is. Ook dit blok, waarin naar verwachting 400 miljoen m3 gas zit, is niet nieuw. In de gemeente Assen wordt -ter
vergelijking- in een jaar tijd door de huishoudens ongeveer 50 miljoen m3 gas per jaar gebruikt.
De afgelopen jaren is er intensief gecommuniceerd over gaswinning in Noord-Drenthe. Er zijn vele inloopavonden, open dagen, locatiebezoeken en boortorenrondleidingen
georganiseerd. Het social media-gebruik door NAM is toegenomen met als doel geïnteresseerden en omwonenden te informeren over actuele activiteiten. Er zijn flyers, brieven
en uitnodigingen op adres gestuurd. Er zijn vele overleggen geweest met lokale vertegenwoordigers van dorpen en wijken, zoals dorpsbelangen en wijkraden. Ook via media
wordt gecommuniceerd. Wij merken zelf dat het aantal vragen minder wordt. Wij nemen regelmatig poolshoogte door middel van diverse soorten gesprekken. Vragen en
onduidelijkheden blijven er altijd, maar de frequentie neemt duidelijk af. Wij begrijpen heel goed dat ons werk niet in één zin of brief uit te leggen is. We gaan daarom door. De
eerstvolgende acties zijn het sturen van flyers (Loon, Tarlo en Balloo) en het organiseren van informatiemiddagen en -avonden in Loon (Balloo en Taarlo), Marsdijk en Vries. De
sessie in Loon vindt plaats op 24 januari 2017.
Alle informatie is terug te vinden op www.nam.nl of op Facebook: NAM in Assen.
 
Ik hoop u hiermee voldoende informatie te hebben gegeven voor het moment. Mocht u nog extra vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +31   
 . l shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 16.1260
</pre>

====================================================================== Einde pagina 648 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 649 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 649 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 650 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 650 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 651 ======================================================================

<pre>Date : 20-12-2016 10:31:51
From : @shell.com
To : "bestuur@tynaarlo.nl" bestuur@tynaarlo.nl, "Marco Out" M.Out@assen.nl, "CLambert@aaenhunze.nl" CLambert@aaenhunze.nl
Cc : @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, "   @assen.nl,  
@assen.nl, @drenthe.nl" @drenthe.nl
Subject : Achtergrondinformatie NAM Vries-10 productie
Attachment : Brief EZ - 29 juni 2016.pdf;Brief SodM - 30 nov 2016.pdf;image001.png;image002.jpg;
Geachte heren,
 
Hierbij sturen wij u achtergrondinformatie als voorbereiding op het bestuurlijk overleg op 21 december 2016.
 
Bijgevoegd zijn twee brieven die wij hebben ontvangen:
1.       Brief van het Ministerie van Economische Zaken, 29 juni 2016.
“Aanpak winningsplannen mijnbouw op land”
 
2.       Brief van Staatstoezicht op de Mijnen, 30 november 2016
“Ingebruikname put Vries-10”
 
Brief 1 beschrijft dat de aanbevelingen uit het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in de nieuwe besluitprocedures rond winningsplannen worden
meegenomen.
Deze brief beschrijft ook de seismische risicoanalyse die TNO/SodM hebben uitgevoerd (het kleineveldenonderzoek).
Op basis van deze analyses concludeert de Minister dat “in afwachting van de behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van het vigerende winningsplan, de productie
doorgang kan vinden”
 
Brief 2 geeft aan dat (de eerste jaren van) Vries-10 productie onder het vigerende winningsplan Westerveld valt.
 
Door deze brieven met u te delen voordat we elkaar spreken, hopen wij u meer duidelijkheid te geven over de informatie die NAM gekregen heeft.
 
Met vriendelijke groet,
Namens  
 
En  
 
 
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 16.1261
</pre>

====================================================================== Einde pagina 651 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 652 ======================================================================

<pre>    Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag    Directoraat-generaal  Energie, Telecom &    NAM Mededinging   Tav. Directe Energie en Omgeving  Postbus 28000 Bezoekadres   9400 HH ASSEN Bezuidenhoutseweg 73    2594 AC Den Haag    Postadres  Postbus 20401  2500 EK Den Haag    Factuuradres  Postbus 16180  2500 BD Den Haag    Overheidsidentificatienr    000000010032 14369000  Datum 2 g JUN 2016 T 070 379 8911 (algemeen)  Betreft Aanpak winningsplannen mijnbouw op land www. rijksoverheid.nl/ez    Behandeld door    Geachte RN |  nn    Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad voor ee!  Veiligheid (OVV) over de aardbevingsrisco's in Groningen besloten om alle   aanbevelingen van de OVV over te nemen. Een van de belangrijkste Ons kenmerk  aanbevelingen uit het OVV-rapport richt zich op de veiligheid van de burgersen _ PEETMEO / 16085574  de infrastructurele werken. Een ander belangrijk punt betreft meer aandacht voor Biilage(n)   het burgerperspectief. Deze en andere aanbevelingen hebben tot gevolg dat de   Mijnbouwwet op verschillende onderdelen zal worden gewijzigd. Naar aanleiding   hiervan is besloten om ingediende (wijzigingen van) on-shore winnings- en   opslagplannen aan te houden.    Nu helder is hoe de aanbevelingen uit het OW-rapport in de ontwerp-  Mijnbouwwet worden vormgegeven, wordt, zoals aan de Tweede Kamer is  toegezegd, zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet  gehandeld,    Nieuwe Mijnbouwwet   Het besluit om zoveel mogelijk in de geest van het wetsvoorstel te handelen heeft  tot gevolg dat de veiligheid voor omwonenden, gebouwen en infrastructurele  werken getoetst moet worden. Dit betekent dat de reeds ingediende (wijzigingen  van) winnings- en opslagplannen op korte termijn aangevuld moeten worden met  een seismische risicoanalyse (SRA). Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft als  handreiking voor het opstellen van deze analyse een tijdelijke leidraad ontwikkeld.  Deze leidraad is reeds met u gedeeld.    Daarnaast wordt de uniforme openbare voorbereidingsprocedure in beginsel  toegepast bij zowel instemming met nieuwe winnings- en opslagptannen als bij de  instemming met wijziging van deze plannen. Dit houdt in dat ontwerpbesluiten ter  inzage worden gelegd met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Om  verder invulling te geven aan het burgerperspectief krijgen, naast de huidige  wettelijke adviseurs (SodM en Tcbb), ook de provincie, gemeenten,  waterschappen en de Mijnraad adviesrecht. Verder zullen er informatieavonden  voor omwonenden georganiseerd worden over de voorliggende winningsplannen.    Uitzondering op het toepassen van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure  is een wijziging van een plan, waarbij de wijziging van ondergeschikte aard is en    Pagina 1 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 652 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 653 ======================================================================

<pre>         Directoraat-generaal  Energie, Telecom &  Mededinging   Directie Fnergie en Omgeving    Ons kenmerk  DGETM-EO / 16060062  kennelijk niet kan leiden tot een andere beoordeling van de effecten van  bodembeweging en van risico voor omwonenden. In deze gevallen kan een korte    procedure worden gevolgd zonder uitgebreide advisering.    Aanpak winningsplannen   Op dit moment liggen er in totaal 28 (wijzigingen van) winningsplannen voor,  waarover een besluit moet worden genomen. Vanwege het aantal  winningsplannen en de zorgvuldigheid die ik beoog bij het betrekken van de  overheden en omwonenden, wordt voorzien dat de doorlooptijd van de  instemming met het overgrote deel van de winningsplannen langer zal worden  dan nu het geval is (circa 11 maanden). Verwacht wordt dat het zeker tot het  najaar van 2017 zal duren om alle voorliggende (gewijzigde) winningsplannen  procedureel af te kunnen ronden (uitgezonderd eventuele beroepen), waarbij  opgemerkt wordt dat pas gestart kan worden met de procedure, wanneer de  aanvulling (SRA) door mijn ministerie is ontvangen.    Het gevolg van het aanhouden van de ingediende (wijzigingen van)  winningsplannen en bovengenoemde aanpak is dat een aantal van de huidige  winningen buiten het daarin voorgestelde productieprofiel (volume en/of duur)  loopt. Van belang hierbij is de vraag of dit consequenties heeft voor de in het  vigerende winningsplan vastgelegde bodembeweging (bodemdaling en  geïnduceerde bevingen). Dit is samen met TNO en SodM in kaart gebracht. Ook is  op basis van een door TNO uitgevoerde seismische risicoanalyse (het  kleineveldenonderzoek) bekeken of de veiligheid in het geding is. Beide analyses  geven voor uw winningsplannen geen directe aanleiding tot zorg. Dit betekent dat,  in afwachting van de behandeling van het gewijzigde winningsplan op basis van  het vigerende winningsplan, de productie doorgang kan vinden. Indien SodM  echter tijdens de procedure op basis van nieuwe informatie constateert dat de  bodembeweging niet verloopt conform het vigerende winningsplan, of op basis  van de ingediende SRA constateert dat er mogelijk toch consequenties zijn voor  de veiligheid, dan kan de winning alsnog worden stilgelegd.    Bijgesloten treft u een lijst aan van de door u ingediende (wijzigingen van)  winningsplannen. Per winningsplan is aangegeven of er nog een SRA moet worden  ingediend en wat de globale planning is. In de planning is aangegeven of verwacht  wordt dat de uniforme openbare voorbereidingsprocedure moet worden gevolgd of  dat de korte procedure wordt gevolgd. Aan de hand van de (nog) in te dienen  SRA kan pas definitief vastgesteld worden welke procedure feitelijk doorlopen  wordt.    Hoogachtend,          H.G.J. Kamp  Minister van Economische Zaken    Pagina 2 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 653 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 654 ======================================================================

<pre>    Eppo bi 22000 37    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie van Economische Zaken         01 DEC 2016    > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    ich i  Nederlandse Aardolie Maatschappij Staatstoezicht op de Mijnen  Bezoekadres    t.a.v. Henri Faasdreef 312  postbus 28000 2492 JP Den Haag  9400 HH ASSEN Postadres    Postbus 24037  2490 AA Den Haag    T 076 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nl  www.sodm.nl    Behandeld door  sr TS    Datum 30 november 2016 T 070 mm    Betreft Ingebruikname put Vries-10 Ons kenmerk  16184862    Uw kenmerk    Geachte    Hierbij bevestig ik de ontvangst van uw brief van 19 augustus 2016 (uw kenmerk  EP201608209129) waarin u SodM vraagt om duidelijkheid te geven of het is  toegestaan om de put Vries-10 in het veld Vries-Zuid te produceren    Bijlage(n)    Binnen het goedgekeurde vigerende winningsplan Westerveld uit 2011 is er  volgens u nog voldoende productieruimte om de put Vries-10 te kunnen  produceren. Ook de verwachte bodemdaling van minder dan 2 cm en de uitkomst  van de meest recente seismisch risicoanalyse (laagste seismische risicocategorie)  passen volgens u binnen het vigerende winningsplan. Ik heb deze door NAM  aangeleverde informatie geverifieerd.    De put Vries-10 is in 2015 geboord in het bestaande gasveld Vries-Zuid. De put is  inmiddels veilig aangesloten en klaar voor productie. De winning uit het Vries-Zuid  veld is onderdeel van het winningsplan Westerveld. Volgens dit winningsplan mag  er uit het Vries-Zuid veld 241 miljoen Nm3 gas worden gewonnen in de periode  2011-2026. Onder het huidige winningspian uit 2011 heeft Vries-Zuid tot nu toe  127,7 Nm3 geproduceerd door middel van de putten Vries-6, Vries-9 en Vries-  101. NAM mag daarom onder het nu geldende winningsplan uit 2011 nog 113,3  miljoen Nm3 uit het veld Vries-Zuid produceren. De productievoorspellingen voor  Vries-Zuid zijn zodanig dat NAM nog één a twee jaar kan produceren zonder  overschrijding van de in het vigerende 2011 winningsplan toegestane cumulatieve  productievolume van 241 miljoen Nm3. De bodemdalingsvoorspelling van minder  dan 2 cm en de vastgestelde laagste risico categorie zijn bevestigd door TNO. Dat  is gebeurd in het kader van een advies over het door NAM onlangs ingediende  voorstel wijziging winningsplan Westerveld. Ik ben op basis daarvan van oordeel  dat er geen reden is om productie uit Vries-10 niet toe te staan.    SodM zal erop toezien dat de productie uit Vries-10 en de effecten daarvan op de  bodembeweging blijven binnen hetgeen daarvoor is vastgelegd in het vigerende  winningsplan Westerveld. Het voorziene productieniveau van Vries-10 zou op een  termijn van enkele jaren kunnen leiden tot overschrijding van de toegestane  productie. In het door NAM inmiddels ingediende voorstel wijziging winningsplan  Westerveld wordt rekening gehouden met een hogere productie uit Vries-Zuid.    Pagina 1 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 654 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 655 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16184862    Ik verzoek NAM om, in lijn met mijn advies over het door NAM ingediende voorstel  wijziging winningsplan Westerveld, op zo kort mogelijke termijn over te gaan tot  de installatie van aanvullende seismische meetapparatuur boven het Vries-Zuid  veld.    Met vriendelijke groet,         ir. R.H. Laane, MBA  Directeur Engineering & Netbeheer    Pagina 2 van 2</pre>

====================================================================== Einde pagina 655 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 656 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 656 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 657 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 657 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 658 ======================================================================

<pre>Date : 2-7-2015 13:15:23
From : @shell.com
To :   @assen.nl, @aaenhunze.nl" aaenhunze.nl
Cc : @drenthe.nl" @drenthe.nl, tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl
Subject : Advertentie Assen NAM
Attachment : NAM adv_DrentheJournaal 262x397.pdf;image003.jpg;image004.png;
 en ,
De advertentie in de bijlage wordt vrijdag geplaatst in het Drenthe Journaal. Asser Courant volgt volgende week.
 
Het is bedoeld voor mensen die vooral elders in Assen wonen dan in Assen-Noord, en die zich nooit eerder in de gaswinning in en rondom Assen hebben verdiept: “Gaswinning
hier is niet nieuw”. Verder gaan we door met de communicatie rondom de boring vanaf Vries-1. Ik stuur jullie in een separate mail een NAM-verslag van de inloopsessie van
afgelopen dinsdag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E @shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1262
</pre>

====================================================================== Einde pagina 658 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 659 ======================================================================

<pre>    vs    NAM    Aardgas speelt een cruciale rol in de Nederlandse energiemix. Wat wij doen is in  het kort samen te vatten als het opsporen, winnen en produceren van aardgas, en  vervolgens het weer opruimen van de winningslocatie. NAM produceert ongeveer  75% van de totale gasproductie in Nederland. Bijna de helft van het energieverbruik  in Nederland komt van aardgas.         DE GASVELDEN VAN NAM  RONDOM ASSEN    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft  circa honderdvijfenzeventig gaswinningslocaties in  Nederland, vitgezonderd de locaties van het  Groningen-gasveld. Deze locaties bevinden zich in  Friesland, Groningen, Overijssel, Noord-Holland,  Zuid-Holland en Drenthe. Rondom Assen heeft NAM  vier gaswinningslocaties die vijf gasvelden beslaan,  waarbij we dit najaar bij één (Vries-Zuid-Zuid) een  boring gaan verrichten. NAM boort jaarlijks ongeveer  twaalf nieuwe putten door heel Nederland. Elke boring  duurt twee maanden. De boortoren is dertig meter  hoog en er staan allemaal apparaten omheen die  nodig zijn voor de boring. Ook zijn er dagelijks zo’n  vijftien mensen in ploegen op de boorplaats.   Over de activiteiten van NAM in Assen heeft u al veel  kunnen horen en lezen. Wij begrijpen dat dat vragen  oproept. Hieronder een overzicht van onze activiteiten  rondom Assen.    LOCATIE ASSEN (KLOOSTERVEEN)    Start gasproductie : 2007  Aantal putten : 1 put  Totaal verwachte gasproductie : 0,2 miljard Nm3    LOCATIE WITTEN-1 (TT-CIRCUIT)   Hier zijn twee gasvelden aangeboord maar niet in  productie genomen omdat er te weinig gas werd  aangetroffen.    LOCATIE ELEVELD (ELEVELD)  Start gasproductie   Aantal putten   Totaal verwachte gasproductie    : 1975  : 3 putten  : 10,5 miljard Nm3    BRON VAN ONZE ENERGIE    LOCATIE VRIES-1 (BIJ TAARLO)   Voor het najaar van 2015 staat een nieuwe boring  naar het gasveld Vries-Zuid-Zuid gepland.   Start gasproductie : 1978   Aantal putten : 1 put opgeruimd  Totaal historische gasproductie : 0,06 miljard Nm3    AARDBEVINGEN   Voor het veld Vries-Zuid-Zuid is het risico op voelbare  bevingen erg klein. De grootte van dit gasveld is  duizenden keren kleiner dan van velden waar eerder  bevingen zijn geweest. Bevingen kunnen worden  veroorzaakt door gaswinning en tot schade leiden aan  huizen. Van de honderdvijfenzeventig kleine gasvelden  in Nederland hebben er tot op heden zes een voelbare  beving veroorzaakt. NAM heeft hiervoor een schade-  regeling. Informatie over aardbevingen, onderzoek en  schadeafhandeling vindt v op www.NAMplatform.nl.    HEEFT U VRAGEN?  Wilt u hier meer van weten? Of maakt u zich zorgen?  Dan kunt u ons bellen o    U kunt ons ook volgen op onze Facebookpagina:  NAM in Assen. Kaarten zijn te vinden op onze    website: www.nam.nl/assen.    Actuele berichten over onze werkzaamheden kunt u  volgen op Twitter: @NAMbv.    GG</pre>

====================================================================== Einde pagina 659 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 660 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 660 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 661 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 661 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 662 ======================================================================

<pre>Date : 16-5-2017 09:49:17
From :  
To : " @shell.com'" @shell.com
Cc :    @assen.nl
Subject : Afspraak 
Beste  
 
Onderstaande tekst kan worden geplakt in de uitnodigingsmail.
 
Van de gemeente Assen hebben wij het verzoek gekregen om na afloop van het overleg tussen de bestuurders en de NAM een overleg in te plannen zonder de NAM. Dit overleg
is bedoeld voor de bestuurders van de decentrale overheden met hun ambtenaren. Het onderwerp is het bespreken van de concept zienswijzen op het ontwerp-
instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld. Dit overleg duurt van 16.30 tot 17.30 uur.
 
De beide overleggen zijn in zaal 1 in het gemeentekantoor van Assen.
 
Kunt u aangeven hoeveel mensen van de NAM komen? Dit i.v.m. de koffie.
 
Alvast bedankt.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
T 06 512
M0592 
@ . i@assen.nl
 
 
Gemeente Assen
Postbus 30018
9400 RA Assen
 
 16.1263
</pre>

====================================================================== Einde pagina 662 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 663 ======================================================================

<pre>Date : 16-5-2017 10:46:13
From :    @assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl,   assen.nl, "   @assen.nl,    assen.nl,
  @assen.nl,   assen.nl
Subject : Afspraak bestuurlijk overleg Noord Drenthe en NAM
Agenda:
1.       Stand van zaken winningsplan Westerveld
2.       NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen
3.       Onafhankelijke gebouwopnames (nulmetingen): wensen en verwachtingen van Besturen
 
15/5 
 
 
Goedemiddag dames,
 
Dank voor snelle terugkoppeling vandaag.
De afspraak kan gepland worden op maandag 22 mei 15.15 uur, locatie gemeentehuis Assen (adres: Noordersingel 33) locatie op verzoek van de NAM gewijzigd
Graag genoemde datum/tijd blokken in de betreffende agenda’s.
De onderwerpen die besproken zullen worden zijn:
●     Stand van zaken winningsplan Westerveld
●     Gezamenlijke wens nulmetingen
●     Gezamenlijke wens onafhankelijk maken van de schadeonderzoeken
Van NAM zijde zullen aanwezig zijn:
●       Asset Manager Land en/of    
●        
●           
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
 
         
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: @shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
 
Van: @shell.com [mailto: li@shell.com] 
Verzonden: donderdag 20 april 2017 14:50
Aan: @aaenhunze.nl;    < @assen.nl>; @tynaarlo.nl
Onderwerp: Afspraak gemeente Assen/Tynaarlo/AaenHunze - NAM
 
Goedemiddag:
 
Wederom een poging om een gezamenlijke afspraak te plannen met de volgende personen:
 
Burgemeester Out, gemeente Assen
Burgemeester Thijsen, gemeente Tynaarlo
Wethouder Lambert, gemeente Aa en Hunze
+ evt. betrokken ambtenaren.
 
Van NAM zijde zullen aanwezig zijn:
         
   
      r
 
Laatste keer hebben we de agenda van Burgemeester Out als leidend gebruikt, misschien handig om dit keer weer zijn agenda te gebruiken voor een paar voorstellen,
lukt dit?
 
De onderwerpen die besproken zullen worden zijn:
●     Stand van zaken winningsplan Westerveld
●     Gezamenlijke wens nulmetingen
●     Gezamenlijke wens onafhankelijk maken van de schadeonderzoeken
 
Ik wacht graag een paar voorsteldata af (duur van het gesprek is 1 uur), hopelijk lukt het dan weer om iedereen om de tafel te krijgen. De afspraak kan evt. bij NAM
worden gehouden maar mag op andere locatie, wij passen ons graag aan.
Ik ben volgende week met verlof maar maandag 1 mei weer beschikbaar om verder te overleggen.
 
Dank alvast voor de medewerking.
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
 
         
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: @shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De16.1264
</pre>

====================================================================== Einde pagina 663 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 664 ======================================================================

<pre>gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.</pre>

====================================================================== Einde pagina 664 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 665 ======================================================================

<pre>Date : 21-3-2018 11:41:39
From : shell.com
To : aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @tynaarlo.nl" tynaarlo.nl,   @assen.nl, "  
Subject : Afspraak nulmetingen via Datumprikker
Beste , k en 
 
Enige tijd geleden - eind 2017 meen ik mij te herinneren - heb ik contact gehad met i  omtrent het uitvoeren van nulmetingen door NAM, onderdeel van het
Instemmingsbesluit bij het Winningsplan Westerveld. Wij zetten daar een methodiek voor op die we graag ter informatie en vrijblijvend met jullie bespreken. Gemeenten
hebben immers geen rol hierbij, niet meer dan dat er mogelijk informatie van Bouw & Woningtoezicht nodig kan zijn.  reageerde positief op ons verzoek en gaf aan dit
gesprek graag in aanwezigheid van Tynaarlo en Aa en Hunze te willen laten plaatsvinden. Het heeft even stil gelegen, maar bij dezen ga ik proberen de afspraak te plannen.
Hiervoor ontvangen jullie een verzoek via Datumprikker.nl, dan is de aanleiding voor die mail in ieder geval even bij jullie bekend.
 
Mochten jullie onderwerpen met ons willen bespreken omdat we elkaar treffen, laat het weten zou ik zeggen.
 
Met vriendelijke groet,
 
  
06-
 
 
 
 16.1265
</pre>

====================================================================== Einde pagina 665 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 666 ======================================================================

<pre>Date : 27-6-2018 16:04:52
From :   @ruddrenthe.nl
To : @wdodelta.nl'" @wdodelta.nl, " @hunzeenaas.nl'" @hunzeenaas.nl, " @vechtstromen.nl'"
@vechtstromen.nl, aaenhunze.nl'" @aaenhunze.nl, "   @assen.nl,    @borger-odoorn.nl,
  h.ellen@coevorden.nl, "   W.Bijsterbosch@emmen.nl, " @dewoldenhoogeveen.nl'"
@dewoldenhoogeveen.nl, " @meppel.nl'" @meppel.nl, " middendrenthe.nl'" @middendrenthe.nl,
"' gemeentenoordenveld.nl'" @gemeentenoordenveld.nl, " @tynaarlo.nl'" @tynaarlo.nl, " @gemeentewesterveld.nl'"
@gemeentewesterveld.nl, " @dewoldenhoogeveen.nl'" @dewoldenhoogeveen.nl, "'  " @drenthe.nl, "'an van
 @drenthe.nl, "'    @drenthe.nl, "   r@ruddrenthe.nl, "' @wdodelta.nl'"
wdodelta.nl
Subject : afspraken met NAM en SHELL
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-33529-493.html
 
 
 16.1266
</pre>

====================================================================== Einde pagina 666 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 667 ======================================================================

<pre>Date : 5-5-2017 12:56:29
From : @shell.com
To :   assen.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl
Subject : Agenda Bestuurlijk overleg Noord-Drenthe & NAM 22 mei 2017
Attachment : image001.png;image004.jpg;
Dag ,  en ,
 
Ter voorbereiding op de afspraak die jullie burgemeesters hebben met het NAM-management, op maandag 22 mei, stel ik de volgende agenda voor:
 
1.       Stand van zaken winningsplan Westerveld
2.       NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen
3.       Onafhankelijke gebouwopnames (nulmetingen): wensen en verwachtingen van Besturen
 
 
Wat wij bedoelen met wensen en verwachtingen van Besturen, is het volgende:
1.       Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant en duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de praktische ideeën vanuit de gemeente?
2.       Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke schadeafhandeling te komen?
3.       Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de burgers zelf ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?
4.       Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke schadeafhandeling?
5.       Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke gebouwopnames?
6.       Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou kunnen doen?
 
 
Ik hoor graag van jullie.
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 16.1267
</pre>

====================================================================== Einde pagina 667 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 668 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 668 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 669 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 669 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 670 ======================================================================

<pre>Date : 23-1-2017 10:56:55
From : @shell.com
To :   @assen.nl
Subject : Automatic reply: Inloop bijeenkomsten
Beste lezer,
In ben niet op kantoor aanwezig. Vanwege veiligheids- en privacyredenen zeg ik niet voor hoelang ;-). Voor dringende zaken kunt u het algemene nummer van de afdeling communicatie bellen: 0592 368 222 of
e-mailen naar nam-communicatie@shell.com. Mijn collega's zullen het oppakken!
I will be out of office. For security and privacy reasons I'm not telling you for how long... For urgent matters please call the front desk +31 592 368 222 or e-mail: nam-communicatie@shell.com. My colleagues
will cover for me!
 
Met vriendelijke groet,
 
 16.1268
</pre>

====================================================================== Einde pagina 670 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 671 ======================================================================

<pre>Date : 29-2-2016 09:59:54
From : @shell.com
To :   @assen.nl
Subject : Automatic reply: Ter informatie: winningsplan Westerveld (= oa. Assen-Noord)
Beste lezer,
In ben niet op kantoor aanwezig. Vanwege veiligheids- en privacyredenen zeg ik niet voor hoelang ;-). Voor dringende zaken kunt u het algemene nummer van de afdeling communicatie bellen: 0592 368 222 of
e-mailen naar nam-communicatie@shell.com. Mijn collega's zullen het oppakken!
I will be out of office. For security and privacy reasons I'm not telling you for how long... For urgent matters please call the front desk +31 592 368 222 or e-mail: nam-communicatie@shell.com. My colleagues
will cover for me!
 
Met vriendelijke groet,
 
 16.1269
</pre>

====================================================================== Einde pagina 671 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 672 ======================================================================

<pre>Date : 31-8-2015 16:54:51
From : @shell.com
To :   @assen.nl, @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, @tynaarlo.nl" @tynaarlo.nl,
drenthe.nl" @drenthe.nl
Subject : BARMM voor boring Assen-Noord
Attachment : image003.jpg;image002.png;
Dame, heren,
 
De ‘rust’ in de zomer was erg prettig, maar we gaan weer los qua NAM-activiteiten. Graag informeer ik jullie dan ook over het volgende:
 
Vandaag sturen wij de melding dat wij daadwerkelijk de tiende put in het Vries-gasveld van plan zijn te gaan boren in oktober, naar het Ministerie van Economische Zaken. Dit
gebeurt onder de noemer ‘een melding in kader ‘’Besluit algemene regels milieu mijnbouw’’ (BARMM) met toelichting voor de lokatie Vries-1’.
Ik verwacht dat het Ministerie hierover een publicatie plaatst; ik weet nu nog niet wanneer. We houden het echter in de gaten.
 
De volgende stappen van de NAM zijn communicatief gezien de contacten met de dorpsraden cq wijkraad. Ik hoop daaruit nog wat handvatten voor een toegespitste
communicatie te ontvangen. Begin oktober beginnen we met het plaatsen van een geluidsscherm richting de buren (Timmer). Wij hebben ons inmiddels aangemeld voor de Open
Bedrijven Dag op 7 november met (op) deze locatie. Als het goed is, staat de boortoren er dan ook.
 
Mochten jullie meer informatie nodig hebben, dan hoor ik het graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l@shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1270
</pre>

====================================================================== Einde pagina 672 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 673 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 673 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 674 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 674 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 675 ======================================================================

<pre>Date : 9-12-2016 20:22:46
From : @shell.com
To :   assen.nl
Subject : Beantwoording vragen SP
Attachment : image001.png;image002.jpg;image003.jpg;
Dag 
Helaas pas in het weekend. Ik moest langs verschillende afdelingen die ik ook niet dagelijks spreek of nodig heb.
 
Naar aanleiding van je vragen, het volgende:
1.       Het aardgascondensaat moet worden afgevoerd naar Delfzijl. Hoe wordt het vervoerd?
Gas dat wordt gewonnen in de gemeente Assen, wordt behandeld op onze locatie Vries-4 in de gemeente Tynaarlo. Van daaruit wordt het uitgefilterde watercondensaat
met tankwagens vervoerd naar het Tankenpark Delfzijl. Daar wordt het water en het aardgascondensaat van elkaar gescheiden.
2.       Indien met tankwagens, welke route(s) gaan deze tankwagens rijden?
De routes worden door Logistiek opgesteld, rekening houdend met de lokale situatie en wet- en regelgeving. Dit betekent niet dat de transporten per definitie buiten de
bebouwde kom plaatsvinden; als voorgeschreven wordt dat de kortste route gereden moet worden, dan kan een tankwagen alsnog bibeko rijden.
3.       Is er voor die route een up-to date calamiteitenplan in de gemeentes in de maak?
Het watercondensaat valt onder de ADR-regelgeving. Daarvoor is geen calamiteitenplan nodig. Het is dus een van de vele stoffen die dagelijks door Assen (en in dit geval
dus de gemeente Tynaarlo) e.o. rijden, en waarvan vele transporten waarschijnlijk schadelijker en/of gevaarlijker zijn. Watercondensaat is trouwens ook niet explosief,
mocht dat de achterliggende reden van de vraag zijn. Hulpdiensten hebben equipment om bijbehorende ongevalscenario’s te bestrijden, en beschikken over ‘factsheets’
over stoffen als waco. Wij hebben zelf ook een incidenten-calamiteiten-organisatie operationeel 24/7.
4.       Met hoeveel tankwagens wordt er in de highcase winning per week gereden per route?
We hebben een vergunning voor maximaal 10 trucks per dag voor die locatie in Tynaarlo en wij blijven (uiteraard) binnen die vergunning. Het zijn dus maximaal 70 trucks
per week.
 
Mochten ze nog meer vragen hebben, dan hoor ik het graag.
Mocht er iets voor jou niet duidelijk zijn, dan weet je me te vinden!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 .-l@shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
From:   l. assen.nl] 
Sent: vrijdag 2 december 2016 18:53
To: i-l  i   
Subject: RE: Achtergrondinformatie gaswinning NAM Assen-Noord
 
Dag 
 
N.a.v. het raadsvoorstel over het advies winningsplan heb ik een aantal  technische vragen gekregen van de raadsfractie van SP. De meeste kan ik wel beantwoorden maar met
onderstaande 4 weet ik geen raad omdat ze niet direct betrekking hebben op het winningsplan.
 
Kun jij of een collega deze vragen voor mij van een antwoord voorzien?
 
1.       Het aardgascondensaat moet worden afgevoerd naar Delfzijl. Hoe wordt het vervoerd?
2.       Indien met tankwagens, welke route(s) gaan deze tankwagens rijden?
3.       Is er voor die route een up-to date calamiteitenplan in de gemeentes in de maak?
4.       Met hoeveel tankwagens wordt er in de highcase winning per week gereden per route?
 
Alvast bedankt!
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  . @assen.nl
website: www.assen.nl
 
Van: - l @shell.com [mailto: . - ll @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 2 december 2016 16:17
Aan: Marco Out <M.Out@assen.nl>; bestuur@tynaarlo.nl; CLambert@aaenhunze.nl
CC: i @aaenhunze.nl @tynaarlo.nl;   @assen.nl>;   i@assen.nl>;   i . i@assen.nl>
Onderwerp: Achtergrondinformatie gaswinning NAM Assen-Noord
 
Geachte heren,
Zoals in de voorgaande mail is beloofd, hierbij extra achtergrondinformatie over de gaswinning in Assen-Noord, over winningsplannen en over de communicatie hierover aan uw16.1271
</pre>

====================================================================== Einde pagina 675 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 676 ======================================================================

<pre>bewoners.
 
Het proces rondom het nieuwe winningsplan
Elk bedrijf in Nederland dat gas uit de grond wil halen moet een winningsplan maken. Hierin staat onder meer hoe het bedrijf gas wil winnen. En wat de invloed daarvan op de
omgeving is.  In het winningsplan zit ook technische en financiële informatie over de winning, zoals:
·         informatie over de duur van de winning;
·         de te winnen volumes;
·         de verwachte bodembeweging ten gevolge van de winning.
 
Na enkele jaren gebruik te hebben gemaakt van de rechten en plichten in een winningsplan, levert NAM doorgaans een wijziging op dat bestaande winningsplan in. Dit wordt
soms een ‘nieuw’ winningsplan genoemd, en soms een ‘update’. NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het gewijzigde
winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor
winningsplannen. In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft volgens de Minister geen aanleiding om de
voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te starten.
Het nieuwe proces rondom alle winningsplannen behelst ondermeer dat omwonenden en gemeenten, provincies en waterschappen de gelegenheid krijgen om op het
winningsplan te reageren. Dat proces repecteren wij uiteraard en wij werken daar ten volle aan mee door onder andere aan de voorkant daarvan al in gesprek te gaan,
omwonenden en opwonenden te informeren door middel van inloopbijeenkomsten en diverse andere communicatiekanalen. U bent onderdeel van dat proces, en dat is ook
precies waar wij afgelopen woensdag over gesproken hebben. Uiteindelijk beoordeelt de Minister van EZ de winningsplannen, en dus ook het winningsplan in deze (met de naam
‘Westerveld’).
 
Juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan
Door uitspraken in een debat in de Kamer en een bijbehorende brief met antwoorden op Kamervragen, bestond de gedachte dat winning uit deze put nieuw was. NAM heeft
toentertijd al aangegeven dat dit slechts een nieuwe put was, richting een blok dat al eerder productie heeft opgeleverd. Dat blok is onderdeel van het gasveld met de naam Vries.
Het gasveld wordt beschreven in het winningsplan Westerveld. NAM heeft daarop aangegeven dat de put niet in gebruik zou worden genomen zonder toestemming van het
Ministerie van EZ.
De verwachting was dat een update van het winningsplan binnen afzienbare tijd afgerond zou kunnen worden. Nu dit echter niet het geval bleek te zijn, heeft NAM aan de
toezichthouder, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan onder het huidige winningsplan. Het betreft immers
geen nieuwe winning, maar een bestaand gasveld. SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries-10 de
komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het bestaande winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.
 
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente
Het gasveld Vries is een van de 220 kleine gasvelden in Nederland.  Het gasveld Vries is al sinds 1968 in gebruik. De nieuwe put is aangesloten op een onderdeel van dat gasveld,
wat wij geologisch een blok noemen. Dit blok hebben wij de naam Vries-Zuid-Zuid gegeven, maar heeft dus geen enkele geografische relatie met het dorp Vries. Sterker nog: het
ligt onder Assen-Noord, voornamelijk onder het dorp Loon.
In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te
starten. Met andere woorden: het is onwaarschijnlijk dat er seismische activiteit ontstaat door de winning uit het Vries-gasveld. Ook de verwachte bodemdaling (< 2 cm) blijft met
de productie uit de put Vries-10 binnen het nu geldende winningsplan. Mochten inwoners van uw gemeente denken dat zij schade lijden door NAM, dan kunnen zij een melding
van die schade doen. Deze melding wordt daarop door een deskundige onderzocht. Indien uit dat onderzoek blijkt dat de schade door NAM’s activiteiten komt, dan vergoedt NAM
die schade zondermeer. We maken daarvoor gebruik van een schadeprotocol.
 
Communicatie
De andere kant is dat de gaswinning in uw gemeenten niet nieuw is. Ook dit blok, waarin naar verwachting 400 miljoen m3 gas zit, is niet nieuw. In de gemeente Assen wordt -ter
vergelijking- in een jaar tijd door de huishoudens ongeveer 50 miljoen m3 gas per jaar gebruikt.
De afgelopen jaren is er intensief gecommuniceerd over gaswinning in Noord-Drenthe. Er zijn vele inloopavonden, open dagen, locatiebezoeken en boortorenrondleidingen
georganiseerd. Het social media-gebruik door NAM is toegenomen met als doel geïnteresseerden en omwonenden te informeren over actuele activiteiten. Er zijn flyers, brieven
en uitnodigingen op adres gestuurd. Er zijn vele overleggen geweest met lokale vertegenwoordigers van dorpen en wijken, zoals dorpsbelangen en wijkraden. Ook via media
wordt gecommuniceerd. Wij merken zelf dat het aantal vragen minder wordt. Wij nemen regelmatig poolshoogte door middel van diverse soorten gesprekken. Vragen en
onduidelijkheden blijven er altijd, maar de frequentie neemt duidelijk af. Wij begrijpen heel goed dat ons werk niet in één zin of brief uit te leggen is. We gaan daarom door. De
eerstvolgende acties zijn het sturen van flyers (Loon, Tarlo en Balloo) en het organiseren van informatiemiddagen en -avonden in Loon (Balloo en Taarlo), Marsdijk en Vries. De
sessie in Loon vindt plaats op 24 januari 2017.
Alle informatie is terug te vinden op www.nam.nl of op Facebook: NAM in Assen.
 
Ik hoop u hiermee voldoende informatie te hebben gegeven voor het moment. Mocht u nog extra vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l l.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 676 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 677 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 677 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 678 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 678 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 679 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 679 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 680 ======================================================================

<pre>Date : 4-7-2015 13:33:57
From :  
To : @shell.com" @shell.com
Subject : Bedankt
Beste i
 
Bedankt voor het toesturen van de film. Ik heb hem bekeken.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Eenheid Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: 0592-366  / 06- 
 
e-mail: . @assen.nl   site: www.assen.nl
 16.1272
</pre>

====================================================================== Einde pagina 680 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 681 ======================================================================

<pre>Date : 16-5-2017 10:45:09
From :    @assen.nl
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl,   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Bestuurlijk overleg Noord Drenthe (excl. NAM)
16/5 
 
Allen,
Van de gemeente Assen hebben wij het verzoek gekregen om na afloop van het overleg tussen de bestuurders en de NAM een overleg in te plannen zonder de
NAM.
Dit overleg is bedoeld voor de bestuurders van de decentrale overheden met hun ambtenaren.
Het onderwerp is het bespreken van de concept zienswijzen op het ontwerp-instemmingsbesluit Winningsplan Westerveld.
 
Dit overleg duurt van 16.30 tot 17.30 uur.
 
 
Met vriendelijke groet/Kind regards,
 i
         
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 
Mobiel: +31 (0)6 
E-mail: . l@shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1273
</pre>

====================================================================== Einde pagina 681 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 682 ======================================================================

<pre>Date : 15-5-2017 13:00:52
From :   @aaenhunze.nl
To : @shell.com'" @shell.com
Cc :   assen.nl,   @tynaarlo.nl)'" tynaarlo.nl,   assen.nl, 
 @drenthe.nl, " @drenthe.nl" @drenthe.nl, " @leek.nl @leek.nl)" @leek.nl,
"Bestuurssecretariaat" bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl,    @aaenhunze.nl, @middendrenthe.nl'"
middendrenthe.nl, " @GemeenteNoordenveld.nl'" GemeenteNoordenveld.nl
Subject : Bestuurlijk overleg Noord-Drenthe & NAM 22 mei 2017 - LOCATIE GEMEENTEHUIS ASSEN
Attachment : image001.png;image002.jpg;
Dag  allen.
 
Ik sprak net met  i
 
Er was een misverstand over de locatie: Ik ging er ten onrechte vanuit dat het gepland was bij de NAM
 
Het moet zijn: het gemeentehuis van Assen  Noordersingel 33, 9401 JW Assen
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i   
Verzonden: vrijdag 12 mei 2017 10:08
Aan 'i @shell.com'
CC: .i@assen.nl;  . (. @tynaarlo.nl)
Onderwerp: RE: Agenda Bestuurlijk overleg Noord-Drenthe & NAM 22 mei 2017
Urgentie: Hoog
 
Dag ,
 
Jouw onderstaande afspraak is gisteren aan de orde geweest tijdens een bestuurlijk overleg over het Gasdossier (Noord-Drenthe)
De andere bestuurlijke deelnemers aan dat overleg wensen ook te worden uitgenodigd voor het overleg op 22 mei a.s.
 
Het gaat om:
Gedeputeerde Stelpstra van de provincie Drenthe
Burgemeester Smid  van de gemeente Noordenveld
en wethouder Lohuis van de gemeente Midden Drenthe.
 
Wil jij de bestuurders z.s.m. uitnodigen
 
Ik heb begrepen dat het overleg bij jullie plaatsvindt op maandag 22 mei van 15.15 tot 16.30uur.
De bestuurders willen aansluitend graag bij jullie nog een eigen overleg hebben.
 
Kun jij voor ruimte zorgen (16.30-17.30uur)
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i l@shell.com [mailto:i l @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 5 mei 2017 12:56
Aan: i@assen.nl; @tynaarlo.nl;  
Onderwerp: Agenda Bestuurlijk overleg Noord-Drenthe & NAM 22 mei 2017
 
Dag ,  en ,
 
Ter voorbereiding op de afspraak die jullie burgemeesters hebben met het NAM-management, op maandag 22 mei, stel ik de volgende agenda voor:
 
1.       Stand van zaken winningsplan Westerveld
2.       NAM op afstand in schadeafhandeling: wensen en verwachtingen van Besturen
3.       Onafhankelijke gebouwopnames (nulmetingen): wensen en verwachtingen van Besturen
 
 
Wat wij bedoelen met wensen en verwachtingen van Besturen, is het volgende:
1.       Het is helder dat zowel overheid, als burgers als NAM een snel, transparant en duidelijk proces willen. Wat zijn daarbij de praktische ideeën vanuit de gemeente?
2.       Heeft de gemeente een voorkeur voor de vorm om tot een onafhankelijke schadeafhandeling te komen?
3.       Heeft u een inventarisatie van de wensen en de verwachtingen van de burgers zelf ten aanzien van een onafhankelijke schadeafhandeling?
4.       Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke schadeafhandeling?
5.       Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om invulling te geven aan onafhankelijke gebouwopnames?
6.       Is er een partij die in uw gemeente onafhankelijke gebouwopnames zou kunnen doen?
 
 
Ik hoor graag van jullie.
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 0400886916.1274
</pre>

====================================================================== Einde pagina 682 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 683 ======================================================================

<pre>Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 683 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 684 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 684 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 685 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 685 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 686 ======================================================================

<pre>Date : 5-4-2016 10:29:25
From : @shell.com
To : @drenthe.nl" @drenthe.nl,   @assen.nl
Subject : Bibliotheek Assen
Attachment : image003.jpg;image004.png;
Dag  en i
Ik kwam dit tegen: http://www.bibliotheekassen.nl/derdedinsdag
 
Wellicht al bij jullie bekend, maar anders ter informatie.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l@shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1275
</pre>

====================================================================== Einde pagina 686 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 687 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 687 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 688 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 688 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 689 ======================================================================

<pre>Date : 30-6-2015 11:09:49
From :  
To : @shell.com" @shell.com
Subject : brief aan de raad
Attachment : brief aan raad procedure gaswinning.pdf;
Beste 
 
Deze brief is vandaag naar de gemeenteraad gestuurd.
 
Met vriendelijke groet,
 
 i
Beleidsregisseur
 
Gemeente Assen, Eenheid Beleid
Postbus 30018,  9400 RA  Assen
tel: 0592-   06- 
 
e-mail: . @assen.nl   site: www.assen.nl
 16.1276
</pre>

====================================================================== Einde pagina 689 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 690 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen    LLL LLL    Contactpersoon DD  De leden van de raad Telefoon i 0592  Bezoekadres Noordersingel 33  Uw brief van  Uw kenmerk  Ons kenmerk 2015-02598    Datum 29 juni 2015  Verzenddatum Ag L    Onderwerp Procedure gaswinning    Geachte dames en heren;    Zoals toegezegd, informeren wij u in deze brief over de procedure rond de mogelijke gaswinning in  Assen-Noord. Wij baseren ons hierbij op informatie die wij hebben gekregen van het ministerie van  Economische Zaken.    De procedure ziet er als volgt uit:   Op basis van een proefboring zal de NAM besluiten of ze wel of niet wil gaan winnen. Voor de  proefboring zelf heeft de NAM geen vergunning nodig. Wil de NAM gaan winnen, dan zal ze een  nieuwe winningsvergunning nodig hebben. Hiervoor dient het bestaande winningsplan te worden  gewijzigd. Het winningsplan gaat in op de volgende punten:   ~ De te winnen hoeveelheden;   - De bodemdaling en kans op bodembeweging (lees: bevingen) als gevolg van de winning;  - De (kans op) schade die kan ontstaan als gevolg van de bodembeweging.   De risicoanalyse/-becordeling wordt uitgevoerd volgens een protocol v van het Staatstoezicht op de  mijnen.    Het is de vraag of het winningsplan met risicobcoordeling in een keer wordt gemaakt voor meerdere  velden in een groter gebied, of dat dit apart wordt gedaan. voor alleen dit veld.    De provincie en gemeenten krijgen een adviesrol bij het winvingsplan. Dit wordt waarschijnlijk  vormgegeven door een ontwerp van het winningsplan voor te leggen aan provincie en gemeenten.    Het winningsplan met risicobeoordeling wordt onafhankelijk beoordeeld door TNO en het  Staatstoezicht op de mijnen.    Uiteindelijk beoordeelt de Mijnraad alles wat er ligt (incl. de adviezen) en brengt een advies uit aan  de minister van EZ. De Mijnraad is een adviesorgaan dat is ingesteld op grond van de Mijnbouwwet.  De benoeming van de leden gebeurt op basis van deskundigheid.   De minister neemt een ontwerp winningingsbesluit. Fierop kunnen bijvoorbeeld inwoners en  overheden zienswijzen indienen. Op basis hiervan neemt de minister een definitief besluit waartegen  bezwaar en beroep openstaat. (Uitgebreide procedure Algemene wet bestuursrecht).    Postadres Telefoon E-mail Bank Wilt u bij een reactie op  Postbus 30018, 9aca RÁ Assen 14 0592 info @assen.nl NL28BNGH0285000497 deze brief het kenmerk en de  Stadhuis Fax Internet tnv. Gemeente Assen dotum vermelden?    Noordersingel 33, 9401 JW Assen (asga} 366 595 www‚assen.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 690 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 691 ======================================================================

<pre>    Gemeente Assen  Ons kenmerk:2015-02508  Pagina 2 van 2    Omdat het minsterie nog bezig is met het vormgeven van de procedure, kan het zijn dat bovenstaande  nog (deels) gaat wijzigen of gaat worden aangevuld.    Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.                     Met vriendelijke groet,  burgemeester en wetho         gemeentesecretaris    M.L.J. Out T. Dijkstra    </pre>

====================================================================== Einde pagina 691 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 692 ======================================================================

<pre>Date : 18-6-2015 14:06:42
From : "Griffier" griffier@assen.nl
To :   @assen.nl,   @assen.nl
Subject : Brief communicatie en besluitvormingrond mogelijke aardgaswinning in Assen
Attachment : nam 1.jpg;nam 2.jpg;b67a5a1b6356publieksversie-gaswinning-groningen-web.pdf;
 
 
Van:   i  mailto: l @home.nl] 
Verzonden: donderdag 18 juni 2015 14:04
Aan: Info
CC: Griffier
Onderwerp: communicatie en bes;luitvormingrond mogelijke aardgaswinning in Assen
 
Brief aan het college van burgemeester en wethouder van de gemeente Assen
In afschrift aan de gemeenteraad van Assen via de griffier
 
Betreft communicatie en besluitvorming rond mogelijke aardgaswinning in Assen
 
Assen, dd 18 juni 2015
 
Van familie  l    
 
 
Geacht college, geachte raad,
 
Wij ontvingen van de NAM afgelopen week een uitnodiging voor een “inloopsessie boring Assen-Noord”, zie bijgevoegde copie.
Nu zijn we ongeveer een week verder en het verbaast ons nogal dat wij van ons gemeentebestuur in deze zaak nog niets hebben vernomen. Er is aandacht in de pers geweest, er
zijn zelfs Kamervragen over gesteld, maar als betrokken bewoners van het blijkbaar te boren gebied, vernamen we taal nog teken van ons bestuur.
 
De NAM nodigt ons uit om van hen te vernemen wat er gaat gebeuren en wil graag van ons weten wat onze ervaringen met hen zijn en of wij nog suggesties hebben om de
werkzaamheden te organiseren en uit te voeren.  Voor hen is het dus blijkbaar een voldongen feit dat er geboord gaat worden.
Heeft ons bestuur daar vergunning voor verleend? Zo ja, wanneer en onder welke voorwaarden? Welke waarborgen zijn daarbij gesteld voor onze veiligheid en ons woonplezier
in deze gemeente? Welke regelingen zijn van kracht bij eventuele schade, waardevermindering of immateriële gevolgen?
 
Zo maar een paar vragen, die bij ons opkomen, mede naar aanleiding van de ervaringen in Groningen. Zie daarover het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid.
(publieksuitgave bijgevoegd). De conclusies en aanbevelingen van de Raad mogen toch tenminste uitgangspunt zijn voor de positiebepaling van ons gemeentebestuur. Dat waakt
immers als eerste over onze veiligheid, ons welzijn en onze belangen? Of hebben wij te hoge verwachtingen van U?
 
Wij sturen deze brief aan het College en aan de Raad van onze gemeente, want het gaat beide organen naar onze mening evenveel aan, zij het uit deels verschillende
verantwoordelijkheden.
 
Wij vragen van beiden op korte termijn uw actie, want onze onrust en ons onbegrip is groot. In onze omgeving staan wij daarin niet alleen, moge duidelijk zijn.
 
Vriendelijk groet,
 
   i 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1277
</pre>

====================================================================== Einde pagina 692 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 693 ======================================================================

<pre>    NAM              U woont in de buurt van een NAM-locatie, en eveneens op of nabij een gasveld  waaruit NAM gas produceert. Vanwege plannen van de NAM om een nieuwe put in  dit gasveld te boren, willen wij u hierbij graag informeren én uitnodigen voor een  inloopsessie.    De NAM is van plan om vanaf de locatie Vries-1, gelegen in het noorden van Assen,  in oktober van dit jaar een boring te verrichten. Afgelopen tijd zijn wij werkzaam-  heden gestart op onze locatie Vries-1 aan Het Grote Veld in Assen. Een deel van die  werkzaamheden zijn bedoeld om de locatie ‘klaar’ te maken voor een boring.   De boortoren staat op dit moment in Noord-Holland waar een project uitgevoerd  wordt. Daarna verhuist de toren naar het noorden van Friesland om vervolgens naar  Assen toe te komen. Er zijn ongeveer 60 vrachtwagens nodig om de volledige boor-  foren in een week tijd op locatie af te breken en naar Drenthe te brengen. De 30 meter  hoge boortoren wordt op onze locatie aan Het Grote Veld vervolgens in een aantal    dagen weer opgebouwd.    De boring zelf duurt circa twee maanden. Daarna verplaatsen we de boortoren weer  naar een andere locatie. Nadat de boortoren afgevoerd is, zullen gedurende enkele  maanden nog diverse werkzaamheden op de locatie plaatsvinden. We moeten  bijvoorbeeld de put nog aansluiten op de nieuw te plaatsen installaties.    Wat de voorbereidende werkzaamheden, de boring en de werkzaamheden na afloop  van de boring inhouden, willen we graag vertellen tijdens een inloopsessie waarvoor    wij v dan ook graag vitnodigen. Wij willen daarnaast graag van u vernemen wat uw  ervaringen met NAM zijn en of wij in het vervolg onze werkzaamheden anders  zouden moeten organiseren om de buren minder te belasten.    Deze inloopsessie wordt gehouden op dinsdag 30 juni tussen 16.00 en 20.00 vur in  De Herberg van Loon aan de Gasterenseweg in Loon. Omdat het een inloopsessie  betreft, kunt v zelf een moment kiezen waarop u bij ons langs komt. U hoeft zich niet  van tevoren op te geven.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 693 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 694 ======================================================================

<pre>         NAM    Contact   Als u vragen of opmerkingen over onze werkzaamheden heeft, dan kunt v gedurende  24 vur per dag contact opnemen met de Centrale meldkamer van de NAM, 0592-  364000. Ook kunt u tijdens kantooruren contact opnemen met van    via telefoonnummer aa               WOO].    Tot ziens op 30 juni!    Met vriendelijke groet,  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.         Afdeling Communicatie    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 694 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 695 ======================================================================

<pre>    Aardbevingsrisico's  in Groningen    Onderzoek naar de rol van    ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         veiligheid van burgers in de    besluitvorming over gaswinning  (1959-2014)    Op 16 augustus 2012 werd het  Groningse dorp Huizinge opgeschrikt  door een aardbeving met een kracht  van 3,6 op de schaal van Richter. Het  was de zwaarste door gaswinning  veroorzaakte beving die tot dan toe   in Nederland was waargenomen. De  beving veroorzaakte veel schade en  leidde tot bezorgdheid. Het vertrou-  wen van bewoners in de veiligheid van  de gaswinning en de daarbij betrokken  partijen zakte naar een dieptepunt.  Een zorgwekkende situatie, temeer  omdat de bewoners voor hun veilig-  heid afhankelijk zijn van deze partijen.    De Onderzoeksraad volgde het dossier  al langer en begin 2014 besloot de  Raad, mede op verzoek van de minister  van Economische Zaken, een onder-  zoek te starten. Dit onderzoek richtte  zich op de vraag in hoeverre rekening  is gehouden met de veiligheid van   de inwoners van het gebied bij de  besluitvorming over de Groninger  gaswinning. Uit het onderzoek blijkt  dat de bij de gaswinning betrokken  partijen niet zorgvuldig zijn omgegaan  met de veiligheid van Groningse bur-  gers in relatie tot de door gaswinning  veroorzaakte aardbevingen. Het is dan  ook van belang dat de geschonden  relatie met de Groningse bevolking  hersteld wordt.    Het onderzoek   Het onderzoek richt zich op de  besluitvorming over de gaswin-  ning in Groningen in de afgelopen  vijftig jaar: op welke manier is de  veiligheid van inwoners van pro-  vincie Groningen meegewogen?  De inwoners konden geen invloed  uitoefenen op het voorkomen of  beperken van risico's van aardbe-  vingen en waren voor hun verligheid  geheel afhankelijk van degenen die  verantwoordelijk zijn voor de gas-  winning. De Raad heeft niet alleen  de besluitvorming in het onderzoek  betrokken, maar ook de manier  waarop betrokken partijen daarover  communiceren. De drie pijlers van  het onderzoek zijn: de verschillende  belangen in de gaswinning, de  manier waarop kennis over risico's   is gebruikt in de besluitvorming en  de manier waarop daarover verant-  woording is afgelegd.    reduceren. Het onderzoek richt zich  niet op de veiligheid van gaswin-  ning zelf, zoals arbeidsveiligheid   of explosieveiligheid, maar op de  veiligheid van de burgers. Inwoners  van Groningen moeten veilig zijn en  zich veilig voelen in hun dagelijkse  leefomgeving.    Samenvatting bevindingen   © Bi de gaswinning uit het Gronin-  genveld stond het belang van de  winning voorop. Veiligheid van de  burgers van Groningen in relatie  tot de aardbevingen is tot begin  2013 niet van invioed geweest op  de besluitvorming. Dit omdat de  beslissers er van uitgingen dat de  risico's beperkt waren.    Tjibbe Joustra, voorzitter  Onderzoeksraad voor Veiligheid    Kennisinstellingen zoals het KNMI,  TNO en universiteiten meenden  voldoende inzicht te hebben   in de risico’s. Dit bleek niet het  geval. Exploitant NAM, toezicht:  houder SodM en het ministerie  van EZ volgden het oordeel van  de kennisinstellingen en hielden  daarbij geen rekening met de  onzekerheden.    Het onderzoek bestrijkt de gehele  periode vanaf de ontdekking van  het Groningenveld in 1959 tot aan  2014, het moment dat de minister  van Economische Zaken maat-  regelen neemt om de gaswinning te         Betrokken partijen    Belangen    2  3  Kennis en risico's 4  Lj    Verantwoording afleggen  Conclusies en aanbevelingen 6    De Onderzoeksraad voor  Veiligheid in vier vragen         e Gedurende de hele periode van  gaswinning communiceerden de  betrokken partijen op een techno-  cratische manier. Dat betekende  dat zij over en niet met de bevol-  king spraken over de besluiten, en  daarbij te weinig rekening hielden  met de gevoelens van de bevol-  king.    Conclusie   De Onderzoeksraad concludeert dat  tot begin 2013 de veiligheid van de  burgers van Groninger in relatie tot  door gaswinning veroorzaakte aard-  bevingen niet van invloed is geweest  op de besluitvorming over de  exploitatie van het Groningenveld.    De betrokken partijen beschouw-  den het veiligheidsrisico voor de  bevolking als verwaarloosbaar en  gingen hiermee voorbij aan de  onzekerheden waarmee deze risico-  inschatting was omgeven. De Raad  concludeert dan ook dat de betrok-  ken partijen niet zorgvuldig zijn  omgegaan met de veiligheid van de  Groningse burgers.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 695 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 696 ======================================================================

<pre>    Bij gaswinning betrokken partijen    Bij de winning van het aardgas uit het Groningenveld zijn zowel publieke als private partijen betrokken.  De Maatschap Groningen is het hart van deze samenwerking waar alle besluiten - van productie tot afzet -  worden genomen.    Ministerie  EZ    Meo    asin, Piva:  ~ Handelt voor en namens  EZ bij de gaswinning uit    ees = Net Groningenveld                                Beleid, toezicht,  staatsdeelneming    advies/toehoorder    GasTerra         Strategische besluitvorming  gaswinning    In- en verkoop gas    advies/toehoorder    Maatschap    xo  50% eigendom _  Gaswinning voor  rekening en risico</pre>

====================================================================== Einde pagina 696 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 697 ======================================================================

<pre>         De gaswinning heeft Nederland  veel gebracht: het aardgas is  een van de pijlers waarop de  Nederlandse economie al een  halve eeuw rust. Met de gaswin-  ning zijn dan ook grote belangen  gemoeid. Sinds de start van de  aardgaswinning in 1963 kwam  en zo'n 280 miljard euro aan  opbrengsten in de schatkist  terecht. In 2013 droeg de gas-  winning voor bijna 10 procent  bij aan de inkomsten van de  rijksoverheid.    Ook voor Shell en ExxonMobil,  de eigenaren van NAM, zijn de  inkomsten uit gaswinning aan-  zienlijk. Uit het onderzoek blijkt  dat voor de betrokken partijen  een maximale winst, optimaal  gebruik en de continuïteit in de  gasvoorziening voor burgers en  de industrie voorop staan.    Veiligheid    Het belang van veiligheid was  zwak belegd ten opzichte van    bovenstaande doelstellingen. Bij  de gaswinning zijn het ministerie  van EZ en EBN hoeders van de  publieke belangen; waaronder  veiligheid. De minister van Eco-  nomische Zaken moest echter  rekening houden met de private  belangen van NAM, Shell en  ExxonMobil vanwege hun recht  om gas te winnen.    Verantwoordelijkheid  Binnen de publiek-private  samenwerking van de Maat-  schap was NAM als exploitant de  enige partij met een wettelijke  verantwoordelijkheid voor veilig-  heid. Omdat NAM het gas ech-    Opbrengsten gaswinning. (Bron: CBS Statline)    16    14    Aardgasbaten in € mrd  o    ter wint voor rekening en risico  van de Maatschap Groningen,  maakt dit de Maatschap ook  verantwoordelijk voor de veilig-  heid. Bij de besluitvorming over  de gaswinning werd door de  partijen steeds gestreefd naar  overeenstemming. De partijen  stonden niet open voor kritische  geluiden. Vanwege de verwe-  venheid tussen overheid en  gassector, de grote private en  publieke belangen, en het  gebrek aan effectief toezicht  concludeert de Onderzoeksraad  voor Veiligheid dat er onvol-  doende prikkels waren om veilig-  heid volwaardig mee te wegen.                        18%                        16%                        14%              12%                             10%                                       val              Aarcibevingsrisica’s in Groningen - 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 697 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 698 ======================================================================

<pre>         Vanaf de start van de gaswin-  ning in 1963 tot aan de eerste  aardbeving in 1986 (omgeving  Assen) hielden betrokken  partijen geen rekening met de  mogelijkheid dat gaswinning uit  het Groningenveld kon leiden  tot aardbevingen.    NAM, het ministerie van Eco-  nomische Zaken en de verschil-  lende kennisinstituten dachten  tot die tijd alleen na over de    risico’s van gaswinning met  betrekking tot bodemdaling.  Na de beving in 1986 waren het  burgers en onderzoekers van  TU Delft die een relatie legden  tussen aardbevingen en de  gaswinning.    Gesteund door bevindingen van  het KNMI en andere experts  weersprak NAM aanvankelijk de  mogelijke relatie tussen gaswin-  ning en aardbevingen.    Kritisch tegengeluid    Omdat het Groningenveld wereldwijd  gezien uniek is, kan Nederland weinig  kennis ontlenen aan gaswinningssituaties  in het buitenland. De Onderzoeksraad  vindt het opvallend dat de betrokken par-  tijen deze situatie enerzijds gebruiken als  een verklaring voor het ontbreken van ken-  nis en dit anderzijds niet doorvertalen naar  een continu en diepgaand onderzoek.         Daarnaast blijkt dat het ministerie van EZ,  NAM en kennisinstellingen zoals het  KNMI niet voldoende open stonden voor  kritische tegengeluiden vanuit de weten-  schap en maatschappij. NAM vervulde  geen actieve rol in het doen van onder-  zoek en ontwikkelen van nieuwe kennis.  Het ministerie van EZ toonde geen  actieve houding ten aanzien van kennis-    Omgang met onzekerheid    In 1993 concludeerde de  Begeleidingscommissie  Onderzoek Aardbevingen  (BOA) in haar rapport dat   de winning van aardgas in  bepaalde gevallen tot aard-  bevingen kon leiden, maar dat  het aantal en de sterkte ervan  geen reden zouden zijn voor  enige verontrusting.    In het onderzoekrapport wer-  den onzekerheden en beper-  kingen gemeld die van dien  aard waren, dat aan de afge-  geven prognoses kon worden  getwijfeld. De geruststellende  boodschap maskeerde de  noodzaak om onzekerheden  te verminderen en de risico’s  van gaswinning beter in beeld  te krijgen.    Tot de beving bij Huizinge  zagen het KNMI, NAM, het  ministerie van EZ en SodM  geen aanleiding om hun  prognoses ter discussie te  stellen. Voor SodM was de  beving bij Huizinge de reden    om een eigen analyse uit te  voeren. Deze liet zien dat de  maximale magnitude niet   te bepalen was. Het weg-  vallen van zekerheid over de  maximale aardbevingskracht  riep de vraag op in hoeverre  toekomstige bevingen de  veiligheid van de Groningse  bevolking in gevaar kunnen  brengen. Hiervoor is onder  andere kennis nodig van de  werkzame mechanismen in  de Groningse ondergrond.  Dit inzicht ontbrak.    Gezien de grootschalige   en meerjarige ingreep   van de exploitatie van het  Groningenveld, is de  Onderzoeksraad van oordeel  dat betrokkenen zich al in  een vroeg stadium hadden  moeten realiseren dat dit  onbekende risico's met zich  mee zou kunnen brengen.  Onzekerheid en de reductie  ervan hadden het uitgangs-  punt van hun handelen moe-  ten zijn.    ontwikkeling, ook niet toen NAM die  verantwoordelijkheid niet nam.    Daarnaast ontbrak het toezichthouder  SodM tot de beving bij Huizinge ook aan  een actief kritische houding.</pre>

====================================================================== Einde pagina 698 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 699 ======================================================================

<pre>    Verantwoording    afleggen    Gedurende de gaswinning  ontstond er steeds meer  ongenoegen bij inwoners van  de provincie Groningen. Het  sluimerende ongenoegen over  de verdeling van de aardgas-  baten werd versterkt door de  langdurige ontkenning van  NAM van de relatie tussen  gaswinning en aardbevingen.  Als NAM hier in 1993 op terug  moet komen, schaadt dit het  vertrouwen van de bevolking  in de organisatie. De keuze van  NAM om niet te communiceren  over de bestaande onzeker-  heden voedde het wantrouwen.  Ook de schadeafhandeling  door NAM blijkt een bron van  onvrede onder de bevolking.  De opstelling van NAM werd  als zakelijk en weinig invoelend  ervaren. Het schadeherstel  wordt getypeerd als cosmetisch  van aard en niet duurzaam.    In de periode na de aardbeving  bij Huizinge (2012) verloor    de Groningse bevolking het  vertrouwen in de veiligheid  van de aardgaswinning en in  de partijen die erbij betrokken    zijn. De aardbeving werd als  zwaarder beleefd en de schade  was groter dan bij de bevingen  daarvoor. Het alarmerende  rapport van SodM begin 2013  kwam voor de Groningse bevol-  king en de bestuurders als een  verrassing. Het was voor betrok-  kenen een bevestiging van hun  indruk dat ze al die jaren door  NAM en de overheid zijn mis-  leid en dat hun veiligheid in het  geding is.   SodM adviseerde om de gas-  productie zo veel als mogelijk  terug te brengen. De minister  volgde dit advies niet op en  besloot omwille van de onzeker-    heden meer onderzoek te doen.    Toen de Tweede Kamer de  minister steunde in zijn aanpak,  had de regio het gevoel ‘in de  steek te worden gelaten door  de politiek’.    Uit het onderzoek blijkt dat NAM  en rijksoverheid de boosheid en  het wantrouwen bij de bevolking  onvoldoende onderkenden.  Gedurende de hele periode van  gaswinning kenmerkte de com-  municatie over het veiligheids-  vraagstuk zich door een techno-  cratische benadering. De  betrokken partijen gaven op  grond van hun berekeningen  een boodschap af, maar hielden  daarbij geen rekening met de  effecten daarvan op de bevol-  king.    Ook bood de communicatie te  weinig zicht op de complexiteit  en onzekerheden omtrent   het aardbevingsvraagstuk.   Dit leidde tot onbegrip bij de  bevolking voor het handelen  van de betrokken partijen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 699 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 700 ======================================================================

<pre>         De Onderzoeksraad komt tot  de volgende conclusies en  aanbevelingen.    Conclusies   Tot begin 2013 is de veiligheid  van de burgers van Groningen in  relatie tot door gaswinning ver-  oorzaakte aardbevingen niet van  invloed geweest op de besluit-  vorming over de exploitatie van  het Groningenveld. De manier  waarop de besluitvorming geor-  ganiseerd was en de wijze  waarop zij verliep, droegen hier-  toe bij. De Raad oordeelt dat de  veiligheid een grotere rol had  moeten spelen.    Veiligheidsbelang   In het stelsel van verantwoorde-  lijkheden rond de gaswinning uit  het Groningenveld is veiligheid  van burgers in relatie tot de door  gaswinning veroorzaakte aard-  bevingen zwak belegd.   Het veiligheidsbelang van  burgers wordt onvoldoende  meegewogen.         6    gacrvucn Ve dighe         Voor de bij gaswinning betrok-  ken partijen stonden optimale  opbrengsten en leveringszeker-  heid voorop. Onderling streef-  den zij naar consensus en was er  nauwelijks ruimte voor tegenge-  luid. Het bevoegd gezag, het  ministerie van EZ, was in dit stel-  sel zowel onderdeel van de  exploitatie als hoeder van het  veiligheidsbelang. Andere minis-  teries of lokale overheden zijn  niet of nauwelijks bij de besluit-  vorming betrokken, waardoor er  ook bestuurlijk gezien weinig  ruimte is voor tegengeluid.    Onzekerheid   NAM, het ministerie van EZ, toe-  zichthouder SodM en de kennis-  instellingen namen onzekerheid  en de reductie ervan niet als uit-  gangspunt van hun handelen.  Gedurende de periode van gas-  winning was er nog weinig  inzicht in de processen die zich  in de diepe ondergrond afspeel-  den. Het was daardoor moeilijk  om betrouwbare prognoses te    geven over de aardbevings-  risico’s. Desondanks vond er tot  2013 geen integraal en onafhan-  kelijk wetenschappelijk onder-  zoek plaats. De betrokken par-  tijen voelden geen urgentie  noch verantwoordelijkheid om  actief kennis te ontwikkelen en  onzekerheden te reduceren. De  Raad is van mening dat NAM  met deze passieve houding geen  invulling gaf aan haar zorgplicht.  Het ministerie van EZ had de  regie moeten nemen bij nader  onafhankelijk onderzoek. SodM  had hier voor 2012 op moeten  aandringen en ook kennisinstel-  lingen hadden eerder aan de bel  kunnen trekken.    Communicatie  De bij de gaswinning betrokken  partijen hebben onvoldoende    verantwoording afgelegd aan en  gecommuniceerd met de inwo-  ners van de provincie over hoe  zij zijn omgegaan met het aard-  bevingsrisico. NAM, het ministe-  rie van EZ en SodM hadden bur-  gers meer inzicht moeten bieden  in de complexiteit van de mate-  rie en de belangen en onzeker-  heden die ermee gemoeid zijn.  In de communicatie hadden zij  weinig oog hadden voor de  ongerustheid en de onveilig-  heidsgevoelens van de burgers.  Er werd niet ‘met’ maar ‘over’  bewoners en lokale vertegen-  woordigers gecommuniceerd.  Dit leidde ertoe dat veel inwo-  ners in Groningen het vertrou-  wen verloren in de veiligheid van  de aardgaswinning en de daarbij  betrokken partijen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 700 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 701 ======================================================================

<pre>    Aanbevelingen    De Onderzoeksraad voor Veiligheid wijst op de noodzaak voor   de bij gaswinning betrokken partijen om de geschonden relatie  met de Groningse bevolking te herstellen. Een belangrijke voor-  waarde hiervoor is de erkenning door betrokken partijen dat zij    tot begin 2013 niet zorgvuldig genoeg zijn omgegaan met de    veiligheid van de burgers van Groningen.    De Onderzoeksraad wil vooral bewerkstelligen dat bij activi-  teiten in de diepe ondergrond nu en in de toekomst het veilig-  heidsbelang voldoende aandacht krijgt. De Raad vindt hiertoe    de volgende zaken van belang:    * Versterking van het veiligheidsbelang in besluitvorming over    activiteiten in de diepe ondergrond;    e Als uitgangspunt nemen dat complexe en onzekere risico's  inherent zijn aan die activiteiten en daarover communiceren    met burgers.         Concreet doet de Raad de volgende aanbevelingen    Versterken veiligheidsbelang   De Onderzoeksraad is van oordeel dat de  besluitvorming over activiteiten in de diepe  ondergrond zodanig moet worden inge-  richt dat de veiligheid van bewoners een  expliciete plaats in de belangenafweging  krijgt. In het geval van Groningen betekent  dit dat de structuur van het gasgebouw  fundamenteel moet worden aangepast.    Aan de minister van Economische Zaken:    1. Zorg dat ook andere ministeries (in het  bijzonder het Ministerie van Infrastruc-  tuur en Milieu en het DG Wonen van  het Ministerie van Binnenlandse Zaken)  betrokken worden bij de besluitvor-  ming over de exploratie en exploitatie  van delfstoffen.    2. Zorg dat het burgerperspectief structu-  reel en herkenbaar meegenomen wordt  in de besluitvorming door provincie en  gemeenten een rol te geven.    3. Versterk de onafhankelijkheid van Staats-  toezicht op de Mijnen ten opzichte van  het ministerie en de sector.    Onzekerheid erkennen en  communiceren   Onzekerheid is onlosmakelijk verbonden  met ondergrondse activiteiten. Onzeker-  heid en het reduceren ervan dienen het uit-  gangspunt van het handelen van betrokken  partijen te zijn, ook in de communicatie  naar burgers.    Naar het oordeel van de Onderzoeksraad is  reductie van deze onzekerheid door het  doen van onderzoek en het daaraan verbin-  den van maatregelen een cruciaal onder-  deel van de licence-to-operate. Maar het is  niet de bedoeling dat onderzoek gebruikt  wordt als excuus om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Daarnaast  is het noodzakelijk dat exploitanten, nu en  in de toekomst, onzekerheid serieus nemen  door alert en proactief kennis te ontwikke-  len over veiligheidsvraagstukken    Aan de minister van Economische Zaken, de  mijnbouwondernemingen en NWO:    4. Versterk de onderzoeksplicht van  mijnbouwondernemingen. Draag zorg  voor een structureel en lange termijn  onderzoeksprogramma waarbinnen  integraal en onafhankelijk wetenschap-  pelijk en toegepast onderzoek naar deze  problematiek wordt gedaan.    Aan de mijnbouwondernemingen en de  minister van Economische Zaken:    5. Wees in de communicatie aan en in de  dialoog met burgers transparant over  onzekerheid, expliciteer en motiveer  de plaats die onzekerheid krijgt in de  besluitvorming over de exploratie en  exploitatie van delfstoffen. Deze com-  municatie mag niet beperkt worden tot  voorlichting.</pre>

====================================================================== Einde pagina 701 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 702 ======================================================================

<pre>         Wat doet de Onderzoeks-  raad voor Veiligheid?   In Nederland wordt ernaar  gestreefd om de kans op onge-  vallen en incidenten zoveel  mogelijk te beperken. Wanneer  het toch (bijna) misgaat, kan  herhaling worden voorkomen  door, los van de schuldvraag,  goed onderzoek te doen naar de  oorzaak. Het is dan van belang  dat het onderzoek onafhankelijk  van de betrokken partijen plaats-  vindt. De Onderzoeksraad voor  Veiligheid kiest daarom zelf zijn  onderzoeken en houdt daarbij  rekening met de afhankelijkheids-  positie van burgers ten opzichte  van overheden en bedrijven.    Zo publiceerde de Raad  onderzoeken naar risico's in de  vleesketen en de treinontsporing  in Hilversum. Op dit moment  doet de Raad onder meer    8. Onderzoeksr aac: vu Ve lah en    onderzoek naar de crash van  vlucht MH17, het ongeval met de  monstertruck in Haaksbergen en  ongevallen met koolmonoxide.    Wat is de Onderzoeksraad  voor Veiligheid?   De Onderzoeksraad is een  zogeheten ‘zelfstandig bestuurs-  orgaan’ en is bij wet bevoegd  voorvallen te onderzoeken op  alle denkbare terreinen. In de  praktijk is de Onderzoeksraad nu  actief binnen de volgende  sectoren: luchtvaart, scheepvaart,  railverkeer, wegverkeer, defensie,  gezondheid van mens en dier,  industrie, buisleidingen en  netwerken, bouw en dienstver-  lening, water en crisisbeheersing  & hulpverlening.    Wie werken er bij de  Onderzoeksraad voor  Veiligheid?   De Onderzoeksraad bestaat uit  drie permanente raadsleden.   De voorzitter is Tjibbe Joustra.  De raadsleden zijn het gezicht van  de Onderzoeksraad naar de  samenleving. Zij hebben brede  kennis van veiligheidsvraag-  stukken. De raadsleden  beschikken over ruime bestuur-  lijke en maatschappelijk ervaring  in verschillende functies. Naast  de permanente raadsleden, telt  de Raad een aantal buitengewone  raadsleden. Zij ondersteunen de  Raad op basis van hun sector-  gerichte deskundigheid. Het  bureau van de Onderzoeksraad  telt circa 70 medewerkers, waar-  van tweederde onderzoekers.    4    Hoe kom ik in contact   met de Onderzoeksraad  voor Veiligheid?   Kijk voor meer informatie en het  volledige rapport op de website:  www.onderzoeksraad.nl  Telefoon: 070 - 333 70 00    Postadres   Onderzoeksraad voor Veiligheid  Postbus 95404   2509 CK Den Haag    Bezoekadres  Anna van Saksenlaan 50  2593 HT Den Haag         ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         Colofon   Dit is een uitgave van de  Onderzoeksraad voor Veiligheid  Februari 2015    Tekstbijdragen  Maters & Hermsen    Vormgeving en druk  Grapefish    Foto's  cover: Shutterstock.com / creative  nature / R. Zwerver  pag. 5: ANP Photo/   Catrinus van der Veen  pag. 6: ANP Photo/   Catrinus van der Veen  pag. 7: ANP Photo/   Remko de Waal    Infographic  remyjonming.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 702 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 703 ======================================================================

<pre>Date : 7-11-2016 12:34:32
From :  "
To : "   @assen.nl
Cc : "   @assen.nl, "   @assen.nl,    assen.nl
Subject : concept stukken besluitvorming gaswinning
Attachment : nota voorstel adviestraject Winningsplan Westerveld.docx;Winningsplan Westerveld excl vertrouwelijk deel.pdf;advies Sodm.pdf;memo bij
raadsvoorstel winningsplan (versie 7-11) 11.35 uur.docx;raadvoorstel adviesrecht gaswinningsplan Westerveld (004).docx;
Dag 
 
Hierbij de stukken zoals die bij Marco liggen (Ik wacht nog op zijn reactie). Je krijgt ze zo ook in papierenvorm.
Kun jij ze zo op route brengen (als Marco accoord is)?  is met zijn vrouw naar het ziekenhuis en ik moet om 13.00 uur bij een workshop zijn.
 
Groet,
 
 16.1278
</pre>

====================================================================== Einde pagina 703 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 704 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
.3 
 
Beleid   
Voorstel aan B&W  
 
 
Datum:  03-11-2016  
Eenheidsmanager/  
Progr. Manager:  J. Dijkstra  
Opsteller:    
Telefoon:   
Portef. Houder:  Out 
Registr.nr.:   
 
Instemming verkregen en kopie gezonden aan:  
Eenheid/ Programma/ Naam  Datum  
Beleid    
 
Paraaf J. Dijkstra:  
 
 
 
 
Openbare besluitenlijst:   Ja   Nee 
Bekendmakingsplicht:   Ja   Nee 
O.R.:   Ja   Nee  
 
 
 
Bij besluit in mandaat:   
Mandaatnummer:   
 
 
 
Informeren van de raad:  
 Alleen via openbare besluitenlijst  
 Via lijst ter inzage liggende stukken  
 Via brief en stuk(ken) ter inzage  
 Via versturen informatie met aanbiedingsbrief  
 Via brief  
 
 
Vervolgprocedure:  
Behandeling in de raad:  
 Informatief  
 Opiniërend  
 Besluitvormend  
 
 
Afhandelen door  :  
   
Kopie besluit  :  
   
Deponeren Paraaf  :  
   
  
 
Onderwerp:  
Adviesrol gaswinningsplan  
 
Voorstel:  
1. in te stemmen met bijgevoegd raadvoorstel . 
 
Achtergrond:  
Op 13 oktober 2016 is een aanvraag binnengekomen 
van de minister van Economische Zaken omtrent een 
adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld.  
In een winningsplan wordt beschreven hoe er 
gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te 
verwachte seismische risico’s zijn. De scope van het 
plan betreft de veiligheid van omwonenden en het 
voorkomen van schade aan gebouwen en 
infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het 
burgerperspectief in de besluitvorming wordt 
meegenomen. Daarom krijgen lokale overheden naast 
de bestaande partijen (Staatstoezicht op de mijnen 
(Sodm), Technische commissie bodembeweging 
(Tcbb)) nu adviesrecht. Op 19  januari 2017 m oet het 
advies bij de minister zijn.  
 
 
 Akkoord  
 Bespreken  Signaal  
B  
   
WS  
   
WH  
   
WV  
   
WW  
   
S  
   
 
Besluit B&W  
 
 
 
Datum:  
</pre>

====================================================================== Einde pagina 704 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 705 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
  </pre>

====================================================================== Einde pagina 705 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 706 ======================================================================

<pre> 
 
 
  
Beleid  > Toelichting voorstel aan B&W  
 
Onderwerp:  
Adviesrol gaswinningsplan  
 
 
Voorstel:  
1. in te stemmen met bijgevoegd raadsvoorstel . 
 
Achtergrond:  
Op 13 oktober 2016 is een aanvraag binnengekomen van de minister van Economische Zaken omtrent een 
adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld.  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte 
seismische risico’s zijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale o verheden naast de bestaande partijen (Staatstoezicht 
op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb)) nu adviesrecht.Op 19 januari 2017 moet 
het advies bij de minister zijn.  
Argumenten:  
 
Zie raadsvoorstel  
 
Kanttekeningen / risico’s:  
Zie raadsvoorstel  
 
Financiële toelichting:  
n.v.t. 
 
 
Communicatie:  
n.v.t.  
 
 
Personeel en Organisatie:  
n.v.t. 
 
 
Uitvoering en planning:  
n.v.t.  
Evaluatie:  
n.v.t. 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 706 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 707 ======================================================================

<pre>         sr    y    NAM    Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    Aanvraag Instemming Winningsptan  Westerveld</pre>

====================================================================== Einde pagina 707 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 708 ======================================================================

<pre>    IT    Bijlage: Overzicht van veranderingen aan het Winningsplan Westerveld — september 2016    Naar aanleiding van de constructieve gesprekken tussen SodM/EZ en NAM in augustus 2016, zijn  veranderingen aan het Winningsplan Westerveld doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen zijn:    1. Informatie per voorkomen, in plaats van gecombineerd Westerveld;  a. Productieprofielen per voorkomen (low-mid-high}  b. Bodemdaling voor een peilmerk in elk voorkomen (figuur C2)    2. Bodemdalingsfiguren  Verduidelijking over bodemdaling veroorzaakt door productie uit voorkomens in dit  winningsplan en andere voorkomens    3. Volledige informatie voor de 3 voorkomens zonder verwachte productie (Zevenhuizen-West,  Assen-Zuid, Witten): behandel de velden bij productieprofielen, bodemdaling, SRA    4. Belangrijkste kteine veranderingen  a. “Hydraulische stimulatie”  b. Statische GIP toegevoegd in winningstabel  c. Voorwaarde voor productie toegevoegd in sectie B1  d. Verwijderen van subjectieve kwalificaties of stellingen zonder referentie</pre>

====================================================================== Einde pagina 708 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 709 ======================================================================

<pre>    Inleiding    De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) is houder van de winningsvergunning Drenthe il en Groningen.  Conform de Mijnbouwwet (Mw) dient de winning van kociwaterstoffen te gebeuren overeenkomstig eén Winningsplan.  In het Mijnbouwbesluit (Mb) ís in artikeî 24 aangegeven welke informatie het Winningsplan moet bevatten.    De gasvelden die (via verschillend locaties} produceren naar de locatie Westerveld zijn samengevoegd in het  “Winningsplan Westerveld”. Dit Winningsplan bestaat uit vier onderdelen:  A. Algemene gegevens  B. De bedrijfs- en productiegegevens. Dit onderde2l beschrijft de winningsstrategie, de ondergrondse geologie  van de laag waaruit gewonnen wordt, de aanwezige infrastructuur, de stoffen die worden geproduceerd en  een beschrijving van de toekomstige plannen orr de winning te optimaliseren.  C. Informatie over bodemdaling ten gevolge van de winning.  D. Informatie over bodemtrilling ten gevolge van de winning inclusief mogelijke aardbevingen en maatregelen.    Bijlage 1,2 & 3 geven meer informatie ten ondersteuning van onderdeel C en D.  Bijlage 4 bevat de geologische kaarten.    Onderdeel B1 probeert een algemeen overzicht van de plannen te geven. Technische details worden in verdere  onderdelen beschreven.    Een klein onderdeel van het Winningsplan (onderdeel E) wordt apart toegezonden aan het Ministerie van  Economische Zaken. Dit vertrouwelijke deel bevat bedrijfsgevoelige informatie en kan NAM's concurrentiepositie in  gevaar brengen en is daarom niet openbaar. Het onderdeel E bevat met name informatie over de verwachte  productiekosten en investeringskosten.</pre>

====================================================================== Einde pagina 709 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 710 ======================================================================

<pre>    Formulier aanvraag Instemming winningspi x artikel 24 lid 1 Mijnbouwwet (Mw,    juncto artikel 24 Mijnbouwbesluit (Mb)  indienen in 6-voud bij:   Mintsterie van Economische Zoeken   Directie Energieproductie   Pastbus 20101    2500 EC DEN HAAG                                                                 Artikel 1) nderwe.         Beschrijving    |_| een winningsplan voor voorkomens in het  continentaal plat vanaf de 3 zeemijlszone    Verzoek om instemming voor een  wijziging/actualisatie van het  winningspian                                   [3 een winningsplan voor voorkomens in Nederlands  territoir tot 3 zeemijl   De wijziging/actualisatie bestaat voornameiijk uit een  verrieuwing van de seismische risico analyse en  actualisatie van productie- en bodemdalings-  voorspellingen.    A) Algemene gegevens Oe  A1,1) Naam indiener Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    A1.2} Adres Postbus 28000  9400 HH Assen    At.3} Contactpersoon po    P<] is houder van de vergunning  Lis uitvoerder ct artikel 22 Mw            Westerveld                                             At‚4) E-mail!    Af.5) Fax  A1.6) Indiener    A2) Winningsvergunningsgebled{en) | winningsvergunningten)  - Drenthe Il (K.8. 4/14/1968, laatstelijk  gewijzigd d.d. 17 juli 2007 bij beschikking ET-  EM-7075840)   Groningen («.B. 30/5/1963)                                                                                                                                               Mw si bi 1 A2.1} Voorkomens koolwaterstoffen « Assen « Witten  id 18  _Assen-Zuid * Witterdiep  « Een * Zevenhuizen  « Eleveld ®* Zevenhuizen-West  « Vries-Noord  « Vries-Centraal  « Vries-Zuid                                    A2.2) Soort koolwaterstof die wordt  gewonnen    Lj) olie  hoog catorisch gas   C1] Groningen kwaliteit gas  LT] laag calorisch gas   LC] zwavelhoudend gas  PJ] aardgascondensaat    Uit alle voarkemens wordt hoogcalorisch gas  gewonnen.    Mb 24 lid ta    Me 1.2.1 lid 3          43) Bastaande of nieuwe winning DJ winningsplan voor reeds bestaande winning  ee voorziene uitbreiding)    winningsplan voor nieuwe winning    Xl nee  |_| ja: te weten:                  MB A4) Samenloop vergunningen Wet  milieubeheer</pre>

====================================================================== Einde pagina 710 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 711 ======================================================================

<pre>              | B) Bedrijfs- en productiegegevens    81) Beknopte beschrijving van het winningspian            De redenen voor de actualisatie van het winningsplan voor het Westerveld systeem zijn:            een vernieuwde seismische risico analyse  de stopzetting van productie uit de velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid  een actualisatie van productie- en bodemdalingsvaarspellingen en   voorziene activiteiten om de productie in stand te houden.                   „N=           Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden (voorkomens):                        Uret vork Loi ate    Assen-Zuid WIT   [Een _NOR3 |  Elevold ELV en WIT  Vries-Noord VRS-4  Vries-Centraal VRS-2   Witten COUT  Zevenhuizen ZVH  Zevenhulzen-West ZVH    Sectie B3 geeft een overzicht van de ligging van de locaties. Alle productie wordt per pijpleiding  getransporteerd naar de behandelingslocatie VRS-4 Het geproduceerde gas wordt na behandeling  (ontwaterd en op hogere druk gebracht) op de VRS-4 locatie per pijpleiding getransporteerd naar de  locatie Westerveld (WTV) en daar afgeleverd aan GasTerra B.V.                                                                                        De voorkomens Appelscha, Roden en Norg-Zuid maakten in het verleden ook deel vit van het  winningsplan Westerveld. De productie in deze velden is echter inmiddels gestopt en de putten en  productielocaties zijn veiliggesteld (“gesuspendeerd”). Ook zijn er op dit moment geen actieve  herontwikkelingsplannen. De productie vanuit deze voorkomens wordt derhalve niet meer genoemd in dit  winningsplan. De faciliteiten zijn nog wel onderdeel van het productiesysteem en worden als zodanig wel  vermeld in dit winningsplan. Ook zijn de contouren van deze drie voorkomens aangegeven op de  overzichtskaart. De historische bodemdaling veroorzaakt door deze velden is vanzelfsprekend  meegenomen in sectie C. Bodemdaling.                                       De nieuwe bodemdalingsprognose geeft minder bodemdaling aan dan de prognose in het vorige  winningsplan: de verwachte bodemdaling door toekomstige productie uit de velden beschreven in dit  winningsplan is minder dan 2 cm. Ce seismische risicoanalyse laat zien dat de voorkomens in dit  winningsplan in de laagste seismische risicocategorie vallen.                     Het winningsplan zal aangepast worden als de bodemdaling of seismische risicoanalyse afwijkt van de  prognose zoals in dit winningsplan beschreven. Als voorzien wordt dat de curnulatieve productie uit een  voorkomen gaat uitkomen boven de prognose van de uiteindelijke cumulatieve productie zoals in dit  winningsplan beschreven, zal dit besproken worden met de regulerende overheden. Eventuele  toekomstige activiteiten op de locaties (b.v. compressie) of in het reservoir (b.v. extra putten) zullen de  gangbare vergunningsprocedures volgen en behoeven geen aanpassing van het winningsplan.                                 B1.1) Beknopte beschrijving van wijze van winning door middel van (een) mijnbouwwerk(en)                        Mb 24 lid    10,0 De onbehandelde productie van de verschillende satellietlocaties komt samen op de behandelingslocatie  VRS-4, Zoais in de figuur hieronder is aangegeven. Productie van locatie ELV wordt onder lage druk    gewonnen en op de lacatie WTV gecomprimeerd orn de VRS-4 locatie te kunnen bereiken.                             Op de behandelingslocatie VRS-4 werden de met het gas meegeproduceerde vloeistoften (water en  aardgascondensaat) van het gas gescheiden. Deze vloeistoffen worden vanaf deze locatie afgevoerd.  Het aardgascondensaat wordt uiteindelijk in Delfzijl van het water gescheiden waarna het  aardgascondensaat aan raffinaderijes wordt geleverd en het water bij Borgsweer in de diepe ondergrond  wordt geïnjecteerd.              </pre>

====================================================================== Einde pagina 711 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 712 ======================================================================

<pre>    De resulterende gasstroom wordt op VRS-4 via druk- en temperatuurbehandeling op specificatie gebracht  en naar WTV getransporteerd voor aflevering aan GasTerra B.V.    Schematische voorstelling van de gesstromen    </pre>

====================================================================== Einde pagina 712 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 713 ======================================================================

<pre>    B2) Geologische beschrijving van voorkomen(s)    Het gas is gevormd in de koollagen van het geologische tijdperk Carboon. Vervolgens is het gas  gemigreerd naar bovenliggende zandsteenlagen in het Rotliegend. Dit reservoir wordt afgesloten  door een dikke zoutftaag van de Zechstein for natie.         B2.1) Geologische doorsnede van voorkomen(s)    Bijlage 4 bevat voor elk voorkomen een doorsnede en kaart van de Top Rotliegend. De figuren zijn  naar een bijlage verplaatst om de leesbaarhe d van het document te verbeteren.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 713 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 714 ======================================================================

<pre>    83) Overzicht ligging voorkomens, gesputten    Witterdiep  Eleveld  Witten  Assen-2uid         “Deze 2 observatieputten zijn geboord in het Norg veld (maakt geen deel uit van dit winningspfan)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 714 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 715 ======================================================================

<pre>         Mo 2 id | 83.1) Situering miinbouwwerken situatietakening /evantueal foto  ‚©.    Overzicht mijnbouwtocaties, gesorteerd per gemeente    Ooststellingwerf  ASN [Nee |                      |NOR3 [Nee | Noorderveld  = a Noorderveld  LROD-2 _|Ja | Noorderveld |                                  VRS-1 ‚Nee _________ | Tynaarlo Drenthe |  Tynaarlo Drenthe   WT [Nee [Assen | Drenthe  ZVH [Nee [heck Groningen |            Foto's van mijnbouwlocaties, alfabetisch gesorteerd    fecha Satelilet (APS                Assen Sateliiet (ASN    </pre>

====================================================================== Einde pagina 715 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 716 ======================================================================

<pre>    Eleveld Satelliet (EL              </pre>

====================================================================== Einde pagina 716 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 717 ======================================================================

<pre>    Roden-1 satelliot iROD-1  Sa ok x =    Roden-2 satelliet (ROD-2    </pre>

====================================================================== Einde pagina 717 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 718 ======================================================================

<pre>    Vries-1 satelliet (VRS-1)    cy Se icra tron    Vries-2 satelilet    </pre>

====================================================================== Einde pagina 718 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 719 ======================================================================

<pre>            Vliesterveld Productie Faciliteit (WTV)         Zevenhuizen satelliet (ZVM    13</pre>

====================================================================== Einde pagina 719 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 720 ======================================================================

<pre>    Mb  2d lid  lef    B4} Overzicht boringen In voorkomens)    Het is mogelijk dat er in de toekomst nog één of meerdere putten in de in dit winningsplan genoemde  voorkomens geboord gaan worden. Mogelijke activiteiten worden in sectie B5.2 genoemd.  Eventuele toekomstige activiteiten zullen de gangbare vergunningsprocedures volgen.    B4,1) Schematische voorstelling putverbuizing(en)    </pre>

====================================================================== Einde pagina 720 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 721 ======================================================================

<pre>    Bá4.1) Plaats en wijze waarop koolwaterstoffen in verbuizing treden                De putten zijn tussen 2700 en 3700 meter (verticaal) diep en verbonden met de gashoudende Rotliegend  formatie op een diepte tussen 2600 en 3250 meter beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil) Zie ook B.2.1.                 Dee 85) Productieontwikkeling strategie  24 We,          In navolgend overzicht wordt de verwachte totale gaswinning per voorkomen gegeven. De “statische GIIP*  geeft de hoeveelheid gas die corspronkelijk in het reservoir aanwezig was. De "Mid Case” en “High Case"  verwijzen naar de voorspellingen zoals beschrevan in sectie B5.3.                                                                           | orto =| as  14,975  Vries-Noord 442 | zoe | _ zon |  Vries-Cantraal am | 224 | 250 |  tea |  | 9.000 |    | asa   Vries-Zuid | nov | ze  | 02s | ooo   : [oro | oa | os | oss  zevenhuizen om | om | os | or |  eso | om | om | om    Voor de Assen, Een en Vries-Zuid voorkomens geldt dat het winningspercentage relatief laag uitvalt door  waterpraductie en een matige kwaliteit van het reservoir. Voor de voorkomens Zevenhuizen-West, Assen-  Zuid en Witten geven evaluatieresultaten van de boringen aan dat de winbare hoeveelheden gas  waarschijnlijk zeer gering zulten zijn. Er zijn daarom momenteel geen winbare volumes aan deze velden  toegekend in de Mid Case. Ook voor het voorkomen Witterdiep wordt geen verdere productie verwacht in de  Mid Case.                 0,285    Assen-Zuid                                                           Zevenhvizen-West                                   85.1) Productie filosofie                 De voorkomens genoemd in dit winningsplan worden dusdanig geproduceerd dat er optimaal gebruik wordt  gemaakt van de productiefaciliteiten, De locaties ASN, ELV, NOR-3, VRS-4, VRS-1, VRS-2, WIT, ZVH en  WTV worden voor een belangrijk deel op afstand bestuurd. De installaties kunnen aftijd van afstand veilig  uitgeschakeld worden. Niet alle faciliteiten kunnen op afstand gestart worden. Er vinden regeimatig bezoeken  plaats door operators voor controle en eventuele reparaties.                                   De productie uit alle voorkomens genoemd in dit winningsplan gebeurt met behulp van compressie op VRS-4  (en tevens op WTV voor het deel van het Eleveld veld dat vanaf de locatie ELV wordt gewonnen). Eventuete  verdere installatie van compressiecapaciteit zal ce gangbare vergunningsprocedures volgen.               85.2) Reservoir management               Voor alle voorkomens binnen dit winningsplan geldt dat er via regelmatige drukmetingen in de  productieputten informatie wordt verkregen over de ontwikkeling van drukken in de gasvoorkomens.           De waterproductie wordt continu gecontroleerd op systeem niveau. Verschillende maatregelen worden  getroffen om waterproductie te minimaliseren.                     Vries voorkomens (Noord/Centraal/Zuid)  Het reservoir gesteente van de voorkomens Vries-Centraal en Vries-Zuid bestaat grotendeels uit  conglomeraten waarvan de productiviteit slecht is in vergelijking met de zandsteen reservoirs. Vries-Noord  heeft meer zandsteen in de gaszone en daardoor een betere productiviteit. De huidige Vries putten  produceren naast gas ook formatiewater. De gasproductie wordt geoptimaliseerd door toepassing van  “continuous foam” installaties (waarbij schuimende zeep onderin de put wordt ingebracht) door                            </pre>

====================================================================== Einde pagina 721 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 722 ======================================================================

<pre>                                                                                                        gecontroleerde onderbroken productie om de druk onderin de productieputten te doen toenemen en door  waterpreventiemaatregelen. In het Vries-Zuid veld is eind 2015 een extra productieput geboord (VRS-10) ter  vervanging van de VRS-3C put die in 1994 is geabandonneerd na overmatige waterproductie. Verder wordt  er gestudeerd op de mogelijkheid om op termijn nog putten te boren ten westen en ten oosten van het Vries-  Zuid veld.            Een  Door de lage permeabiliteit zal de productie van de huidige put doer middel van productiecycli gebeuren, Dit  betekent dat de putproductie zal worden onderbroken door steeds langer wordende tijdsintervallen.            Eleveld  Dit veld wordt geproduceerd vanaf 2 locaties, ELV (met putten ELV-101 en ELV-102) en WIT (put WIT-5). De  ELV locatie wordt geproduceerd met behulp van bovengrondse compressie van het geproduceerde gas; put  ELV-101 produceert momenteel terwijl de productie van ELV-102 gestopt is. Put WIT-S is begin 2015 in  productie genomen. Deze put is geboord naar het noordelijk deel van het Eleveld voorkomen.            Assen  Het voorkomen Assen laat een snelle afname in productie zien, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door  waterproductie en zoutafzetting in de put. Mogelijkheden tot productieoptimalisatie worden bekeken om het  niveau van de productie uit dit voorkornen te herstellen.            Witterdiep  De reservoirdruk van dit voorkomen wordt regelmatig gecontroleerd. Metingen suggereren dat er een  langzame toestroom van gas naar de put plaatsvindt door slechte communicatie tussen de verschillende  ondergrondse compartimenten van het voorkomen. Mochten verdere drukmetingen uitwijzen dat niet alte  ondergrondse compartimenten van het voerkamen geproduceerd worden dan is het mogelijk dat er in de  toekomst nog een extra put wordt geboord.                                       Zevenhuizen  Als gevolg van de tage reservoirdruk in de put vindt productie plaats door middel van onderbroken  productiecycli. De reservoirdruk wordt regelmatig gecontroleerd. Het is mogelijk dat er in de toekomst een  nieuwe put naar het westelijk deel van het Zevenhuizen veld zal worden geboord.    Naast metingen aan de productie van de gasvelden, worden ook metingen gedaan aan de integriteit van de  putten, Beide bronnen van inforrnatie kunnen leiden tot activiteiten waarvoor magelijk een boorinstallatie  nodig is. Ook het (mechanisch of chemisch} stimuleren van de productie in een klein gedeelte van de putten  behoort tot de mogelijkheden.    B5.3) Omvang winning (hoeveelheden per voorkomen/per jaar)    De aanvraag om een winningsplan gaat uit van drie productiescenario’s (Low, Mid en High Case). Reden  hiervoor is dat de productie niet precies op voorhand kan worden ingeschat.    Het lage productiescenario (“Low Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een conservatieve inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hiertoe is met behulp  van een “decline curve analysis” (DCA) gekeken naar een trend in de afname van het productieniveau ten  opzichte van de cumulatieve productie, waarbij wordt aangenomen dat de productie ophoudt wanneer de  minimum stroomsnelheid van een put bereikt wordt.    Het midden productiescenario (“Mid Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een gemiddelde inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de    verwachte productieprofielen van de onlangs geboorde WIT-$ put en de eind 2015 geboorde put in het  Vries-Zuid veld (VRS-10) meegenomen. Ook is hierin de verwachte bijdrage van verdere “continuous  foam” injecties, productie optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries voorkomen  meegenomen.    Het hoge productiescenario (“High Case”) gaat uit van de resterende hoeveelheden gas die op basis van  een optimistische inschatting met de huidige putten geproduceerd kunnen worden. Hierin zijn tevens de  “high case” productieprofielen van de WIT-5 put en de VRS-10 put meegenomen, aisook een veriengd  gasproductie profiel ten gevolge van optimalisatie en ontwateringsactiviteiten in putten in het Vries  voorkomen.    In geen van deze scenario's zijn bijzondere omstandigheden meegenomen waardoor de productie  bijvoorbeeld voor langere tijd stil zou kunnen komen te liggen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 722 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 723 ======================================================================

<pre>    in onderstaande grafiek wordt naast de historische productie van 2003-2015 ook de verwachte productie  weergegeven (Low-Mid-High scenario's) van de nog te verwachten gasproductie uit de voorkomens zoals  omschreven in dit winningspian.    meert ngst  mm une  meae    ge    POP EHELE PEE EEE REP EEE OEHEPESF    Onderstaande tabel geeft de historische jaarlijkse productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsptan.    Batse a Lt est acu | as Taj aas Tao joom laf a    De volgende tabel geeft de verwachte totale productie uit de voorkomens zoals opgenomen in dit  winningsplan. De drie eerder genoemde scenario's (Low-Mid-High) geven de onzekerheid aan met  betrekking tot de nog te verwachten hoeveelheden geproduceerd gas.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 723 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 724 ======================================================================

<pre>    Jaactijkse verwachte  productie par voorkomen    Kili    hensen    akon  ee    9,000 |  oo |  ao  9,008  oes |    ooo |  e000  Kn  ote | odd |  0,000] ooo |  9,000]  ooo |  000"  EE  hoo    EB SOBRE NBER BBR    ä  |  A  |    ae  RRR    85.4) Duur van de winning (per voorkomen)    De verwachte einddatum van de productie in het Westerveld systeem is volgens de huidige voorspellingen  gesteld op 2023, maar kan uitlopen tot 2028 volgens het hoge productiescenario. Het gedrag van de  bestaande en mogelijke toekomstige putten is moeilijk te voorspellen aangezien het veld bijna leeg is.  Hierdoor is de onzekerheidsmarge met betrekking tot de precieze einddatum van productie aanzienlijk.   De winning zal worden beëindigd indien de totale kosten van de productie de opbrengsten van de  productie zullen overtreffen dan wel zoveel eerder indien door onvoorziene technische of andere oorzaak  voortzetting van de winning niet plaats kan vinden.         18</pre>

====================================================================== Einde pagina 724 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 725 ======================================================================

<pre>    B6) Stoffen die jaarlijks worden mee geprcduceard    Met de gasproductie worden water en aardgascondensaat meegeproduceerd. De geproduceerde  hoeveelheid water en aardgascondensaat is afhankelijk van de totale gasproductie. De hoeveelheid  aardgascondensaat wordt gegeven door de (aardgas-) Condensaat Gas Ratio (CGR) en het water door  de Water Gas Ratio (WGR). Navolgend overzicht geeft bij benadering de waarden van de CGR en de  WGR per voorkomen:    Vries-Noord  Vries-Centraal  Vries-Zuid         Witterdiep  nr nn uitgewaterd    I. .  Witten    Zevenhuizen-West    De waarden voor de WGR stijgen naarmate de druk in het reservoir afneemt.  B7) Jaarlijks eigengebruik bij winning  Voor eigen gebruik wordt op de locatie WTV per jaar ca. 0,02 min Nm3 aangewend.    Op de centrale behandelingsiocatie VRS-4 wordt per jaar voor eigen gebruik (incl. fornuis + fakkel  spoelgas + fakkel waakvlam) ca. 0,64 min Nm3 gas aangewend.    B8) Jaarlijks bij winning afgeblazen/afgefakketde koolwaterstoffen    Het volume koolwaterstoffen dat jaarlijks op de locatie Westerveld (WTV) wordt afgeblazen (ten gevolge  van het afgaan van veiligheidskleppen dan wel onderhoud) is ca. 0,001 min Nm3.    Op de locatie VRS-4 wordt per jaar gemiddeld 0,1 min Nm3 gas afgefakkeld dan wet afgeblazen. Het  volume op VRS-4 is hoger dan op Westerveld aangezien op de VRS-4 locatie de daadwerkelijke  gasbehandeling plaatsvindt om gas op specificatie te kunnen afleveren, terwijl op WTV slechts  compressie plaatsvindt.    Deze gegevens zijn gebaseerd op de waarden uit de jaren 2011 Ym 2014 en dienen als indicatie gebruikt  te worden voor de latere jaren.    B9) Jaarlijks bij winning in de ondergrond terug te brengen delfstoffen en andere stoffen    Het vrijkomende productiewater wordt via een injectieput op de Borgsweer locatie geïnjecteerd in de diepe  ndergrond,    </pre>

====================================================================== Einde pagina 725 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 726 ======================================================================

<pre>    p C) Gegevens inzake bodemdaling ais gevolg van de winning van kootwaterstoffen.    C1) Aard van de bodemdaling    Door de winning van koolwaterstoffen uit olie- en gasvoerende gesteentelagen zal de druk in de poriën van  het gesteente verminderen waardoor compactie van de olie- en gasvoerende lagen optreedt. Dit  manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van bodemdaling. Zie voor een uitgebreide beschrijving  van het bodemdalingsproces “Bodermdaling door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en  het Noorden van Drenthe- Status Rapport 2015 an Prognose tot het jaar 2080" (EP201511213444).    C2) Gekalibreerde bodemdaling en bodemdalingprognoses (ulteindetifk verwachte mate van  bodemdaling)    Gekalibreerd bodemdalingsmodel   De meest recente uitgebreide bodemdalingsmeting in dit gebied heeft plaatsgevonden in het jaar 2013  (Meetregister bij de meetplannen Noord Nederland 2014), Deze en alle andere beschikbare metingen uit  het verleden zijn gebruikt om een bodemdalingsmodel te kalibreren. In figuur C1 wordt de in 2013 op de  peilmerken gemeten daling sinds de nulmeting in 1975 weergegeven door punten. De blauwe lijnen geven  de contouren van de gemodelleerde bodemdaling door gaswinning.    Figuur Ct: In 2013 gemeten daling in cm op de peilmerken (sinds 1975) en contourlijnen van de  gemodstieerde bodemdaling voor het jaar 2013 ten gevolge van gaswinning uit de in dit winningsplan  beschreven voorkomens én naburige voorkomens.    Om inzicht te verkrijgen over de kwaliteit van het model ten opzichte van historische metingen is boven de  in dit winningsplan gencemde producerende voorkomens een meetpunt geselecteerd waar meerdere  keren in de tijd bodemdaling is gemeten. Figuur C2 toont de resultaten voor deze meetpunten. Tevens  laat dit figuur de nog te verwachten totale bodemdaling zien. Deze totale bodemdaling wordt veroorzaakt  door productie uit het voorkomen zeif en de bodemdaling die wordt veroorzaakt door omliggende  producerende voorkomens. De tijdelijke stijging die te zien is in de modelresultaten voor punten boven  Een en Zevenhuizen wordt veroorzaakt door de injectie van gas in de Norg gasbufter.         20</pre>

====================================================================== Einde pagina 726 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 727 ======================================================================

<pre>    orsgias Een    01285044 Vrles-Noord         0 WO he NIG aN NM OO eK |    o128Bors Vries-Centraat    16) 19 2000 HIE MON ZON KO HO    o1a%ore Eleveld    BIO PR ND HU Me OT  _    a Vere 2008 20 MIO MIO MCG 7 le 206 OH a    03288133 Vries Zuid 1288113 Assen    19e 1996 700d lO RO ND) i JO  01788017 Wiaterdia:    Figuur C2: Vergelijking van gemeten (groene punten) en voorspaide bodemdaling voor een peilmerk  boven ieder producerend voorkomen genoemd in dit winningsplan. De meetonzekerheid in de metingen  {gekozen als één standaard devietie) bedraagt dmm per meetpunt. De blauwe lijn toont de voorspelde  bodemdaling op deze locatie, met de onzekerheid (licht blauwe gebied) op de uiteindelijke bodemdaling.  De minimale onzekerheid voor de voorspelling ís +/- 2cm.    Meer informatie over de bodemdalingsmodellering en prognoses is terug te vinden in het rapport  ‘Bodemdaling door Aardgaswinning -NAM-velden ín Groningen, Friesland en het Noorden van Drenthe  Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080” (EP201511213444)'.    1 http:/ hell. conv ntent/dam/shell-new/l    mber-201 f         Vousiness/nam-2/Downloads/paffr S-    21</pre>

====================================================================== Einde pagina 727 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 728 ======================================================================

<pre>              Toekomstige bodemdaling    De nog te verwachten bodemdaling door gaswinning uit de voorkomens zoals beschreven in dit  winningsplan is weergegeven in figuur C3°. De nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door  gasproductie uit de voorkomens in dit winningsplan bedraagt minder dan 2 cm. Aangezien het niet  mogelijk is een dergelijke kleine daling met voldoende precisie te meten, zijn er verder geen figuren getoond  die de toekomstige bodemdaling tonen boven de individuele voorkomens. Indien een significante afwijking  van de bodemdaling plaatsvindt ten opzichte van de huidige voorspelling, zal deze worden beschreven in  een herziening van het winningsplan.         Figuur C3: Nog te verwachten bodemdaling die wordt veroorzaakt door gasproductie uit de voorkomens in  dit winningsplan (2016 — 2023). De omvang van het gasvoerend gedeelte van de raservoirs is in groen  weergegeven, die van het watervoerend gedeelte in blauw. Aangezien de verwachte bodemdaling minder  dan 2em is, zijn geen contouren getekend.    Figuur C4 toont de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning voor het jaar 2025. Figuur C5 toont de  situatie ruim na afloop van de in dit winningsplan beschreven productieprofielen (het jaar 2080).    Het dient benadrukt te worden dat Figuur C4 en C5 de totale bodemdaling geven als gevolg van gaswinning  uit de in dit winningsplan genoemde voorkomens én de omliggende voorkomens (waaronder het Groningen  veld in het noordoosten), waar Figuur C3 de (bijna afwezige) bodemdaling laat zien door de productie van  voorkomens beschreven in dit winningsplan.    Onzekerheid In verwachta bodemdaling    Bijlage 1 in dit winningsptan geeft een overzicht van de kentallen die gebruikt zijn in de berekening van de  bodemdaling. Deze bijlage beschrijft ook de onzekerheidsanalyse voor deze bodemdalingsprognose  resulterend in een maximum en minimum bodemdalingscenario. De analyse laat zien dat ook in het  maximale scenario de verdere bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningsplan genoemde  voorkomens in de toekomst onder de 2 cm blijft.    ? In het verwachte “Mid Case” productiescenario zullen de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West niet  produceren. Mogelijke bodemdaling in het “High case” productiescenario wordt beschreven in de  onzekerheidsanalyse beschreven in Bijlage 5.    22</pre>

====================================================================== Einde pagina 728 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 729 ======================================================================

<pre>    Figuur C4: Prognose van de totale bodemdaling als gevolg van gaswinning uit de in dit winningspian  genoemde voorkomens en de omtiggende voorkomens voor 2025. De contourtijnen gevon de bodemdaling  in cm aan,    Ea    Figuur CS: Verwachte eindsituatie (2080) van de totale bodemdaling afs gevoig van gaswinning uit de in dit  winningsptan genoemde voorkomens en de omliggende voorkomens. De contourlijnen geven de  bodemdaling in cm aan         23</pre>

====================================================================== Einde pagina 729 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 730 ======================================================================

<pre>    24              Mb [ C3) Omvang en aard van de schade         C3.1 Algemeen    Bodemdaling door gaswinning manifesteert zich aan de oppervlakte in de vorm van een platte, zeer gelijkmatige  schote!, Die schotel veroorzaakt een zeer geringe helling van maximaal een paar centimeter over een kilometer  afstand aan het maaiveld. Zoals in figuur C3 is aangegeven, bedraagt de nog te verwachten boderndaling door  gaswinning uit de in dit winningsplan beschreven voorkomens minder dan 2 cm over een periode van meer dan  10 jaar.    C3.2 Schade aan openbare Infrastructuur door bodemdaling    Omdat bodemdaiing een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft, wordt geen directe schade aan infrastructuur  verwacht. Niet uitgesloten is echter dat de bodemdaling gevolgen kan hebben voor het normale beheer en het  onderhoud van waterkeringen en waterlopen. Voor zover dat beheer onvermijdelijk te maken meerkosten met  zich meebrengt die, in overeenstemming met het gestelde in onderdeel! C5, voor vergoeding in aanmerking  komen dan rust op NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te  vergoeden. In sommige gevallen loopt dat via een hiertoe ingestelde commissie. In andere gevailen kunnen  afspraken worden gemaakt in bilateraal verband met de betreffende waterschappen.    C3,3 Schade aan bouwwerken door bodemdaling    Omdat bodemdaling door gaswinning een geleidelijk en gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming  {zoals scheefstand, kromming en horizontale rek) van de bovengrond zeer klein is, wordt geen directe schade  aan bebouwing verwacht. Hierbij wordt verwezen naar “Studieresultaten betreffende ongelijkmatige zakkingen in  verband met aardgaswinning in de provincie Groningen; een uitgave van de Commissie Bodemdaling door  Aardgaswinning; maart 1987”. Meer recente rapporten die mogelijke oorzaken van schade in het gebied rondom  West-Groningen” en Loppersum beschrijven bevestigen dit beeld.    C3.4 Schade aan natuur en millieu door bodemdaling    Bij een daling van minder dan 2 cm in gebieden met een kunstmatig peilbeheer is de mate van bodemdaling  aanzienlijk kleiner dan de jaarlijkse schornmelingen in de waterstand (verschil zomer- en winterpeil). De  waterhuishouding in het gebied dat wordt beïnvloed door bodemdaling ten gevoige van gaswinning is in de toop  van eeuwen tot stand gekomen en wordt tegenwoordig volledig kunstmatig geregeld. Waterpeilen zijn vastgelegd  in peilbesluiten. Indien een relatieve stijging van het waterpeil t.o.v. het maaiveld de geldende norm dreigt te  overschrijden, zal dit worden tegengegaan door aanpassingen in de waterafvoer (compartimentering, versnelde  afvoer waterbezwaar). Het waterschap is verantwoordelijk voor het waterbeheer in het beheersgebied. De totale  bodemdaling boven de voorkomens is echter groter dan deze twee centimeter en indien nodig zullen afspraken  worden gemaakt met de betreffende waterschappen om zorg te dragen dat de geldende normen niet worden  overschreden.    C4) Maatregelen om bodemdaling te voorkomen / te beperken    Dit winningsplan beschrijft productie ret behulp van al bestaande faciliteiten uit al producerende voorkomens.  De effecten door verdere bodemdaling als gevolg van de nog resterende gasproductie zijn gering. Er worden  daarom geen extra maatregelen voorzien.    C5)} Maatregelen die gevolgen van schade door bodemdaling beperken of voorkomen    Zoals beschreven in sectie C3 wordt geen schade aan bouwwerken verwacht. Indien als gevolg van  bodemdaling door gaswinning de waterhuishouding of andere waterstaatkundige werken wel in betekenende  mate worden beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als met het nemen  van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade afdoende kan worden voorkomen dan rust op  NAM de verplichting die schade overeenkomstig de regels van het burgerlijk recht te vergoeden.         24</pre>

====================================================================== Einde pagina 730 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 731 ======================================================================

<pre>    Rn D) Gegevens inzake bodemtrilling als gevolg van de winning van koolwaterstoffen.    01) Aard van de bodemtriling    . Compactie van de olie- en gasvoerende lagen kan onderlinge beweging tussen gesteentelagen veroorzaken. Dit  kan zich soms aan de oppervlakte manifesteren in de vorm van bodemtrillingen. Deze Sectie D beschrijft de  risicoanalyse en mogelijke maatregelen gerelatee-d aan gasproductie beschreven in dit winningsglan.    Om de doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten kunnen operators gebruikmaken van de  hydraulische stimulatie of zuurstimutatie. De kans op schadelijke bodembeweging (trilling en dating) die zou  kunnen volgen uit deze operaties wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Bijlage 2 geeft hiervoor een  onderbouwing.    D2) Risicoanalyse bodemtrilling    2.1 Risico voor bodemtriliingen als gevolg van geïnduceerde bevingen door gasproductie   De winning van aardgas gaat gepaard met een daling van de druk in de ondergrond met als gevolg een  verandering van de gesteentespanningen. Deze verandering van spanning kan leiden tot plotselinge  bewegingen langs bestaande breuken, waardoor mogelijk een lichte aardbeving kan plaatsvinden. In Nederland  is/wordt uit ongeveer 140 olie- en gasvelden of het vasteland geproduceerd. Boven ongeveer 20% van de  velden zijn bevingen geregistreerd. Boven 11 velden zijn bevingen geregistreerd die ook duidelijk aan het  oppervlak voelbaar waren (Magnitude meer dan 2,0 op de schaal van Richter).    in tabel D1 is voor de voorkomens in dit winningsplan weergegeven of deze seismisch actief zijn geweest,  Tevens is per voorkomen de beving weergegeven met de grootste magnitude die in dat veld is geregistreerd.  Hieruit blijkt dat alleen bij Eleveld aan het opperdak duidelijk voelbare bevingen zijn geweest (de laatste in  2014).    Tabel D1: Overzicht van historische seismicitei: boven de producerende voorkomens in het Westerveld  winningsplan. Per voorkomen is de beving met de grootste magnitude die ooit boven het betreffende  voorkomen is geregisireerd weergegeven.    oorkomen |___ Historische bevingen___ [| Maximale gemeten magnitude    toate | lon |  En En  el |  | Geelbroek (Zuid) | _ 2004 |  | Winde | 19% |  __Vries{zuid) | 2007 |  Ll    ries Centraal   ries Noord   ries Zuid  Witterdlen    Lond    Onderstaande grafieken in figuur D1 geven de observaties aan voor het aantal bevingen en de magnitudes  van de bevingen per voorkomen. De laatste gra“iek laat zien dat de laatste 7 jaar alleen bevingen boven  Eleveld zijn geregistreerd.         25</pre>

====================================================================== Einde pagina 731 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 732 ======================================================================

<pre>    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Eleveld    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Vries    @25<M 53,0   @20<M<2,5   015°6M 2,0  M15    925<M £30   B20<M 22,5   915<Ms20  M15    Aardbevingen geregistreerd in voorkomen Witterdiep    82,5<Ms 3,0   20¢€M425   „1iS<Ms20  Ms 1,5    ee   SRERERTRRRRERRR ERE GEER S   nl lend 8 we we ww ww wr ww mt w en nm  fear    Figuur D1; Historische bevingen voor voorkomens in dit winningsplan. Vanaf 1996 is het seismische netwerk  voldoende accuraat om ook kleine (niet voelbare bevingen) betrouwbaar te kunnen registreren.         26</pre>

====================================================================== Einde pagina 732 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 733 ======================================================================

<pre>    | Sinds het begin van de jaren negentig houden verschillende instanties, waaronder de overheid,  kennisinstituten en mijnbouwmaatschappijen, zich gezamenlijk met deze problematiek bezig.”"*” Sinds 2002  zijn bovengenoemde instanties verenigd in het Technisch Platform Aardbevingen (TPA). Hiermee is de  | aanwezige kennis op het gebied van aardtrilingen gebundeld en wordt deze kennis optimaal ingezet met  gebruikmaking van de meest actuele stand der techniek. In respons op het in het Mijnbouwbesluit is onder  begeleiding van het TPA een risicoanalyse omtrent bodemtrillingen als gevolg van winning van olie of gas  uitgevoerd '*!'. Tevens is in dit kader een samenvattend rapport uitgebracht waarin de resultaten van  bovengenoemde studies zijn geïntegreerd": Deze rapporten zijn gepubliceerd op    Recent heeft SodM een tijdelijke leidraad voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd'*. De SRA  voorziet in een analyse van het seismisch risico op basis van veld-specifieke kwantitatieve parameters en geeft  een richtlijn voor maatregelen die passend zijn bij een bepaalde risicocategorie die uit de analyse volgt. De  basis van de analyse en de toepassing van deze leidraad op de Westerveid voorkomens wordt beschreven ín  bijlage 3.    Seismische Risico Analyse (SRA) voor de voorkomens In dit winningsptan  Bijlege 3 geeft een uitgebreid overzicht van de waarden van de parameters die gebruikt worden ín de formules  zoals gehanteerd in de SRA en hoe deze bepaald zijn,    De voorkomens Assen-Zuyid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “mid case” scenario  niet praduceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het “high case” productiescenario voor  deze voorkomens zal de drukdaling gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de  DHAIS methodiek “verwaarloosbaar" is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze  voorkomens niet nodig.    Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraai, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de  SRA zoals beschreven in bijlage 3). Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een  score gegeven waarbij de som van de scores een positie geeft in de matrix.    s De som van de scores voor “invloedfactoren ondergrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de x-as.  e De som van de scores voor “invloedfactoren bovengrond” (genormeerd voor de maximale score) geeft  de positie op de y-as weer.  Details voor de score van elke factor is weergeven in bijlage 3.  Ultkomst van de Selsmischa Risico Analyse (SRA)    Figuur D2 geeft het resultaat van de SRA analyse voor de voorkomens in dit winningsptan. Uit de SRA analyse  volgt dal alle voorkomens in Categorje | vallen (laagste seismische risicocategorie).         $ Eindrapport multidisciptinair onderzoek naar de relatie tussen Gaswinning en Aardbevingen In Noord-Nederland;  Begaleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen, 1993  ; De relatie tussen schade aan gebouwen én lichte ondiepe aardbevingen In Nederland; TNO Bouw, 1998  6 Saismisch risico in Noord-Nederland; de Crack et al, KNMI, 1968  o Kalibratiestudie schade door aardbevingen” TNO-034-DTM-2009-04435 (2009)   Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen: Wassing et al  i TNO-NITG rapporten 03-185-C (2003), 03-186-C (2004), 04-233-C (2004)   Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAtS); TNO-rapport R10198. 2012   a Seismisch hazard van geïnduceerde aardbevingen, integratie van deelstudies: TNO/KNMI, TNO 2012 R$1439   Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p.  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016    27    </pre>

====================================================================== Einde pagina 733 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 734 ======================================================================

<pre>          invloedsfactor bovengrond                                     1.0          0.6 0.8          0.2 0.4             0.  bo   invloedsfactor ondergrond  Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplan vallen in  risico Categorie |.                         In sectie D3 en Dá4 wordt beschreven welke mogelijke risico's en maatregelen gekoppeld zijn aan deze  risicocategorie. In onderdeel D5 worden de schade beperkende maatregelen en condities voor eventuele  vergoedingen in geval van schade uiteengezet,               D3) Omvang en aard van de schade                    D3.1 Schade aan openbare Infrastructuur door bodaemtrillingen          In het verleden is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke schade aan buisleidingen door potentiele  aardbevingen'*. Hierin wordt onder andere geconcludeerd dat mogelijke schade door geïnduceerde  aardbevingen klein zal zijn (zowel in mogelijk aantal als ernst).                      D3.2 Schade aan bouwwerken door bodemtrillingen          De praktijkervaring met gasproductie in Nederland over de afgelopen jaren leert dat lichte aardbevingen ten  gevolge van gasproductie in de meeste gevallen niet leiden tot schade. Toch kan de kans op schade aan  bebouwing in de nabije omgeving van het epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet worden uitgesloten.  Hierbij speelt zowel kwetsbaarheid van de bebouwing als de intensiteit van de beving een belangrijke rol. Al in  1998 is voor Noord-Nederland door het KNMI beschreven’ dat de maximaai te verwachten intensiteit bij het  optreden van een dergelijke geïnduceerde aardbeving ongeveer VI-VIl op de Europese Macroseismische Schaal  is. Dat betekent (kwalitatief) dat in het ernstigste geval in de nabijheid van het voorkomen lichte, niet  constructieve schade kan optreden aan meerdere gebouwen en matige schade (lees, scheuren in muren tot  constructieve schade in het uiterste geval} aan enkele gebouwen. Dit laatste wordt bevestigd door de resultaten  van de seismische hazard studie van TNO-NITG'°.In deze studie zijn ook voor de Vries en Eleveld voorkomens                                                1% Deltares 2010 Schade aan buisleiding door aardbeving  YS Wassing en Dost, 2012, TNO 2012 R11139    28</pre>

====================================================================== Einde pagina 734 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 735 ======================================================================

<pre>    de resultaten getoond voor de berekeningen van de maximale horizontale pieksnelheden boven en rondom deze  voorkomens. Deze berekeningen bevestigen dat er een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde  bevingen boven of rondom deze voorkomens.    De omvang van het gebied waar magelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de diepte en  ‘de duur van de beving en de lokale grendsamenstelling en aard en conditie van de bebouwing. Bij een beving  die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële schadegevallen binnen dit gebied sterk  afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate van schade (geen, lichte, matige} op een bepaalde  afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type bebouwing, de staat van onderhoud en de  iokate bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt verder beschreven in het TNO rapport’.    De tabe! hieronder geeft de historische schademeldingen, gerelateerd aan bevingen in voorkomens genoemd in  dit winningsplan. Voor al deze meldingen betreft het “lichte, niet constructieve schade” die vergoed is (of wordt)  wanneer duidelijk is dat de schade veroorzaakt is door NAM.    Datum beving Bevend veld Aantal meldingen    EN  CN  ET   A    CN  Sr    D4) Maatregelen om bodemtriflingen te voorkomen / te beperken    Het KNMI kan met behulp van het huidige monitoringsnetwerk aardbevingen met een magnitude van 1,5 en  groter lokaliseren. De leidraad'”, geeft aan dat voor de voorkomens in risicoklasse | geen additionele  moniteringmaatregelen hoeven te worden getroffen.    Eventuele verdere monitoring zai evenwel in overweging genomen worden. Hierover zal overleg met de  omgeving plaatsvinden. Hierbij kan gedacht worden aan het plaatsen van versnellingsmeters boven de  seismisch actieve voorkomens in dit winningsplan.    D5} Maatregeian die gavoigen van schade door bodemtrillingen beperken of voorkomen  Voor mogelijke schade veroorzaakt door aardbevingen die worden veroorzaakt door gaswinning rust op de NAM  de verplichting deze te vergoeden overeenkomstig de regels van het burgerlijk zecht. Er i$ een schaderegeling    opgesteld voor schade veroorzaakt door aardbevingen als gevolg van gaswinning en/of opslag. Deze regeling is  beschreven op de website www.namplatform.nl en in de folder “Bodemdaling” (www.nam.nl).    é  Ondertekening Datum: J {3 / / 6  Plaats: Asse    Functie: Asset Manager Land         29</pre>

====================================================================== Einde pagina 735 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 736 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Kentailen bodemdaling en onzekerheldsanalyse bodemdaling    Enkele algemene kentallen voor de in dit winningsplan beschreven voorkomens zijn samengevat in Tabel 1.1. Deze  (gemiddelde) kentallen reflecteren een zeer vereenvoudigd model van de voorkomens. De omvang van de  voorkomens worden weergegeven in figuur C3, waarbij in groen het gasvoerend en in blauw het watervoerend  gedeelte is aangegeven van het reservoir dat expliciet wordt gemodelleerd in het reservoir model. Dit reservoirmodel  ligt ten grondslag aan de bodemdalingsberekeningen zoals gepresenteerd in dit winningsplan.    Tabel 1.1: Enkele kentallen ter indicatie van de in dit winningsplan beschreven voorkomens.    ee =    Gemiddelde dikte reservoir [m]” |” 50 |  Initiële druk {bar 335 |  Druk in 2016 [bar | 166 Cid  | Einddruk [| 46 |    he Zevenhuizen | Zevenhuizen-Weat  _____2500 |  75 ____180 |  Initiëledrukjbar) | 358 |  054 |         1) Eleveld: De drukken in de tabel geven de gemiddelde reservoirdruk weer over de compartimenten.   2) Wilterdiep, Assen-Zuid, Witten en Zevanhuizen-West: Geen verwachte (verdere) productie in Mid Case   3) Dit betreft de totale dikte van de zandsteenlaag (water- plus gasvoerend gedeelte). Voor het Assen  voorkomen is de dikte van de gaskolorn genomen omdat het watervoerend gedeelte van de zandsteenlaag in  drukcommunicatie staat mei de Norg UGS die zich op een hogere gemiddelde druk bevindt.    Onzekerheldsanalyse voor de bodemdalingsprognose   Om een inschatting te maken van de onzekerheid over de toekomstige bodemdaling voor de voorkomens in dit  winningsplan is de onzekerheid in de Cm (cornpressibiliteit) gecombineerd met de verschillende depletiewaarden (DP)  die volgen uit de scenario's voor de productievoorspellingen. De Cm onzekerheid bevat meerdere componenten:  onzekerheid over het compactiegedrag, onzekerheid over de depleterende dikte en onzekerheid over de  compressibiliteit op basis van coreplug metingen. Niet al deze onzekerheden zijn kwantitatief te bepalen en daarom is  er voor een inschatting ervaring uit het verleden gebruikt. Voor een nieuw voorkomen op tand wordt deze onzekerheid  geschat op 75% op basis van ervaring uit het verleden. Na één of meerdere bodemdalingsmetingen is meer kennis  beschikbaar gekomen over de combinatie van de depleterende dikte en compressibiliteit waarmee de onzekerheid  geschat wordt op 25%. De onzekerheid vaor de DP volgt uit de reservoirmodelten voor de “low-mid-high case”. De  vermenigvuldiging van de Cm met de DP geeft een maat voor de compactie. Wanneer een hoge Cm met een hoge  DP wordt vermenigvuldigd geeft dit een maximum scenario voor de onzekerheid. Een combinatie van lage waarden  geeft een minimum.    16 Voor “diepte veld” is hier de minimale diepte van de top structuurkaart gebruikt  , 30</pre>

====================================================================== Einde pagina 736 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 737 ======================================================================

<pre>    +    De verwachte bodemdaling is doorgerekend met de Geertsma en van Opstal methode", Om de impact van de  onzekerheid in de gekozen parameters te berekenen is gebruik gemaakt van Geertsma'*. Geertsma geeft een  eenvoudige formule om de maximale bodemdaling te berekenen voor een cilindrisch compacterend reservoir:    _ D  - Hmmax “2 Cm (1 —v) SPH 1- ———/R__  {1+ /r)    De straal van dit model (effectieve reservoir straal in Tabel 1.2) is dusdanig gekozen dat de verwachte bodemdaling in  het diepte punt overeenkomt met de waarde die word: berekend met het Geertsma en van Opstal model. Na deze  kalibratiestap wordt de bovenstaande formule gebruikt om de onzekerheid voor de bodemdaling te bepalen.    Waarbij:   D: Diepte veld [rn]   H: Depleterende reservoir dikte [m)], in deze analyse constant gehouden omdat de onzekerheid over de depleterende  dikte verdisconteerd is in de Cm onzekerheid.   AP: reservoir depletie (huidige druk — eind druk) [bar]   v: Poisson's ratio [-)   RK. ‘effectieve’ straal van het veld [m], waarbij de straal wordt gekozen op basis van een vergelijking tussen de  maximale voorspelde bodemdaling boven de verschillende voorkomens zoals berekend met het bodemdalingsmodel  gebaseerd op de werkelijke veldgeometrie.   Cm: Compressibiliteit van het veld (10° bar’    De parameters die gebruikt zijn in deze onzekerheidsanalyse zijn te vinden in Tabel 1.2. Tabel 1.3 toont de  onzekerheden zoals bepaald voor de voorkomens in dit winningsplan.    Tabel 1.2: Parameters vaar de bepaling van de bodemdalingsonzekerheid met de Geertsma formule    Nog te  verwachten Depteterende Reservolr | Effectieve  Compressibilitelt drukdaling reservalr diepte reservoir Polsson's  (20° bar}    Assen   Assen-Zuid   Een   Eleveld  Vries-Centraal  Vries-Noord ZIE TABEL 1.1  Vries-Zuid   Witten   Witterdiep  Zevenhuizen  Zevenhuizen-West         7 Geertsma J. and Van Opstal G., “A Numerical Techn que for Predicting Subsidence Above Compacting Reservoirs  Based on the Nucleus of Strain Concept”, Verhandelingen Kon. Ned. Geol. Mijnbouwk. Gen., Vol. 28, pp. 63-78,  1973a.    ® Geertsma, J., A basic theory of subsidence due to reservoir compaction: The homogeneaus case, Verh. K. Ned.  Geol. Mijnbouwkd. Genoot., 28, 43 ~ 62, 1973a.    31</pre>

====================================================================== Einde pagina 737 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 738 ======================================================================

<pre>    Tabel 1.3: Onzekerheid voor de voorspelde bodemdaling per voorkomen door productie uit het betreffende  voorkomen (2016 tot einde productie)    Te verwachten drukdafing (bar)  Ondergrens    Nog te voor de nog te  verwachten verwachten  Od Case low Case High Case bodemdalingin dodemdstiing In  productle productle productie | Comprassibilitelt Onzekerheid diepste punt dlepste punt  seenatlo soenerle____ scenario 167 bar? compressie    Assen 0 , <2   Assen-Zuid* 0 Geen daling Geen daling  Een , <2 <2  Eleveld <2 <2  Vries-Centraal Fi <2 <2  Vries-Noord , <2 <2  Vries-Zuid |, <2 <2  Witten® Geen daling Geen daling         Witterdiep <2  Zevenhuizen <2  Zevenhulzen-West* |, Geen daling         * De velden Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen in het verwachle Mid Case en Low Case scenario noolt produceren waardoor er in  deze scenario's voor deze voorkomens geen bodemdaling zat optreden door produce uit deze voorkomens.    Aquiters (watervoerende lagen)   Mogelijke drukdaling in de aquifers zal leiden tot bodemdaling. Voor de aquifers die behoren tot de voorkomens in dit  winningsplan wordt aangenomen dat ze tijdens de productieperiode voor 50% meedalen met de gasdruk. Dit betekent  dat wanneer de gasdruk met 200 bar is gedaald, de druk in de aangrenzende aquifers met 100 bar is gedaald. Na de  productieperiode wordt aangenomen dat de druk in de aangrenzende aquifers gelijk is aan die in het gasveld.    De verwachting is dat met deze aanname de compactie in de aquifers en daarmee de bodemdaling boven deze  aquifers overschat wordt in de berekeningen. Deze verwachting wordt bevestigd door de vergelijking tussen het model  en de metingen zoals getoond in figuur C1: de gemodeîieerde bodemdaling is over het algemeen hoger dan de  gemeten bodemdaling boven de aquifers. Aangezien de aanname over de drukdaling in aquifers al conservatief is, is  er verder geen onzekerheidsanalyse uitgevoerd voor de drukdaling in de aquifers.    32</pre>

====================================================================== Einde pagina 738 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 739 ======================================================================

<pre>    Bijlage 2: Risico voor bodembeweging als gevolg van reservoirstimulatie    Risico voor bodembeweging als gevolg van zuurstimulatie van het reservoir   De kans op evenlusle bodembeweging afs gevolg van een kortdurende zuurstimulatie is verwaarloosbaar gezien de  beperkte volumes die gebruikt worder. Dit is een activiteit die met grote regelmaat en wereldwijd in de olie en gas  industrie toegepast wordt en voor zover bekend zijn dergelijke gevolgen nog nooit gerapporteerd.    Risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het reservoir    Hydraulische stimulatie - Algemeen   Om de gaswinning te bevorderen, of op gang te brengen, zijn werkzaamheden op bestaande locaties mogelijk. Om de  doorlatendheid van het gashoudende gesteente te vergroten gebruiken operators de hydraulische stimulatie-techniek.  Deze techniek wordt al sinds de jaren 50 regelmatig en succesvol toegepast in Nederland. Dankzij gebruik van deze  techniek wordt er meer aardgas uit bestaande en nieuwe gasvelden geproduceerd.   Bij hydraulische stimulatie wordt vloeistof onder hoge druk via de boorput in het gasveld gebracht. Door de hoge druk  ontstaan op gecontroieerde wijze plaatselijk kleine scheuren in het gashoudende gesteente dat zich meestal op een  diepte van ruim drie kilometer bevindt. De vloeistof bestaat uit water (BO%), chemicaliën (2%) en kleine keramiek  korrels (8%). De korrels blijven als opvulmiddel in het gesteente achter. Zij houden de gecreëerde scheuren open  zodat het gas gemakkelijker naar de boorput kan stromen. Meer dan de helft van de vloeistof wordl weer  teruggewonnen, de rest blijft achter in het gashoudende gesteente en kan daaruit niet vrijkomen.    Verdere uitieg over de techniek en werkzaamheden op locaties waar gestimuleerd wordt staan beschreven op de  website van NAM (nam.nl). Onder de algemene informatie bevindt zich ook een document “Risico duiding  conventioneel fracken in Nederland” waarin meer achtergrond informatie wordt gegeven.    Analyse van ean mogelijk seismische dreiging   De seismische dreiging geassocieerd met hydraulische stimulatie in Nederland wordt als zeer laag ingeschat. In de  afgelopen 50 jaar zijn in Nederland meer dan 220 stimulaties uitgevoerd. Hierbij zijn geen voelbare bevingen  geconstateerd.    Dat de kans op seismiciteit zeer klein is wordt bevestigd in het rappost van Witteveen en Bos (W&B) uit 2013  (Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek naar mogelijke risico's en gevolgen van de opsporing en winning van  schalie- en steenkoolgas in Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013). In dit rapport is een mogelijk verband  tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen onderzocht, aan de hand van alle sinds 1986 uitgevoerde stimulaties  in Nederland en de waarnemingen van aardbevingen gedurende die periode. Hierin wordt gesteld dat er geen  duidelijk verband is tussen hydraulische stimulatie en aardbevingen. Van de 94 bestudeerde stimulaties kan er bij  slechts t stimulatie een mogelijk verband met een aan het oppervlak niet voelbare beving niet volledig uitgesloten  worden.    Locatie specifieke risico analyse voor hydraulische stimulatie   Zonder een specifiek boorplan (voor nieuwe putten) of, in geval van het stimuleren van een bestaande put, een  specifiek stimulatieplan is het niet mogelijk om een locatie specifieke risico analyse of duiding te geven. Deze zal  worden vastgelegd in een werkveiligheidsplan dat als onderdeel van een VG aanvraag ingediend zal worden bij elk  gericht boorplan of stimulatieptan.    In die lecatie specifieke risico analyse zal ingegaan worden op:  - _ Status en integriteit van de put  integriteit van de afdekkende lagen  - Hydraulische stimulatie (gebruikte vloeistof samenstelling en —volumes, afstand van gekarteerde breuken)  - _Injectiedrukken en gevolg voer spanningscondities in het reservoir  - _ Locatie van de put ten opzichte van waterwingebieden en intrekgebieden</pre>

====================================================================== Einde pagina 739 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 740 ======================================================================

<pre>    Bijlage 3: Samenvatting SRA en gebruikte gegevens m.b.t. de SRA voor de  voorkomens in dit winningsplan    Samenvatting SRA    Recent heeft SodM een tijdelijke richtlijn voor Seismische Risico Analyse (SRA) gepubliceerd (methodiek voor  risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p,  versie 1.2, SodM, 1 februari 2016). De SRA gaat uit van het schema zoals getoond in Figuur 3.1.                    Kwontitotleve  Ritko Analyse  Stop 3              Figuur 3.1: Schematische weergave van de verschillende stappen en risico categorieën (!, H, Ill) in de seismische  risico inventarisatie (conform SodM, 2016)    Stap 1;  in stap % worden alle voorkomens bekeken. De voorkomens die direct in risicocategorie | (zeer laag seismisch    risico) vallen worden gekarakteriseerd doordat ze:   « _Voorkomens zijn die niet seismisch actief zijn geweest.   « _Voorkomens zijn waarvoor de kans laag is dat ze in de toekomst seismisch actief kunnen worden (volgens  de DHAIS “Oeterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit” methodiek) en/of waarvoor op  basis van reservoircompactte of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor de mogelijke maximale  bevingsmagnitude (Mmax) laag uitvalt (M < 2,5).   e _Voorkomens die niet meer produceren.    Voorkomens die niet aan deze criteria voldoen schuiven door naar stap 2,    Stap 2:  In deze stap worden alle voorkomens bekeken die    * seismisch actief zijn geweest en   e een hogere toekomstige kans op seismiciteit hebben (volgens de DHAIS methodiek) en waarvoor op basis  van reservoircompactie of mogelijke breukverplaatsing de waarde voor Mmax (“maximale  bevingsmagnitude”) hoger uitvalt dan M=2,5    in stap 2 wordt op basis van een risico matrix benadering het risico van geïnduceerde aardbevingen verder  gekwalificeerd. Figuur 3.2 geeft een schematische weergave van de verschillende factoren die bepalen of een  geïnduceerde beving kan resulteren in een sterke grondbeweging (de “invloedfactaren ondergrond”) en de  verschillende factoren die invloed hebben op de grootte van de mogelijke gevolgen (de “invloedfactoren  bovengrond”).</pre>

====================================================================== Einde pagina 740 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 741 ======================================================================

<pre>         Figuur 8.2: Schematische weergave, van de bedrei ingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de  verschillende invlaedfactoren die daarbij een rof speten (So M, 2016)’    in de risico matrix analyse worden de verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis  van de uitkomst per factor gerankt. Over de scores van de individuele factoren wordt gesommeerd, zodat een  totaalscore voor zowel de invloedfactoren ondergrond als de invloedfactoren bovengrond wordt bepaald. Deze    worden genormaliseerd met het maximaal te behalen aantal punten voor ondergrond cq. bovengrond en in de risico  matrix tegen elkaar uitgezet waarmee kwalitatief een risicocategorie wordt bepaald (zie figuur 3.3).    {  0.9  08  0.7  0.6  ë 05  i 0.4  ~ 0.3  02    o4         0  0 0.1 O2 03 04 05 08 OF 06 03 1    Invieédstactor ondergrond    Figuur 3.3: De risicomatrix. De zwarte lijnen zijn lijnen van gelijk genormaliseerd nsico. De verdeling in categorieën is  gedaan op basis van 1/3 en 2/3 van het genormaliseerde risico. (SodM, 2016).    De mogelijke seismische dreiging volgt uit een analyse en score van de volgende invloedfactoren voor de  ondergrond:  « Veld indicator DHAIS. Dit is een methode die beschrijft hoe — per voorkornen - de kans op het mogelijk  optreden van een beving kan worden berekenc aan de hand van ondergrondse kenmerken.  * Realistisch sterkste beving (Mmax) Voor een realistische inschatting van de sterkste beving zijn twee  verschillende benaderingen genomen:  1. een bepaling van de compactie-energie die beschikbaar is in een producerend gasveld en kan leiden tot  een beving en  2. een maat voor de mogelijke bevingsmagnitude als de langste breuk in het producerende veld ín zijn  geheel in één keer in beweging zou komer.    35</pre>

====================================================================== Einde pagina 741 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 742 ======================================================================

<pre>    Methode [1] resulteert doorgaans in lagere waardes voor Mmax dan methode {2}. Dit kan er op duiden dat  de totale hoeveelheid beschikbare energie die tot een beving kan leiden waarschijnlijk niet voldoende is om  de grootste breuken in een veld in één keer in beweging te brengen.   e Ligging van het voorkomen. In de SRA methodiek (SadM, 2016) wordt er een onderscheid gemaakt tussen  velden ten noorden van de lijn Amsterdam-Arnhem en velden ten zuiden van deze lijn. Dit onderscheid is  gemaakt op basis van observaties. Er is nog nooit een aardbeving waargenomen ten zuiden van de lijn  Amsterdam-Arnhem.   e Opslingering; de ondiepe ondergrond kan een opslingering veroorzaken van de seismische golven en wordt  daarom boven het veld gekarakteriseerd. Voor relatief slappe ondergrond (veen, klei) is dit effect groter dan  voor relatief stevige ondergrond (zand)    Het mogelijke gevolg van een beving volgt uit een analyse en score van de invloedfactoren bovengrond:  bevolkingsdichtheid, industrie, speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken.  « Voor de bepaling van de bevolkingsdichtheid wordt de CBS Statline data gebruikt; hierbij krijgt de categorie  flats/appartementencomplexen extra aandacht in de uiteindelijke score.  e Industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken worden in kaart gebracht m.b.v.    de risicokaart. (htto:/fwww.risicokaart.nl}    De laatst genoemde drie factoren (speciale gebouwen, vitale infrastructuur en de aanwezigheid van dijken) zijn van  invloed op een mogelijk gevolgrisico voor schade en veiligheid. Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de  geïnduceerde bevingen kunnen leiden tot een dergelijk gevolgrisico omdat de bevingen te zwak zulten zijn om een  bedreiging te vormen voor deze objecten. Deze gevolgen zijn tot nu toe dan ook nooit waargenomen.    Indien uit het voorgaande blijkt dat voorkomens binnen een Winningsplan in risico categorie II vallen gaan deze  door naar Stap 3    in deze stap worden alleen de voorkomens die in Categorie Ill vatlen verder bestudeerd. Voor deze voorkomens dient  een Kwantitatieve Risico Analyse uitgevoerd te worden. Van alle bekende voorkomens in Nederland valt alleen het    Groningen gasveld in deze categorie.    Uitwerking SRA voor de voorkomens in dit winnings plan  Stap 4: inschatten risicopotentieel voor de verschiliende voorkomens    De kans op beven van een cile- of gasvoorkomen   In de studie ‘Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS)'® ts onderzocht welke  eigenschappen (geologische, productistechnische en geomechanische eigenschappen) van de olie- en  gasvoorkomens invloed hebben op het wel of niet optreden van aardbevingen. In 2012 is een update van deze  studie uitgevoerd, waarin alle nieuwe data zijn meegenomen tot mei 2010.   Aan de hand van de volgende parameters van een olie- of gasvoorkomen wordt de kans op beven van dat  voorkomen bepaald:    -  DP/Pini: De ratio van drukval (DP) en initiële druk (Pini) in het reservoir;    - E de verhouding tussen de Young's moduli (stijfheidsmodulij van de ‘overburden’ en het  reservoirgesteente;    Waarbij : Enero  - B: een maat voor de breukdichtheid van het reservoir,  __breukopperiakte”? Nh? Boh  brutogesteentevolume = A-h A    Waarbij: k= De lotele breuklengte van de intra reservoir breuken en de randbreuken van het voorkomen in meters;  hr De maximale dikte van de gaskolom van het voorkomen in meters:  Â = De opperviakie van hat voorkomen gemeten binnen de GWC dieplecontour (In vierkante metars):    B    TNO-rapport NITG 04-171-C. Van Eijs, 2004. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit  20 TNO-rapport 2012 R10198. Van Thienen, 2012. Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit in Nederland.    %</pre>

====================================================================== Einde pagina 742 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 743 ======================================================================

<pre>    De gombinatie van de parameterwaarden geven een kans op beven voor een bepaald voorkomen gedurende de    productietijd,    boa    DP/P ‚228%    B > 0.86 en 1015 E s 1,33: P,= 0.19 + 0.06    OP/Pi<28%         De waarden die zijn gebruikt in de bepaling van de DHAIS kans zijn gegeven in Tabel 3.1.    Tabel 3.1: invoergagevens voor de bepaling van de DHAIS en de DHAIS kansen    Reservolr Verwachte  lite f Initiële totale  geshotom** druk drukdaling   bar, bar    Assen  Een    Eleveld    Vries-  Centraal    Vries-Noord  Vries-Zuid  Witterdiep  Zevenhuizen  Assen-Zuid  Witten  Zevenhuizen-    Aantal  aardbevingen    r ie    <5 per jaar    <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per Jaar  <5 per jaar  <5 per jaar  <S per jaar  <5 per jaar    <5 per jaar    OWAIS    DHAIS  8    42%  42%  bevend veld    bevend veld    devend veld  bevend veld  bevend veld  39%  verwaarloosbaar    verwaarloosbaar         verwaarloosbaar         West   * De getoonde drukdaling an de DHAIS waarden van de voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zijn volgens het High Case  productie scenario. Omdat in het verwachte scenario deze voorkomens niet zullen produceren zal er geen drukdaling plaatsvinden en Is de DHA!S  kans voor deze voorkomens in de Mid Case verwaarloosbaar.   * Voor de DHAIS berekening wordt zowel de hoogte van de gaskolom als de totale reservoir dikte beschouwd. Het minimum van deze twee wordt  gekozen voor de berekening van de “B” waarde zoals voorgeschreven door de DHAIS methodiek.    Realistisch sterkste beving   Naast de kans op beven, wordt ook de waarde voor de realistisch sterkste beving (Mmax) bepaald om tot een  oordeel te komen of een niveau 2 analyse noodzakelijk is. Er worden twee methoden gebruikt om de Mmax waarde  te bepalen: op basis van breukgeometrie en op basis van energiebalans. In de Seismisch Risico Analyse leidraad  worden beide methoden gebruikt. Voor de berekeningen van de Mmax is uitgegaan van de standaardwaarden voor  de “stress drop” en “partitie coëfficiënt” die gegeven zijn in de leidraad (respectievelijk 5 MPa en 0,01). De veld  specifieke waarden die benodigd zijn voor de berekeningen en de uitkomsten voor de Mmax staan vermeld in Tabel  3.2 (behalve voor de voorkomens met verwaarloosbare DHAIS kans, zoals Assen-Zuid, Witten, Zevenhuizen-West).    Tabel 3.2: Invoergegevens voor de bepaling van de Mmax, en de Mmax waarden volgens de twes methoden    tangste  breuklengte Breukhoogte Mmax Mmax  (km) Poisson's ratio (m} energiebalans breukslip    Assen  Een  Eleveld    Vries-Centraal  Vrles-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen         37    </pre>

====================================================================== Einde pagina 743 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 744 ======================================================================

<pre>    Stap 2: Risico matrix   De voorkomens Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het verwachte “Mid Case” scenario niet  produceren waardoor er geen drukdaling zal plaatsvinden. Ook in het high case productie scenario voor deze  voorkomens zal de drukdating gering zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit scenario volgens de DHÁIS  methodiek “verwaarloosbaar” is. Volgens de SRA zijn verdere analyses in stap 2 voor deze voorkomens niet nodig.  Voor de voorkomens Eleveld, Assen, Een, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen  binnen het winningsplan Westerveld is het nodig gebleken om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2" van de SRA).  Voor elke factor die bepaald is voor de onder- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de sam van de  scores een positie geeft in de risico matrix.    In dit deel van de bijlage worden de figuren en tabellen getoond die gebruikt zijn om tot een risicobeoordeling te  kornen. Figuur 3.4, 3.5 en 3.6 tonen de situaties voor respectievelijk “Bevolkingsdichtheid”, “Industriële inrichtingen”,  “Speciale gebouwen en vitale infrastructuur” en “Dijken”. Figuur 3.7 toon de kaart van de grondsoorten in de ondiepe  Ondergrond kaart orn de mate van opslingering te bepalen. Tabel 3.3 A en B toont de evaluatie en scores voor de  invloedfactoren. De risico matrix is afgebeeld in Figuur D2 (sectie D van dit winningsplan).         38</pre>

====================================================================== Einde pagina 744 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 745 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.4: Overzicht van de bevolkingsdichtheid boven de in dit winningsplan genoemde voorkomens.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 745 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 746 ======================================================================

<pre>    Figuur 3.5: Overzicht van de industriële inrichtingen (rode punt), ziekenhuizen (groene plus) onderwijsinstellingen  (groene driehoek), tehuizen (groene x} en publieksgebouwen (groene ruit) boven de in dit winningsplan genoemde  voorkomens. De rode cirkels geven de 5 km straat rond voorkomens aan die relevant is voor de SRA.    sr         Michtt Ark orn    Figuur 3.6: Overzicht van de dijken. De rode cirkels geven de 5 km straal rond voorkomens aan die relevant is voor de  SRA.    40</pre>

====================================================================== Einde pagina 746 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 747 ======================================================================

<pre>    9IOC-6- 0          EN Kasse ‘special study soils’  C) klasse ‘stijve grond’  GD Klasse ‘slappe grond’    Figuur 3.7: Overzicht van de grondsoorten in de ondiepe ondergrond om de mate van opsfingsring te bepalen    Uit de analyse op basis van bovenstaande figuren volgen de scores voor de verschillende factoren. Deze zijn per  voorkomen inclusief onderbouwing en uitkomst, weergegeven in Tabel 3.3.    41</pre>

====================================================================== Einde pagina 747 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 748 ======================================================================

<pre>    Tabel 3.3: Kwantitatieve evaluaties (A) en daaruit voortkomende scores (B) voor de invloedfactoren onder- en  bovengrond                        Bevolkingsdichtheid  (aantal inwoners per Industriele Specisle gebouwen en  Inrichtin, vitale Infrastructuur                                                                                                            Primalre  dijken binnen    1 ziekenhuis en/of  energievoorziening                                                                                                                     Boven de direct boven het veld of 5 km rond  ijn < 10% slappe 1,00 1000 enfst ee meerdere binnen 5 km het veld  Amsterdam grond flats/, het vetd rond het veld. Meerdere en/of  - Arnhem als/app. ety scholen, tehuizen en/of zecundalre  publieksgebouwen dijken boven                 direct boven het veld het veld    eee 1 school, tehuis en/of  < 10% siappe 506 - 1000 en/ot meerdere publieksgebouw boven Geen dijken  grond 250-500 met binnen § km het veld of meerdere binnen 5 km  flats/app. rond het binnen 5 km rend het rond het veld  veld, veld.  1 ziekenhuis en/of  energlevoorziening  210% slappe | 250 - $00 en/of <250 Meerdere Teerds binnen Sion  direct boven  grond met flats/app. het veld rond het veld. Meerdere  scholen, tehuizen en/of  publieksgebouwen  direct boven het veld  1 sekenhuis en/of  energlevoorziening  Meerdere direct boven het veld of Secundaire  <10%slappe | 250-509 en/of <250 direct boven meerdere binnenSkm | dijken binnen  grond met flats/app. het veld rond het vald. Meerdere 5 km sond  scholen, tehuizen en/of het veld  publieksgebouwen  direct boven het veld                                                                                                                                                                        nde Boven de Secundaire  lijn dijken blanen   bevin 5 Amsterdam 5 km rond   ber jase + Arnhem het veld                                             Bevend  veld met  M kleiner   dan 1,5                                                                                                                                                    1 boven het  enden 1 veld en/of erleedin “ etat Secundaire  . < 10% slappe | 250 - 500 en/of <250 meerdere dijken binnen  Vries-Noord dan 5 methode d t flat bi sk het veld of meerdere 5 ken rond  bevingen 3,6- 4,0 gron met flats/app. nnen 5 Xm binnen 5 km rond het m ro  er jaar rond het veld. het veld  p veld.                                           1 boven het                                                                                                                                                                                    M>=1,5 1 schaol, tehuls en/of  mine towne | soxatege | 1m0-2stoeniot | SES | peso boren | Sette,  Veles-Zuld dans Amster tdam < grond 500-1000 met binnen s ken het veld of meerdere 5 km rond  bevingen „Arnhem flats/app. rond het binnen 5 km rond het het veld  per jaar veld veld.                                                                                                                                                            1 boven het   Moe 1,5 1 school, tehuis en/of   * Boven de veld en/of Secundaise  minder lijn « 10% slappe 0 0 ; ae 0 eol meerdere pum ekoucbouw: boven dijken binnen   Amsterdam grond binnen 5 kin 5 km rond   bevingen flats/app. binnen 5 km rond het   - Arnhem tond het het veld  per jaar veld veld.                                                                              2 boven het   1 school, tehuis enfol .   boven de 500 - 1000 en/of veld en/of publieksgebouw boven secundaire  lijn < 10% slappe meerdere dijken binnen  Zevenhuizen 250-500 met . het veld of meerdere   Amsterdam grond flats/a binnen 5 km binnen 5 km rend het 5 km rond   - Arnhem pp. rond het het veld   veld veld.         42</pre>

====================================================================== Einde pagina 748 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 749 ======================================================================

<pre>    Assen  Een  Eteveld  Vries-Centraal  Vries-Noord  Vries-Zuld  Witterdiep  Zevenhuizen    ee WW Ww Ne OU Oh    weN SH HR NH NHN NW    Sw Ww re re Re NW    3  8  5  i  z  4  3  4  4  a  3  3  3    Speciale gebouwen en  vitale infrastructuur    ewe RN NM Ww Ww re WF    nN NS HM NS KH OO WF         43</pre>

====================================================================== Einde pagina 749 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 750 ======================================================================

<pre>    Bijlage 4: Geologische kaarten voor de voorkomens    Doorsnede Assen voorkomen    W-E Cross section of the Assen Field    </pre>

====================================================================== Einde pagina 750 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 751 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen voorkomen  gro . _ aie    NA    SoS    Canes interval: 06              45</pre>

====================================================================== Einde pagina 751 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 752 ======================================================================

<pre>    or    =>    $100 0 0 OO  i ;    N-S Cross section of the Assen-Zuid Field              OOH    USWONYIOOA PINZ-UOSSY oPaUwLOOG</pre>

====================================================================== Einde pagina 752 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 753 ======================================================================

<pre>    Kaart Assen-Zuid voorkomen                   47</pre>

====================================================================== Einde pagina 753 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 754 ======================================================================

<pre>    y MORS  = = we m = = = Ld 7a ze = = an Mas, 1e Tak rap Hij 0 Hp ao 7 wa i = mn ee 2 220    =>    8  va NW-SE Cross section of the Een Field 6  i  é         USLIOYIOOA VOW epeus1ood</pre>

====================================================================== Einde pagina 754 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 755 ======================================================================

<pre>    Kaart Een voorkomen    210000 72:00 20    Groningen Drenthe  ee  ; an aan ns ne me    Project name:   Een _and_2VH_Fsb2012_Marlans_Detenminiatis,  AN dapths In matzes betow NAP   Coordinate Projection: RD   Contour interval: $0 m    Top Rotliegend  {RO)    Dots Aug 2018 [Drew No, EPOQ 66726960008         49</pre>

====================================================================== Einde pagina 755 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 756 ======================================================================

<pre>    05         uowoHOer pees epouwoeg</pre>

====================================================================== Einde pagina 756 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 757 ======================================================================

<pre>    Kaart Eleveld voorkomen                  In    cf          i.    ELEVELD, PE AMD nt Post Pis ‘  * * ‘Ki angina be maare sae  Coordinate Projeaiios, AD  Contour interval: 30 = É  . Ee wo   hamman tenen          51</pre>

====================================================================== Einde pagina 757 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 758 ======================================================================

<pre>    eg    =~ . a Po Rd ea Fives zb ae Ent ae Pil ae we ae VRS Pi: VASA ane om za za  I    ' NW-SE Crossisection of the Vries Field a ik    ; \ SE  ; \ |         SUBWOYLOOA JELIUDD-SEUIA US PIOON-SaIZA SPoUsIONG</pre>

====================================================================== Einde pagina 758 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 759 ======================================================================

<pre>    Kaart Vries-Noord en Vries-Centraat voorkomens         Vries (North and Central)  Rottieaend  imo    ee         53</pre>

====================================================================== Einde pagina 759 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 760 ======================================================================

<pre>    piel WANOS-SeUA 949 JO UORDES Se01D JSS MNN         a wa LY wc rE EN oor we OME: oo: we derd    USWOYIOOA pir Z-s0}2A opaussoogd</pre>

====================================================================== Einde pagina 760 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 761 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 761 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 762 ======================================================================

<pre>    SW-NE Cross section of the Witten Field         USBLIOYJOOA UBM Bpausicag</pre>

====================================================================== Einde pagina 762 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 763 ======================================================================

<pre>    Kaart Witten voorkomen         i  i  i  J  \  i  i  i              57</pre>

====================================================================== Einde pagina 763 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 764 ======================================================================

<pre>    3    1  4  rn 4  ee    PIOLS OONIOENAA OU JO LORIOS ESO) IS-MN  a         Ld         Re iy  arr or ont oo oa ar at cm: = oon ome or oo ome Ll coat:    uewortooA deipsonim opousiong</pre>

====================================================================== Einde pagina 764 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 765 ======================================================================

<pre>    Kaart Witterdiep voorkomen                        ~ | Wm.    chin en  sore re         $9</pre>

====================================================================== Einde pagina 765 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 766 ======================================================================

<pre>    Doorsnede Zevenhulzen & Zevenhuizen-West voorkcmen    -— Ot et os Oe ME ONE ME Eee eel nnn oa a m a  . Kl Bane wo nt aj.  mn, wennen   . gm =   : = = + 2%   t   : mp namen GO i  meme |         <<    7  iv    i    ae ‘a an es “a0 aa _ = ai zn am ae Te =e a ime    60</pre>

====================================================================== Einde pagina 766 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 767 ======================================================================

<pre>    2 6 B *    0    1 6 0 6    EDO OEL         > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag    Ministerie van Economische Zaken    Directie Energie en Orngevin   Ta, mevro i  Postbus 20401   2500 EK DEN HAAG    minute    Datum 10 oktober 2016  Betreft advies winningsplan Westerveld                     Parafenroute  Paraaf Medeparaaf  Se nspecteur ‘oord./spec. inspecteur  WOLS  af         Verzendwijze. Per post    Ostum verzending    Staatstoezicht op de Mijnen  Ministerie vant Economische Zaken    Staatstoezicht op de Mijnen  Henri Faasdreef 312   Pastbus 24037   2499 AA Den Haag    T 070 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sodm@minez.nt (algemeen)  www.sodm.al    Behandeld door  W.G. Jharap    T 070    Ons kenmerk  16152380    Uw kenmerk    Kapie aan  olv   LET   MUM    (Ez)  TNO)    Bijlage(n)  1    Datum afdoen    Atlicnememar valsna</pre>

====================================================================== Einde pagina 767 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 768 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen  8 Ministerie van Economische Zaken         > Retouradres Postbus 24037 2400 AA Den Haag    Staatstoezicht op de Mijnen    Ministerie van Economische Zaken  Bezoekadres    Directie Energie en Omgeving Henri Faasdreaf 312  Tav. mevrouw 2492 IP Den Haag  Postbus 20401 Postadres   2500 EK DEN HAAG Postbus 24037    2490 AA Den Haag    T O70 379 8400 (algemeen)  F 070 379 8455 (algemeen)    sadma@minez.al  wwe. sodm.al    Behandeld door  ir.    Datum 11 oktober 2016 7 o7o  Betreft advies winningsplan Westerveld Ons kenmerk   16152380   Uw kenmerk  Bijlage: TNO advies Westerveld   Bijlage(n)  Geachte mevrouw mn 1    Naar aanleiding van uw adviesverzoek betreffende het gewijzigde winningsplan  Westerveld, ingediend door Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) op 11  september 2016, berichten wij u het volgende.    Procesverloop   NAM heeft op 20 december 2013 een wijziging van het winningsplan Westerveld  ingediend. Dit winningsplan heeft NAM aangevuld op 27 mei 2014, waarna SodM  en TNO op 15 september 2014 advies hebben uitgebracht aan het Ministerie van  Economische Zaken. Gelet op de toenemende vragen vanuit de samenleving en de  voorziene wijziging van de Mijnbouwwet is het instermmingsbesluit over het  winningsplan Westerveld aangehouden. Recent is besloten om winningsplannen  breder te toetsen en ook risico's voor omwonenden, gebouwen en infrastructuur  mee te laten wegen in de beoordeling van het winningsplan. Dit betekent dat de  beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet langer wordt beperkt tot de  "seismische hazard" (seismische dreiging), maar wordt uitgebreid naar het  seismische risico. NAM heeft op 23 februari 2016 een bijgewerkt winningsplan  Westerveld ingediend. Het oorspronkelijke winningsplan uit december 2013 en het  addendum, dat EZ in oktober 2014 heeft ontvangen, zijn door NAM aangevuld met  een nieuwe beoordeling van het seismische risico. Bovendien is de tekst  geactualiseerd.   Op 30 mei 2016 heeft het Ministerie van Economische Zaken SodM gevraagd om  deze nieuwe beoordeling van het seismische risico te toetsen en om na te gaan of  de geactualiseerde tekst van de overige paragrafen invloed heeft op het eerdere  advies van 15 september 2014. Het resultaat van deze beoordeling heeft SodM  per brief van 12 juli 2016 kenbaar geraakt aan het Ministerie. In deze brief is  geadviseerd om aanvullende gegevens op te vragen bij NAM zodat een aantal  stellingen in het winningsplan onderbouwd konden worden.   Naar aanleiding van de brief van SodM en verder overleg met het Ministerie, heeft  NAM op 11 september 2016 een gewijzigd winningsplan Westerveld ingediend.  Voor de beoordeling van het gewijzigde winningsplan heeft SodM advies gevraagd  aan TNO voor de verificatie van de berekeningen op de onderdelen doelmatige  winning, bodemdaling en de seismische risico analyse,    Pagina 1 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 768 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 769 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Op 4 oktober 2016 heeft SodM hierover het bijgevoegd advies van TNO  ontvangen. Middels deze brief ontvangt u mijn advies.    Beschrijving Westerveld winningsplan   Het winningsplan Westerveld omvat 11 gasvelden t.w, Assen, Assen-Zuid, Een,  Eleveld, Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witten, Witterdiep, Zevenhuizen  en Zevenhuizen-West. Het gros van deze velden zijn al geruime tijd in productie.  NAM verwacht voor velden Zevenhuizen-West, Assen-Zuid, Witten en Witterdiep  enkel productie in het meest optimistische scenario aangezien de winbare  hoeveelheden zeer gering zijn. De velden Appelscha, Roden en Norg-Zuid die  historisch gezien deel uitmaakten van dit winningsplan, zijn uit geproduceerd.  NAM heeft geen plannen om de productie uit deze voorkomens te hervatten.    Reden voor wijziging winningspian   NAM heeft een wijziging van het winningsplan ingediend omdat zij een vernieuwde  risicoanalyse heeft gemaakt van de geïnduceerde seismiciteit die kan optreden als  gevolg van de gaswinning uit de diverse velden. Tevens heeft NAM de  productievoorspellingen en de te verwachten bodemdaling geactualiseerd voor de  velden in het winningsplan.    Planmatig beheer   NAM verwacht dat de productie van de velden in het Westerveld systeem tot het  jaar 2023 zal voortduren in het meest waarschijnlijke productie scenario en tot  het jaar 2028 in het hoge, meest optimistische productie scenario. De verwachte  volumes voor de gasvelden (GIIP) en de winningspercentages per veld zijn  weergegeven in onderstaande tabel:         Pagina 2 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 769 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 770 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de variërende reservoir kwaliteit en de water productie in de  diverse velden een grote invloed hebben op de winningspercentages. De nog te  winnen gas volumes komen voornamelijk uit de velden Eleveld (ca. 700 miljoen  Nm3) en Vries Zuid (ca 400 miljoen Nm3). NAM bestudeert de mogelijkheden om  de productie van een aantal velden te verhagen. Hieronder vallen de drie velden  Zevenhuizen-West, Assen-Zuid en Witten. TNO is van mening dat de winning  doelmatig is, gezien de reservoirkwaliteit en het productiegedrag van de  betrokken velden. Verder vindt zij dat NAM voldoende initiatieven onderneemt om  de productie te optimaliseren. SodM onderschrijft de conclusie van TNO en vindt  de winning van de diverse velden in overeenstemming met de principes van  planmatig beheer.    Verwachte bodemdaling   NAM heeft in 2013 een bodemdalingsmeting uitgevoerd in het winningsgebied van  het Westerveld cluster (Meetregister meetplannen Noord Nederland 2014). Het  resuitaat van de meting uit 2013 heeft zij weergegeven in figuur C1 van het  winningsplan. In deze Figuur heeft NAM de gemeten waarden van de peilmerken  weergegeven tezamen met de contouren van de gemodelleerde bodemdaling ats  gevolg van de gaswinning. Het bodemdalingsmodel heeft NAM geactualiseerd met  de meeste recente reservoir pararneters, productie profielen en geijkt aan de  bodemdalingsmetingen tussen 1975 en 2013 [Bron: NAM-rapport “Bodemdaling  door Aardgaswinning -NAM-velden in Groningen, Friesland en het Noorden van  Drenthe- Status Rapport 2015 en Prognose tot het jaar 2080”  (EP201521213444)), Met dit geactualiseerde en geverifteerde model heeft NAM  een prognose van de te verwachten bodemdaling tot het jaar 2025 (Figuur C4,  einde van de winning) en het jaar 2080 (Figuur CS, verwachte eindsituatie)  gemaakt.   De nog te verwachten bodemdaling in de periode 2016 tot 2023, veroorzaakt door  de resterende productie uit de velden van de Westerveld cluster, wordt door NAM  geschat op minder dan 2 cm. Hiervoor heeft NAM de onzekerheden in het gedrag  van de aquifers in haar analyse meegenomen.    TNO kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenaria en onderschrijft  deze waarden als de onzekerheid in de compactiecoéfficiént niet wordt  meegenomen. TNO heeft voor de bepaling van haar “worst case scenario” de  onzekerheid in de compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie  scenario, In dit geval bedraagt de maximate nog te verwachten bodemdaling voor  alle velden minder dan 2 cm en voor het veld Zevenhuizen nog minder dan 3 cm  tot het einde van de winningsperiode. Op basis van de verificatie door TNO  onderschrijft SodM de bodemdalingsanalyses in het winningsplan.    Pagina 3 van 8</pre>

====================================================================== Einde pagina 770 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 771 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht ap de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Schade door bodemdaling en mitigerende maatregeten   NAM vermeld in het winningsplan dat de nog te verwachten bodemdaling als  gevolg van de gaswinning uit de velden in het cluster Westerveld, minder dan 2  cm zal bedragen. Zij geeft verder aan dat deze bodemdaling een geleidelijk en  gelijkmatig verloop heeft en de resulterende vervorming van de bovengrond zeer  klein is. Om deze reden verwacht zij dat geen directe schade aan infrastructuur en  bebouwing. NAM kan echter niet uitsfuiten dat de bodemdaling gevolgen kan  hebben voor het normale beheer en het onderhoud van waterkeringen en  waterlopen. De totale bodemdaling boven de voorkomens is groter dan twee  centimeter en waar nodig zal NAM afspraken maken met de betreffende  waterschappen om zorg te dragen dat de gefdende normen niet worden  overschreden. Indien de waterhuishouding of waterstaatkundige werken worden  beïnvloed dan kunnen waterhuishoudkundige maatregelen worden getroffen. Als  met het nemen van maatregelen niet alle door gaswinning veroorzaakte schade  afdoende kan worden voorkomen dan rust op NAM de verplichting die schade  overeenkomstig de regeis van het burgerlijk recht te vergoeden.   SodM onderschrijft de stelling van NAM dat het effect van de resterende  bodemdaling gering zal zijn en dat in principe geen extra maatregelen  noodzakelijk zijn. In het winningsplan wordt echter niet inzichtelijk gemaakt welke  maatregelen er zijn getroffen voor de gevolgen van de reeds opgetreden  bodemdaling. SodM adviseert om NAM inzichtelijk te laten maken welke afspraken  er met het Waterschap zijn geraakt. Verder moet NAM aangeven bij welke  bodemdaling er additionele maatregelen noodzakelijk zijn om de nadelige  gevolgen van de bodemdaling te voorkomen of beperken en welke maatregelen  dan zullen worden genomen.    Risico analyse zuur- en hydraulische stimulatie   NAM vermeld dat zij kort durende zuur- en hydraulische stimulatie kan gaan  toepassen om de productiviteit van een slecht producerende put te verbeteren. De  kans op bodembeweging als gevolg van deze stimulatie behandelingen wordt als  verwaarloosbaar ingeschat. Indien NAM in de toekomst concrete plannen heeft om  een put te gaan stimuleren zal zij een tocatie specifieke risico analyse uitvoeren en  deze opnemen in het werkveiligheidsplan voor putwerkzaamheden.    SodM kan de uitspraak van NAM ten aanzien van het veiligheidsrisico en het risico  op schade niet veriftëren omdat er onvoldoende onderbouwing is gegeven. NAM  vermeldt dat zij de specifieke risico analyse zal uitvoeren en deze zal opnemen in  het werkveiligheidsptan voor putwerkzaamheden. In de nieuwe Mijnbouwwet  wordt een gedetailleerde risicoanalyse gevraagd vaor reservoirstimulatie als  onderdeel van het werkprogramma voor stimulering van putten. De minimale  eisen voor het werkprogramma worden beschreven in de bijbehorende nieuwe  Mijnbouwregeling. Vooruitlopend ap de wijziging van de Mijnbouwwet en  Mijnbouwregeling adviseert SodM om een voorwaarde op te nemen in het  instemrningsbesluit van het winningsplan. In deze voorwaarde dient NAM uiterlijk  vier weken vóór aanvang van de zuur- en/of hydraulische stimulatie een locatie  specifieke risico analyse in te dienen, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, die in gaat op de volgende onderwerpen:    Pagina 4 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 771 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 772 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    Status en integriteit van de te behandelen put   Integriteit van de afdekkende lagen   Hydraulische- of zuurvolumes en vloeistof samenstelling van de te  gebruiken chemicaliën   Injectiedrukken en gevolgen voor spanningscondities in het reservoir  Afstanden tot gekarteerde breuken en het seismisch risico van de operatie  Locatie van de put ten opzichte van drink- en grondwatergebieden  Geochemische interacties tussen de gebruikte vloeistoffen en  gesteente/afsluitende lagen (incl. oplossingsverschijnselen)   Het afvoerplan van de uitgewerkte chemicaliën (uitgewerkt zuur en/of  stimulatie vloeistoffen)    wm    Nous    2    Risico analyse bodemtrilling   NAM heeft een analyse gemaakt van het seismisch risico (SRA) als gevolg van de  gaswinning uit de onderhavige gasvelden (bijlage 3). Hiervoor heeft zij gebruik  gemaakt van de methodiek “risicoanatyse omtrent geïnduceerde bevingen door  gaswinning tijdelijke teidraad voor adressering mob. 24.1.p, versie 1.2, SodM, 1  februari 2016”.   De gasvelden Assen- Zuid, Witten en Zevenhuizen-West zullen volgens het  verwachte mid-case scenario niet produceren, waardoor er geen drukdaling zal  plaatsvinden, NAM verwacht in het high case productie scenario voor deze velden  dat de drukdaling gering zal zijn, waarmee de kans op seismiciteit voor dit  scenario “verwaarloosbaar” is. Volgens de methodiek is verdere analyse (“Stap 2”  van de SRA ) voor deze velden niet nodig.   TNO kan zich vinden in deze analyse voor de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West. Mocht de productie uit deze velden in de toekomst de high  case scenario’s overschrijden, dan adviseert TNO om de seismische risico analyse  voor deze velden opnieuw uit te voeren.   SadM onderschrijft de analyse van TNO ten aanzien van deze velden. SodM  adviseert om in het geval dat het duidelijk wordt dat de productie uit de velden  Assen-Zuid, Witten en Zevenhuizen-West de voorspellingen in het winningsplan  dreigen te gaan overschrijden, NAM een actualisatie van de seismische risico  analyse voor deze velden te laten indienen en het winningsptan te actualiseren.    Voor het beoordelen van het seismische risico voor gasvelden Eleveld, Assen, Een,  Vries-Noord, Vries-Centraal, Vries-Zuid, Witterdiep en Zevenhuizen is het nodig  om de risico matrix te gebruiken (“Stap 2” van de SRA). Voor elke factor die  bepaald is voor de ander- en bovengrond wordt een score gegeven waarbij de  som van de scores een positie geeft in de risica matrix; de som van de scores  voor “invloedfactoren ondergrond” geeft de positie op de x-as en de som van de  scores voor “invloedfactoren bovengrond” geeft de positie op de y-as weer.    Pagina 5 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 772 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 773 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    1.0         0.8  g  5  8 0.6  Ë  8  $ 0.4  2  2   0.2   °4   0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0    invloedsfactor ondergrand  Figuur D2: Uitkomst van de Seismische Risico Analyse (SRA). Alle voorkomens in dit winningsplen vafien in  risico Categorie /.    Het resultaat van de SRA analyse voor de gasvelden in dit winningsplan is grafisch  weergegeven in bovenstaande figuur (winningsplan p.28). Uit de analyse van NAM  volgt dat alle gasvelden in de laagste seismische risicogroep vallen (categorie I).    Pagina 6 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 773 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 774 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    TNO constateert dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad en kan  zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I). SodM  onderschrijft de analyse van TNO, met de aanvulling dat de reeds bevende velden  Eleveld en Vries-2uid dicht bij de grens met categorie II liggen met waarden van  0,315. Voor deze risicogroep geldt dat seismisch monitoren met het bestaande  KNMI netwerk volstaat. Het huidige KNMI monitoringsnetwerk kan aardbevingen  met een magnitude van 1,5 en groter lokaliseren. NAM geeft aan dat zij bereid is  aanvullende metingen te doen.         SodM stelt vast dat in het gasveld Eleveld historisch gezien en nog in het recente  verleden, veelvuldig bevingen zijn opgetreden (in totaal 46). De zwaarste daarvan  {M > 2,0) zijn in de omgeving duidelijk gevoeld en hebben tot schademeldingen  geleid (zie ook volgende paragraaf). Daarnaast wordt de productie uit het  bevende voorkomen Vries-Zuid (maximale gemeten magnitude 1,5) middels de  put Vries-10 weer opgestart. Op dit moment worden in deze omgeving de  grondbewegingen aan het oppervlak nog niet geregistreerd. Het zijn deze  grondbewegingen die de schade aan bouwwerken veroorzaken. SodM adviseert  hierom NAM in de omgeving van de Eleveld en Vries-Zuid gasvelden, aanvullende  monitoring te laten uitvoeren in de vorm van het plaatsen van enkele  versnellingsopnemers. Daarnaast adviseert SodM om NAM een  risicobeheerssysteem voor de bevende voorkomens uit dit winningsptan te laten  opstellen en implementeren.    Schade door bodembeweging en mitigerende maatregelen   NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, niet  constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO-NITG. In deze studie geven berekeningen van de  maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  Een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.    Pagina ? van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 774 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 775 ======================================================================

<pre>    Staatstoezicht op de Mijnen    Ons kenmerk  16152380    De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  diepte en de duur van de beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwijl de mate  van schade op een bepaalde afstand van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt  verder beschreven in het TNO rapport en is ook meegenomen in de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de historische  schademeldingen voor “lichte, niet constructieve schade” hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn (of  worden) wanneer het duidelijk is dat zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden.    Advies   SodM concludeert dat het winningsplan Westerveld voldoet aan de wettelijke eisen  en overeenstemt met de principes van planmatig beheer. SodM adviseert u om  onder de volgende voorwaarde in te stemmen met het winningsplan:    1. NAM dient voor 1 maart 2017 inzichtelijk te maken welke afspraken  met het Waterschap zijn gemaakt en bij welke hoeveelheid  bodemdaling er maatregelen noodzakelijk worden om nadelige  gevolgen te voorkomen of te beperken.   2. NAM dient bij overschrijding van de productie in het “high-case  productie scenario” van de velden Assen-Zuid, Witten en  Zevenhuizen-West de seismisch risico analyse te actualiseren en een  wijziging winningsptan in te dienen.   3. NAM dient, in overleg met het Koninklijk Nederland Meteorologisch  instituut, voor 1 juni 2017 enkele versnellingsmeters boven de Eleveld  en Vries-Zuid gasvelden te installeren en operationeel te hebben.   4. NAM dient voor 1 juni 2017, ten genoegen van de Inspecteur-generaal  der Mijnen, voor de bevende velden in dit winningspian een  risicobeheerssysteern te ontwikkelen en operationeel te hebben.    Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.    Hoogachtend,    De Minister wan Geonemische Zaken,    namens deze:    ir. R.P.H. van Elsen  Hoofd afdeling Engineering    Pagma 8 van &</pre>

====================================================================== Einde pagina 775 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 776 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 776 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 777 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life quan    Prineetoniaan 6  3584 CB Utrecht  Postbus 80015  een Pen MA 3508 TA Utrecht  Staatstoezicht op de Mijnen vee tro 02  Tav mevrouw  Postbus 24037 T +3) 88 866 42 56    2490 AA DEN HAAG  oiled defi htt    Datum  4 oktober 2076    Onze referentie  16-10.083    Onderwerp Ca  Advies Westerveld ve dn  E-mail  Ooorkies nummer  Geachte mevrouw ma +31 66    Naar aanleiding van uw verzoek van 12 september 2016 {per email) om advies in rin Wee  het kader van de beoordeling van het geactualiseerde winningsplan Westerveld,    ingediend door de Nederlandse Aardolie Maatschappij N.V, (verder NAM).    berichten wij u het valgende. Op secracnten ae: TNO Zin de Agere  Vootwaarien yoor opcrachien aan TND.  ar geponeerd bn de Gre van de  Het winningsplan betreft de velden Assen, Een Eleveid Vries-Noord Vries- haha De Haag on enoma van  Centraal Vries-Zuid, Zevenhuizen, Witterdiep, Witten, Assen-Zuid en Dean waere voorwaarden hart vens  Zevenhuizen-West. De laatste vier veiden zijn momenteel niet in productie. NAM eren of warm TO ni    geeft aan, dat er voor de mid case van het winningsplan geen winbare volumesin “7 Brow elu swan we    deze velden aanwezig zijn. NAM bestudeerd de mogelijkheid deze velden alsnog Hardetsregmterummer 27176555  în productie te nemen.    Doeimatigheid van de winning   Ten opzichte van het vigerende winningsplan is de doelmatigheid van de  voorgenomen winning in de velden binnen het winningsplan Westerveld over het  algemeen iets toegenomen.    De reservoirkwaliteit varieert van veld tot veld, hetgeen wordt weerspiegeld in de  verwachte winningspercentages Daarnaast beperkt de waterproductie de  gasproductie in verschillende putten.    Van de velden binnen het Westerveld cluster komt de resterende productie vooral  uit de velden Eleveld (ca 700 miljoen Nm°) en Vries Zuid (ca 409 miljoen Nm).  Vries Centraal produceert naar verwachting de komende 5 jaar nog ca. 100  milioen Nm. Productie uit de overige velden zai naar verwachting minder dan 50  miljoen Nm’ bedragen. Het gehele cluster zal naar verwachting per 2023  uitgepraduceerd zijn. In het high case scenarfo zou dít uit kunnen lopen tot 2028.    Het is in deze laafste fase van productie lastig le voorspellen hoe de velden zullen  produceren. NAM bestudeert de mogelijkheid om de productie van een aantal  velden te verhogen. Dit betreft onder meer de drie velden, die momenteel niet  produceren. Mogelijke projecten betreffen nieuwe boringen en eventueel het</pre>

====================================================================== Einde pagina 777 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 778 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  forlife mn ennn    Datum   4 oktober 2016  stimuleren van putten (fracken). Of deze projecten doorgang zullen vinden is Onze referentie  afhankelijk van de economische haalbaarheid. t6-10.083   Blad    TNO-AGE is van mening dat, gezien de reservoirkwaliteit en het praductiegedrag 23  van de betrokken velden, de winning doelmatig is en dat de NAM voldoende  initiatieven neemt om de productie te optimaliseren.    Bodemdating   NAM heeft de resterende bodemdaling berekend van de gasvelden in  winningsplan Westerveld. Parameterwaarden zijn gekalibreerd op basis van de  periodieke metingen, die sinds 1978 zijn uitgevoerd (2013 voor het laatst).    NAM geeft aan, dat de nog resterende bodemdaling minder dan 2 cm zal  bedragen (figuur C3 uit het winningsplan) voor zowel het mid-case scenario per  veld afzonderlijk als de integrale bodemdaling voor alle velden samen. De  integrale bodemdaling sinds het begin van de gasproductie, inctusief de  boderndating door productie uit velden in de omgeving. is gegeven in figuur C5  van het winningspian.    INOG-AGE kan zich vinden in de resultaten voor het mid-case scenario De NAM  geeft in haar winningsplan een adequate beschrijving van de onzekerheid in de  berekeningen van de bodemdaling.    TNO-AGE heeft voor de eigen bodemdafingsberekening de Orzekerheid in  compactiecoëfficiënt gecombineerd met het hoge productie scenario (high-case).  De maximale bodemdaling bedraagt dan =3 cm.    NAM heeft een maximale bodemdaling berekend van onder de 2 cm. TNO-AGE  komt op hetzeifde resultaat uit, in het geval de onzekerheid in de  compactiecoëfficiënt niet wordt meegenomen.    Risicoschatting op basis van de leidraad seismisch risico    Huidige producerende velden  Voor alie producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij op basis van de    DHAIS classificatie een niet te verwaartoze kans op beven hebben, of reeds  hebben gebeefd!. Dit verplicht de NAM voor al deze velden een seismische risico  analyse uit te voeren? Volgens de NAM vallen alle velden in het winningsplan in  risicacategorie |    TNO-AGE constateert, daf de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de laagste risicogroep (categorie I).    ' Deterministische hazard analyse voor geïnduceerde seismiciteit (DHAIS). TNO-  rapport R10198, 2042   ? Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24 1.p. versie 3.2, SooM, 1 februari 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 778 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 779 ======================================================================

<pre>         TNO innovation  for life nnen    Datum  4 oktober 2016    Voor velden behorende tot risicocategorie | volstaat seismisch monitoren met het Onze referentie  bestaande seismisch meetnet van het KNMI. De NAM geeft in haar winningsplan —_i6-10.083   aan, dat zij eventueel bereid is aanvullende metingen te doen, als de omgeving Slad   dat wenst. 403    Huidige niet-producerende velden    Vaor alle momenteel niet.producerende velden in het winningsplan geldt, dat zij  op basis van de DHAIS classificatie een te verwaarloze kans op beven hebben.    TNO-AGE kan zich hierin vinden Echtet, als de productie uit de velden Assen-  Zuid, Witten en Zevenhuizen-West het huidige NAM high case scenario  overschrijdt, dan stelt TNO-AGE voor am opnieuw per veld te bekijken, of een  seismische risicoanalyse noodzakelijk is.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van putstimulatie  TNO-AGE acht het risico op bodembeweging als gevolg van zuurstimutatie van  tet reservoir vanuit de put verwaarloosbaar op grond van de huidige informatie.    Het risico voor bodembeweging als gevolg van hydraulische stimulatie van het  reservoir in zichzelf is klein“. Procedureel gezien zal de NAM voorafgaand aan het  uitvoeren van een hydraulisch frack-operatie een gedetailleerd plan ten genoegen  van de [GM moeten overleggen, waarin het risico voor die specifieke operatie  nader wordt geanalyseerd Oaarom is dit effect hier niet verder geëvalueerd door  TNO-AGE    Bevindingen  Samenvattend, TNO-AGE  * is van mening, dat het winningsplan getuigt van doelmatige winning.  * _ verwacht een maximale bodemdaling van -3 cm  « constateert, dat de risicoanalyse is uitgevoerd volgens de SRA-leidraad  en kan zich vinden in de toedeling tot de teagste risicogroep (categorie ij.    Mei vriendeïiike groeten,          a a  Hoofd Adviesgroep Fconomische Zaken         ® Methodiek voor risicoanalyse omtrent geïnduceerde bevingen door gaswinning  tijdelijke leidraad voor adressering mbb. 24.1.p. versie 1.2, SodM, 1 februari 2016  * zie rapport Witteveen en Bos, “Aanvullend onderzoek raar mogelijke risico's en  gevolgen van de opsporing en winning van schalie- en steenkoolgas in  Nederland”, Rapport aan Ministerie EZ, 2013</pre>

====================================================================== Einde pagina 779 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 780 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 780 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 781 ======================================================================

<pre>  
Eenheid Beleid  - Beleidsregis seurs  
  
 
M e m o  
Van : 
Aan : College van B&W  
Datum  : Maandag 7  november 2016  
Onderwerp  : advisering gaswinning  
 
VERTROUWELIJK  
 
Er staat een raadsvoorstel in uw collegevergadering geagendeerd over de advisering 
gaswinning. Graag geven wij u nog een aantal overwegingen mee. Hierbij gaat het om : het 
wel of niet openbaar maken van het advies van het Staatstoezicht op  de mijnen; de 
hoofd boodschap van het raadsvo orstel en het al of niet betrekken van de raad bi j de 
formulering van het definitieve advies . 
Wij vragen u op basis van onderstaande een keuze maken voor de form uleringen  in 
het raadsvoorstel.  
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen  
In het  concept raadsvoorstel verwijzen wij naar het advies van het Staatstoezicht op de 
mijnen (Sodm).  In het concept raadsvoo rstel staat dat het als bijlage is bijgevoegd . Het 
advies van de Sodm geeft een duiding en technische analyse van het winningsplan en is in 
die z in zeer waardevol voor de oordeelsvorming over dit winningsplan.  
Het ministerie van EZ en gedeputeerde Stelpstra hebben echter aangeven, het niet wenseli jk 
te vinden  dat het ad vies nu openbaar wordt gemaakt. EZ heeft echter verzuimd om 
geheimhouding op het  stuk te leggen. We hebben EZ de ontsnappingsroute benoemd , dat 
ze dit alsnog kunnen doen. Ze gaan  geen gebruik maken van deze mogelijkheid.  
Ambtelijk is richting EZ aangegeven dat er geen geheimhouding op het stuk is gelegd en het 
dus openbaar is. Er is d oor ons gesteld dat: ‘N u het college dit stuk heeft, ze de plicht heeft 
om de raad volledig te informeren en het Sodm advies  - dat zeer relevante informatie bevat - 
naar de raad te sturen.  
Het is echter aan u om te besluiten of u het Sodm advies gebruikt e n naar de raad stuurt.  
Hierbij is de vraag hoe andere adviserende overheden omgaan met het Sodm rapport  en het 
al of niet naar hun raad/algemeen bestuur sturen.   
 
Vraag:  
Wilt u het Sodm advies aan de raad sturen en in het raadsvoorstel verwijzen naar de 
conclusies in het stuk?  
 
Hoofdboodschap van het raadsvoorstel  
Er zijn verschillende hoofd boodschappen  mogelijk in het raadsvoorstel:  
1. Ja, mits.  
2. Primair: Nee.  
Subsidiair: Wilt u toch vergunnen; houd dan rekening met het volgende ……  
3. Als wij de stukken lezen, geeft dit ons college zorg. We gaan echter eerst een goede 
analyse doen voor wij tot een oordeel komen.  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 781 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 782 ======================================================================

<pre> 
Boodschap 1. Ja, mits  
Een “Ja, mits” -boodschap kan luiden:  
Minister als u een winningsvergunning afgeeft , dan adviseren  wij u om minimaal te zorgen 
voor:  
- Een goede nulmeting en monitoring  
- Het van toepassing verklaren van de vernieuwde schade afhandelingsaanpak zoals 
die voor het Groninger veld wordt gehanteerd.  
- Inbouwen dat in  geval van bevingen en schades direct wordt gestopt met winnen.  
 
Boodschap  2. Nee  
Er is echter ook een andere boodschap mogelijk. Deze hangt er vanaf hoe zwaar het advies 
van het Staatstoezicht op de mijnen (Sodm) wordt geïnterpreteerd /beleefd  door u, de ra ad 
en de inwoners van Assen.  
 
Feitelijk zegt het Sodm dat er bij de win ningen in het veld Vries Zuid (onder Marsdijk en 
Loon ) en Eleveld een kleine kans is op geïnduceerde bevingen  (zie overzichtkaart  van de 
gasvelden ). Er is ook sprake van dat in een erns tig geval schade kan ontstaan aan 
gebouwen. De relevante tekst uit het Sodm advies staat hieronder.  De velden  Vries Zuid en 
Eleveld vallen nog net in de laagste risicocategorie. Sodm vindt dat door onzekerheden in de 
berekeningen en het feit dat deze blokk en recent nog hebben gebeefd , de maatregelen 
behorende bij een hogere risicocategorie toe gepast moeten worden . Bij de bepaling van de 
risicocategorie is voor het veld Eleveld bovendien géén rekening gehouden met het 
toekomstige Werklandschap Zuid  (Dit gasveld raakt aan het werklandschap). D e 
risicocategorie is gebaseerd op de huidig inrichting van het gebied .     
In hetzelfde Sodm rapport staat overigens ook dat er in Eleveld al schades zijn geweest als 
gevolg van bevingen.  De overige velden  in Assen (niet zijnde Vries -Zuid en Eleveld) scoren 
veel lager omdat er niet/nauwelijks nog gewonnen gaat worden,   
 
Schade door bodembeweging en mitigerende maatrege len 
NAM kan de kans op schade aan bebouwing in de nabije omgeving van het  epicentrum van een geïnduceerde 
aardbeving niet uitsluiten. In het ernstigste  geval kan een geïnduceerde beving leiden tot het ontstaan van lichte, 
niet constructieve schade aan meerdere gebouwen en matige schade aan enkele  gebouwen. NAM zegt dat dit 
wordt bevestigd door de resultaten van de seismische  hazard studie van TNO -NITG. In deze studie geven 
berekeningen van de  maximale horizontale pieksnelheden voor de Vries en Eleveld gasvelden aan dat er  
een kleine kans op schade bestaat door geïnduceerde bevingen.  
Pagina 7 van 8  
Staatstoezicht op de Mijnen  
Ons kenmerk  
16152380  
De omvang van het gebied waar mogelijk schade kan optreden wordt bepaald door de magnitude, de  
diepte en de duur van de  beving en de lokale grondsamenstelling en aard en conditie van de  bebouwing. Bij een 
beving die krachtig genoeg is om schade te veroorzaken, is het aantal potentiële  schadegevallen binnen dit 
gebied sterk afhankelijk van de dichtheid van bebouwing, terwij l de mate  van schade op een bepaalde afstand 
van het epicentrum in grote mate wordt bepaald door het type  bebouwing, de staat van onderhoud en de lokale 
bodemgesteldheid. Deze afhankelijkheid wordt  verder beschreven in het TNO rapport en is ook meegenomen in 
de gevolgde leidraad voor de  bepaling van het seismisch risico. NAM geeft in het winningsplan aan dat de 
historische  schademeldingen voor "lichte, niet constructieve schade" hebben gezorgd en dat deze vergoed zijn 
(of worden) wanneer het duidelijk is da t zij de schade heeft veroorzaakt. Overeenkomstig de regels van  het 
burgerlijk recht rust op de NAM de verplichting om schade veroorzaakt door aardbevingen die  worden 
veroorzaakt door de gaswinning, te vergoeden . 
 
 
De boodschap in het raadsvoorstel zou kun nen luiden:  
Primair:  
“Gelet op de in het Sodm geformuleerde risico ’s in een stedelijk omgeving adviseren 
wij u om geen winningsvergunning af te geven  voor de gasvelden in Assen. Wij zijn </pre>

====================================================================== Einde pagina 782 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 783 ======================================================================

<pre>van mening dat de belangen van onze inwoners zwaarder wegen dan het economische 
belang van de winning ”.  
Subsidiair:  
Mocht u ons advies niet volgen, dan adviseren wij u om minimaal te zorgen voor:  
- Een goede nulmetin g en monitoring . 
- Het van toepassing verklaren van de vernieuwde schade afhandelingsaanpak 
zoals die voor het Groningerveld wordt gehanteerd.  
- Inbouwen dat in geval van bevingen en schades direct wordt gestopt met 
winnen. ” 
 
Eventueel kunt u bij deze “Nee” boodschap het volgende meenemen in het raadsvoorstel:  
“Het college zal een ge sprek aanvragen bij de minister van EZ. ” 
 
Op bovenstaande “Nee” -formulering zijn tal van varianten mogelijk.  
 
In het advies v an een aantal overhede n in Groningen  op het winningsplan voor het 
Groningerveld is gekozen voor de volgende formulering:  
 
Wij adviseren u vanwege de bestaande omissies, bestaande onzekerheden en het 
ontbreken van een beschouwing en weging van maatschappelijke effecten:  
 
Primair:  Niet in te stemmen met het winningsplan zoals het nu voor ligt.  
 
Subsidiair:  Vanwege de grote onzekerheden en ontbrekende onderdelen slechts in te 
stemmen met het winningsplan door het hanteren van het principe ”better safe than sorry” 
en daarbi j:  
 
1. de productie aanzienlijk te beperken ten opzichte van het huidige productieniveau, 
waarbij concreet, op korte termijn invulling wordt gegeven aan de dalende lijn in de 
productie die u hebt toegezegd en het perspectief op alternatieven;  
2. een termi jn te stellen aan het winningsplan;  
3. het  meet - en regelprotocol niet leidende te laten zijn voor het nemen van een 
tussentijds besluit voor verhoging van de productie, maar besluiten uitsluitend te nemen op 
basiss van nieuwe winningsplannen;  
4. te voorz ien in onafhankelijke validatie van onderzoeken en bevindingen;  
5. NAM, binnen een door u gestelde termijn, onvo lkomenheden te laten aanvullen.  
 
Boodschap 3. Eerst goed analyseren  
Hier kan de booschap zijn:  
‘We gaan de aanvraag van de NAM grondig analyseren. Wij willen u op voorhand 
zeggen dat wij de conclusies van het Sodm (of als het Sodm rapport niet wordt 
verstrekt: dat wij de inhoud van het winningsplan)  zorgelijk vinden. Het is echter te 
vroeg om nu al  met een oordeel te komen. ’ 
Hierbij wordt het innemen van een standpunt dus uitgesteld. Dit geeft het college de kans om 
eerst de stemming in de raad te horen.  
 
Vragen bij een afweging  
Bij uw afweging  over de hoofdboodschap kunnen o.a. de volgende overwegingen een rol 
spelen:  
- Hoe gaat de raad reageren? Kiest het college voor de eerste of derde boodschap, 
komt de raad dan met een motie waarin het college wordt gedwongen om “Nee” te 
zeggen?   
- Wat verwachten de inwoners van het stadsbestuur?  
- Krijgt Asse n bij een reactie “Nee” het stempel “Aardbevingsgebied”?  
- Wat beteken t een en ander voor de relatie met de NAM / ministerie EZ ? </pre>

====================================================================== Einde pagina 783 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 784 ======================================================================

<pre>- Hoe zullen de colleges van Tynaarlo en Aa en Hunze (en in mindere mate GS) zich 
opstellen? (dhr. Out zal nog contact zoeken met de  verantwoordelijk bestuurders)  
- Hoe zwaar zijn de risico ’s echt?  Het gaat naar verwachting om beperkte 
bodemdalingen. Er wordt al jaren (afgezien van Eleveld) probleemloos gas gewonnen 
onder Assen, met niet of nauwelijks voelbare bevingen. Er zit echter verschil tussen 
de technische feiten en de beleving van raad en inwoners. Is het aan het college te 
zeggen dat het allemaal wel meevalt?  
- Wil het college lichter, gelijkwaardig of zwaarder inzetten dan de bij het Groningerveld 
betrokken overheden?  
- Moet er word en meegewogen dat er nu nog aardgas moet worden gewonnen (als 
relatief schon e fossiele brandstof) en dat bij  winning in Assen de productie in het 
Groningerveld beperkt kan blijven?  
- Wil het college tijd winnen door eerst te analyseren zodat er ook tijd is o m tot een 
goede afstemming over de boodschap te komen met de andere adviserende 
overheden? Hier wordt opgemerkt dat wij in principe hebben afgesproken  dat we 
samen zouden optrekken.  
- Krijgt het college bij het nu al innemen  van het  standpunt “Nee” het verwi jt dat dit 
standpunt uit de emotie is ontstaan, zonder analyse van de stukken?  
 
Vraag:  
Wilt u een keuze maken voor de hoofdboodschap van het raadsvoorstel?  
 
Verder betrekken van de raad  
In het concept raadsvoorstel staat dat het college het advies vaststelt en ter kennisname 
naar de raad stuurt. Met als argumentatie dat er geen tijd meer is om de raad te betrekken.  
 
Er kan ook worden gekozen voor de volgende formulering : 
“De bevoegdheid om te adviseren ligt bij het college van B&W. Het college hecht er 
echter aan om de raad betrokken te houden. Het college zal daarom het  concept  
advies eind december per brief (of als raadsvoorstel) naar u toesturen. Dit geeft u de 
mogelijk om nog te reageren en het colle ge nog zaken mee te geven.  
 
Wij wijzen u er echter op dat het maken van het advi es tijd kost en wij uiterlijk 17 
januari  als college een besluit moeten nemen.  Dit geeft u beperkte reactie tijd ” 
 
Vraag:  
Wilt u de raad nog betrekken bij de inhoud van het definitieve advies? Zo ja, op welke 
wijze wilt u dit doen?  
 
 
 
Overzichtkaart gasblokken gemeente Assen  z.o.z.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 784 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 785 ======================================================================

<pre>Overzichtkaart gasblokken gemeente Assen  
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 785 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 786 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 1 van 4 
Voorstel:  
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht.  
 
Wat is de aanleiding?  
Op 13 oktober 2016 is bij de gemeente een aanvraag binnengekomen van het ministerie van Economische Zaken  
(EZ) omtrent een adviesverzoek voor het gaswinningsplan Westerveld  (waar de voorgenomen winningen in 
Assen binnenvallen) . (zie bijlage)  
 
In een winningsplan wordt beschreven hoe er gewonnen of opgeslagen gaat worden en wat de te verwachte 
seismische risico’s z ijn. De scope van het plan betreft de veiligheid van omwonenden en het voorkomen van 
schade aan gebouwen en infrastructurele werken. De 2e kamer wil dat het burgerperspectief in de 
besluitvorming wordt meegenomen. Daarom krijgen lokale overheden naast de b estaande partijen (Mijnraad, 
Staatstoezicht op de mijnen (Sodm), Technische commissie bodembeweging (Tcbb) ) nu adviesrecht. Op 19 
januari 2017 moet het advies bij het ministerie van EZ binnen zijn . 
 
Het kabinet heeft naar aanleiding van het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid (OVV) over de 
aardbevingsrisico’s in Groningen besloten alle aanbevelingen over te nemen. De aanbevelingen uit het OVV -
rapport richt zich onder meer op de veiligheid van burgers en infrastructurele werken en het burgerpers pectief.  
Deze aanbevelingen hebben tot gevolg dat de Mijnbouwwet in 2017 zal worden gewijzigd. In afwachting hiervan, 
heeft de Minister de kamer toegezegd zoveel als mogelijk in de geest van de nieuwe Mijnbouwwet te handelen. 
Er wordt nu dus vooruitgelopen  op landelijke regelgeving.   
 
Voor de invulling van het burgerperspectief wil het kabinet dat lokale overheden formeel adviesrecht  krijgen 
over een winningsplan. Daarna krijgen burgers, maar ook overheden, de mogelijkheid een zienswijze in te dienen 
op ee n (ontwerp) winningsplan en de mogelijkheid om in beroep te gaan.  
 
Voor alle duidelijkheid: De NAM is initiatiefnemer, de minister van EZ is bevoegd gezag, De rol van de gemeente 
is de minister een advies mee te geven voordat hij een ontwerp -besluit ne emt op het winningsplan.  
 
Wat wil de wetgever  bereiken?  
Met het advies van de gemeente n, waterschappen en provincies  aan het ministerie van EZ wil de wetgever  
bereiken dat  de belangen van de woning eigenar en en de infrastructuur in het gaswinningsdossier  goed geborgd 
worden. De minister van EZ moet een afweging maken tussen landelijk economische belangen en de lokale 
veiligheid en schade -effecten. In het verleden zijn de lokale eff ecten  in die afwegi ng onvoldoende meegenomen . 
 
 
Situatie  
In het gaswinningsplan Westerveld zijn verschillende gasvelden opgenomen waarvan een aantal binnen de 
gemeentegrenzen van Assen  vallen . De NAM heeft eind 2015 een proefboring in het gasveld Vries Zuid 
uitgevoerd. Dit g asveld bevindt zich deels onder de Asser woonwijk Marsdijk en het dorp Loon. De NAM schat 
dat er dan nog een winbare hoeveelheid van 0,4 miljard m3 gas aanwezig is. In het winningsplan Westerveld zijn 
naast het gasveld Vries Zuid ook de gasvelden Assen, El eveld en Witten opgenomen. Die allen geheel of 
gedeeltelijk binnen de gemeente grenzen van Assen vallen.  Met name in het veld Eleveld bestaat her voornemen 
om veel gas te winnen . 
 
Samen optrekken  Opiniërende 
bespreking:  24 november 2016  Onderwerp:  
Besluitvormende raad:  08 december 2016  Adviesrol gaswinningsplan   
Datum verzending:  10 november 2016   </pre>

====================================================================== Einde pagina 786 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 787 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 2 van 4 
In Groningen is een kopgroep van lokale overheden ontstaan u it de veiligheidsregio die zich met gaswinning 
bezighoud. De adviesprocedure van het winningsplan Groningen is onlangs doorlopen. De kopgroep Groningen is 
bereidt om de opgedane ervaringen te delen. Er wordt samengewerkt met de betrokken Drentse lokale 
overheden én een verbinding gelegd met de kopgroep in Groningen. Dit leidt tot een casco -advies . Alle lagere 
overheden kunnen dit casco -advies als basis gebruiken voor een eigen advies.  
 
Thema’s advies  
Het college stelt voor om in haar advies aan het ministerie in ieder geval op de volgende onderwerpen in te gaan. 
Naar verwachting gaan ook de andere overheden in op deze onderwerpen.  
 
• Veiligheid:  Wat zijn de veiligheidsrisico’s, welke toetsingskaders worden gehanteerd, om hoeveel 
gebouwen gaat het, welke infrastructuur, wat zijn de onzekerheden?  
• Schade(afhandeling):  Voorkomen schade: Wat wordt gedaan om schade te voorkomen?  Hoe groot is de 
kans o p schade? Soort schade? Bij schade: Schade aan eigendommen van burgers a.g.v. trillingen of 
verzakkingen fatsoenlijk afgehandeld wordt. De bestaande aanpak voldoet daar niet aan. De 
schadeafhandeling in Drenthe moet worden zoals de vernieuwde aanpak in Gro ningen (CVW).  
• Fracken: Wordt het voorgesteld, wat zijn de risico’s, Wat zijn de onzekerheden?  
• Communicatie:  De communicatie van NAM en EZ naar burgers moet beter. NAM is initiatiefnemer, EZ is 
bevoegd gezag. Er ligt hier géén rol voor de gemeente of provin cie.  
• Meet/regelprotocol:  vaststelling schade, 0 -meting, monitoren/bijstelling productieniveau.   
 
Er wordt t en behoeve van het advies géén contra -expertise verricht door de lokale overheden ter controle van 
de berekeningen. Dit is een taak van de bestaand e organisaties (SodM, Tcbb, Mijnraad). Voor het advies wordt 
wel gebruik gemaakt van de inhoudelijk expertise (geologen) , aanwezig bij de provincie en de kopgroep 
Groningen.   
 
Advies Staatstoezicht op de mijnen.  
Eind oktober hebben we van de minister van EZ het adviesrapport van Staatstoezicht der Mijnen (Sodm) over dit 
winningsplan ontvangen (zie bijlage).  Het adviesrapport van Sodm beschrijft de beoordeling van het 
winningsplan op seismische risico’s (schade/ on veiligheid door bodemdaling en bodemtrilling als gevolg van de 
gaswinning) en doelmatigheid van de gaswinning.   
 
De inhoud van dit advies op het punt v an de bevingen en schades (pagina 7/8) geeft ons college zorg waar het 
gaat om de velden Vries  Zuid en  Eleveld.  
 
Voorgestane lijn van het college  
In te vullen na bespreking in het college.  
  
Definitief advies ter kennisname naar de raad  
De adviesrol van de gemeente is formeel n og niet geregeld in de huidige Mijnbouwwet. Het college is nu door de 
minister  gevraagd advies uit te brengen.  De raad krijgt van het college een actieve rol in het adviestraject. 
Hiermee wordt invulling gegeven aan het gewenste burgerperspectief.  In de beperkte periode van 14 weken die 
ter beschikking zijn gesteld door is er is onvoldoende tijd om het definitieve advies aan de raad ter 
besluitvorming voor te leggen. Daarom is ervoor gekozen  de raad vooraf te betrekken bij de invulling die het 
college wil  geven aan zijn adviesrecht . Het advies zal in deze lijn worden opgesteld . Het  door het college 
vastgestelde  advies word t in januari t er kennisname naar de raad gestuurd.  
 
Vervolg  
Het is  aan de mini ster hoe hij met de adviezen van de lokale overheden omgaan in zijn afweging . De ervaring met 
het winningsplan Groningen leert dat de minister  weinig met de adviezen heeft gedaan. Mocht blijken dat de </pre>

====================================================================== Einde pagina 787 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 788 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 3 van 4 
minister het  advies onvoldoende heeft meeneemt  in zijn afweging dan komt  ons college bij de raad terug over 
het eventueel indienen van zienswijzen .       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Het college van burgemeester en wethouders van Assen,  
 
de burgemeester,  
dhr. M.L.J. Out  
 
 
 
 
de secretaris,  
dhr. T. Dijkstra  
 
 
Besluitvorming raad:  
 
De raad van de gemeente Assen;  
 
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 08 november 2016 ; 
 
b e s l u i t :  
 
In te stemmen met de wijze waarop het college invulling wil geven aan het adviesrecht  
 
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 24 november  2016  
 
 
De raad voornoemd,   
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 788 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 789 ======================================================================

<pre> 
> Raadsvoorstel   
 
 
Pagina 4 van 4 
, voorzitter   
 
 
, griffier  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 789 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 790 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 16:26:56
From :  "
To : " @shell.com'" @shell.com
Subject : Contactgegevens Marsdijk
Attachment : image001.gif;image002.gif;
Beste 
 
Hieronder vind je de contactgegevens. De burgemeester heeft gesproken met       l .
 
Groet,
 
Voorzitter  
bestuur@marsdijk.nl
0592 
•Vice-voorzitter  
 
0592 
•Penningmeester l 
bestuur@marsdijk.nl
0592 
•Secretariaat i 
bestuur@marsdijk.nl
0592 
• Lid  
 
0592 
 
 
 
 16.1279
</pre>

====================================================================== Einde pagina 790 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 791 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 791 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 792 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 792 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 793 ======================================================================

<pre>Date : 14-2-2017 13:15:40
From : @shell.com
To : "Marco Out" M.Out@assen.nl, "Harmke Vlieg" H.Vlieg@assen.nl
Cc :   @assen.nl, "   @assen.nl,    @assen.nl
Subject : Eerste NAM-POP-Up-Store weer gesloten
Attachment : image007.png;image002.jpg;image004.jpg;image006.jpg;image009.jpg;
Geachte heer Out, Geachte mevrouw Vlieg,
 
De NAM-Pop-Up-Store die aan de Kleuvenstee in het winkelcentrum van Marsdijk haar deuren opende, wordt weer opgeruimd. In de afgelopen drie weken bezochten bijna 300
mensen uit voornamelijk Marsdijk (maar ook uit Loon, Balloo, Taarlo, Peelo en Pittelo) de informatiewinkel om hun vragen aan NAM te stellen over gaswinning onder of bij
Marsdijk. En soms over gaswinning in Assen en soms over gaswinning in het algemeen.
 
De vragen wisselden uiteraard, maar er waren ook veel overeenkomsten. De meestgestelde vragen kwamen ons al bekend voor van de eerdere informatiebijeenkomsten,
burenavonden en inloopsessies. Veel mensen waren verbaasd dat er al 50 jaar gaswinning plaatsvond, maar dat ze daar nog nooit eerder van gehoord hadden. Ze kenden de NAM-
locatie wel, maar hadden daar nooit verder over nagedacht.
 
Veel mensen gaven aan bang te zijn voor een ‘tweede Groningen’ en voor een ‘zelfde soort schadeafhandeling’. We hebben hen -na de verzekering dat schade altijd vergoed
wordt mits het aan NAM ligt- ook kunnen laten zien dat de getallen van de schadeafhandeling in Groningen wellicht iets anders liggen dan doorgaans vermoed wordt (66.000 van
de 77.000 afgehandeld). En vooral hebben we kunnen verhelderen dat het gasveld Vries 400 keer kleiner is en dat de bijbehorende risicoanalyses heel anders (=nihil) zijn.
 
Het merendeel van de overige bezoekers was goed geholpen met deze extra mogelijkheden om de juiste antwoorden op de persoonlijke vragen te krijgen. We hebben meerdere
keren gehoord dat het nu een stuk duidelijker was, maar dat ze zorgen bleven houden. Anderen zijn wantrouwender, en willen dat gaswinning hoe dan ook stopt. Het centrale
thema is en blijft: Not In My Back Yard.
 
We gaan uiteraard de communicatie over gaswining in uw gemeente continueren. Mocht u nu al ideeën hebben over hoe we dat zouden moeten aanpakken vanuit het perspectief
van de burgers, dan horen wij dat graag.
 
Hieronder nog een korte sfeerimpressie (de bloemen komen uiteraard van de Kleuvenstee-bloemist):
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 .-l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 16.1280
</pre>

====================================================================== Einde pagina 793 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 794 ======================================================================

<pre>https://www.linkedin.com/company/nam
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 794 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 795 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 795 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 796 ======================================================================

<pre>                   BRON VAN  ONZE ENERGIE ae              x         </pre>

====================================================================== Einde pagina 796 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 797 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 797 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 798 ======================================================================

<pre>         </pre>

====================================================================== Einde pagina 798 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 799 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 799 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 800 ======================================================================

<pre>    16.1281    Date : 24-4-2016 08:57:34  From: "NAM" NAM-consranicatie@shelLcom    To : MN sen  Subject : Enquete Open Dag NAM Hoofdkantoor Assen 23 april 2016    OPEN DAG aan gf”  ze BUB:    Beste    U ontvangt deze e-mail omdat u zich had aangemeld voor de open dag van NAM in Assen zaterdag 23 april  jongstleden. We hopen dat u in de gelegenheid bent geweest om langs te komen en dat u het naar uw zin heeft  gehad.    “            De foto's van deze dag verschijnen binnenkort. Hierover ontvangt u later nog bericht.    Wij hebben ons best gedaan om u een goed én nieuw inzicht te geven in de rol die NAM speelt in de  samenleving. Daarom graag een moment van uw tijd om va een korte enquête uw mening met ons te delen.    U start de enquête door op deze link te klikken. De enquête is anoniem en het imullen neemt ongeveer twee  minuten van uw tijd in beslag.         Hartelijk dank,  Nederlandse Aardolie Maatschappij BV (NAM)  NAM-communicatie@shell.com</pre>

====================================================================== Einde pagina 800 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 801 ======================================================================

<pre>         Date : 28-4-2016 15:11:16  From: "NAM" NAM-consranicatie@shelLcom    To : MN =S.  Subject : Fotos & video NAM Open Dag 23 April 2016    “    OPEN DAG  ASSEN         Beste    Bij dezen een afsluitend bericht over onze Open Dag in Assen afgelopen zaterdag 23 april 2016.  Gedurende de hele dag zijn filmopnames en foto’s gemaakt. Deze willen we graag met u delen.    Op www.nam.nl vindt u de algemene foto's terug in het nieuwsbericht. Ook zijn er op de  informatiemarkt portretten gemaakt van bezoekers en hun kinderen in een oranje NAM-overall. Deze  foto's zijn terug te vinden onder deze link.    De sfeerimpressie van de dag in de vorm van een korte film willen we u natuurlijk niet  onthouden: https://www.youtube.com/watch?v =Y WwfKECKXk    In de vorige mail bent u gewezen op een enquête over de Open Dag. Voor degenen die hem al  hebben ingevuld: veel dank voor uw terugkoppeling!    Nogmaals veel dank voor uw komst,    Nederlandse Aardolie Maatschappij BV (NAM)  NAM-communicatie@shell.com</pre>

====================================================================== Einde pagina 801 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 802 ======================================================================

<pre>Date : 13-3-2019 15:58:21
From : @shell.com
To :   @assen.nl
Subject : FW: NAM en ProRail afspraak 13-03
Attachment : image001.png;image002.png;image003.png;image004.jpg;image007.jpg;
Beste ,
 
Zoals afgesproken hierbij de terugkoppeling omtrent het overleg met ProRail van vandaag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
  
   
     
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  
Mobiel: +31 (6)   
E-mail: i. @shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
Disclaimer
 
The information in this e-mail is confidential and intended solely for the person to whom it is addressed. If this message is not addressed to you, please be aware that you have no authorization to read this e-mail, to copy it, to furnish it to any
person other than the addressee, or to use or misuse its content in any way whatsoever.
Should you have received this e-mail by mistake, please bring this to the attention of the sender, after which you are kindly requested to destroy the original message.
 
De informatie in deze e-mail is vertrouwelijk en uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Indien de lezer van deze mededeling niet de geadresseerde is, wordt u er hierbij op gewezen, dat u geen recht hebt kennis te nemen van deze e-mail, deze
te kopiëren of te verstrekken aan andere personen dan de geadresseerde, dan wel de inhoud daarvan op enigerlei wijze te gebruiken of misbruiken. Indien u deze e-mail abusievelijk hebt ontvangen, wordt u vriendelijk verzocht de afzender
daarvan op de hoogte te brengen en vervolgens het originele bericht te vernietigen.
 
 
 
Van:  i NAM-LSUP/ON 
Verzonden: woensdag 13 maart 2019 15:57
Aan: .l.. @minez.nl
Onderwerp: NAM en ProRail afspraak 13-03
 
Geachte mevrouw  Beste 
 
Vandaag, 13 maart, hebben we een zeer constructief gesprek gehad met ProRail ingevolge artikel 2 van het Winningsplan Westerveld. Onderstaand ook de e-mail wisseling over
hetgeen besproken is, inclusief de reactie van ProRail hierop.
 
Ik zal dit bericht ook delen met de gemeente Assen.
 
Mochten er nog vragen zijn n.a.v. het onderstaande dan hoor ik dit graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
  
   
     
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592  1
Mobiel: +31 (6)   
E-mail: i. @shell.com
Internet: http://www.nam.nl
 
Disclaimer
 
The information in this e-mail is confidential and intended solely for the person to whom it is addressed. If this message is not addressed to you, please be aware that you have no authorization to read this e-mail, to copy it, to furnish it to any
person other than the addressee, or to use or misuse its content in any way whatsoever.
Should you have received this e-mail by mistake, please bring this to the attention of the sender, after which you are kindly requested to destroy the original message.
 
De informatie in deze e-mail is vertrouwelijk en uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. Indien de lezer van deze mededeling niet de geadresseerde is, wordt u er hierbij op gewezen, dat u geen recht hebt kennis te nemen van deze e-mail, deze
te kopiëren of te verstrekken aan andere personen dan de geadresseerde, dan wel de inhoud daarvan op enigerlei wijze te gebruiken of misbruiken. Indien u deze e-mail abusievelijk hebt ontvangen, wordt u vriendelijk verzocht de afzender
daarvan op de hoogte te brengen en vervolgens het originele bericht te vernietigen.
 
 
 
 
From: l @prorail.nl < .i @prorail.nl> 
Sent: woensdag 13 maart 2019 13:15
To:   i   J NAM-LSUP/ON < . @shell.com>
Subject: RE: NAM en ProRail afspraak 13-03
 
Hallo  ,
 
Zoals vandaag besproken zien wij geen extra risico’s ten aanzien van de gaswinning voor deze 2 kunstwerken.
ProRail heeft de spoorlijnen getoetst op aardbevingsrisico’s en inspecteren de sporen na een (heftige) aardbeving.
 
Mochten er na verloop van tijd toch schades ontstaan aan de bruggendekken of landhoofden dan zal ProRail volgens het staande proces de schades aanmelden bij de
NAM.
 
Met vriendelijke groet,
  | Vakdeskundige | Techniek en Analyse Noord-Oost
06     | www.prorail.nl
Schellepoort kamer 3.04, Lubeckplein 20, 8017 JZ Zwolle | Postbus 2038, 3500 GA Utrecht16.1283
</pre>

====================================================================== Einde pagina 802 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 803 ======================================================================

<pre> 
Van:    
Verzonden: dinsdag 12 maart 2019 14:13
Aan: l    < .i @prorail.nl>
Onderwerp: RE: NAM en ProRail afspraak 13-03
 
Hoi ,
 
De schrijver doelt n.m.m. op twee stalen kunstwerken, die inderdaad al wat ouder zijn. Het betreft:
 
GEOKM CgEquipment
nummerOmschrijving                                                                                                           
[Oranje/Blauwe achtergrond] (deels) eigendom derden; [Geel] (deels) in
onderhoud derden. [Groen] gewijzigde dataPlaats BouwdatumBouwdatum
onderbouw
* * * * *  * *
01152.6053510241586WEG VAN PEELO NAAR LOON ASSEN 01.01.197401.01.1868
01152.6053510241587WEG VAN PEELO NAAR LOON ASSEN 01.01.197401.01.1868
01153.2503510241588ONDERDOORGANG LANDWEG ASSEN 01.01.197401.01.1868
01153.2503510241589ONDERDOORGANG LANDWEG ASSEN 01.01.197401.01.1886
 
Er zijn bij mij geen signalen bekend dat deze kunstwerken minder stabiel zouden zijn.
Naar mijn verwachting kennen deze kunstwerken geen groter risico dan de rest van de bebouwde omgeving en het baanlichaam.
Let wel: Er zijn dus wel risico’s, maar die liggen m.i. in de lijn met de overige bouwwerken en zijn uiteraard afhankelijk van de grote van de te verwachten bevingssterkte (schaal
van Richter).
 
Na een aardbeving zou hier hetzelfde regime moet gelden als in het bekende Groningse aardbevingsgebied (inspectie van spoorligging, baanlichaam en kunstwerken).
 
 
Hartelijke groet,
 
 
Vakspecialist Civiel (Kunstwerken en Railgebonden Gebouwen)
 
ProRail ▬▬ ▬
|AssetManagement|Onderhoud&Operatie|Techniek&Analyse|NO Zwolle|T 088 231 6338
 
 
 
Van: l    
Verzonden: dinsdag 12 maart 2019 13:58
Aan:    @prorail.nl>
Onderwerp: FW: NAM en ProRail afspraak 13-03
 
Hoi,
 
Graag even een korte reactie op de risico’s.
Ik heb morgen een gesprek met .
 
Met vriendelijke groet,
  | Vakdeskundige | Techniek en Analyse Noord-Oost
06     | www.prorail.nl
Schellepoort kamer 3.04, Lubeckplein 20, 8017 JZ Zwolle | Postbus 2038, 3500 GA Utrecht
 
Van: @shell.com [mailto @shell.com] 
Verzonden: dinsdag 12 maart 2019 12:06
Aan: l    < .i @prorail.nl>
Onderwerp: NAM en ProRail afspraak 13-03
 
Goedemiddag heer l  
 
Wij hebben morgenochtend een afspraak met betrekking tot een voorwaarde die door het ministerie van Economische Zaken & Klimaat is opgenomen in de Winningsvergunning.
Ik heb de achterliggende zienswijze, die de aanleiding is geweest voor deze voorwaarde, kunnen achterhalen. Waarschijnlijk is deze ingediend door een bewoner uit de
omgeving.
 
Het leek mij goed om dit alvast te delen met u.
 
Met vriendelijke groeten,
   
 
 
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 803 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 804 ======================================================================

<pre> 
In de Nota van Antwoord is het volgende opgenomen
 
------
48 Zienswijze
Ten oosten van de wijk Marsdijk loopt de spoorlijn Groningen-Assen, waar momenteel 8 keer per uur een trein over dendert en dagelijks meerdere goederentreinen. Twee
kunstwerken onder de spoorlijn die tientallen jaren geleden zijn gebouwd, zijn niet meer van deze tijd en bij lange na niet aardbevingsbestendig. Mijn advies is om deze 2
kunstwerken eerst te verstevigen en dan pas beginnen met gaswinning.
 
Antwoord
Tunnels onder het spoor vallen onder de verantwoordelijkheid van de netbeheerder ProRail. ProRail kan een goede inschatting maken of de betreffende tunnels verstevigd
dienen te worden. Communicatie hierover dient plaats te vinden tussen ProRail en NAM. Artikel 2 is gewijzigd mede naar aanleiding van deze zienswijze.
 
Lees hier de volledige tekst van de e-mail disclaimer. Here you can read the full e-mail disclaimer.</pre>

====================================================================== Einde pagina 804 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 805 ======================================================================

<pre>    ProRail    </pre>

====================================================================== Einde pagina 805 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 806 ======================================================================

<pre>    Bestaande kunstwerken   Ten oosten van de wijk Marsdijk loopt de spoo lijn Groningen Assen. Indien de minister ondanks de  protesten toch instemt met de gaswinning, wil ik graag de minister attenderen op 2 kunstwerken in  de spoorlijn die tientallen jaren geleden zijn gebouwd, waar momenteel 8 keer per vur een trein over  dendert en dagelijks meerdere goederentreinen.   De constructie van deze 2 kunstwerken is niet meer van deze tijd (zie foto) en is bij lange na niet  aardbevingsbestendig. Mijn advies in deze is deze 2 kunstwerken eerst verstevigen en daarna pas te  beginnen met winning van aardgas.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 806 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 807 ======================================================================

<pre>         NAM</pre>

====================================================================== Einde pagina 807 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 808 ======================================================================

<pre>    ia    NAM</pre>

====================================================================== Einde pagina 808 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 809 ======================================================================

<pre>    Win    NAM</pre>

====================================================================== Einde pagina 809 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 810 ======================================================================

<pre>Date : 16-11-2016 10:40:22
From :   @aaenhunze.nl
To :   @assen.nl
Subject : FW: 161019 advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Attachment : REPRO2_Pr1eRechts_0527_001.pdf;
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i   
Verzonden: woensdag 16 november 2016 10:36
Aan: 'l .   l' '. @provinciegroningen.nl'; leek.nl'; ' leek.nl'; ' @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
. i@noorderzijlvest.nl'; '.. @noorderzijlvest.nl'; .. @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; '. @ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl';
. @drenthe.nl'; @aaenhunze.nl'; @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; . @assen.nl';
'. @tynaarlo.nl'; @middendrenthe.nl'; ' @wdodelta.nl'; '. @drenthe.nl'; '. @gemeentenoordenveld.nl'
CC: ' . @shell.com'
Onderwerp: RE: 161019 advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
 
Beste allen,
 
Zie bijgaand bericht van vanmorgen. Dit onderstreept het belang van zorgvuldige communicatie in het proces.
Onder verwijzing naar hetgeen wij hierover hebben besproken op 8 november jl.
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592   
 
Van: l .   l [mailto: @minez.nl] 
Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 14:39
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; @leek.nl'; '. @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
' i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; '. @ooststellingwerf.nl'; @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
'. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
CC: @shell.com'
Onderwerp: 161019 advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Zoals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zou ik het advies van SodM –zodra ik deze heb ontvangen- aan u doorsturen. Dit heb ik geprobeerd; echter het door SodM
opgestelde advies (ontvangen op 14 oktober jl.) inzake het aangepaste winningsplan Westerveld is -gezien het flinke aantal meldingen die ik terugkrijg vanuit verschillende
servers- blijkbaar te groot qua omvang om te versturen. Vandaar dat ik u dit bericht nogmaals stuur met de mededeling dat u z.s.m. een link via WeTransfer ontvangt. Met
deze link kunt u het document downloaden. Heeft u het voorgaande bericht wel ontvangen; mijn excuses.
 
Termijn adviesverzoek
Ik verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om vóór 20
januari 2017 advies uit te brengen over het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
Tot op heden heb ik van de gemeente Aa en Hunze & van de provincie Fryslân een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook
aanwezig bent bij deze sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 7 oktober 2016 18:13
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; '. @leek.nl' @leek.nl'; . noorderzijlvest.nl'; noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. @fryslan.frl'; '. @ooststellingwerf.nl'; ' @wetterskipfryslan.nl'; drenthe.nl';
@aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . @gemeentenoordenveld.nl' '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. @middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
CC: . @shell.com'
Onderwerp: vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).  Dit heeft tot
gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan
Westerveld. 
 
Huidige stand van zaken
Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept
ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO
verzocht advies uit te brengen.
 
Adviestermijn
In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM
het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het16.1284
</pre>

====================================================================== Einde pagina 810 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 811 ======================================================================

<pre>winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve
advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 14 weken aan te houden. 
 
Stukken ter informatie
Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze
link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als
bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.
 
Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),
die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.  
 
Specifieke sessie
Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stellen aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met
de provincie Drenthe gepland op:
 
Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op  provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen
 
Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal
zijn.
 
Globale (indicatie) planning:
Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail
Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur
Week 42 ontvangst advies SodM
Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden
Week 43 verzoek tot advies Tcbb
Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel
Week 47 ontvangst advies Tcbb
Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden
Week 02 ontvangst advies decentrale overheden
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke roeten
   
--------------------
. ...   
isri v is  
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; . leek.nl'; ' @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; noorderzijlvest.nl';
i@noorderzijlvest.nl'; ' .orel@hunzeenaas.nl'; @fryslan.frl'; ' @ooststellingwerf.nl @wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
aaenhunze.nl'; ' @aaenhunze.nl'; . gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl'; . @tynaarlo.nl';
. middendrenthe.nl'; @wdodelta.nl'; @drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
Onderwerp: planning vervolg winningsplan Westerveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM
verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is
ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd.  Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde
winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om
advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.
 
Indicatie globale planning:
·         Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden
·         Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb
·         Week 44-45 specifieke sessie overheden
·         Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden
·         Week 50 ontvangst advies overheden
 
Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn
gevolgd.
 
Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de
uitkomsten van het debat in de 2e Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn
gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken.  Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot
aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst
advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).
 
Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.
 
Ik wens u –mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: ' i@provinciegroningen.nl'; . @leek.nl'; @leek.nl'; . @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl'; @noorderzijlvest.nl';
' i@noorderzijlvest.nl'; ' . @hunzeenaas.nl'; '. fryslan.frl'; . @ooststellingwerf.nl' wetterskipfryslan.nl'; @drenthe.nl';
' aaenhunze.nl'; ' aaenhunze.nl'; '. @gemeentenoordenveld.nl'; '. @assen.nl'; '.i@assen.nl'; '. @assen.nl' . @tynaarlo.nl';
'. @middendrenthe.nl'; ' @wdodelta.nl'; drenthe.nl'; @gemeentenoordenveld.nl'
Onderwerp: annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
Urgentie: Hoog
 
Geachte heer, mevrouw,
 
Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 811 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 812 ======================================================================

<pre>Proces
Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2e Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
winningsplannen en uw rol daarin.
 
In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
Advies Staatstoezicht op de Mijnen
Eind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
heeft aangevuld met de volgende gegevens:
1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A;
4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
Veiligheid gewaarborgd
SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de
aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
Sessie 8 juli 2016
Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
Langere adviesperiode
Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
Stukken ter informatie
U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
het document dan downloaden.
 
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
Met vriendelijke groet,
 
   l
--------------------
 .   
nisere van conomsce aen
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 812 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 813 ======================================================================

<pre>         „Burg  -amje uliz ut yeesuio uapayzaao  ayexO] ap UEA uozalApe op zow hy  ay Jo]stulu ap Ure st Jay] ‘Jar Sou  “S[EIOOA a8aT[oo Jay Haay eega  ]2aA JYDaIsatape Jay yep dooy yaa,  “PMZ-S2UA 12A0  uajerdoaur jam je ezuoowo] ap uex  juaurou jep 104, ‘uerds8uruuim uaa  {3A0 1UdaIsatApe [esuuoj uopay1sA0  afexO] Uas{LTy spzom yder uea zeel  pua3joa amp ammnoquitw amnatu  ap Ul ‘peelajusawad op uee jajs  -1OOA Ua3 UI Jee}s Oz ‘BIOZ Uassy ueA  siaphoyjam Ua J3a}saaula8ing uaieq  Y90z1apuo Jay UEA uajswoxjn ad  “UeejsJUO UaMNOGS] LEE op  -eyos sÄneur 10} ayYyay wey [eaas ajs  -Bnsure Jay UT ‘UazMys3M yaTu BuIA  -Noqaq ap uee apeyps do suey ap ‘uay  -[2A PINZ-Uassy Ua vont M Yoo pyaaq  -100Altq pmz-sauA ua plaaagd aseeu         UUEEM ‘pfoAlaisaM uerds8uruuim  “Sed Jal] JIAO WYIZIOIs}eeIS Jay UEA  Satape Jeq UI JEEJS ‘UEY WVN ag  “pieoAa8ur uvepiom uraajsÁs  “SlaYaqorsu pursouedoz uee Jeour  JapleA ‘Ussjeerd a srarowsSur  -JoUSIaA roop Uspnoy uaze8 ap ur  1239q ue8urergrm3uo ap prnz-salzA  ua pjoaald fiq ‘wpos wy Uaasta  “PE OZ ‘30 WYN aq ‘uaxZammnog  ure apeyps ap JooA plas apyaz  2H ‘piaansisaias uapsom jatu Sou  nu uap[aA apuasag ap ueA Bua  -Ul0 ap ut yeyAreddo jay uee uasur3  -9Maqgpuorë ap ep 3seA JJa}s (pos)  uouftw ap do 3uorzeorszeeis 1aH  ‘PleAarg ur uep Sqypent  fapurut sjal ‘ysaamo8 uaBuraag uitz  Pinz-sanA ur X00 “proje8 ue8urpjew  ~apeYps 10} Yoo yaay Us pjaoaa] xl  -apinp dutaasuio ap ut pram ueareep  BISIERMZ aq ‘pjajsadjseA uaZula    -9q QF Jee}0} Ul O1Zal arp UT Uliz 19  ‘atjonpoid ut uazel [e st ppaa  -3]q ‘UsuUTM 93 se8 [aaa Sou uo UI  -9UIOOA J3Y YOO Jee}saq Plaaayy pyaa  U IOOA “U|INZ a} Ul seSpree JajaUI  ayaiqny piel Ho ue playjaaaaoy  aiequim Uda Zou Ja yaatq reel Su0A  puta 8uuogjeoid uaa yn “ueuersdo  Mnorudo purAaq uooT drop jay ua  ylipsiew yfimuoom 1assy op 1apuo  Sleep UIIZ Jep ‘pinZ-saA Piaa yay  ur Suruuimse] ap [IM (NVN) fiddeyos  -yeeW oayopiey aspueplapan aq    ‘usureu je0our uajsdarjeew  apusTMAULE WYN ap jep 339z uau  -fnw op do zyorzeozsjeers zoH -Uad  “UrAagpieeë Jo} uaprer uex uassy (rq  PMZ-SeLA Ue ppeasyy wapraa ap ul  Zuruurmse3 (apmnoruzoy) aq Nassv    HOIUITIOM NJH    uassy puol uesurAag wo uo3107         ~ i  ~    seen    JDVLNOW  ED Ta be    UO / (F82-104-80g / UD|eLaTEUMNOg / SUaEY / Se RIDE / UALaNA    “pg __} (ussoyders-soog zswouders  / Ic aus, gz ap vee vata 10380 ‘0g  : VRPHEM UILEN fs En _n    jJSIOYAEIS Je0g ia N YPUIA eID  SPUIPILI UWS 7.1OJUIOO  jour venen eroarfsys wor                   Bupsspoquoom o7n0078 gp                               os rey              SHLNALYAA0Y         .Ul[z 3{pou 1e jesAooy raprsa  am uoyliy ue do suereq ap am uoy  -euL eel zay UEA pura Jay UEY ‘sl peer  -100A do jem jseaje jeeur axfo UEA  Ja jepoz ‘uouurdeq uvoome8 veuuny  1931og ur sawep aq ‘1wox qnjpwaz  -20qlalg Uae ayquaig Ul Ja ep See  [PM uolz [im reew ‘uliz veau xmmq  ap 10op aM jep sl SjoAa8 zoH ‘uararg  ueed ya3 uaa sje uadaoi3 uliz puey  Joy Ul [219A "uop[IM sulazaoqiaiq  deel arp uaMNOIA ueA uoBonjo8  uajyderpdo ooSz nu 30} uaoj zeuea  uaqqey aM ‘uewoue] 3yanjA 23018  uaa yfrpewreu jay yYoaq ‘praaorgnd  -ad p13M SUO IaA0 [aur ur usor“ ‘fram  aA 9IPUIM LIZI00A daz 'uo]         -uruors) ur sjeoz ‘ultz uadaoiëraig  Ie IEEM sajdujAoId 1004 jsefa8ur uaq  -qay dos uaa yfyapin {1m yep idopy  JH" “pueisiaasIuM uaa ueA ayeids  St BUIJYUs ayftjapuey ap suaSjoa  ‘puajysoiajsi3 esuTuaa, faz ‘ua  -Bazje siaimlua amp je {1 zow  nu JUeM ‘Tawwel [a ‘10yeurpz0  -0) ap 122 ‘Uaqqay [eeuajew Saoued  11u noz Bunuons exftrepuer aq ‘pSaz  -adye st doysyiom ap 3uem ‘uo33az  xl Jou ‘uaAada] uoprom noz ‘el non  "taqursAou 62 do ‘1a810g ul UaAa3ad  jpiom doysyiom uaa Ja jep praSaz  -28 qay I Ua WatOY uap]IM qnpuraz  -20qtorg ap liq alp UaIEM UaMNOIA  1o Jo pdeeiaa8 y1 gay shnyszuny    NVW AlVHO104 "19810g UI Qnjowezeogtaug op zayyae 1030 ap SI e3ujuaan Auuen    yay Ul ajelarg yay fig uefd uitw  ew ueedoBiapreA YI uaq ‘pinay  Apso pam yp uso” ‘apmnjs  -do az yep ‘reejduraxayaoid uaa siny}  22 epleiq eureed ‘Sunyons oxfn  “apue[ ap UeA IOJEUTPIQOIOISaI Usa  Joop uaaada’ piam aq ‘oojaypsau,  ur doysyom uve eSutuaa, apSjoa  ‘uasiuy a) ary ap sapuo uataiq  Uajsiog, Jay URA 3suny op WO  ‚WOM sem  diny snp ‘sasayjordiaiq ap 100A aslty  -JUIEM UIB SEM 17 ‘JolzIsod arzDear ap  SEM 'UaAA] aj do aur wo apjeq 19w02  uadojadje Sunyons ap x1 uaoy ‘ultz  -MNO1A ajay al yeedaq Jay ‘uaqqay  9} uajsioq wo yfuBueraq oz MNOIA    Usa 100A s[ JeH ‘Jaru sssayzord ap  yMuges yr snp ‘ueeS1apuo onerado  apuaredsaqisiog uaa suaStzaA0 qay  I ‘peyed jaz uapalad uarel yay qay  YY UWagqgay a} JayUeYIsI0q UO st Jay  TEM ZOOM YJ“ ‘UIT NOZ HaJA AIM uaa  193uej joru ayzuaIg Jepoz ‘uaryou a}  do qnpulazaoqiaig uaa syeejduoom  Teey Ul 100A Plz ureu 27 ‘yep uep  Jaaul sfjaz ua ‘Iaystarq se uapjaur  a, uee Hoo yoIz {iz 30oIsaq ‘opiooy  janeyiur yay ueA eSuruaar uaol  “map aj  Jo Ieemz a3 uliz az Jo uadeap 93 poo3  plore jatu weeysy yay do suayay  “WW aBamuea ultz aysjee] aig ‘uaisi0q  “UBUOdIIs astpuamjn 100A uapaiq         Joneusaye uaa aip ‘uaysioqdau uay  -Jo\s 3unuons ap etA UaMNoIA prop  -uouglta uaSary reef 3u0, ‘sjastaiq  ap ues Surpiaidsiaa ap ua uafeua}  -eur ‘uajewdno osraarp ui veuoned  100A 38107 ua 3unojsrapuo uaaanen  -tur axfresjeejd arp ‘jysuaSdo uaz  -2oqlerg Bunyons ayfrepuer uaa st  17 ‘puegspan ieeu pleemadiaao ary  -EIJSNV BIA uoparaë reel aam) auront  uaa Ua PYUSULY Ul WeRIS]UO st vaar  “oua Ja oneindure uaa oop 1yReI  -2Blimy ultz (ua)zszoq uny orp uom  -NOIA UBE UIYUOYISI] Uapaoam srzer3  ua plaiqa8 uepzom s1a3nm(ua zoop  erp sasaysoidiszoq uliz surezoogteig  “BapM ayoy uae uara ree s12q  “sjeejd  -UooM Ieey ur qnpwazeogreig ua]  -ayadoz amnatu ap 1a;y9e JOJoU ap  st [tz ‘wayewr saljuassny, zaau a  Zou uoyua         </pre>

====================================================================== Einde pagina 813 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 814 ======================================================================

<pre>Date : 6-3-2017 14:39:00
From   
To :   @assen.nl
Subject : FW: 170220 uitnodiging overheden informatieavonden winningsplan Westerveld
Attachment : 170303 draaiboek info bijeenkomsten WP Westerveld mei 2017.doc;170303 Actielijst info bijeenkomsten WP Westerveld mei 2017.doc;
 
 
Van: l . .   ill [mailto: minez.nl] 
Verzonden: vrijdag 3 maart 2017 13:48
Aan:  i  < @drenthe.nl>;  . @drenthe.nl>; ' . @aaenhunze.nl>; i  
@assen.nl>; '. l  . @tynaarlo.nl>; '  il ' . @leek.nl>
CC: ' i. @shell.com' < i. a@shell.com>; ' . ll .  . shell.com>;  . ... 
... @minez.nl>; '. l' . @gemeentenoordenveld.nl>; ' i in@wdodelta.nl'; l  . 
@minez.nl>; '   <l @rijksoverheid.nl>;    l <l. l@rvo.nl>;  ..  
. @minez.nl>
Onderwerp: RE: 170220 uitnodiging overheden informatieavonden winningsplan Westerveld
 
Beste mensen,
 
U heeft zich aangemeld voor het overleg a.s. maandag over de informatieavonden voor belanghebbenden tijdens de ter inzage periode van het ontwerp instemmingsbesluit
Westerveld.
 
Als bijlage bij deze e-mail vindt u het concept draaiboek. Ook vindt u een (nog) lege actielijst.
 
Ik wens u een prettig weekend en tot maandag! il   l
 
 
Van: l ...   l 
Verzonden: maandag 20 februari 2017 14:40
Aan: ' i i ' . .l  i  . .l i ' '. ' ' li l
' ' .l . l '. '   .l
l ' ' l.l i  l ' . l ' '
. i l l '. ' i ' ' ll
'
CC: shell.com';    
Onderwerp: 170220 uitnodiging overheden informatieavonden winningsplan Westerveld
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,  
 
De provincie Drenthe is zo vriendelijk om een ruimte beschikbaar te stellen om met elkaar te overleggen over de invulling van de informatieavonden voor belanghebbenden
die door het ministerie van EZ georganiseerd worden in de periode van de ter inzage legging van het ontwerp instemmingsbesluit Westerveld.
 
Dit overleg is gepland op:
Maandag 6 maart van 11 tot 13 uur kamer 0.66 op het provinciehuis Drenthe te Assen
 
De provincie  heeft ook een lunch geregeld om 12.15 uur.
 
Graag hoor ik uiterlijk vrijdag 24 februari van u of u aanwezig bent bij dit overleg.
 
Met vriendelijke groeten,
l   l
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: dinsdag 14 februari 2017 16:32
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
' ' .l . l '. l '.i ' '.  . '
. ' ' ' l.l   
 l.'    
Onderwerp: 170214 informatieavonden winningsplan Westerveld
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
20 januari jl.  is het adviestermijn betreffende het Winningsplan Westerveld voor de (lokale) overheden verstreken. Op dit moment ligt het winningsplan ter advisering voor aan
de Mijnraad.  Zodra dit (eind)advies is ontvangen, wordt de ontwerpbeschikking opgemaakt. Het wordt zo langzamerhand het moment om na te denken over een
 informatieavond, die normaliter in de 2e week van de ter inzage periode wordt gepland. 
 
Voorlopige globale planning
Week 06 vergadering mijnraad
Week 08 advies Mijnraad binnen
Week 09 besluit schrijven
Week 15 besluit gereed
Week 16 start ter inzage legging ontwerp beschikking (publicatie)
Week 18 infoavonden (week 17 is landelijk de mei vakantie)
Week 22 einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te dienen)
Week 27 verwerken ingediende zienswijzen
Week 28 beschikking gereed (publicatie)
 
U begrijpt dat deze planning niet definitief is aangezien we o.a. afhankelijk zijn van de oplevering van het advies van de Mijnraad en het aantal zienswijzen.  
 
Betrokken overheden
In dit geval is het winningsgebied vrij groot en vallen er –zoals u weet- meerdere gemeenten (en provincies en waterschappen) binnen het winningsgebied.
 
adviserende overheden winningsplan Westerveld (NAM)
Provincie Groningen
Provincie Friesland
Provincie Drenthe
Gemeente Leek
Gemeente Ooststellingwerf
Gemeente Aa en Hunze
Gemeente Noordenveld
Gemeente Assen16.1285
</pre>

====================================================================== Einde pagina 814 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 815 ======================================================================

<pre>Gemeente Tynaarlo
Gemeente Midden-Drenthe
Waterschap Noorderzijlvest
Wetterskip Fryslân
Waterschap Hunze en Aa's
Waterschap Drents Overijsselse Delta
 
Meerdere informatieavonden
Voor de meeste winningsplannen houden we slecht 1 bijeenkomst op een -voor alle binnen het winningsgebied gelegen gemeenten- centrale locatie. Gezien de grootte van dit
winningsgebied, het aantal betrokken overheden en de verwachting dat er veel belangstelling is, is de inschatting dat we 2 tot 3 informatieavonden moeten organiseren.
 
Opzet & inhoud informatieavonden
EZ heeft de laatste jaren veel informatieavonden georganiseerd en we hebben de ervaring opgedaan dat een plenaire bijeenkomst over het algemeen niet goed werkt. Het is
voornamelijk zenden van informatie en we willen graag een meer persoonlijke benadering waarbij we in gesprek gaan met belanghebbenden. We spreken dat ook liever van een
informatiemarkt waarbij we op grote panelen informatie geven over van belang zijnde onderwerpen zoals bijv. over bodemdaling, bodembeweging, noodzaak voor gas(winning),
hoe met schade wordt afgehandeld etc. Bij de panelen staan specialisten waaraan vragen kan worden gesteld over het betreffende onderwerp (bijv. de geoloog van EZ,  de
specialist van TNO, NAM etc ). Daarnaast bieden wij belanghebbenden de mogelijkheid om mondeling een zienswijze in te dienen die wordt genoteerd door een daartoe
ingehuurd bureau.
 
De informatieavonden hebben betrekking op het winningsplan Westerveld, waaronder een aantal putten vallen en wat wordt beschouwd als 1 winningsgebied (vandaar ook het 1
winningsplan namelijk Westerveld). Hoewel bij elke bijeenkomst, zoals gezegd  juist bedoeld is om specifieke vragen te stellen (bijvoorbeeld een specifieke put), is de opzet van
de avond en de informatie die we laten zien, hetzelfde. 
 
Voorbeeld informatieavond winningsplan Diever
In december hebben we in het dorpshuis te Wapse 1 informatieavond georganiseerd (het betrof hier een relatief klein winningsgebied waar 3 overheden bij betrokken waren). 
De informatie op de panelen is vooraf gedeeld met de overheden en waar nodig aangepast. Informatie over schade is bijvoorbeeld later toegevoegd en ook is een aantal panelen
gemaakt met Q&A vragen die waren opgehaald. De informatie op de panelen die we hebben gebruikt vindt u ter illustratie vinden op de website van de gemeente Westerveld :
https://www.gemeentewesterveld.nl/Bestuur_en_organisatie/Actueel/Gaswinning_in_Wapse/Posters_informatiebijeenkomst_15_december_2016.
 
Locatie & verdere invulling informatieavonden
Ik wil jullie uitnodigen om mee te denken waar en wanneer  en hoe we de infoavonden kunnen organiseren en welke informatie we zouden moeten laten zien zodat we de
avonden een goedlopend geheel kunnen laten zijn waar de focus vooral ligt op het verstrekken van informatie en het beantwoorden van vragen. De gemeente Assen heeft bijv.
aangeven een hoge opkomst te verwachten wat aannemelijk maakt om daar ook een informatieavond te organiseren (elke voorstellen voor locaties heeft men ook gedaan;
eventueel zouden we deze avond in 2 blokken kunnen verdelen om ook de mensen te woord te kunnen staan.  Gezien het feit dat jullie grotendeels samen optrekken, wil ik jullie
vragen om ook gezamenlijk tot een voorstel voor 2-3 locaties te komen zodat alle belanghebbenden ook een informatieavond kunnen bijwonen zonder te veel te moeten reizen.
 Ook welke rol de overheden tijdens deze avonden hebben, is een onderwerp waar ik het graag met jullie over wil hebben.
 
Misschien is het goed om op korte termijn met een kernteam bij een te komen om alles door te spreken? Ik zal contact opnemen met de provincie Drenthe of het mogelijk is op
het provinciehuis t bijeen te komen. Kunnen jullie dan alvast nadenken wie in dit kernteam deelneemt? Dan ga ik deze  personen z.s.m. een uitnodiging sturen. Ik zal NAM vragen
ook hierbij aanwezig te zijn.
 
Ben ik iets vergeten of heeft u nog andere opmerkingen/vragen: schroom niet!
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
. ...   
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
 
 
 
 
 
Van: l .   l 
Verzonden: woensdag 19 oktober 2016 14:19
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
.' ' .l . .l '. .l '.i .' '. . . .'
. ' ' ' l.l'
CC: @shell.com'
Onderwerp: 161019 doorgestuurd advies SodM inzake winningsplan Westeveld (NAM)
Urgentie: Hoog
 
Beste heer, mevrouw,
 
Zoals aangegeven in de mail van 7 oktober jl. zend ik u bij deze het advies ontvangen op 14 oktober jl. van SodM inzake het winningsplan Westerveld van NAM.   
 
Ik verzoek u –uitgaande van de datum van 14 oktober op het formele adviesverzoek welke is gericht aan uw college of bestuur en de 14 weken adviestermijn – om vóór 20
januari 2017 advies uit te brengen op het winningsplan Westerveld.  
 
Specifieke sessie op 8 november van 10 tot 12 uur bij de provincie Drenthe
Tot op heden heb ik alleen van de gemeente Aa en Hunze een aanmelding voor de sessie ontvangen.  Graag hoor ik zo spoedig mogelijk van u of u ook aanwezig bent bij deze
sessie.  Kunt u niet, dan verzoek ik u dit ook te melden.
 
Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.  
 
Met vriendelijke groeten,
   
--------------------
    
Ministerie van Economische Zaken
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 7 oktober 2016 18:13
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
</pre>

====================================================================== Einde pagina 815 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 816 ======================================================================

<pre>         noorderzijlvest.nl'; Me nanzeenaas.n  aaenhunze.nl';    estar: @ooststellingwerf.nf'; EE @wetterskipfrysian.n'; Hii ecrenthe.o;  @aaenhunze.nl; gemeentenoordenve @assen.nl'; meeer": rd, ‘HR Otyraario.cl';   HES @middendrenthe.n!; onsoce Ee ER oer one wn   CC: se! co    Onderwerp: vooraankondiging adviesverzoek winningsplan Westerveld (NAM( aan de decentrale overheden en uitnodiging specifieke sessie  Urgentie: Hoog    Beste heer, mevrouw,                Op 12 juli jl. heb ik u geïnformeerd over het feit dat het winningsplan Westerveld (NAM) wordt aangehouden op advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Dit heeft tot  gevolg gehad dat de specifieke sessie die stond gepland is geannuleerd. Ook heb ik u op de hoogte gebracht van de globale planning met betrekking tot het winningsplan  Westerveld.    Huidige stand van zaken   Naar aanleiding van het advies van eind juni van SodM, heeft NAM half september jl. een aangepast winningsplan Westerveld ingediend. Dit winningsplan is als concept  ingediend en vervolgens globaal getoetst door SodM. Het plan is volgens SodM van voldoende kwaliteit om de procedure doorgang te laten vinden. Daartoe heeft SodM TNO  verzocht advies uit te brengen.    Adviestermijn   In het vorige bericht heb ik toegezegd dat ik u -parallel aan het adviesverzoek aan SodM- het winningsplan zou doen toekomen. Afhankelijk van het termijn waarbinnen SodM  het advies oplevert, zou u vervolgens maximaal 14 weken de tijd hebben voor het opstellen van het advies. Door de snelheid waarmee het proces nu doorgang vindt, is het  winningsplan echter nog niet verstuurd. Hoewel de verwachting is dat het advies van TNO deze week gereed is en SodM daarna nog 2 weken nodig heeft om het definitieve  advies op te stellen, vinden wij het niet meer dan correct om de afgesproken termijn van 1d weken aan te houden.    Stukken ter informatie   Het door NAM aangepaste winningsplan Westerveld Is te groot qua omvang om als bijlage bij deze e-mail te versturen. U ontvangt z.s.m. een link via WeTransfer. Met deze  link kunt u het document downloaden. Mogelijk ten overvloede wijs ik u erop dat de bedrijfsgegevens in het winningsplan vertrouwelijk behandeld dienen te worden. Als  bijlage bij deze mail, zit het (concept) verzoek tot advies. Uw bestuur mag op korte termijn het schriftelijke verzoek tot advies verwachten.    Wanneer het advies van SodM is ontvangen wordt dit direct aan u doorgestuurd en ook wordt er advies gevraagd aan de Technische commissie bodembescherming (Tcbb),  die na ontvangst ook direct aan u zal worden verstuurd.    Specifieke sessie    Om u te ondersteunen in uw rol als adviseur organiseert EZ een specifieke sessie waar u vragen kunt stelien aan EZ, SodM of in dit geval NAM. Deze sessie is in overleg met  de provincie Drenthe gepland op:    Dinsdag 8 november van 10 uur tot 12 uur op provinciehuis Drenthe, Westerbrink 1 in Assen    Gezien de beperkte ruimte verzoek ik u om per organisatie één afgevaardigde te laten deelnemen aan de specifieke sessie. Graag hoor ik van wie van uw organisatie dat zal  zijn.    Globale (indicatie) planning:   Week 40 versturen winningsplan Westerveld en verzoek tot advies per mail  Week 41 versturen schriftelijk verzoek tot advies aan bestuur   Week 42 ontvangst advies SodM   Week 43 versturen advies SodM aan decentrale overheden   Week 43 verzoek tot advies Tcbb   Week 45 specifieke sessie Winningsplan Westervel   Week 47 ontvangst advies Tcbb   Week 48 versturen advies Tcbb aan decentrale overheden   Week 02 ontvangst advies decentrale overheden    Heeft u nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer.    Met vriendelijke groeten,    Ing. MAC. van der Salm   Ministerie van Economische Zaken   Directie Energie & Omgeving   Cluster Mijnbouw   Beroekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag  Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag  Telefoonnummer 0    Van:  Verzonden: dinsdag 12 juli 2016 11:17    >  a  2    Beste heer, mevrouw,    Naar aanleiding van het advies van Staatstoezicht op de Mijnen om het winningsplan Westerveld (NAM) aan te houden, wordt in dezer dagen een brief aan de NAM  verzonden, waarin wordt verzocht om binnen 8 weken na dagtekening van de brief het winningsplan aan te vullen met de gevraagde informatie. Zodra de aanvulling is  ontvangen, wordt Staatstoezicht opnieuw om advies gevraagd. Hiervoor heeft Staatstoezicht maximaal 6 weken de tijd. Parallel hieraan stuur ik u het aangevulde  winningsplan toe, met het verzoek tot het uitbrengen van advies. Het advies van Staattoezicht wordt na ontvangst aan u toegestuurd, waarna u 8 weken de tijd heeft om  advies uit te brengen. Dit houdt in dat u maximaal 14 weken de tijd heeft om het winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.    indicatie globale planning:  « Week 36 ontvangst aangevuld winningsplan Westerveld door NAM en adviesverzoek aan SodM en decentrale overheden  Week 42 ontvangst advies Staatstoezicht en doorsturen aan decentrale overheden en adviesverzoek aan Tcbb  Week 44-45 specifieke sessie overheden  Week 46 ontvangst advies Tcbb en doorsturen aan decentrale overheden  Week 50 ontvangst advies overheden    Ter informatie stuur ik u ook het stroomschema toe. Hieruit kunt u afleiden hoe het proces nu is ingericht. In het geval van het winningsplan Westerveld, wordt deze lijn  gevolgd.    Echter is, zoals u weet, de adviesrol van de overheden geheel nieuw. Dit betekent dat de inrichting van het proces ook aan verandering onderhevig kan zijn (los van de  uitkomsten van het debat in de 2° Kamer aangaande de voorgestelde wijzigingen in de Mijnbouwwet). Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van de informatiesessies die zijn    gehouden, het adviestermijn van de overheden eerder al met 2 weken verlengd naar 8 weken. Mogelijk leiden nieuwe dienstverleningsafspraken met Staatstoezicht ook tot  aanpassing van het proces (wanneer Staatstoezicht bijvoorbeeld binnen 4 weken advies kan uitbrengen, dan heeft u -uitgaande van de 8 weken adviestermijn na ontvangst  advies Staattoezicht- in totaal 12 weken).   Heeft u toch nog vragen? U kunt mij bereiken op onderstaand nummer. Ik heb verlof van 15 juli tot en met 20 juli.   Ik wens u -mocht u nog op vakantie gaan- een prettige vakantie toe.    Met vriendelijke groeten,         Directie Energie & Omgeving  Cluster Mijnbouw</pre>

====================================================================== Einde pagina 816 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 817 ======================================================================

<pre>Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06
 
Van: l .   l 
Verzonden: vrijdag 1 juli 2016 15:15
Aan: ' i i ' . l l l l . ' ' i
i l l ' . l '. l  . l  l ' '
' ' .l . l '. l '.i ' '.  . '
. ' ' ' l.l'
Onderwerp: annulering sessie winningsplan Westerveld (NAM) 8 juli 2016 
Urgentie: Hoog
 
Geachte heer, mevrouw,
 
Op 22 juni jl. heeft u een email ontvangen  over het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) over het winningsplan Westerveld van de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM).  Dit advies zou samen met het winningsplan aan u worden toegestuurd met daarbij het verzoek om hierop advies uit te brengen. SodM heeft eind juni geadviseerd om het
winningsplan met informatie aan te vullen en tot die tijd aan te houden. Om deze reden wil ik daarom de specifieke informatiesessie die gepland stond op 8 juli afzeggen.
 
Proces
Zoals u weet ligt er een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet voor aan de 2e Kamer naar aanleiding van het rapport onderzoeksraad voor de veiligheid (OVV) over Groningen.
Dit heeft tot gevolg dat de winningsplannen op een andere manier beoordeeld zullen worden. De afgelopen maanden is overleg met u geweest over de nieuwe aanpak van
winningsplannen en uw rol daarin.
 
In het wetvoorstel wordt een aantal inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Het winningsplan Westerveld is het eerste plan dat naar aanleiding van de aanbevelingen van het OVV
rapport en de daarop voorgestelde wijzigingen in de mijnbouwwet, is opgesteld. Ten tijde hiervan was de leidraad seismische risico analyse, die door SodM is opgesteld, nog niet
gereed. Eerder is aangegeven dat het winningsplan Westerveld een pilotproject is.
 
Advies Staatstoezicht op de Mijnen
Eind juni 2016 hebben wij het advies van SodM over het winningsplan Westerveld ontvangen. SodM adviseert om het winningsplan aan te houden totdat NAM het winningsplan
heeft aangevuld met de volgende gegevens:
1. Overzicht van de gemeten grondsnelheden en grondversnellingen;
2. Overzicht van de schademeldingen en de aard van de schade;
3. Analyse van de relatie tussen de grondsnelheden/-versnellingen en de aard en omvang van de gerapporteerde schade. Deze analyse zou geplaatst moeten worden in het kader
van vergelijkbare analyses voor andere velden en de kalibratiestudie schade door aardbevingen (TNO rapport, TNO-034-DTM-2009-04435, 11. november 2009) en de SBR Richtlijn-
A;
4. Analyse van de relatie tussen de bevingen en de productie(snelheid);
5. Rapportage van waargenomen relaties bij andere actieve velden;
6. Overige onderbouwende rapporten en analyses.
 
Wij hebben besloten, het advies van SodM over te nemen. Dat betekent dat het winningsplan formeel wordt aangehouden totdat NAM de gegevens heeft aangevuld.
 
Veiligheid gewaarborgd
SodM concludeert dat, op basis van de seismisch risico analyse in het ingediende winningsplan Westerveld, de veiligheid niet in het geding is en dat, in afwachting van de
aanvullende gegevens, de gaswinning op basis van het huidige winningsplan kan doorgaan.   
 
Sessie 8 juli 2016
Aangezien het winningsplan formeel wordt aangehouden, gaat de specifieke informatiesessie van 8 juli aanstaande niet door. Zodra de gegevens zijn aangevuld door NAM en na
(een aanvullend) advies van SodM, ontvangt u opnieuw een uitnodiging voor een specifieke informatiesessie.  
 
Langere adviesperiode
Zodra NAM het herziene winningsplan Westerveld indient, zullen wij parallel aan het verzoek tot advies aan SodM, u om advies vragen. U heeft hierdoor meer tijd om het
winningsplan te bestuderen en advies uit te brengen.  Zodra wij het advies van SodM hebben ontvangen, ontvangt u deze van ons. U heeft hierna nog 8 weken de tijd om advies
uit te brengen. Parallel hieraan verzoeken wij de Technische commissie bodembescherming ook om advies. Wanneer dit advies binnen is zult u dit ook van ons ontvangen.
 
Stukken ter informatie
U vindt het advies van SodM als bijlage bij deze mail. Het aangehouden winningsplan is te groot qua omvang, vandaar dat u deze via een link van WeTransfer kunt openen. U kunt
het document dan downloaden.
 
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Heeft u toch nog vragen dan kunt u mij bereiken via onderstaand telefoonnummer.
 
Met vriendelijke groet,
 
   l
--------------------
 .   
i    
Directie Energie & Omgeving
Cluster Mijnbouw
Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73, 2594 AC Den Haag
Postadres Postbus 20401, 2500 EK Den Haag
Telefoonnummer 06-
 
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u
niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is gezonden,
wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te 
verwijderen. 
De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 
ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch 
verzenden van berichten.
This message may contain information that is not intended for you. If you
are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you
are requested to inform the sender and delete the message.
The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the
risks inherent in the electronic transmission of messages.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 817 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 818 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld    Publieke informatieavond over gaswinning Winningsplan Vragen/opmerkingen  Westerveld  Gedurende de ter inzage periode van 6 weken na publicatie van het  ontwerp instemmingsbesluit van het gewijzigde winningsplan Westerveld  hebben belanghebbenden de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen.  De bijeenkomsten hebben tot doel om belanghebbenden te informeren  over gaswinning in hun omgeving. Daarnaast willen we belanghebbenden  de mogelijkheid bieden om mondeling zienswijzen in te dienen.  Organisator EZ is bevoegd gezag inzake de winningsplannen en is daarmee de  organisator van het informatiebijeenkomsten.    De opzet voor de informatieavonden is een informatiemarkt en geen  plenaire bijeenkomst. Op deze informatiemarkt is informatie te vinden  over gaswinning in het algemeen (waarom wordt er gas gewonnen), het  winningsplan en het ontwerp instemmingsbesluit, het winningsgebied,  bodembeweging (trillingen en daling), overige risico’s, schade en schade  afhandeling en andere (in samenspraak met de overheden en operator)  relevante onderwerpen te denken valt aan Q&A vragen. Om vragen te  beantwoorden zijn er specialisten van EZ en TNO aanwezig zo ook NAM.    Aanwezigen EE — projectleider WP Dit is nog niet afgestemd  vanuit EZ Eee — adviseur vergunningen   He — adviseur vergunningen   MN specialist (geoloog)    EEE - specialist (ge0l00g)    - specialist (?) vanuit TNO    (? - specialist/adviseur vanuit SodM)    (ee — directeur F&O)    (ee — clusterieider Mijnbouw)  EE ON — persvoorlichter/woordvoerder)    Aanwezigen Dit is nog niet afgestemd   NAM   Overheden Provincie Groningen: Overheden Zien jullie en rol weggelegd tijdens deze avonden en  binnen e Gemeente Leek zo ja welke rol zou dit dan zijn?   winnings -    Concept draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 1/5 print datum: 12 juli 2019    </pre>

====================================================================== Einde pagina 818 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 819 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld    Provincie Friesland: Komen er bestuurders en zo ja wie?  e Gemeente Ooststellingwerf  Provincie Drenthe:  e Gemeente Aa en Hunze  e Gemeente Noordenveld  e Gemeente Assen  e Gemeente Tynaarlo    Waterschap Noorderzijlvest  Wetterskip Fryslân   Waterschap Hunze en Aa's  Waterschap Drents Overijsselse Delta    Algemene Eerdere planning & nieuwe planning Ik heb bij het secretariaat van de Mijnraad nagevraagd  planning Week 06 -> week 06 vergadering mijnraad wat de planning is aangezien ik nog geen advies heb  Week 08 -> week 10 advies Mijnraad binnen ontvangen: inschatting is week 10. Dit betekent dat de  Week 09 -> week 11 besluit schrijven planning minimaal 2 weken opschuift.  Week 15 -> week 17 besluit gereed  Week 16 -> week 18 start ter inzage legging ontwerp beschikking  (publicatie)  Week 18 -> week 20 infoavonden  Week 22 -> week 24 einde ter inzage legging ontwerp beschikking (en  daarmee mogelijkheid om zienswijzen in te dienen)  Week 27 -> week 29 verwerken ingediende zienswijzen  Week 28 -> week 30 beschikking gereed (publicatie)    Voorlopige Uitgaande van de nieuwe planning worden de informatieavonden gepland Is dit een goede week? Of spelen hier dan (lokaal) nog  planning in week 20 van 15 t.m. 19 mei 2017 dingen waar we rekening mee moeten houden?  infoavonden    Aantal Het aantal bezoekers zou -gezien de commotie en de aantallen van Hoe krijgen we hier zicht op? Kunnen we een betere  bezoekers eerdere infoavonden georganiseerd door NAM- wel eens boven de 400 inschatting krijgen?  kunnen liggen.    Aantal bijeen- Voorstel is om -gezien de het aantal verwachtte bezoekers en het feit dat De vraag is hoe we de opkomst kunnen kanaliseren?  komsten het hier om 6 gemeenten gaat- 3 informatiebijeenkomsten te We hebben een beperkte capaciteit per locatie maar  organiseren: vooral een beperkte capaciteit in aanwezige  e dinsdag 16 mei specialisten: als de opkomst heel groot is kunnen we  e __ woensdag 17 mei te weinig mensen te woord staan. Opties zouden         Concept draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 2/5 print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 819 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 820 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld    0    Tijdstip/Opzet Informatiemarkt in principe van 19.00 - 21:00  bijeenkomst    Locaties wijkgebouw De Dissel  Kleuvenstee 2, 9403 LR Assen  telefoon 0592-370903  Pand 17 http://pand17.nl/  Stelmakerstraat 17  9403 VB Assen.  telefoon 0592 344 325  Marsdijkhal http://www.marsdijkhal.nl/  Kleuvenstee 3a  Assen  telefoon 0592 — 344477 of telefoon 06 — 51527258  Opstandingskerk www.vredenoord-assen.nl  Wilgenbeemd 2  9403 MA Assen  telefoon 0592-341412  Kerkgebouw de Voorhof https://www.gkvassenmarsdijk.nl/  M.L. Kingweg 50  9403 PA ASSEN  Telefoon:0592 - 375000  E-mailadres:info@gkvassenmarsdijk. nl  Die ligt echter minder centraal en heeft niet zo veel parkeercapaciteit  Alternatieven:  = nabij put Vries Zuid  - nabij put Eleveld    Concept draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303    EZ-BEP regelt  locaties op  genoemde    dagen en  tijdstippen    pag. 3/5    kunnen zijn:  - specifieke sessie per wijk/gebied  - inschrijven op een avond  =__ informatieavond in tweeën delen    Als we ervoor kiezen op een avond te splitsen in 2  delen lijkt mij van 19 -20.30en van 20.30 - 22 uur  acceptabel.   Gezien het grote aantal gemeenten moesten we  besluiten waar we de informatieavonden gaan houden.  We verwachten een grote opkomst vanuit Assen  (Marsdijk). Is het houden van 2 bijeenkomsten in  Assen een optie?    Van belang is ook dat duidelijk is wat de maximale  aantal bezoekers per locatie mogen zijn (brandweer!)  los van de grote van de locatie.    Welke locaties hebben onze voorkeur?  Is een tent buiten (ivm de opkomsten de kans dat we    niet iedereen binnen kunnen laten) noodzakelijk?  Versnaperingen?         print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 820 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 821 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld    Onderwerpen Energietransitie EZ bepaalt Zie voorvoorbeelden van de te tonen informatie de  tijdens avonden e Waarom is gaswinning noodzakelijk? aantallen & posters die tijdens de informatieavond in de gemeente  & Inhoud e Welke alternatieven zijn er en wat betekent dat (wijk Marsdijk inhoud van de Westerveld over Diever zijn gebruikt:  informatie van gas voorzien irt aantal benodigde windmolens of posters https://www.gemeentewesterveld.nl  zonnepanelen)  + __Gaswinning en mogelijkheid voor geothermie? EZ stemt Welke informatie zouden wij nog meer kunnen laten    inhoud posters | zien? Zijn er vragen uit de samenleving die we kunnen  Gaswinning in Nederland af met adresseren?  e Kleine velden beleid overheden/NA  e Kaart NL met gaswinningslocaties M  e Groningen tov Westerveld  EZ/BEP laat  222222? posters  drukken  Ruimte voor Ja: mogelijkheid tot het mondeling indienen van zienswijzen EZ/BEP regelt Normaliter zitten er 2 mensen die de zienswijzen  inspraak bedrijf voor noteren; mogelijk is dit onvoldoende. Voorstel 4 man?  zienswijzen    panelen EZ/BEP regelt Nodig: duidelijkheid aantal posters  het aantal  panelen  [en/oeamer | Er worden geen presentaties gehouden EZ/BEP indien Slide show vanuit NAM?  [en/oeamer | nodig    Badges EZ/NAM  leveren lijst  met namen &  functies aan  EZ/BEP regelt  badges   Koffie /thee / Ja EZ/BEP   koekje    Informatiemap EZ bepaalt iom Is dat handig? Wat zouden we in de map kunnen  routekaart NAM inhoud opnemen?   map en   routekaart Routekaart: welke panelen en bij wie vragen stellen?         Concept draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 4/5 print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 821 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 822 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld    EZ/BEP regelt  map en  routekaart    Beveiliging Media analyse t.b.v. beveiligingsschouw is uitgevoerd; EZ onderhoudt Voor vragen over veiligheid in Assen kan contact  Contact is gelegd met Rijksbeveiliging; het contact met | worden gelegd met Francois Kloosterhuis 06 30171025    ; a: debe rijksbeveiliging | £ Koosterhuis@assen.nl  Uitgangspunt is dat EZ verantwoordelijk is voorde veiligheid in het    gebouw en de politie voorde veiligheid buiten het gebouw. Afstemming Rijksbeveiliging . . .   tussen Rijksbeveiliging en Politie vindt plaats via de Rijksbeveiliging. regelt de Mocht in de aanloop naar de informatieavonden de  verdere gemoederen zodanig oplopen, dan heeft de   Aantal beveiligers wordt bepaald adv verwachtte aantal bezoekers; uitvoering Rijksbeveiliging de mogelijkheid om de avonden af te    locatie, media-analyse en inschatting lokale politie. blazen . Zienswijzen kunnen dan schriftelijk worden    ingediend    Ja 21 uur of 22 uur afhankelijk van de insteek FeO einde tijd is stipt einde tijd!    Ja voor aanwezigen vanuit EZ/NAM/BEP/Rijksbeveiliging EZ/NAM geven  aantallen door    BEP regelt  maaltijd         Concept draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 5/5 print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 822 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 823 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld              Actielijst behorende bij draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 1/5 print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 823 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 824 ======================================================================

<pre>    Inloopsessies Winningsplan Westerveld              Actielijst behorende bij draaiboek Winningsplan Westerveld versie1.0 d.d. 170303 pag. 2/5 print datum: 12 juli 2019</pre>

====================================================================== Einde pagina 824 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 825 ======================================================================

<pre>Date : 3-6-2015 12:07:20
From    aaenhunze.nl
To :   . assen.nl
Subject : FW: Aankondiging boring Assen-Noord
Attachment : image001.png;image002.png;image003.jpg;
Hoi i
 
Zie hieronder. (het overleg gemeenten Assen Tynaarlo, Aa en Hunze en provincie is donderdag 11 juni om 9.30 uur provinchuis)
 
Met vriendelijke groet,
 
i  - leidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i   
Verzonden: woensdag 3 juni 2015 12:00
Aan: ' .-lla@shell.com'
CC: ' drenthe.nl'; assen.nl; tynaarlo.n tynaarlo.nl)
Onderwerp: RE: Aankondiging boring Assen-Noord
 
Dag i ,
 
Ik neem aan dat je dit bericht ook hebt gedeeld met mijn collega’s van de provincie en gemeenten Assen en Tynaarlo.
Mijn reactie deel ik nu met hen ook omdat wij volgende week donderdag een afstemmingsoverleg hebben  
 
Ik  zal ik het bericht ook delen met wethouder Co Lambert en eventueel college en raad. Daarnaast wijs ik nog even op de communicatie afspraken (hieronder) .
Daarbij adviseer ik om de info over de informatiebijeenkomst van 29 juni even met mijn collega’s van communicatie af te stemmen (De Schakel/website?)
 
Ik begrijp dat er alleen wordt geboord vanaf grondgebied Assen. Daarom is er voor mij geen reden om de vergunningverleners Aa en Hunze bij RUD te informeren
 
Communicatie (Info van NAM):
•         Omwonenden
•         Relevante dorpsbelangen
•         Provincie, Relevante waterschappen, Gemeenten
•         Media
 
Wanneer we toe zijn aan de echte boring/activiteit, houden we deze partijen op de hoogte door middel van:
•         Persoonlijke brieven of mail
•         Rondleiding tijdens de boring
•         Eventueel informatiebord
•         Eventueel mediaberichten RTV Drenthe of Dagblad van het Noorden of Het Gezinsblad
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
i   eidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i .ill@shell.com [mailto:i ill@shell.com] 
Verzonden: woensdag 3 i  
 i  
Onderwerp: Aankondiging boring Assen-Noord
 
Geachte heer , beste ,
 
Zoals wij eerder met u hebben gedeeld, heeft de NAM opnieuw plannen om een boring naar een separaat blok in een bestaand gasveld uit te voeren. Deze keer gaat het om een boring vanaf onze locatie ‘Vries-1’ aan Het Kleuvenveld in de gemeente
Assen.
 
Het beoogde gasveld Vries-Zuid-Zuid bevindt zich voornamelijk onder het dorp Loon, op een diepte van 3000 meter. Ook enkele straten van de wijk Marsdijk bevinden zich boven de rand van dit gasveld. De rechterhoek van het gasveld ligt in de
gemeente Aa en Hunze. Met deze nieuwe boring hopen wij een overgebleven blok (met blauwe omtrek) met gas te kunnen gaan produceren die eerder, met een reeds afgesloten put in dit deel van het veld, niet te bereiken was. Dit gasveld valt
overigens onder het gaswinningsgebied ‘Vries’, dat zich uitstrekt tot in de gemeente Tynaarlo. De linkerhoek van het gasveld op onderstaande afbeelding is overigens ook een apart blok van hetzelfde gasveld, maar dat is reeds geproduceerd, namelijk
van 1976 tot en met 1989.
 
De boring staat nu gepland voor de maanden oktober en november. Dat houdt in dat er in de maanden daarvoor al voorbereidingen op de locatie plaatsvinden, om het opbouwen van de boortoren mogelijk te maken. De aanvoer van de boortoren duurt
enkele dagen en vindt per trucks plaats. Het opbouwen van de toren duurt ook enkele dagen, waarna het boren kan beginnen. De verwachting is dat het boren circa twee maanden in beslag neemt. Daarna vinden er nog diverse werkzaamheden en
activiteiten plaats. Uiteindelijk wordt er –indien er inderdaad voldoende gas wordt aangetroffen- een definitieve installatie geplaatst op de locatie om het produceren van het gas te kunnen starten. Data van deze laatste werkzaamheden zijn allemaal
afhankelijk van de vorderingen en resultaten van de boring.
 
Omwonenden zijn of al geïnformeerd middels persoonlijke gesprekken òf worden binnenkort geïnformeerd per informatiebrief. Tevens worden zij, samen met de inwoners van Loon, Taarlo en de betreffende rand van Marsdijk, uitgenodigd voor een
inloopavond nabij onze locatie op maandag 29 juni 2015. De uitnodigingen daarvoor worden binnenkort verstuurd. Wanneer de boortoren op de locatie staat, organiseren we nog een open dag voor deze zelfde groep inwoners. Tot slot wordt er een
specifieke facebookpagina aangemaakt waarop de vorderingen van de boring gevolgd kunnen worden en waarop meer informatie over de activiteiten te vinden is.
 
Mocht u vragen hebben naar aanleiding van deze informatie, vernemen wij dat graag. Vooralsnog ga ik er vanuit dat ik u voldoende heb geïnformeerd voor het moment: uiteraard met de belofte u op de hoogte te blijven houden.
 16.1286
</pre>

====================================================================== Einde pagina 825 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 826 ======================================================================

<pre> 
 
Met vriendelijke groet,
 
i  i
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . ll.com
.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 826 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 827 ======================================================================

<pre>    Peelo    Noorderpark         dustrieweg    Marsdijk    Het  Stoe                   VRIES         Kam psheide          Vonn  ?s  KO  Gat  Gast eren   oe Gastersche   N ester nt   Da  aaiioe™ °  8  Ballo oërveld 5  2  Balloërv eld 3  a  io  Stak enbarg</pre>

====================================================================== Einde pagina 827 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 828 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 828 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 829 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 829 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 830 ======================================================================

<pre>Date : 3-6-2015 16:28:05
From :    assen.nl
To    assen.nl
Subject : FW: Aankondiging NAM-boring Assen-Noord
Hoi 
 
Zie reactie Albert
 
Van: Albert Smit 
Verzonden: woensdag 3 juni 2015 16:13
Aan:  
CC: Marco Out; Harmke Vlieg; Ruud Wiersema; Maurice Hoogeveen; i  i
Onderwerp: Re: Aankondiging NAM-boring Assen-Noord
 
Dinsdag naar college als Memotje.
Verstuurd vanaf mijn iPad
Op 3 jun. 2015 om 13:21 heeft   . @assen.nl> het volgende geschreven:
Dag mensen,
 
Gezien de ervaringen uit het recente verleden lijkt
overleg mij wel even op zijn plaats.
 
Groet,
 
 
Van: Albert Smit 
Verzonden: woensdag 3 juni 2015 12:38
Aan: Marco Out; Harmke Vlieg; Ruud Wiersema; Maurice Hoogeveen;     
Onderwerp: Fwd: Aankondiging NAM-boring Assen-Noord
 
Ter info (en bespreking?)
 
Groet Albert
Verstuurd vanaf mijn iPad
Begin doorgestuurd bericht:
Van: < @shell.com>
Datum: 3 juni 2015 12:06:09 CEST
Aan: < @assen.nl>
Onderwerp: Aankondiging NAM-boring Assen-Noord
Hallo Albert,
 
Zoals wij eerder met je hebben gedeeld, heeft de NAM opnieuw plannen om een boring naar een separaat blok in een bestaand gasveld uit te voeren. Deze keer gaat het om een
boring vanaf onze locatie ‘Vries-1’ aan Het Kleuvenveld in Assen.
 
Het beoogde gasveld Vries-Zuid-Zuid bevindt zich voornamelijk onder het dorp Loon, op een diepte van 3000 meter. Ook enkele straten van de wijk Marsdijk bevinden zich boven
de rand van dit gasveld. De rechterhoek van het gasveld ligt in de gemeente Aa en Hunze. Met deze nieuwe boring hopen wij een overgebleven blok (met blauwe omtrek) met gas
te kunnen gaan produceren die eerder, met een reeds afgesloten put in dit deel van het veld, niet te bereiken was. Dit gasveld valt overigens onder het gaswinningsgebied ‘Vries’,
dat zich uitstrekt tot in de gemeente Tynaarlo. De linkerhoek van het gasveld op onderstaande afbeelding is overigens ook een apart blok van hetzelfde gasveld, maar dat is reeds
geproduceerd, namelijk van 1976 tot en met 1989.
 
De boring staat nu gepland voor de maanden oktober en november. Dat houdt in dat er in de maanden daarvoor al voorbereidingen op de locatie plaatsvinden, om het opbouwen
van de boortoren mogelijk te maken. De aanvoer van de boortoren duurt enkele dagen en vindt per trucks plaats. Het opbouwen van de toren duurt ook enkele dagen, waarna het
boren kan beginnen. De verwachting is dat het boren circa twee maanden in beslag neemt. Daarna vinden er nog diverse werkzaamheden en activiteiten plaats. Uiteindelijk wordt
er –indien er inderdaad voldoende gas wordt aangetroffen- een definitieve installatie geplaatst op de locatie om het produceren van het gas te kunnen starten. Data van deze
laatste werkzaamheden zijn allemaal afhankelijk van de vorderingen en resultaten van de boring.
 
Omwonenden zijn of al geïnformeerd middels persoonlijke gesprekken òf worden binnenkort geïnformeerd per informatiebrief. Tevens worden zij, samen met de inwoners van
Loon, Taarlo en de betreffende rand van Marsdijk, uitgenodigd voor een inloopavond nabij onze locatie op maandag 29 juni 2015. De uitnodigingen daarvoor worden binnenkort
verstuurd. Wanneer de boortoren op de locatie staat, organiseren we nog een open dag voor deze zelfde groep inwoners. Tot slot wordt er een specifieke facebookpagina
aangemaakt waarop de vorderingen van de boring gevolgd kunnen worden en waarop meer informatie over de activiteiten te vinden is.
 
Mocht je vragen hebben naar aanleiding van deze informatie, vernemen wij dat graag. Vooralsnog ga ik er vanuit dat ik je voldoende bent geïnformeerd voor het moment:
uiteraard met de belofte je op de hoogte te blijven houden.
 
 16.1287
</pre>

====================================================================== Einde pagina 830 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 831 ======================================================================

<pre>cid:image001.png@01D09DEF.944BE210
 
 
Met vriendelijke groet,
  
  
           
  
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
Tel: +31 (0)592 363 
Mobiel: +31 6 
: .l l.om
Internet: http://www.nam.nl
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 831 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 832 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 08:26:29
From :  
To : "Postteam" postteam@assen.nl
Subject : FW: Achtergrondinformatie gaswinning NAM Assen-Noord
Attachment : image001.png;image002.jpg;
Willen jullie deze ook inboeken?
 
Van: - l @shell.com [mailto: . - ll @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 2 december 2016 16:17
Aan: Marco Out <M.Out@assen.nl>; bestuur@tynaarlo.nl; CLambert@aaenhunze.nl
CC: i @aaenhunze.nl; @tynaarlo.nl;   @assen.nl>;   i@assen.nl>;   i . i@assen.nl>
Onderwerp: Achtergrondinformatie gaswinning NAM Assen-Noord
 
Geachte heren,
Zoals in de voorgaande mail is beloofd, hierbij extra achtergrondinformatie over de gaswinning in Assen-Noord, over winningsplannen en over de communicatie hierover aan uw
bewoners.
 
Het proces rondom het nieuwe winningsplan
Elk bedrijf in Nederland dat gas uit de grond wil halen moet een winningsplan maken. Hierin staat onder meer hoe het bedrijf gas wil winnen. En wat de invloed daarvan op de
omgeving is.  In het winningsplan zit ook technische en financiële informatie over de winning, zoals:
·         informatie over de duur van de winning;
·         de te winnen volumes;
·         de verwachte bodembeweging ten gevolge van de winning.
 
Na enkele jaren gebruik te hebben gemaakt van de rechten en plichten in een winningsplan, levert NAM doorgaans een wijziging op dat bestaande winningsplan in. Dit wordt
soms een ‘nieuw’ winningsplan genoemd, en soms een ‘update’. NAM heeft in 2016 een wijziging van het winningsplan ingediend. Bij het indienen van het gewijzigde
winningsplan heeft NAM op verzoek van de Minister rekening gehouden met de lopende wijziging van de Mijnbouwwet en de daarin opgenomen aangescherpte eisen voor
winningsplannen. In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft volgens de Minister geen aanleiding om de
voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te starten.
Het nieuwe proces rondom alle winningsplannen behelst ondermeer dat omwonenden en gemeenten, provincies en waterschappen de gelegenheid krijgen om op het
winningsplan te reageren. Dat proces repecteren wij uiteraard en wij werken daar ten volle aan mee door onder andere aan de voorkant daarvan al in gesprek te gaan,
omwonenden en opwonenden te informeren door middel van inloopbijeenkomsten en diverse andere communicatiekanalen. U bent onderdeel van dat proces, en dat is ook
precies waar wij afgelopen woensdag over gesproken hebben. Uiteindelijk beoordeelt de Minister van EZ de winningsplannen, en dus ook het winningsplan in deze (met de naam
‘Westerveld’).
 
Juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan
Door uitspraken in een debat in de Kamer en een bijbehorende brief met antwoorden op Kamervragen, bestond de gedachte dat winning uit deze put nieuw was. NAM heeft
toentertijd al aangegeven dat dit slechts een nieuwe put was, richting een blok dat al eerder productie heeft opgeleverd. Dat blok is onderdeel van het gasveld met de naam Vries.
Het gasveld wordt beschreven in het winningsplan Westerveld. NAM heeft daarop aangegeven dat de put niet in gebruik zou worden genomen zonder toestemming van het
Ministerie van EZ.
De verwachting was dat een update van het winningsplan binnen afzienbare tijd afgerond zou kunnen worden. Nu dit echter niet het geval bleek te zijn, heeft NAM aan de
toezichthouder, Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), gevraagd om aan te geven of productie uit put Vries-10 is toegestaan onder het huidige winningsplan. Het betreft immers
geen nieuwe winning, maar een bestaand gasveld. SodM heeft geconstateerd dat de grenzen van het vigerende winningsplan met het in gebruik nemen van put Vries-10 de
komende twee jaar naar verwachting niet zullen worden overschreden en dat er op basis van het bestaande winningsplan gestart kan worden met de productie uit deze put. NAM
voldoet hiermee dus aan de vereisten en mag op basis daarvan een aanvang maken met de productie.
 
NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente
Het gasveld Vries is een van de 220 kleine gasvelden in Nederland.  Het gasveld Vries is al sinds 1968 in gebruik. De nieuwe put is aangesloten op een onderdeel van dat gasveld,
wat wij geologisch een blok noemen. Dit blok hebben wij de naam Vries-Zuid-Zuid gegeven, maar heeft dus geen enkele geografische relatie met het dorp Vries. Sterker nog: het
ligt onder Assen-Noord, voornamelijk onder het dorp Loon.
In dit winningsplan is ook een seismische risicoanalyse opgenomen. Deze seismische risicoanalyse geeft geen aanleiding om de voorgenomen productie uit Vries-10 niet op te
starten. Met andere woorden: het is onwaarschijnlijk dat er seismische activiteit ontstaat door de winning uit het Vries-gasveld. Ook de verwachte bodemdaling (< 2 cm) blijft met
de productie uit de put Vries-10 binnen het nu geldende winningsplan. Mochten inwoners van uw gemeente denken dat zij schade lijden door NAM, dan kunnen zij een melding
van die schade doen. Deze melding wordt daarop door een deskundige onderzocht. Indien uit dat onderzoek blijkt dat de schade door NAM’s activiteiten komt, dan vergoedt NAM
die schade zondermeer. We maken daarvoor gebruik van een schadeprotocol.
 
Communicatie
De andere kant is dat de gaswinning in uw gemeenten niet nieuw is. Ook dit blok, waarin naar verwachting 400 miljoen m3 gas zit, is niet nieuw. In de gemeente Assen wordt -ter
vergelijking- in een jaar tijd door de huishoudens ongeveer 50 miljoen m3 gas per jaar gebruikt.
De afgelopen jaren is er intensief gecommuniceerd over gaswinning in Noord-Drenthe. Er zijn vele inloopavonden, open dagen, locatiebezoeken en boortorenrondleidingen
georganiseerd. Het social media-gebruik door NAM is toegenomen met als doel geïnteresseerden en omwonenden te informeren over actuele activiteiten. Er zijn flyers, brieven
en uitnodigingen op adres gestuurd. Er zijn vele overleggen geweest met lokale vertegenwoordigers van dorpen en wijken, zoals dorpsbelangen en wijkraden. Ook via media
wordt gecommuniceerd. Wij merken zelf dat het aantal vragen minder wordt. Wij nemen regelmatig poolshoogte door middel van diverse soorten gesprekken. Vragen en
onduidelijkheden blijven er altijd, maar de frequentie neemt duidelijk af. Wij begrijpen heel goed dat ons werk niet in één zin of brief uit te leggen is. We gaan daarom door. De
eerstvolgende acties zijn het sturen van flyers (Loon, Tarlo en Balloo) en het organiseren van informatiemiddagen en -avonden in Loon (Balloo en Taarlo), Marsdijk en Vries. De
sessie in Loon vindt plaats op 24 januari 2017.
Alle informatie is terug te vinden op www.nam.nl of op Facebook: NAM in Assen.
 
Ik hoop u hiermee voldoende informatie te hebben gegeven voor het moment. Mocht u nog extra vragen hebben, dan hoor ik dat graag.
 
 
Met vriendelijke groet,
 
. i  
s 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E .-l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 16.1288
</pre>

====================================================================== Einde pagina 832 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 833 ======================================================================

<pre>https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 833 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 834 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 834 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 835 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 835 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 836 ======================================================================

<pre>Date : 3-7-2015 14:38:10
From :  "
To : "Theo Dijkstra" assen.nl
Subject : FW: Advertentie Assen NAM
Attachment : NAM adv_DrentheJournaal 262x397.pdf;image003.jpg;image004.png;
Beste Theo,
 
T.k.n.
Onderstaande mail is naar Marco gegaan.
 
Groet,
 
Van:  i 
Verzonden: donderdag 2 juli 2015 18:25
Aan: Marco Out;   
Onderwerp: FW: Advertentie Assen NAM
 
Heren,
 
Onderstaande mail ontving ik van de NAM. Ze gaan bijgevoegde advertentie plaatsen. Dit is niet handig. Ze laten zien waar er op dit moment nog meer gas wordt gewonnen onder
Assen. Dit kan leiden tot onrust in andere delen van de stad. Ik heb al geprobeerd om de NAM te pakken te krijgen, maar dit is niet gelukt.
 
Verder heb ik even contact gehad met het ministerie van EZ. Ze hadden de uitzending op RTV Drenthe gezien en zijn zich er van bewust hoe het onderwerp leeft. EZ is ook bereid
om langs te komen in Assen, bijvoorbeeld om de gemeenteraad te informeren.
 
Groet,
 
Van: . l @shell.com [mailto: . ll @shell.com] 
Verzonden: donderdag 2 juli 2015 13:15
Aan:  i i @aaenhunze.nl
CC: .i @drenthe.nl; @tynaarlo.nl
Onderwerp: Advertentie Assen NAM
 
  ,
De advertentie in de bijlage wordt vrijdag geplaatst in het Drenthe Journaal. Asser Courant volgt volgende week.
 
Het is bedoeld voor mensen die vooral elders in Assen wonen dan in Assen-Noord, en die zich nooit eerder in de gaswinning in en rondom Assen hebben verdiept: “Gaswinning
hier is niet nieuw”. Verder gaan we door met de communicatie rondom de boring vanaf Vries-1. Ik stuur jullie in een separate mail een NAM-verslag van de inloopsessie van
afgelopen dinsdag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1289
</pre>

====================================================================== Einde pagina 836 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 837 ======================================================================

<pre>    NAM    Aardgas speelt een cruciale rol in de Nederlandse energiemix. Wat wij doen is in  het kort samen te vatten als het opsporen, winnen en produceren van aardgas, en  vervolgens het weer opruimen van de winningslocatie. NAM produceert ongeveer  75% van de totale gasproductie in Nederland. Bijna de helft van het energieverbruik  in Nederland komt van aardgas.         DE GASVELDEN VAN NAM  RONDOM ASSEN    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft  circa honderdvijfenzeventig gaswinningslocaties in  Nederland, vitgezonderd de locaties van het  Groningen-gasveld. Deze locaties bevinden zich in  Friesland, Groningen, Overijssel, Noord-Holland,  Zuid-Holland en Drenthe. Rondom Assen heeft NAM  vier gaswinningslocaties die vijf gasvelden beslaan,  waarbij we dit najaar bij één (Vries-Zuid-Zuid) een  boring gaan verrichten. NAM boort jaarlijks ongeveer  twaalf nieuwe putten door heel Nederland. Elke boring  duurt twee maanden. De boortoren is dertig meter  hoog en er staan allemaal apparaten omheen die  nodig zijn voor de boring. Ook zijn er dagelijks zo’n  vijftien mensen in ploegen op de boorplaats.   Over de activiteiten van NAM in Assen heeft u al veel  kunnen horen en lezen. Wij begrijpen dat dat vragen  oproept. Hieronder een overzicht van onze activiteiten  rondom Assen.    LOCATIE ASSEN (KLOOSTERVEEN)    Start gasproductie : 2007  Aantal putten : 1 put  Totaal verwachte gasproductie : 0,2 miljard Nm3    LOCATIE WITTEN-1 (TT-CIRCUIT)   Hier zijn twee gasvelden aangeboord maar niet in  productie genomen omdat er te weinig gas werd  aangetroffen.    LOCATIE ELEVELD (ELEVELD)  Start gasproductie   Aantal putten   Totaal verwachte gasproductie    : 1975  : 3 putten  : 10,5 miljard Nm3    BRON VAN ONZE ENERGIE    LOCATIE VRIES-1 (BIJ TAARLO)   Voor het najaar van 2015 staat een nieuwe boring  naar het gasveld Vries-Zuid-Zuid gepland.   Start gasproductie : 1978   Aantal putten : 1 put opgeruimd  Totaal historische gasproductie : 0,06 miljard Nm3    AARDBEVINGEN   Voor het veld Vries-Zuid-Zuid is het risico op voelbare  bevingen erg klein. De grootte van dit gasveld is  duizenden keren kleiner dan van velden waar eerder  bevingen zijn geweest. Bevingen kunnen worden  veroorzaakt door gaswinning en tot schade leiden aan  huizen. Van de honderdvijfenzeventig kleine gasvelden  in Nederland hebben er tot op heden zes een voelbare  beving veroorzaakt. NAM heeft hiervoor een schade-  regeling. Informatie over aardbevingen, onderzoek en  schadeafhandeling vindt v op www.NAMplatform.nl.    HEEFT U VRAGEN?  Wilt u hier meer van weten? Of maakt u zich zorgen?  Dan kunt u ons bellen op 0592 36 91 11.    U kunt ons ook volgen op onze Facebookpagina:  NAM in Assen. Kaarten zijn te vinden op onze    website: www.nam.nl/assen.    Actuele berichten over onze werkzaamheden kunt u  volgen op Twitter: @NAMbv.    Ho</pre>

====================================================================== Einde pagina 837 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 838 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 838 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 839 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 839 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 840 ======================================================================

<pre>Date : 18-2-2016 16:52:54
From : @shell.com
To : " ynaarlo.nl" @tynaarlo.nl, " @aaenhunze.nl" @aaenhunze.nl, " @drenthe.nl" @drenthe.nl
Cc :   @assen.nl
Subject : FW: Afronding onderzoeken buitengebied
Attachment : image001.jpg;image004.jpg;image003.png;
Heren, dame,
Onderstaande mail is vanmiddag verstuurd naar jullie burgemeesters. Het leek mij handig dat jullie hem rechtstreeks van mij zouden krijgen.
 
Assen is geen ‘buitengebied’ (geen van jullie gemeenten trouwens, maar dat is mijn persoonlijke mening ;-)), vandaar dat Assen niet in deze mailing is opgenomen. Maar, ik denk
dat het ook voor jou en jullie handig is om te weten wat er speelt en wat er gaande is met de schade die vanuit het Groningen-veld in Noord-Drenthe bij NAM gemeld wordt.
 
Ik ben er dinsdag ook bij. Dus, tot dinsdagmiddag! Ik neem de schadecijfers mee.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 .-l ell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
Sent: donderdag 18 februari 2016 15:34
Subject: Afronding onderzoeken buitengebied
 
Geachte burgemeester,
Arcadis is in het voorjaar 2015 in opdracht van NAM een onderzoek beginnen naar schademeldingen buiten de zogenaamde contourlijn. Deze lijn vormde de
grens van het gebied waar buiten het zeer onwaarschijnlijk werd geacht dat opgetreden aardbevingstrillingen schade zouden hebben kunnen aanrichten. Buiten
het door deze contour begrensde gebied werden schademeldingen wel geregistreerd, maar niet meteen opgevolgd. Hierdoor kon prioriteit gegeven worden aan
meldingen in het centrale bevingsgebied.
Dat heeft helaas onrust veroorzaakt omdat bewoners buiten deze contour zich buitengesloten en afgewezen voelden en daarom worden meldingen in dit
buitengebied onderzocht. 
Nadat de eerste batch van 5 gebieden waar grote onrust was ontstaan (en waar veel meldingen waren gedaan) was afgerond, zijn nu ook de onderzoeken in 6
andere gebieden afgerond. Er zijn in totaal 70 woningen in 11 gebieden onderzocht langs de gehele contourlijn. De mogelijke oorzaken van schade zijn in kaart
gebracht en hieruit blijkt dat:
 
·         Voor elke onderzochte woning is vastgesteld dat er geen schade gezien is als gevolg van aardbevingen.
·         Er zijn voor elke onderzochte woning één of meerdere andere schadeoorzaken geconstateerd (bijvoorbeeld verkeerstrillingen, bouwwerkzaamheden, een
bouwgebrek).
·         De kans op aardbevingsschade is in elk van de 11 onderzochte gebieden, verwaarloosbaar voor alle onderzochte huizen in het onderzoeksgebied.
In overleg met de Nationaal Coördinator Groningen is afgesproken dat een stuurgroep onder zijn leiding deze onderzoeken nu zal gaan valideren. 
Na deze validatie zullen NAM en NCG kijken welke vervolgstappen er gezet moeten worden. De uitkomsten van de onderzoeken en de validatie zullen vervolgens
worden gepresenteerd door een expert aan de overige schademelders. De belofte blijft overigens staan dat deze schademelders worden bezocht om de schade
te onderzoeken.
Met de deelnemers uit de tweede batch van het onderzoek wordt na het weekend contact opgenomen om op korte termijn een afspraak te maken voor een
persoonlijk toelichting op de rapporten en de onderzoeksresultaten.
Mocht u hierover nog vragen hebben, dan gelieve u contact op te nemen met  t van onze afdeling  ; Email: @shell.com
& Tel: +31 (0)592 368577/ +31 (0)6 12249773
 
Met vriendelijke groet,
 
  
Asset Manager Groningen
 
De gemeenten per onderzoeksgebied (donkergeel):16.1290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 840 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 841 ======================================================================

<pre> 
 
 
Onderzoeksgebied 1 (Hornhuizen Noord)
?        De Marne
 
Onderzoeksgebied 2 (Leek)
?        Zuidhorn
?        Leek
?        Noordenveld
 
Onderzoeksgebied 3 (Paterswolde-Glimmen)
?        Tynaarlo
?        Haren
 
Onderzoeksgebied 4(Kropswolde Zuid)
?        AA de Hunze
?        Hoogezand Sappemeer
?        Veendam
 
Onderzoeksgebied 5 (Meeden – Finsterwolde)
?        Veendam
?        Menterwolde
?        Pekela
?        Oldambt
 
Onderzoeksgebied 6 (Oldambt)
?        Oldambt
?        Delfzijl
 
 
De voorgaande gebieden waren:
 
1) Kropswolde,
2) Hornhuizen-Zuidhorn,
3) Finsterwolde,
4) Veendam
5) Groningen-West
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 841 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 842 ======================================================================

<pre>    </pre>

====================================================================== Einde pagina 842 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 843 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 843 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 844 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 844 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 845 ======================================================================

<pre>Date : 7-12-2016 08:53:49
From :  
To : "Marco Out" assen.nl
Cc : "    @assen.nl
Subject : FW: Brief aan de NAM
Beste Marco,
 
Zie onderstaand standpunt van Aa en Hunze over de brief aan de NAM.
 
Groet,
 
Van:   : @aaenhunze.nl] 
Verzonden: woensdag 7 december 2016 8:41
Aan:  i < @assen.nl>
CC:   . @assen.nl>;   . @tynaarlo.nl) <. @tynaarlo.nl>;  I  ISlomp@aaenhunze.nl>
Onderwerp: RE: Brief aan de NAM
 
Dag 
 
Ik heb gistermiddag nog even met Co Lambert gesproken.
 
In het college is afgesproken niet te reageren richting NAM voor de commissievergadering van 13 december.
Hij heeft maandag telefonisch van de NAM   begrepen dat de NAM ons tijd wil geven om de gemeenteraad te informeren, maar niet zal wachten tot de hele
procedure van het nieuwe winningsplan Westerveld afgerond is. Dat hebben ze in hun mails en in het gesprek vorige week ook niet toegezegd.
 
Hij zegt wij in het gesprek vorige week al duidelijk hebben laten weten dat wij vinden dat NAM moet wachten tot einde procedure. Co Lambert vind het niet nodig om dat ook nog
weer in een brief aan te geven. Ik heb hem ook nog even gewezen op de politiek kant van een brief
 
De wethouder ziet liever een brief in de trant van 'dank dat jullie ons tijd geven om de raden te informeren; jammer dat het nieuwe winningsplan niet wordt afgewacht; en
volgende keer worden we ook graag vroegtijdig geïnformeerd over meningsverschillen tussen de NAM en EZ, liever te veel informatie dan te weinig.
 
Misschien goed dat er nog bestuurlijk contact plaatsvindt voorafgaand aan jullie raad van 8 december.
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i   
Verzonden: dinsdag 6 december 2016 11:56
Aan:   l  
CC: i    @tynaarlo.nl)
Onderwerp: Re: Brief aan de NAM
 
En in de brief reageer je op e-mails van NAM dus die worden ook openbaar?!
Groeten 
Verstuurd vanaf mijn iPad
Op 6 dec. 2016 om 11:48 heeft i   @aaenhunze.nl> het volgende geschreven:
Communicatie! Als het op de openbare besluitenlijst komt, dan ligt het toch direct bij de pers?. Ik kan niet zien wat er hier nu met de brief gebeurt. 
 
Mijn voorkeur heeft het dat jullie even wachten op signaal uit Vries en Gieten.
 
Groeten 
Verstuurd vanaf mijn iPad
Op 6 dec. 2016 om 11:34 heeft   . @assen.nl> het volgende geschreven:
i 
 
Hij komt op de openbare besluitenlijst (dat is het ambtelijk advies). Raadsleden en de pers zullen er wel op inspringen. We doen waarschijnlijk niets
actiefs.
De brief moet vandaag of morgen uit.
 
We moeten trouwens nog even kijken hoe we ‘m verzenden. Doen we dit afzonderlijk of doen wij een brief uit mede namens jullie?
 
Groet,
 
Van: i   [mailto: @aaenhunze.nl] 
Verzonden: dinsdag 6 december 2016 11:16
Aan:   <. @assen.nl>
CC: P  r < r@assen.nl>; @tynaarlo.nl
Onderwerp: Re: Brief aan de NAM
 
 ,
 
Hoe gaan jullie/wij hiermee om naar raad en publiek? In verband met raad op 8 dec. en commissie bij ons op 13dec. a.s.
 
Groeten Arne16.1291
</pre>

====================================================================== Einde pagina 845 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 846 ======================================================================

<pre>Verstuurd vanaf mijn iPad
Op 5 dec. 2016 om 13:54 heeft i  . @assen.nl> het volgende geschreven:
Dag allemaal,
 
Bij deze de concept brief aan de NAM zoals net besproken met Marco.
 
Graag met spoed bespreken met je portefeuillehouder zodat we deze morgen aan onze college’s kunnen aanbieden.
Het is het sterkst als deze brief wordt ondersteund door jullie.
 
Lukt het om voor 4 uur te reageren?
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  l @assen.nl
website: www.assen.nl
 
Van:   
Verzonden: maandag 5 december 2016 10:11
Aan   @aaenhunze.nl>; @tynaarlo.nl' < @tynaarlo.nl>; i  @assen.nl>
Onderwerp: RE: Brief aan de NAM
 
Hoi 
   orstel. Geen besluit.
Groet,
i  
Verzonden met mijn Windows Phone
Van:  
 ​-​-​  10:02
Aan   '. @tynaarlo.nl';  
Onderwerp: RE: Brief aan de NAM
Hoi 
 
Als Marco Out besluit dat hij een brief stuurt, dan is dat een feit. Ik zal de brief die jij opstelt bekijken en voorleggen aan Co Lambert c.q.
college (wethouder kan geen brieven sturen)
 
 
Met vriendelijke groet,
 
i  - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:   l.ir@assen.nl] 
Verz      :
 i   @tynaarlo.nl';  
Onderwerp: Brief aan de NAM
 
Heren,
Ik ga op verzoek van Marco Out een brief dichten aan de NAM als reactie op de mail. Het idee is dat er een gezamenlijke brief komt. Ik zal
deze met jullie  afstemmen. Ik kom straks met een eerste voorzet. Kunnen jullie hiermee instemmen?
Groet,
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van:  
 ​-​-​  16:09
Aan:   '. @tynaarlo.nl';  
Onderwerp: FW: Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
Heren,
 
Naar aanleiding van het bericht van NAM waarin ik even samenvat met een paar vragen
 
1.       De productie van deze betreffende put (Vries-10) wordt nog niet opgestart. (tot einde adviestermijn?)
2.       Onze portefeuillehouders zijn met ons geïnformeerd en maandag worden zij persoonlijk gebeld. (hoe gaan wij hiermee om naar
raad en inwoners?)
3.       Er volgt een nadere mail met relevante achtergrondinformatie.
 
Aandacht voor communicatie dus! Hoe gaan we hiermee om?
 
</pre>

====================================================================== Einde pagina 846 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 847 ======================================================================

<pre>Met vriendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i-l shell.com [mailto: .i-l @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 2 december 2016 14:58
Aan: @assen.nl; Lambert, Co; bestuur@tynaarlo.nl
CC: assen.nl; . @assen.nl; tynaarlo.nl;   @assen.nl
Onderwerp: Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
 
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put
Vries-10 en het Westerveld-winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie
gepubliceerd: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10.
Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien ruimte ziet in het bestaande winningsplan Westerveld om winning uit NAM’s
nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar voor gebruik is gemaakt, op te starten.
Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per
mail geïnformeerd over ons voornemen om de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook
verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start
van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit
moment buigt over de gaswinning in uw gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar
luisterend, willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig en juist te informeren over
·         uw standpunt,
·         de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
·         het proces rondom het nieuwe winningsplan,
·         NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw
gemeente krijgt, dat wij u graag de mogelijkheid geven om het toekomstige winningsplan met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij
daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we
samen verder kunnen, voldoen aan ieders wensen.   neemt daarvoor contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden
rondom gaswinning in Noord-Drenthe, geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie over dit onderwerp mee.
 
Ik hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 i  i
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E i i l@shell.com
I www.nam.nl
<image001.png>http://www.twitter.com/nambv
 
<image002.jpg>https://www.linkedin.com/company/nam
 
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend
bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie
of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als
gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
<brief aan de NAM winning put Vries-10 def concept.docx>
</pre>

====================================================================== Einde pagina 847 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 848 ======================================================================

<pre>DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van
onjuistheden en/of gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 848 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 849 ======================================================================

<pre>Date : 18-6-2015 14:18:16
From :  "
To :    @assen.nl
Subject : FW: Brief communicatie en besluitvormingrond mogelijke aardgaswinning in Assen
Attachment : nam 1.jpg;nam 2.jpg;b67a5a1b6356publieksversie-gaswinning-groningen-web.pdf;
Tkn.
Groet,
 
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: Griffier
Verzonden: ​18-​6-​2015 14:06
Aan:  i  
Onderwerp: Brief communicatie en besluitvormingrond mogelijke aardgaswinning in Assen
 
 
Van:   i  [mailto: l @home.nl] 
Verzonden: donderdag 18 juni 2015 14:04
Aan: Info
CC: Griffier
Onderwerp: communicatie en bes;luitvormingrond mogelijke aardgaswinning in Assen
 
Brief aan het college van burgemeester en wethouder van de gemeente Assen
In afschrift aan de gemeenteraad van Assen via de griffier
 
Betreft communicatie en besluitvorming rond mogelijke aardgaswinning in Assen
 
Assen, dd 18 juni 2015
 
 il  l    
 
 
Geacht college, geachte raad,
 
Wij ontvingen van de NAM afgelopen week een uitnodiging voor een “inloopsessie boring Assen-Noord”, zie bijgevoegde copie.
Nu zijn we ongeveer een week verder en het verbaast ons nogal dat wij van ons gemeentebestuur in deze zaak nog niets hebben vernomen. Er is aandacht in de pers geweest, er
zijn zelfs Kamervragen over gesteld, maar als betrokken bewoners van het blijkbaar te boren gebied, vernamen we taal nog teken van ons bestuur.
 
De NAM nodigt ons uit om van hen te vernemen wat er gaat gebeuren en wil graag van ons weten wat onze ervaringen met hen zijn en of wij nog suggesties hebben om de
werkzaamheden te organiseren en uit te voeren.  Voor hen is het dus blijkbaar een voldongen feit dat er geboord gaat worden.
Heeft ons bestuur daar vergunning voor verleend? Zo ja, wanneer en onder welke voorwaarden? Welke waarborgen zijn daarbij gesteld voor onze veiligheid en ons woonplezier
in deze gemeente? Welke regelingen zijn van kracht bij eventuele schade, waardevermindering of immateriële gevolgen?
 
Zo maar een paar vragen, die bij ons opkomen, mede naar aanleiding van de ervaringen in Groningen. Zie daarover het rapport van de onderzoeksraad voor veiligheid.
(publieksuitgave bijgevoegd). De conclusies en aanbevelingen van de Raad mogen toch tenminste uitgangspunt zijn voor de positiebepaling van ons gemeentebestuur. Dat waakt
immers als eerste over onze veiligheid, ons welzijn en onze belangen? Of hebben wij te hoge verwachtingen van U?
 
Wij sturen deze brief aan het College en aan de Raad van onze gemeente, want het gaat beide organen naar onze mening evenveel aan, zij het uit deels verschillende
verantwoordelijkheden.
 
Wij vragen van beiden op korte termijn uw actie, want onze onrust en ons onbegrip is groot. In onze omgeving staan wij daarin niet alleen, moge duidelijk zijn.
 
Vriendelijk groet,
 
   i 
 
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1292
</pre>

====================================================================== Einde pagina 849 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 850 ======================================================================

<pre>    NAM              U woont in de buurt van een NAM-locatie, en eveneens op of nabij een gasveld  waaruit NAM gas produceert. Vanwege plannen van de NAM om een nieuwe put in  dit gasveld te boren, willen wij u hierbij graag informeren én uitnodigen voor een  inloopsessie.    De NAM is van plan om vanaf de locatie Vries-1, gelegen in het noorden van Assen,  in oktober van dit jaar een boring te verrichten. Afgelopen tijd zijn wij werkzaam-  heden gestart op onze locatie Vries-1 aan Het Grote Veld in Assen. Een deel van die  werkzaamheden zijn bedoeld om de locatie ‘klaar’ te maken voor een boring.   De boortoren staat op dit moment in Noord-Holland waar een project uitgevoerd  wordt. Daarna verhuist de toren naar het noorden van Friesland om vervolgens naar  Assen toe te komen. Er zijn ongeveer 60 vrachtwagens nodig om de volledige boor-  foren in een week tijd op locatie af te breken en naar Drenthe te brengen. De 30 meter  hoge boortoren wordt op onze locatie aan Het Grote Veld vervolgens in een aantal    dagen weer opgebouwd.    De boring zelf duurt circa twee maanden. Daarna verplaatsen we de boortoren weer  naar een andere locatie. Nadat de boortoren afgevoerd is, zullen gedurende enkele  maanden nog diverse werkzaamheden op de locatie plaatsvinden. We moeten  bijvoorbeeld de put nog aansluiten op de nieuw te plaatsen installaties.    Wat de voorbereidende werkzaamheden, de boring en de werkzaamheden na afloop  van de boring inhouden, willen we graag vertellen tijdens een inloopsessie waarvoor    wij v dan ook graag vitnodigen. Wij willen daarnaast graag van u vernemen wat uw  ervaringen met NAM zijn en of wij in het vervolg onze werkzaamheden anders  zouden moeten organiseren om de buren minder te belasten.    Deze inloopsessie wordt gehouden op dinsdag 30 juni tussen 16.00 en 20.00 vur in  De Herberg van Loon aan de Gasterenseweg in Loon. Omdat het een inloopsessie  betreft, kunt v zelf een moment kiezen waarop u bij ons langs komt. U hoeft zich niet  van tevoren op te geven.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 850 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 851 ======================================================================

<pre>         NAM    Contact   Als u vragen of opmerkingen over onze werkzaamheden heeft, dan kunt v gedurende  24 vur per dag contact opnemen met de Centrale meldkamer van de NAM, 0592-  364000. Ook kunt u tijdens kantooruren contact opnemen met EE van    dé afdeling via telefoonnummer aaa  |    Tot ziens op 30 juni!              Met vriendelijke groet,  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    a Communicatie    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 851 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 852 ======================================================================

<pre>    Aardbevingsrisico's  in Groningen    Onderzoek naar de rol van    ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         veiligheid van burgers in de    besluitvorming over gaswinning  (1959-2014)    Op 16 augustus 2012 werd het  Groningse dorp Huizinge opgeschrikt  door een aardbeving met een kracht  van 3,6 op de schaal van Richter. Het  was de zwaarste door gaswinning  veroorzaakte beving die tot dan toe   in Nederland was waargenomen. De  beving veroorzaakte veel schade en  leidde tot bezorgdheid. Het vertrou-  wen van bewoners in de veiligheid van  de gaswinning en de daarbij betrokken  partijen zakte naar een dieptepunt.  Een zorgwekkende situatie, temeer  omdat de bewoners voor hun veilig-  heid afhankelijk zijn van deze partijen.    De Onderzoeksraad volgde het dossier  al langer en begin 2014 besloot de  Raad, mede op verzoek van de minister  van Economische Zaken, een onder-  zoek te starten. Dit onderzoek richtte  zich op de vraag in hoeverre rekening  is gehouden met de veiligheid van   de inwoners van het gebied bij de  besluitvorming over de Groninger  gaswinning. Uit het onderzoek blijkt  dat de bij de gaswinning betrokken  partijen niet zorgvuldig zijn omgegaan  met de veiligheid van Groningse bur-  gers in relatie tot de door gaswinning  veroorzaakte aardbevingen. Het is dan  ook van belang dat de geschonden  relatie met de Groningse bevolking  hersteld wordt.    Het onderzoek   Het onderzoek richt zich op de  besluitvorming over de gaswin-  ning in Groningen in de afgelopen  vijftig jaar: op welke manier is de  veiligheid van inwoners van pro-  vincie Groningen meegewogen?  De inwoners konden geen invloed  uitoefenen op het voorkomen of  beperken van risico's van aardbe-  vingen en waren voor hun verligheid  geheel afhankelijk van degenen die  verantwoordelijk zijn voor de gas-  winning. De Raad heeft niet alleen  de besluitvorming in het onderzoek  betrokken, maar ook de manier  waarop betrokken partijen daarover  communiceren. De drie pijlers van  het onderzoek zijn: de verschillende  belangen in de gaswinning, de  manier waarop kennis over risico's   is gebruikt in de besluitvorming en  de manier waarop daarover verant-  woording is afgelegd.    reduceren. Het onderzoek richt zich  niet op de veiligheid van gaswin-  ning zelf, zoals arbeidsveiligheid   of explosieveiligheid, maar op de  veiligheid van de burgers. Inwoners  van Groningen moeten veilig zijn en  zich veilig voelen in hun dagelijkse  leefomgeving.    Samenvatting bevindingen   © Bi de gaswinning uit het Gronin-  genveld stond het belang van de  winning voorop. Veiligheid van de  burgers van Groningen in relatie  tot de aardbevingen is tot begin  2013 niet van invioed geweest op  de besluitvorming. Dit omdat de  beslissers er van uitgingen dat de  risico's beperkt waren.    Tjibbe Joustra, voorzitter  Onderzoeksraad voor Veiligheid    Kennisinstellingen zoals het KNMI,  TNO en universiteiten meenden  voldoende inzicht te hebben   in de risico’s. Dit bleek niet het  geval. Exploitant NAM, toezicht:  houder SodM en het ministerie  van EZ volgden het oordeel van  de kennisinstellingen en hielden  daarbij geen rekening met de  onzekerheden.    Het onderzoek bestrijkt de gehele  periode vanaf de ontdekking van  het Groningenveld in 1959 tot aan  2014, het moment dat de minister  van Economische Zaken maat-  regelen neemt om de gaswinning te         Betrokken partijen    Belangen    2  3  Kennis en risico's 4  Lj    Verantwoording afleggen  Conclusies en aanbevelingen 6    De Onderzoeksraad voor  Veiligheid in vier vragen         e Gedurende de hele periode van  gaswinning communiceerden de  betrokken partijen op een techno-  cratische manier. Dat betekende  dat zij over en niet met de bevol-  king spraken over de besluiten, en  daarbij te weinig rekening hielden  met de gevoelens van de bevol-  king.    Conclusie   De Onderzoeksraad concludeert dat  tot begin 2013 de veiligheid van de  burgers van Groninger in relatie tot  door gaswinning veroorzaakte aard-  bevingen niet van invloed is geweest  op de besluitvorming over de  exploitatie van het Groningenveld.    De betrokken partijen beschouw-  den het veiligheidsrisico voor de  bevolking als verwaarloosbaar en  gingen hiermee voorbij aan de  onzekerheden waarmee deze risico-  inschatting was omgeven. De Raad  concludeert dan ook dat de betrok-  ken partijen niet zorgvuldig zijn  omgegaan met de veiligheid van de  Groningse burgers.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 852 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 853 ======================================================================

<pre>    Bij gaswinning betrokken partijen    Bij de winning van het aardgas uit het Groningenveld zijn zowel publieke als private partijen betrokken.  De Maatschap Groningen is het hart van deze samenwerking waar alle besluiten - van productie tot afzet -  worden genomen.    Ministerie  EZ    Meo    asin, Piva:  ~ Handelt voor en namens  EZ bij de gaswinning uit    ees = Net Groningenveld                                Beleid, toezicht,  staatsdeelneming    advies/toehoorder    GasTerra         Strategische besluitvorming  gaswinning    In- en verkoop gas    advies/toehoorder    Maatschap    xo  50% eigendom _  Gaswinning voor  rekening en risico</pre>

====================================================================== Einde pagina 853 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 854 ======================================================================

<pre>         De gaswinning heeft Nederland  veel gebracht: het aardgas is  een van de pijlers waarop de  Nederlandse economie al een  halve eeuw rust. Met de gaswin-  ning zijn dan ook grote belangen  gemoeid. Sinds de start van de  aardgaswinning in 1963 kwam  en zo'n 280 miljard euro aan  opbrengsten in de schatkist  terecht. In 2013 droeg de gas-  winning voor bijna 10 procent  bij aan de inkomsten van de  rijksoverheid.    Ook voor Shell en ExxonMobil,  de eigenaren van NAM, zijn de  inkomsten uit gaswinning aan-  zienlijk. Uit het onderzoek blijkt  dat voor de betrokken partijen  een maximale winst, optimaal  gebruik en de continuïteit in de  gasvoorziening voor burgers en  de industrie voorop staan.    Veiligheid    Het belang van veiligheid was  zwak belegd ten opzichte van    bovenstaande doelstellingen. Bij  de gaswinning zijn het ministerie  van EZ en EBN hoeders van de  publieke belangen; waaronder  veiligheid. De minister van Eco-  nomische Zaken moest echter  rekening houden met de private  belangen van NAM, Shell en  ExxonMobil vanwege hun recht  om gas te winnen.    Verantwoordelijkheid  Binnen de publiek-private  samenwerking van de Maat-  schap was NAM als exploitant de  enige partij met een wettelijke  verantwoordelijkheid voor veilig-  heid. Omdat NAM het gas ech-    Opbrengsten gaswinning. (Bron: CBS Statline)    16    14    Aardgasbaten in € mrd  o    ter wint voor rekening en risico  van de Maatschap Groningen,  maakt dit de Maatschap ook  verantwoordelijk voor de veilig-  heid. Bij de besluitvorming over  de gaswinning werd door de  partijen steeds gestreefd naar  overeenstemming. De partijen  stonden niet open voor kritische  geluiden. Vanwege de verwe-  venheid tussen overheid en  gassector, de grote private en  publieke belangen, en het  gebrek aan effectief toezicht  concludeert de Onderzoeksraad  voor Veiligheid dat er onvol-  doende prikkels waren om veilig-  heid volwaardig mee te wegen.                        18%                        16%                        14%              12%                             10%                                       val              Aarcibevingsrisica’s in Groningen - 3</pre>

====================================================================== Einde pagina 854 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 855 ======================================================================

<pre>         Vanaf de start van de gaswin-  ning in 1963 tot aan de eerste  aardbeving in 1986 (omgeving  Assen) hielden betrokken  partijen geen rekening met de  mogelijkheid dat gaswinning uit  het Groningenveld kon leiden  tot aardbevingen.    NAM, het ministerie van Eco-  nomische Zaken en de verschil-  lende kennisinstituten dachten  tot die tijd alleen na over de    risico’s van gaswinning met  betrekking tot bodemdaling.  Na de beving in 1986 waren het  burgers en onderzoekers van  TU Delft die een relatie legden  tussen aardbevingen en de  gaswinning.    Gesteund door bevindingen van  het KNMI en andere experts  weersprak NAM aanvankelijk de  mogelijke relatie tussen gaswin-  ning en aardbevingen.    Kritisch tegengeluid    Omdat het Groningenveld wereldwijd  gezien uniek is, kan Nederland weinig  kennis ontlenen aan gaswinningssituaties  in het buitenland. De Onderzoeksraad  vindt het opvallend dat de betrokken par-  tijen deze situatie enerzijds gebruiken als  een verklaring voor het ontbreken van ken-  nis en dit anderzijds niet doorvertalen naar  een continu en diepgaand onderzoek.         Daarnaast blijkt dat het ministerie van EZ,  NAM en kennisinstellingen zoals het  KNMI niet voldoende open stonden voor  kritische tegengeluiden vanuit de weten-  schap en maatschappij. NAM vervulde  geen actieve rol in het doen van onder-  zoek en ontwikkelen van nieuwe kennis.  Het ministerie van EZ toonde geen  actieve houding ten aanzien van kennis-    Omgang met onzekerheid    In 1993 concludeerde de  Begeleidingscommissie  Onderzoek Aardbevingen  (BOA) in haar rapport dat   de winning van aardgas in  bepaalde gevallen tot aard-  bevingen kon leiden, maar dat  het aantal en de sterkte ervan  geen reden zouden zijn voor  enige verontrusting.    In het onderzoekrapport wer-  den onzekerheden en beper-  kingen gemeld die van dien  aard waren, dat aan de afge-  geven prognoses kon worden  getwijfeld. De geruststellende  boodschap maskeerde de  noodzaak om onzekerheden  te verminderen en de risico’s  van gaswinning beter in beeld  te krijgen.    Tot de beving bij Huizinge  zagen het KNMI, NAM, het  ministerie van EZ en SodM  geen aanleiding om hun  prognoses ter discussie te  stellen. Voor SodM was de  beving bij Huizinge de reden    om een eigen analyse uit te  voeren. Deze liet zien dat de  maximale magnitude niet   te bepalen was. Het weg-  vallen van zekerheid over de  maximale aardbevingskracht  riep de vraag op in hoeverre  toekomstige bevingen de  veiligheid van de Groningse  bevolking in gevaar kunnen  brengen. Hiervoor is onder  andere kennis nodig van de  werkzame mechanismen in  de Groningse ondergrond.  Dit inzicht ontbrak.    Gezien de grootschalige   en meerjarige ingreep   van de exploitatie van het  Groningenveld, is de  Onderzoeksraad van oordeel  dat betrokkenen zich al in  een vroeg stadium hadden  moeten realiseren dat dit  onbekende risico's met zich  mee zou kunnen brengen.  Onzekerheid en de reductie  ervan hadden het uitgangs-  punt van hun handelen moe-  ten zijn.    ontwikkeling, ook niet toen NAM die  verantwoordelijkheid niet nam.    Daarnaast ontbrak het toezichthouder  SodM tot de beving bij Huizinge ook aan  een actief kritische houding.</pre>

====================================================================== Einde pagina 855 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 856 ======================================================================

<pre>    Verantwoording    afleggen    Gedurende de gaswinning  ontstond er steeds meer  ongenoegen bij inwoners van  de provincie Groningen. Het  sluimerende ongenoegen over  de verdeling van de aardgas-  baten werd versterkt door de  langdurige ontkenning van  NAM van de relatie tussen  gaswinning en aardbevingen.  Als NAM hier in 1993 op terug  moet komen, schaadt dit het  vertrouwen van de bevolking  in de organisatie. De keuze van  NAM om niet te communiceren  over de bestaande onzeker-  heden voedde het wantrouwen.  Ook de schadeafhandeling  door NAM blijkt een bron van  onvrede onder de bevolking.  De opstelling van NAM werd  als zakelijk en weinig invoelend  ervaren. Het schadeherstel  wordt getypeerd als cosmetisch  van aard en niet duurzaam.    In de periode na de aardbeving  bij Huizinge (2012) verloor    de Groningse bevolking het  vertrouwen in de veiligheid  van de aardgaswinning en in  de partijen die erbij betrokken    zijn. De aardbeving werd als  zwaarder beleefd en de schade  was groter dan bij de bevingen  daarvoor. Het alarmerende  rapport van SodM begin 2013  kwam voor de Groningse bevol-  king en de bestuurders als een  verrassing. Het was voor betrok-  kenen een bevestiging van hun  indruk dat ze al die jaren door  NAM en de overheid zijn mis-  leid en dat hun veiligheid in het  geding is.   SodM adviseerde om de gas-  productie zo veel als mogelijk  terug te brengen. De minister  volgde dit advies niet op en  besloot omwille van de onzeker-    heden meer onderzoek te doen.    Toen de Tweede Kamer de  minister steunde in zijn aanpak,  had de regio het gevoel ‘in de  steek te worden gelaten door  de politiek’.    Uit het onderzoek blijkt dat NAM  en rijksoverheid de boosheid en  het wantrouwen bij de bevolking  onvoldoende onderkenden.  Gedurende de hele periode van  gaswinning kenmerkte de com-  municatie over het veiligheids-  vraagstuk zich door een techno-  cratische benadering. De  betrokken partijen gaven op  grond van hun berekeningen  een boodschap af, maar hielden  daarbij geen rekening met de  effecten daarvan op de bevol-  king.    Ook bood de communicatie te  weinig zicht op de complexiteit  en onzekerheden omtrent   het aardbevingsvraagstuk.   Dit leidde tot onbegrip bij de  bevolking voor het handelen  van de betrokken partijen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 856 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 857 ======================================================================

<pre>         De Onderzoeksraad komt tot  de volgende conclusies en  aanbevelingen.    Conclusies   Tot begin 2013 is de veiligheid  van de burgers van Groningen in  relatie tot door gaswinning ver-  oorzaakte aardbevingen niet van  invloed geweest op de besluit-  vorming over de exploitatie van  het Groningenveld. De manier  waarop de besluitvorming geor-  ganiseerd was en de wijze  waarop zij verliep, droegen hier-  toe bij. De Raad oordeelt dat de  veiligheid een grotere rol had  moeten spelen.    Veiligheidsbelang   In het stelsel van verantwoorde-  lijkheden rond de gaswinning uit  het Groningenveld is veiligheid  van burgers in relatie tot de door  gaswinning veroorzaakte aard-  bevingen zwak belegd.   Het veiligheidsbelang van  burgers wordt onvoldoende  meegewogen.         6    gacrvucn Ve dighe         Voor de bij gaswinning betrok-  ken partijen stonden optimale  opbrengsten en leveringszeker-  heid voorop. Onderling streef-  den zij naar consensus en was er  nauwelijks ruimte voor tegenge-  luid. Het bevoegd gezag, het  ministerie van EZ, was in dit stel-  sel zowel onderdeel van de  exploitatie als hoeder van het  veiligheidsbelang. Andere minis-  teries of lokale overheden zijn  niet of nauwelijks bij de besluit-  vorming betrokken, waardoor er  ook bestuurlijk gezien weinig  ruimte is voor tegengeluid.    Onzekerheid   NAM, het ministerie van EZ, toe-  zichthouder SodM en de kennis-  instellingen namen onzekerheid  en de reductie ervan niet als uit-  gangspunt van hun handelen.  Gedurende de periode van gas-  winning was er nog weinig  inzicht in de processen die zich  in de diepe ondergrond afspeel-  den. Het was daardoor moeilijk  om betrouwbare prognoses te    geven over de aardbevings-  risico’s. Desondanks vond er tot  2013 geen integraal en onafhan-  kelijk wetenschappelijk onder-  zoek plaats. De betrokken par-  tijen voelden geen urgentie  noch verantwoordelijkheid om  actief kennis te ontwikkelen en  onzekerheden te reduceren. De  Raad is van mening dat NAM  met deze passieve houding geen  invulling gaf aan haar zorgplicht.  Het ministerie van EZ had de  regie moeten nemen bij nader  onafhankelijk onderzoek. SodM  had hier voor 2012 op moeten  aandringen en ook kennisinstel-  lingen hadden eerder aan de bel  kunnen trekken.    Communicatie  De bij de gaswinning betrokken  partijen hebben onvoldoende    verantwoording afgelegd aan en  gecommuniceerd met de inwo-  ners van de provincie over hoe  zij zijn omgegaan met het aard-  bevingsrisico. NAM, het ministe-  rie van EZ en SodM hadden bur-  gers meer inzicht moeten bieden  in de complexiteit van de mate-  rie en de belangen en onzeker-  heden die ermee gemoeid zijn.  In de communicatie hadden zij  weinig oog hadden voor de  ongerustheid en de onveilig-  heidsgevoelens van de burgers.  Er werd niet ‘met’ maar ‘over’  bewoners en lokale vertegen-  woordigers gecommuniceerd.  Dit leidde ertoe dat veel inwo-  ners in Groningen het vertrou-  wen verloren in de veiligheid van  de aardgaswinning en de daarbij  betrokken partijen.    </pre>

====================================================================== Einde pagina 857 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 858 ======================================================================

<pre>    Aanbevelingen    De Onderzoeksraad voor Veiligheid wijst op de noodzaak voor   de bij gaswinning betrokken partijen om de geschonden relatie  met de Groningse bevolking te herstellen. Een belangrijke voor-  waarde hiervoor is de erkenning door betrokken partijen dat zij    tot begin 2013 niet zorgvuldig genoeg zijn omgegaan met de    veiligheid van de burgers van Groningen.    De Onderzoeksraad wil vooral bewerkstelligen dat bij activi-  teiten in de diepe ondergrond nu en in de toekomst het veilig-  heidsbelang voldoende aandacht krijgt. De Raad vindt hiertoe    de volgende zaken van belang:    * Versterking van het veiligheidsbelang in besluitvorming over    activiteiten in de diepe ondergrond;    e Als uitgangspunt nemen dat complexe en onzekere risico's  inherent zijn aan die activiteiten en daarover communiceren    met burgers.         Concreet doet de Raad de volgende aanbevelingen    Versterken veiligheidsbelang   De Onderzoeksraad is van oordeel dat de  besluitvorming over activiteiten in de diepe  ondergrond zodanig moet worden inge-  richt dat de veiligheid van bewoners een  expliciete plaats in de belangenafweging  krijgt. In het geval van Groningen betekent  dit dat de structuur van het gasgebouw  fundamenteel moet worden aangepast.    Aan de minister van Economische Zaken:    1. Zorg dat ook andere ministeries (in het  bijzonder het Ministerie van Infrastruc-  tuur en Milieu en het DG Wonen van  het Ministerie van Binnenlandse Zaken)  betrokken worden bij de besluitvor-  ming over de exploratie en exploitatie  van delfstoffen.    2. Zorg dat het burgerperspectief structu-  reel en herkenbaar meegenomen wordt  in de besluitvorming door provincie en  gemeenten een rol te geven.    3. Versterk de onafhankelijkheid van Staats-  toezicht op de Mijnen ten opzichte van  het ministerie en de sector.    Onzekerheid erkennen en  communiceren   Onzekerheid is onlosmakelijk verbonden  met ondergrondse activiteiten. Onzeker-  heid en het reduceren ervan dienen het uit-  gangspunt van het handelen van betrokken  partijen te zijn, ook in de communicatie  naar burgers.    Naar het oordeel van de Onderzoeksraad is  reductie van deze onzekerheid door het  doen van onderzoek en het daaraan verbin-  den van maatregelen een cruciaal onder-  deel van de licence-to-operate. Maar het is  niet de bedoeling dat onderzoek gebruikt  wordt als excuus om geen maatregelen te  treffen of besluiten uit te stellen. Daarnaast  is het noodzakelijk dat exploitanten, nu en  in de toekomst, onzekerheid serieus nemen  door alert en proactief kennis te ontwikke-  len over veiligheidsvraagstukken    Aan de minister van Economische Zaken, de  mijnbouwondernemingen en NWO:    4. Versterk de onderzoeksplicht van  mijnbouwondernemingen. Draag zorg  voor een structureel en lange termijn  onderzoeksprogramma waarbinnen  integraal en onafhankelijk wetenschap-  pelijk en toegepast onderzoek naar deze  problematiek wordt gedaan.    Aan de mijnbouwondernemingen en de  minister van Economische Zaken:    5. Wees in de communicatie aan en in de  dialoog met burgers transparant over  onzekerheid, expliciteer en motiveer  de plaats die onzekerheid krijgt in de  besluitvorming over de exploratie en  exploitatie van delfstoffen. Deze com-  municatie mag niet beperkt worden tot  voorlichting.</pre>

====================================================================== Einde pagina 858 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 859 ======================================================================

<pre>         Wat doet de Onderzoeks-  raad voor Veiligheid?   In Nederland wordt ernaar  gestreefd om de kans op onge-  vallen en incidenten zoveel  mogelijk te beperken. Wanneer  het toch (bijna) misgaat, kan  herhaling worden voorkomen  door, los van de schuldvraag,  goed onderzoek te doen naar de  oorzaak. Het is dan van belang  dat het onderzoek onafhankelijk  van de betrokken partijen plaats-  vindt. De Onderzoeksraad voor  Veiligheid kiest daarom zelf zijn  onderzoeken en houdt daarbij  rekening met de afhankelijkheids-  positie van burgers ten opzichte  van overheden en bedrijven.    Zo publiceerde de Raad  onderzoeken naar risico's in de  vleesketen en de treinontsporing  in Hilversum. Op dit moment  doet de Raad onder meer    8. Onderzoeksr aac: vu Ve lah en    onderzoek naar de crash van  vlucht MH17, het ongeval met de  monstertruck in Haaksbergen en  ongevallen met koolmonoxide.    Wat is de Onderzoeksraad  voor Veiligheid?   De Onderzoeksraad is een  zogeheten ‘zelfstandig bestuurs-  orgaan’ en is bij wet bevoegd  voorvallen te onderzoeken op  alle denkbare terreinen. In de  praktijk is de Onderzoeksraad nu  actief binnen de volgende  sectoren: luchtvaart, scheepvaart,  railverkeer, wegverkeer, defensie,  gezondheid van mens en dier,  industrie, buisleidingen en  netwerken, bouw en dienstver-  lening, water en crisisbeheersing  & hulpverlening.    Wie werken er bij de  Onderzoeksraad voor  Veiligheid?   De Onderzoeksraad bestaat uit  drie permanente raadsleden.   De voorzitter is Tjibbe Joustra.  De raadsleden zijn het gezicht van  de Onderzoeksraad naar de  samenleving. Zij hebben brede  kennis van veiligheidsvraag-  stukken. De raadsleden  beschikken over ruime bestuur-  lijke en maatschappelijk ervaring  in verschillende functies. Naast  de permanente raadsleden, telt  de Raad een aantal buitengewone  raadsleden. Zij ondersteunen de  Raad op basis van hun sector-  gerichte deskundigheid. Het  bureau van de Onderzoeksraad  telt circa 70 medewerkers, waar-  van tweederde onderzoekers.    4    Hoe kom ik in contact   met de Onderzoeksraad  voor Veiligheid?   Kijk voor meer informatie en het  volledige rapport op de website:  www.onderzoeksraad.nl  Telefoon: 070 - 333 70 00    Postadres   Onderzoeksraad voor Veiligheid  Postbus 95404   2509 CK Den Haag    Bezoekadres  Anna van Saksenlaan 50  2593 HT Den Haag         ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         Colofon   Dit is een uitgave van de  Onderzoeksraad voor Veiligheid  Februari 2015    Tekstbijdragen  Maters & Hermsen    Vormgeving en druk  Grapefish    Foto's  cover: Shutterstock.com / creative  nature / R. Zwerver  pag. 5: ANP Photo/   Catrinus van der Veen  pag. 6: ANP Photo/   Catrinus van der Veen  pag. 7: ANP Photo/   Remko de Waal    Infographic  remyjonming.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 859 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 860 ======================================================================

<pre>Date : 4-12-2015 14:50:40
From :   drenthe.nl
To :   @drenthe.nl
Cc : "   drenthe.nl, "   @assen.nl
Subject : FW: Melding afsluiting put Vries-1
Attachment : image003.jpg;image004.jpg;image005.png;
Heren,
Heeft een van jullie belang om bij NAM nog even na te vragen of deze put nog voor geothermie of een STEP in de etalage kan…..???
 
Van: l@shell.com [mailto:i @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 4 december 2015 13:34
Aan: . assen.nl
CC:  i s; @aaenhunze.nl; @tynaarlo.nl
Onderwerp: Melding afsluiting put Vries-1
 
Dag i ,
Weet even dat wij de melding dat wij een put willen afsluiten (op dezelfde locatie aan het Kleuvenveld als waar we nu een nieuwe put aan het boren zijn), verstuurd hebben aan EZ.
Dit is een zogenaamde BARMM-melding.
Het gaat over put Vries-1 (terug te vinden op www.NLOG.nl) en op het kaartje hieronder.
Het kan uiteraard zijn dat EZ jullie daarover benadert.
Mocht je nog vragen hebben, dan weet je me te vinden!
 
 
Met vriendelijke groet,
 
 
. i ir
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E -l @shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Drenthe, al 200 jaar een provincie om trots op te zijn!
www.drenthe.nl/200jaar | #drenthe20016.1293
</pre>

====================================================================== Einde pagina 860 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 861 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 861 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 862 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 862 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 863 ======================================================================

<pre>    1  a iof? rp x    Well Name: VRIES. 1    Wei Name; VRIES- 1  UV Hote ; 11000075030701  LAAR : 3100 5007   Sot Name:   Common Hame :VRS- 1  Operator : MAM   Status ; SUSPGaS SURF  Couairy NETHERLANDS  Spud Dale:   WG 584 Lat:   WG $84 Lon:   Proj Coord Sys:   Easting:   Northing :   Go ta Dream    gladide  the gelegde  cle ple pd  gitte         5 OT en eener  ay wee be eeerrsss .    </pre>

====================================================================== Einde pagina 863 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 864 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 864 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 865 ======================================================================

<pre>Date : 19-2-2015 11:32:06
From :   . assen.nl
To : "   @assen.nl
Subject : FW: NAM en Assen
Attachment : image003.jpg;image004.png;
Ter info
 
Van:    
Verzonden: woensdag 18 februari 2015 9:28
Aan:  
Onderwerp: FW: NAM en Assen
 
Hoi 
 
Vorige week was er wat gedoe rond gaswinning bij Assen. Van i  i van de NAM heb ik onderstaande info gekregen. Leg het graag aan je voor
 
Groet
 
In ieder geval, ik zag op RTV Drenthe het volgende: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/groenlinks-bezorgd-over-meer-gaswinning-bij-assen
 
Even voor jouw informatie: wij zijn op dit moment de putten aan het testen. Een put (richting Eleveld) zal daarna worden aangesloten. Zoals verwacht zit daar hetzelfde gas als dat
we al eerder uit het Eleveld-veld gehaald hadden. De andere put (richting het Asserbos) zal worden afgesloten. De put blijft gewoon, maar we zetten er een ‘stop’ in aan de
bovenkant. De opbrengst van dat gas was te mager om dit door te zetten. We gaan dus geen gas winnen vanonder het Asserbos.
 
Het Eleveld-veld ligt vlakbij ons kantoor. Er wonen niet veel mensen ‘op’. Maar gezien de ongerustheid die wij en onze activiteiten teweeg brengen, wil ik wel graag dat deze
mensen van ons horen wat wij van plan zijn. Daarom organiseren wij in maart een inloopavond. Niet in Witten deze keer, maar in de buurt van Eleveld. Ik ga dan maar even
‘gemeentegrens-overschrijdend’ uitnodigen. Ik ga ze begin volgende week een brief sturen.
De wijkraad Assen-Oud-Zuid is op de hoogte van het niet produceren. Ze komen over twee weken bij ons langs in ons kantoor om hun jaarvergadering te houden.
 
Onze andere twee locaties (bij Kloosterveen en in Assen-Noord) zijn nog steeds onderwerp van onderzoek. Er zijn nog aansluitende blokken in de ondergrond die we momenteel
niet kunnen bereiken. Omdat onze afdeling civiele werkzaamheden een bepaalde planning heeft, gaan ze in ieder geval de locaties aanpakken, en eventueel klaarmaken voor de
komst van een eventuele boortoren. Dat wil niet zeggen dat die er ook komt! Daar gaan hele andere afwegingen en planningen over. Maar activitieten op die locaties zijn dus wel
aanstaande, inclusief het aanvragen van bijvoorbeeld bouwvergunningen. Zodra ik daar meer over weet, hoor je het van mij.
 
Het leek me handig dat jij even van de hoed en de rand weet. Wellicht kun je dit doorgeven aan je nieuwe burgemeester, die wij nog niet kennen, en Albert Smit als wethouder?
 
Mocht je nog vragen hebben, dan hoor ik het graag!
 
Met vriendelijke groet,
 
  i
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 . l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1294
</pre>

====================================================================== Einde pagina 865 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 866 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 866 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 867 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 867 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 868 ======================================================================

<pre>Date : 23-3-2015 16:02:31
From :   @assen.nl
To :   @assen.nl
Subject : FW: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
Attachment : image001.png;image002.jpg;
Ter info. Ik zal bij marco langslopen om dit signaal door te geven.
 
 
Van:   : @aaenhunze.nl] 
Verzonden: maandag 23 maart 2015 15:37
Aan:  
  ingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Hoi 
 
Dank voor je e-mail. Ik heb vandaag nog geen contact met-  /reactie van NAM    gehad.
 
Ik ben ook benieuwd naar je memo en wat het overleg met NAM a.s. woensdag oplevert. Ik dacht dat meer collegeleden bij het overleg 25/3 aanwezig zouden zijn?
Hoor net dat het college hier deze week nog actie richting NAM. Wellicht dat Marco Out even met    kan bellen vanmiddag of morgenochtend.
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van:   mailto: @assen.nl] 
Verzonden: maandag 23 maart 2015 14:04
Aan:   i @drenthe.nl; @tynaarlo.nl' . @tynaarlo.nl)
Onderwerp: RE: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Dag allemaal,
 
De beantwoording van de raadsvragen heeft even op zich laten wachten, o.a. doordat burgemeester Out zich wilde laten informeren. Ik verwacht dat het vandaag of morgen uit
gaat en zal de beantwoording meteen met jullie delen. Inhoudelijk is die weinig gewijzigd t.o.v. de versie die jullie al hebben; tekstueel zijn er wel enkele wijzigingen.
 
Ik leg vandaag de laatste hand aan een memo richting de burgemeester ter voorbereiding op zijn bezoek aanstaande woensdag. Daarin zal ik opnemen dat hij (stevig) aandringt op
het laten opstellen van een nieuw winningsplan voor de winning uit Eleveld.
 
Groet,
 
Van:   : aaenhunze.nl] 
Verzonden: maandag 23 maart 2015 10:26
Aa . @drenthe.nl;   . @tynaarlo.nl' (. @tynaarlo.nl)
Onderwerp: FW: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
Urgentie: Hoog
 
Dag   
 
Dit bedoelde ik dus in het overleg dat wij onlangs hadden met de communicatie in vervolg op de infobijeenkomst 17/09/2014 over de twee boringen.
Dit is niet in de lijn met de brief die Debbie vorig zomer ook namens gemeenten Assen en Aa en Hunze heeft verstuurd.
 
Ons bestuur leest dit verhaal nu uit de krant. Zij willen hier nog morgen een memo over in het college.
Vraagje aan  Is de beantwoording op de raadsvragen van GL al verzonden?
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 1 
 i:    
 
Van: i   
Verzonden: maandag 23 maart 2015 10:08
Aan: 'i @shell.com'
Onderwerp: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
Urgentie: Hoog
 
Dag ,
 
Ik kan je helaas niet bereiken.
 
Afgelopen zaterdag stond bijgaand artikel in het Dagblad.
Het college vraag mij om nader informatie hierover. En willen hier morgen nog een korte memo in het college.
Wil jij mij vandaag van een korte inhoudelijke bijdrage voorzien ter aanvulling van het artikel in het DvhN ?
 
Qua communicatie zag ik dit aankomen, toen ik ruim een maand geleden in de conceptbeantwoording van raadsvragen in gemeente Assen voor
het eerst iets las over de potenties van Eleveld-Noord. Waarover ik toen contact met je heb gezocht.
 
Ik begrijp van ons bestuurssecretariaat dat er nog geen contact is opgenomen met hen voor een kennismakingsgesprek met wethouder Co Lambert.
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO16.1295
</pre>

====================================================================== Einde pagina 868 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 869 ======================================================================

<pre>Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i -l@shell.com [mailto:i -l @shell.com] 
Verz      
  
 : ikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Dank voor je begrip; ik zit er nu weer bovenop.
 
Ik ga een afspraak organiseren via het bestuurssecretariaat!
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E .-l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
From:   i @aaenhunze.nl] 
Sent: Monday, March 09, 2015 10:28 AM
To: i-l  i   
Subject: RE: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Dag 
 
Heel naar voor je en alle begrip dat je prioriteit dan niet bij het werk hebt.
Toen ik woensdag belde heb ik ook gevraagd naar  i  om uitleg te geven.
 
Ik heb net wethouder Co Lambert bijgepraat en meegegeven dat we via Assen op de hoogte zijn over de ontwikkelingen/uitkomsten
Met betrekking tot de 2eproefboring (Eleveld ‘noord’) en dat de constatering dat deze locatie in tegenstelling tot Assen South wel potentie heeft.
Het feit dat dat veld ook binnen de gemeente Assen ligt, is minder relevant omdat het als Eleveld is benoemd. Hier hebben we het vaker over gehad.
Hij neemt de info mee in de collegevergadering morgen.
 
Co Lambert wil graag een kennismakingsgesprek/overleg met jullie, zoals we dat hier eerder hadden.
Wil jij daarvoor contact laten opnemen met ons bestuurssecretariaat.
bestuurssecretariaat@aaenhunze.nl  0592 267715
 
 
Als er verder nog nieuws is  dan hoor ik het uiteraard graag van je   
 
 
Met vriendelijke groet,
 i
r - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van: i l@shell.com [mailto:i l @shell.com] 
Verzonden: zaterdag 7 maart 2015 15:28
Aan:  
Onderwerp: Re: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Dag ,
Weer excuus; ik had gisteren een begrafenis, en die hakte er even meer in dan ik rekening mee had gehouden. Dus ik ben niet meer aan het werk gegaan.
 
Kennismakingsgesprek; helemaal goed!
 
Ik denk dat het relevant is om dat apart van Assen te doen. Er zit een groot wezenlijk verschil in de beide gemeenten.
 
Dit veld, wat we nu aansluiten, ligt echt in Assen. Het grenst aan 'jullie' veld dat bekend staat als bevingsgevoelig. Ik denk dat voor jullie relevant is om te horen wat wij doen aan
en hoe wij denken over het risico van die productie op Aa en Hunze en de bij jullie al bekende bevingsrisico's.
 
Er zit trouwens geen informatiemoment tussen het boren van de putten en de voorbereidingen voor de aansluiting nu, hoor. Deze weken gaat het er weer om, dus nu heb ik ook
weer wat te melden. Dat betekent trouwens niet dat we hebben stilgezeten; daar kunnen we her tijdens de kennismaking dan mooi over hebben.
 
Ook een prettig weekend verder!
Groet,
 
 
 
Verstuurd vanaf mijn iPhone
</pre>

====================================================================== Einde pagina 869 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 870 ======================================================================

<pre>Op 6 mrt. 2015 om 13:50 heeft i   @aaenhunze.nl> het volgende geschreven:
Dag i ,
 
Zo-even weer geprobeerd je te bellen.  Ik ben vanmiddag nog wel tot 16.00uur bereikbaar.
Anders mag je ook wel via de e-mail reageren. Graag voor a.s. maandag 9.00uur, zodat ik het nog kan meenemen in het overlegje met de wethouder.
 
Groeten 
en in elk geval alvast een goed weekend!
Met vriendelijke groet,
 
Projectcoördinator - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592)   
 
Van i   
Verzonden: donderdag 5 maart 2015 11:55
Aan: l@shell.com'
Onderwerp: ontwikkelingen Gaswinning Assen/Aa en Hunze
 
Dag i
 
Je mag mij morgenochtend wel bellen. Vanmiddag na 14.00uur kan ook.
In gemeente Assen zijn over het onderwerp (2 locaties) raadsvragen gesteld.
Voor de Krokusvakantie. Deze komen a.s. dinsdag in college, daarna ligt de info over
2 putten ook op straat.
 
Gelet op eerdere afspraken over communicatie, had ik het logisch gevonden dat wij
(provincie en beide gemeenten) gelijktijdig zouden zijn geïnformeerd. Te meer daar het nu Eleveld(Noord) betreft.
Maandag praat ik wethouder Co Lambert (opvolger Bert Wassink) bij over het dossier gaswinning<>aardschokken.
Mijn suggestie is:  een kennismaking/infosgesprek met jullie eventueel met Assen samen?!
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
i  - beleidsmedewerker RO
Gemeente Aa en Hunze
Postbus 93 • 9460 AB Gieten 
Spiekersteeg 1 • 9461 BH Gieten
www.aaenhunze.nl
Telefoon algemeen: 14 0592
Telefoon direct: (0592   
 
Van: . l@shell.com [mailtoi . l@shell.com] 
Verzonden: donderdag 5 maart 2015 10:48
Aan:  
Onderwerp: Telefoon
 
Dag ,
Ik hoorde dat je gebeld had. Ik ben helaas zoveel op pad en in gesprek, dat het mij gisteren en vandaag niet lukt om te bellen.
 
Ik neem aan dat je benieuwd bent naar de stand van zaken mbt tot onze gaswinning in Aa en Hunze? Of het aangrenzende Assen?
 
Wij zijn op dit moment op onze locatie Witten de tijdelijke afsluiters –die geplaatst zijn na het boren van de twee putten vorige zomer- aan het weghalen. De ene put,
die richting ons kantoor gaat, wordt aangesloten op ons leidingennetwerk, met de bedoeling om gas te produceren. Of dat gaat lukken, wordt dan ook meteen getest.
Die testen komen er nog aan. Ik hoop morgen te horen wanneer ze daaraan toe zijn.
 
De andere put gaat niet aangesloten worden. Die put loopt naar het Asserbos, maar daar werd bij het boren al geen of nauwelijks gas aangetroffen. Dat betekent dat
die put voor niets is geboord en dat we nu op die put een definitieve afsluiter plaatsen.
 
Morgen even bellen?
 
Met groet!
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of
gedateerde informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
DISCLAIMER:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De
gemeente Assen aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.
DISCLAIMER:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 870 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 871 ======================================================================

<pre>Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend en de gemeente Aa en Hunze aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde
informatie. 
Als u niet de bedoelde ontvanger bent wilt u dan dit bericht en ieder aangehecht databestand verwijderen en de afzender hiervan via e-mail op de hoogte stellen.
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 871 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 872 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 872 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 873 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 873 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 874 ======================================================================

<pre>Date : 19-5-2017 16:14:28
From :   @assen.nl
To    assen.nl
Subject : FW: OVV
Attachment : OVV evaluatie maart 2017 Ovv aanbevelingen uit 2015.pdf;
Hier het evaluatierapport van de Ovv over de aanbevelingen die zij in 2015 aan de minister hebben gedaan.
 
De advocaat gaf de tip om te hier naar kijken of de aanbevelingen zijn opgenomen in de nieuwe mijnbouwwet. Vooral tav de leesbaarheid van de winningsplannen.
Conclusie Ovv tav burgerperspectief: Adviesrol voor overheid en inwoners wel in nieuwe mijnbouwwet opgenomen. Ervaring Groningen: er wordt niks met adviezen gedaan dus
conclusie Ovv aanbeveling is onvoldoende opgevolgd. Er is in Mbw niks opgenomen over leesbaarheid.
Wel in de brief van EZ aan ons college van14 april jl. “de winningsplannen waren ongeschikt om ter advisering aan de decentrale overheden voor te leggen “samen met sector
gewerkt aan leesbaarheid winningsplannen”
 
 
Met vriendelijke groeten,
 
Beleidsspecialist
............................................................
Gemeente Assen
Noordersingel 33  | Assen
Postbus 30018 | 9400 RA | Assen
............................................................
T 0592 - 366 
M 06-
E  @assen.nl
website: www.assen.nl
 
Van: i  [mailto:l @hotmail.com] 
Verzonden: vrijdag 19 mei 2017 15:10
Aan: i  @assen.nl>
Onderwerp: OVV
 
 
 
Verzonden vanuit Mail voor Windows 10
 
Disclaimer:
Aan de informatie in deze e-mail en ieder aangehecht databestand kunnen geen rechten worden ontleend. De e-mail is vertrouwelijk en is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde. De gemeente Assen aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden, gedateerde informatie of van een onjuiste en onvolledige verzending en ontvangst van informatie.16.1296
</pre>

====================================================================== Einde pagina 874 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 875 ======================================================================

<pre>    ONDERZOEKSRAAD  VOOR VEILIGHEID         Aardbevingsrisico's  in Groningen    Stand van zaken opvolging aanbevelingen           4 3 os ry  5 BR ns ae  . ere                    : i  i Bk ha —e  fe aaa                 OC</pre>

====================================================================== Einde pagina 875 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 876 ======================================================================

<pre>Den Haag, maart 2017
De rapporten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn openbaar. 
Alle rapporten zijn beschik  baar via de website van de Onderzoeksraad www.onder  zoeksraad.nl.
Foto cover: Shutterstock.com / creative nature / R. ZwerverAardbevingsrisico’s 
in Groningen
Stand van zaken opvolging aanbevelingen</pre>

====================================================================== Einde pagina 876 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 877 ======================================================================

<pre>- 2 -De Onderzoeksraad voor Veiligheid
Als zich een ongeval of ramp voordoet, onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid 
hoe dat heeft kunnen gebeuren, met als doel daar lessen uit te trekken. Op die manier draagt de Onderzoeksraad bij aan het verbeteren van de veiligheid in Nederland. De Raad is onafhankelijk en besluit zelf welke voorvallen hij onderzoekt. Daarbij richt de Raad zich in het bijzonder op situaties waarin mensen voor hun veiligheid afhankelijk zijn van derden, bijvoorbeeld van de overheid of bedrijven. In een aantal gevallen is de Raad verplicht onderzoek te doen. De onderzoeken gaan niet in op schuld of aansprakelijkheid.
Onderzoeksraad
Voorzitter: mr. T.H.J. Joustraprof. mr. dr. E.R. Muller prof. dr. ir. M.B.A. van Asselt
Secretaris-directeur: mr. C.A.J.F. Verheij
Bezoekadres: Anna van Saksenlaan 502593 HT Den HaagPostadres: Postbus 954042509 CK Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 333 7000 Telefax: +31 (0)70 333 7077 
Internet: www.onder  zoeksraad.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 877 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 878 ======================================================================

<pre>    4         Inleiding eeeesseeeDereeneeenere neee eeen ee Dee OeEneeP Oee nee Oee eere Eee Eeen Leer Deere nee en 5    Opvolging aanbevelingen … ……..eesseonseronsseonsoervenenenssersnsenonsveenseonsseenssversserenser T  21 Versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming … 7  2.2 Omgaan met onzekerheid … neen senenn vens onvenseenvenvensenrenvenvenneenvenvenenneen 9  2.3 Stand van zaken opvolging aanbevelingen … nn nuen sens onesveneneerenenes 10    Situatie in Groningen …….......cvcvcvcvcovcvoossnssnnsonenonsennsenensonensonnsnensenenvenenseneessncceee ÎÎ  31 Besluitvorming over de gaswinning … vennen sene envenvencveneenvenvenvenvencen 11  3.2 Afhandeling van de door aardbevingen ontstane schade … … ……… … …… …… …… 14  3.3 Aanpak van de versterkingsopgave … … ……s.ssvssssosorseverveneuesenrenenveneneenenvenens 15  3.4 Regie over de problematiek … anssen ese vorenvensarsseenensenenrenreeenee 16    Ten slotte … .……..e.sscccsonccesencenee eccvccconcoccsccccecscsccesccesccescccsccescess ecccccescccccceee 19    Bijlage A. Verantwoording. osseecnssosoevoeersonsooervvnnsnsverennsnnseeooevensonsecoovenssooseee 23    Bijlage B. Opvolging aanbevelingen …….....eassscesennsecvonseeenennoeconsersosenneevsnse 25</pre>

====================================================================== Einde pagina 878 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 879 ======================================================================

<pre>- 4 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 879 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 880 ======================================================================

<pre>    1 INLEIDING         In 2015 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid aanbevelingen gedaan om ervoor te  zorgen dat veiligheid voldoende aandacht krijgt in de besluitvorming over de gaswinning  uit het Groningenveld.'’ Zoals de Raad bij al zijn onderzoeken doet, heeft hij ook in dit  geval bekeken of en hoe de betrokken partijen gevolg hebben gegeven aan zijn aanbeve-  lingen.    Hoewel de betrokken partijen de aanbevelingen voortvarend hebben opgepakt en er daar-  naast andere maatregelen zijn getroffen om de door de gaswinning ontstane problemen  te herstellen, zijn de problemen waar inwoners van Groningen mee te maken hebben  onverminderd groot. De bij de gaswinning betrokken partijen zijn er niet in geslaagd hun  geschonden relatie met de Groningse bevolking te herstellen en de maatschappelijke  onrust is groot.    De Raad is op zoek gegaan naar verklaringen hiervoor. Het bleek daarbij nodig de  aardbevingsproblematiek in Groningen vanuit een ander perspectief te beschouwen dan  in het rapport uit 2015. De Raad is niet alleen nagegaan in hoeverre zijn aanbevelingen  zijn opgevolgd, maar heeft zich ook een breder beeld gevormd van de actuele situatie in  Groningen: hoe de betrokken partijen omgaan met schadeafhandeling, de versterkings-  opgave en andere vraagstukken die in Groningen spelen (zoals bevolkingskrimp en  economische ontwikkeling).    Op grond van de gevoerde gesprekken en documentonderzoek constateert de Raad dat  de huidige aanpak van de problematiek bureaucratisch en procedureel is en niet  bijdraagt aan het herstel van vertrouwen van de inwoners van Groningen in de bij de  gaswinning betrokken partijen. Ook constateert de Raad dat de aanpak gefragmenteerd  is, terwijl de problemen waarmee de bewoners, bedrijven en decentrale overheden  kampen, vragen om regie op een niveau dat alle betrokken partijen ontstijgt. Het schaal-  niveau waarop de problemen in Groningen nu worden aangepakt, is niet in lijn met de  omvang, urgentie en complexiteit van de problematiek.    Deze notitie behandelt eerst de opvolging van de vijf aanbevelingen die de  Onderzoeksraad in 2015 heeft gedaan en beziet vervolgens de Groningse problematiek  in breder perspectief.    1 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen, februari 2015.    -5-</pre>

====================================================================== Einde pagina 880 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 881 ======================================================================

<pre>- 6 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 881 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 882 ======================================================================

<pre>    Met zijn rapport uit 2015 wilde de Onderzoeksraad vooral bewerkstelligen dat het  veiligheidsbelang bij activiteiten in de diepe ondergrond voldoende aandacht krijgt. De  Raad benadrukte dat daarvoor de volgende twee zaken van belang zijn:    1. Het versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming over activiteiten  in de diepe ondergrond. In het rapport benadrukte de Raad dat de besluitvorming  over activiteiten in de diepe ondergrond zo moet worden ingericht dat de veiligheid  van bewoners een expliciete plaats in de belangenafweging krijgt. Daarbij merkte de  Raad op dat dit in het geval van Groningen betekent dat de structuur van het  gasgebouw fundamenteel moet worden aangepast.    2. Als uitgangspunt nemen dat complexe en onzekere risico's inherent zijn aan die  activiteiten en daarover communiceren met burgers. In het rapport stelde de Raad  dat onzekerheid onlosmakelijk is verbonden met ondergrondse activiteiten, en dat  onzekerheid en het reduceren ervan het uitgangspunt van het handelen van betrokken  partijen moeten zijn, ook in de communicatie naar de burgers.    Om deze twee zaken te realiseren, heeft de Onderzoeksraad vijf aanbevelingen gedaan:  drie aanbevelingen gericht op het versterken van het veiligheidsbelang en twee gericht  op het omgaan met onzekerheid. Dit hoofdstuk beschrijft kort de stand van zaken inzake  de opvolging van deze aanbevelingen. Meer informatie daarover is te vinden in Bijlage B.    2.1 Versterken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming    21.1 Organiseren van macht en tegenmacht (aanbeveling 1)   De Onderzoeksraad heeft ten eerste aanbevolen om - naast het Ministerie van  Economische Zaken (EZ) - ook andere ministeries te betrekken bij de besluitvorming over  de exploratie en exploitatie van delfstoffen. De Raad deed die aanbeveling omdat EZ  zowel onderdeel is van de exploitatie als hoeder van alle in het geding zijnde belangen.  Het veiligheidsbelang was niet als zelfstandig belang belegd en de Raad vond het  belangrijk dat dit wel zou gebeuren. De minister van EZ heeft het belang van de aan-  beveling onderschreven en voert aan dat de ministerraad nu de cruciale besluiten neemt.  De Onderzoeksraad vindt echter dat daarmee geen recht wordt gedaan aan de bedoeling  van zijn aanbeveling. De besluitvorming in de ministerraad is te laat om een zorgvuldige  afweging in het beleidsproces te laten plaatsvinden. Andere departementen moeten  eerder in het traject worden betrokken. Het mede door hen laten ondertekenen van de  voorgenomen ministerraadbesluiten maakt deze betrokkenheid zichtbaar. Gezien de  relatie tussen activiteiten in de diepe ondergrond, waar het Ministerie van EZ zich op  richt, en de (veiligheids-)effecten daarvan bovengronds zou het ook voor de hand liggen  het veiligheidsbelang als eigenstandig belang bij een ander ministerie te beleggen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 882 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 883 ======================================================================

<pre>- 8 -Verder drong de Onderzoeksraad in zijn rapport aan op een fundamentele aanpassing 
van de structuur van het gasgebouw.2,3 Dat deed de Raad omdat het gasgebouw is 
ingericht op de optimalisering van de opbrengsten en de leveringszekerheid van het gas. De minister van EZ heeft in zijn reactie op het rapport toegezegd de structuur van het gasgebouw aan te passen. Het is echter onduidelijk op welke wijze hij dat wil doen en op welke termijn dit is voorzien. In een brief aan de Tweede Kamer merkt de minister hier over het volgende op: “Dit verkennende overleg is nu gaande en dient met grote 
zorg vul digheid gevoerd te worden. Het is dan ook niet mogelijk om aan te geven 
wanneer resul  taten te verwachten zijn. Het is een ingewikkeld overleg op grond van een 
situatie die in de loop van tientallen jaren is uitgekristalliseerd.” 
4 Vooralsnog zijn geen 
wijzigingen in de structuur van het gasgebouw zichtbaar. 
2.1.2  Burgerperspectief in besluitvorming winning (aanbeveling 2)
De Onderzoeksraad heeft ook aanbevolen het burgerperspectief structureel en herken -
baar mee te nemen in de besluitvorming over de gaswinning in Groningen, door 
provincie en gemeenten een rol te geven in die besluitvorming. Het Ministerie van EZ heeft hierop de Mijnbouwwet aangepast. De gewijzigde wet, die op 1 januari 2017 in werking is getreden, bevat voorzieningen om de inspraakmogelijkheden voor provincies, gemeenten en waterschappen te vergroten en de belangen van omwonenden structureel een plaats te geven in het besluitvormingsproces rondom de gaswinning in Groningen. Daarnaast heeft de minister van EZ meer bevoegdheden gekregen om opsporings- en winningsvergunningen aan te passen, in te trekken of er voorschriften aan te verbinden. Aangezien de wet recent in werking is getreden, is hiermee nog geen ervaring opgedaan. 
Bij de besluitvorming over de winningsplannen zijn de inspraakmogelijkheden voor 
decen  trale overheden en omwonenden vergroot. De belangen van omwonenden worden  
zo ex  plicieter meegenomen en kunnen nu een weigeringsgrond zijn voor de minister. De 
be sluitvorming over het winningsplan Groningenveld 2016 is, vooruitlopend op de 
wijziging van de wet, via deze nieuwe procedure voorbereid. In totaal zijn 5.530 ziens -
wijzen ingediend op het instemmingsbesluit, waarvan 252 unieke zienswijzen en 
29  reacties van overheden.5 Hierin komt nadrukkelijk naar voren dat de inwoners van 
Groningen zich zorgen maken over hun objectieve en subjectieve veiligheid. Het definitieve instemmings  besluit schenkt echter nauwelijks aandacht aan subjectieve 
veiligheid. Een deel van de betrokken partijen vraagt zich af of de minister van EZ de ingediende zienswijzen en reacties serieus heeft genomen, omdat hij in zijn toelichting op het besluit vooral refereert aan de adviezen van het Staatstoezicht op de Mijnen en Gasunie Transport Services (zie ook paragraaf 3.1). 
2.1.3  Onafhankelijkheid Staatstoezicht op de Mijnen (aanbeveling 3)
In zijn rapport heeft de Raad verder aanbevolen de onafhankelijkheid van het Staats -
toezicht op de Mijnen (SodM) ten opzichte van het Ministerie van EZ en de sector te 
versterken. Het kabinet heeft hiertoe de spelregels voor rijksinspecties geëxpliciteerd en 
2 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen , februari 2015, p. 9. 
3 Een beschrijving van de structuur van het gasgebouw is te vinden in figuur 3 van het rapport Aardbevingsrisico’s in 
Groningen  uit 2015. 
4 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/richtlijnen/2016/11/17/voorstel-van-wet-tot-wijziging-van-de-mijn  bouw  wet
5 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/09/23/instemmingsbesluit-groningen-vergroten-veiligheid-en-verminderen-schade, geraadpleegd op 22 februari 2017.</pre>

====================================================================== Einde pagina 883 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 884 ======================================================================

<pre>- 9 -vastgelegd in de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties, die op 1 januari 2016 in werking 
zijn getreden.6 Ook zijn de toezeggingen van het kabinet om de positie van de inspecteur-
generaal van SodM te versterken en meer onafhankelijk te maken met de wijzigingen in de Mijnbouwwet nagekomen. Aangezien de wet op 1 januari 2017 in werking trad, is nog niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de praktijk uitwerken. De Raad constateert wel dat SodM vooruitlopend op deze wijziging een meer onafhankelijke rol innam. Verschillende partijen, waaronder gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie Groningen, onderschrijven dit.
2�2 Omgaan met onzekerheid
2.2.1  Kennisontwikkeling diepe ondergrond (aanbeveling 4)
De Onderzoeksraad heeft aanbevolen een onderzoeksprogramma in te richten waar -
binnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek wordt gedaan naar de effecten van activiteiten in de diepe ondergrond in het algemeen en de effecten van gaswinning in Groningen in het bijzonder. Op het moment dat de Raad zijn rapport 
publiceerde beschikte NAM al enkele jaren over een eigen onderzoeksprogramma, 
waar   binnen onderzoek wordt gedaan naar de Groningse ondergrond en de effecten van 
gaswinning. In aanvulling daarop zijn, in reactie op de aanbeveling, twee nieuwe onder -
zoeksprogramma’s ingericht. Het Ministerie van EZ heeft het ‘Kennisprogramma Effecten Mijnbouw’ ingericht en NWO 
7 het ‘Nationaal programma Kennisontwikkeling Diepe 
Onder  grond’. Binnen deze programma’s waren op het moment van schrijven van deze 
notitie nog geen onderzoeken gestart. 
Ondanks de voornemens om meer kennis over de diepe ondergrond te ontwikkelen, 
vindt de Raad het - gezien de urgentie van de aardbevingsproblematiek - opmerkelijk dat het meer dan twee jaar heeft geduurd totdat deze onderzoeksprogramma’s waren ingericht. Ook valt het de Raad op dat EZ en NWO er niet in zijn geslaagd om gezamenlijk te komen tot één integraal onderzoeksprogramma, zoals was aanbevolen.
2.2.2  Communiceren over onzekerheid (aanbeveling 5)
De Onderzoeksraad heeft aan de minister van EZ en de Nederlandse Aardolie Maat -
schappij (NAM) aanbevolen in hun communicatie met burgers transparant te zijn over 
onzekerheden, en te explicite  ren en motiveren welke plaats onzekerheid krijgt in de 
besluitvorming over de exploratie en exploitatie van delfstoffen. Deze communicatie dient zich daarbij niet te beperken tot een (technische) uiteenzetting over de relatie tussen gaswinning en seismiciteit. De Raad constateert dat partijen in de afgelopen jaren weliswaar meer openheid bieden over de relatie tussen gaswinning en seismische activiteit, maar dat zowel EZ als NAM worstelt met het centraal plaatsen van onzekerheid in de dialoog met burgers. Zoals mede uit de opvolging van aanbeveling 4 blijkt, zijn partijen zich bewust van de onzekerheden. Deze staan beschreven in onder meer het winningsplan van NAM en het advies hierop van het SodM. Het bevreemdt de Raad dat 
6 Stcrt. 2015, nr. 33574. 
7 De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. </pre>

====================================================================== Einde pagina 884 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 885 ======================================================================

<pre>- 10 -het de betrokken partijen nog steeds niet lukt om deze onzekerheid een prominente 
plek te geven in de dialoog met burgers.
2�3 Stand van zaken opvolging aanbevelingen
De Onderzoeksraad constateert dat het merendeel van zijn aanbevelingen voortvarend is opgepakt, maar ziet ook dat een aantal cruciale aspecten niet nader is vormgegeven. De aanbevelingen waren vooral gericht op het beter betrekken van het veiligheidsbelang in de besluitvorming over activiteiten in de diepe ondergrond. De aardbevingsproblematiek kent echter meer facetten: de urgentie om te komen tot oplossingen, de complexiteit en onzekerheid die het probleem domineren, het gebrek aan kennis en de verdeeldheid over wat nagestreefd moet worden. Het volgende hoofdstuk gaat daar nader op in. Het beschrijft achtereenvolgens: de besluitvorming over de gaswinning, het verloop van het proces van schadeafhandeling, de aanpak van de versterkingsopgave en de regie over de aardbevingsproblematiek.</pre>

====================================================================== Einde pagina 885 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 886 ======================================================================

<pre>    3 SITUATIE IN GRONINGEN         3.1 Besluitvorming over de gaswinning    Bij de besluitvorming over de hoeveelheid te winnen gas en de voorwaarden waaronder  dit gas gewonnen kan worden, spelen drie belangen een rol. Ten eerste betreft dat de  belangen van de bewoners van het Groningenveld, namelijk veiligheid en het voorkomen  van schade aan gebouwen en infrastructuur. Het tweede belang, leveringszekerheid,  houdt in dat kan worden voorzien in de gasbehoefte van Nederlandse huishoudens en  voldaan kan worden aan de verplichtingen aan het buitenland. Ten slotte hebben de bij  de gaswinning betrokken ondernemingen (Shell en ExxonMobil®) en de Nederlandse  overheid financieel belang bij de gaswinning.    In de afgelopen jaren zijn, al dan niet na tussenkomst van de rechter, diverse besluiten  genomen die hebben geleid tot een afname van de hoeveelheid gewonnen gas (zie  tabel 1 en figuur 1).         Datum van het Nen waarop Omvang gaswinning  besluit besluit betrekking  AKTE hA  17 januari 2014: 2014 42,5 miljard. Nm?  (minister EZ) 2015 42,5. miljard Nen?  2016 40,5 miljard Nm*-én 80% minder gaswinning bij Loppersum  30 januari 2015 Heel 2015 39,4 miljard Nm?  (minister EZ)  9 februari 2015 Eerste helft 2015 16,5 miljard Nm?  (minister EZ)  23 juni 2015 Heel 2015 30 miljard Nm? (dus 13,5 miljard Nm? in 2e helft van 2015)    (minister EZ)    18 november 2015 | Gasjaar 2015-2016 | 27 miljard Nm? (overschrijding tot maximaal 33 Nm* is   (Raad van State) alleen toegestaan als het gasjaar 2015-2016 een relatief  koud jaar blijkt te zijn. Ook mag voorlopig geen gas  warden gewonnen in en rond Loppersum).    30 september 2016 | Gasjaar 2016-2017 | 24 miljard Nm’ per gasjaar (overschrijding tot maximaal    (minister EZ)? Gasjaar 2017-2018 30 Nm’ is alleen toegestaan als het gasjaar een relatief  Gasjaar 2018-2019 | koud jaar blijkt te zijn)  Gasjaar 2019-2020    Gasjaar 2020-2021    Tabel 1: Besluiten omtrent de hoeveelheid te winnen gas in Groningen.    8 _ Oliemaatschappijen ExxonMobil en Shell zijn de eigenaren van NAM, met elk een aandeel van 50%.  9 _Erloopteen beroepsprocedure bij de Raad van State tegen dit besluit.    -l1-</pre>

====================================================================== Einde pagina 886 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 887 ======================================================================

<pre>- 12 -Volume in miljard Nm3
0102030405060
2020-20212019-20202018-20192017-20182016-20172015-20162014-20152013-20142012-20132011-20122010-20112009-20102008-20092007-20082006-20072005-20062004-20052003-20042002-20032001-20022000-20011999-20001998-19991997-19981996-19971995-19961994-19951993-19941992-19931991-19921990-1991
Daadwerkelijke gasproductie Geplande gasproductie
Figuur 1:  Gerealiseerd en gepland volume gaswinning in Groningen in de gasjaren 1990/91-2020/21 (in miljard 
Nm3). Bron: NAM (cijfers daadwerkelijke gasproductie).
Het meest recente besluit van de minister van Economische Zaken (EZ) over de gas -
winning uit het Groningenveld dateert van september 2016.10 De minister refereert in dat 
besluit aan de belangen leveringszekerheid en veiligheid. Besloten is dat de komende 
vijf jaar  11 24 miljard Nm3 gas per gasjaar 12 mag worden gewonnen. Daarbij wordt 
gestreefd naar een zo vlak mogelijke winning met zo min mogelijk fluctuaties, omdat een gelijk  matige gaswinning minder seismiciteit lijkt op te leveren dan wanneer met pieken 
en dalen wordt gewonnen.
13 Om seizoensgebonden piekniveaus in de vraag naar gas op 
te kunnen vangen, is het dan echter wel noodzakelijk gemiddeld meer gas te winnen.14 
Besloten is dat alleen in koude winters en indien dat strikt noodzakelijk is, extra gas mag worden gewonnen (maximaal 6 miljard Nm
3 per gasjaar). De minister is tot dit besluit 
gekomen op basis van adviezen van Gasunie Transport Services en Staatstoezicht op de Mijnen (SodM),
15 die stellen dat bij een gaswinning van 24 miljard Nm3 per gasjaar sprake 
is van een verantwoord basisniveau van winning waarbij wordt voldaan aan de eisen van leveringszekerheid. 
10 Instemmingsbesluit winningsplan Groningen gasveld, 30 september 2016. 
11 Tot en met gasjaar 2020-2021.
12 Een gasjaar loopt van 1 oktober tot en met 30 september.
13 Advies SodM op het Winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p.52.
14 Instemmingsbesluit winningsplan Groningen gasveld, 30 september 2016, p.23.
15 Advies SodM op het Winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p.13.</pre>

====================================================================== Einde pagina 887 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 888 ======================================================================

<pre>- 13 -De Raad constateert dat leveringszekerheid nog steeds een prominente plaats inneemt in 
de besluitvorming over het winningsniveau. In de belangenafweging speelt ook objectieve veiligheid (d.w.z. het uitblijven van lichamelijk letsel ten gevolge van de aard
 bevingen) 
een belangrijke rol, maar het is onduidelijk op welke wijze subjectieve veiligheid (d.w.z. de mate waarin burgers zich veilig voelen) is meegewogen. De minister stelt nadrukkelijk dat hij de ingediende zienswijzen in zijn besluit heeft betrokken; niet alle indieners ervaren dat echter zo (zie ook paragraaf 2.1.2). Het is nog te vroeg om vast te stellen wat het precieze effect van het verlagen van het productie
 plafond op het aardbevingsrisico is. 
Metingen uit 2016 laten zien dat de hoeveelheid aard  bevingen ten opzichte van 2015 licht 
is toegenomen en de kracht van de bevingen licht is afgenomen (zie figuur 2). 
Aantal bevingen
Magnitude020406080100120140
2016201520142013201220112010200920082007200620052004200320022001200019991998199719961995199419931992199119901989198819871986
0,1 tot 1 1,0 en 1,5 1,5 tot 2,0 2,0 tot 2,5
2,5 tot 3,0 3,0 tot 3,5 3,5 en hoger
Figuur  2:  Aantal en kracht van de aardbevingen in het Groningenveld (1986-2016). In 2014 is het KNMI meet -
netwerk verbeterd. Hiermee kunnen meer lichte bevingen met een magnitude lager dan 1,5 worden 
opgemerkt dan in het verleden. Bron: NAM (cijfers aantal aardbevingen in Groningen-gasveld).</pre>

====================================================================== Einde pagina 888 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 889 ======================================================================

<pre>- 14 -Consensus over een veilig niveau van gaswinning ontbreekt. Politiek, media en bewoners 
noemen vaak 12 miljard Nm3 gas als maximaal niveau van veilige winning. Dit veronder -
stelde veilige niveau van winning is afkomstig uit een bijlage16 bij het SodM-advies op 
het winningsplan 2013. In 2016 komt het SodM echter terug op het winningsniveau van 12 miljard Nm
3 per jaar. In zijn advies op het winningsplan geeft de inspectiedienst aan: 
“Die onderbouwing is onjuist. Bij een hoger niveau van winning dan 12 miljard Nm3 per 
jaar zullen jaarlijks meer bevingen optreden, maar dat hoeft niet te leiden tot over -
schrijding van de recentelijk vastgestelde veiligheidsnorm of tot overschrijding van een 
schadeniveau dat acceptabel kan zijn.”17
De Raad constateert dat de besluitvorming over de hoeveelheid te winnen gas gebaat is bij duidelijkheid over een acceptabel niveau van gaswinning. Hiertoe is het van belang een maatschappelijke dialoog te voeren en een politieke beslissing te nemen over een ‘acceptabel niveau van veiligheid’ waarbij het niet alleen gaat om objectieve veiligheid, maar ook om subjectieve veiligheid.
18 Op dit moment is vooral NAM belast met het 
voeren van deze dialoog en het bepalen van het maatschappelijk risico voor het Groningenveld.
19 De Raad is echter van mening dat deze verantwoordelijkheid bij de 
overheid dient te liggen, zodat overheid, wetenschap en burgers in dialoog kunnen komen tot een breed gedragen ‘acceptabel niveau van veilig
 heid’. Op die manier kan het 
burgerperspectief beter in de besluitvorming over gaswinning worden betrokken. De Staat is verantwoordelijk voor het vaststellen van het acceptabel niveau van veiligheid.
3�2 A fhandeling van de door aardbevingen ontstane schade 
De Onderzoeksraad constateerde in zijn rapport dat de schadeafhandeling door NAM een bron van onvrede onder de bevolking is.
20 “Gedupeerden noemen de benadering 
van NAM in interviews met de Raad onpersoonlijk en geven aan het gevoel te hebben dat ze niet serieus worden genomen. Vooral bij complexe schades is er discussie over de vraag in hoeverre de schade is veroorzaakt door aardbevingen, duurt de afhandeling lang en blijft de schade ook na herstelwerkzaamheden vaak zichtbaar.”
21 De vraag is of deze 
situatie sinds de publicatie van het rapport in februari 2015 verbeterd is.
De Raad constateert dat voor schadeafhandeling de afgelopen jaren een compleet nieuw 
stelsel is ingericht. Dit stelsel bestaat uit veel partijen met complexe relaties.22 Sinds 
januari 2015 verzorgt het Centrum Veilig Wonen (CVW), een uitvoeringsorganisatie van NAM, de schadeafhandeling. Casemanagers van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) verzorgen sinds september 2016 de afhandeling van complexe schades.
23 Verder 
16 B ijlage bij advies SodM op winningsplan 2013, januari 2014: Reassessment of the probability of higher magnitude 
earth quakes in the Groningen gas field; Muntendam-Bos, dr. A.G. en dr. J.A. de Waal; 16 januari 2013, p. 2.
17 Advies SodM winningsplan Groningen 2016, mei 2016, p. 21.
18 Zoals ook beschreven in het advies van de Commissie Meijdam (Adviescommissie ‘Omgaan met risico’s van 
geïnduceerde aardbevingen’), 14 december 2015.
19 Bijvoorbeeld via artikel 8 van het instemmingsbesluit op het Winningsplan 2016.
20 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen , februari 2015, p. 80.
21 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen,  februari 2015, p. 47.
22 Winter H., M. Wever, S. Krouwer, M. Uri en S. de Wijs, De governance van de afhandeling van mijnbouwschade , 
RUG, december 2016, p. 3.
23 https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/actueel/nieuws/2016/september/2/ncg-neemt-complexe-schades-over </pre>

====================================================================== Einde pagina 889 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 890 ======================================================================

<pre>- 15 -spelen onder meer de Arbiter Bodembeweging, de Commissie Bijzondere Situaties en de 
Onafhankelijke Raadsman een rol bij de schadeafhandeling. Ten slotte ondersteunt de NCG maatschappelijke organisaties bij het inrichten van een onafhankelijk steunpunt ‘Stut en Steun’ voor bewoners.
24 
Het nieuw ingerichte stelsel heeft er niet toe geleid dat de onvrede over het proces van schadeafhandeling is weggenomen. Hoewel veel gedupeerden tevreden zijn over de schadeafhandeling,
25 wordt dit proces ook door velen als traag en moeizaam ervaren. De 
aandacht gaat teveel uit naar het correct doorlopen van de procedures en te weinig naar de behoeften en gevoelens van de gedupeerden. De Onafhankelijke Raadsman ontvangt veelvuldig klachten over afwezige, gebrekkige of onjuiste communicatie door het CVW of NAM.
26 Met de afhandeling van schades is bovendien veel tijd gemoeid. De 
Onafhankelijke Raadsman constateert dat de afhandeling van kleine schades soms onevenredig veel kosten met zich mee brengt. De proceskosten bij kleine schades zijn vaak hoger dan de uiteindelijk uitgekeerde schade. 
Het aantal schademeldingen is groot. In 2016 waren er 17.925 meldingen.
27 Schades en 
de wijze waarop de schadeafhandeling verloopt, hebben een grote impact op bewoners. 
Onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen toont aan dat bewoners in gebieden waar veel schade is meer gezondheidsklachten hebben en een minder goede geestelijke gezond  heid. “De negatieve effecten van schade treden met name op bij mensen die 
meervoudige schade hebben.”
28
Naast de veelheid aan organisaties die zich met schadeafhandeling bezig houden, zijn er meerdere (tijdelijke) regelingen waar bewoners in het aardbevingsgebied voor in aanmerking kunnen komen, zoals de waarderegeling, de regeling waardevermeerdering en de opkoopregeling. Voor bewoners met een stapeling van medische, psychische, sociale en soms ook economische problemen is de regeling Bijzondere Situaties ingesteld.
29 Uit de gesprekken die de Raad heeft gevoerd met bewoners, gemeenten en 
de provincie komt het beeld naar voren dat de veelheid aan organisaties en regelingen voor schadeafhandeling wordt ervaren als ‘pleisters plakken’. 
Veel Groningers plaatsen vraagtekens bij de onafhankelijkheid van het CVW vanwege de 
relatie tot NAM en hebben kritiek op het gebrek aan transparantie over de relatie tussen het CVW en NAM.
30,31 Het CVW erkent zelf dat van een onafhankelijke positie van het 
CVW op dit moment geen sprake kan zijn, omdat NAM aansprakelijk is voor alle schade.32 
24 NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017- 2021, p. 28.
25 Faber, D. S. van der Veen en P. de Jong, Onderzoek naar de tevredenheid met de schadeafhandeling door de 
NAM,  Ape Onderzoek en advies, augustus 2015, p. XV.
26 Onafhankelijke Raadsman, Klachten over de afhandeling van schade en versterking als gevolg van gaswinning in Groningen. Halfjaarrapportage 2016 , 12 oktober 2016, p. 2.
27 http://www.nam.nl/feiten-en-cijfers/voortgang-schadeafhandeling.html
28 Postmes, T., K. Stroebe, J. Richardson, B. LeKander, en F. Oldersma Veiligheidsbeleving, gezondheid en toekomst -
perspectief van Groningers. Wetenschappelijk rapport #2 , 7 februari 2017, p. 48.
29 Website Vangnet voor Bijzondere Situaties als gevolg van aardbevingen in Groningen http://www.vangnet -
bijzonderesituaties.nl/
30 Winter H., M. Wever, S. Krouwer, M. Uri en S. de Wijs, De governance van de afhandeling van mijnbouwschade,  
RUG, december 2016, p.3.
31 Brief NAM en CVW aan NCG, 9 juni 2016, Inzicht overeenkomst NAM-CVW.
32 Website CVW, 31 januari 2015, Uitleg over positie Centrum Veilig Wonen. Zie: https://www.centrumveiligwonen.nl/nieuws/uitleg-over-positie-centrum-veilig-wonen </pre>

====================================================================== Einde pagina 890 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 891 ======================================================================

<pre>- 16 -NAM heeft recent aangegeven bereid te zijn afstand te nemen van het proces van 
schadeafhandeling.33 
Naar het oordeel van de Raad draagt de huidige wijze en vorm van schadeafhandeling, ondanks alle inspanningen en organisaties, niet bij aan het herstel van vertrouwen. 
3�3 Aanpak van de versterkingsopgave
Met het oog op veiligheid van burgers is het van belang dat woningen, andere gebouwen en infrastructuur zijn berekend op de maximale kracht van aardbevingen waar Groningen mee te maken kan krijgen. Uit een eerste inspectie van 1.450 woningen blijkt dat deze zeer waarschijnlijk allemaal moeten worden versterkt. In 2017 worden nog eens 5.000 woningen geïnspecteerd.
34 
Het vormgeven van de versterkingsaanpak is geen eenvoudige opgave, onder meer 
door  dat er onzekerheid bestaat over de maximale kracht van aardbevingen waar Groningen 
mee te maken kan krijgen, het precieze aantal woningen en gebouwen dat versterkt moet worden en de benodigde versterkingsmaatregelen. Wat betreft versterking bestaat voor woningen wel een richtlijn, maar zijn voor bijvoorbeeld infrastructuur, dijken en chemische bedrijven geen direct toepasbare beoordelingskaders beschikbaar.
35 
Daarnaast doet zich bij het vormgeven van de versterkingsaanpak een dilemma voor tussen zorgvuldigheid en snelheid. Aan de ene kant is het belangrijk de versterkings -
opgave - die naar verwachting omvangrijk, kostbaar en ingrijpend is - zorgvuldig vorm te geven, wat diepgaand onderzoek en een gedegen voorbereiding vereist. Aan de andere kant is het - met het oog op de veiligheid van de bewoners van het Groningenveld - van belang om woningen zo snel mogelijk te versterken. 
In het winningsplan is sprake van een periode van vijf jaar waarbinnen woningen versterkt 
moeten worden.
36 Provincies en gemeenten verschillen van mening met het Rijk over de 
wijze waarop dit moet worden geïnterpreteerd.37 Het Ministerie van EZ meent dat verster -
king binnen vijf jaar plaats moet vinden, gerekend vanaf het moment dat uit een inspectie blijkt dat versterking noodzakelijk is. Gemeenten en provincie vinden dat inspecties en versterking binnen een periode van vijf jaar, gerekend vanaf 1 januari 2016, moeten plaatsvinden.
Gezien de omvang van de versterkingsopgave en het huidige tempo daarvan, is het 
denkbaar dat een deel van de versterkingen pas plaatsvindt tegen de tijd dat het aard -
bevingsrisico is afgenomen. De minister van EZ heeft aangegeven dat de vraag naar gas na 2020 waarschijnlijk zal afnemen en de gaswinning in stappen kan worden gereduceerd naar 7 miljard Nm
3 in 2029.38 Hoewel geen zekerheid bestaat over het precieze effect van 
33 NAM, Nieuwjaarstoespraak NAM-directeur Gerald Schotman , 10 januari 2017, p.5.
34 NCG, 1450 panden moeten versterkt in aardbevingsgebied, Nieuwsbericht, 7 december 2016. 
35 NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017 - 2021 , p. 12.
36 NAM, Winningsplan Groningen Gasveld 2016 , p. 53.
37 Brief EZ aan Tweede Kamer, DGBI-DR / 16181273, 23 december 2016, p.2.
38 Brief EZ aan Tweede Kamer, DGETM-EI / 16132605, 12 september 2016, p. 5. </pre>

====================================================================== Einde pagina 891 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 892 ======================================================================

<pre>- 17 -een afname in de productie op het ontstaan van aardbevingen, is het de verwachting dat 
het aardbevingsrisico afneemt. Hoe langer het duurt voordat woningen worden versterkt, hoe meer de vraag rijst of het op dat moment nog nut heeft. De Raad constateert dat het tempo van de versterkingsopgave niet in lijn is met de ontwikkeling van het aard -
bevingsrisico.
3�4 Regie over de problematiek
Partijen in de regio zijn het erover eens dat er de afgelopen jaren veel is gebeurd op het gebied van veiligheid, schadeafhandeling en de versterkingsopgave. Tegelijkertijd consta  teren zij dat er nog een lange weg te gaan is. Het kost veel tijd om dingen gedaan 
te krij  gen en er is maatschappelijke en politieke druk voor nodig. Diverse getroffen maat -
regelen zijn afgedwongen door andere partijen, zoals de Raad van State, de Rechtbank Noord-Nederland en de Tweede Kamer. Regionale partijen en inwoners van de provincie hebben het gevoel dat ze alles moeten bevechten. 
De stroperige processen van schadeafhandeling en versterking leiden ook tot frustratie 
in de regio over ‘de nodige grote stappen die maar niet genomen worden’. Deze frustratie  
wordt op de NCG geprojecteerd. Er is veel discussie over de positie van het Ministerie 
van EZ in relatie tot de NCG. Formeel werkt de NCG namens gemeenten, provincie en Rijk, maar beheersmatig is hij ondergebracht bij EZ, ‘als ambtenaar van EZ’. In de provincie leven zorgen over het afnemend draagvlak onder de bevolking voor de NCG. De partijen die zitting hebben in de bestuurlijke 
39 en maatschappelijke 40 stuurgroep van 
de NCG merken op dat zij veelal voor voldongen feiten worden geplaatst en niet worden betrokken vanuit hun formele adviseursrol. Het gevoel gezamenlijk een route uit te zetten, ontbreekt bij deze partijen. 
Regionale bestuurders onderstrepen het belang van de NCG voor de provincie. Zij zien 
de komst van de NCG als een groot goed en waarderen de inspanning die geleverd wordt. Zij hebben echter ook de indruk dat de NCG een te beperkte armslag heeft en zelfstandig geen besluiten kan nemen. In een wetsvoorstel dat nu in behandeling is, krijgt de NCG een meer onafhankelijke positie, om een sterkere regie op een transparant en onafhankelijk proces voor de afhandeling van de schade en de versterkingsopgave mogelijk te maken. De vraag is of het wetsvoorstel dat thans bij de Raad van State ligt helderheid zal bieden. Er dient een principiële keuze gemaakt te worden of de NCG onderdeel is van het departement of een bestuurlijk orgaan wordt. 
De werkzaamheden van de NCG zitten dicht op de uitvoeringspraktijk met waar nodig 
individuele aandacht voor economische en/of maatschappelijke problemen van bewoners. De schadeafhandeling en de versterkingsopgave zijn hierdoor op zichzelf al complexe opgaven. Vooral de versterkingsoperatie is, los van het technische vraagstuk, bijzonder verstrekkend. Ingrepen in bestaande bebouwing, kunnen de complete woon -
omgeving op zijn kop zetten en hele dorpsgemeenschappen raken. Aangezien het bij 
39 De provincie Groningen en de gemeenten in het aardbevingsgebied. 
40 Het Gasberaad en de Groninger Bodembeweging.</pre>

====================================================================== Einde pagina 892 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 893 ======================================================================

<pre>- 18 -een dergelijke operatie belangrijk is rekening te houden met wat een dorp aankan, kiest 
de NCG er bewust voor de bewoner centraal te stellen en per straat en per dorp te communiceren. Het is de vraag of de NCG, gegeven de complexiteit van de opgaven waarvoor hij zich gesteld ziet, zijn rol als regievoerder en verbinder, over de partijen en de verschillende aspecten van de problematiek heen, waar kan maken.
De problematiek rondom de gaswinning in Groningen is breder dan de schadeafhandeling 
en de versterkingsopgave. Het is geen problematiek die in isolement opgelost kan worden, omdat oplossingen gekozen moeten worden in samenhang met andere ont -
wikkelingen in de regio en de rest van Nederland, denk bijvoorbeeld aan de krimp -
problematiek  
41 en de ambities op het gebied van energietransitie. Hoe voorkom je dat je 
investeert in het versterken van woningen (en scholen, zorgcentra, etc.) die op termijn overbodig zijn? 
42 En hoe anticipeer je op activiteiten op het gebied van economi  sche 
versterking die krimp kunnen beperken? De beoogde energietransitie heeft tot gevolg dat Nederland minder afhankelijk wordt van Gronings gas. Het tempo waarmee de transitie naar duurzame energiebronnen plaatsvindt, kan van invloed zijn op de snelheid waarmee de gaskraan verder wordt dichtgedraaid.
Tot nu toe lijkt de minister van EZ te kiezen voor een gefragmenteerde aanpak: een 
aparte structuur voor gaswinning, voor schadeafhandeling, voor onderzoek en voor versterking. Elk probleem krijgt daardoor zijn eigen aanpak, zijn eigen doorlooptijd en zijn eigen afwegingskader. Deze gefragmenteerde aanpak draagt het gevaar in zich dat cruciale beslissingen in isolement worden genomen en niet in samenhang met daaraan gerelateerde vraagstukken.
41 In bijna de helft van de gemeenten in de provincie Groningen is sprake van bevolkingskrimp. Zie: https://www.cbs.
nl/nl-nl/achtergrond/2016/32/bevolkingskrimp-in-kwart-van-gemeenten. 
42 NCG, Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017 - 2021, p. 61.</pre>

====================================================================== Einde pagina 893 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 894 ======================================================================

<pre>    Uit de gesprekken die de Onderzoeksraad heeft gevoerd, blijkt dat vrijwel alle betrokke-  nen behoefte hebben aan rust rondom het gaswinningsdossier. De realiteit staat dat  echter in de weg. Een acceptabel niveau van veiligheid met betrekking tot gaswinning,  dat recht doet aan de gevoelens van onveiligheid bij de bevolking, is nog niet vastgesteld.  Het huidige proces van schadeafhandeling, dat sterk gericht is op financiële compensatie  van schade die aantoonbaar is veroorzaakt door de gaswinning, sluit onvoldoende aan  bij de beleving en behoeften van de gedupeerden. Verder spelen in de provincie  Groningen en elders in Nederland andere vraagstukken die in samenhang met de  aardbevingsproblematiek aangepakt moeten worden.    De Onderzoeksraad constateert dat er veel is gedaan om de problemen die door de  gaswinning zijn ontstaan te repareren, maar dat de huidige aanpak gefragmenteerd is.  Bewoners worden door een veelheid aan regelingen geconfronteerd met een sterk  bureaucratisch en juridisch ingericht proces. De tot dusverre getroffen maatregelen doen  geen recht aan de veelheid aan problemen waarvoor de inwoners van Groningers zich  gesteld zien.    Ruim vijftig jaar heeft heel Nederland geprofiteerd van de gaswinning. De baten gingen  voor de lasten uit. Het kan dan ook niet zo zijn dat deze lasten, die steeds pregnanter en  indringender in beeld komen, worden afgewenteld op de regio waar het gas gewonnen  is. Het betreft een nationaal probleem dat een nationale aanpak verdient.    Nadere opvolging aanbevelingen   De Onderzoeksraad constateert, op basis van zijn verkenning, dat het merendeel van zijn  aanbevelingen voortvarend is opgepakt, maar ziet ook dat een aantal cruciale aspecten  niet nader is vormgegeven.    De Raad benadrukt dat op korte termijn het zogenoemde ‘gasgebouw’ herzien moet  worden, waarbij het ontvlechten van belangen een prominente plaats moet krijgen. Om  de toekomstige besluitvorming goed voor te bereiden en de inwoners van Groningen  meer duidelijkheid te geven over de onzekerheden die samenhangen met de gaswinning,  is het tevens noodzakelijk te komen tot daadwerkelijke afstemming in de vele weten-  schappelijke en toegepaste onderzoeken naar de effecten van de activiteiten in de diepe  ondergrond. Verder verdient de communicatie over onzekerheden binnen het aard-  bevingsdossier meer aandacht. Ten slotte is het noodzakelijk te komen tot een maat-  schappelijk en politiek geaccepteerd veiligheidsniveau.    Op maat gesneden schadeafhandeling door de overheid   De Raad vindt dat recht gedaan moet worden aan de behoeften en gevoelens van de  gedupeerden. Er is in het proces van schadeafhandeling een transitie nodig van het  streven naar procedurele precisie naar het hanteren van de menselijke maat, waarbij het  totaal aan regelingen vereenvoudigd dient te worden. Naar het oordeel van de Raad    419 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 894 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 895 ======================================================================

<pre>- 20 -betekent dit een ruimhartige compensatie en een eenvoudiger proces van schade -
afhandeling waarbij burgers niet langer te maken hebben met en afhankelijk zijn van 
NAM. Dit houdt in dat NAM noch direct, noch indirect betrokken moet zijn bij het schadeafhandelingsproces. Het geld dat beschikbaar is, moet ten goede komen aan de compensatie en niet aan het schadeproces. De overheid dient het proces van schade -
afhandeling in eigen handen te nemen, zoals ook is gebeurd in het Project Geluidisolatie Schiphol (Progis).
43 Vanzelfsprekend dient de overheid de aansprakelijkheid met NAM 
nader te regelen. 
Duidelijkheid over de versterkingsoperatie
De Raad acht het noodzakelijk dat meer duidelijkheid wordt geboden over de inhoud en het proces van de versterkingsoperatie. Het is helder dat de totale versterking niet zal kunnen plaatsvinden binnen vijf jaar. Daar zal aanzienlijk meer tijd voor nodig zijn. De omvang en intensiteit van de versterkingsoperatie zijn zeer groot. Dat roept vele inhoude -
lijke, organisatorische, financiële en sociale vragen op over hoe dat in de komende decennia in Groningen vorm moet krijgen mede in relatie met andere maatschappelijke opgaven in Groningen. De overheid dient realistische verwachtingen te creëren over de kansen die de versterkingsoperatie biedt, maar ook over beperkingen daarvan. 
Proactieve en integrale aanpak van de problematiek
De aardbevingsproblematiek kent vele facetten: de urgentie om te komen tot oplossingen, de complexiteit en onzekerheid die het probleem domineren, het gebrek aan kennis en de verdeeldheid over wat nagestreefd moet worden. Daarnaast zien bewoners, bedrijven en decentrale overheden zich gesteld voor andere grote vraag -
stukken die in de regio spelen. Met name het tempo van de versterking in relatie tot het aardbevingsrisico en de impact ervan op de leefomgeving. Daarnaast spelen ook ambities op het gebied van energietransitie in relatie tot de vermindering van de afhankelijkheid van Gronings gas en regionale opgaven met betrekking tot bevolkings -
krimp en werkgelegenheid. 
Naar het oordeel van de Raad is het schaalniveau waarop de problemen nu worden aan -
gepakt, niet in lijn met de omvang, urgentie en complexiteit van de problematiek in 
Groningen. Deze problematiek vraagt om regie op een niveau dat alle betrokken partijen ontstijgt. De Raad pleit dan ook voor een integrale afweging van alle grote vraagstukken gerelateerd aan de aardbevingen in Groningen. Bij een dergelijke integrale benadering past een organisatie met een positie en mandaat die doet denken aan de vroegere Herinrichtingscommissie Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën,
44 een 
bestuurlijk orgaan met eigen wettelijke bevoegdheden dat niet afhankelijk is van andere bestuurlijke organen. Hierbij dient een brede bundeling plaats te vinden van kennis op gebieden zoals economische ontwikkeling, krimp, bouwtechnische opgave, seismiciteit en maatschappelijke effecten. De opgave voor Groningen is daarmee veel breder dan het beleidsterrein van het Ministerie van EZ; het is cruciaal dat andere departementen en 
43 Progis was de projectorganisatie van Rijkswaterstaat Noord-Holland die uitvoering gaf aan een bepaling door de 
overheid dat woningen die het zwaarst werden belast met vliegtuiggeluid van rijkswege in aanmerking konden komen voor geluidisolatie gefinancierd door de luchtvaartsector. Tot 2012 zijn op deze manier ruim 13.000 huizen geïsoleerd.
44 Zoals beschreven in de Wet van 23 november 1977, houdende regelen met betrekking tot de herinrichting van Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën.</pre>

====================================================================== Einde pagina 895 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 896 ======================================================================

<pre>- 21 -bestuurlijke organen daar ook een rol in krijgen. Het in goede banen leiden van deze 
opgave vraagt om een proactieve houding. Het is cruciaal dat de betrokken partijen beleid ontwikkelen om voorbereid te zijn op de (toekomstige) gevolgen van de gas -
winning in plaats van beleid dat zich, zoals nu het geval is, richt op het herstellen van ontstane problemen. 
Gegeven de veelomvattendheid en complexiteit van de problematiek zal deze nog 
decennia lang aandacht vragen. De Onderzoeksraad zal de komende jaren blijven monitoren hoe de situatie in Groningen zich ontwikkelt en daar mogelijk opnieuw over rapporteren als hij daartoe aanleiding ziet. </pre>

====================================================================== Einde pagina 896 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 897 ======================================================================

<pre>- 22 -</pre>

====================================================================== Einde pagina 897 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 898 ======================================================================

<pre>    VERANTWOORDING    Doelstelling   De Onderzoeksraad heeft in 2015 het rapport ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’ gepu-  bliceerd. Daarin concludeert de Raad dat tot begin 2013 de veiligheid van de burgers  van Groningen in relatie tot geïnduceerde aardbevingen niet van invloed is geweest op  de besluitvorming over de exploitatie van het Groningenveld. Om te bewerkstelligen dat  het veiligheidsbelang van burgers bij activiteiten in de diepe ondergrond, waaronder de  gaswinning uit het Groningenveld, voldoende aandacht krijgt, heeft de Onderzoeksraad  destijds vijf aanbevelingen gedaan.    De Onderzoeksraad kijkt bij ieder rapport na ontvangst van reacties op de aanbevelingen  in hoeverre deze door de geadresseerde partijen zijn opgevolgd. Dit heeft de Raad ook  gedaan na het onderzoek uit 2015. Bijlage B beschrijft de stand van zaken inzake de  opvolging van de afzonderlijke aanbevelingen. Deze bijlage richt zich niet alleen op de  situatie in Groningen, maar ook op andere activiteiten in de diepe ondergrond.    Vanwege het belang dat de Onderzoeksraad hecht aan de destijds geformuleerde  aanbevelingen en de grote zorgen die de inwoners van Groningen nog steeds hebben  over de wijze waarop met hun belangen wordt omgegaan, heeft de Raad besloten om  niet alleen na te gaan in hoeverre zijn aanbevelingen zijn opgevolgd, maar zich ook een  breder beeld te vormen van de actuele situatie in Groningen. De Raad heeft daarvoor  gekozen omdat zich, sinds het verschijnen van zijn rapport in 2015, diverse ontwikkelingen  hebben voorgedaan die daarom vragen.    Verder hebben de provincie Groningen en de inmiddels opgeheven Dialoogtafel in april  2015 de Onderzoeksraad gevraagd een vinger aan de pols te houden ten aanzien van de  opvolging van de aanbevelingen uit het onderzoek van 2015. Na een aangenomen motie  van diverse Statenfracties heeft de provincie Groningen dit verzoek in oktober 2015  nogmaals onderstreept in een brief aan de Onderzoeksraad.    Dataverzameling   De Onderzoeksraad heeft voor dit project documentonderzoek gedaan en gesprekken  gevoerd met de bij de aardbevingsproblematiek betrokken partijen. Zo heeft de Raad  gesproken met vertegenwoordigers van partijen uit het gasgebouw, met provinciale en  gemeentelijke bestuurders, met belangenorganisaties en met vertegenwoordigers van  organisaties die zich bezighouden met schadeafhandeling en de versterkingsopgave.  Van de gesprekken zijn verslagen gemaakt, die ter controle zijn voorgelegd aan de  geïnterviewden. Deze notitie is niet ter inzage voorgelegd aan de betrokken partijen.</pre>

====================================================================== Einde pagina 898 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 899 ======================================================================

<pre>    Inzage is een onderdeel van het opstellen van onderzoeksrapporten en past niet bij de  procedure die de Raad volgt bij het beoordelen van de opvolging van aanbevelingen die  in deze onderzoeksrapporten zijn gedaan.    Analyse en oordeelsvorming   De normatieve uitgangspunten waarop de Onderzoeksraad de notitie heeft opgesteld  komen voort uit het referentiekader van het onderzoek uit 2015.* Deze uitgangspunten  heeft de Onderzoeksraad onder andere ontleend aan studies van de Wetenschappelijke  Raad voor het Regeringsbeleid, het Rathenau Instituut en aan inzichten die hij in eerdere  onderzoeken zelf heeft opgedaan.    Begeleidingscommissie   Voor het onderzoek ‘Aardbevingsrisico's in Groningen’ uit 2015 had de Onderzoeksraad  een begeleidingscommissie in het leven geroepen. Deze bestond uit externe leden met  voor het onderzoek relevante deskundigheid.** De voorzitter van deze begeleidings-  commissie was prof. mr. dr. E.R. Muller, vice-voorzitter van de Onderzoeksraad. Een deel  van de destijds gevormde begeleidingscommissie is gedurende dit project bijeen  geweest om van gedachten te wisselen over de conceptnotitie. De commissie vervulde  bij de totstandkoming van deze notitie een adviserende rol. De Onderzoeksraad is  eindverantwoordelijk voor de gepubliceerde tekst.    Projectteam  Het projectteam bestond uit de volgende personen:    W.T.A. van der Weegen Onderzoeksmanager   ir. arch. B.M.L.D, Renier Projectleider   mr. drs. S. Bartel Onderzoeker   drs. M. van het Loo Onderzoeker   drs. M.H. Verschoor Adviseur Onderzoek en Ontwikkeling  drs. E. Cillessen Externe onderzoeker    45 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen, februari 2015, p. 15-17.  46 Onderzoeksraad voor Veiligheid, Aardbevingsrisico’s in Groningen, februari 2015, p. 111.    _24-</pre>

====================================================================== Einde pagina 899 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 900 ======================================================================

<pre>    BIJLAGE B         OPVOLGING AANBEVELINGEN    In het onderzoek Aardbevingsrisico's in Groningen heeft de Onderzoeksraad voor  Veiligheid vijf aanbevelingen gedaan. Drie van deze aanbevelingen zijn gericht aan de  minister van Economische Zaken (EZ). Eén aanbeveling is gericht aan de minister van EZ  en de mijnbouwondernemingen, en één aanbeveling is gericht aan de minister van EZ,  de mijnbouwondernemingen en NWO.” De aanbevelingen aan de mijnbouwonder-  nemingen zijn gericht aan NAM“ voor zover deze de situatie in Groningen betreffen, en  aan NOGEPA® voor zover deze (voorgenomen) activiteiten in de diepe ondergrond  betreffen. Alle geadresseerde partijen hebben gereageerd op de aanbevelingen.    Deze bijlage beschrijft de stand van zaken inzake de opvolging van de afzonderlijke  aanbevelingen.         Aanbeveling 1   Aan de minister van Economische Zaken: Zorg dat ook andere ministeries (in het  bijzonder het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en DG Wonen van het Ministerie  van Binnenlandse Zaken) betrokken worden bij de besluitvorming over de exploratie  en exploitatie van delfstoffen.         Stand van zaken opvolging aanbeveling 1   De minister van EZ onderschrijft in zijn reactie op de aanbeveling het belang van de  aanbeveling en merkt op dat hij nog een stap verder gaat dan dat. Hij geeft aan dat alle  belangrijke besluiten over de gaswinning in Groningen sinds begin 2013 in de minister-  raad plaatsvinden. In het Kamerdebat over het rapport voegt hij daaraan toe dat hij vindt  dat hij daarmee verder gaat dan de aanbeveling, omdat hij andere ministeries niet alleen  betrekt bij de besluitvorming, maar ook daadwerkelijk laat meebeslissen.    Verder merkt de minister van EZ op dat het Ministerie van Infrastructuur en Milieu samen  met dat van EZ werkt aan het opstellen van een structuurvisie ondergrond (STRONG),  die systematischer in beeld brengt wat de mogelijke effecten van mijnbouwactiviteiten  op de onder- en bovengrond zijn. Als onderdeel van STRONG wordt ook een systematiek  opgesteld om verschillende belangen, waaronder veiligheid, af te wegen.    47 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.  48 Nederlandse Aardolie Maatschappij.  49 Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie.    -25-</pre>

====================================================================== Einde pagina 900 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 901 ======================================================================

<pre>- 26 -De Raad is van mening dat zorgvuldige afweging vraagt om interdepartementale voor -
bereiding, waarbij tegengestelde belangen een gelijkwaardige stem krijgen. In de 
huidige constructie bereidt de minister van EZ de besluitvorming voor en legt deze enkel aan de ministerraad voor. Volgens de Raad zou het wenselijk zijn andere ministeries al eerder bij de ontwikkeling van het beleid te betrekken. Op de verwijzing naar STRONG na, gaat de minister niet in op hoe hij andere ministeries denkt te betrekken bij (voor -
genomen) activiteiten in de diepe ondergrond. 
Daarnaast reageert de minister van EZ op het advies van de Raad om de structuur van 
het gasgebouw aan te passen. Hij merkt daarover op dat het kabinet dat ook wenselijk vindt en dat het kabinet, op basis van het Energierapport 2015, zal bepalen hoe die aanpassing eruit zal zien. Daartoe zal het kabinet overleggen met de partijen waarmee de staat de overeenkomsten heeft gesloten die ten grondslag liggen aan het gasgebouw: Shell en ExxonMobil. Het is echter tot op heden onduidelijk op welke wijze de minister de structuur van het gasgebouw wil aanpassen en op welke termijn dit is voorzien. Vooralsnog zijn geen wijzigingen in de structuur van het gasgebouw zichtbaar. 
Conclusie opvolging aanbeveling 1
Hoewel er stappen zijn gezet om andere ministeries te betrekken bij de besluitvorming, is de Raad van oordeel dat de aanbeveling nog onvoldoende is opgevolgd. 
Aanbeveling 2Aan de minister van Economische Zaken: Zorg dat het burgerperspectief structureel en herkenbaar meegenomen wordt in de besluitvorming door provincie en gemeenten een rol te geven. 
Stand van zaken opvolging aanbeveling 2Het kabinet heeft, in reactie op deze aanbeveling, per 1 januari 2017 een herziening van de Mijnbouwwet doorgevoerd.
50 Concreet gaat het om de volgende wijzigingen: 
• Er is een mogelijkheid toegevoegd om aanvragen rond opsporing en winning af te wijzen op grond van ruimtelijke afwegingen gebaseerd op structuurvisies, zoals STRONG. 
• Er is een vergunningplicht ingevoerd voor milieuaspecten van boringen op land in de opsporingsfase met een adviesrecht voor gemeenten en provincies. 
• Gemeenten en provincies hebben een adviesrecht bij instemmingsbesluiten op winningsplannen. 
Bij dezelfde wijziging van de Mijnbouwwet zijn ook de inspraakmogelijkheden voor decentrale overheden en omwonenden vergroot bij de besluitvorming over de winnings -
plannen. 
50 Wet van 21 december 2016 tot wijziging van de Mijnbouwwet (versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie 
opsporings-, winnings- en opslagvergunningen), Staatsblad 2016, 554.</pre>

====================================================================== Einde pagina 901 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 902 ======================================================================

<pre>- 27 -Ook besluiten tot instemming met wijziging van winningsplannen, waarin bodem -
beweging aan de orde is, worden nu voorbereid door middel van de uniforme openbare 
voorbereidingsprocedure. Deze procedure biedt burgers de gelegenheid zienswijzen in te dienen die meegewogen moeten worden bij de besluit  vorming. 
De besluitvorming over het winningsplan Groningenveld 2016 is, vooruitlopend op de wijziging van de wet, via deze nieuwe procedure voorbereid. In totaal zijn 5.530 zienswijzen ingediend op het instemmingsbesluit, waarvan 252 unieke zienswijzen en 29 reacties van overheden.
51 Hierin komt nadrukkelijk naar voren dat de inwoners van Groningen zich 
zorgen maken over hun veiligheid. Het definitieve instemmingsbesluit schenkt echter nauwelijks aandacht aan subjectieve veiligheid. Een deel van de betrokken partijen vraagt zich af of de minister van EZ de ingediende zienswijzen en reacties wel serieus heeft genomen, omdat hij in de toelichting op zijn besluit vooral refereert aan de technische adviezen van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en Gasunie Transport Services. Tegen het goedkeuringsbesluit van de minister zijn 25 beroepsschriften ingediend bij de Raad van State,
52 door burgers en een groot aantal overheden. Naar 
verwachting zal de behandeling van het beroep plaatsvinden in mei of juni 2017. 
Ten slotte geeft de minister aan dat in de afgelopen periode veel is geïnvesteerd in 
informele contacten met stakeholders, maatschappelijke organisaties, decentrale overheden en overheden uit andere landen om op de hoogte te blijven van de belangen en gevoelens die spelen en van ontwikkelingen in kennis en van inzichten. Mede op basis hiervan heeft hij een brede visie op omgevingsmanagement ontwikkeld. Deze visie heeft hij begin 2016 bekend gemaakt.
53 
Conclusie opvolging aanbeveling 2Hoewel in de Mijnbouwwet inmiddels een adviserende rol van provincie en gemeenten is vastgelegd, resulteert dit nog niet in een herkenbare rol van het burgerperspectief in de besluitvorming. De aanbeveling wordt derhalve nog onvoldoende opgevolgd.
Aanbeveling 3Aan de minister van Economische Zaken: Versterk de onafhankelijkheid van Staats -
toezicht op de Mijnen ten opzichte van het ministerie en de sector.
Stand van zaken opvolging aanbeveling 3In november 2015 heeft de minister van EZ de Tweede Kamer laten weten  dat hij van 
mening is dat er geen enkele twijfel mag bestaan over de onafhankelijkheid van SodM en over de borging van de onafhankelijke inbreng van SodM als integraal onderdeel van de besluitvorming.
54 Hij refereert in de brief aan de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties, 
51 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/09/23/instemmingsbesluit-groningen-vergroten-veiligheid-en-
verminderen-schade, geraadpleegd op 22 februari 2017.
52 Raad van State, Gaswinning Groningen wordt voorlopig niet verder beperkt , persbericht 5 januari 2017.
53 Brief van de minister van EZ aan de Tweede Kamer, Samen energieprojecten realiseren: visie op omgevings -
management,  1 februari 2016.
54 Brief minister van EZ aan Tweede Kamer, Versterking van de onafhankelijkheid van Staatstoezicht op de Mijnen, 27 november 2015. </pre>

====================================================================== Einde pagina 902 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 903 ======================================================================

<pre>- 28 -die op 1 januari 2016 in werking zijn getreden.55 “Onafhankelijkheid betekent daarbij niet 
een staatsrechtelijke onafhankelijkheid van de minister, maar ziet op de ruimte die een 
rijksinspectie heeft om zelf, op basis van zijn werkprogramma en zijn professionele verantwoordelijkheid, informatie te verzamelen, daarover een oordeel te vellen, en daarover te rapporteren en te adviseren.” 
In de gewijzigde Mijnbouwwet, die op 1 januari 2017 in werking is getreden
56 is de 
verdergaande onafhankelijkheid van de SodM wettelijk verankerd. De meeste taken en 
bevoegdheden zijn rechtstreeks aan de inspecteur-generaal gedelegeerd (terwijl deze in de voorgaande wet waren gemandateerd aan de inspecteur-generaal). Daarnaast is de aanwijzingsbevoegdheid van de minister beperkt, wat met zich meebrengt dat de inspecteur-generaal vrij is in het doen van onderzoeken en niet door de minister mag worden geïnstrueerd met betrekking tot zijn bevindingen, oordelen of adviezen. 
Gezien de recente ontwikkelingen is nog niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de 
praktijk precies zullen uitwerken. De Raad constateert dat het SodM al in aanloop van de wetswijziging een meer onafhankelijke rol innam. Verschillende partijen, waaronder gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie Groningen, onderschrijven dit. 
Conclusie opvolging aanbeveling 3
De aanbeveling is opgevolgd. Gezien de recente ontwikkelingen is echter nog niet vast te stellen hoe deze wijzigingen in de praktijk precies zullen uitwerken. 
Aanbeveling 4 Aan de minister van Economische Zaken, de mijnbouwondernemingen en NWO: Versterk de onderzoeksplicht van mijnbouwondernemingen. Draag zorg voor een structureel en lange termijn onderzoeksprogramma waarbinnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek naar deze problematiek wordt gedaan.
Stand van zaken opvolging aanbeveling 4De minister van EZ merkt in zijn reactie op de aanbeveling op dat het kabinet begin 2013 heeft besloten een groot aantal onderzoeken te starten om inzicht te krijgen in de relatie tussen de gasproductie en -productiesnelheid en het aantal bevingen en de sterkte daarvan. Een groot deel van deze onderzoeken is voortgezet; daarbij zijn vele binnenlandse en buitenlandse experts betrokken. Verder zegt het kabinet toe dat het - om de regie op de kennisontwikkeling rond de ondergrond vorm te geven - een voorstel zal ontwikkelen voor de wijze waarop dit toegepaste en fundamenteel onderzoek onafhankelijk en inhoudelijk vormgegeven kan worden, welke organisatievorm hierbij past en welke middelen hiervoor nodig zijn. 
55 Stcrt. 2015, nr. 33574. 
56 Stbl. 2016, nr. 554.</pre>

====================================================================== Einde pagina 903 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 904 ======================================================================

<pre>- 29 -Op 24 juni 2016 heeft de minister van EZ de Tweede Kamer geïnformeerd 57 over de 
inrichting van het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw.58 Dat programma is specifiek 
gericht op het vergroten van de kennis over en het begrip van de effecten van 
mijnbouwactiviteiten. De doelen van het programma effecten mijnbouw zijn als volgt geformuleerd: 
• “Versnelling inhoudelijke voortgang van de kennisontwikkeling met betrekking tot de 
mogelijke effecten van mijnbouw; 
• Intensivering van (multidisciplinaire) samenwerking tussen kennisinstellingen; en 
• Ontwikkeling van onafhankelijke, toegankelijke en gezaghebbende kennis.” 
Om deze doelen te bereiken, onderneemt de minister drie clusters van activiteiten: (1) het opzetten van een onderzoeksprogramma effecten mijnbouw; (2) het oprichten van een platform voor kennisuitwisseling; en (3) het aanstellen van een wetenschappelijke adviescommissie kennisontwikkeling effecten mijnbouw. Over de stand van zaken merkt de minister van EZ op 23 januari 2017 het volgende op: “Het onderzoeksprogramma is in concept gereed en zal in januari 2017 verder worden afgestemd met de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Het kennisprogramma zal in januari 2017 van start gaan met een startvergadering van het onafhankelijk kennispanel over de inhoud en articulatie van het onderzoeksprogramma.”  
59 
NAM merkt op sinds oktober 2012 over een Studie- en Data Acquisitieprogramma te beschikken. Het programma richt zich met name op onderzoek naar de kracht van de beving, de grondbewegingen aan de oppervlakte als gevolg van aardbevingen en de uiteindelijke, doorslaggevende blootstelling aan een risico voor de persoonlijke veiligheid van bewoners in het aardbevingsgebied. Met nieuwe onderzoeksdata en empirische gegevens is dit risicobeeld voortdurend verder verfijnd, waardoor onzekerheden in de modellen kleiner en wetenschappelijke inzichten scherper zijn geworden. Dit heeft geresulteerd in meer inzicht in en een beter begrip van de risico’s van geïnduceerde aardbevingen in Groningen: zo is nu bekend hoe seismische dreiging is te vertalen naar seismisch veiligheidsrisico.
60 Het risicobeeld is echter nog niet compleet, het studie -
programma zal dus doorgaan en wordt verder uitgewerkt voor een discussie met SodM en de ingestelde wetenschappelijke begeleidingscommissie voor Groningen.
Verder merkt NAM op dat de situatie rondom het Groningen gasveld complex blijft, er 
zijn geen vergelijkbare situaties in het buitenland. Er zijn veel gerenommeerde weten -
schappers en experts (van verschillende universiteiten en onderzoeksinstellingen, in binnen- en buitenland) betrokken bij de onderzoeken. NAM brengt specifieke kennis in over het Groningenveld alsmede bijvoorbeeld data uit de nieuwe in 2014-15 speciaal voor onderzoek geboorde putten. Verder is het meetnetwerk van KNMI rond het 
57 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/06/24/kamerbrief-over-kennisprogramma-
effecten-mijnbouw.
58 In de Tweede Kamer is een amendement ingediend om dit kennisprogramma wettelijk te verankeren in de Mijn -
bouw  wet. Dat amendement is aangenomen en het kennis  pro gram  ma is verankerd in artikel 5a van de gewijzigde 
Mijnbouwwet die op 1 januari 2017 in werking is getreden. 
59 https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2017/01/23/kamerbrief-over-evaluatie-   rijkscoordinatieregeling-en-voortgang-omgevingsmanagement-energieprojecten/.pdf
60 Het seismisch veiligheidsrisico betreft de kans op overlijden van een individu op een bepaalde plaats. Zie: Advies SodM winningsplan Groningen 2016,  mei 2016. </pre>

====================================================================== Einde pagina 904 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 905 ======================================================================

<pre>- 30 -Groningenveld aanzienlijk uitgebreid wat zorgt voor meer, en meer gedetailleerde 
metingen en informatie over bevingen.
Naast het Studie- en Data Acquisitieprogramma, lopen er nog enkele andere onder -
zoeken (waaronder het inzichtelijk maken van de maatschappelijke effecten en de 
contourenkaart van KNMI die de huidige seismische dreiging weergeeft). NAM ziet en onderschrijft de oproep tot verdere onafhankelijkheid van de kennisontwikkeling. NAM ondersteunt het initiatief van EZ om tot een nieuw (virtueel) kennisnetwerk te komen, onder toezicht van een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad. NAM zal haar kennis daarin actief inbrengen. 
NWO merkt in zijn reactie op de aanbeveling op dat de ontwikkelingen rond de gas -
winning in Groningen directe aanleiding vormen om meer onderzoek te gaan doen op 
het gebied van GeoScience. NWO richt een nationaal onderzoeksprogramma voor de diepe ondergrond in. Het programma heeft een structureel karakter en een lange looptijd (circa 10 jaar). NWO omschrijft het doel van het programma als volgt: “Het doel van het programma is tweeledig. Ten eerste om de wetenschappelijke kennisbasis op het gebied van geïnduceerde seismiek in Nederland verder te versterken. Ten tweede om grensverleggend onderzoek te entameren, waardoor Nederland op dit vakgebied binnen tien jaar internationaal een wetenschappelijke voortrekkersrol vervult. [...] Vergroten van de geofysische kennis is bovendien ook van belang voor Warmte-Koude Opslag, en daarmee voor de TKI EnerGO, en voor de diepe geo-thermie.”
De financiering van het Nationaal programma Kennisontwikkeling Diepe Ondergrond is 
afkomstig uit publieke en private middelen. De private financiering is afkomstig van Shell. Met Shell zijn afspraken gemaakt om de onafhankelijkheid van het uit te voeren wetens -
chappelijke onderzoek te garanderen; Shell heeft geen enkele inhoudelijke bemoeienis met het onderzoeksprogramma. De aanstelling van de programmacommissie is nu bijna rond. NWO verwacht in 2017 een call for proposals voor de eerste tranche van het programma uit te zetten. De komende jaren volgen er waarschijnlijk nog twee tranches. De eerste tussentijdse bevindingen van het programma worden verwacht in 2019. 
NOGEPA merkt op dat NOGEPA er veel aan gelegen is het vertrouwen van de Neder -
landse samenleving als geheel en dat van omwonenden van mijnbouwactiviteiten in het 
bijzonder te herwinnen. Om die reden neemt NOGEPA deel aan het ‘Kennisprogramma Effecten Mijnbouw’, zoals dat door EZ is opgestart. 
Conclusie opvolging aanbeveling 4
Er zijn twee onderzoeksprogramma’s ingericht om de kennis over de effecten van activiteiten in de diepe ondergrond te vergroten. De betrokken partijen zijn er niet in geslaagd gezamenlijk tot één integraal onderzoeksprogramma te komen. </pre>

====================================================================== Einde pagina 905 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 906 ======================================================================

<pre>- 31 -Aanbeveling 5
Aan de mijnbouwondernemingen en de minister van Economische Zaken: Wees in de communicatie aan en in de dialoog met burgers transparant over onzekerheid, expliciteer en motiveer de plaats die onzekerheid krijgt in de besluitvorming over de exploratie en exploitatie van delfstoffen.
Stand van zaken opvolging aanbeveling 5De minister van EZ merkt op dat het kabinet zich realiseert dat, door de hoeveelheid informatie en de complexi  teit ervan, het contact met burgers soms meer de vorm van 
voorlichting krijgt dan van communicatie tussen burger en overheid. Om de dialoog aan te gaan, heeft de minister een aantal bijeenkomsten georganiseerd in Groningen, waar ook het SodM bij aanwezig was. Verder ziet de minister hier een rol weggelegd voor de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Daarbij moet opgemerkt worden dat de werk -
zaamheden van de NCG en de communicatie hierover zich niet richten op aardgas -
winning en daarmee gemoeide onzekerheden. De communicatie van de NCG richt zich 
op schadeafhandeling en het versterken van woningen en gebouwen. Daarnaast besteedt  
de NCG aandacht aan het vergroten van de leefbaarheid en duurzaamheid en het versterken van de regionale economie.
61 Hierover spreekt de NCG met een maat -
schappelijke en een bestuurlijke stuurgroep, die een adviserende rol hebben. Diverse partijen in deze stuurgroepen geven overigens aan dat zij veelal voor voldongen feiten worden geplaatst. 
Naast het Ministerie van EZ, het SodM en de NCG communiceren ook andere over  heids -
partijen over onzekerheden, waaronder gemeenten, de provincie, de veilig  heids  regio 
Groningen en de GGD. Zo richt de veiligheidsregio zich - naast crisiscommunicatie - op 
preventie door met inwoners van Groningen het gesprek aan te gaan over het eigen handelingsperspectief.
62
Ook in het ontwerp van de Structuurvisie Ondergrond wordt verwezen naar deze aanbeveling.
63 De aanbeveling wordt als een van de zes uitgangspunten beschouwd bij 
het aspect veiligheid. In het ontwerp staat hierover het volgende geschreven: “Complexe en onzekere risico’s zijn inherent aan het gebruik van de diepe ondergrond. Door onderzoek wordt getracht hier zoveel mogelijk zicht op te krijgen. Maatregelen die mogelijk zijn om risico’s te reduceren zullen worden getroffen. Maar er zullen altijd onzekerheden blijven bestaan. Daar kan op verschillende manieren mee worden omgegaan. Het is van belang om het omgaan met risico’s expliciet bespreekbaar te maken binnen beleidsprocessen met betrekking tot de ondergrond en hierin bewust keuzes te maken. Uitgangspunt daarbij is dat de veiligheid van burgers zo goed mogelijk wordt geborgd.”
64 In het ontwerp wordt weliswaar aandacht geschonken aan 
61 NCG, 10 vragen en antwoorden over de NCG, 7 februari 2017.
62 Risicowijzer veiligheidsregio Groningen, https://www.risicowijzergroningen.nl/risico-s/aardbeving
63 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond,  
11 november 2016, p. 26.
64 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond , 
11 november 2016, p. 25.</pre>

====================================================================== Einde pagina 906 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 907 ======================================================================

<pre>- 32 -betrokkenheid en draagvlak bij activiteiten in de diepe ondergrond,65 maar de wijze 
waarop de dialoog over onzekerheid met de burger kan worden aangegaan wordt niet 
geëxpliciteerd.
NAM merkt op dat sinds 2012 veel is verbeterd in de communicatie over onzeker  he den. 
Zo is de communicatie met de bewoners geïntensiveerd, onder andere door: • het inrichten van een informatiecentrum in Loppersum, 
• het vernieuwen van de website NAMPlatform, 
• het beschikbaar maken van feiten en cijfers over aardbevingen.
NAM merkt op dat zij probeert met bewoners in dialoog te gaan over de complexe, 
technische materie en tracht daarbij voldoende oog te hebben voor hun vragen en gevoelens. NAM geeft aan het persoonlijk contact met de bewoners te hebben geïnten -
siveerd. Naast één op één gesprekken en werkbezoeken zijn er ook informatie  avonden. 
NAM organiseert deze zelf of sluit aan bij initiatieven van andere partijen. NAM geeft daarnaast aan dat zij in haar contacten met de regio in de afgelopen jaren heeft ingezet op meer transparantie. Verder laat NAM weten met regelmaat focusgroepen te laten organiseren onder bewoners om beter inzicht te krijgen in zaken die spelen. 
ln mei en november 2015 zijn tussenresultaten van het aardbevingsonderzoek gepre -
senteerd. NAM heeft deze onderzoeken op diverse manieren toegelicht. Naast publicatie 
van alle rapporten op de NAM-website is er onder andere in de NAM bewonerskrant en de digitale nieuwsbrief en via twitter, advertenties en animaties getracht het onderzoek op begrijpelijke wijze onder de aandacht te brengen van de bewoners. Ook zijn er technische presentaties gehouden voor lokale en regionale bestuurders, media en bewoners.
Ook in het winningsplan zegt NAM aandacht te besteden aan communicatie over de 
onzekerheden die gepaard gaan met winning. “NAM [zet] in op meer transparantie en meer contacten met de samenleving. Op www.namplatform.nl wordt alle informatie op het gebied van aardbevingen, schade, versterken, gasproductie en leefbaarheid geplaatst. [...] Ook zijn medewerkers van NAM voor de inwoners aanspreekbaar op vele informatiebijeenkomsten waar uitleg over gaswinning en aardbevingen wordt gegeven.” 
66
Het onderdeel ‘feiten en cijfers’ van de website van NAM presenteert allerlei data variërend van de productiehoeveelheden per cluster, tot de druk in het gasveld, het aantal bevingen, real-time data van gebouwsensoren, aantallen schademeldingen en cijfers met betrekking tot de verschillende regelingen die in het leven zijn geroepen. Ook de ruwe onderzoeksdata zijn via deze website op te vragen of te downloaden zodat wetenschappers en geïnteresseerden deze kunnen gebruiken voor hun eigen analyses. Onzekerheden worden echter niet als uitgangspunt genomen op deze website.
67 
65 Ministerie van Infrastructuur en Milieu / Ministerie van Economische Zaken, Ontwerp Structuurvisie Ondergrond , 
11 november 2016, p. 29.
66 NAM, Winningsplan Groningen Gasveld 2016 , p. 74.
67 In heel 2016 is slechts één artikel op deze website verschenen waarin de term onzekerheid voorkomt: NAM, NAM 
plaatst extra Geofoons in Twente , 18 februari 2016 </pre>

====================================================================== Einde pagina 907 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 908 ======================================================================

<pre>- 33 -NOGEPA geeft in zijn reactie op de aanbevelingen aan deze te onderschrijven en uit te 
voeren. NOGEPA ontwikkelt hiervoor een plan van aanpak op het gebied van com  mu-
nicatie en de publieke dialoog. Daarnaast heeft NOGEPA op 8 september 2016 de web -
site onsaardgas.nl gelanceerd. Deze website gaat onder vier kopjes - Aardbe  vin gen?, 
50% minder winnen, draagvlak herstellen en bodemdaling - in op de ontwikke  lingen in 
Groningen sinds 2012.68 Onzekerheden rondom de mate waarin gaswinning van invloed 
is op (de sterkte van) aardbevingen worden niet behandeld op deze website. 
Conclusie opvolging aanbeveling 5
De minister van EZ, NAM en NOGEPA zeggen allen toe de aanbeveling op te volgen. Deze partijen beschrijven concrete activiteiten die zij daartoe ondernemen. Ook in het ontwerp van de Structuurvisie Ondergrond wordt het belang van deze aanbeveling onderstreept. De Onderzoeksraad ziet dat zowel EZ als NAM in de contacten met de regio in de afgelopen jaren heeft ingezet op transparantie over de winning en de effecten hiervan. EZ en NAM worstelen echter beiden nog met het opzetten van een brede dialoog met bewoners waarin onzekerheid een expliciete plaats krijgt. De onzekerheden hebben dan ook nog steeds geen prominente plek in de communicatie met bewoners.
68 Zie: https://www.onsaardgas.nl/aardgas/#aardbevingen, geraadpleegd op 25 januari 2017.</pre>

====================================================================== Einde pagina 908 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 909 ======================================================================

<pre>Bezoekadres 
Anna van Saksenlaan 50   
2593 HT  Den Haag
T 070 333 70 00   
F 070 333 70 77    
Postadres 
Postbus 95404   
2509 CK  Den Haag
www.onderzoeksraad.nl</pre>

====================================================================== Einde pagina 909 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 910 ======================================================================

<pre>Date : 6-12-2016 08:26:01
From :  "
To : "Postteam" postteam@assen.nl
Subject : FW: Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
Attachment : image001.png;image004.jpg;
Goedemorgen,
 
Willen jullie deze mail inboeken? Alvast bedankt. Er komt zo nog een mail.
 
Groet,
 
Van: l shell.com [mailto: . ll @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 2 december 2016 14:58
Aan: Marco Out < @assen.nl>; @aaenhunze.nl; bestuur@tynaarlo.nl
CC:  i . @assen.nl>;    . @assen.nl> @tynaarlo.nl; i aaenhunze.nl; i  @assen.nl>
Onderwerp: Reactie NAM op uw verzoek tav gaswinning Assen-Noord
 
Geachte burgemeester Out, burgemeester Thijssen en wethouder Lambert,
 
We hebben het zeer op prijs gesteld dat u afgelopen woensdag op zo’n korte termijn gezamenlijk op ons kantoor kon overleggen over put Vries-10 en het Westerveld-
winningsplan.
 
Dit naar aanleiding van een brief van Minister Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Deze brief is door het Ministerie gepubliceerd:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/11/22/kamerbrief-over-start-gaswinning-uit-put-vries-10. Uit deze brief blijkt dat het Ministerie bij nader inzien
ruimte ziet in het bestaande winningsplan Westerveld om winning uit NAM’s nieuwste put in Assen-Noord, die in het najaar van 2015 is geboord en in het voorjaar van 2016 klaar
voor gebruik is gemaakt, op te starten. Dit in tegenstelling tot eerdere berichten van het Ministerie waarbij de winning uit deze put samenhing met het aflopen van de nieuwe
procedures rondom een update van het bestaande winningsplan. Nadat wij vorige week deze brief hebben ontvangen, hebben wij u per mail geïnformeerd over ons voornemen
om de put in gebruik te nemen.
 
Afgelopen woensdag kwamen wij gezamenlijk tot de conclusie dat er verschillende processen door elkaar lopen, waardoor ook verschillende percepties (zijn) ontstaan en diverse
verwachtingen doorkruist worden. U vroeg ons uiteindelijk om te wachten met de start van de gaswinning in dit blok van het al producerende gasveld ‘Vries’.
 
Wij hebben de achtergronden van uw vraag uitgebreid met u allen besproken en u heeft het tijdpad waarin uw gemeenteraad zich op dit moment buigt over de gaswinning in uw
gemeenten (door middel van uw adviesrol in het nieuwe winningsplan) geduid. Daarnaar luisterend, willen wij graag meewerken aan de tijd die u nodig heeft om uw raad volledig
en juist te informeren over
·         uw standpunt,
·         de juridische achtergronden en feiten van het huidige winningsplan,
·         het proces rondom het nieuwe winningsplan,
·         NAM’s achtergrond ten aanzien van de gaswinning in uw gemeente.
 
Dat betekent dat wij u graag de gelegenheid willen geven om ongestoord te reageren op de signalen en gevoelens die u vanuit uw gemeente krijgt, dat wij u graag de
mogelijkheid geven om het toekomstige winningsplan met uw gemeenteraad te bespreken en dat wij daarom de productie van deze betreffende put (Vries-10) nog niet
opstarten.
 
Maandag zouden we graag telefonisch even met u persoonlijk willen spreken of de verwachtingen die u heeft en de manier waarop we samen verder kunnen, voldoen aan ieders
wensen.   neemt daarvoor contact op met uw bestuurssecretariaat.
Gezien de hoeveelheid informatie, de complexiteit van de processen rondom bestaande en nieuwe winningsplannen, en de gevoeligheden rondom gaswinning in Noord-
Drenthe, geven wij u graag in een nadere mail nog relevante achtergrondinformatie over dit onderwerp mee.
 
Ik hoop dat wij u hiermee voldoende tegemoet komen voor dit moment. Mocht u dat anders zien, dan horen wij dat graag.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
l 
 
 
 
Met vriendelijke groet,
 
. i  
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 
 16.1297
</pre>

====================================================================== Einde pagina 910 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 911 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 911 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 912 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 912 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 913 ======================================================================

<pre>Date : 6-1-2017 10:41:19
From   
To : "Marco Out" @assen.nl
Subject : FW: Uitnodiging Marsdijk LR.pdf
Attachment : Uitnodiging Marsdijk LR.pdf;image001.png;image002.jpg;
Beste Marco,
Zie onderstaande bericht van de NAM. 
Ik heb i   gisteren eindelijk te pakken gekregen. ZE gaat nu na wanneer put Vries-10 in productie gaat.
Kon je wat met de concept Kamervragen?
Groet,
Verzonden met mijn Windows Phone
Van: - l @shell.com
Verzonden: ​5-​1-​2017 16:25
Aan  i   i  
CC: i @aaenhunze.nl; @tynaarlo.nl
Onderwerp: Uitnodiging Marsdijk LR.pdf
Heren,
Hierbij ter informatie de uitnodiging voor de informatiemiddag in Marsdijk op 17 januari 2017. Hij wordt vandaag, morgen en overmorgen bezorgd in Marsdijk door Alescon.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E . l@shell.com
I www.nam.nl
 http://www.twitter.com/nambv
 
 https://www.linkedin.com/company/nam
 
 16.1298
</pre>

====================================================================== Einde pagina 913 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 914 ======================================================================

<pre>    Uitnodiging  WELKOM BĲ NAM    OP 17 JANUARI  IN DE DISSEL         Beste buren uit Marsdijk,    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft in november 2015 een boring  verricht naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden van Assen. NAM  noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De 3 kilometer diepe put loopt vanaf onze locatie  Vries-] aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen naar het dorp Loon. Het aardgas  kan inmiddels gewonnen worden via een productie-installatie.    Uitnodiging De Dissel  Hoe het gas uiteindelijk naar de installatie toestroomt en waar we aardgas voor  gebruiken leggen we graag uit tijdens een inloopsessie. Deze inloopsessie houden we    op    dinsdag 17 januari 2017 tussen 15.00 en 20.00 uur in een van de  zalen van Wijkcentrum De Dissel aan de Kleuvenstee 2-4 in Assen.    Eveneens staan wij op die dag met een informatietruck op het parkeerterrein bij De  Dissel.    Aanmelden informatiesessie   Omdat de ruimte in De Dissel beperkt is, maar wij u wel graag informatie willen geven  in uw eigen wijk, helpt het om u vooraf op te geven voor een van de sessies. De sessies  vinden plenair plaats en duren een half vur. Na of voorafgaand aan het plenaire  gedeelte kunt u terecht met al vw vragen of gewoon voor een praatje in onze  informatietruck.    Tijdstippen waarop de plenaire sessies beginnen zijn:  15.00 en 15.30 vur 18.00 en 18.30 vur    16.00 en 16.30 vur 19.00 en 19.30 vur  17.00 en 17.30 vur 20.00 en 20.30 vur    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 914 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 915 ======================================================================

<pre>    G  ws    NAM    Geeft u bij uw aanmelding voor het bijwonen van de inloopsessie  aan op welk tijdstip uv wilt langskomen en met hoeveel personen u  aanwezig wilt zijn? U kunt zich aanmelden via het e-mailadres:  nam-communicatie@shell.com.         Heeft u geen e-mail dan is een telefoontje naar 0592-368000  voldoende. Als het tijdstip waarop v zich voor een sessie aangemeld heeft vol zit dan  komen wij met een ander voorstel bij u terug. U krijgt sowieso een bevestiging van uw  aanmelding.    Nederland telt 175 gasvelden in de ondergrond   Een aantal van die gasvelden bevindt zich in en rondom Assen. Er zijn vier gasvelden  in de gemeente Assen door NAM in gebruik: het gasveld Vries aan de noord-kant,  het veld Assen aan de noordwest-kant, het veld Witten aan de zuidwest-kant en het  veld Eleveld-Noord aan de zuidoost-kant. Een vijfde veld, onder het Asserbos, bevat  te weinig gas om te kunnen produceren. Het gasveld Vries is veel dunner en veel  kleiner dan het grote Groningen gasveld. Qua volume is het gasveld ten Noorden van  Assen 400 keer kleiner. De bovengrond is anders, en de ondergrond is anders. De  twee velden zijn dus geologisch niet met elkaar te vergelijken. Zelfs het gas is anders  van kwaliteit.    Aardbevingsrisico laag in dit gasveld   Wij begrijpen dat u vragen heeft over eventuele nadelige gevolgen voor u. Dat  begrijpen we, want er wordt veel over die gevolgen geschreven; over bodemdaling,  aardbevingen en schade aan huizen. Vandaar dat wij het belangrijk vinden u goed te  informeren. Een boring veroorzaakt geen aardbeving. Een eventuele beving ontstaat  tijdens het proces daarna, het winnen van gas. Doordat het gas uit de steenlaag op  drie kilometer diepte wordt gehaald, ontstaat er druk op dat gesteente waardoor de  bodem wat kan dalen. Wanneer dat in één keer flink beweegt, kan er een beving  ontstaan. NAM kijkt bij de winning van gas in nieuwe blokken van al producerende  gasvelden naar wat mogelijke gevolgen voor u zouden kunnen zijn. We zijn echter al  langer gas aan het winnen vanuit dit veld en tot nu toe verwachtten wij een  bodemdaling van maximaal 2 centimeter over een periode van tientallen jaren. Voor  dit veld was het risico op aardbevingen laag omdat het een kleine hoeveelheid gas uit  een klein blok betreft. Daardoor is het risico op schade aan uw huizen nog kleiner.  Echter, een aardbeving is nooit uit te sluiten. In elf van de 175 gasvelden in  Nederland zijn er voelbare bevingen geweest. Mocht er ondanks alle verwachtingen  van de experts toch schade aan uw huis ontstaan door onze activiteiten, dan vergoedt  NAM die schade zondermeer. Heeft u vragen of twijfels, laat het ons alstublieft weten.  Er is veel informatie over dit onderwerp beschikbaar; wij helpen v daar graag bij.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 915 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 916 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    Goed om te weten   Voor alle kleine gasvelden van NAM in Nederland heeft NAM een speciale  schadeprocedure. Dat betekent dat wanneer er een voelbare aardbeving is geweest  en u vermoedt dat daardoor schade is ontstaan, u de schade bij NAM kunt melden.  Wanneer NAM verantwoordelijk is voor de schade aan uw huis, wordt de schade  zondermeer vergoed.    Waarom wordt er nog steeds aardgas uit de grond gehaald?   Omdat we als inwoners van Nederland aardgas gebruiken voor het verwarmen van  huizen, douche- en badwater, voor het koken van eten en voor een groot deel voor  het opwekken van elektriciteit.   Nederland is een land van energie. We verbruiken veel energie, maar we winnen ook  heel veel in ons eigen land. De belangrijkste energiebron van Nederland is aardgas.  Sinds de ontdekking van het grote Groningen gasveld in 1959 zijn er door  mijnbouwbedrijven nog honderden kleine velden ontdekt die nog steeds worden  aangeboord en waarvan het gas in ons energiesysteem wordt gebruikt.   NAM voert het kleine-veldenbeleid van de Nederlandse regering uit. Dat betekent dat  ook het gas uit de kleine gasvelden gewonnen moet worden.    Meer informatie?  = Op www.nam.nl vindt u uitgebreide informatie over de activiteiten in Assen.  = Op Facebook zijn wij te vinden als: NAM in Assen.  = Twitter @NAMbv    ® Ook op social media kunt u uiteraard met uw vragen terecht!    Heeft u hier nog vragen over?  Heeft u een vraag over onze NAM-locatie dan kunt u ze tijdens kantooruren stellen    6 > re  BN Buiten kantooruren kunt u bellen met de Centrale Meldkamer van    NAM op telefoonnummer 0592 364000. Deze meldkamer is 24 vur per dag  bereikbaar.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 916 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 917 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    NAM Gasveld Vries Zuid-Zuid         LEGANDA ~-  [ZJ NAM Locabe  | |} NAM Gasveld         Met vriendelijke groet,  Afdeling communicatie    Nederlandse Aardolie Maatschappij BV  Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869    Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen  Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 917 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 918 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 918 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 919 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 919 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 920 ======================================================================

<pre>Date : 15-6-2015 13:57:03
From :  
To : "Marco Out" @assen.nl, "    @assen.nl
Subject : FW: Uitnodigingen NAM-inloopsessie Assen-Noord
Attachment : Uitnodiging inloopsessie boring Assen Noord LR.pdf;image003.jpg;image002.png;
Heren,
 
Bijgevoegd is ter informatie de uitnodiging voor de inloopsessie over de winning in Assen-Noord. Persoonlijk vind ik het een communicatief zeer onhandig stuk. Ik lees er niet in:
We gaan gas winnen onder uw woning en vertellen u graag wat dit voor u betekent.
 
Groet,
 
Van: - l @shell.com [mailto: . - ll @shell.com] 
Verzonden: maandag 15 juni 2015 11:20
Aan: i @aaenhunze.nl; i  i
CC: . @tynaarlo.nl; @drenthe.nl
Onderwerp: Uitnodigingen NAM-inloopsessie Assen-Noord
 
Heren, (dame in de cc),
 
De uitnodigingen voor de inloopsessie op 30 juni liggen bij het werkvoorzieningschap Alescon en worden nu verspreid. Zoals gezegd: bij de omwonenden van de boorlocatie in
Taarlo (alhoewel niet boven het gasveld, maar wel naast de boorlocatie), in Loon, in de rand van Marsdijk (inclusief extra straten die ook niet boven het gasveld liggen, maar die
dat wel zouden kunnen denken), en in een enkele weg in Balloo. Het gaat om circa 1000 brieven.
 
Ik maak morgen ook een bericht voor de facebook-pagina die ik ga sponsoren: een digitale advertentie dus, specifiek voor mensen in dat gebied.
 
Verder heeft de Asser Courant om een interview gevraagd. Ik verwacht dat daar woensdag een vervolg aan wordt gegeven.
 
Met vriendelijke groet,
 
 
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
 .-l@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1299
</pre>

====================================================================== Einde pagina 920 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 921 ======================================================================

<pre>    Ca  wo Uitnodiging inloopsessie boring Assen-Noord    NAM         U woont in de buurt van een NAM-locatie, en eveneens op of nabij een gasveld  waaruit NAM gas produceert. Vanwege plannen van de NAM om een nieuwe put in  dit gasveld te boren, willen wij u hierbij graag informeren én uitnodigen voor een  inloopsessie.    De NAM is van plan om vanaf de locatie Vries-1, gelegen in het noorden van Assen,  in oktober van dit jaar een boring te verrichten. Afgelopen tijd zijn wij werkzaam-  heden gestart op onze locatie Vries-1 aan Het Grote Veld in Assen. Een deel van die  werkzaamheden zijn bedoeld om de locatie ‘klaar’ te maken voor een boring.   De boortoren staat op dit moment in Noord-Holland waar een project uitgevoerd  wordt. Daarna verhuist de toren naar het noorden van Friesland om vervolgens naar  Assen toe te komen. Er zijn ongeveer 60 vrachtwagens nodig om de volledige boor-  toren in een week tijd op locatie af te breken en naar Drenthe te brengen. De 30 meter  hoge boortoren wordt op onze locatie aan Het Grote Veld vervolgens in een aantal  dagen weer opgebouwd.    De boring zelf duurt circa twee maanden. Daarna verplaatsen we de boortoren weer  naar een andere locatie. Nadat de boortoren afgevoerd is, zullen gedurende enkele  maanden nog diverse werkzaamheden op de locatie plaatsvinden. We moeten  bijvoorbeeld de put nog aansluiten op de nieuw te plaatsen installaties.    Wat de voorbereidende werkzaamheden, de boring en de werkzaamheden na afloop  van de boring inhouden, willen we graag vertellen tijdens een inloopsessie waarvoor  wij v dan ook graag uitnodigen. Wij willen daarnaast graag van u vernemen wat uw  ervaringen met NAM zijn en of wij in het vervolg onze werkzaamheden anders  zouden moeten organiseren om de buren minder te belasten.    Deze inloopsessie wordt gehouden op dinsdag 30 juni tussen 16.00 en 20.00 vur in  De Herberg van Loon aan de Gasterenseweg in Loon. Omdat het een inloopsessie  betreft, kunt u zelf een moment kiezen waarop u bij ons langs komt. U hoeft zich niet  van tevoren op te geven.    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 921 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 922 ======================================================================

<pre>    ¢.  ws    NAM    Als u vragen of opmerkingen over onze werkzaamheden heeft, dan kunt u gedurende  24 uur per dag contact opnemen met de Centrale meldkamer van de NAM, 0592-    364000. Ook kunt u tijdens kantooruren contact opnemen met van  ir orn    Tot ziens op 30 juni!                 Met vriendelijke groet,  Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.    —_ Communicatie    BRON VAN ONZE ENERGIE</pre>

====================================================================== Einde pagina 922 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 923 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 923 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 924 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 924 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 925 ======================================================================

<pre>Date : 2-11-2015 08:27:48
From :  "
To : "Marco Out" @assen.nl
Cc :    @assen.nl
Subject : FW: Update aanstaande boring NAM Assen-Noord
Attachment : image001.png;image002.png;image003.jpg;
Beste Marco,
 
Ter informatie. De NAM gaat nu daadwerkelijk beginnen met (proef)boren.
Zie onderstaande informatie.
 
Met vriendelijke groet,
i
 
Van: l @shell.com [mailto: l @shell.com] 
Verzonden: vrijdag 30 oktober 2015 15:49
Aan:   . @assen.nl>; i @aaenhunze.nl; . @tynaarlo.nl; . drenthe.nl; i   .. @assen.nl>
Onderwerp: Update aanstaande boring NAM Assen-Noord
 
Beste allen,
De geluidswal bij onze gaswinningslocatie aan het Kleuvenveld in Assen-Noord is inmiddels geplaatst, en aanstaand weekend worden de eerste (kleine) onderdelen van de boortoren aangevoerd. Begin volgende
week start het grote vervoer richting de locatie waarna de 30 meter hoge boortoren langzaam zal verrijzen.
 
De directe buren worden per brief geïnformeerd, de dorpsbelangens Loon, Balloo en Taarlo zijn geïnformeerd per mail en begin volgende week wordt onderstaande flyer huis-aan-huis verspreid in Loon en een
deel van Marsdijk.
De website wordt nog weer verder aangepast naar aanleiding van de laatste planningen. Op Facebook zijn we sowieso actueel.
 
Wordt vervolgd!
 
 
Met vriendelijke groet,
 
i  i
 
 
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
Statutaire vestiging Den Haag - Handelsregister no. 04008869
Correspondentieadres: Postbus 28000, 9400 HH Assen
Bezoekadres: Schepersmaat 2, 9405 TA Assen
 
T +31 592   
M +316   
E i ll@shell.com
I www.nam.nl
http://www.twitter.com/nambv
 
https://www.linkedin.com/company/nam
 16.1300
</pre>

====================================================================== Einde pagina 925 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 926 ======================================================================

<pre>    NAM IS BEZIG MET EEN BORING    BĲ U IN DE BUURT    De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voert vanaf november 2015  een boring uit naar een blok in een al producerend gasveld in het noorden  van Assen. NAM noemt dat het ‘Vries-gasveld’. De boring wordt uitgevoerd  vanaf onze locatie Vries-1 aan Het Kleuvenveld in de gemeente Assen.    NEDERLAND TELT 175 GASVELDEN  IN DE ONDERGROND   Een aantal van die gasvelden bevindt  zich in en rondom Assen. Er zijn vier  gasvelden in de gemeente Assen door  NAM in gebruik: het gasveld Vries aan  de noord-kant, het veld Assen aan de  noordwestkant, het veld Witten aan de  zuidwestkant en het veld Eleveld-Noord  aan de zuidoostkant. Een vijfde veld,  onder het Asserbos, bevat te weinig gas  om te kunnen produceren.    WAT GAAN WE DOEN?   s We gaan een nieuwe put boren vanaf  de bovengrond naar drie kilometer  onder de grond in het Vries-gasveld.   B We gaan een bestaande oude put in  hetzelfde veld permanent afsluiten.   B Wanneer we na de boring een winbare  hoeveelheid gas aantreffen, gaan we  over op winning van dat gas via de  nieuwe put.   u We gaan dan een productieinstallatie  neerzetten op onze locatie.   B We vragen aan het Ministerie van  Economische Zaken toestemming om  het gas te winnen.   s De vergunning is het "Winningsplan':  daarin worden effecten en risico's bij  de gaswinning meegenomen, zoals    de kans op bodemdaling en bevingen.    WAAROM?   m Omdat we als inwoners van Nederland  aardgas gebruiken voor het verwarmen  van huizen, douche- en badwater, voor  het koken van eten en voor een groot  deel voor het opwekken van elektriciteit.  NAM voert het kleine-veldenbeleid van  de Nederlandse regering uit. Dat  betekent dat ook het gas uit de kleine  gasvelden gewonnen moet worden.   Dit is een blok uit een gasveld waaruit  NAM al sinds 1976 gas geproduceerd  heeft. Het gaat eigenlijk om de laatste  procenten.   Deze laatste procenten bevatten 400  miljoen m° aardgas. De huishoudens in  de gemeente Assen verbruiken samen  circa 50 miljoen m? aardgas per jaar.  Deze laatste procenten zijn dus heel  nuttig.    WANNEER?   m Eind oktober hebben we een geluids  scherm geplaatst bij de buren die direct  naast de locatie wonen. De schermen  worden aangevoerd met trucks.   B Aansluitend vindt de aanvoer van de  boortoren plaats met behulp van circa  zestig trucks. De vrachtauto's volgen  een voorgeschreven route die over het  industrieterrein gaat.    Ee    B Vervolgens wordt begin november de  boortoren opgebouwd .   m Tot slot begint de boortoren met het  boren van de nieuwe put. Dat werk  gaat dag en nacht door en de lampen  op onze locatie zijn dan ook 's nachts  aan om veilig te kunnen werken.   B Tot eind februari 2016 verwachten wij  op deze locatie aan het werk te zijn.    GOED OM TE WETEN   m Op zaterdag 7 november doen wij op  deze locatie mee met de Open  Bedrijvendag Drenthe. U bent van harte  welkom tussen 10.00 en 16.00 vur in  onze tent! Wellicht staat de boortoren  er dan al; zo ja, dan kunnen onze  ‘boorjongens’ v alles vertellen over de  technische details van de boring. Staat  de boortoren er nog niet, dan hebben  wij er een maquette van bij ons.   m Het geluid van de boring zov overdag  op 300 meter afstand niet hoger mogen  zijn dan 60 dB.*   m Het dichtsbijzijnde huis in Marsdijk ligt  hemelsbreed op 800 meter afstand.    Zaterdag 7 november  10.00 - 16.00 uur    Open Bedrijvendag  iat   U bent van harte welkom  op NAMocatie Vries-]         HEEL GOED OM TE WETEN  Bezorgen wij u overlast? U kunt  24 vur per dag telefonisch terecht  bij onze meldkamer op telefoon-  nummer 0592 36 40 00. Wij kijken    dan wat we voor U kunnen doen.    Heeft u vragen over de procedures?  U kunt dan bellen met onze contact    persoon van de afdeling Vergunningen  op telefoonnummer ani  Op www.nam.nl/assen vindt u    uitgebreide informatie over de activiteiten  op deze locatie.    Op Facebook zijn wij te vinden als:    NAM in Assen. Ook daar kunt u    uiteraard met uw vragen terecht!    *hitp:/ rww. geluidbeheer.nl/meetnei3/docs/088004aa html</pre>

====================================================================== Einde pagina 926 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 927 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 927 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 928 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 928 =================================================================

<br><br>